Skip to main content

Full text of "Opera observationum et curationum medico-chirurgicarum, quae exstant omnia"

See other formats 


2  47 


Hvfi.helmiFabricii 

HILDANI .  ! 

Opera 

OhfervationiLmef!  i 
CtirationiLm  I 

icarmtb  S 

FliANCOFURTl  , 

^MPTIBUS' 

J  n  \  V  LUDOV  DUFOUR 
GENEVENSIS-  .  , 

r  ,  B^ltk  Chris tophi-  | 
Wusty  0un- 
M.-D-CLXXXK- 


G  VILHELMI 

FABRICII 

HI  LD  ANI, 

i^ELVSf%JSSIAdI  <i^JRCII10NIS  BADENSIS, 
^IHochher^enJisy  £5’ c.  necmn  Inclyta  Reipithlica  Bernen/ts 
(Redico -Chirurgi  Qrdinmy^ 

O  P  E  R  A 

Quse  cxtant  ommaj- 

PARTIM  antehac  EXCVsAs 

Partini  nunc  recens  in  lucem  edita. 
OMNIA  AB  MVTHORB  RE  COG  N  ltA\ 
multifque  in  Locis  >  tum  Epfiolu  claripmorum  Viromm  j  tuni 
obfervationibus  ^  exemplis  novis,  auBa, 

IN  VLTIMA  HACCE  EDITIONE 

Inftrumenta  quarh  plurima,  in  przcedentibus  Editionibus  inepte  depicta, 

&  fculpta,nunc  fingulari  artificio  ad  vivuiii  aduthbraotUr,tnultaque 
alia  ab  Authore  inventa  adjiciuntur. 

Cum  duplici  Jndice ,  uno  morborum  fecundum  partes  corpori; 
altero  Rerum  £5*  Verborum  locupletifimo. 


'Francofurti  ad  Mcemmi 

Sumptibus  I O  AN.  LYDOVIGI  DVFOVR  denevefifi^ 

Tjfis  "Salthaf.  Chnficphm  Wufij  /a». 


A.NNO  M.  DC.  LXXXii, 


mi-om 


GUILHELMI  FABRICII 
HILDANL  J 

IlluftrifTMarchionis  Badenfis  &Hachbe^( 

fis  &G.  InclytsitemRcipublicseBernenfis Medico- Chie 
rurgi  ordinarii,  rf 

0  SUrU  A  T  1  0  N ‘V  M  ^ 


CENTURIA  PRIMA; 


C  ENT  URI  A  L  y 

penafeto^eraaJnHnoreracamhDm.lItilepri-  ‘  Secan^,qno(IfieripoflitsUtrnmpanirvc- l* 
moIabrificando&huniedaDdo  ocalo  ,neccma-  na  aut  artem  quspiara  importuno  tempore  ,pa-  j, 

nnotDOtnexficccnir,  ut  de  pinguedine  di&im  :  tanode  ;&(5c2gervclc^uafangnmisj'adurae 
ddnde  codncndp  firmer  oculo  inorbita.  media^  veftigio  moriatur^quum  tanta  jam  fit  fa^  profa- 
rieinaltenttram  vergat  partem.  Siquidem  enim  fio.  -  ' 

teres  eftbculasjovalisautemorbhi  »  neceifaris  .  Tertio :  quod  exligatora  futurus  cfiet  gra-  - 

fpenintgiandclas  ad  implendos  hinc  inde  ocn-  vHfimns  dolor,  totisqoindedm.dicbus&u!tra  ;  *  • 

W.  Fadt  quoque  qaseftm  majore  cantho  ^ao-'  propterea  quod  coDjuo<Si7a,in  qua  fieret  ligatio 
dnla,adobtaraQdum meatam,  quievidenter  pe-  utpotcapCTicraniodedud^ajmirolcnfufit  prsdi-  - 
aetratexoodibrbitajnnafcinj  'nempentne  ce-  ta.Qim  exdolore,utnihHdicamde  cerebri  IxGo^ 

idoculos,utfitiniis  qaibuCfiftnl^lachrymales,  temafe^am.  -Adde,  quod  sgerjamdudura 
ab  ezerahacglandula  .*  unde  fiiJiant  illis  oculi  afii-  debilis  ^extenuatus  9  -  hos  dolores  &  inquietudi- 
duo.  Adeft&rpiritusdfilis&luqdusj.continen-  nes  tolerare  noiipoflet. 

•  ter  accurrens  c  cerebro  per  nervos  opticosad  Quarto:  quddparsocnlifupraligkuram,  4. 

yiftim  formandum.  .  .  dumcorrumpereturjfcetorcfuogravifiimolslu- 

,  ' Ex  his  intelligimus  j , quam  firmiter  hsreat  ra  foret  partes  principes, &ipfisadfiantibusinto-  ' 
^pitiocuiuSj&quam  non  pote  fit  ut  fponte  de-  Ierabiii^futura..Relinqu?turincifio,quamrperoa 
ci^t,quacuhque  tandem  puu-ef^Aione.  Etenim  nobis  taqi  dextre  fadum  iri, propitio  Nomine,  ut 
.  antequam  putruerint &nervi.&tunic2:parum a-  levibresfintcruciatus&nuUaautmininiaharmor- 
lioque  proclivcs/ostor  procul  dubio  invaferit  rhagia.Qiod  ambigitur, queatne  morbus  radici- 
Ictbaliterlnfeccritfpiritusamm^esi  tuseruir  fperoid  quidemtadum  iri.^Quippejam 

/NuncvideamusquidVulgus  deliret  ,  dum  pridem  excogitaviinftrumentaqiisdain ,  quibas 
'  creditocuIumexcapitcexcidcreppirc.Nunquam,  oculumtuto&^jiitef  ab  ima  orbita  rccifumcX- 
acciditillavulgocreditaprocidenfia  ,  quinpra-  traham.  Prstcreaquantuluscunqueiliequipef^ 

'  cefferintiftusjvulnus  aut  affiuxus  magnus,  ex  qui-  _  cipitur  motus ,  apprebenfo  tumore  ficofo  nonni-  . 

•  bus  ©rta  inflammatione  gignimrpusintracon-  bilmobinjipemfacitbuncnonlijerere perioftio: 
jun^iyamA:corneam,quodmerobranas.eas  ab-  cui  fi adbsereret ,  certe effecimmobilis. 
rumpit^putreftcitdta  utdehi/centes,"  ulcusp^  exeointelligimus,reljquam  efle  aliquam  pingue-^*^* 
tefaciant  :  quodin.ocuH  c-apacicatern  penetrafle.  dinis  &  mufculorum  ambientium  ppnionem 
cppIpcritur.Sexautemmurculi.quuni  fint.carno-  inter  oculum  &  05:  exquibus  operatio  tantofa- 
farpaites/acHeafficiunturilla  inflammationeex  diior  ,  tutior 8£  felidor  expeSstur.  Q^ozd 
quaintumcfcentesdrca  ncrvumopticdm^pone  b$morrbagiam,egocertenonmhii moveor, cum »1 
oculum, coardantadeo  &  comprimunt  ciculura,  fubltanimonup^aillafangmnisprofufio,,  vobis  *P 
iitpropulfenturhumorcstps,  i^&coganturfimul  notiflima.  Attamen  venseinoculo 


femef,&cum  impetu  pdrumpere. 


onvidenturiargijjn  cmiflurs  fanguin 


iumores  quum  fintcdnfiftentiarua  fatis  folidi-  .,  ddantur ad bafim:&potcft- dilige 
(cryftdlinus  pra:fertirn&  albugineus,  -.oculi  figu-  heri  erumpens  fanguis,quem  pofl 

ram  repr^fent^tes)  vulgusputat,  totum  proci-  viura  noneft  vcri^fimile  multum  L._ . 

difleoculum.  Humoribus ficeffufis,  membra-  niquehauddubjc  ex^grimecu  &  borroremajor 
nx  tauquani  difplofa  vefica ,  aqua ,  flatuye  diffen-  pars  fanguinisrccurret  ad  cor.  Confultiflimum 
t* deprimuntur  &  contrahunturmimamorbi-  tamenfueritjextremaligare-araiffime,  brachia 
tam  *  hinc  ceflante  ihflamnjarioiie  &dolore  (vere  fupra  cubitDm,,tibias  fupra  genua ,  idque  hora:  di-  ■ 
enimdefinuntpaulo  poft)  adducuntur  palpebrae  midioanteoperatignem,  utnimirum  moIefta& 
ad fe invicem-,  vix  ulla  remanente  oculi  figura.  conftringentchaciTgaturai  fanguis  avertatur  ad 
Hinc  vulgus  falfofibiperfuadet.bculum  c  capite  illas  partesj&-prbcu!abiis,m  quibus  futura  efto- 
exddiffe.  ■  ^  ^  ■  peratioi  .  Atqueboc  meum  eft  de  hoc  morbo,e- 

:  Eiita  confultatione ,  commemoravi  apud  cla-  josque  chirurgica  extirpatione  judicium.  Vos  me- 
dffirnos  DodoresMedicosduos^quasanteapud.  didvidete,  &denoftris judicate,  Dodorescla- 
a?grum&D.I>:  Rordum  in^dtbus&przfentia'  riffimi. 

"liufannajDroDofueram:  ir* - — 


CENTURIA  i;  13. 

paSim  ima  Cliinirgos Germanos  n&stis,  ced-  miftomimpofiiimiis.  loJe  Collyriis  anodyms,&  Olf 
£auiamfie,  Le^r in ie^ Centuria ino  loco  al>&rriris^taridemeziiccanubusiOculumintra 
viHefepotcriri  ieptimanas  tres  jviiii  plane  illidp,  perAoavimus. 

Interimtamenpnrgarioncsa^notiesiteraOTnns, 


t  largiori  rianma  Icapnlis 
DefenCynraitemttont 


&  cucnri)itulas 


nndrs  arimovimus. 
tenipoiibusapplifliimu 


OBSERVATIO  II. 


Ficus  Sdrrhtfus  ad  majorem  easU  etn- 
thum,feltcuerexnTpam. 

A  NNO  IfsS.io.Fcbmarii^adsdesReveren- 
CV  di  Dom.Petri  Durantii^  verbi  Dirini  Mini- 

lorrholum,  ad  magnum  oculi  liniftricanthnmj 
caftanca:  magnitudine,  colore  livido.  Semulcis 
venis  capilkribnsiritcrtextum,vocatus  fui.  lUe 
autem  tumor  ab  una  parte  adharebat  conjundi- 
vaemerobrana:,  usque  ad  iridem, 'ab  altera  vero 
baerebat  palpebra!  liiperiori ,  St  lachrymaii  glan* 


R.  Mucii.  Sem.  Cidoniorum 
StPlancag.  cum  aqua 
RolaceaextraiSx. 

CampburzSt 
Croci  ana3C 
Mifce  S:  applica  tepidA 


■stheUifefa 


OBSER- 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

■  ■  ijalcvis»dlitcaufiGaDgrana,miiB-o^3; 


OBSERVATIO  IIL 
Dt  GtBgTitTtt  ex  imerctfuene  Sfiri- 


tpx  duo  per  fe  pofTont  c£e  caii&  Gangrzns: 
quenudmodum  in  tia&.  de  Gangrxoa  oftendi* 


m  fieri  ex  alimenti  & 
IpirituamvitaUmn  &  natinalium  penuria,  ant  ex. 
eomndem  fuffocadone.  At  alimentum  hoc  & 

,  j  ...  fciritns ,  per  arterias  &  venas  in  partea  corporis 

Ad  Virum  infimduntur,  per  nervos  autem  femiendi&mo- 

A/ttpliJJlmutaiUclariJimum,DiiJ>.TELICEM  yendi  facultas  fertur.  Poteft  itaque  pars  aliqua, 
PLATTERyjH,  Bajiliuijliim  Archiatrum  vivcre,doDecarteriatSvenaEmunusfuumfadunti 
feliciJpmum,(SBri>fiJfcrcmfrimarihm,  interimtamenlenfii&motucarere  :  ut  in  para¬ 
lyticis  apparet.  Quod  fi  acciderit  Gangtat^ 
olngularemtuamhumanitatem,  Virundiqua-  eam  per  accidens  fieri  certum  eft,  uter  fuperio- 
Jqucclariflune&amplillime,quaffle,  (quoties  riobfervatione  apparet,  lirina em'm,qH* gutta-  _ 
Bafileamveftram  inyifi)amplexuses,mecumani-  timeffluebat.&quapropterdecubitumindor- 
mo  fepe  meditor, nec^sque dolore.  Quide-  fum,  excalefaaa&  acris  reddita  fuit,  cutem ex- 
nim,autqnomodoiftire^ondcam,nonequidem  ulceravit.  Hinc  fequuta  eft  inflammatio,  &  at 
video.  GratumfinemeeffeanimOjDeurateftor:  fluxus  humorum.  Atquiacotpus  a  lumbisulque 
fadris  vero  quum  nequeam,  votis  eundem  com-  ad  pedes  liolpiritu  animali,  ac  proinde  facultate 
pello,  ut  pro  me  benttadla  rependat.  Siquata-  lentiendi  delHtutumerat,redditumfuitgrave2c 
menrationeExc.T.  gratificari  poflim,  me  quan-  immobile.  Hinc  propter  decubitum  in  dorfum 
diuvixero, promptiliimum habebit.  Cseterum  &molemcorpotis,  (eratenimhomo corpulen- 

rmExc.T.circaresChirurgicas,a:queaccirca  ms&gravis)  natescontii)ub compreflz, excrie- 
medicas,non  folum  iludiose  verliitem ,  ve-  fa&e,  &  ab  urinaS:  extjementia  humefiattefiie- 
rum  etiam  cum  do&ina  tum  longo  rerum  ulu  xpnt;  undemimmnon  eftjGangranicorreptas 
percelebremefle  norim:  placuit  cum  eade,  quam-  fuifle.  Vidimus  enim  fepilfime  coccygem  in  ditt- 
vis  in  gravioribus  haud  dubieoccup^,dcpccu-  turnis  morbis  non  tantum  exulcerari,  verum  et- 
Eari  quodam  Gangracnsgenere,&miliariter com-  iam  Gangrana  corripi. 

rounicare,  utlententiamfuammihifuperhacre  Meminime aliquoties  invifilleNevifia^  in 
riciflim  impertiri  non  gravetur.  _  inferiori  Germania,  cum  Dom.  Johanne  Oum-  «»• 

GANGK-^NAS  ut  plurimum  ex  intem-  gem^bidem  chirurgo  exercitato,homincmquen- 
perie,  &  interceptione  Ipirituum  vitalium  &  na-  jam ,  qui  ex  mojrbo  diutumopropter  decubitum 
turalium  oriri,  in  TtaiSatu  deGangnena  often-  in  dotium,  primo  drcacoccygem  ulcus  contra¬ 
dimus.  Aliquando  tamen  ex  interceptione  Ipt  xerat  p  Ex  quoexorUeftGangnEna&  fphacelus, 
ritus  animalis  fieri  pofle  ,  VESALIUS.,  &  poli  qmnatesadolfaulquecotrolit.hominem^tan- 
eum  FAIJLOPIUS, voluerunt.  Idverbanpri-  dem exdnxit.  Hinc perlpicuum  fit,  Gangra?nam 

matib,  an  per  accidens  fiat  ,  liquenti  «bfirva-  ■exinterceptioneipiritusanimalisfimpliciter - 

■  nemanifeftumerit.  fieri,fcd  per  accidens.  T*  -  •  •• 


JUR.GEN  »onBpnlvelt,Langenbcrgenfis,  fefvationibus 


ex  fuperioribus  ob- 


buftus  II.  Decembrisann,  1581.  altitudine  iS.  pe-  /  terponat,obfecro ;  ple 
dum  in  tertam  cadens,  paralyfi  ab  umbilico  ad  dem  cum  tota  familia: 

die  advocatus,  inveni  ipfummaximis^Io 


morbi  neque  urinam  neque  alvum 
Exhibitis  luppolitoriis&clyfteribusi 
rinam  reddidit,  &alvum  exoneravit, 
ceflavit ,  pollea - 


3 


&  reverenter  eai. 

_  ,  ac  boni  publici  cauA 

diu  feliciter  valere  jubens.  Ex  Mulcolo  noftro 
Machaonico  6.  Septembris  Anno  uSoq.' 

Tat  ExcetttKtieadiUfifimus  ^ 
ebfeijmmifmus 
Guilh.  Fabricius 
Hildanus. 


cimodieulqucaddedmumquintumdicmmorbi,  _ 
iiltraiibrasfexhumorisvilcofi,nullisadmi!lisex-  PlTFtlPfnc 

^rementis,nullo4;Ktroodore,ejecit.  Egoita-  i  IdLUCI  US  iVieaiC. 

queexconfilioD.COSMISLOTANI,Chirurg  D,  Archiater  Balllienlis,  Clarisfimo  at- 
praftantilfimi,  quam  potui,  diligentiam  adhibui.  que  Experientiflimo  Domino  ,  Guilhelrao 

Mhilominus  tandem  Gangraena  natesinvaiit,  &  FiricioHildano,Medico& Chirurgo 

paucispoftdiebusinl^celum degenerata,  na:.  peritiffimo,Ataico fuo 

cesulqueadoserofit:itaut25.die,amorbocon-  S,  P.  D. 

traao,evitadeceflerin  _  f^L*ri$meatijuc  Amici§meT)n.PahTici,de- 

Interceptionem,  autem  Ipiritns  animalis,  ^rAnuiadmmiiasferVrflifiumuofirumyttt ai 
non  limpliciter  fuifle  caufam  hujus  Gangrena,  certas  quejiuues,^uarumui,am  Anno \6oa^be. 
exhocapjraret.qubdindiesvidemus, lenes  para-  tamfrsxeienttanmmihtpriftii^refofaijli,  me- 
lyfi  corripi,nccpropterea  Gangramamfubfequi :  am^judicitmexietimjli^ihi  rependerem ,  yW 


icademUB^Uhtfn  Cfti 


*  h Arens  ^  pedes  mkdefacienSt  Vcyus  infli 
nens^qHA  ftsbuo  in  Gangranam  abity  'p 
^uod  centies  accidi ffe  nudaris^  GUrigra 
^uenttoremejfe  t  ^amhanctnpedtbpuh 


:coracccj>!flejampridem  3  Vir  Ciariflimei 
asiiteras,  quseinfignem-tuam  erga  me  bene- 

oblivioni,  fed  plurimis  fiibindeincurrend-. 
rgotiistribuas, velim-  De  obfervadone  aU- 


icd,adeo  exaEte  illiiume 
'Utredihem,fed  Hdrrstptu 


»efi.  plttres  vena  partem  implicent^etji aliqua  intercep 
pnt^aejuibusdamtamenfiv.eimimmumalime} 
accedat, parsndjilomihHS  ali  posjitatejHeconfiftei 
•itm  tttttlto  minus  ob^iriaus ammalis privationem  3  h 

'iop  feratur,  ^ pracipuavifiera,  hoc defittura  ^  fin 

gue  vitaleminfitum fovet itUi^materiam  prak 


iiifficuia.  Mittic  tertio  iiips  ramu- 

s  ad  brachia'&  digitos  :  .ne^c  defe- 
rrvasillelpirialeni  medullam  ,  fed 


ciariiSmc» 


R-OS^fili: 


16  OBSERVAT. 

coOadena ,  inCnaatns  tiiarat  in  concarnm  amis 
finiftrx,  globulus  Titreus  inftar  pili,  cujolinods 
puerorum  wrpis  pro  btmhialibus  accommodan¬ 
tur.  AdmouitamaterChirurgum advocat,  qui 
globulum  extraheret:  frulba.  Venit  &alter,£er-  - 
ausitem,&<jaartus,diveriistamentempoiibus: 
«  his  nemo  juvit,  quin  imo  altius  infinuatus  cft 
ab  illis  globulus.  Exinde^wravit  mater  de  cx- 
trafiione:  Scquamviscafum  filiae,  dobribusafli- 
duisconfiiaatz, aegre  ferebat,  Deitamen&na- 


lolor:  fcd  tota  pars  illa 
capitis,  ufque  ad  liitmam  reaam,no&e  dieq;do- 
luit,plustamen_minusvepro  aeris  coniUtutione; 
coelo  maxime  humidoaepluviofo,  quale  efthye- 
me&autumno,  cruciatus  urgebant.  Accidebant 
prxterealevo  brachio  quali  ftupores,  nlque  ad 
digitos,  pollfcem'^indicem,  progredientes  ad 
lumbos  tUque,  tibiam  Sepedem:  8c  ut  paucis  di¬ 
cam,  totum  latus  liniftrum  continms  iisceu  ftu- 
poribus  langaebat.Tranfmutatiluntpoftea  tor¬ 
pores  in  dolores  graviflimos  braebii,  humeri ,  8c 
«ruris:  idque,  mdiSum  eft,rioau8c  aere  frigi, 
do  &  humido.  Tuflicula  Ccca  alhdub  aderat. 
Menllrua  ex  parte  fupprimebantm  ,  Se  nonnifi 
fonellingulis  trimeftribus,  aut  parum  fluebant. 
<^um  annis  quatuor  autquinque  fiodoleret,ac- 
ciderunc  interdum  epil^tics  convulfiones  :  ip- 
fum  quoque  brachium  in  atrophiam  incidit.  Vi¬ 
dens  mater  tam  dira  fymptornam,  varios  adhibuit 
inedic6s,chirurgos&empirico8:  Sc  quum  nul¬ 
lus  auris  dolor  adeflet  (  quippe  maximi  dolores 
obfcurabant  minimum)  de  fymptomatis tantum 
querebaturjomifsa  primaria  morbi  causd.  Ne- 
qiiicquamautem  Hxc  omnia  juvere, neque  enim 
‘  intermittebant  dolores, aut  fymptoma  iulum ,  i- 
mb  augelcebant.  Tandem  adiit  me  anno  159^. 
menfe  Novembri.  Purgavi  ipfam  aliquoties :  in¬ 
unxi  prxterea  humerum ,  brachium ,  &  reliquas 
paries  dolentesjoleis  anodpnis  &  calidis :  brevi¬ 
ter,  qiKecunqueneceflaria  ad  hunc  morbum  vi¬ 
debantur,  adhibui :  fruftra  tamen  ,  ut  priores. 
Quum  viderem  morbum  repugnare  omnibus  i- 
doneis  remediis,  delpmbam  de  lalute.  Latebat 
enim  me  illius  morbi  caula,  nili  fortean  ex  ca- 
tarrho  foret.  1  ' 

Interim  cogitanti  mihi  quid  melius  adhi¬ 
bere  pollem,ipfa  nec  opina  ccepitrecitarecaliim: 
nempe  quod  libi  ante  odo  mnos  globulus  in 
aurein  demillus  eflet.Hxc  egoaudiens,ccepico-' 
gitare,eameire  morbi  caufim.  Et  quamvis  illa 
valde  r^ugnaret  operationi  ,  propter  fuperio- 

bo,tandem  tamen  paruit.  Tum  ego  feliciter  ex- 
traxiglobulum  line  vi  ulla,  quamvis  profundius, 
prope  tympanum  videlicct,excrementis8£  Ibrdi- 
bus  auris  firmiffime  hxrehtem.  Ceilaruntillicb 
dolores  capitis ,  reliquarumque  partium  corpo- 
ris,&fubfequente  node  meliuliaile  habuit:  lic- 
qiie  paulatim  leni  iniindione  olei  lumbricorum 
reftituta  fuit.  Ceflarunt,  inquam,  dolorcsdhi- 
pores,  convulfiones  epilepticae,  .rqliquaque  o- 
mnia  fymptomata.  Reftitutum  eftquOque  btp-- 
chium  :  ita  nt  hadenuSjDci  beneficio,*  bene  fe 


Bajas  ejtfttitnis  te^esfimt  Chrupni  . 

scDoSiUjimiFiri, 


_ _  ^ _  __ic  funt  chirographa.  _ _ 

VirClariffime  &Dodillime,I.aHlinna:27. 
Pecembris  Anno  ipptf. 


eh^queati^miu 

GJahrtciiuHildanHs^ 


H£c  autem  fceminajadhimcm^ue^uni 
liJof.  quo  haec  fcripfij  vivit,  ac  procera  frui- 
mr  T^etudine ,  Sequidem  in  conjugb  minimi 


'  ANNOTATIO. 

C,<Eterum  m  hac  operatione  perficienda  hoc 
modo  proceffi.  Primo  locum  iplendidum 
elegi,  ita  quid^  ut  radii  folarcs  in  aiiris  mea¬ 
tum  penetrarent.  Mox  meatum  auris  undique 
inunxi  oleo  amjgdalarum  didrium,  '  Deinde 
dilatato  norinihil  ^eculo  (infira  figurato  )  auris 
medio  (quo  faciliuseo  poilon  introlpicere)tutn 
oculiscontcmplari,  tum  ^ecillo  explorare  ceepij 
quanam  ex  parte  tutius  pofict  inter  globulum  & 
aurisambiium  leu  circuitum,  immitti  cochlea¬ 
re  :  qua  quidem  explorata ,  Ipecillum  extrahe¬ 
bam,  &  cochlear  immittebam  ufque  ad  globu¬ 
lum  r  demum  violentia  quadam  (aliter  enim  fic- 
.rihon  potuit)  imj)ullb  cochleari  inter  globu- 
lum'&;  ambitum  auris,  globulum ,  ut  diftum  eft, 
eduxi.  Habebam  quoque  in  prompt» 
tenacuiam,qua,  11  Forianopos 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

OBSERVATIO  V.  OBSERVATIO  VU-  O; 

Itidfidrferferdto  cranio, ian  mater  uUqut 
tramofamigime  adharcrtmventa. 


A  Mno  159  fi.  Paellz  Genera  infinuawm  'PNUra  mater  calv^  connefiitui 

pifum in  auris  meamm  :  quodquum  A.eopej  tumutpenfile&ereaum _ 

mox eadtaflct  dolorem ,  fiiadetretiila.foren^  bmm.  tum eriamut^  futuras egrellapeticra- 
dam  elfc  partem  affc&am  Ipongia  madefaiaa  k-i  nium  procreet.  Spaaum  rero  inter  (utnrasreaS 
fiecalido.  Ex  hac  humiditate  accrefcit  piliim :  naturaliberum  reliquit,  ut  vacuum  quoddamef- 
inde  fit  dolor  vehementiflimus.  Vocatusincon-  fct  inter  duram  matrem  &  calvariam:  hasnimi' 
filium  Clariflinus  Dn.  D.  Andeeas  Bonexus,  rumobcaulas.  Primome  quicquam  ipfios  cere» 
ejus  UrbisMedicus  celeberrimus ,  raeadyocan-  bri  lyftola&^allolaobftareb  Secundo,  ne ve~ 
dum  jubet.  Prxparatis  igitur  omnibus  necet  na&  arteria  per  extremam  dura  matris  partem 

lariis,  caput  firmiter  teiiendum  jubeo.  Deinde  lparfa,levialiqubiduinctaniofaaorumperen- 
fupra  feriptis  inftrumentis  pilum  fine  violentia  tur.Poftremb,  utruprisinduramatreyenis,lan- 
extrahp.  guisnoninterduram  &  piam  matrem,  led  inter 

Extradiopilbjlpongidin  decodlo  radicum  duram  matrem  &  cranium  efiunderctur,  &  per— 
althea,  feminis  fcenigraci ,  florum  chamomilli ,  forato  cranio  facilius  extraherem-  -  -n  __ 
Meliloti, &  betonica  madefadta,&  quotidie  ter  dinarius  natura  ordo :  nos  cono 
aut  quater  applicata ,  fedatus  eft dolor,  &  brevi  no  atque  altero  obfervavimiis  , 
convaluit  sgra.  ^  bus  liquet. 

PUERUM  quadrimum  ot  phthifi  mortu» 
ANNO um  privarim  cum  quibusdam  Medicina  ftudio- 
'i  fis  anno  I59fi.diirecui.  Huic  dura  mater  ubiq; 

Laulannain'a4^ueHam  Ciahoii  Makio-  indar  periodii  vitrea  tabula  adhaerens  neuti- 
Mis.Pharmacopoa^ritiinmi,  lanandam  voca-  quam  avelli  potuit  ,  nili  prilis  incolam  aqua 
tusfui.  Illaantefaiinumiriutriulqueaurismea-  cranio.  Itaque  vena,  qua  alioqui  per  externam 
tum'  pifum  immilerat.  Hinc  femifurda  fada,  partemdura  matris,  qua  cranium  rHpidt  (du- 
circaplcni!uniumroi£iraisdoloribus,tumcapitii,  plicemenimdurammatremcumREALDOCO- 
tum  brachiorumf&'crurum  ,  vexabatur,  ita  ut  LUMBOalfero)  expanduntur,  illa  in  parte  ia- 
nofiu  vix  Ibmnuinrcapercpoiret.  .Meatibus  au-  teriiaverfiucerebrum  conljaciebantur.  Eratni- 
riuminunfiisoli^amygdalarum  dulcium,  fupe-  hiloininns  vacuum  aliquod  inter  duram  &  piam 
riormn  indrumeritbrum  ,  pracipue  cochlearis  matrem:  hac  enim  cerebro  adharebat,  illacra- 
medio,  piiafJiiciter&lLjc  magno  dolore  ex-  n'  ' 
traxi :  podea  breyt  tempore  piidina  lanitati  te-  n 
ftitutafuit.  ’  .  n 


r.  Hic  ed  or 
nm&inn- 
exfequcnti- 


quod  earum  ruptisvenisjfinguis  inter  cerebrum 
&durammeningemeffundituf.  Venaenim,ut 
diaumeiynintetna parte  dura  matris  fitaiimt, 
ita  ut  nullo  modo  languis  exttavenatus  evacuari' 
,  ppflit,  quamviscraninmterebeilo perforetur, ut 

ex  fequentehidoria  liquet. 

t  -iracla.  RUSTICUS,  in  pago  Geneva  proximo, 

'  Chefne  dicto,  vulnus  circa.dextrum  os  bregma- 

ANnte  annos  aliquot,  filiola  AndresMits  tis  bacUloaccepit:  moxinteftamcecidit,vomuit,; 

Colonierifis,aciculam  minufilfimam,expnr-  &  loquelam  amifit.  ■  Negledlo  primum  morbo, 
^dis  aurium  fordibus,  fibiinfinfiavitprofim-  tandem  odlavo  pod  die  vocatus  Ibm  ,  una  cum 
dius  in  auris  meatum.  Advocatus  invenio  mea-  clarillimo  Jano  Antonio  Saraceno.  Inveni- 
tiun  plenum  languine,  doloresq;  vehementilli-  mus  iplum  febricitantem  &  delirantem  ,  lingufi 
mos.  Qmpropter  fpongiaro  in  .pradiao  deco-  arida,  oculis  rubicundis.  C^um  autem  nec  rima, 
fiomadefaOtamapplicocalide.  Ea  rion  tantum  nec fi-afiura appareret, cranium  perforavi  Nihil 
dolorem  quodammodo  Icniv'  '  ‘  "  eii 


OBSERVATIO  VE 


nihil  aperti 


)is  apparcret.meatu  tamenpniisnon-  nunimepollctimmitti.  '  Unde  quum  nihil  puris 
..o  3 .  ^eculi  lupra  figurati  beneficio,  extillarct ,  perforatio  inutilis  fuit  :  ipfe  decimo 
Deinde  aciculam  parva  tenacula  apprehenlam,  quarto  pod  die  e  vivis  excellit.  Quamdiu  dura 
feliciter  &‘finedolOrecxtmxi.  Podea  peraliquot.  materreteaa  fuit,  nempe  ab  oiSavo  dieu^uead 


tueXforpCtjitautcaput  i 
id  beneficio 


dies  Ipongiam  in  fiipra  didta  decoftion 
Actam  i  quotidie  bis  aut  tCr 'applicandam 
julfi.  Atquefic  brevi  convaluit 


uumfit,  cerebrum  r 


ittingeret.  Hinc  perlpi- 


membranastantum,  uti  volunt  noimuUi. 


Rip&s 


OBSERr 


ptf.%.9. 


C  E  N  T  U  R  I  A  L  if 

Hajnsottrenntasima,  cerebri  Ibiiftamiam  re%i-d)4/i 
observatio  VlUi  debat,nii]lismterjcaBmeinBranis:altera£ri- 

nio  tam  firmiter  adhzrebat  i  ut  non  mfi  vi  avelli 
igirdiaturiMcafitisdtiorekbormSiUniem  potuerit  Preterea  cranium  in  ea  parte  via  papy- 
vtrmemperMres  eiecit  y  deind*  rumcraffirieasquabatjubiqueinllaroflisctibrofi 

cmvtUut.  perforatum*  Cutis  quae  extra  cranium  (piracna 

fum^fim  caminum  ifium  cooperiebat ,  fiavensfuit 

FniusTheodori  auff  Dtt  Soutai  t8  >0111)041  Hominisrobnftilfimicaput  vix  unquam  dobre 

a)funculimei,diutamo  vexabatur  dolore  capi-  afeSum  crediderim  rita  ut  procul  dubioadde- 
tis,qni  primum  e  regione  mnfculi  drotaphiti  finfc,  crepitum  fenium  perventurus  fiiifiet  j  niCpreve- 
W  ,  cum  parvo  tumore  oedematafdincoeperat»  niflet  cum  mors  violenta* 

Dolor  per  menfes  aliquot  totumfere  Caputpre- 
cipueautem  partem  finiftram  pererrabat  Tan»  ‘■ 
dem  vero  ab  impresfione  nafi  &  oslis  cribrofi  ut 
;uspermanfit.-tumo-i 


re  inlenfibiliter  refoluto.  Dolor  hibBomihi 
femeftri fprtiodiesnoaesquecontinuabat  Dt 
indedolore&febriculaauais  ,  &  ftemutatione  ^ 

denonnihilpurisfoetidiflimiefflnxit  :  cum  quo 
fimul  vermis  proferp  Iit:  qua  magnitudine  &  fi-- 
gurahic  depiSus  eft.  Poftea  dolor  capitis,  reli-  ^ 

Ocus  quoque 


0BSERVAT103C.' 

tMBaJlrofishjdrocefhulus. 

igentibus  K&e  bydrocepbatoi 


s  pareiitibusUaci 


titTandero  vero  iliaca  paffione 
vit  poftea  dicetur. 

Sequens  medicamentum  nafo  ini 
^o  curatumfuit  ulcus. 

R..  Aquarum  plantaginis  5  j. 
Aqus  alutninofe  & 

Mellis  rofacei  ana  J  C 
Viiciarnogloflijj. 

'  Tutixprgparats,  -  , 

Cornu  cervi  ufti  &  pratparati. 
Aluminis  ufti. - 
.  Lapidis  Calaminarisana'5j.' 


n  fic  natus  erat :  fed  quum 
setatisvixattigifret  ,  cceperat 
^  excrcfccre.  bJuilusprarceflerai 


gicum  incidit,  nec  ita  multo  poft  obiit  ,Anna 
J594.  19.  Februarii.  Cranio  diflefio  coram 
clariflimis  doSiffimisque  JOHANNE  SLO*. 
TANO.&HENR.1CO  PALLANTJO,Mcdi- 


buscerefariventricuKsaquamcryftailoclarioremj 
ad  libras  Colonienfes  18.  Flaautcm  nonfolum 
ventricUlesfed  &  fubftantiam  Cerebri  diftebde- 
battita  ut  totum  cerebrum  f  Cerebellum  excipio) 
in  facculum  extenderetur.  Hinc  fiebat  jutcircum- 
volutiones&  gyri  cerebri  non  confpicerentur  , 
fed  turgerent  omnb.  Dora  &piamatresihtegras 


adliocin  mufeomeovifitur.  Tertius  ventriculi 
cum  duobusanterioribusconfufusi  non  app; 
rebat.  In  quarto  -vifeidain  quandam  materia: 
parva  tamenquantitate,  invenimus  :  reliqua 


OBSERVATIQIX*  . 

Mirubilisdiliributie  venirum  dr  arterufstm 
jttgultrtHminttrmrHm^ 

A  riebantarmeatusperquosferbfusille  humor'ad 

NnotJpS.  rogatus  a  quibuldam  Medicina  caputdelatus  fuerat,quantumyis  accurate  difpice- 
ftudiofis,privatimiIlisdHftcuicaputdetrun-  remusbmnb.  Denique  cor.pulmo  j  diaphra- 
-  gma,hepar  ,ftomachuSjmenfeterinrailien*  renes, 
-  perquam  fana  eranr*  Quapropter  fiinaiones 
-  vitales  &  naturales,eo  SEgrotantc,parum  ladeban- 
£  tnr  :  ita  ut  vix  febre  unquam  laboraverit  :  quin 
1  imoedebatibibebat.exeernebat  ,  & dormiebat 


icaputdetrun-  ri 
narnmjugula-  g 
rium  &  arteriarum  carotidum  internarum  i  ob-  f 
fervatudigninimam 


immiflis  ramulis  qiiibufdam  ad  venam  torcular 
diaamconftituendam  y  in  vertice  fibi  invicem 
conjungebantar,&  conftxuebant  prope  luturam 
re^m,  vas  capacitate  cxaquanspermarncygni 
'  m  pU  matre  obroluuia  erat. 


- fanus :  ipfatat...... _ _ 

Totum  enim  cofpns(eXcepto  capite)  perexigu- 
nm&extenuatum  remanfitmt  patet  ex  effigie,qua 
ad  vivum  domi  babeo.  ASionibus  autem  ani- 
aulibat  Stfanltacibiis,  qusexcerebroprodeanc 


ttifilii.tz,  yax^hgaaoicK^aelij^nla^ 


O  B  S  E  R  V  A  T.  e  H  1  R  U  R  G  I  C- 


Prsfentibiis  cUriffimk  vitis  JobsnneSIo-  oJ/.i 


”’^nitusfuit*rachiaaatein&tibiasijabia,pal-  tano,&  Hcmco  PalJantio,  Medicma  Dofio- 
pAraSjOculoSiVolnncarieviiinovebat,  atinvo-  tibus.  ... 

lB<itari£fepias.hoccft^ontrahcb2ntnr& con-  .  CadaTtrcmafo,virceraficaffcaa  compe- 
vellebantur  continuo  :  attamen  abfque  dolore,  nmns  :  .  .  „ 

Grcuroferentiaautemiftiaspattiscrann,  quam  i.  fcciracutemtomoribusfubdaviculis  re- 
egoexficcatamj&rugofam etiam  nunem  Mu-;  pettaeftcopiaiatismagnapuns,mftarpultis,qn* 
feomeohafaeo  ,  continetbanclineamoaoplo  coftis&fterno  cariem  contrectat, 
lonmorero;  .  z.  Cpftjsfellispr«grmdis,&mteftmnmda.  . 

Cognovi  &  puellam  Coloni»  Dn.Doao-  odenum  ubique  humore  biliofo  refertum. 
tisToh.Slotani  Medid  celeberrimi  ,  compatris  }-  Hepar  fcitrhofum&  obftruitom. 
mei  plurimum  honorandi ,  Hliarohydroccphalo  4.  .  Pulmoubiquepituitofis&vifcidishumo- 
Wiorantem:  quaexoronipattefanapermanfit  tibus  Oppletus.  . 

ufque  ad  tertium  annum  atatis.-  tumderoumcce-  1-  Lapides  quam  plunmi  ex  gypfeamatena 

pitipficaputaccrcfcere,verumnonintantammo-  concretij&cyftiinclufi proxime cor.nimirumin 
lem;Obiittandemexvariolis,coramp3trealiisque  ea  pacte,qua  arteria  aorta  ex  corde  prodit,&  ra- 
medicis.ApertocranioinveotacftaquamuItain  mosfesvetfusjugulum mittit  :  quorum  unus 
duobnsanterioribuscercbriventriculis.  magnitudinem  nucis  fuperabat  :  rehqui  parvi. 

Adhitebantautemnpntantum  arteriae  aott»  & 

nis, qui  jugulum  petunt ,  verumedama- 


OBSERVATIO  XI. 

CmtBotioarehriinprmcifionegkS»  >  ft 
modum  gravijjimoram /ympttmt- 

■pllius  Domini  Bemardi  ab  Hatzvelt,  Domini 
■L  in9CilDmbet8.decennisexaltocccidit.-  mox 
vomnit/anguinemquepernares  &aures  egeffit : 
Verum  neque  loquelam ,  neque  fenfum,aut  mo- 
tumamifit.  Quum  autem  nec  vulnus,nec  contu- 
fioaliqua  extimaappareret,  nec  febricitaretipfc, 
morbus  plane  neglefius  eft,  nec  ollum  initio  ad¬ 
hibitum  remedium  >  capite  alioqui  perpetuo  do- 
lente.  Poft  menies  quinque  aucfexcollum rela¬ 
xatum  eft>adeoutnullomodocaput  erigere,aut 
eredum  ,  nifi  beneficio  numeil»expelle&xylo 
contextzicontincte  poffet.Pbftmoduin  afthma- 
ticusfadus  cft,&  relaxatis  ligamehfisid.  it.  iz. 
vertebrarum  metaphreni, glbbofus  fadus  cft.Co- 
xam  quoque  dextram  imbecilBus  movebat  ;  fub 
claviculis  exutraqne  ftemipatteatheromata  con- 
fpiciebantur;  Quum  circiter  biennium  ha  aucia- 
tusfuilTet.&fymptomatain  pejns evaderent,  pa- 
rentesipfum  Coloniam  adclarifiirnum  Dn.  Hen- 
ricom  Botterum,  llluftr.  Haffis  Landgravii  Ar¬ 
chiatrum  adduxerunt,  qui  variis  adhibitisreme- 
dus  collum  in  imarum,  vocemque  &  loquelam 
exparte  reftituit.  Deinde  exortus  eftipfi 
tumoradfiniilram  aurem,intcr  jugulares  venas& 
iutetiam  arperam,qui  fenlim  in  maximum  ablcef- 
fumtudusquumelTet  incidendus  ,  aliaqne  chi¬ 
rurgica  peragenda,accerfitus  fiii.  Primo,  z.  &  $. 
diebusultralibras  fex  materi» e jccit,extillavhque 
ea  quotidiecopiafatis  magna.  Hujus  evacuatio¬ 
nis  beneficio  dpbr  capitis.omniaqueferefym- 
ptomata  ex  parte  lenita  funt;  atviresindies  im- 
roinut».  GrcazS.menfis  Martii  novus  incidit 
catarrhus,qui  in  pulmonem  &  ftomachom  influ- 
ens,tuffii5.naufeam,  Svomimm  provocavit  ,fi- 
niftrumlatusrefolutumfuit.  Nonnulli  quoque 
paroxylini  epileptici  acciderant &  ulcusin  collo 
penitus exiccatum  eft  liia  ut Aprilisiyy}.  de- 


fpcr»  atteri»,  sfinillro  recuirenti  ne 
quelani  exparte  amififfet. 

■  6.  Capite  aperto, lapidem  ex  fimiK  materia 

concretum  &membranainciufum,inpofieriore 
parte  capitisfubfuturalambdoide,interduram& 


7.  In  tribus  cerebriventricidis,  hoc  eft  ,  in 
duobnsanticis&medio  ,  ulcca  libras  duasaquz 
limpidzreperimus. 

g.  Uicusincellotnmadafperaro  arteriam  , 
tum  etiam  ad  os  bafilare,&foramen  quo  fpinaUs 
medulla  vertebrasin^editur,  penetrabat:  itaut 
roateriaexulceremanans.tum  ex  pedore  ,  tum 
excapiteconfluxiffeintclligeretur.  Verum  pro- 
pteranguftiasviaturo  fubtUior  pars  efiluxerat  : 
cralTa  autem  io  lapides  concreta  erat,  quales  pro- 
pecor  vifebantur. 


observatio  Xil, 


COmmodOcerebriredern  morbis  acudsnu- 
iperatur.  Veruminitio  adhibitisidoneisre- 
roediis  multoties  curata ,  tum  ex  dodornm  vho- 
rum  feriptis  i  tum  ex  fequentibus  intelligitur  ex¬ 
emplis. 

Exemplum  L. 


TJ  Qnifo,Generofi  Viri  Domini  Herfi,Sati 
A^iuLunldorf Duffeldorpi»,ad  dextram  pai 


rfijSatrap* 


caphisperc 


mifit,8c; 


evomuit  i 
irempernares  &au- 
diverforium  delatum  Cor 


:fm  sSlotanus.Illuftriffimi  Juliacenfium,  Cliven- 
fium,&c.;  Principia  Archichirnigus  adhibitu 
variisremediislanavit:  loquelaquoque  St  mei 
amiira,paucispoftdiebusilUrediit. .  . 


OBSERVAT.  CHIRURGI C. 

ExEMPLUKip.  ..  AdilhdAverroit,CMonSrRAm 

•  .  ,  MORBisnrm. 

Dtlm  fcsccarabatnr  ,  yocatnsrai  onacum. 

cbriffimoD.JjDoADWnio  Saraceno  .-in  /  '  aNTONIVS  FAYVS.'  ' 

Sabauiiis  vicum  qnendamailrufticunHquJCXigui  .  . 

yulneriscpntafioccafione/npradexiramosbrc-^  2^f,ffartditalo^uorj9tarranHere^tei'ViM 

gmatis  maxima  fraaura  cranii  laborabat  Huccii&^fctigixonditbitaxtemiinK. 

febricitabatvehemeDter.&  delirabat,  fimltfo  u-  ^Mjieoir!ii,raeMocHi  vhUks idaSam 

oiullatererefoluto.CuteadYfignramjoxtacra-  • 

nii  iraauram  incifa,  llatimtria  fragmenta  sslis  jm-t^trat^vimC' Si  credat  arte  Metdrdf i  ; 

fatisraagna  digitis  extraxi.  Inveni  guoqne  m 

vnlnereportioriem  cerebri  ad  nocis  .magnitndi-  merta  JrabampstUefofhorU 

nem.  ChirnrgnsejuspriprCagebatur  enim  qmn-  '  oue^fi^ijiiu^efaietapfipdlam. 

tusdies)quiimidvidi(ret,  ajebatfedefpetarede  ^  J  . 

lafute:  Veram  adroonitns  cerebri  yulnera  in-  _ _ - 

terdnmcnrari.nobis  proroilitfiimmamTeadhibir 

turamdiligentiam-- N6s omnia  ad  morbum ,  OBSERVATIO XIV. 

fymptoraata  ejuaprscepimns.  Ceflayit febris  .  ,  .•  ;• 

&dclirium:  latus  paralyfi  laborans  reftitutum  Exfangi)  Ktkc^ratorMrs.  ' 


&dclirium:  latus  paralyfi  laborans  reltitutum  ^xftmff ‘miUcnratoimrs.  ' 

fuit.  ^  • 

.  Veramquiimreliqua  fragmenta  cr^piief:  ^  QgMUS  SLOT  ANUS.  Chirurgus  prsfian- 

fentextrahenda.&Chirurgusipfius  prppterim-  ^tj(5„us^lu„nemnobilifamifia natam  ,  cui  , 

peritiam  id  negligeret,  pofi:  hebdomadas  aliquot  {ee&am,  portioqne  ejus  qusdam  exera- 

infebrimaliaquefjrisptomatarea^it  ,  &prac^  foit,„„aefinigo  s  exortus,  curandum  habuip. 
poffdiebnsevitadecesfit  ,  adeoqucmcrsLb'-  il|e,ab  omni  propemodum  periculo  levato  argro, 
wrglnegUgenuapcenas tulit  Si enimfragmep-  ^rad3risfymptomatibus,acurationecohtinuan- 

taoffis.uudecuit,eHraa:afuiirent,  proculdubiq  djaagft„eco3aiisfiiit;quoda.uiaprincipisfuife- 
plefiiflimefanusevafiflet.  ...  queretur,Barbit6jifor.cuietatdemandata,,con- 

.. -Exemplum .IV.  .  *  tempto confilip  .&.  medicamentis  SLOTANI, 

'  CUperiofi  Anno  1604.  menfeOaobri, hic Pa-  nuilaqne  habita  ratione  lociaffcai,  piiiverema- 
MterniaciLanfanncnfem  30.  annos  natum  cu-  luminis&vitriolinftirnfperfit  fimgo.  -  Indeex- 
randumbabuiicuiaciegladii  Helvetici  dextram  prasftatimdolorevebementifljmo.fcbre  acutis- 
'  bregmarecifum,& inipfam  lubftanti3m_  cerebri  fima.delirio.&inffamBiatipne,  paucis ppftdi^-  ' 
nfqucjimpreflum  fait.cumfiniftci  bracbii  tefplu-  busmprsfubfequutaeft. 
tionejaliisquegrayioribusfymptomatibus,  Fra-  '  *'''  '  . 

gmentaqdamplurima  cranii  extraxi.  -Tandem  -  ' '  ■"  '!--r - '  .  ' ' 

Deibeneficiopriftinsfanitatireftitutusfuit^on  '  -  ^  ‘ 

fineadmiratione multorum  ,  quihuic curationi  OBSERVATIO  XV.^ 

interfuere.  Inter  quos  fuit  ;Re*erendas  ac  do-  '  ■  ^  . 

aisfimus  Dn.  Natbanael  Chambutus  veibi  di-  tegitimafungicituM. 

■  .  viniminifter.  ;  '  ■ . 

•  Exemplahscin^tiamtyronum  Chirur-  A  Nno  ifioi.  p.  Februarii  D.  FRANQSGI 
gorumrecenfere placuit.quosadhprtor,  ne un-  /AcROSERANlLuftriacenfis  Patriciiac  trii. 
yve»e>;;aequamdcfanitateatgri  ,  quantumvismorbusma-- bunifilins.Petrusnomine.iq.anhoshatus,  vul- 
mmlie.  2nusfiierit,acprimafronte  incurabilis  videatur  ,  nssexcafuiapidis,  ex  alto  diruti  ("cujus  pondus 


CENTURIA  1  a3 

0#/7k  riojo&delaplbvigefifliodicmorfai,  ecceno-  ftlgacntmimtttitti,ftwu  noSetXtU^t- Obf.  ti, 
vnmimlam  j  exortnseninjefteTiilncrefiingas  r«W  dtUncttiO, 

infignisquiintravi^tiqiiatnorbottsitiexcr»- 
I*  jit  maenitadine  ovi  gallmacei  eitra  aanium 


tertio  quoqae  die/cquens  cnema  xo}eci. 
R,  R.adicum&foIionimalcbc£, 
Malvarum, 


Flomm  Cbamomid. 

Meliloti, 

Horum  &  folioijim  betonicae  ana  M.  f. 
Semin.fi£nigneci>  ■ 

Anili  ana  |f. 

Coquantur  in  aqua  ad  confnmptic 
'  tiarpatrisjinlb  j.  colaturaediflblvi 
^Laaat.  Et  hierae  pierae  c< 
giij  vitellum  ovi,  falisp.jjOl.  _ 

Sj.  Mifcefiatenema.  Bis  vero  in  die  fo- 


Salvi*. 

ChamomiD.  His  conjunSis  fragmentis, latitudo  exempti 

Memiloti,  cranii  facile  apparet.  Ac  quamvis  fra&io  &  ex* 

Rolarum  ^  cmpciocraniimagnae^et  ,  nihilominus  tandem 

RofroarinianaM.).  bridiunobisperfpicuus  fuit:  cuteenim&por- 

Sem.anifi&  ^  tione  aliqua  carnis  tantummodo  obtegebatur. 

Ecenigtscianajj,  Kc  autem aliquaoccarione externa  facile  laedere* /' 

f-  InddanturSc  contundantur  pro  fotu.  Harum  t„f  cetebrum,laminam  copream  adaptari  curavi, 
herbarum  q.  (■  indatur  facculo  ejus  magnitudinis  jqnexa  pileo, partem  illam  capitis  obtegebat, 

ntmediara  fetepartem  capitis  cooperiat,  qui  fi.o  jquncvero  quia  natura  paulatim.  foramen  cranii 
intettextus.coquaturinvini  &  aqu*  communis  „iioqnodam  obduxit, motusillecerebrinonam- 
anapartibussqualibus.&applicefurcaUde.  Poft  perfeotitur.  Vivit,&optimevaletcorpore 
fomm  diligenter  abftergendum  eft  caput  Unteis  jjolefcensille,ad  hunc  nfque  diem  ip.MarriiAnn. 

tufrm-  quo  haec  fcripfi.  Ingenio  quoque  aadftu- 

diaiiaque  apriflimus  eft. 

Vixit  adolefcens  ille, ad  vigefimum  quarmm 
fere  annum,linc  ulla  Izfione  ,  aut  diminutione 
memoriaeveijudidi.  Tandem  quadam  die  Ge* 


R*Radicum  gariopbillat. 
Angelicae, 

Calami  aromatici  an.  g  f. 
Rad.ari(i.rotund. 

Iridis  Florent, 
Ugniguajaciana  gij. 


incaluinetjfrigidamaifatimbibilTet,  acpleuritide 
^  ^  ,  correptusfuinetjMedicosquinetiamrationalcsia 

Florum  laiviae  coirliiiumnonadhibuinet.pieabdormivit.  ' 

Summitatum  majoraif.  _  _  Fragmenta  ctanii,fuperins  delineata  ,  ad 

Rofraarinianap.  j.  fiatoraniumpulviste-  huncafquediera,if.  Aprilisid50.  (quobaecpro 
nuiflimus, Deinde  fcquens  cmplaftmm  ap-  fecunda  «ditione  hujus  Centuria  ,  ad  prxlum  ad* 
plicui.  orno)inter  rariora  mea  relervo. 

R.  Emplaft.de  betonica  |iiij. 


Gummi  elemi  diftbiuci  in  oleo  tofaceo  |  j. 

Pulver,  roiarum 

Myrtillorumanagj. 

Mafticis, 

Olamiaromatici  ana  5  jf. 

Cum  Cq.oLrolacci  fiat  emplaftrum. 


ANNOTATIO. 


Vefungis. 


Qtlemadmodum  in  ftirpibtis  arbofum  hd- 

mores  femiputridiper  corticem  extuberan.^wiBajra» 
tesdn  fungos  coalefcunt:  fiefraSa  exemptaquetoreFjwd 
Hisfhngospaulatim&intraqualuordecimdles  portione  aliqua  crafm.ac dura matrelaefa ,  fratim^'" 
fobfidit.Oir!culaquoqoequxcumaliisprimano-  humoreseerebridrcapl^maftluunt  ,  qui  liVe 
fieextrahihonpotuerantexiemnt  ;  icautintra  oflis,(utAlexander Aphrodifensvolnit)fiveaeris 
hebdomadas decemplenifiimeconTaleiceret.  fr^^tecondenfati  ,  iiiftacfringiconcrefcnnc. 


observatio  XVI. 

idijpmiim  ,  (^vermes  ad  duram  ma- 


padiatem  obflruendam  (aas  fit. 


CENTURIA  I.  27 

i*  (aperfit,  qnan-  oii-infira  fig!tta,peiforaufiiitcomea,qna parte  i/i 

—  — '  -  -  :onlpicitntln5;£ffiinatDoniubil  hamorisaguei. 


OBSERVATIO  XXV. 

Exckd$rieu  tJpupilUmextirfati<»>e,gravi/. 
fioitfjmptomitd. 


:as  oculi a£ceretur  ptiftqiis  :  exbis 
«liaacftcicacrixad  canthum  majorem  ,  mftar 
angulx^us  Gr«cisptcry^on  didtDr.Confulue* 

.  nint  me  parentes.'  (edquumrerppaderem, nihil 
bicmepolTeprxftare  >  adhibuerunt  empiricum» 
quinegavicdcatricemeflc,  /ed  concretam  mate- 
riamdisicin  fuperficie  come£»'<juamfefacillime 
Zc  iioe  periculo  abflrahere  polTe  5  auda&er  z&i- 

'  atipfeadmota  manudilaceravltcorneam.  Inde 
dolores  vehementiffimijioBammado/ebris»  alia¬ 
que  graviora  (ympcomaca.Tandemque  humores 
omnes exddcrunt  :ondetunic«  contrad»  funt, 
&ociiluspiaoc  claufus.  Honeftiffimam  matro¬ 
nam  Coloniatin  vico  novo  JmKorb, novi »  qu* 
inpueriaajUtipfarctuIitfepe,  laboraverat vario- 
lis :  unde  etiam  cicatricem  pupilte  contraxerat. 
EamempiricusfibicoramillMn  ,  nonmanu/ed 


amiht.  Vulnus  oiravi  ad  inodumfupra  didam  ; 
paerhicquoqdcndnmulcopofivifam  recepit  : 

ANNOTATIO. 

Omnino  bic  «grotis  cryftallinns  hnraor 
compundus  non  fuit.^fl:  enim  illef  humor  prs* 
dpuuminfirumentumvirusjacfuapropria  conti- 
neturmembrana  Arachnoide  :  qua  dilacerata» 
amplius  hamor  cryftalEnilsofiicium  facere  nequic 
Eduxit  autem  in  bi< 


lis  aqueus  tantum  faumor»queni 

neamlocavic.  Atquebicquomlit  excrementum, 
quodexudavit  ex  venulis  illis,  qus  inuvea tunica 
confpiciaDtur.&  drcalocum  humoris  aquei  ter- 
minanrar,aIiquando  renafdtur ,  pracipue  in  pue¬ 
ris  ,  ut  etiam  eximius  Anatomicus  REALDUS 
COLUMBUSdn  luis  Anatomicis  feriptum  reli¬ 
quit.  Idautem  hicnotaodum^vulneratapupilla 
vifum  recipi  non  poiTe,  quamvis  humor  cryftalli- 
nus  ntillcrus,&  aqueus rena(i:atur :  utin  multis, 
ac  potiffimum  in  afleela  generofi  viri  Ottonis 
Sch  enchi,  Dominiab  Horft,  ante  annos  aliquot 
obfervavils  culteilo  perforata  pupilla  vifum  ami- 
^l^  Curavi  vulnus  utfupra :  vifam  tamen  non  re¬ 
cepit»  Inevitabilis  enim  cicatrix  impedit  » 


nics.indeoculustota  vitaciaufus* 


cryftallinuinpcrveniant.  Ex  quibus 
•  busperlpicuumhc ,  in  extirpandaad  pupillamci- 
catricc  nihil  temere  tentanduro, ne  malum  incru- 
defcat,quod  ex  obfervatione  proxime  prstceden- 


OBSERVATIO  XXVE 

AdoUfctns  oculo  perforato  vifim 

QUindecimannorumadoIefcentcm  ,  futoris 
cujufdamfiliumGenevajjin  vico  divaMaria?, 
cum  Domino  Johanne  Griffbnio,Chirurgopr«- 
ftantiffimocuravijcirca  annum  1587.  cui  acus  fu- 
toria perforaverat  adnatam  membranam  prope 
Iridem  rhinc  fadum,  uthumor  aqueus  ftatim  rf- 
fluxerit ,  &  adolefcensillico  vilum  plane  amiferit. 
Oculo  impoluimus  in  primo  apparatu  albumen 
ovicumaquarofacea,  &  nonnihil  croci :  fronti 
autem  defenlivum  ex  bolo  Armeno ,  terraligilla- 
tacumoleorolacco  ,  paucaque'cera&  aceto  in' 
formamunguenti  redadum,  atque  injecimusfta- 
tira  cnema.  Sequenti  die  catharticum  exhibni- 
mus  >  &aQodynisad  feptimumufque&amplius 
vulnustradavimus*  Deinde  collyrio  exaqua 
caphrafi?»laccbaro,&tutiaprsparata>  cicatricem 
induxHnus.  His  curatus  fuit  nullo  fupervenien- 
telymptomateibaudmuko  poft  curationem  vi- 
fum  quoque  recepit.  Dodonansinfuisobferva- 
tionibus  fimile  aliquidrefert. 

Anno  iJ5>7.  curavi  filium  MATTH^ 
BARBOTTI,civis&mercatorisLaufanncafis  : 


OBSERVATIO  XXVJI. 

Bxfiequentioculorum  ablutione  aqua  frt^da 
obfufcatio,&  hebetatio  'z/ifus. 

Obilis  quidam  a  mulfis  annis ^ucfadus,fin- 
EXgulismatutinis diebus  abliiere  faciem  >  &o- 
culosaqua  fiigidillima.  Hinc pauiadm debilitatus 
&  obfufeatus  eft  vifus.Tandero  anno  i6o2.oph. 


dum  julfit.  Sc°hoc  mdoTin  com- 

moduin.Curatiis  eaim  ab  Ophthalmia  ,  Stagna 
noftra,virum  corroborantead  tcropusufusilodo. 
ncgueagusfrigidKtcjeaa,  vifus  acutiorgnam 
acte  faaus  eft.  .  , 

annotatio. 

Quam  frigns.tefte Hippocrate, condenfet  fili 

induret,  mirum  non  eft  ,  fi.freguenti  ablutione*^*'" 
ocukrrum  in  agua  fiigida  vifus  debilitetur.  In- 
craffatenim  &  condenfataqup  ftigidafpirimm  ' 
«Cvum,8t  humores  oculotum/edimprimismcm 
branam  ipiam  corneam  derdam  St  craflam  effi- 
dt ,  iuat  peream  resobjeasadtnworemcry- 


IS  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

Ohf.  zt.  ftallriuinCqi^racipuun)  eftinftrutncntBmvUus)  menacceit.ubiquumfri^difflmaaqua primo  ,  Ql 
^29.  penetraredifeiiItcrpoflint.U(am  quoque  aquje  infuperDiveabluifletfadem  ,  exortus  ellftatim 
vebemcnsdoIor,cumtouusfedeitumorc,  &no> 
rationi  couientaneum  efi^retinuit  cium  &  iocluiit  dulis  durisjlividis  &  aiperis.Dolor  iedatus  eft  pau- 
humores  &  fanguinemiavenispalpebratum  &  larim,fednodu!z&liTorcutismanferunt,itaut  a 
adnatzmembranz.  quipofteaputredinemStiu-  Icprofomen  vultu  parum  differret  ipfius  facies 
fiammationem  contraxerunt.  Atqubhihnmo-  reliquae  vero  corporis  partes  ,  tum  interna:  tum 
res  ab  bflamm2tionepartimrefolnti& extenuati  externae, fanz  erant  omnino.  Adiitmetandem 
fuerunt,partim  in  pus  converfi  effluxerunt  ,  mii  annoi5Pp.qnumperbienniumbocmorfargene- 
rumnoneft.vifumpoftcurationem  ophthalmiz  relaboraffet.Purgatoprinscorpore,feaa incnbi- 
acutioremfuiffe.  to  cephalica  ,&  applicatis  cucurbitulis  nucbae& 

icapulis,  primohocfotu  nodulasemolHre  fludui. 

'  . — — ■  '  '  .  R,  Radicum  &foIibrum  Althe* 

,  ,  -  Radicum  bryoniz  ana  5  j.  ■ 

‘  Florum  Chamomillae, Rofarum  rubearum, 

'  Meliloti, 

Betoniczana  M.j. 

Sem.fcenigraeci5C 

^Coquantur  in  aqua  ,  • 


v: 


OBSERVATIO  XVIII, , 
VulnerntAlinguicantie,  ~ 

X  membrum  inhumano  corpore  repetitur 


/  quodmagismoveatur,quodqueadeofithu-  calide  applicetur  nodulis.  HocfomentoperSi- 
.  midumlaxumqueatquelingua  :  Hinc  fit,  quod  quot  dies  ufus,denno  corpus  purgavi  pilulis  aureis, 
ipfius  vulnera  tranfverfuro  faSa  ,  ut  plurimum  in-  &  cochiis,&  cucurbitulas  fcapulis  &  nuchae  appli- 
curabiliacenfentnr.  SuadeO tamcn,utnifi plane  cui:  Deindehirudines nodulis grandiotibusad- 
abfdffafuocitfcuratiotentetur,  nonenimhujus-  movi.  Pofteafaciemaquarofacea,  Sdilioriim 
modivulneraextotofuntincutabilia,utfequens  a!borum,itemfiorum  fabarum  quotidie abiuen- 
obfervatiotcftatur.  damcuravi.  His  ufus.per  paucos  dies  diiritiesdc 

■  Annojjgy.PuellamtrimamLaufannzcn-  nodulzfubfiderunt,&livedoexparteremifit, 
randambabui  ,  quzextenfalinguain  terramca-  Siroilisferecafusacciditnobili  cuidam,  mi- 
dcns,partem  ilUm  quz  inter  dentes  erat,  fere  ex  hi  notiffimO.Is  quum  Juvenis  effct,&  Baccanalia 
toto  abfcidit.&quidem  plane  abfcidiffct,nifi  duo-  cum  fodis  celebraret,!arvzloco  ,faciempeculiari 
!  ram dentium  defeftusobftitiffet.  Vocatus,  puta-  atramento  commaculavit :  finitis  Bacchanalibus, 
bam,dirdffaspartesfuiuraconjungere  :  Jdvero  quum  incaluiffer,  faciem  aqua  frigida  abluereten- 
gcd quis atrameutum cxficcatum  tchaciter 
adhzrebatcud.nonnificum  difflcultate  abfterg 
potuit,  Exviolentis  bifre  lotionibus  primo  a- 
quzfrigidz,  pofteacalidz,  exortus eftdolorin 
facie,  Stundiquenodulzlividz  :  ubi  Medi- 
corumquantumvisDoSorum  ,  confilia  fruftra 
adbibita  fuerant. 


poffeolequentibus  ren 
atque  feliciter  dbfolvi. 

R.Foiioruin  StfloramLigullri, 

,  Plantagbis, 

Rofarum  rubearum  ana  M-  j.  ■ 

Corticum  granatorum, 

Balauliiarumana  |f, 

CoquanturinJhij.aquzcbalybiatz  ,  adeoh- 
fumptionemtertise  partis.  In  colatura  dilfolve  A^ 
cadzgij.  Syrupiderofisficds  |ij.  Mifcetfiat 
gargarilma ,  quo fiepiusbterdiu abluatur  lingua. 

Inorecontinemertenebat  fyrupum  de  rofisfic- 
cis,de  Cydoniis, fyrupum  conlervationis  ceralb- 

fum  de  Ribet,&  coagulum  cydor ' - 

-Vefcebaturjufculis  carniii 

hordcaceis,ladl:e  amygdalarum  dulci'um,&fimili-  . 
bus.HisDeibeneficiopleniflimecutatafuit,neq;  fenerantem, mfa.iab.le.neffe,inTraaatuno- 
ullomododepravaafuitloqucla,  utpoftea  ap-  ilrodeGangrzna&fphaceloofteijdiroos.  Idve- 
-patuitper  duodedmbtegrosannos,quibusvixit;  rojamquibufdam  obfcrvatiombus  confirmate. 


OBSERVATiOXXX, 

De  Citarrho  idgtngmiUtgingrem  ^ 


operz  ptedum  effe  exiftimavi. 


OBSERVATIO  XXIX.  , 


Excttlefaclifade ,  tbkti  aquifrigidiffana 
grtvia/ymftemata. 


’  morbo  acuto  lanata ,  catarrho  vehementi  ad  gin* 
givas,cumnaufea&.  capitis  dolorecOrreptafuit. 
Adduxenmt  eam  parentes  Dulfeldorpium ,  ubi 

ADolefcens  inSolbgen  24.  annos  natus,  roa  ad  conlilium  vocati  fuerunt  clariflimi  D.  D.  Ga- 
buftifliraus.&fangubeiteroperamenti,  quu  lenus  ^ierus  Uluftrils.  Principis  Cllviacenfis, 
hyemali  tempore  in  duello,  vehementer  bcaluif-  Juliacenf.&  Montenf.Archiepifcopi  Treverien- 
fo,&vntaufculumbfaciemaccepiffcE  .-adflu-  fisArchiater  digniffiinns ;  &  Cofmus  Slotanus  ‘ 

(apud 


mos  ToufadesintnmoteihCTdeinatofame- 
levatafoit.  Io  finiftra  mala  tumor  rotnndasj  da-  “ 

ms  Slividasmon  adeo  tamen  magons  appa^bat. 
Cm^tSTerp.  &firaftrapar5ot  '  "  " 


isenjmfbit  deflun 


OBSER.VATIO  XXXn. 

tJ^iiBerefficaUimdev(tratum,qiu^>it 
fuffecibuur ,  Jeftmo  tutdem 
'  Seegeffit. 


toforum  &  ff!^donim  ,  ut  calidum  in) 

pnecedenomorbolabefaSatum,  refooilan  nc 

pomerit.  ItaquetandemeaeGs^^vislabiisque  %  Nhol59Z.  MetzgenauffdeoWalberHiU 
adnafumufquejeidtadeceffit.  -A^denar^flicnlumnndiqaeperacmam  deglu- 

titit.  Primo,iccimdo&tertiodiebasprovoca- 
ExempiumII.  r  tpvomitu,neqae  egerere,  neque  trans 

.  tuit.  Vocatustandem  quarto  die,ir« 

GEenevscnmdarifs.  D.  Jano  Antonio  Sara-  jntnsj:  extra mflammaram  ,  itautvix,u,p,«. 
cenb.Philofopho  fuinnio  Se  Medico  K^o,  amexfpirate  ,  vel  etiam  jafculafotbetepoflct, 

Compatrcmeoommftudioreverendo.SeJohan-  Urgebjntdolorvehemens,  febiTS,delirium  ,  & 

neGrifFonio,  Chirurgo  prasftantiffimq  in  dua-  eonvulfiones.  Qunmofficnlum  neque  vomitn, 
buspnellisfimilempenecafumobfervav!.  Incu-  neque  inftrumentis ullis  depelli ,  nedumexniahi 
radonc  nihil  quod  neceffarium  videbatur .przter-  poffet,fediamin  ipfo  gutture  abfceflhm  proae- 
miflum  fuit :  nihilominus  e*  laborantes  fcbtc,de-  jflet,j|jodynis,quantuin  potui  doloresfedavi:  8s 
Uriis,fyiKope,vomitu,Scfpirandidifficnltate,tan-  j-uppurationero provocavi.  IntusdecoSumexra- 
demeviudcccfferunt.  •  .  didbusaltheae ,  femineLiniibenigrsciSecydo- 

niorum ,  cum  oleo  amygdalarum  dulcium, per  fi* 
Exemplum  m.  phonem injeci.  Exteriusautem collum  inunxio- 

leo anethinoililiorum alborum,  Sr amygdalarum 
■pHius  avunculi mei TheodonaUfbet  SOUleil/  auieinmiSccataplafmataexfannafabarnm.flori- 
Acrofionegingivarum  propter fcorbutum.  ve*  [,„5  camomeli,  meliloti.fcminelini ,  fcenigrsci, 
hementerlji^rabat,  undeiningangrziiamdc-  eoauminhydtscleo  adhibui.  Interim  etiam ali- 
generavit  erofio  illa ,  S:  ut  priores ,  e  vita  deceflit,  enemata  injeci,ae  vires  jiifculis  conferva- 

comdoloribusmaximis,ahisqnepeffim!sfympto-  ^inf-neaddiera  feptimum.  Tumperosrejecit 
inatibus.Summa%ituradhibenda  eft  diligentiam  puris,Gmulque  officulum.cujus  magni, 

hujufinodimorbisoris:  proferam injunionbus,  'tudinemhicfubjeciificquehberata.S:  brevien- 
quipotrediniobnoxitfiiuf.tumquiaparsorispec  eatafuir,ac  per  multos  annos  a  curatione  feheiter 

fccahda  eft &hurnida,  tum  etiam  qu6dconIl»tu-  * 

do  puerorum  talisfit.  Ideoqueprofpiciaot  tyro- 
nesChirurgi  nc  temere  polliceantur  aigris,  qua: 
przftarenequeant,  &  qurqae3nt,ficleliterpraE- 
ftent. 


OBSERVATIO  XXXI.. 

^mJamjiermpruikfitiim  devortnsfrujlum 
c»rii,frofemBdumfuffauUM,tt«dem  - 
convaluit. 

ANoo  menfe  Majo,  civis Sefutorqui- 

dam  ^oionienris,e  regione  divi  Laurentii, 

fium  ,  quod  ilio  prs  rifiihiante  gutturi  fe  infinaa- 
vitSeinfixit.  Provocavit  ftatim vomitum  :  fed 
nequeregerere.nequedeglutirepotuit:  quapro¬ 
pter  homo  ille  propemodum  fufFocatuseft.  Vo- 

ne  Kuenio  Briderobachio  Med.  D.  protinus 
injeci  gutturi  dccoSum  emolliens  ex  radicibus 
Akhea: ,  femiuislini ,  foenigratei,  cum  oleo  amy¬ 
gdalarum  dulcium:  deindeflylo  argenteo  incur¬ 
vo  corium  ad  capacitatem  llomachi  depuli  iquod 
iwftfemeftrefpadumperalvumegeflit.  Opera- 
tionipreteralios  quamplarimos  interfuit  Rev. 


OBSERVATIO  XXXIU. 

Spintipi feto  gutturi,  tieaniopoft  excitato  ab- 
JcejSu ,  tnexternacoUipartecxtra- 
eia. 

A  Nno  1594.  Coloiiiaracceflit  me  mnhers 
.^laborans  tumore  infigni  ad  maxilliE  infe¬ 
rioris  partem  dextram,  qui tnmorfefe adalpe- 
ram  nfqueaneriam,  aurem  ,  &  furculam  exten¬ 
debat ,  rcprajfenrabatquefteatoma  :  mollis  erat 
fine  inflammatione.  In  primis  emollientia  & 
difeutientia  peraliquotdies  apjilicni :  fed  quum 
viderem  his  nihil  profici ,  caufam  penitius  inqui- 
fivi.  Hlarefpoiidit.fe  antebienhiumintereden-  ■ 
dum  IpinampifcisdevorafTe,  quscoefophagoad- 
hzfiffet,  in  dequr  ftatim  exonum  dolorem  maxi¬ 
mum  ,'itautdifficilecibumS:  potum deghitire 
pofiet:  tandem  dolore  fedato,  colium  pauiatim 
iadmuifle.  Ex  hac  declaratione  cognovi  .fpi- 


OBSERVAT.  CHIRURGie. 

r  „afflant^Cnsport;onema<U.acremanetc.hinc  Wecompt^a  mcheiaartem.quagntturiin-oi/jS. 
^  ai fiippntantia  confugj.Siippnratns tumor. »Lu-  cum°‘t,protinus«ifto(atiir animal- quod  Icqn*" 
iovico  Glandorpio,  tum  temporBClHnu|?s  to- 

iioibi  cuialioprofidtcens  curationes  conuniCe-, 
rain,incifuseft.ManavitmatetiespIatima:  (pina 

poft  apparuit^quam  ipfe  integam  Sc  incottnptam 

rirn-^-  Ulcaspoftpaucoiiies  coaluit.  A  Nuo  •59f' Coloni* Agappin*,  merdtori 

**cuidamientandofruftumcutispern*affat*. 


Ex^lum  I. 


OBSERVATIO  XXXIV. 

£x  liegktittacicuU  horrendiori 

ftemiti. 


cuidam  jentando  fhiftum  cutis  pernsaAat*, 
ac ^apanislalc&pipereafpetj*  ,  infixum  eft 
^tniri :  unde  protinus  dolorvebemens .  conruU 
fidhesjtigor^c  undem  rufibcacio,ecufnnt. 


■p"  OdemamioCoIoni*rouKer5pertranfienspi. 

^biUffimi  Vin,Ottoa  Schenckron  Nideck.  comedebat:  Ibjusfrunumquum  adbnfif. 


Exemplum  HI. 


at  Coloni*,  ( 


_ _ j _  imfenfitdo- 

lorem  ,  aciculamjamdudumpcrfeceffumdqe- 
flamfiiille.fpctabat:  fed  decepu  fuit  nulera  illa.  ^ 

Quarto  enim  die,ptimo  in  fimdo  ventricub ,  mox 

quoque  circa  pylorum  exortus  dolor  &  crucia-  . 
tus,adeovebemcnsSeacerbus,utdiesnoAesque  J 

exclamare SulularecoaSafuerin  Egofextodie  buius'pla,iieus-'deglmitu:. ,  _ _ _ _ 

a  rilorbo  incepto  aocati^inveniipUmp  teneo-  infinuavit.  Vocatus  qifidemfuUedpuerantemi 
inTam3o^m^nf^M<atS  umadpentumfuffiautusdeceffit.  ^ 

famiut  nemiiem  3gnofceret,ncccibum  &  potum  — _ _ _ _ ^ _ 

expolceret.  Convulfionescolli  ,  btacbiorumSc 
crurum  ,  maxim*&  borrend*  aderant.  _  Ali-- 
quandofefe  ex  una  in  alteram  partem  leSi  ,  tali 
impetuprojiciebat.ut  tresviri, quantumvisrobu- 


&  manibus  ventrem,  non  alitet  quam  fi  ipfum  di- 
lacerarevoluiffet.traSabat:  &  (utvetbo  dicamj 
videbatur  potinsa  daimoneobfefla,  quammotbo 
laborare-  Quum  vero  aliquando  per  boram  in¬ 
tegram, aut  circiter,ita  vexara ,  Scconvulfionibus 
bottibilibus.cum  incredibilicrudatu,  ex  unam  al- 

batpaulifper,  &unqnamfemimoitua jacebat  : 
rurfus  &  repente  priou  fymptomau  invadebant 
eam.  Egointetimjufculis.pinguibus  caftrato- 
rum,item  crematura  hordei  mundati ,  quibus  dd- 
mifeebam  butyrum  reeens  ,  &oleumamygdala- 
nun  dulcium ,  ptiffarta  quoque  &  ladearoygdala- 
to, corpus  continuo  nutriricuravi.  Pr*terea  ne 
excrementajnpartealiquaintefiinorum  indura- 
ta,acicnl*  impedimento  effent,  leniter  illam  pur¬ 
gavi.  Sic  divino  favore  aciculaminillocruciatu 
tandem  decimo  quarto  die  egefiit.  Pofiea  ledad 
(nnt  dolores,  rcliquaquefymptomataitantbrevi 
priilinasfanitaticefiicutafuerit. 

0BSER.VAT10  XXXV. 

Bx  rehu  extnnea ,  gtttmiinfxi$ , 


OBSERVATIO  XXVL 

^Medmeximtndipjpmlt,&  alms  reognilu- 
tiinfixiti. 

.  /^Uampericulofafit  motahac  inre  ,  ex  fupe- 
'^rioribusiatis  confiat.  Subito  i^ur  diligen¬ 
tia  adhibenda  ,  utquicquid  gutturi  infixum  efi, 
quamprimum  extrahatur.  Idcpqucftatimoleum 
amygdalarum  duldum,autofivatum  {  cave  tamen 
ne  (ubftimas  butyrum^in  cefophagum  infunden- 
dum.Deinde digito,penna  ,  auttoilialiquoin- 
firumentoinosimmifib.vomitusprovocandus  : , 
hisenim  f*piu$fecnmexpellit,  quicquid gutturi 
inhau-et.Poftearpeculoorislingaadeprefla(fio6- 
ficolumfefevifuiptsbeat)  toftro  corvino  inent- 


TNt< 

ifpit 


fpinspifds,  aut  fimilequid  gutturi  inh*reat  .<  qualehicdepianmeft,dcglutivit. 


gnitudine,eamquecompaaam,filo  longo  &forti 
alligatam ,  &  oleo  amygdalarumdulcinminun- 
aam,*grodeglutiendamfuadent,  filum  digitis 
tenente  Chirurgo;  fieri  enimfic  potefi.Utdegju- 
tita  egro  fpongia ,  fecum  fimul  in  ventriculum  de-t 
pellat  id,quod gutturi  inhzrcbat.aut  retraSa  fi¬ 
lo  eadem ,  fimul  nonnunquaro  extrahatur,  vomi-r 
tuverejiciatur.Autpoteft  globulus  plumbensfilel 
alligari  &  deglntiri  ,  atque  denuoexttahi:  utde 

fpongia  jam  diSum  efi. 

Nihil  vero  prarfiautius,  aut  aptius  a  J extra¬ 
henda  officnla .  &  fpinas  pifcipm  d  gutture ,  hoc 
fequentiinftrumento ,  quo  ego  feliciter  ufusfum, . 
tnmalias,tnmpr*cipueanno  isoj.ifi.  Augufii 
inLndovicoTiflbrLnftriacenfi.qniintercCenan- 
’  ’  '  '  '  .(ederaffum  , 


CENTURIA  E 


aucem  fiihik  argentea  ast  meor- ^ 

vata,  crafime  penna;  oloru>  longitodine  vero  n- 
niaspeaiscumdiimdiojaatcirc^  maE* 

^  plorata.  In  iua  cztrenutate  vero  hab^ 


&drramda^i  qne 


Hocpfofiimlivls  ce^pll^O,  c  faUcet  poftea.«tra^.  >  ofliculum  aut  quic^oid  iimxie 

Ini^uIaniamvertd)ramcojS.,.  Seprinu^meta-  fuerij^extralumtis. .  fi  enim  accidit ,  nt  foramca 
plireni/e  adeo  inlinuarat,at  neq;  degite,  ne-  aliqui  fiftula;,officiilumaut  Ipinam  excipiat,tum 
quer^i«rc|)Offct.Adi^tes^t3mpQErumpr<^  fimnlcumfiftulaexqrahitar:  fin minus, aipaitas 

ftmdiusinipfiusgulammtrom^efunt,  &Vonu-  oflis^n^adJ^^it,&iuolocpamovebitur: 
tiimprovocanint,fcdfrafixa  t  ita  quidem,  ut  no*  quod  &ego  experienda  comprobavi,  antequam 
fiemm^odoIore&fuEocationismetu  tranfi-  fiftulam  petforatanu 

geret.  Sequentidie,pcncfuEbcatmadmedact-  Non  tarnenoiliculmnautipina  prima  vice, 

tur.  Ego  oleum  amygdalarum  duicium,  cefopna-  dumintrornittunus  fifi-iilamjPvfr^bimrj  necpro- 
goiariscopioseinf^,  &  un(%;  exterius  tolium  pterea  ab  incito  opere  defiftcndura:  Aliquotic* 
eodem olepinumd.  Pofteajuffi,  uteittocrentur  enim  quinquies  aut  fraes  fiftulam  intromittere 
manus&caputjinterimegOjd^^priusUngi^  coadusfui,  donec  tandem  ofliculum  fuo  loco 
fpccuioorisjinftrumcntummftousdcpidura.m  amotum  &  extra&im  ,  vel  ( fi  aliter  fieri  non 
gulamintromifi,ufq;adoflIcuIum.£enfimq;8cmo--  potuit)  in  ventriculum  depuUum  fuerit :  quod 
dicedrcumdudocxunainalterampartanm^*  ^  periculo  vacat:  praeftat  tamen  per  o*  extrabe- 
tnentojdonecidpauladmadlatusomculijpfotun^  te,  fi  fieri  poflit* 

dius  depuIerim,Deiiide  tetrabeudo,  ofliculum  fi=*  . .  lubacbperadoneautemcirCUm^e&eagen*^^ 

mulfuolocoamotum&extradumfuit.  Atqjbrc»  dumineinfirumenuimina^eramarteriamt  lo-*^ 
vi  convaluit* Hu  jus  operaripnis  Sc  cnr^onk  teftes  qelMbagi ,  immittar  ,  qnod  vald^  periculo- 

lunt»  DaniclTavcllus,&  Samuel  G3lIiardus,ainbo  cflto  Itaque  ut  Chirurgus  pardum  a- 

LudimagiftriinScboIaPaterruaccnfi*  jiatomiam  laatjnccefle  eft.  Incumbit  autem  ce^ 

fophagus  vertebris  colli :  A^era  verb  arteria  an- 
fwtTA(^d€jiripti6pY*diSiiinJ(riifHiHUi  .  teriorem  partem  occupat»  Itaque  quamprimum 
;  Chirurgus  linguam  Ipcculo  dcpreflerit:cxtremi- 

tateminflnimendfuijubiipongia  (quae  oleo  a- 
mygdalanim  dulcium  aut  olivarum  prius  inun* 
genda)  alligata  efti  Vertebritimponatj  aclcvitet 
®  ^  Jeniterqj  deorfum  immittat.  Sic  enim  ratione 

*  i  operculumlaryn^)deprimitur,&^eraarter^ 

■  Qu^tUitt  ad  ^oilglam  flio  alligatam  i  dfe 

qUamentionem  fecimus,  non  ufqucadeb  ilii  eft 
fidendanii,  ^ntrariumeniminenarr^opera- 
doncex^tusflim*  Et  quOihodo  fieri  poflit,  ut - 
1  rpbngialevilflma ,  Vel  fimile  quid  tranfeat  in  ok 

infixum  in. cefophago  ?  :Hujus  monitum  volui 
^  lcaorem,ncfel  intidli  confidat :  at  interim  a^ct 

I  pcriclitetur.  Habeat  igitur  Chirurgus  fera^  ia 

I  .  .  '  promptuinftrumenta,ad  hanc  operationem  ne* 

'  =  '  .  ceflariai  cuneari  enim  haciii  re  nottiicet.  Si  id 

1  alpetatnaftcriam  quidplam  iilapfum  fueri^ 

M  '  hui^torium  admovendum  eft  naribus  t  veluti  ^ 

g  ^md  piperis  3  aut  euphorbii  i  yei  ellebori  albi  t 

J  hem  qubrundam,o.mnittb  abftinendum.  Tuflis  ea 

J  himfiialMntefariiaceiditiacidaverb&tefopha- 

M  gum&alpcramarteriam,,&quicquidatt!ngunti 

‘  •  .  toardanticonftringdnt&angufliora  ^ciimu 

^aproptercPntmuborefeneatSyrupuindeli-i 
^  '  quiritia,depolytrichb,&violadum,aut(quod^d 

^pmusf^)  oleum  amygdaleum  duldmh,  hjc- 

\  '  Peft  extraefionemoflisj  guttur  fepe  abiti- j 

^  ^  ciidumeftdecodohdrdeaceo,autaquapiantagi-> 

0  .*  lii^  cummcUcrofacco&diamoronci  Si  dolori 


S  E  R  V  A  T.  C  H  I  R  U  R  G  I  C. 

fcquend  derc  poterit  Tera^udom&aJiquomodoin  p 

gnizinfimm,  defcendere,  &  niliilominm^ud 
relinquere  poterit  Siveroannexaeftlpongia,os 
veladventricul^  detrudit,  velliulum  fecum  ex- 
Veronicsefubtilils.pulveriliana g  f.-  trahitjuriegocumalias,  tumiS.^rilisifijj.in 
OtamygdalarumdnlciumlR  '  Juvene  BerDenfi,Joh.Bietermanni  i5io,«pertus 
Syrupi  violarum  fine  Ipiritu  vitrioU  q.  C  fum.  Hasc,  mi  Candidel>a6r,hon  contradicen- 
M2ceantnr,fiatqj  EleQuarinm  mediocris  confi-  diftudio,  qninporius,  nttt  in  hac  operatione, 

ftentia.  •  tam  magni  momeno,erudirepolfcm,  tuum  ei% 

*-  Avino,  &abeisomnibusqoscaIefacnmt,  omniabenigneinteqiretati. 
abfiineat  ,  ne  inflammatio  &  dolor  excitentnr. 

Utatur  juiin!is,panatellis,aem^ra  horda,  la-  VIRO 

irigidoram  maiorum jiisque  omnibus,  quatdc-  ^  Cltnjjimo  ac  DoUiJfmo 

glutiri,& concoqui ficilepoflunt.  Si sger juvo-  Dn.  D.  PETRO  UFFENBACHIO, 
nis  fnerit,&fitinflammationisiu^icio  j cleSuat  IlluflriffimiLandgralBtHafliat&c.  necnonln- 

'  •  "  '■  -Tbrola-  clycatRcipub.Franckofurtenfis Medico ordinaa 


:o  rolarum,  e 
cuandus  eft, '  Et  vena  bafilica  brachii  deatn  in^ 
ddenda.  Exterius  inungendum  eft  collum  oleo 
roiaceo,  &  myttino,  &  unguentum  de  bolo  ap- 

Prarfigutati  autem  inftrumenti  inventorem 


Guilhelmus  Fabricius  Hildanu* 
S.f.J). 


i>  'I  "^Abric 
}  quot. 


I  Abricando  nof  fabros  fieri.  Vir  Clarifli- 
me;  juxta  ac  Doaiffimc,ante  Menfes  ali¬ 
quot,  in  juvene  ifto  viro  ,  cujus  mentio- 
a  fcd  circa  finem  Oblervationis  jfi. 
ipla  expertus  Ium.  Tam  vehementes 


D.Gualterum  Ryffium,  ^ud Argentora- 
f  ramali,  tenles  Medico-chirurgum  longe  celeberrimum, 
fiiifle  arbitror  :  qui  &  delineationem  in  magna 
fiia  Chirurgia, mihipagina  3  S.habct  Antequam 
-vero  ego  prteicium  inftrumentum  ex  Dn.  Ryf- 
fi6mutuatu5eflcm,cathetere,  quo  utimur  in  af-  Cent _ ^ 

fefiibusvefiese  (cui Ipongiam annexi)  cum  fnc-  eniminipfocraht  convulfiones,&  corporis 
cefluufusfum;  prafertim  in  futore  quodam  Co-  cufllqnes  jamantrorfum,jamretrorfum,dextror- 
!onicnfi,Mag.Calparo,dcquo,videlupraobf3i.  fumacfiniftrorfum,  uttresviri,  quantumvis ro- 
Sicatheteradmanusquoquenonfuerit,  filo  fer.  bufti,ipfum,nc  membra  difomperet,vixconti- 
reononnihilincurvato,  (pongiolam  fcmiter  an-  nere  poflent,donectandem  ofliculum,  cefopha- 
nedej&utere.Hzcineum  finem  fcribo.necHi-  goinfixum,ad  ventriculum  detruderem ,  per  os 
rurgus  propter  penuriam  inftmmenti,  operatio-  enfmedudnon,^tuit.  Quid  fit?  Inmaximisiftis, 
aem(quzmoramnonadmittit)procraftinet.  cOnvulfionibus,  dedentium  conftridionibus,  in- 

Etfi autem prsdiduminftrumentum,!  D.  ftrumentummeumiatforte,&exaurichalcofii- 
GualteroRyffio  acceperim,  nonnulla  tamen  per-  bricatum ,  lub  dentibus  adeo  confi-egit,  ut  plane' 
quam  neceflaria  ,  in  ipfocorrexi  atque  emendae  inutilefafium  fit.  Sed  in quSm finem,  inquies, 
,“£'”^jVi,  mancum  enim  atqueimperfedumefleRyf-  proverbium?  Dicamfincere,in  hac  operatione 
imftrft-  ^inftrumentum,Ieaot;  haud  difficulter  co^o-  fflecdoaum  cfle,  inftrumentum,  utaDomino 
aumtff,,  icet,  fi  pn.RyfKinftrumentumcummeocqn-  Ryfl!oinventum,&mihialiouoriesi,firi  fnir  non 
ferre  voluerit.  Primo  enim,quia  aliquomodo  in  femper  tutum  effe.  Sienit 
acutum  definit,  facile  in  operatione  ,  ac  incredi-  inter  dentes  atgrifrangeretu 
bilico^joris^^^  agitatione,  in  afperam  arteriam  ventriculum  defeenderet ,  quotnam  bone  Deus 
mtrudi-j^gramq;  lufFocare  poterit,  obtufume^  mala  ?  quotnam  iymptomatapericuipfa  atque 
iiimutiit,neceflceft..  Deinde  ipongiatamutilis^  mortalia fequerentur  ?  InprjediAairaqucopent. 
stoU  uti-  tamque  necefl^  ,  in  ipfb  defideratur  3  tripli-  tione  edodus  fiii  ,  prasdidum  in&iimentmn 
cem  enim  ufamiiabet  in  hoc  inftrumento;  Pri-  (quod  omnium  quacunque  in  hoc  e£fe^  exco- 
mb  impedit,neinoperatione,  &maxiraa'Corpoa.  gitaripoterunt,aptiflimumeft)quiaproptcrmul- 
risagitatione,mftrumentuni in ajperam arteriam  titudinem^oraminum  per  iemmis  imbecille  eft, 

,1  ug  f^cilc  fieri 


im  Ep^Iomdem  deprimifc  poteft,  fi  ftyli 


4um  elTet..  Spongia  ei _ ^  ^ -  ^ 

afpcramq;  arteriam  claudit.  Hic  tamen  nii 
duseftChirurguSjdrca^igiottidem  moramad-  t 
hibendamjOfHculumq;  diu  quareridum  non  efle^  n 


ab  artifice  ini 


richaicOipradido 
m  verfijSj^fir- 


c?  Cr^us  ntfic 


_ ,  .  :er  annexus  plurabatusq;fner 

<ie  Ipongia  afperam  arteriam  obturet ,  'relpira-  ftylusill^necefte  quidemeft,  ita  tamen  adaptari 
rionemq;  impediat.  Secundo  impedit  fpongta,  debet,  ut  in  medio  fiftuIacoHocatus,  -  foramina,  - 
ne  cefbphagus  ab  afperitate  inftrumenti  ladatur,  neobturentur,  &ufusinftrumenti  imminuatur, 
es€orieturq;,quaexcoriarioperic(donon  vacat:  non  attinet.  .  , 

pIerumq;enimdolores,  inflammationes, &gan-  ,  Ut  autem  fpiffitudinem  fiftulafimi3i&^- 
^ama  fequunmr,  utiledor  exemplum  annota-  Ii,  in  ipfa  veiuri  medulla  in  ligno  abfc6nditi,'re* 
tione  dignilfimum3oblervationc  35. Cent.  vi^  de  cognofcas>&diffentiam ,  qua  inter  fifttdam 

&fty. 


centuriat. 

Olf.^7,  & fl^uineflc conveni, videas, en frufeim  fifciiiE  O  BS  ER.  V  A  TI  O  XXXVlH, 

mesapenzcum  fuo^lo  A.  Qotaio. 

Porro  qaiagraTiiCmos&penailofiisjiinA  InfignUcuratfo  admaxil/arumjun^ 

moralis  cftafeausjuti  ex  obi^adone35.CenLi.  Qutam, 

appare^ioadeo  j  utfideiisacdiligenscfjinirgiis, 

ramenimncqaaquamidnStaffeausifte,  nti  k 

inpr2mdoju7ene& aliis  obiervavi  Nifi  en' 


}dnuilii»m  h^iirfac,nifi  queprimumcorpore,  &  inbracbio  ejnfdem  kte^ 
rompm  habmiTCT,  dei-  ns incisa cepbalicajOptimoqQeprzfcriptoviGcre- 
pioaaumhuflet  ,  wopter  dolons enim  vch^  giminc, perrupi Sc exedi cfcharoridsfcpticisdac 
menaam  ,  i^m^auntbiimores,  m^efcit  tumorem:  ulcus rerb proptcrcontinuuib  ma£il- 
co  ura,  fc^uiru^;  fiiffocauo,  plen^que  cnani'  la:motum ,  non  ante  cicatricem  perdud-potoit» 


inflammatio  &  Q- 
Cent.  J-.  videre  p< 
Dodor 


Detis.dMffimemi  Dn.  effed  duobus  ligneis mftrumeotis ,  parei  fiicu- 
levaorcm  admomramdre  cupio,  las  duas  A.  &  B.  infignitas' ,  habentibus ,  quas 
fuperiores  &  inferiores  dentes  collocatas. 


m  Excellendam 
Epiftoiium  hocce  oblerv.  j  6.  Cent.  i. 
apud.vos  excudatur, ,  ad  calcem aanedere  velit* 
Vale  Vir  Clariflime  ,  &  Fabricium  tuum  amare 
pa-ge.  Raptim  Bema:  17.  Novembris  163  j. 


OBSERVATIO  XXXVII* 

Ex  ulcere  circA  fauces  appetitm  vitiofus ,  citra 
quem  cibus  degluttri  non  pourat, 

Mulierem  quadragenariam  lapias  invili  Co¬ 
lon  \Xi  qu2  ulcere  maligno  circa  fauces  >  ex 
pituita  lallat  capite  deftillante,  per  annosaliquot 
Uberaverat:  adebiit  partes  quaedam  palari,  l^^uti 
funt  amygdalE,  uvula,  epiglottis,  &  porrip  gulae) 
cxelae  ^ent.  Vix  loquebatur:  dburh  &  potum 
non  nili  maximo  cum  dolore  poterat  deglutire, 
Hxc  autem  imprimis  notatu  digna  :  quod  quam¬ 
vis  minime  gravida  elTet ,  interdum  haec  vel  illa, 
praegnantis  inftar,  appeteret,  nempe  halcces,  car¬ 
nes  &  pilees  l^tos&  infumatos,  aliosq;  corico- 
dudimcilescibosjuti&frudusimniaturos.  De¬ 
inde  (minim  magrs)qubd  talia  quantumvis  du¬ 
ra,  fine  dolore  ullo  deglutiret,  li  modo  appeteret. 
Ver^  appetitum&  deglutitionemlllam  plane  fu- 
pernaturaiem  illi ,  faramo  Dei  beneficio  aeddif-  ■ 
Ic,  non  dubito ;  alioqui  vita  in  tot  annos  protra- 
hi&  foverinonpotu^t,quumnuilomodo  hor- 

le  quippiam  forberepoflet,  abhorrente  ftomacho, 
adeoque  fepifliiric  totum  triduum  a  dbo  &  po- 

d  appetebam 


dentibnsbendicio  aenei  fili,  quoH  per  forairana, 
literis  O.O.notat^traducebatur,  alligabam :  Sic- 
qae  procui^bam,  ut  os  neque  claudere  neque  a- 
perirc  poflbjfuprai^nitudinero  illoruminftra- 
mentonHn.Corpusinterira  julailis,aliisq;  liqui¬ 
dis,  cochleari  cibari  ju/fi  :  atque  adeb  intra  mu¬ 
cos  dies  ulcus  plene  curatum  fuit. 


*  i  ^  licetido-* 

ncum,  naulum,  &  nonnunqUamparoxyfnios  fe¬ 
briles  inducebat.  Ex  quibus  intelligimus,  non 
i^per  aegrotis  le verius  densanda ,  quae  natura 
fiimme  appetiuSiquidem  videmus,  &  nonnullos' 
haud  prius  exquanana  aliisque  morbis  dironi- 

fo  appetitui  latisfieret.  Sed,^  curatio- no 
a  imo  neque  ifta  mulu 


:OBSERVATlO  XXXrX. 

Ahfcejfus  pcjl  nares  ferius  apertus ,  febrim  & 
mortem  induxit, 

A  Nno  IJ9,.  incunte  Aprili,  quadragenariam 

roudcm  nuncupant )  laborantem  vidi  Nulla 
adfiutm  pnneipio  febris,neque  leaodecumbe- 
bat,imo  domeffica  adminiftrabat.  Donum  cir- 
m  decimum  quartum-morbi  diem,  quum  abfcet 
lusadpugra magnitudinem  excrevife,  &mate- 
ria  plane  effctprsparata  ,  fcd  propter  duritiem 
cuos  diutiusretenta,  viam  deorfum  fibi  petebat. 
Tumadvocatus,  invcni  abiceflum  exlcmetipfo 
^te  aHquot  horas  ruptum :  puellam  vej-b  febre, 
bpothymia,  naufea,  &  cibi  faftidio,  vigiliis  item, 
doloredorfi  &  renum ,  laborantem :  'nihil  tamen 
aut  parum  «  abfcelTa  effluebat^  nequepusfur^ 
1^  revocari  potuiti  Itaque  paucos  poli  dies  b 
vim  decefiit  i  Ex  quibus  peripicuum  eft,  in  bu- 
juCnodi  abfcefiibiis,  five  fintin  emunaoriis,  live 
in  «rjnia,  non  efie  expedandiim ,  donec  Iponte 
erumpant:  iit  etiam  liquet  ex  obler- 


.  mode 


OBSER- 


40. 


tiis  tandem  behfe  fellciterqne  ^eraSis,| 
tnoajpparatuUnteum  reduptiamm,  ovicand 
probe  conquaffato  intindum  Mpiico ;  fedat  ci 
dolorem,  fanguiaeraq;  j  fi  prefi^a  fiftiu  Seci 
dbfequemdigeftivum  impono':  . 

IL  Terebmthins  Idtx  ih  aqua 

Betonicas  5  y* 

Cefasiiovasg'!!  '  '  ' 

Giimmi  demi  5  j.  •  - 

Olei  tofacei  &  amygdalafUmi  duiciUm 

Difiblvitar  gummi-  cum  dlcisj  additis  tere- 
bintbini  &^a  F*  unguentfii»^  addendo  vitcEuiix 
bvbCroci^i;  ^  - 

Fadaica^digcftione  adfextum  lifque  diemj 

dextra  in  finiftram  ducOidonec  .pies  fbiie  bume- 
6:ac^fit  amou,  &  extra  ruliraspropendeaii  qUb 
pofiitabftergi.  '  Deinde  foHura  beders  i  Knteo- 
JomoUiinveiumm,  indiesbisimponc),  idoneis- 
que  fafdis  contineo^  &  hoc  pado  cousque  cura 


_  Fctri  Satldenos  a^io  &:  qu^ta&pfiibi  cii 
[ido  'dcficcatio quas  quidem  £c raddne  qualitatis  ca- 
Kdas  &  iicqs  j  qu^-^nis  demetiturn^ferfo  im- 
prinik.  Hincalccra,  hicrum  tariien  ptibris^ac- 
cidens :  cdirobodiub  videlicet  partis  ,  qfiamaffi- 

ferro  deficLta  fit.  '  Ut  eniin  Imffliditas  hitnia 
immoiliti  laxat,  ftupefacit,  &  ineptas  reddit  par- , 
tes  ad  filas  fundnonesj  fic temperata  fiedtas  con^ 
trarium  poaseftdfficcre;  Janl  difqu!ramuS,num 
adiones  &  qualitates  ifixfint  ad  infHtutum  no- 
fixum;  Siquidem  adhibetur  f^teus  fiihiculus 
loco^o,ad  derivandum  acreyellendum  humo¬ 
rem  quemlibet^  nihii  opus  locum  fanum  dcficca- 
riaucrobbrarLNamfivdimfetaceumad  fealli- 
cere  humorem  ex  parte  afieda,nohmodoexfie- 
canduscftiocusi  cui  applicatur,  fcd  <oatra  hu- 


36  OBSERVAT.  CHI  R  U  R  G  I  C. 

t2tevi(as&&deipamiim»  nec  <ldlccanda ,  nec  fberunt  remedia.  Ego  tandem  cum  clariffimo^/y^ 
rc^randacfleietacd  vel  cauterii  loca,  cervicem  Dn-DJiRNOLDO  MANLIO,  MediczfecnI-  * 
Scbrichia :  imo  contra  roborandum  locum  do~  tam  in  iHuftri  Academia  Colonienii  Profdlbrc 

eftaffluxus,  Seteceiisverbfuni(^us*noftron^  fulmran^&a^Iicavimils,cujasbcneficio,&:di- 
deficcatj^am  abfic  calor:  necrobom,  in:  ‘ 


l^tat  potius,  (juumlblvatur  continuitas*  Tertio 


dro,  olim  Amico,  acFautori  raeoplurimumho-* 
norando,ieSionc2,ConfiUj.mihiDon  probator 
ultis  ferri  candenti^  obphantauaiUj  &horrorcmj 

ouempleriqueomn«  exeo  concipiunt.  Agee-»  ^  ^  ..  _ 

iro,  quot  homines  ex  fola  phantafiaingravifli^  nc,quo  defluxus  ad  nuchami 


Jo^5.grayiflmeex  variolis  iaboraffe^Si 

Ho,mife-e  ve3tatafuifl*et;  neculHsremediiscu- 
Ipofletjl^cei  tandem,  1589.3000,  adhibitio- 

^ _  .  ^  .  ^  ,quo  defluxus  ad  nuchamrevocatus  drevacua- 

os morbos  incidunt,  febrim,  ^copas,  epile-=  tusftut,paulatinl &ip^k,&,ocuIiejus,defiuxio- 
pfiam,  apoplexiam,  &c?  Adeo  ut  fint  nonnulli,  numimmunes,gfatia  Deo,  convaluerunt, 
quosdtius  ad  prolium  adigas,  quam  titferro  can^ 

denti fefe permittant.  DoIornonmajor,qu^in  £x£mplum  IV. 

pblebotomil:mfi  quum  fit  digefiio.  Sed  quid  hoC 

re^c&idolorisexcauterio?  Atqueh^cdenoftro  A  Nno  166$.  curandam  babui  puellam  ex  z~ 
letaceiadhibendimodo,fufe%is,  di&afimtb,ul  ■^groMuratenli,  &  filiam  honefti  viri 


ne  ad  oculos , 


mpkne 


OBSERVATIO  XLl 
VeprdfiafJttafetacei,  exempla  quatmr* 


ne  exe&,  &  .plane  cofruptse  fuerant, 

InCatarrhis&deftiIhtionibusadpe£fcus,ni- 
liil  prajflialitius  elTeTctaceo,  quamplurimis  exem¬ 
plis,  fi  opiis  eflet  ,  probare  poflem ,  qme  tamen 

liquiddeipfiusexc^eUtiafubimJgere.  Setaceum  «P“enmt ,  hoc  remedio pr»- 

autem,auam  magni  faciant  prx&tilfimi  Medi-^  cUraflc,ut  in  .tertia  Cent.  Obfervatione  58, 
cia&tisperlpedurababeo j  neullaitaquenfuscjus 

luculentiflimus,apUd  eos  indiget  dcmonftrationc:  TPKTm  /k 

ledqniamultiempirici,  quoshujusremediiprs-  Lr  Xb  1  ULA^ 

ftantialatetjdtanquamcrudelerejiciunt:  placuit  j  ’  a 

hicjingratiamjuniorum Chirurgorum,  exempla  ; 

nonnulla  in . m^umadferre,  quibusipfiusprsE-  ^^erum  iperiendum^a^tur^ 
ftantiam^fummamutilitatem  i  in  quamplurimis 

-  cerebri  morbis  comprobabo.  Clarijfmo  eS  BoUiffimo  Firo» 

JACOBO  HAGENBACHIO,  Mcdicinx 
Ex£mplum  i.  &  Chirurgia:  Dodlori  celeberrimo  , 

"  Amico  fingulari,  . 

ANno ifpS.JuWriemLaulann*  15. annos  na-  ■,  .n.rv/; 

mm,curandumhabui  ,  qui fingulis fere die- 
bus,l^eladminimum,acccfi«)neni ' 


Guiljbelmus  Fabricius  Hildanus 


ptaadhibebanturremedia*  ^opurgato  corpore 
pilulis  aureis  &cochiis,m{Htutoquc  regimine  0- 
primo.Setaceum  ipfiadbibui.  Ifinc  accelfion^ 
remifcruntj&pauktim  ab  epilepfia  liberatus  fmt, 
corpore  ejus  pofl  leniter aiiquotiespur^o* 


FniaSIMONIS  ENGELGRAFF, habitantis 
Colonis,  poft  variolas  Ophthalmia  ex  utro¬ 
que  oculo  adeo  laborabat,ut  de  vifii  periclitare¬ 
tur,  Multa  ipfi  quoque,  Xedfruftra,prseladpta 


RE^fiads  ,  clariflime  amantilEm^ue 
mi  Dn.Do)3:or  Hagcnbach,  quod  ca, 
qu2  de  mftrumento,ad  fetacea  conib- 
Hdata  iterum  aperienda  &  renovanda, 
promifi,  in  mentem  mihi  revocas.  Inter  tot  e- 
nim  mdleflias,  curas ,  atque  labores,  quibus  dief 
nodesq;  circa  zgros  fut  de  mcerore  ac  moleflia 
mea,  propter  obitum  amicorum,  uccam)  occu¬ 
patus  fiim,  id  fere  oblitus  eram.  Unum  tamen 
ante  omniaTe  feire  < 


.  GENTliRI  iy 

riifideflovofordpe^rehenla  j  &acnpafof&  roparteadleeftjqiidfbrammibiisitadilc!  qntacg^^j; 

utipofteaexdelinearionibiisyidefais. 
m  nndique  Cum  itaque  fetaceiun  cicacice  qbda&nm 


ampliut^tunc  vulgatis  methodus  pracHcorum  eft, 
otlaqueo  j  unguento  aliquo  corrqfivoimincioj 
caBoCtatem  abliimant.  Verumenimvetocum 
videremjjocmodonontamcntem  ,  quamfim- 
dum  foraminis  erodi^  proinde  fetacei  ufumpe- 


4i.ingratiamchirurgorum,fimul&tegrorum  , 
anne&atur  epiftoiahxc :  hujus  eniminiirumenti 
bcncficio,plerumqncadannosaliquot,coniolida- 
tionem  letaceorum  retardavi, 

.  Eftautembftulaexargentofabricataj  pbl- 
lices  circiter  tres  lohga»  &  nonnihilincurvata,  ut 
eo  melius  collo  adaptari  polli^crafla  vero  magni¬ 
tudine  fecacei:eft&  ex  interna  p^  aperta,defi- 
nitquealiquomodoinac' - ' -  - 


lUtadaptandum  eft  filum  duplicammj  vel tri- 
p!icatum,quodfilhdi  ad  inftar  medulhe  inhareau 
Filum  hocin  medio,  6cquicquidfiftnl£adinfiar 
ineduUsjUtdixijinditumj  craffumsex  utraque  ve- 


Iblves in  formam  linimenti,atque  hac mixaoUw 
lutojfive  medullam  fiftuk  inluccabis ;  pofteafi- 
"  ‘  '■  -  ^ - - legemtparsaper- 


dorfiun  vero  jfive  pars  clau^  cutem  relpiciauhoc 
modo  polito eaulHco  jinfima  pars  letacei  cotro  a 
detur, cutis  vero  ilhela  confcryabitur.Inftmmena 
cumfuo  caultico  ad  horas  fex  vel  oa 


,  _  digeftivoinunans  i  adeafum  ' 
usqueElcharsimmittendus,&  quotidie  donecEa 
lcharaexcidat,renovanduseft.  Neauteminftrua 
mentum  loco  fuo  excidat  sdub  mento  filum  cona 
neSereconvenit-Quod  liEfchara  (ntaliquoties 
mihiaccidiflememini)  ptinia  vice  non  latis pro- 


tcrdelmeationemi  initrumenmm  quoque  ipfue 
adTemittOj  fiforlan aurifaberilludexdeljnea 


:erVive.RaptimBernje.ij.Septemb.ida8i  ' 


TiftukcumJiM  Medulla. 


•fuperioriAhiumHoadTeliripfl.&inlirum&iii 
*  i  -  ipfumadid  ameinventum ,  fimul& delineatib- 
rtYUm  C^Jjtmum  Doinimm  lacoburii  nernmiliiAbeotemporemolefliE&^guftia  il- 

Me^inst^ChL  i*maxitrii,inquibusmatronamquandM,exn6- 

YKrgitDaam-emExcetitmk-  \  bilitatinOffira  ;  cttm  fiib  fetaceb cic^rice  obdu- 

/S.TT^  -e  ■  r  '■  ^ojconftitutamclfevidebamii  ari^mihiurte- 

^Uoar^oietaceum  elaufura,  .Dodiflime  b.uerupt,intendereanimuminid5vlaeIiecfutmo; 
'^miD.Ddi^enbacBjrBtfusfitapenendum,  ^maliqueifl  ;  quomodo  ietaceiun  apertum  , 


38  OBSERVAT* 

i^  iaflatafao  coDfcrvaripoSetaiaycnireai;  3iJqu'e  ; 
lionfmeni^aixuhiii^^iSt ,  utmoxintdHges* 
autem  MatronaiHaNobiE^Domma  Mana  a 
CiesbacbaDobilifijEni  ac  &enm  ViriJJomim  Sa- 
^maelis^^underlichjDommiinWorb  a  cdnjuj^ 
qu^ajuventutefere  doloribus  capitis  i  propter 
m^maminteraperiem  calidam  b^ati^  obooxta 
fuit>pr2fcnimabeotempore,a  quo  in  inattimo- 

Quumcnimfterilisefiki  aecmenlbfem- 
per^edeflucrentjauda  fuit  intemperies  hepatis, 
lifflui  &dolorcapii3Si  Miiltos  quidemadmbuit 
Medicosjfcd  paura  cirni  fiiccdTu.:  Tandem  anno 


^inam  Verfiis^pedii 
tem  mamsmamsquec 
:^autem%Im 


,du./edWn<.nnMm.*»^»- 
ptafipoifit  rEjuslongitodi- 
ifeSuperna  autem  p^s  qtue 
otata,quam  dorfum  ^pelio. 


ticulum  Vcto  plane  relpuit.  Originem  enim  mali 
ex  hepate  eflesperfoaderi  non  potuit.  .  l 

Setacenmhocmaximo  cum  frudu  per  annos 
aliquot  geftavit  :  cum  vero  plane  fanatam 

dfcustft.utledica-iaurbem  S  vehendam  curare  , 
coaclafiiericAnno'  i62f.MenfeFebr.ubi  non  fb- 
lumfetaceurti  denovo,  verumetiampoplitidex- 
trofonticulum  applicui. 

Vixcredibileefi: ,  quantocumfruduabeo 
tempore  aperturis  iftis  ula  fuerit.  Ad  ilias''  enim 
naturavclutiadcloacaufis  exjrrementaprincipaii- 
um  membrorum  prq|fellit ,  &nitemperiem  cali- ' 
dam  hepatis  coiTigit.-'^Si^Hdii  autem  autumno, 
quum  fetaceumcicatrid^bduGeretur  necaro 
jnoreftiieretjhaudp^um  anxlafurK^amTienim ' 
unguento  nonnihil&ri  cicatrizationemfetarda- 
re  vellet,  parum  tamen  eccere  potuit :  nec  pro- 
pterpeftemjqu^apud-nrnsgralTabatur,  in  urbem 
venirevoluit.  Mdnle yerO  Martio.  ,,cumpcfti« 
remififlet,  ad  me  ve^,  tttmpriUsftngat^coiq^^ 


diuseificit.  '  -  / 

Adapto  itaque  inliramento  cum  fuo  fiio,et 
utraque  parte, ut  patetexdelineationc,  ulcerilo— 
co  funis  ferici  inigendum  ,  hlumquefiib  mento 
arfte,ne  inftrum.entumfuoloco  amoveatur,ftrin,^ 
gendumeftt^  Poterit  iemeiinmenfenovumin- 

tiussquam  exaliquo  alio  ligno ,  fabricandum  efle 
inftrumentura  hoc, arbitror*  Habet  enim  lignum 
hoclpedalemaiiqiiamfacultatera  attrahendi  bu- 
mores;  Experiorid  quoque  in  meis  fonticulis  tdtr*, 
quibus  loco  pilbrum.giobalos,cx  hocUgnoator- 
.nkriofonciunatos,  impono.  CommodilTimi 
^fegie  eniraattrahunt,  &  non  nilrlemd 
'  in  mehfe  eos  ■m«tare-,-&  novos  imponere ,  eft  ne- 
cefle.  H^c  Dodilfime  mi  Domine  Hagenbach, 
quia  inpraxi  tuaaliquandd  tibiprodefle 

poterunt,  .celare  nolui.  Vale!  Dabaiu  ,  ./ 

.  ..  -^  Berna;8.JunnJ  Anno  ^  ^ 


OESER- 


CENTURIA  l 

OiT-A»  OBSER-VATIO  XM.  dolorecontimiotdm. 

43-  VeftnttneBsincarviu  infuntulerum,  tuffij&nonnn  ^  ^  ^ _ _ _ 

mfin  opimo.  menCbiiSTexams^.  Mortuicadarainddi ,  & 


icipitii  j  tomdrcaoLmopk-  Ohf  ^ 
IU  defiillitioneadpnimbnesi 
aliSiiSquot 


fum  fu 


/^Uia  pro  &2ceo  pueris  nonnunquamadibi- 
V^betur  fontanella  in  cervice  ,  maxime  drca 
primam  &£ecundam  vertebram,  idquenonfinc 
ipibrumdamno&detrimentoin^M  ,  placuit, 
peculiarem  noftram  hac  de  re  opiiuonem  in  me¬ 
dium  adducere.  Prrefinibunt  autem  pradici  in¬ 
fantulis  foncanellam  hanc  pro  letaceo,  quod' to¬ 
lerabilem  credat,  &minus  doloriiicam,  ^  l^p 

- — ^les  &  turbulenti  ,  fub- 


nde excidit  e  vulnere  pilutn,livea!iudquippiam 
rulneriinditum :  quo  lublato  llatim  coalefcic  ul- 
its  ,  itautdifficilepoflit  apertum  teneri  utide- 


dextram  partem  pro^emodum  ahfumptam ;  fi- ' 
nifiramnonmediocriterinflammatam,  Scpleura 
coftisq;  mediante  callo  quodam  i  firmilfime  ad- 
harrentem.  Sed^uodmirabilins  inpericardio 
ultralibrasquamor  Imiiofi  languiiiis,  Stmateri* 
purulenta:  inVenh  Nullum  tamehindiriumiolu- 
tionis  conanuij  iieqneinipio  cofde,aiioqui  ex- 
tefnafui  parteleviterinflamtnatOjneque  in  peri¬ 
cardio:  necpatebatvianlla  j  perquam  niatcria& 
aqua  illa  lerola ,  ad  pericardium  percolata  fiiille 
videretur.  Idtamenexipfcnonnunquamaudivij 
quum  a:ger  effet  j  percipere  fe  interduih  ad  par¬ 
tem  cOlh  utramque,  quacaroridesarterhealcen- 


tedelabeutem  ad  pedoris  redonem.  Difledio^ 
Biinterfuerunt,dariflimi&dodiifimi'Viri,  Ja¬ 
nus  Antonius  SAiiACEjius  ,  Medicus  regjusj 
Marcus  OrtREDus,  AndreAs  BdNETus,SAL- 
rOR  VEKDETUSjGEORGiUS  jENISCHIUSj  Mc- 


incommoda  uttoUautur  ,  necefle  eft  ardiflttno 
ligare  vinculo  caput,  irtcorona:  figuram:  necefle 
itera  ad  continendum  in  ulcere  globulum,  dupli¬ 
catum  linteum  imponere ,  ut  formetur  ulcus  al¬ 
tius :  Nam  in  fumma  cute  parum  purgabit.  At  _ 

exhacligaturaeccemajusincommoduffl.  Quum  dicinsDodores,&quamplutiraialii7 
puerulisol&,  imptimisverb  craniumfittenemm 

&  cardlaginofiim,  id  ligatura fic comprimitur,  ut  ^ ^ . : — 

nihilo  magis  poflrt  in  latitudinem  cracere,quam 
cucurbita:,quas  Iblent  mulieres  adlagenarum  u- 
ium  in  medio  ligare,  dum  crelcunt ;  in  altitudi¬ 
nem  vero  totum  excrelcit.  Inde  perit  capiti(uc 
vidi  in  pluribus)  fua  portio  &  rotuAditas  in  lon¬ 
gitudinem  eduda.  Deniquequodgravifllmum 
-n.  —.jxioitamonftroseedudo  in 


eft,, 


m  ejusq; 


ventriculi  fimul  et 


_  amprirhuntur,  unde ,  Ipiritibus  non  la¬ 
tis  elaboratis  &  praeparatis ,  debilitatur  caput ,  & 
fecatarrhis  obnoEius,&  fi  adolefcant,  ( quod  ra¬ 
rum)  ingenio  fijnt  tardiore,nifi  mature  omifia  li¬ 
gatura  ,  dilatatum  fit  cranium  &  nativa  forma 
redditum.  His  ego  rationibus  ftatno,tuhiljuvari 
cauterio  ifto  pueros ,  imb  contra  morofos  effici. 
Compreflb  fic  cerebro  ,  quae  pars  corporis  hu- 
midiffima,  coguntur  excrementitii  humores ,  qui 
inibiaflidub  oriuntur,viquadamerumpere,  un¬ 
de  quum  non  detur  tempus  quaerendo  naturali 
meatui  ,  modo  in  dentes,  modo  in  ftomachum, 
raodbinpulmones,aliavelocaincidunt.  Quod 
quum  dtra  dolorem  nequeat  fieri,  eb  redduntur 
pueri  morofiores,  qubd  defluxus  in  partes  ner- 

Setacci  noftri  dolor,  cura  ex  iis  quae  fiipra 
diximus, leviseft,  tum  tolerabilior  in  loco  exti¬ 
mo  :  necnonutilisillead  attrahendosme^is  ma¬ 
gisque  humores  fuperfluos  a  cerebro,  ad  colli  e- 


(  OBSERVATIO  XUV: 

Ahlafos  ia  pulmone-,  exinfiammuione  or, 
m,  feliciter  curatus. 

A  Nno  I MenreDecemfari,Pitter  Mn 
_^i)tlDi(f/civis  Colbnicnfis,S:  mihi‘a£Bnis,per 
aliquod  terapusfoetore anhelitus,  nec  non  diffi. 
cultate  refpirandi  laborans,  quum  agitato  ali- 
quandocorporeincaluiflet,  poftmodumrep9nte 
in  fcamno  decumbens,  nodis  frigori  fefe  expo- 
fuifid ,  cprreptus  fuit  febre  &  dolorepleuritico 
lateris  dextri  Neglefto  in  principio  morbo, 
nullis  adhibitis  idoneis  remediis,  in  peripneumo- 
niamincidit.  Tandem  advocatus  una  cum  cla- 
rilfimo  dodiflimoq;  Dn.  D.dlENRic6  Paean- 
Tio ,  Medico  celeberrimo  ,  'hominem  pene  fiif- 
focatum invenimus.  Aderant  enim  ptater  alia 
lymptomatagraviora,  pratcordiorumangufti^ 


OBSERVATIO  XLUI. 
Hydrocardia. 

^EOR.GIlIS  BENEDICTUSpharmacopo- 
>Jla,^uinquagenarius,lcirrho  hepatis,  ob^- 


tns,&c.  Adhibitisfomentationibus  ,  &embro- 
chationibus,anodynis  &  emollientibus  :  intus 
verb,qua  ad  facilitatem  expnendifaciunt,medi- 

camentis,  veluti  lyrup.  deliquirida,  de  polyfri- 
ch0,&c.  ruptus  eft  tandem  circadedmumdiern, 
ingens  abfceflus  in  pulmone.  Inde  tnlfi  ejecit, 
primis  quinquediebus,  quotidie  circiter  duas  li¬ 
bras  puris,  cadaveris  faetorem  referentis.  De¬ 
inde  diminuta  paulatim  puris  quantitate,ac  foe- 
toris  vehementia,  perlanatus  fuit  :  ut  ad  hunc 
annum  i6o^  ulque,  quo  hac  fcripfi,l^ntariter 
Dei  beneficio  vivat. , 

Placuit  hanc  hiftoriam  meis  oblervadom- 
bus  Chirurgicis  fubjicere ,  propterea  qubdiarif. 
fimeulcerein  pulmone  laborantcs,valetndinire- 
ftituantur ;  imbextabelcant,&lenfim  morian¬ 
tur.  Motus  enim  continuus  pulmonis,  confo- 
lidationem  ulceris  impedit.  Adde,  quod  diffi- 
D  *  culter 


4°- 


OBSERVAT.  CHIRURG. 


riiSmiVirij  D.JoHANsisKfiETHOciiG.Piiilo-  n 


j. _ ,__inAca(ie-  ths  interdes, 'Vi 

\x  Hebraicz  Profefibris  ytimem  fiveconj. 
'lusdeclaratuivquamhic  ficaixut'' 


JOHANNES  RHETHEiUUS,  -  dJin^rL^to, '  ^  _ _ 

G-  P‘  ,3  -,  .  :  ■  ■  demfit  cjmiGrucaSi^h^^i  ,  offi^disquireiu 


GUILELMO  FABRieiO  HILDANO, . 


p}!4^fiJe^,^ammKsaifseap,fr4ami!fi»e 
*  Fabrici.  CrebraemmpercoTTtatio  ma  exfiulffe- 
ratfromifmfcribendt^hhifeas  &;ger- 

iUms  Mujm-um  m)^i,genm,-v 
ne  mhilisfimiiCAROLIVTENHOVII  MEO. 
C}fm02ns,^ide  Colonii  Vhiwimi,  Angu¬ 
eo  menfe,  i  «oo.  amtsfihi  veri-fabilaM  Clmfium 
commtgfmttSi  apftd  quem  fanBtsjima  tndxdgmtia. 
{xlAmaSyC^  feciihram fiahtlts  icterniimSahbathi- 


^  five  y^thertienfi 

vccabato.^^imohm  imerrogMpimirejpondtffe,  /bi 
pufi  aale>iu»),iUti)s^ffre  omnes  medicos  firiptores, 
^^icn.videri,  mntantiim Blcminpulmone  ,  cxm 
corporis  satenmtiime(^ttihe,fed  amplius  quiddam 
p^ifcare,quodiiiJiiiuat  PJalA6.  vox  quadam  He- 
braa.Subobfiari  emmtumihiifia,  pgtanquamper 
nubem.  V.cinamnemriUetot  negotiis  id  tempc 
defiineretur  ebstapUnampkxamq^ 
bi,iuittupofimoiijimintrrrogares,  a: 
regrefum;eb-i/lmsobimm.l^ndub 
lis  homo Jpirdus  aluq^mentis',  magnum  quia  ext- 

‘gnor^ndui.  vcllu  Sd  Thl^gU^a  fir 

ducisadmedicosfatis.vaUmemlHonoramedicum 
(audujprppten 

'  ■•»¥’  -  -  .  „ 

:a/n  ‘^aeurarairaculHmingenSy<:^fola~ 
... .  imum  igiCiiy.de  Hf:braa,.^uamreauiris, 
voce^nm  ^<eca  appellatione^  cum  bono 

fayptte  ^fcuUpioJnHebraoffalmicitaticonte^ 
.xtuunaoccnmevoxSchachdt,iiu£adiSt^mvGr£- 
cumppsftt  accede,  c$*  hauddubteh^  inteUe^a  V- 
't&lSlHOVtO  efip  nempeverJicu!odecimo,ubideper~ 
fonaJiia^avidi^ptcedeChrtfioyerbprophecat,fu~ 
turumin  fepukhro  incorruptum  Chrifiicerpuf,  ^ 
JlibfecHtfiram.poJimodo  intaminati  ejusdem  corpo- 
risre^rreHionemx  Nonderelinques,  inquit,  ani¬ 
mam  meam  in  inferno,nec  dabis JknBum  tuum  ‘vi¬ 
dere  com^tienem.  Interpretes  Graci  venerunt 
Sta^s^,uticitatPetrus€yFpoJh>lus,AlBor.3,Jtem 
li.Reciefane  :  NamHebr^isftaneidemejifcba- 
chat,quod  g-racis  ,vebetiam  quiddam  in¬ 

tentius.  inserim  Hebraicavoxji^ificatquandoq', 
Jocumip/um-Tx':  Jip<$3ro'^f3  corruptionis^ A fum- 
-  ■  ■  ifefepulchrem:  .imirgquandoqifofam 


Ktuumjpecies.  PrimaeflyiimKgenerettiofi-cmiUt 
■is:  Secunda, eixscomraria^e^d,corrteptid 
fiveinteritus-.Tertuc,eu^t,i!K,accretio; Quarta  es  .  ' 

juscmtrartaasdimihdimmuttodQumtadnaiimK, 

Sexta  i  raril  tiemPoxi ,  mutatio  fecundum 

les,aldiinomtnlitAlctt,  ipu,lm  ^  * 

KfjqsyioimilxotiiEsi  yiq 

mrEtfta  igi^ip-mi.ldcffmiliteretuimdeAccre-^'’"^'^' 
ttonesj-de  cyoafvedjmintltione-.lSiibilenimde- 
crefcitiielaugeturnaturaliter,  qttodnannmridtur. 
SicinPhrffcisdd^mar.fifyonappomt.  Itemirt...., 
mciiflyfidiidojetEhilofophA^ 

inumverfaehihfophia,qulminCatmoriitfcdl1di 

pasfm  appellat  9&1W.  uAt  quum  isddn  diminui 
tummdnxit,  defgnamitti^tum motum  iUum,qui  . 

nonillum  motum  duntaxat,fedeominmtaiemejus 
adinteritumipfum,inqummotiis  tlle^fnit  drrei ■ 

fs,&£.dicuntitriiAtr«,,qmtmdecrefcuntj^ver.i^  ,  ' 
addixerunt.  Hocfenfe  q,yei,  medicis  erit 

iifVecorruptioheaicaapiacorpustdbefcitpigriui. 

nuitur conttnuousqmadinterrttum.  Hmdformd  ■ 
&fne.  Sed-quum-Medtiiplyfcimi  '  ~ 


Pbthifimefe  pulmonis  exulcerati.,,,,»  lumje. 

bri&macie,perpetuaqi  vomtca.  -  famiongeftiso^ 

mnihusdtcamiu-.Phthifseflco-rruptioheaicafebri. 

culofa  corpxrtt ,  propter  exulcerationem  pulmoni!, 

quacorpiistabefct&mmtiitur.cumperpetuavo- 
mkapueadinteritmn.Tabemnimislat^^ 
neded  inopia  vocabulorum  3  reddunt  Lacifit :  quo^ 
modoHippQa-atis-hiterprei'i;>^phorifrn^  SeWone  5. 

_Hecintu^atiam,fuavisfme  Fahriei,  prater 
oJiitutumAbinempeobficutus.Obfequio 


C  E  N  t  tJ  R  I  A  T.  Ai 

OBSERVATIO  XLV.  pnlraonnm.&pr6pteratttaaionem,qa2&ra-<3i^ 


ciiivtre  ,  gihhjitiai  cittfi  tbditk  i» 
i^iieflmcraniD,  qxif^evendirariaif  CiB-iefs 
f arta  in  media  fere fidmmiijiibfiim- 
tia  dep-ebenfu 


A  Doletensipueritigibi&afthmatavexa-  TurmlAe^erethraca i» cavuatem 

Atus,t2ndemexphthifipbiit,draaon“n«a-  dela^ajtujp  ejtauHIur^ 

Eisdccimamfacmm.Hujascramaniapenjipr«-  '  ,  •=  ^  _ 

phi*  in  GeievenC  Schok  Profeffore  ordinario,  F^WCItm  1^. 

Luece!eb=rrimo.PHEJBERTOSARACE- 

NO,  MedidnsDottorelongeExceilentdflimo.  ^  Patermace^em  ordina- 

InTeniproceSramfiTiinterftitiam,aatf^tuinil-  «ura-.  , 

lud  quod  eminet  in  medio  oflis  ethnibidis,  fen  A-  Ntemniameexcafatum  velim ,  vtrClarijfi- 
-  •'  (irnninmreffuscraffitiemoaDYriexcedere  rS.rr>e,<^dtamdiitnmUt.eraritmadtefcrivfe- 


mp: 


41  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

ijluataimvismamtj- iaerl>i,feniiat.Bavera^-  fine  iJolonsfenfa  effluit.  Interna  vero  lafcera  o- 

eSienimvirfrolaa^fdedi-  mnubeoehabenf,  nequetnffisnlla^atrerpiran- 
'•  '  >■< - /; - 1.  di  difficultas  adeft.  Uti  non  ira  oridm  ad  il>' 


'  T.  E.  ajUi&iSmns 


OBSERVATIO  XLVU. 

HidrofsfertimbilitHmevaciintsa. 


fruedentem  Obfervitimem 

rejpmfio. 

Omatjffimo  Viro.DnJACOBO  Gipr,  PW- 


Clariffimuillac  Bo^unttm  Virum,  Dn.D. A- 
BELUM  ROSCIUM,  R;<ap.Laulannenfis-" 
Medicum  ordinarium  atque  cele¬ 
berrimum. 


Guilhelmus  Fabricius  Hildanus 


■  Guilhelmis F^icimWlclMKS  S.  P.  IK 


LItera:tux,pr2ftantiffimeDn.Gny,  amico-  fumus. ^Audivi enim,  ipliimpoftdifceffiun no-, 
rum  6ptime,gratiflimsmffii,fuere.  Cafus  I(iuffl,nondiu  iuperftitem  fuifle.  Quamobrem 
quem communi(^,reveriiadmiratipne  non va-  peoOptMar.gratmagoiquod  paracenteUsipfi 
cum  marimepulraonis  iftius^ultaMattr^  d  nobisfa&anon  foerit.  Quandoquidem cun&i 
cisindieium  cxiftat.IncidinuperrimeinCht-  caulam  mortis  ipfi  a^ipfiflent  :  fed  injuria. 
>iam  cujul3amParifien1lis,Clururgicdeberri-  Morbus  enim  jamper  fe  propter  vifcerumffiepa- 
.Pierre  Pigraynomine,  qui  nonabfimUemre-  tij  (olicet&  plenis  intemperatutam  maximam, 

Biprta  citat  cafum,  quem,  quia  forlan  non  vidifti,_brevi-  j  1  t  e  ri  . 


busrecenfebo.  Milesquidam>inquit,l&ufclope-  pianeincutabiliserat.  Nifienimviicera  interna  Par 


^9-d‘!o'- 


CENTURiA  t 

qniimcadiyetipfias  apcri- 
_  _  ibilicaknljqiiaifladaltism 


diriffitricr  ip^flinioqac 
lino  Johannc  SlotanOiMedicoDoabfe,u- 
Lenoftrumvifmneftjinprimis  cuiandumefie 


IjganittltnHiipIebatcoalelceri., - -  ^  - 

giflime  pennam  anfcris per  eam  immifflem.Ei  hydrOpei^eeumorbumprimarium&cauiami 

lasperlpicuumfit  ^nonfblum a^jam  '  — 


ambuiaeyacuatosrmile.LIonamigiturmnynro^  vitn^orrnagia  ex  nare  aexnra.atqu 
pios,  arte&indaftriaaUqaaaperaohaKumbili-  ^,atfa6ito uliraEbras  4.ejecerit:  « 
dBeripoffet.'  Verum  debiscorammternosai  copeilagetidddit.VocatUsin?eriiipiimiiemia- 
Kas.  Interim^.virclarlflime,&me,nt&cis,_.a?  nimern:  ianguinetamenfappreflb,  nOn  tantum 
jnareperge.  PaterniaaAyenticorump^eptemb.  TiresreftaaratEfiint,veramctiamabhydropeja-i 
Annoi6o5  tStuUorumaiiorumremedionimufiim 


OBSERVATIO  XLV.in. 

Hydrops firfudendaevumtust  • 


j  ratqseftsgcrAedprc^tefraj-qUod dehinc  reme-' 
'  diaoiimiarefpuit,ad2citateuonpenitusliberatnSi 
biennio  poftexfebricominiiadecesfit,  ■ 


quadragenarium  afcite  laborantem  ,  eiiran- 

tom  etiam  externa ,  ei  absque  frufiu'  adhibita  fue¬ 
runt. T andem  vero  adeo  copioie  in  fcromm  dela- 

fequutafitgangrana.  Adhibitis, quzadgaiigri- 


humoris ferofi'  i  uta  morbo  Kberatus  fit ieger,&' 
diu  fupervixent  lanus :  atqaef  fi  bene  memini )  li¬ 
beros  aliquStj!rdcreatit.TeftesauteiBttatataob' 
duxerat  calibffiquadamfubftantia ,  qua  eos  dee 
fcroti  obtegebStjkab  externis  injuriis  vindicabat ! 
De  hoc  cafiji&  qui  curatione,  plura  videin  quin¬ 
ta  Centuria  Obfipp.  ' 

OBSERVATIO  XLIX. 
Exve^<ttortis,hydropici  tibissadhtbifh.Gan- 
,  "  grtaiotmmmort, 

Usitatum  efipradticis,  quandoque'  vefieatoria 
ex  cmtHaridibus,hydropicorum  tibiis  appli¬ 
care  ,  atque  ita  puHulasexcitare,  quibuscorpus  a 
lerofishumotibusexparteevaeuaturi,  Verumid 
onvincit.  Ge-. 


genuscauteeflb  adhibendum.  In; 
nim  &■  valenttbribus  qUandoque  effit 
fausvero,^5cquifauScai  ■  ' 

Hdum,exitiolhm  plane 

OBSERVATIO  L. 

£a:  hydt0ftn€rn)6Yum  opticorum  objlrUciio 


Y  EtTrGEKa  TlienhauferiipfbpeHiidehii^ 

genstriccfimum  ,  incidit  ih  leueopbleematiani 
maximani , .  ita  uE  a  vertice  itsqiie  ad  pedes  iiitu= 
mucrit.  Iride  obf^^  funt  n^ioptid,  &fen> 
fitac^CBs  faa«sefl.  Adeumcaranduin 


.  -  OBSERVATIO  Ll 

Adoleftemper  umhltcum  excrementa  excer^.  ■■ 

-  '  nem.:  incujmHiJfemoneJedecimfmt  \  ~ 
Ohjervauonesluculem&^ 

A  Dofefceiisduodedniaririos  oattiSjcacodiyiiu.' 
tumore  infigni  duro  &  dolorifif  6  niu-i 

borabat.  Ruptotriniore,  cxcrethciitadiancViam 
:  hebdomadi  qu 

Ego  ve 

o^ilimo  Petrd  Ca-* 

. ,  jGeprgbJehifchioiPhilibertaSara^enOjMe- 
4.i,cin2  Doloribus  j  &  MaSimone  ,  ChirurgOi 

teftinisfu^uia.  '  :  - 

2.IiJt5ilmajpra£terriafiirdem  fitarrijmifbguo- 
daril  modo  intertexta . 

-j.IricoioverfashypocKondriafiniftra,  ulcus 
&  osllbfdrti* 


^  ^.fo'firiem’gferitei-iitumbriii%ms&pr£edurusi '  - 

inteftiiiumtd£i«m  adeo  cOmjiririienSj  ut  fexindc 
riihii  excerni  pbffet.  ' 

5.  C^odreliquumfuit  excrementoriimirim- 


V.  . 


porMm^  cavmij 
Hepar  exangue &ft:irfhofurii. 

1?.  tSiapbmgi^aundique  tuSforibiis  ioirhbfe 

&fteatomatis^atens..,-'* «.  ' 

14.  iri  pecore  &  pulnioriislubiiaritia ,  iteniciir 
«  cbr^vdfajafophagumi  &alperamar|cfim  j 
tohi  quamplurimi,  &fteat6mata  peneinriurae- 
rabiltti 

»4  15.  in 


OBSERVAT.  CHIRURGI  C. 


observatio  LII. 

Vafi  fanguinis  exumbilieo  infintuSfrefiuvi- 
um,  tonitscorftri(imbedBttas,a  tat- 


>  Clmsfimtim  ae  cekberritKem  •virum  Di 
GALEJSIPM  fyJESPTkf.gmeratdifs.  EUSorii 
Trrucn^&c.  necmnlBujtriJfmi  aivcnfium, 

•  IMacmfium,  & 

QlXoties  animo  tuaiilamme  5  Vlf 
Clariinme'&  praflanoffime  ,  propen&: 
volantasj&amor  atenerismeu  annis 
yi-aremo  omatlfllmiHoirid  Wieri,Treverenfa 


nem.’  H  quod  Colonisin  duobus  in&ntnIisNo-  ^c-T-relmqnere.R.emorantuir 

biLraatronzacddiiTemenuDi ,  quorum  vires  na-  obfiftant  tua  illa  amplifluna  munia* 

turales,vi£afesve,exhBjnsmbdibamorrbagiaad-  “f8°“>“““<i“indrfefla,quibusvereornet£-* 
eofueranteshauftas.utnuUomodoreficipotae-  potius  unportmo  meo  alloquiopariam  j 

rint,donec  tandem  languidi  e  vita  decelTerint.  E-  dokaationeni  aliquam  adfe- 

InfruSa  j-am;  itjqjjgloSpiusdupIicato  diligenter  liganda  -  Verum  eoam  j  quum  T.  ExcelL  norim ■ 
tum"'  vafiilfeu  Admajoremquoqjiecuritatemvidcant  “tca  res  medicas  .&ehinirgicas  libenter  verlari, 

'  Obftetrices,ntinftni(asfintlequentipulvere,qui  ^“^"'^^“““““^“tj&macontemplatio- 
poftquam  abfciflafiterint  va6 ,  illico  inlpergen-  “  ratiMmaaonemdigna  non  (int:(Nam  exil- 

Sus*.  .  ^  '^«^'“““«^«Italia.Florentisinprimis:, 

R.Aloes,  .  -■  “«npfftob  verum  cognitione  ,&  in  iistra^ 

.  liuiris,  ■  ^^.<•“te^tate,T.Ecs^lLachumanitasmihi 

Sanguinisdracorasana5j.  ^^“Siittpottivit,  quumD.  Cofino  Slotano  , 

Cornucerviufti.  -  /  Clmurgoeaperientu5mo,opet^dafem:  )  Id- 

TerrasCgillatz,  .  ,  .  . t  eohoc  nomme  aufuj  fum  ,  tecumrfatbiliariter 

.  Farina  AdLanagij.;.  -  ■;  ^““““‘«‘•oiaSKJvulgarc  quiddam,  quod  non 

.  PibIeporummi^^.incifaumgi:Mil^ 

OBSERVATIO  LII!  AnnotiSoi.menfeOaobri,Nicod.Efto- 

_  ■  PV*P^““S“oTre7,quinquagenarius&  homo 

ExumbtbcubfifftonefibtUmors.  robuftilTunu^acutifliino  dolore  colico, maidme 

'  A  dolefcensquidamipoftvulnusexiguuminter  fnbcoftismendofislaterisfiniftri,&v'enttiscba- 
f^^biUcumj&coftasmendofas,aciegIadiiipfi  Spadone  correptus 'eft.Quum  autem  nulla  adBi- 
innia:ura,moxhumiprocuinbens,quampnmum  buiii^idonea  remedia,&  excrementa  fiinra 

e!Cpiravit.Vocaeus,miratusfum,eumtamlevivul-  dum  indurata, peranguftiam  (  quam 'Cafp^ 

nereaccepto,& circa  locum(meaquidemfcnten-  Banbinus,  Anatomicusas  BotaScnsinCenis  in  ' 
tia)hauditapcriculofum,tamfubitodecesfiire.Se-  colointeflinoprimusobfervavitj  perm^enon 
3uentidie,cadayeredefeao.caulimperveI^,  poffent ,  inteftinumveroinea  parte  excremen- 
invemmtenoraommaiUaria.przlerumbihcalem  torum  &  flatuum  copiaturgeret  exaqerbatuscft 
venam,inadulmligamentumpotius;quKquidem.  doIqr&  cruciatus.  Indefebrisvehemens&conc 
venapianeabfci^  ^  ^  “"“»>i“m!omitus.ryncopaifrequentes,deliria,' 

V4.,um  In&n  ^'te  ’ 

Bum  ufm.  namnmbilicalcmadfetrahitalimenmmjdatopu-  odloinflammatiodegeneravitin  ab(ceirum,^2 
ero  venailla(nepcnitusfitmatilis)  fcnfim indu-  ^“crementa, &Iumbriciaiiqnotmanarunt.E- 
in  ligamenmimcujusbcnefido  heparumbi-  go  iraqucHterisclarlffiniac  reverendi  D.Johan- 


nut,ut  homo  nequeinfpirare.neque  expirare.pof-  deratoris,  advocatus ,  sgrumiri  extremis  invenia 
Ct;  imolufibcetur.illico.  De vafis umbilicalibus,  languoribus.  Namprieterlympcomatarnperio- 
pluraliDeusyitamconcefleritdhfecunda  editio-  «  sip&  quoque  excrementa  toto  bimel&i  per 
netraaatusnoftriGermanici,deprallantiaAna-  ulcus emanarant.  Remediis  tamem  tum intetuis 

.  tomia:  videbis.  .  *™^o^usadhifaitis,dolor/ebris.aliaq;^pto. 

OBSERVATIO  LIV.  J5“gtatia.prifiinsfanitad,nullarejeaa^^°’ 

Bxvehemertti]limoiulotectlico,dfiejfiuinfi-  dere  baaenus. 

xipro  hjfochmdrK^umimepimmj;one,a-cxcre-  Verumtamai  ^qmdprKereade  eittaaio- 

memmottper  ukm eitaicxe,  feliciter  '  '  ’  '^^“ter  &  amice^dicam. 

-  aeratuu  ,  ■  immerito.  CeVus  difficillimis 


CEN  T  II  R  .1  A  L  '  ■  45 

-"^Ti&cqaenterinhislods  adcr  ok^fir/9jqHtfanno.obebSfts./ib  tftUone  akert  chU 
^ccriar,indicsadminkula  &  damviinosegcps,^'ergjilimdewif»^^^ 


.  Hzcplacukadte,  viruadiqua^uedodiiTi-  ope^irftrgicifratHsfitit^quipofaafeprmf} 
meacexpericntL^ime^deiiirce  duobus  Chirurgi  htifjHfarvixit.ScnktmamAntomiisBi}  ^ 
(^.capitibus  Ictibere^iion  modo  ut  ce^ua  occa-  der^d^unonnuBacTt^andis  t^rlm^ 
fionejpoft  tantum  filentiam^a&rer  ,  &  de  tua  tiohHmcat^SiHdt£?^fiimlia<  ^ 
ValetiKUnej&rebuSsfoiicitummetG/^er  ;fedet-  f,-*-"  -- 


3  r  Meditor  etiam  de  iUa  foetus  £ 


remabstccornparabo.  V^e-(EfcuIapia  foboles,  ^eU^CH)duadAvefmho^tiiomeofemt,fHntmvm~ 
mecjae  ama,utl:acisl  PaterniaGi  Aventicorum.  ti  >  quorumUnusadhucwhxrebat porv  cholagogo^- 
6.MarmAHno.!£o2.  ;  cUvi,atalterpenirfaratinlot^r:quosegom7Jtnve-- 

.  '  -  ficxl^feliisgemtoTtfedexmefitnispermeatHinilium 

•  -  ■  /  r.Exc.^aisfif^m^^chfe-  ^^ueMeveUqm[opot&i^^^ 

qtiemisjtmiti  feUerefcnar/icorponhydroptco :  EJincetiamalte- 

.  ■*  ,  ••_Vr:u  fUm'vermer/9penftrtaaUmentladheparvenetra{fik 

‘  veriftmHeefi.CalctiKs'9^arafedk'€dnfertamfede~ 

■  ■  AT^OTATIG  '  frehcndiffetn^mtFernAylih.r^fukmed. 

^  .t  ,  ,»  indi^eSHonebhfeHri^iimmusciTarunfeO:.  Plwa 

ausN.co;d;EftopeyDe.bendicio^dhunc usque 

. . edomo.  Bene  ■vdi  ioM 

■tfe,fy.omiinoteci/>»'igomea^falit^ 
tir.  %^timD’xfel&jii  i^.  Ta^ 


GJLENyS  WIMRF-S 

Reyeicndifs,  Elc<S:oris  Trevereni 

fej  &&  Ilee  non  lUdftrifi.  Principis  Cliviaeen- 
QuilhelmoFibricio  HildanOiChiruri 


Si  P.  D. 


OBSERVATIO  IsV; 
Gengreenoex hemtdimtllmiU ,  cumittleflixi 
'■  trofamcumiOi . 

>^0bilismatr6naMai-gare£h2  aGIerefle ,  fei 
I-iH;^tendecim  anriis  iniigni  heiiiia  iabormt  ; 

menie  Decembri  Ai 


T  P'os,m'naii!jime  vir  i  hem  rainUs  doSoi-,  n 

tjuoni  exferitmioflenoi  occefi  lueras  , ,  ram  impulfum 
^ssamhidttflicixomine fuerunt ^oti^  ves,fimuI&inHainationem>aliaque|rayioralym-i 
tna  ,  tumquodlecufdetesomrisergaTne  ptomata  coiidviu  'VocatusdeniinnKi-Januarii 
)  ejitodJsnguUretmmjuvan-  ijrjS.invenidestrum  inguen  gangr^a'afteciumi 
‘  . . Scarificato itaqudtuinore&caiterissquiE ad gaiid 


fojleacomxxdumedicameneis^itjrr^ripasjcoi  _ ^ . 

-n,.-.  ir  I  .,  ,.  velutilei&coscij  pcrabdominisriipturamexceri 

^  ^  1  nebatur,circitcrmenfe$duos.;Sfe^aiaineh,mut 

^fceljibui, plure-  tum  mirantibus  adftantibus/avehte  Numine,  ia-i 
malt^.muriifRoliatx  de  parte  Cafirea  D.  Prait-  nata&  arupturapeffcfte  Curatafuit-,nallardi&a 
.eifciR^jfetitMediciGolUtipiiUber  multa  haheele-  fiftula,aut  herniatiildicium'.,:  -  ”  ' 

Se  ittilisjiraa  tSH/Qmini.egOtMonfftlii  d  Procepta.  ..  t  '■ 


4«  OBSERVAT.  CHIRUROIC. 

CiirJtmm  fepiajmter£ber(^qiriaclanatio-  hemiaria,camTinoalbo,cmnonnM  melIisro-oi;:5^. 

”  iiUteftesfimtiNob.GabrieliB!on^  ,  Baroea  fccdadrfcebam.pcrfii^fmta^,  mnlasqne 
Cliaftebn^  Nob Jhilippns  CoTaausJJomiDas  poft  araris  incolumis  mit. 

dEDencfi,&RCTereiidasCiauiiiusMerlinosiVil-  Retulitmihia%uotiesCo<masSlotanas,.<<««S/»- 

Ipfang.  X.  MpytcsBettc—  Chicurgus  pr^ftantimmuSjle  diflccuiile  cadaver 

tus^  plurimi  alii  i  quoram  etiam  mentio  faSa  hominis,  non  oblom  nominis  ,  cujusvefica  ad^”” 
fuitinprimaOblervationCjTmtautemmatrona  magnitudinem  capitis  in&ntis,icirrho  exten&fu- 
iliausquead  finem  fere  anninSij.obiitquepefte.  it.  Laboraretatilieantepetannosaliquotidiffi- 
Exhisduabus  jamrecitatisObleryatiohibusj-pa-  cultate  mingendi, cum  maximis  doloribus.  Ad- 
lamfit,inteiUnorum  Tulnetanon  efleprorfusde-  hscfitautem  undique  finniflime  Icirrhus  corpori 
plorata.  veficac,pr»:erquameairiparte,quauretcresinTe- 

.  - — - ^ - - - —  ■  '  ficamingrediuntur,nbinaturafibiduausadpe- 

OBSERVATIOLVI.  nemusqueproexcretioneurinarelervaTemt.  / 

OtvermiculkApfum-uefuafutridtrufio,  t,onamSqrori“cumcSZVaR™cir] 
cumunnA  excretis,  MedicoccIeberrimo,&  Claudio Marione,  phar- 

^  ^  ®  macopceoperitiflimo,invifi>cuifcirrhusmagni- 

CUrtffr^o  atque  ExcelUntijjtmo  Vn.  D,  tudinempugnicxcedensjinipfoveficsc  corporf 
JACOBO  ZWlNGER.O>  concretusfuit.  Magnitudo farrhi'  * 

dico  ejusdemqtiejicademUceUber 
ProfeforiceUberdrno, 


concretusfuit.  Magnitudofdrrhitum  immiflb 
in  colium  m  atricis  digitOjtum  ftyio  expipratorio, 

.  -  Anno  10P  Coloni»  Agrippin^cuihD.D. 

ONdenamiftairamsnla  tuamme  bcncvolen-  johanneSiotano, Medico  celeberrimo,  juvenem 
tia,\^Ciarilfime&Excellentiffime,qi^me,  virum  curandum  habui  ,  cuiexcafuiadonfum, 
^^□mjamfepias  ante  ,  ac  nonjtapridem  denuo  tirinaretentafuit.  Multa ei  remedia  adhibuimus, 
^  "buSjLucuIIicoSd^latonicocxcepcus  irinam  tamennifiimmilTo  cathetere  usque  adi7* 
^ompIeaeris?Refpondcrequidcm  diem  redderenonpotuit:  demum  rupto  in  vefi- 


par& »quura:^re^dquid,aut quomodo  ?  Ad  Ca.«wiv».aaiaj  . . . . 

fiientiiimredigp^i^TanrisMhnbeneficiisobruor,  bere  excrevit»  ac  brevi  convaluit:  utalibifufius 
ntquantumvisprovirifi^ceR  T.Crapromptis-  declarabimus,quum jam proptertemporisangu- 
Cmus, ac  talis,quamdindiyii»nobisgiatia vitam  ftjampluranonliceatinlerere. 
benigneconcefferit/uturuslmriistamenminime  hscfunt,quaeadT.Exc.ChirHrgica- 

refponde^.  Porro,uttandemj^conraquo-  rumoperadonumde^errimeadhibiBrumaian. 
rundamobteroperarem  petitionibus,  poftmeum  tilfimam ,  hac  viceicribehda  potilIimumduxi:ru- 
avobisdifceflum,  manum  Obfervationibusmeis  p^r  qua  re  judicium  tuum  cxaSumviderepcrcu- 
Chirurgicis  admori:  In  quibus  quum  cafum  Deum  Opt.Max.oro,utT.  Excel,  cum 

quendam{meaqmdemopinione  )  nonitafre-  totafanriliaquam diuriffime  incoliimen  confer- 


dem  T.Excell.  in  fimilibus  haud  dubie  in  confili- 
um  adhibits,infctiptumjuc,  fihujusforfan  argu- 
mend  haberet  exempla, ea  huic  in  gratiam  ftndio- 
forumfnbjicere,  &  prpfiimmp  innatoqaeinge- 
niifiriacumine  atque  doariiia,  luculenrius  expli- 
ir,meishifce  Obfervatio- 


qtientisjimiti. 

G.  FAhriciiisHildim»s. 


JjACOBUS  ZWINGERUS 


rurgo  Pneftantiflimo. 


o  autem  leniter 


S.P.D. 


lafuit)qtrinquagenariamquidcm,  ied 
tamen  robuftiffimam  ,  quam  inveni  laboranter 

vehemcnriflimiscjrca  imum  ventrem  doloribus  ,  i  •  -  .ti  i  .ci  - 

cnmmanifeftaduriric.  H»curinam&  cxcremcn-  Olllliclino  FfibllClO  friilQSno  j  Oni« 
tanonnificumgravilfimis  doloribus, parturit  -  «  -  — 

tis  fimiUbus,excemebat/cbrim,  quandoqjetij 
lipothymiam  patiebat 

applicui :  His  peraliquoc  dies  adhibitis,ruptus  eft 
tandem  in  vefica  abfcefTus ,  isque  o<5o  aut  novem 

diebus  excretus  fiiit.  Quoties  vero  »gra  lotium  ‘prifiarimedehltip^xod, 

reddebat  (reddebatratemfepius  )  limni  edam  imc,f [exis verbis  extoBsflrfTJdiciu.QHiciptid fi-, 
mulcupurisfcetidi,  innumeris fcatentis vermibus  i7tgenuitatem{uamar}^U£toriinprij>nst(uidoconJi~ 

(quales in cafeonafeuntur)  eminxit.  Indeicriad  Umatessn^ijmdcefijiipJi^ani&iisoferiaiombiss, 

Cmt  dolores  aliaque  lyroptomata.  Poftea  in-  ^ns filas  fnclaro  fuccep  tnies  obivi- 

jeaoperiyphonem  in  yeficam  diebus  aiiqnot  fii.  Probe  mextt  PTippecretes  ,  decere  nos 
decoflo excentaurio,  abfynthio  ,  hypericone,  eo<pm  as  tardyar  ,  quod  commodjwt de’"''"'  ‘ 


i  01 


'indo  ergoiu^itijjme  Fabrici ,  p&s 


,reipfa 


fUUMsCoinofiTifemsifSexmflumimitOTfs-.^M 
mtitnimbil,aie>ituiMeJkostafiwfis,t»»>ul>a- 
lixfaxorumpzp-xribappexfis.fiBmtiu  chfirvati 
fxaftp-n. - 


. -  -  . 'revocavit  Hippo- 

riaiiPro^bficKX.i<jiK  A  ^  ixdj-miy 


r.4ka;w<t(Ti< 


rtoi-xivuSIg.ya^^ot.  Hocumapteiiraomipitm 

t.  pa^qiicdfeiihiipfprtfinthriimnbnoljiciM.  Er-  '' 

_ J.._ . ^ _ J .  obthorant  gb,/jia>iidtterimmid«mefl,majbre^cumiimhigKi- 

thbbria^nprimis fimethbdicdfidtrit  i  [tMuUlittui  tiiteju>!ai<m:dblbresjaigranikst^i»tarhecim,»t 
nonUretynt  ^attoxaixgemanxvuimmtdict  io'-  agritui.ammi^Hb^deli!jummarcep!ierm,  eUii. 

jitaispcreprmcipiisieoxftiix«t-,puttitd-  felicior  Mediciti es,  ^xiveri  mediciqxe  ruiionii 
me«ft£Si„^ra,fxguUrmmmomexta(mniajic»-  fsii^K ddSssjj  eidemescpssgrsando  flremambpermi 
ticoxSMguBtyihfislliliilidecurfaprdJigssariireltiiU  xdvafi  seoiplh  evemu,cpiem  idemxbfier fenexft^ 
iiyssseofiiltemjpilicioMeiiic£dcetsomU,fed(f  hst-  licipdriter  pidivinat :  imfisijsasgsi 

txmfibrp^hs/brias,optatisevexul!xLbl!iles,h-.  yjr<ds^Ji~sD^emiitdmeaiu,qsiifMdui»psii ..  ' 

tufidetuif  'u.^fcriptM,puhlicit«scommxniciiriaU  delirihis,&ferraibiumnsitisfxdHm.Iacosisis'incbd-j^^^- 
jtt  his  cxm  spfefisystt  ereSior  cosptssm  opscspeUgdii-  'cis ;  Si  pUs^nipxit,CbrrieptUm  apparet ,  cwtsfiedob-  J 

tisiagexii probati^, jpdsciitxs  coxdigxusisfxcxiit,  dere  &  dobre  ,  Jigxijwat»rttlcies  mfpBnaereca.  j,a.iiA 
bHitereriSihdcmeaiofmbfhbrMdas  (^filxitaa--  vssmma>ljife(irfirdids»» ,  akii-acbrpbrevtficaie^i, 
sbavidebaris.  .  '  . .  :  ^stocstmtsri!tacrd]fd^dbpimes,mbdbpies^atseb- 

Ml^ssaxdotsemihiardistUtttaffeaiitristarii  leiisexci&Mnd/sm^fishJidetmimi.HimeUsisxos 
Osefitcanstttexpeudexdssmpbrrextflsijssaaitet/svss  bmssarsjkhetcssrattoxKna^xr  q^a/i,-,^tsbdml- 

,d£mta-  txi^^^fa!!-'itThtZ^,‘Pf^'^fi^x^s^^i. 

extem.firte  rstiualbamtSrUnamhypojhifincaniHippbiraieti 
•imlegaxteradremprafextisnegbtii facientia.  prafiolahimitr‘,firsfecm 
Jibfiejfssr  "  '  -  ■  ■■  ■ 


Jibfctfftss  mfcaeji,  ipuem  defiribii,  eventa  pmrida  coUitmesvaitmfaciat,  quipoieriinaitird 
ramfitstdigkilfihstis.ami&tttsmor  emnisisi  ebdahcaleriegrddsieediVerfshiinsbrihtUiejHsdeiti  > 
obfiejfsimdeihuiMabfcedixsfteftravefottimd^^  'ikiitam&caUrU  pus  elicere!  ^KandoYielnpmgm. 
Sxm,effapcitj«t!ibet  htetmri}ptdletsdlifs conger  hkquidemgenerationeidpoief^  braxesilliiispor-  ' 

ftsisparietpbihiutuoifctimbexteiftibleiiat  at-  iioxes,ejttsdemJ!xtfitbjiaxtia^daidextitiix.  Ergo. 

.  tollit:  initio  tjxidenf itbx fatis  mente  coxcipimus  i  fimdferialabtsixtervenerit,hbrteddebiitiaii^en-. 
guopaSb  imcavam  -veficafeperfibiemillitjxido  iisxMtira.ttoxMteriaUcitigravibri damno adfcri-' 
obfdeat ,  fiuxa daxtaXatJsmplmtenrn^  ,  duid  beiiddefi.Sicfti, Fabrici,nr aVi' j/e  d».,, iJHtppp- 
3«  ufa  ^aaxtxm-jis  ttexica,fittoxiexta:  '  idedtmftatisit .  c-ramaeneymee.  felici  experiniexib  attabrittiem 
'/.II .  <d alex  ite:  cum  excTementifehpdxniaxat  recepta-  dedifl  -.utipfe  HippobrOies  vicifftm  iuitm  hocce  ex-, 

II.  etilUm  ejfetpraplicis ditra^  meixbraxa  amtaum  perime'ntiim,&iexiei@-Vacfs ,  apiijfixecolliiieans 
Satutal  illamftfeciJfe.Eebatra.cttasxoxobfiurealibidui  pradixiJemdeiur.^anloergbmajctrefi,efixceti- 
ai  e:dBvalidtJfit>taiattrtbuat,^uas  nequeat  tratis-  fianscoxjeUuraAiediciariis  ,iantb  prijldiifiofes 
Judaxdopernseareurina,eiiddHfclepiadieeratfi-  MediciiidemttmfuturiJiimj^Hicertaetinne-rfd- 
mmum,evititaprioredMhiiandianfa,nox  d.§te-  les  ex  incertis fxgxUribUs  s  mirdjttdicii  feliiiiaie 
^  muf  id,^Hodcttm  Hippocrate  idem  tefidturGal.  condere pofiint.  '  :  '  ' 

"i°-7'afeaionis  jaxedtaacapacemeffemficam.Ec^uP  '  Ceronidielbcb,xditfigebii  cxjitsdmmsiiis 

•vis  Odiens  hac  dcio  loca  ‘xonnihst adverfa  concilid-s  breveni  delineationem  tibi  oboculiscbllbcare ,  ijUi 
turi.haudgravatimlargiamur,cumpleri^  Ana-  exttrioribstspgnisiiioim-mn-nihildifimilUjiimmdr 
tomtcipraterunamVefcaproptidWietiamattera  dumhmc dsfjuiftitmis locumnonfelpuerevidetur. 
obfervext,faafortxfectis  dperitonao  advextar.ha-  Virgo  4:0.  ciciter  dnxoriim,ecjHo  ext‘erriio  dejeBai 
rums^utdemprtmoxaturalmmfacxU.  memixtjfe  >.e<x,bouUiinctsrrii  Sutfe^uiniiyitsdKbKsfubKhta 
Galenu,m‘,fol,sisaut^mpraprta,qUsxtodexfupara  biiiciregione,tstmo-risfxbndfceniiiindiciaanimad- 
it .  A-  itoitpraflatijfimo  vertii,quainCrer4emieproveHaiadpiUfat grandio' 

Archangelo Picolhomixeo i Axatomtco  Romano  magnitssdinemhocipfoiemporeexcTevit.  tAdcai 
•eu.  Mfiribmjjuipritereami,}stdfaficitperitbxosa  Bum dsmesefium/r,dcanieihcumbenteattpra fe 
um,  binas  alias  obfervas  propriasiijaibxsixtarim  fe-(i,libergrai/ioriidbbrisexpers‘,ejiiani]uam,  duyii 
>ruJlofae,uidampeBisixtegatur.  Hinc  enim  Conlf  }iuis-ntmin[es,(flsiHniautempratererdinemfreduF-  .  " 
gti,quodttt^uo^expertusdicto-,:ntdxmpropriai  ter,uiagrius mnpmeladfeiatur)exaaifenfus,tas  ■ 
jamdtaaiwfeftetabfcejfut,raptauiteriare,quiie.  gentisVelinOtmbentismolepam,  quantumvis  leve 
xutoefi,,x  cavum  veficafeexonereticumfiiiuipa.  nbnferai.Vrinam  mofenfe-vefca  excernitpitx^  ■ 
t‘0,puodimerperitoxtituxicam&  vefcaprbprid-atutamen,nefcienspibusobftaculisinier.eiptd,exi- 
tntercedse.fisxfinuaretfaCiliiuperitonairuptapro-  guamrxoramtrahit  i  dumlibere,  hauditllb dolone 
pagixe,alsorftmevd'deret.mrratPseolomixeses.e:  fenfipiofUat.ConfderandumUiekubtllabuteiur 
rtttdemlafonte nox  admodum dipf  mile  exemplu,  malL,,tterone,ani,efca,-velfaltemmefenterib,aitt 


C  E  N  T,  U  R  I  A  I.  49 

nlJ- OBSERVATIO  LXE  cepto^dextremaniciifarioriemi  vixnnqqamfor 

ta^qusfolent  JaacS  doribai^dcregrainiEaii 

'T^Heodoriaufbcr^lUctim.J^ttem/  puerum  -  .  ^  . .,:-  _ 

-1  diijuotiainvifijqui  dolore  fi?o  &  continuo, 

mqmreretn.Apcrtoco^rej  inveni  inteffinom  ^  ~". 

ccecumcontradunijinintefliriumiieumiyemfi-  K  Nnoi6ii;<jaumHiliiehamprofeSoseirem; 
nuair^idque  opplc  ville,  adeo  ut  nihil  ex  fuperio-  ^^^nedi^umViniminarce  NelTelrod  prope 
ribus  inteftinisad  cobnpermeare  pbfTeuindeiK-  IhifleldorpiamiapaidGerierofum ViruniiDoini- 
aca.Deniquefifroileo,&exemptoc<tcO,  iciubiq;  humWahelmum  Kederiim&c.  cujusturrit^. 
inflaiflmatum&pr^tumens  inveal  Prieterea  p6ris,quanlvis<cn^,cratd6m^cus,vidi:qm  Si 
{cirrhusexulccraras,au£pbtiuscanceiexulcera“  coram  Generofbfuo;^  biiiniaquje  acciderant  ex^ 
tusinipfiuscceciinteftinifilndo  conljiiciebatuf.  poluit fequcab  eotemporei  quoamecur^us 
ANNOTATiO;  fiiitjquanio^tiriiefeliabuilfejConftantei-affiniia- 

Diverfeconftimanturcaufeifiacsp^id-  vit;  ^ 

nisjquamnbrinuIliniilcreremeiappeliahtPrasci-  •  .  _ . . .  ' . ! 

puaautem  eftikiconftriaio&  coaraario.  Itaq;  Tir«  t  VTiT 

hujusreiindagand2caufa,diverfacadaveramrpe-  OBSERVATIO  LXIIL 

xn&quanivisutpIurifflamfcecor^eOKteferat,  AbJcejfiKjuhffoiimtiJcHlomciJiis(^iii- 

utvixpoflentexquifittomniacOnGdcrarii  idta-  ratat; 

meninonlnibiishdaenusobfervavi ,  principium  .  ;  . 

,  &ofiginemhujnsmprbifui(fecircamintettinurii  /^OfmuiSiotanus,Ghirurguspfse(iantiliiniui 
Ooecum  ;  hoceft,(a(Xuluaic[aiiafineilei&coU  ^inSerS^eittl/adhorieftam matronam acceri. 
principio  confpicitur.  fitus,eam  invenit  decumbentem  cura- acdtiirimis 

^  ^amabremexiftimOvaivulam(qtlampra:-  doloribuscircalunibosdebrejeipothymia,&uti-i  . 
ftantife.D.CalparusBanhinus  ,•  AdatOmicusSt  nsdifHcuitatei  E  quum  ex  doloris  ijiecie,aliis- 
Botaracus  inIigniSj  in  principio  inteftini  coli  ina  queindiciis  co^oviflet  j  apofterilaefle  internum 
venit)  primumexintelHnicceci  infkmmatidne  (  exterius  enim  nihil  apparebat  i  hectaSu 

adeocontrahi  &conftringiiUtpline  nihil  excrea  quicquamapprehendipocerat)niinimmiubplba 
mentorum  jiermearepollitificqueaccrefcereiria  mufculo,quiVelaiiofemUrihdveritiumlextus,& 
-flammationem,  utCandem  totum mteftihumilea  fepamamufcubrnm  tabula  noSavaverde-noa 
um,imo&circumjacentespanesigangtena8dphaa  tatiis  eH,  vitzpericulamptidixitinififdrteapertd 
celdcorripianturiutoblervaviindmnibusiquos  latcreilld.hdntentushumdrelfluerct.  Anniienti- 


OBSERVATIO  LXll. 


BusimiCisiipleadlpinatddffifitus,  ciitim  &mua 
Iculdsexteriofes  ad  pldam  usque  inddifriqvaquia. 
*  Effluxit  cdpidiiis  humdr  purulentiis  &  fetidus! 
Ab  ed  tempore  mitigacifimt  ^mpfohiati  omnia 

&ipfabfevirellitnta,vixit&vaJuitmultdsarinos.' 


biemwpofi  Mum.fi  ,  reti-  ais&  nTedicameGtis  mundificS^^sT^bfa: 

aafu  tttdefifiulafim-  ^tibnsillinitis/apertumretinnit.Poftealare6tia 

cis  carne  implevit,- Ab  in  jefeonibi^  tamerij  quk 

A  Nnoi5pi.adiifmejuyenls  robuftiflirtius  da  lyphone&miplane  ablHnmt.  <%od  etiam  in  o- 
-  -^^ptimique habitas,  laboransperangnflaqui-  rdnibusaliis  vnlneribus&uleefibiisifiVeeainpe- 
dem,fed  profunda  &  perpetuo  doloriflcaflftula  ,  'fiore,fiveininferioriventrefiierint  i  Obfervan- 
ad  dextram  lpina:dorfipartem,circaquartOTvera  dumi&cilhiheenim  pars  aliqua  injeSiOnis  in  va- 
tebramIumborum.rsnarrabat,  libi  antelrienni-  ?0“mpe&qrisaufvenftisdeIaberetur,ibiquenort 
umcultroillatum  vulnus,  in  quodanl  tumultu  ;  leviora  ^mpfOmata,  magnoeunipericulo  igrda 
quod  aneminebademiscuraripotuiflet.  Dilata-  tands, excitari pdflent 
tafiftulatrochilasdeminio&fpoi^iis  prspara-  .  SlmilemplanecuraSOnem' feficiter  abfel- 
tis,itOT  radibus  gentianas  juveni  in  ima  parte  oba  Johannes'  GrifFoniiis  j  Chirurpus  prieftantis- 

longi  cnici  dimidium  ,  cujusmucrodefixusfuit  “l^^i^juteilitretishunianhllmiatque  doiaifn- 
inter tercam 6c quartam vertebram,reliquum calr  raivirii>,DsClandii Boucardi jn AcademiaLaua 
locbduSum.  Incilo  callo  excaxiculcum:  cujus  fssdenfiPhilofophiaProfeflbris  celeberri- 
longitudo  cum  latitudine  hic  Ipeflatur,  Exitt  mi,adirterailfls,apparet;quaslucfub, 
mundificatouIcere,cumpu!verepraEcipitato,  &  jicerevifiuncft, 

unguento  quod  Apoftoloruni  vocant  ,  juvems 
brevi  tempore  convaluit, 

Idautemhicinfigneeft,  quodavulnereac- 


G.Fa. 


OBSERVAT.  GHIRURG. 


G.  FABRICIO  HILD. 

I  CUnfimo  ,  Chirurgo  DoSi^ttn^ 


J&S imefOpMfhVir  omiitisfjtie ,  t 


fcrtimprou^M  coiBgatriarit ,  ifffrrteruaturitm 
iocaUtertt^  malm  hurrtores  domui  rum  obtinet  liruUotuLi^ 
pthfmationemnehertientem^febrirfi  citissimo- Oe  Anmti- 
euufenfus^iffisacutisjimeferientem^xeii/ere Jolet:  odai 

JenfibKsperciperetw.PretereaijuumJiiinonpreme- 
retxn^er^uuitndeiilmdamjeSarelket,  quttrairt 
cacochjmoarrporepitititamtanropereredttndajfe^tt* 
eaventriatUtimicepenitutimbum,  cihumcftidem 
omnem fajiiSr enti  •verumtnmen  nuUo potus  dejtde- 
rio  nimis  humi^  ipfutenerentKr.Accedit ,  cjuodju- 


\  g  unnosiniveritD.Iohmnes  Griffinius  ,  eaventriculitunicepenitusimbum,  cihumquidem 
Chirta-gm  opprime  expertus,  tjuamque  omnemfojiiSrentitierumtomennullopctusdeftde- 
methodxmfeijuutusfueril in  perienda  interiore  rio nimis httmi^ipSdtenrrentur. Accedit, quod ju- 
‘oomicuctum  ohcoquiperfomitus  eji,^  etiam  nunc  yenisad  mAtos annos  in  locis  maritimis  commcrra^ 
'stpudnosfoperjiei^fanusvinitldiligenterinquire-  eusfieerat,ubijicutretulit,pijcihus,  idgenitsefcis 
rem:  tumquaf^is  exphraea  forent ,  ad  te  fideliter  pituofis  viliitareconfi^erat.Doloresintenfpartim 
perfiriberemfimninomihiperficiendumejfe,  facile  exnonnullainflamationenafcebantter,  partim  ex 
manimuminduxiStfienimmihiinmentemvenit,  memlhranarumdieh/mrum ,  aliarumq^fentientium 
tequirertqamedicarum,c^chiriergicarumlongees  fortium dijtemioite,  quanimiahumcnrumcopiafit- 
peritisfimusatbhomineipjocorampercontando^ul-  pra  modumturgefientes,  infiantemjolutionempra- 
to meliusomnia^fingulamorhiaccidemia,compre-  fentiehant.  ‘Deniq^exactaiedohrthuefiomnicapefi-  - 
hendere animopotuijfe.  Q^a  tamenfenfi,de  haere  fendifacultasademptajnhocvaletudinisfiatucon- 
rrseumaterecptiri]udicium,noncommmendumpu-  fiitutushtrmo,(fienevam  (  dquachitatetum ferrte 
tavi^t,offi:iummeum,quod  ceperis  omnibus  inre-  proxime aheria)  dfuieperducitur.  Ihidquodam 
hustihidehetur ,quastuprotuadignitateiS- amici-  edrbtedicefcujusnominideindufiriaparco^tanqua 
tiajttredefiderareexmepotcsdnhacunadefuifetii-  nephriticu3,hahitits^  eicceptusefi ,  qui  renis  ejus 
deatur.  Quomodoin  hac  curatione  fefegefierit,D.  fubfiantiim  velpBle^ne  laborare, vel  quoquomo. 
Griffonius  paucis  nunc  aperiam,  prosse  mihi  narra-  'do  obfirulhss,ipJum  iis  othnibus  potionibus  intus  pro¬ 
diit  'isrjui  ab  ilo  fecundum  Deumpn  bonam  valetu-  luebat,quedr  injlammationefedare,  ejn  calculum  ex 
'SnerneffrefiifUtsisiquiq^nonitapridemludimagi-  renibus difiurbarepoiehter' valent.  Sed  perperam, 
'fiermpagp  'fi^bigenenfi ,  nunclUaufannaapudnos  namnecmiBiostrdense^labortofa.neetsrsnamuro- 
'  habitat  iviffrohusslrmihifamitiariferconjunBus.  fa,  nec  alvus  impeSta,quefunt  ddp^tbniefiri- 
Jlicmno  1585'.  juvenis,  adhuc  annum  agens  prope  /©• fignd,Jefe  oftentahan't,fed  contraria  dSnatura- 
yigefimsisafeptimumfiumex  Cinecii  montisfiafii-  iiaomnia.^apropteruhipofimultosdiesnonfiicce- 
gioadra^esdefcendit,infehfita'admodumprocli-  ditmedendiinethodm:  Tandxmdpharmacopceo  ad 
yi,fibiminusprojpiciens  ,  repentinoimpetucecidit  D.IehannemgrfoniumadduSusefi.Quiconfefiim 
'fsspinus.EtquodadmAicumulumaccesJit,enfisejus  quodaliumquendamJtmilitertfifeBumnonita pri- 
'capAusfsd>cofiisnothis,cprenefinifirdinterceptiis,  demcuraroeratpotumqupderatmorhicpmaliaagho- 
'iumbosnonlevitercentuditatq^obtrivit.Neq^tanie  vit,(p-injirmojuvenidiJerteexplicavit,acfimulni 
nuncten^orisautfema^operelefiemfenfit ,  aut  ai  ars  naturehac  in  parte  deficienti  epimpotenti  opem 
'incoepto  itinere  deflitit.  ■'  Tofialiqsiot  deinceps  dies,  ferret.puri^intusconclufiexitumquoquomodopa- 
remifusprimumdolordnpartelu^orumfiniflraab  raret,ingenpemilliimminentemq-,perniciempradi- 
eopercepiusefi-.quifenfimtamtncrevitpetaderucia-  xit.lPfimirumfore.utSJruptotandamadpartesin- 
tumaermentiqj  vimaccederet.Hincvigiliaasfidtia,  terieresabfiefiujjumoresnoxiiinefiulvac  d^ufi,  (p- 
appeientiadejeUa,quuminterimnecJitismagna,hec  in  abdominis cdpacttatem dilatati,  renem fiubjlan- 


febris  admodum  fenjlbilis;hdminem  affligerent:  r. 
'veroetiaminafflel}aparielivor,auttumor,autni 
cula  extrinfecus  omnino  appareretifedplana  omm 
dnaturalifitU:^oltrreve  nullatenus  tUferepam. 
'Quoslreiipfiufeventuspofieaperfilicue  docuit,  1 
'gens'humorumvisex  univerfi  corpore  ad  eumst. 


tiam,peritonaum,(pfenfimviJcera  corrumperent  ; 
praterquam  quod  tetrivapores  dubio  proculex  tam 
luculenta  fentinain  corde Jmus  ejfent  afcenfieri,  qui 
tumfehrilemipAccidentariumin  eo  calorem  accen. 
derent,tum  nativum  Jisfflocarent  d*  extinguerent, 
tum^iritusperuniverfumcorpusfiargendoslabrfa- , 


fculumfecejferat,  .quifinifier'efidtdfiumdorfim^^  Barent.  ashenonpofevitamincenufisdifirimfire' 
norumxjuospfoas  Graes  dtcunt,,  msq,  penitiores  non  adduci.  Quibus  acceptis,ager  totum  fi  benevoli 


lumboriimpartesdiljiofiti  ,  renibus  fubfiemuntur.  Osirurgicommifitin-bitrio.  Sic  vere quamprimuM 
Mu/, oli  OuippeldpJusiSefupracommemoratus,&veheme-  ifludeuravit  (quainrefin^areejuseluxitindu. 
vT/f’  ‘‘"^>’i^J'<‘’‘>‘“>t»partemfiuxuint  pccqfmem  de-  firia)utmateria,quauniverfi,m  lumborum  regione 
’‘fi“l°‘‘,‘“derat.  .  Jbiinpufiiis  humores  concSfHprehibita  occupAiat.in  unum  ejus  locum  ,  adhibitismedica- 

‘ml/ 'ulkiuruinahrceffiyn effecerunt NamutdocetGalenus,pril  ubifculet  &pracipuavifapaucaejfint,tp ^tus 
,r.,,.odi.mol.dedifflerent.-febrium,c.p  promisjlmeputre-  'infirumenta  minus  inter  operandum  Iodi  pofflent. 
suppeu, fiunt ormiiacalida&hurmda,incalidislpctsconten-  Quod fof quam fiploargenteoparteidentidem per-  ' 
'‘‘”i^^>‘^dolo,isfinfisqfecutumfiefevidit,  iUico 
uuou  mo-^'&stJueth.pasfim..J>orro^u,shusnormhocaifiefi  (negleBapurgationepravia,  quam  ager  paulo  ante 
tu.  i  oo,ufudom,narttur,fi quodfint,am,quaras.  Exiftinm  cumma^avirmm  jaBuramultotiesfufceperatjad 
,0  ssmpo  quamvis  ceteri  non  defuerint, pstuitamtamen  qu^  tatusfinifirum,quirtalumborumvertehr£,  nova- 
‘e f^"‘’‘¥’‘^‘”“<”>f‘^erajfi.Huiuscere, argumentum  culdignitdvulnusinfiixit.-profisndumcertequa». 
'mihiftsppeditant^tomataipfa.  Sam  bilis,pra-  tum  digiti  indicis  longitudo  ex  volaproh>inet,ficut 

expe-' 


EN  TURI  A  I; 

'  ilHiio,&PIjilibeft6i  JaniAntc 

HedicDo6tIridifleiMdneTifi{ahtbbGmnidi- 


OBSERVATIO  LXX. 
it^ttbefcens^^etimminme  frivats. 


2.1iitclHniini  Cdldiij  pirster  confiictadi- 

_  hem  arSum  drcailiafiniftra. 

,  fpereoiMveficigEmteftmUmreaumj 
i4^osnjiam  j  qicecirdter  iA^umsetaai  tuberculum  foirbofum,  ^quofepeunna  diffi-  , 
lii2,pauktimintabemincideri%qaaiuorfequeh-  cultas,acinterdumetiamiKOuria.  . 
ri^amidrumfpatiaftalabdfamiutpemiiex^  ^  4.Adrdtatofcmfembrisde«n^emabf- 
tabe&aa£hefit;appetitutameh  ejus  vix  uriquani  huihbrem  purulentum  cbpibfiffimum.fut 

mminutbJ-Ianicnmedebat  '&  bibebatnonpar-  pra Hbrhpdutlm  cedens:  hinc erbfisaracuaii.; 
tmsjquamfiiadafmflet,  &exercitiafuapueriIH  garataoss  mhibiosenam muicdlis luxatin, quanl 
..iitplurimnm  peragebat  i  nSquelca&deciimbei  P“P“S  . 

bat:nifiperfex  aut£ptemfiebdoraadasantedbi-  fi  Sub  mufcuid  pfbd  fimftrd,  c. 

tnmjiebricnjacameh&tufliculavexabaturconti-  pinjbit,  quique mcruhsmterjoro  pai___ 
niid.  Taiidem  penitus  extenuata  fabiit  idnb.  tur,mgehsatherdmaiultrahbtasduaspurbuaM»- 
menfeJahuarid.Vbcatusadcadavei  defccand(imj  cdntinens:  ibidem^ue  tres  autquatunrluni- 
fcan&riiquemaliiriveftigarid^  ;  referi  mefm-  oQJHtn v^djrgjita c^e  affeiSg  _ i  uteariini&u-; 


Reii  iri- 


w^banL*  Hiacchyii^ 
&vcn^port^,  adh^ar  pcr^ 


pbrtani  mmeresfcib:  fteatsma^^magnimdihe duorum pugnbrum.er- 
i  qubrumnbnnuUiovi  tusabinfendrepartepawreansimteftinumducU 
i  eircumdederatjUc  ut  peritdhscq  teaUsial-i 
qUafi  ventriculum  mentiretur.  Materia  pef 


ibsvehspdrtaeinipiumpancreasdeCnentes  J 


Quumcdrpusdil{’ribniSrt{mtmi?ey-!^e^cti^  afflueBat.  ,  , 

beihexortamfui<le,quiseft  qmairibigat  v  .  8.iniiepatefcirrhofo*  apofteifiata  exigiiS 

qud^uedbcaniam,excrementaqadtidiebisteri,  inulta; 

fiqoida&chyldpaniifta  excernebat.  ''  .p.LierttniusCbfruptiismultps  cbntiiiebat 

,  .ihreiredcxtro lapis  erat  ejus  magnitudinis  ^^^itids; 

&%ntz  i  qualis  hic  dqiiausea  teumque-inter  -  ,■  ib-l^-dmniftflammatiisimiiitiste&ttuigiari- 

taiioraniearefcrvd;  dolis.  '  _  _  . 

■  a  *b^P4iiptrlideftefmjadciavicularumcoh; 
-  juhaionem,/tfecrdmaoHmd*ithdiUe. 

,  .t^Apofteinalubaladextra,  ihterpieiiiam 
&  cbftas;  niaximi  piigni  niagnitudirie  &  graved; 
IcnsicUjuspurUlentamiteria,quartamjquintaffiS: 
fextam  cbftam  erederat.  Atque  adeo ndn  modo' 
^  erant C£)lli|vertebf.s  i  fedStfumma 

Hcp3r,qaqueraaunierat,ftomachus&%Jen  p^e  qua  vertebris  jurigiintuf;  usque  adeo  caa 
indum-natoram  rilane  3|jpg_.  riecdrrUpt^ut fadle  eximi;  digitisqUe  friari poC 


•?e>n^ohfuiiredepravatumjra{idniednfentan( 

Ih  dextrd  Jdbd  pulnidais  ablcelfus  erat  pue  " 
tridus8cfcetid'us,iriquo— •  '  • 

iinclulum^dlibrar 


jqiMdrahld  dtiramater  inHaniinata. , 
iq.DUtqniatrc  detraSa;  tumprfcirrkdliis 
iripia-inatte  ad  fiaiffrariifaiaspaiteni* 
riioifuit  iraula  doloris  c^jiitis  i  ^mto> 


.  .  -  :  HsBchi  _ 

fteatbmata^  fcirrhi  multi  undique  per  Tubiiari:;  tum  bieijniuixi  perie 

tiampulmouis;;  CorflaccidumA  planeexteHua-  ifilntcrmcmngas&cetebhimickdfmuk 

tumeratd  .  ....  tus;  > 

.  -  .  J^^-Pi^xustkoroideSihfiammatus; 

.t7-<ifca  cercbribafih&cerebelldm;  fohfc 
& ampliuSe juguliribusiriterhil 

-  AfdNoTAtic:);  ■ 

Intellihiedii  dngulHara  hdtUraldraiihfim; 


observatio  LXXl. 

^incifi  tadivere  nri  fkfimdiohferviiii 

dtgna; 


■i  iv  ;  ,  -e  ;  inteitimcdU 

AMedensquidanifaberbgriariusiquadrigilita  ftra parte K.Cafpi _ 

*->-Mn«  iMus  ;  b.^iarrartsper  intervaat  gBisiindtavit.Hujus^ufi  ;  d’dldres'cofidiri‘5 

parteplUrimunr&oriuhtUr,  &  exaderbantur  :  . 
A^ppean^iaiba&eileo 

£3  pfi* 


^4  OBSERVAT*  ICHIRIXRGIC 

Pibznmfoill  Galenoiib.  6.dcdifleGiioni-  ^daparra  indfioae  (  neipl^aerliederetar  )  Olf. 
^-2,  busmui^orumficdiai,  renibus  ^jaceotj  &  novacula Hnteisjtnflaademinvoiuta;  deindeim» 

'  Vdjdio  fimt  femur movcntiamfcxtLto his noi^  im^ipccaIoani,&quodreliquumdiktato,fta- 

nonquamoriunturapoftematagrawlSnia&peri-  tim  eft  excrementorum  cbBuvies.  Hinc 
cnloia,  ut  ftioleeo  declaravimus.  _  venterconfeftirafabfedi^reliqua^ei^ptoma- 

:  taremiiJafant.  Inanum  demum  immiSpera- 

—  ■  ■  —  -  I  ^  liquotdiesfdhilamplumbeamdnun&amiingueii* 

observatio  LXXIh  to quodam deficcantfcveluti de cerufT^ minio, 

Exmtloule&enterocekyqAnffdnii&  diapdmph6l7gos,&fimilibus.Hisfadadcamce, 

m9rs(equui£.  ^  pleniffirae convaluit.  Anno  i&i.  dam^emos 

^  ,  I^eSifimul  &  amicos  in  oppido  Madmahinvi/e- 

Exemplum  L  rem,aDOmino@ri§  ^Ug/ibidemconlulerela- 


immihifuit,  przdid&m  puehun  ad  annum  l8. 

vaiTet  pondusing^  >  omentum  ei  prolapfumeft  - -  _■•■  - 

in  ixTotum  5  &  quia  redudum  non  fiiit,  intumuit, 

indedoIoracudifimus,mfiammado,febris,vomi-  OBSERVATIO  LXXIV. 

tu^iiiaque  graviora {^ptomata  exorta,  deniq; 

inorsfequutaeft  feptimodie.^  ^ouna  cumjo-  Bxcrementapr  inguen  egeri fiUti. 

anne  Griffonio,  Chirurgo prseftandlfimo voca-  -  ■  V 

tus  )  Icrotumprsefentejano  Antonio  Saraceno,  A  Naoitf04.iy.Novembrisdie,vidihicPar'  ' 
Medicoregiojincidimusj&invcnimusomentum,  ■^niaciadoiefcentem  ,  cuiparsinteP^"^^" 

imoetiamteftes& vicinaspartespianecorruptas  guinepropendebat:Egohancremj?^r^“®'.  . 

&  gangrsnainfedas.  duxiipfuminadesmeas, 

buUmerquos  mt  D.Ni'^f  P™‘>i,hujBsR^c.- 

ExBMPinM  Ii.  pubi.  Senator  dignar^“.N>“l>“DeBrn4& 

A  Nnois?^  cuidaminteffinam  fcrotumceci-  l-bens  „ob-uiligeDterea explorantibus aperui<v 
AaeruhuUnde.quiarednaanonfnemntex-  eodeni-^^n^^PO^vimus. 
ortuscftdQloraIiaquefymptomatasraviora.Bar-  tv  i  t  • 

bitonforemm'cbnfeuma5vocats|er.Isfomr<.-  EratautennsnaooneDelphinas, -ex  pag® 

tum  exablynthio  Scrofis, vino  rubeo  coajsappt  tninns,adttura^UOTeonnndBSjnams  as.an; 
carijulfit-  fedut  erantalienaamorbo,fic  quoque  uosautcirciter,C*far  Luurenominf,  juyenixro. 
ingravefcebat morbus-Egovocatus  cum  clariffi-  buftus.Scbono  corponshabitu  pr:editus:habeb«. 
mS  doaiffimisqueD.JanoAntonioSaraceno,8c  adjunaum  fratrem  ,  Petrum  Luirre24. 

AndreaBonetb,  apud  Genevcnfes  Medie.  Do-  circitCT annos riaturn.  Attedus  autem  talis  eft. 
aoribus/crotummagnitndinemeapitiscxcedeus  PaulofiipramguendeiOTum,  adlataslbioflisa- 
invenimus;febriseratvehemens,lyncop$.  Sevo-  perto  aut  rupto  abdomme  jinteittoum,  emergit  : 
mitusfrequentes.  -  quodlongimdmcSpithamacumdimidiapropen- 

^  .  Stadmfomentnmexradicibnsalthes/emi-  det.Scadcraffitiem  brachu  juxta  carpumferead- 

floribus  chamomilk,  sqoatur.  Ruptursautap^rs,  nihilominus 
/,«.»»  meliloti,foliismalvarum8cviolatumappliaiimus.  andiquefirmiteradnatumefthocinteftmum.car- 
Maff.,  r.DeindecapiteincKnato,  Sepedibus  Ualmmele-  nofum,itemrubicuudam.acundiquehumorevi- 
iuandt.  vatisjeduaumeftinteftinum.  Sed  quia  propter  fcidoScalboafperfura.  Habet  quoque  tabefimK 
inflammationemSecompreirionem  ,  inruptura  multa rubra.nectamenufque  adeo dura-HujusaU 
abdominisjam  coeperat  corrumpi  inteliiuum  ,  teminteftimquattacu-aterportib,  quamvisfu- 
paucis  poli  horis  e  vitadeceffiu  -  .  pra abdominis  aperturam  furfiim  creda  fit ,  uti 

poftea  ex  figura  apparebit,  nihilominns  tameUi 

_ 'Li— — —  .  — .  cuminferidre  parte  continuaiac  nullis  inteflM- 

-  ;  tiis  diflindaeft,  multo  tamen  durior  taduper- 

OBSERVATIO  LXXnL  cipitur :  quapropter  excrementa  non  recipit  j 

atque  C  uti  Juvenis  nobis  retulit  )  femperex- 
AnicUuifi  ttertie,  e^curathiili»fi»te,  traabdomen  propendet:  •iquumtamenqnodte- 
liquumcftinteftini,fecilemannintromittitur;  ud 

ANuo  1595.  vocatus  fili  in  Medman  prope  cgometpericulum  fcd:  quandoquidem  indice 
Dnflcldorpium, in  Ducam  Montenfium,  ut  dextropofito  in  extremo  partis,  quarde  intefti- 
inviferemin6ntulum95uiclaufo  ano  natus,  jam  no  exeditur  i  fecilim?  eam  intro  reduxi  ,  atque 
nsqueadlextumKtadsdiem,  cum  maximo  ango-  (quod  amplius  cftjdigimm  in  ventre  circumcirca 
re  torminibus cmci3batur,Sr( ut vwbodicarajia  ruptnramcircumduxi.  Eratenimrupdoabdomie 
vitic  periculo  verfibatur.  Venter  enim  inflatus  ex-  nis  ampla  trium  digitorum,  in  iadmdinem  pofitor 
tentusque erat,ldpothymia: Sefiidores&igidiad-  rum,led8eaiiquandototainfereportionem,qu3e 
erant,anusobdndaeratmembrana  pmdura,  in  deorfiimpendet,  ipontelurlumretr^ividimus, 
quanullum  fereindiciomautvefligiumani  jprte-  fiadmi  tamen  denno  redit ,  atque  fimul  excre- 
terqnammaculanonnihiilividaapparebaf.  Illic  menta  multa  liquida vilcofii,fpumola Se  fiaVafe- 


Excrementaftringaenegerifilitt. 


ticliHji  ifertia, &curttuini«firit 


CEN  TURl  A  t  fr 

A-SiWa£&exIigQofebrjcatajpolHciscrafriti^  modo  enim  facile  retinetur  cmriutam  and?  His-  ( 
'loo^mdsnk ceomnibus, ut dix^e^dios, vertet sger elavem 
fgt>n  graiThiem  penngoloranon  rvc^i^ir-.  Qn^nyA  F.  notatahi  3  iit  aperiatur  fiilula.  -  -Moxveficani 
qtmangnflaasfueritfiarameafiQailg.  tanto  vio^  inanibus  comprimatis  detorquet':  (icclyfiier 
IfftrtiigJV-aigi^algendeiifiyflyr  aA  fnr«»fHn3.  -  he  ulla  dificiiltate  ^  inttftina  perveniet. 

B. CanriukeftyuIgarisdyftefum  j  <^  ina=  -  Aptiffimum  dlhbc&ftriimmhim  ;  nam  fi 

numimmimtur.  ,  qnislupefioremihftrH6Bonem'  lcquatur5 '^vo 

C.  Yefi«efi  bovinaj  iri  qii^  infiiiidendus.  cumac^oao  fibiipforietexl^ebkclyfterem;ut' 
eftdyftcrj'  Illaautenjexunapartefiftiilzlitera  in  me  ipfofiepitee  expertus  fiim.i^bd  fi  fue- 

notat^ex  ^fcera  vero  parte  orificio  veficx  iite>  rit^sgdr^^ilis  j  itaiit  ex  le  &b  'egredi  iibn  poffit* 
ra0.iibfatb,exlignoquoqiie  fabricato  >  fimii-  habcatinpromptupeivimiquamfiib^enibujds 
terefiaiiiganda.  •  .  ,  bbiefvationis  delmeatam^afa^»  ■ 

E.  Superioris  orificuciavis.efi,  -  Tandeni  recltifa  tlavi  E  &  apertaE.^nflan- 

F.  CiaviseftfiftoIjeA.noEatjBi  ciijusbenefido  da  feft  vefic^  &  reponendi  iitbdiccetur&con-^ 

ciyfterinveiiaCiiotaaj  ^libiniraggrotantis  iervetur.  .  •  •• 

iretinetuf.  .  .  .  '  ;  ;  adfanitai^eon^rvandam,  propter  fic- 

Pr^af^o' igitur  clyftere  5  &  in  veficam  ,inr  titatern &cbnftipatiOnem  venfriS  ' j  aliquando 
fiifo ,  atque  cIavibusE.&F.notatisbeneclausa  clyfteribusuti  cogiintur,non  bpus^l^nt)  ut  in 
vcfic^^ger  in  dciOTum  latus  dccurabrt :  &  c^-  le^o  decumbant ,  fed  fedendb  pOflimt  fibi  ipfi- 


ti  dc^iimpopritem  fele  i 


OBSER-VATIO  LXJOX 
ArthriiU  inveterau  ^  tortura  finaU^ 

Au  ' 

tLeverendurA  at  CknjRmum  "^irum  ,  D», 
T>.  ^ANTONiVM  FATVM ,  S,  S. 
gMopiUCexeveiifesfrofeffiriradi^iiJmBmi 
nec -non  fhihfcfhicamm  ac  Medicx- 
,  rumrerxmjcruiiaoremcliliiew- 
ikjimxm. 

■O  Arim  ad  te  quam  vellem  Icribd'  i  vir  uridt 
•1-Vquaque  doffiflime ,  atque  reverenter  mihi 
°°fa^de  »  quod  Tu*  Excel/i  iii  feriis  ftudiis, 

reverear?  'Hac“tamen  oblata  o^ccafioncT*'te 


medica  ad  te  bis  Medicuni  5  &abditanim  remni 
Icmtatoreni  diJigeritifrimum, quiri  feriberemjab- 
ftinere  minime  potui.  Prsteritishiscediebiisob- 
brtus  efi:  mihi  iri  finiftro  brachio  catarrhus ,  qiii 
ifte  per  aliquot  dies  vehetrieriter  excruciavit,  cujus 
riihiiomiriusnuJIumfiverubbrisfive  tumoris  ap- 
paruifvcftigium.  EgOirifurrimiscOnflitutis  do¬ 
loribus  j  non  alio  remediorum  genere,  quarri  ve¬ 
hementi  brachii  exCerifione,  haud  levem  doloris 
iriitigationerii  fenfi.  Quod  autem  riecefiitas  tale 
dolorum  ^odyniim  excogitarit,maxmi8  adriura- 
ius  fiiirii  Recordari  tamen  ccepi,Vir  dodiifime, 
&  abs  teolim  iri  familiari  colloquio  mihi  dido- 
rum,&  a  me  noriabfimilisimius  aut  alteriuscx- 
empii  haud  iu  pridem  obferyati. 

Nam 


'  propeLan£!nnam,MARBJAnomine,  ofloge-  Dj 
Bariam,cnmdolprifauses:retenaone  nrihzjpro-  veL- 
pcerabfcdTamiadu&iurinario,  aifii&atuiDjCa-  'mihi 

randumii^ai  -  -  -  • 


dierum  uriaam-rcddere  non  potnit,  ni^porre-  nufiefilutan^iofebr.i5o4. 


•rr^o^Valej  vir  cbrifiimeac  perpetuo 
quam  tecum  ^o  &  Golinecea  mea  chariffima,de- 


,&sin  altum  bracbus,&  projedij  in  fiinem  ad  id 
aptatum  manibus,  atq;ita  reliquacotporismole 
e!a:enla,nonlecusacCtottar3afEceretur. 

Tandem  rupra  ablcelTu ,  pus  fceddifllmum  &- 
manavit,  dolores  ac  reliqua  lymptomaiarcmifla 
(untatquelicptilHnam&nitatemj  quaadhncDei 
beneficio  frnitur,recuperavit. 

Porrbintermorbpsplandincurabiles,  aut  dif¬ 
ficulter  curabiles,  ipla  Artbritisin' 


Exc.  T.  addi&ijpmus  ^  tbfi- 
qHextiJJtmits 
G.  Fabricius  Hildanus, 

ANTONIUS  FAYUS. 

GlULELMO  FABRiaO  HILDANO, 
Chirurgo  prsfiantifiimo  - ' 

tantumdodiorumcpnlenJu judicatur,  ledetiam  n  , 

ip&experientiacomprobatur;  Peccans  enim  ille  1  >^clar^jatte^am!cijfime,>ii!r- ^ 

vilcofiis&lentushumor,  ardeolis,  ligamends,  *‘‘‘‘*‘‘‘™'“‘>ii‘l’'-a^iitdnonocKlKvide- 

nervis,&junauristenaciteri^tens&infidens,,^;^’-^f'^?*’'^^‘’''»'f^‘*»>''Vacc^«-<»:i  Vir  ’ 
medicamends  haud  tollitur,  necradidtus  evacua-  ,  pnpterocculM  cum 

tur.  Violentatamenilladiftoiffone&expanfio-  qu^iaie adhihna, 

nemembrorum,quafitintortuWi¥ihtinaU,pe-  . 

nicus  illam  fuli^acamfuifre  ,  tumexquorundam  '^eroitytdebaturTunmta^ 
virorum  fide  dirorum  relationeliabeOa  tum  et- 
iamegometinviro  quodam  oblcrvavi. '  fopeanontantw 

Anno  1596.  Nobilis  &Magmficus  ABRA- 
HAMUS  @rafftnrte&/R.eip.BemennConfulvi- 

gilantiflimus  ,  prs/ente  Nob,  ANTONIO  a  ^  . 

©raffettrieU/  ejusdem  Reip.nuncTribuno  vigi-  ^o^fvrattoau/lared^lipotefi.Sedj 

lantiliimo  i  &  nonnullis  aliis,  Bernse  domi  fua*  -  ^  ^f”^^^fa«tcemiestddocere  poufi ,  ouideplo^ 
narravamihi.CommilTariumquendam  (eujus 

nomen  nobis  quoque  aperuit)  arthriticum,  gra-  adft/re,  ut  admirahiUum  tuarum  cura* 

vium  facinorum  fulpedum  ,  ante  annos  viginti  incredibilis  ^ 

Beraamaddu&im,  ibiqjmultotiestomir»  fub-  Cognovi  idnovijfmeycpuumjv^ 

jedum  :  Inqj  ea,  quum  intrepide  innocentiam  ^^ONItui  (tit^UenimtuumnonafpeUem^cui 
luam  tueri  pergeret,  non  modo  criminis,  verum  '^^^f^fi^f^^^^Deumreflituifii)  manum  ;  t^uam 
&arthriticoruradbIorum,  quibus  antetorturam  humero  brachio  femimortuam  vide- 

duriter  affligebatur,ablblutum  fuifle.  prt^quamad  teyanquam  ad  alterum  ey£fcu-^ 

SicegononinfirasIbrtisquendamiS-abbinc 

annisfamiKariternovi ,  qm  ance  annos  1 6.  gra-  intuerer.  Non  dubito 

viteraccufatus,  Bernamadduchisfuitsubiqunm  ^  ka-^n  fim,»  in  t«ic 

tortura  multis  vicibus  ipfi  rigidiflime  adhibere- 

tur,  ille  vero  innocentiam  fuam  conftanteraifir-  Meditufamilmjlm  allatta-i.  Legimod 

maret,  tandem abfolutus,  &  priftina  dighitari  ’”‘fifi“^^yr‘>"‘rUfiript!!m, placuit.  Os\pi- 
reftitutus  eft.  Hic  antea  per  multosannospo-  ^^>^‘‘i‘^’«‘^P‘ti!,pa!iraah  Apolline,  m  ijni- 
dama  miferrime  cruciabatur:  a  tortura  autem  “^,1'“^^^’’'‘’’’’’dignitm,  Qnantjnam  venor, 
^oftquam  thermis  Valefianisufuseflet,  valetudo  rmht  faveat  in.  verfiiu  pangendis  hoc 

ipfiusadcbconfinnataeft,utulqueadhuncdiem  ^“nmjamdiitahitlitiscaflrisSJcejreritn 

luperftesjnulla  doloris  anhririci  veffigia  a  tortu-  medicine,  faciendacma,  xt  Chriflot^ejut 

rztempore  fenferit,  federeausin  pedes,'quan-  iE.cclefievocanti  parerem,  medicinamij,  ccrplric 
tumvislenex,infiftercatq;incederepotisfit.  eum  Medicina  anime  commutarem.  Dominam 
Ejusdem  rei  hiftoriart^ memini  T.Exc.  ali-  tp^pnlnrem  meitm,Paterniacenfa 

quando  me  przlente  narfafle .  quendam  nempe  ^ppi^fi^pnfieremfideliijimxni ,  tjxefo  effeiose  mas 
podagricumincarcercmconjechim,  &quzllio-  ‘nsrhufaltaa.  Igp&utcormeatihicb-tixirritiiala- 
"  'um,  poftea  taroenpriftinz  dignitati  latemdidmns,  (^■dDcmino fidntis  Anthvecreca. 

,  ab  arthritide  fimulliberatum  fuifle.  ”’'^-^^-^‘’“^‘‘'6.Fehruarii ,tyinnoi6o/^. 


Exempla  hzc  Obfervadonibi 

amicorum  admonitionibus,  ii _ 

edendis,in(erere  decrcvi,fiforlan 


tisCh 


1  ANTONIUS  FAYUS 

piamutilitatishincaliquidconf^rSrro-  .  ChL 

indefihiftoriamtuampleDiuscommunicarc,  at-  rufgoPrzltantiflimo. 

que  Cmul  exiguo  aliquo  carmine  halce  oblerva-  S.P.D. 

t.onesdluftrareExc.T.dignerar.idmihigra{if-  \J[1mtAi,vir  clarisfime.  Epigramma,  pedM  a  ,r. 
fimumfuent,  coquemeobimagisacmagisto-  *^*”mmvmApoUim,qy.iadcteApoinecalL  'il^i, 


care  julii,qtioadpars^incipefetrubelcere<  Tum  naarinotavimus. 

przfto  fuit  famulus  j '^iri{(afvo<Juodam  inltru-  Similem  profethddum  cafuiftvii  in  pueruloj 
mento  ex  cavato  coraeo  praecipna  brachii  vafi  duorafii  ihcnfiuni  matis_ ,,  NobiUlEmi  ™i  JO- 
lugeret.  Hinc  tofum  btachiumi  hmnerum,-  coi-  HAfWIS  a  W‘lLJCH  Bteilau,  quipereundeni 
Ium.  &peauscBmfaccolumbricoramy  &oleo  obiit Colonia^^mo  ijfjji.io. Julii. 

amygdalarum  dulcium  limulmifbsiiriHnxi.-  His  -  ~  '  ' _  ■- . -  _ _ 

Deobenedken^^cbjrapriftino  '  OBSERVATI©  LXXXB, 

“  Er^peUs  okoiBttudum,i«  ganffoiim 

^(o)^  terminatum» 

T>  tifticus  quidam,  l^fipektephlegmohoei-^ 
iN.de  in  fimftra  manu  laiboi^te  ,  extoofbris 
cOnfilio  fibi  inimxit  per  aliquot  dies  manum  & 
brachiom  oleo  rolacco ;  undfe  dolores,  inflara- 


6t.  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

.  OBSEBLVAnO  UQffiVL  nonpolEt.  Negkfiiemnimorruscamsrabiofi,  oi/.  Sff^ 
-  Ven^f.c^urM4.  '  StSpoft  lot^ 

Ad  tempus.omnibus  pambos  prindpilMS  ,  labem 

ClariflimnmacDoaiflimamVinira;  Dd.D.A-  atqae  pcrnicjem^oiirauinicant,  ita  ut  tandem 

BELU.\tR.OSCIUM,IUip.Laul^enfis  bomo  infiirore  moriatur.  Nonne  Baldus ,  em- EieafliaB 
MecUciim  ordinminm  atque  cele-  naius  ille  Juriscoiriultus  ,  a  cankulofuo  in  labiis 


berrimum.  ^  morfus,negleri:omorfu,poftqumuormenlesia-' 

,  ■  bidosperiit?  Sednontantummorfampemicio-Qj] 

VIA  multi  hilbriam  de  qnadammatrona,  fiu5&mortiferumeire,ledip&mlalivam,teftaa-.e« 
^^quamaliqnando tibi  coiamnarravi, vir  un-  tnrGalenus,&pofl:eummulriviri  dofii.  r« 

diquaquedo(StilIime,atqnearakeplnriniumob-  Qmnta  autem  bujus  veneni  fit  feyitia  atque"? 

iiam,  quantumvismemorabilem, oblivione fe-  obfOTare.’primumfifitSE3AS'nANl'cVISI-;.j 
pdire.  Hoctamenanno-.qniaduofeleobtule-  NER.IjPaterm'aceflfis'fiiiaj  quamordfedmannqs 
runt  exempla,  quibusillaconfirmaripoteft,  au-  nata.  IBa  a  rabipfo  cane  vulnufculi  quinque  in 
dcnrior  facius  fiim,  uthiftoriamipEmletbeisa-  tibia  acceperat,  Parentes  illam  vetulas  empiricas 
■qnispeneimmeriam,Uteris£anquaiiireniisadri-  curandam  commiletant.  lllavtilneraferro.can-' 
pam^^pellerem,  tibiq|rerum  raturaliuni  ^ue  dentiinnflit ,  pol^  neto  quo  lingaenta  15.  die- 

communicarera.  Hiftona  autem  illa  erat  de  exptontum  relatu  collido  )  'non  latis  prOfunde 
.  raatronaquadam,qu$exleviffima(ufvidebatur)  immiffuta  fbitcauterium  mature  nimis  ob- 
occafi6neinhpdrophobianlinciderat,ac  tandem  duftae'  fuerunt  dcafrices  ,  accidit  utpoft  menies 
morte  fiiblatafuerat.  Porro  res  ita  fe  habet.  In  treslubitb  ,melaHcholi%triftitia,-mcerofe,  & ei- 
viaobviamveniteicanisrabiofus,quiveflemejfis  morejac  paulo  poft  fiydrophobia correpta  fit. 
dentibus  arripiens,  huc  &  illlicirahebat ,  donec  Ego  tandem  accerfitus ,  ^yeni  ipfam  in  mortis 
tandem veftelacerata ,  cutetamenmulieris  illzla  agOrte,  Maximusardorjfudores,  anxietates, & 
&intadla,canisaufugit.  Illa  vero  nelciacariem_  fitis aderant: aquam  taraen,ueque  vinum  videre 
rabiofumfuife  laceratam. veftem fflo (prout  potuit,nequeCTiamfibinominaripa(raeft.Lin- 
latcinatrices  faSitare  folent )  dentibus  abfcilfoj  gna  arida  erat.  Ddmefticos  non  agnolcebatj  . 

refarcire  coepit.  Unde  nullum  quidem  per  tres  qnos  quandoque  dentibusapprehendere  tenta- 
.menfesfenfitincomUMdum.^  Poftea.yerbfen-  bat.  Atque  in  eo  angore  paulo  pdft  e  vita  de-  ' 
fim  melancholica  fafta,  imaginationibus, Viuo-  celfit  '  -  -  \  . 

ni^s  horribilibus  &q!avoribus,.^aricospit,&  Alterum  exempluiH  fuit  (Je  JUVeiiS  ^uodaiftri 
^aulb  poft,  aquam &viaumodi(&,.& quod ps-  vigintianhosnato,DanielPctrinnpmine.  Bfuu 
jus  eft  inftar  canum  latrare,  aomciHcos  non  a-  pcribri  £eftate,tempgrenleflis,a  felerabiofofca!- 
gnokereidenubus  arripere,  atquemodbKuiic,  pturam in dexttopolU^  accepit j  ubiepiderrais 
modoillummorder^entans:  Donec  .tandem  in  vix  offenfafiiit.  Af‘quiaipfcinfciusfelem  ra- 
eamilenaammam  efflaret.  Hsceftliftarjasvir  biofum  fuiffe  , 'haiicfelpturam  (qusiiondiu 
riarifrime,quamnqnnulli,  hujusvenenifevigam  poftlponte  cOaluitd^lahe  neglexit.  NuUuseuim 

Quomodo  autem  vcnenUmpartesnobilesin-  liud.lymptoma.  Prqximaverbdiei.nicnfisMar- 
fecerit,jamoper®pretiumeftperquirere.  Ve-  tii,pauIatim'incepitmelancholicUsfieri s  &pa- 
nenum  hqc  univerlamcon^leaonemacmplem  vOribuS  ,  atquefilfis  imaginadonibus  commo- 
huraorumJn  eorraptionein  trahere  ,  ac.omnes  veriiitaquidemutppftero  die  domo  egredi, atqs 
'  partesprihcipesinvadere,15miptomata,qu2in-  in  publicum  prodire  .non  auderet,  tertio 

defequuntnr,Iatis-fu^erquetetotur.  Cere-  die  ejusdem  menfisVocatns,inVeni  ipfam  hydro- 

'ni  inprimis  a  veneno  pOTpm,  furor  phobia  correptam  #Aquameiiimi  vinum,  1 

'  Jnnia^jlplendidaadeoabhorrebat,  BtUc videre*"  A”' 

'•  quidempoffet  ,  Uec  Vellet;  imo  iaterrogatusan  ,  . 

-  -  -  ,t.  - - ^  veIletbibere,ftatimaltavoccexclamabat,Ieque 

tempenem^jdam&ficcaexorm,i^thymia,  abfcondebat.  Vnltas,  coUum,&peausinflara- 
inceadium,fe6ris,  ^dorlingu?.  fiusvchemens,  mataetanc^oloreczruleomifto,  fudores&an- 


ta,denotant._  Mnc  certum  eft,- excrementa  Bc  .alteramleoipartemfefeita  projiciebat,  iittres 
lalivam  prscipue  (  qus  in  canibus  rabiofis  par-  viriquantumvis  validi,  vix  eum  continere  poC- 
timcerebri,  pardmpulmonisexcrementuincft')  - i-di-i.-.  x 


Pofteai^uoquein  corde,  &£fiate'Jumm 


:ao,partimexipkvefte,  labns^d  fe -nationeantinfpectione  calids,  expayefcebat  & 
quod  demde  paulatun  adpart^nobi-  tremebat ,  atque  in  ea  mifcria  adem  aode  c 
.  lesTeipCit.  Tanta  enim  eft  hiijus  veneni  fevkia  vitadeceffit.  - 
ac  malignitas,  ut  hominis  judicio  comprehendi  Vides  iK^qe^Tic  doiStiffime,  primam,  quam 


hacefi,  vraex/i^y  mi>afsd^mtU^oprictati>ro- 

iaienJmum  iiLjihxs  '^,intm-fi,  hfJitK,  MitcoH- 
t^!3ii,fidivt!tiiine,  vel  mina  corpa  centingitm,  vel 
incirpmhtisrelinpmmm.QuiefoteflmeagiintJiex 

tumenecem.  ig.tmteta {iehftamia  nebtptm 

adverfa,  vmiat^rferimfinieaeiciftum ,  ea^nevet 


ABEL  ROSaUS,  Med.D 
GHILELMO  FABRICIO  HILDANS, 

Ctir^go  prajftantiflmio 

S.  / 

J^ASdehydrophohia  objh^i^ianes  i^  n. 


t,  -cerebrum,  fel, [anguis,  Ijac,  faliv^ 
:  Vd  demum  mineralia  iffa/^uorum 


^veram^^fenejamoblivionitradiderarayin-  me^  proprietas  ,_mnnuUicelerem ,  tardiorem  alii  mor.^ 
moriamrevbcarint;  tum dxni^ue qfd>d  anptmmU-  tem obeunt, funt  ^ui  facilem,  d^ilemalii:  Juni 
hidedertsexmfcriftOydehoc.pdjoTmrbigenen^,  etiammnnulii  ^  ejuivenenapn^arantXexTheo- 
^  ohfer‘'Sare  mihi  licuit,ad  te  Jcribendii  phrajto)  ^uajlatU  ^certisteT>^oribits,qubmodone 
fropterqubdjoujusargumemtpramamhus  3  ^d p-  'CHtTquedemumld?et,interimant :  ,Quadam  itiant, 
tiuspramenie habeo,  Ubemisfme  expon^.  In^  quacoieuinhibent,c^generatii:>niadzierJantur,Sed 
primudtuaopinione^fintentianon  deflebo,  ajo^  'quia  venena,  qua  intro [umpta ,  lethumad/eruni^ 
tecum  ,  mulieremi&<^.mdentibid  rumpenehfilfem,  nonJunthuju!sprbp(fd  ,  de  iis  [ua  extra  adhibitd' 
fpumavenen^dinqutnatumii^ gingivisjingudet-  hocerefolent ,  qH&ab-animald>KS fiilicetvenenatib 
iamfor}itan,oreq^,pannsmtlingendo,fefttangendo,  infU^ntwr,h^dviter dicam.  '  , 

lethiferarahiM  canis  falivdinfedum  ,  venenum  Horum  certe  quttdamohjhrvantureffeintotum 
JubtiliJfimum contagio^fimum repente facHlb-  adeo exitiSa ,  ramqiyfdva ^ 'horrenda inveher^e^ 
me  attrahere  potuijje,  Q^m  dubium  non  Jit, facul-  ^mptomata ,  ut  damoniorumpotiUs  quam  morbor» 
tatemtandem  aque  exitialem  inejfefalivafeufpu-  gener  a  dicantur.  Quaigituraciujhoc  eJl,animaUfi 
m£canu,alteriusveammabsmrabiemaBi. ,  Jied  iBu,morfuve,faUutmtha[ieupermCiemadferunt^ 


tdum,e^  in.  eandem  rabiem;  qua  da  videntur.  Ji<fo?Jibm^JklivdJeuJputqlxduntca- 
■fertendum,  ncnaliferqudmjtabi:-  nisrebiduSjhtfoniSiX^a^idistereiumquoddamge^ 
rjumfuijjet.  Mirabilis  quidem  e f  nus.  Morfutantuvipera,fcohpendra,musaraneus\ 
fervatd  hiforia,fed  non  incredibi-  phalangium ,  dryinis,  dipjas,  ajpis,  ham'orrhois,  'nd-^ 
>enijfe,tejlaniur graves  viri;  huic  irix,cenchris,ceraJlesjC£cilia3amp,hisbana,Jeps  iiy^^ 
n  <tAndreas  haedus,  udltera  inter  conti£,qu&  fi  ejaculando  ^rdet,  Amtuodites  ex  Ae^ 
iuenees,accBmmuneseVentusejire-  tib,^reiiquafirpentumgenera,acpleraq-,atiaani^ 
nverhag^eqrediderimjnijfte  (cui  mdHa^B^lifius^ Catoblep^ ,quadupferpentum 
ejlem oculatum fuijfi  afireres.  Et-  genera,etiamhalitu(^intnitu,^jbktt^u(nterji- 
exerementigenerejicc^imb,  nulla  eiunt. Solo toBuetiamnbcentSalamandra, Eruca 
t,quA  tam  celeriter  vulnuSifiuJcA-  pini,^abidi cdnisjpumaiquarabidoshominesquoi 
injicere  queat :  Etquacorporis  hu-  quereddit.ldexvariistefidtumefihiJloriis,  pracim 
ime  vitiet.  Sedquumitaferesha-  pueq;extua  JdtisliquetfiniSa  nempe  muliere  j  qUd 


64  OBSERVAT.  CHIRURGIG. 

^^dintAsisf^.t)iinfcBi!mahfc;da.  Sedij-ht^omm,  a 
'irruMiirerafr/sfenimJdlivalcthilli! evadit.  ' 


liijiea  mncarere  arhitrarjeirritaiiifiitisjimit^il 

teUigoMlefcd  '  '  '  ' 

jrefeni 


\nferant.QMdifhbmwef^i,d4tc^e,^^^id 

fer^Z:ipLaidiimfHtM?^Mti^avi<nresmlrr- 
fiaefe.  afcmtxmmdlitie,  maU^itatis&vevem 
nasfVmarn  nobis  eUeffei 


«.  _ ,  ..jinmvAia,  d^fre^ifmspeB0ru(^ 

rie-  ^italiumfartiumOirdor adifi^anhelitusafiuans, 
tiy  fehruvaUdatircafinem.i^denhirenamrabiedffo- 
Bicominiiotxjtccarhdrtmd 
fidaes  k Jiccitatc  incidere» Jitin 
exhaKfiamJdebhoCvenenumtJocm 
Udsim^e^ariexfeHentia^n^.it  C, 

Qusm  enim  di^eBui»  efa  Monacm  cujiesaam  ca^ 
daver^A  nbtdndafcr^ta^^rui^eiprinthmllam 
a^ifehfmndiiatemd^.bjaminferkdrd^^^ 
quefxijfe  confAm^Ain»ahi^eohbc  venmo:  Secun- 
dhjinks  corduconJpeBds;^ifearidoii 

''  dejiitHtos  :  "^tih  in  pericardio  portionem 


freqaenUim  plenam.Fenene&am  hec  omniagenrra, 
non  qaalnatwHS  HlltSifedtoUHs fuhfiantiaproprietd- 
ie(at  fHpradixtnuts)operantiir»(^admvis  calida  aut 
fi-igtda  exijitmentur.  Igmtamigiiurhorum  ■, 
nem  i  expertruf»effeBus  in reparvd  .fape contingit 
admiratione  omnt  longemajoresi  AdmiredUt^nos 

ammdisrahiepercini  effeBus  cenfeO»  tranfeunte 
contagio  ab  alteroinalterum.neffidtimfiprddeHn^ 

'  illefalivbjksyquii^orere^ientisanmdlisert^atury 
■  vim  veneni  in  fi  habens»  fenjim fiiritUs»Jkngmnem, 
humores, acpartiumjubfiantiamcomagidnelab^a 
'  Baty  ui inc^uit  FERNELlVS»  longius firpendo  « 
pdrtesprincipes y  fidadeofignite-/}  e^permoriUyUi 
nullum  fere  per  principia fintiatmaluni  egetidc^p- 
ptered  nefiiant,<fitantdparnicies  lateat ,  t^udm  t 
tumfercy  cjuuniadco^'»  &  cerebrum  jam  pertingit» 

hbrrenkisfimptomatis  hominem  Affligit»  febrem  td- 
.  menplerunq\ non  excitat  hac  cbntdgio,niJ:ddpojire- 
rnurn  cjuumjam  propagatum  fuit  mM;  per  partem 
.  pojl  partem  ad  interna, ac  demum  adprecordidr,tum 
Ctfthrem  fepiitm  coru 

ffi!m.cenvellit,iicf(>^t!mitrtl)rKnlfme!is,fiii'er? 
'»  &ltthnmtulfen.  ExprddUiispatetfmimewiihy-^ 
dr,phohia,fe,crdhitic4Mtfimtii.  Fjiemmta- 


tUdi,pateihivc ,  ^uia  «ixfidfiimaimraidiit 
,,„.revt«tr  l  huj  ffd  ^ 

fediae.SxprtdithiB^ifet.^uiimfemicidJai. 
mtdigKUs^exKmhsfa  htct^eUxs:  Ntu» 

"  '  . . . '&qxamvtsdt»latitti. 


hocTmrhigenxSiqmdsnteirdtm. 
fes& mnosfittfermevmmaar. 

Hefert  GVBINERIVS  in  traEiatx  frd  d- 
ninqmdcmd/unfofii&.atipHmacanernhidbm'^- 

fii  mem  xqHxncceJfmt.  Is(arr4m  dUi  ddjeptit 
mumanmm,aliiadduodectmumlatuiJfif,fi^*„j^. 
Miram  etjuidemefiy  ^uddtamcunaanter(^fau^ 
latimagntttmtnfcfixmitamperuxhfxm,  -^imi 
contngiofxmvcncmgtnxSiUttntAntHmtmpnsdift 


qxUqxdsAm 
- ' jhkjuseffecir 


fh 


fftlddfft 


dtpravant.ContxgiafdAciKr^quznakuno  in  a 
:mnlilahestransfertKr,(j-fci^ei^cm!teSx.  F, 


(falii^eofiiciam, 

(^‘vebtimcendiiBridmeffeinfempericxt/yrKptomti- 

ialxcxlmeroflendiim^ri! -  '  '  ' 

litdsjsdxft  ,  igmem  interi 


....txdverlnntxrdcaklemfironH-Z 
,,x.,„eii.,...dieqmfxperitrzfofxnt,fedi,elhnxflai 
^  vel  eidCKUtaince-rporehxmmo  exifleniid,femper 
igxni, vitam  eppxgfdntiafinpermcietntdndem  hd- 
minesdttcmt:e.^ioUlaahasciti,aUd<iardeper- 

.  ficitxr.  HujxsdiverJlMuratioadxehxspendSiVXz 

deUcet,velexvidemiafextmhecmtdtedeeniii,vei 
a fivtituMne feipelimtiite patientis.  Rdtieneagma  ' 

daimemciHJftme  ,  md&longbtefaporl edere,  ex 
jusdemviclemia,  velniajorevelminire.  /d  terni, 
iter  inferpemthiisi  protempartsdnmMiierfitate  & 
mutatione,  "dfamkpteme  non  a^uevtgei  eorum  vei 
nmum,acsiaie,nu  tam  cito  penetrat,  cS-immord 
fiitii  eorum  mtrfiis.  Nec  tamrepcnttnam  mortem 


ct!la,ardentefjria,  hoc  affcSu  percellantur  cane 
Z>/ldefiqU!tter,quod  quodcunq-yhumidiuscxifiit, 
,rariut,(^infreqzcntiusittq;mitixs,hocmoriopr 
hendatttr. Dixi efe cerehriprifmim,  S- cordis  i 
temperiem,  ^iaafiplxrimaaiiaparteshicinvi. 
Jsnt,pctisfM!mttamenceretrum(^cirra§ciumtir, 


c-  'us,cpneodemafxmpco 

ntxr.  Hiefiantibxs  Scendum. 
virxsrahidumfignefiindge?!.  .. 

zmorfie  agere.  Cw  autem  m 
,  —  aliis  tardtxt  rahiemproducat, 
hocexf  atiemisratione fieri  ajfero.proratione  for. 


df  a  - 


C  E‘N  t  U  R  I  A  i.  ,  '  65 

ris.CxihocflrKad-  *-  Sic ai^  Jn^THIOLt/S Mca,(i duas 'vidiffe  oj,jl 

_ _ _  ^  nquivcnatuMue-  h(mincs,<^uij^umdtMtumfeYfufs,nuUo^uidemtu: 

vdhchaa-e,cia,Ter:aeremciruntJIccderMei  n&rfu accepto i!siln(are,rsd!icm  comraxijfem. 
rMrophohia{Svocantje}entia,faticdixiSi-ui-  JOH.mRlVS  rALEmANVSr^e-n^ch 
decr.fi de Etmahccaddidero.  Nouienhic Hydro-  ,ytticanemrdhieUhoramerad,ffecteeram,  edafe- 
f^iayadhuricmorhumexfrimendummncompe-  B«ixhdlati'om  •  •  ^ 

QuuBStnirarahidihomimsiion filum ayuam,  pertosfuip.  ,  ,  . 

'  mtimeam,(ficjHic-  ^Ait etidmurmam-ralioficai 


fsefiicaciff!ma 


,  cidcatam>'valde7iecere,m 


I?  Sedhicdifiu-  tag.hdc expertentta.  QmmR, 
lAU  rahiefercm,  perculfiufiurm  agttatufih  i  1 


tandilocMmmefiAumetiaranminAUrabie.percm,  perculfiufiurm agteatufiin e -■Mvuhrevimtgraadu 
qmriiemefimperconfiantmdnpotefiergpdeUjrifihu-  ejfeixtelligeret,^demes,^meumvt«culuco-/!firiclS 
jusmorbipathoffioTmnUonftgriuconfiitHere.fierKra  teKeba«t,mfurgruemermiJfioxeohmxe.rogavtt,ut 
iiecomittMsus.Eoru,quiacanerahidodemorfifae-  quosdxferturus efiet Itheros,fibt deofiulan.ltceree^ 
nsdt&exed/beKemperieruut^uamplurimaextdt  Qmdquumeicjincejfumejfiidtieruijptfculahhtfiet:, 
Ufioria4pudAmhoresfiBfi/fim^viceH!tam,Gale-  prafocatuseJf.Sedeccefepitmopofidtefitberseodeid 

‘coLEbrenemum,  Fracafiorixm,ForeJiuri>,Georgiu  fimmam-ataracummortccom^aararrunt. 
‘fialmam,P.SAmm,Eidium,  Aadr.Bacciumydm.  .  fritereafi-cidilfifcrtbu,exfirarmmstsqmfuei 
Lufita>iumiPabaariumfijoh.SauhiiiS,ep’Aiosper-  rabteperctndect!hsierast,efu,eqms,  boves,  &  oves-, 
multos. Eoravero,!juidrahiecurati<^firvalifiie-  quijiramemumdegufiajfextsrabtemcontraxsfie. 
releguntur apudPdlerKlam,Paraum,Forefiu,PA-  SVRIVS tnfius  commenturus .rerii m  orhegc- 

murium,ilimum,(jemmam,Galenum,Scribomum  fiarrum,tnDucMuWtrtenbergenfievemfienarrut, 
LargumpeliosqrHujammeamObfervationemfiih-  cauponemqtiendAhojpmbxscuraesporcs,rahiduca- 
^  '  is  ,fedprius  aliquot  alias,  ex  varus  nssmorfitJnfeflats,edendaspropofusfefparumcerti 


‘Ostthoribus  excerptas  ^  ■ 
^’‘%ihUARET£VS,dral 


irnota.  hofifta/iterjutihomissesejsssret  ^  _ 

moieverfi  in  rabiem,  mutuis  flmorfibsu  lacerarunt, 
t  factem  Inter  obfirvdtioms  D.  ESAIsrE  MEISCHc 

'avent.  NERI  hac  continetur, hisverhis.  Puer  adolefcetts, 
_  .  .  ,  apudeqmtemnohtiem,  forte fonunasnvemtdelites 

pofieUbr.sfiefign.&cauf.acut.tmrb.  fi:entemfisbfionduigladtum,qdoexaBtsflursbusan- 

Afierit  quoq;  CcALIVSitAVRELlANVS,  nisjcanis rahidtssconfojfusfisirat.isfiht  utconcedec 
•qiiofdqmfevidife,  quiinpaffionemhjdrophohicam  returpetut  ■,  qmfaSoquumenfimrubtglneobdtt. 
deverterunt  filius  ajpiratiomsodjrre  ex  rabido  cane  Sum  extergeret, sfipesyotsre  vellet,  puer  tmprovsc 
qdduSb.  AliosrahididnimalisungmbusUfisfinra-  dusfibtdtgtto  tnfitxttvAnufi:ulsim,underabieperx 
iieminciMfe.oAcut.m6rbMb..}.cap$,  cttus,nemineadvsrtenteperut.  Tamavtsveneni, 

Memor atidemauthor ,  quendadgdtb gAllinaceo  cujus  venenumper  dtes  (p-  antios  exolefcere  ,  muki 
putante  leviter  tafumyrahie  correptum.  Ibidem,  asitumant.  _ 

-Similis  cifits  adducitur  ah  ANDR.BACCIO  'ieflaturP.SALIVS,fi'vidi]fedliqseosdcanerd- 
infmsprolegomenispSamUot.quificinquie.  Hfo-  btdo  demxrfos,  tn  qutbus nulla uriquamfud delirii 
vumcafism  &  admrrandumfisbjangam.  Huannts  fitfpicto.Imo,tnquir,perfuafi adbibendum  dicebant, 
Olitorem  inhortAuFfariiecorrepittm  ,  infrovifi  cUudlteocuIosnevideamuss&omnsconaiuConpci- 
infukte  a  veterigallo gallinaceo ,  rofiro  atroci  dc  ru-  te  intra  osaquS.O'  ulsa  qua  in potu  prodefe  pojfum  i 
bricpennu,iqfinifirramanBUfiim,fangmnieguttt5  quumq^denttbus fremerent. moreq.canu  aliosmerx 
etiam  duSis  i  rae  Vifiem.eAc  prima  ipfa  dieringen-  fupetereoh  virus  rahtdum  Cogerentur  ,  precabantur 
'temere hominem inventum^eC f erronee  igne^nul-  adflantes,ut eosvalidecommerent,ne'amanihus ee- 
lisprafiditsjuvantibits  ,  cum  adfiantium  ac  tetius  rumadaliquemmordendumexilirent,  eo<q-,admot. 
viciniahorrore pugnacis gaHiinfiar oculis  decumbe-  nehant4aadoseorummanu,velaliampdrtemcarc 
tera,iertio  Se interemptumvidimus.  Unde  quum  porismn  admoverent ,  ne  exeapropinquante  coce- 
fabulofamUltaverisinvolveritamiquiias,  nona-  rentureosdentibuspetere.  Hoseosdemproptermifi- 
liumcreSderim  BafiUfcum.  _  riamcficalamtatemlamentannovt.conquerentei 

'aifispraSSus  Autber  Aserelmnust  fartrt-  l»orhtprmcipmmnonviSdioppuonatumfu^e,feid 


cemquanda,quumchla?nySm fiijfam  rabidis  mt 

.jibiu,farciendamfiimeree,acq-,orefiammacompo-  dantet,ab  eo  peccat  _  _ 

neret,,ir  iinguapulafitmraecommgertt,fiuforfim  irnplcrantesauSvi.Hac^fimUiafividife dicit, 
lambera  afuendo,quatranfitum  acus  faceret  faci-  ir^iospermultdsnoidremhifioriasriuasfiribire'' 

liorcmpeniadievtnifeinrabiem,Ub.j.cap.si.  oA-  proExius  foret.  Nunc  ergo  admeamolfavSiontm 


incohfiliisfOH.eMATTHEI  de  ^addt-.legi, 
iuriMagnif.pn.]oh.CuqueranuminfeBumfuiffe 
rahiepofimuieosdies i  ex filaimpoftionemanusin 


Anno  a  Betpardvirginispiertu  lqis.tuenfi fixtis 

lipnatrona  quadam,  hmeft^;mulier,SaorisceU- 

berri»ii,filia,qua  nobilis  ver  ante  duos  annosin  uxo¬ 
rem  duxerat ,  hac  mihi  familiariter  hota,proxi- 


ohfSe. 


OBSERVAT.  CHIRURG. 

OBSERVATIO  EXXXVit  *?• 

A^fmunisrdidicurnth. 


titm-.in fn^ohriiM^r>mdttmyiani,^conco. 

maner ferculftilUcociaemintafcMm^em^i-  ^£riculofiffiinom  effe  morfum  canis  r3]>i<li> 
^otUvociai^fuerimtfedKlidoSisJimiMedicl^nt  [  experientia,  tum  omnes  qiii  de  bac  ma- 

exftiJheremeJutprifiripfirtmtifare^nfelUap-  jerkfcriptaprotUderuntjfidcm  faciunt,  .Qna- 
pmeruUj>tfmmt.Peresnaate4lexipharmiuafr<>-  pfQ(,jer  ftatim  ab  initio  adminifttanda  eft  Cura- 
pinari curarum.  Brachiumfupravuhus,ligatura  t  Quandoquidem  (ut DiofcOridesSi omnes 

vaiida.mncubxraisjim  exceptum  fuit.  Topna  jj^^^ent  Medici)  fik^timaauxaia  primis  iebuS 
attndientia,foras^ve!ienumevoCamta,ejuiqi^im  pueauf-rau^niifla,  alienum  deinceps  erit,  & 

retunientia,a&mta.‘Denirpferrumfiinm]Ke  eamemfcalpro  circinate,  &uftionem  experiri, 
UfoappUcuit  Chirurgue.  Tandem  elapfiipaucts dia-  methodo  jaffl  aliquoties  hujufmo^ 

t,m,‘DeetiolemeJal'Va&incclu>»ifei)^t,veleva-  ^rfut  curaverim  ,  hoc  exemplo  breviter  pro- 

nicefae  remamlle^i^c<ttpi>re,ui  apparebat,re-  iSoa.  30.  Julii  adolefcenS  qmdam  Ea, 

^anteveneno.J^rh»^tiideveneriti4!fdieiitafo.Se-  ^gjfjjacenfis,  DavidWillometus  nomine,  pro- 
ttfifwo  ah  hinc  arme  recurrunt  fjrnptematafavura  eubitum  dextrum  d  cahe  rabido  vublus  acce- 

rnuUo :  perfentit  in  hrachic  aUds  lafe  delerer»  acer-  r  ^  ^  Augufti.  Tum  pts- 

yisjimum.  velutid  caninis  dentibus difcerpiiClr  di-  paratis  omnibus  ,  lic  procedi.  Primo  morluin 

laniari.  Inde  pauce  interjeSe  tempore  furar  ^  men-  J^alpeBo  icatificavi ,  cucutbitulamq;  cum  hipo- 

tis alienatio fuhfequuntur,mxror,triptia,vigtlta  rigammaappofui,&qUantumfieripomit  ,  fan- 
,xi.  Deinde  totum  brachium  pofc^ 


urorurrruernjjae  ,„4  diffoluta  erat thctiaca  ,  parumqueiabs 

\petu  ahherruit.  NeC  U-  ^  galiva  ehim  caSis  rabidi  ifl  paf, 

"■  ■‘  -^-^-.Mertt  „  aliqua  cutis exficcata  ,  nifi  mature &diligen- 

eracvr-  abluta  &  abfterfa  fuerit,  rabiem  excitare  po-  , 

.....,,tadili--  Poftea  cauterio  aftnali  morfum  undi- 

:  fisere.  tur»  profunde  inufli.  Hic  monitos  veUra  ty, 

5 Chirurgos,  ut  diHgentet  prolpiciant,  Ufc 

„  r, — cj.i;...;.: - r  bujufinodi 

indefefiti 


Jumma,J,m  metmnmu  ,jeeru  r 

ma -virium  propatte  :  ciborum ^nt^uc^ 

U-velfalutieffes.Sedintottmtie^uemalis, 
eentisjime  ei  manus  auxiliares  adhibita  fut 

apr4antiifmisMedicU.tumddemtpcU,. 
paucos  diesperfealfanata-vifa  fit. 

,r,rsm  sh  hs,.  .,.-  peccent.  Quum  enim  morDusutexttcmu5,i 
'»ae  rremum  quoque  requirit  remedium*  Expei 
triti  fui,  mirabilibus, iisf.gravisfimismor-  [g^gr.  Filia  enim  Sebaftiani  CniCneri  (cujus 
....  am  tentariccepit, principio  duae  djinipe  anteamemini)frnftra  pa{&eft'cauterinm,abem- 
iSebrachio.  Tormina  lethaliafenfit, vomitiones  &  piricavctulaadhibitum,  quod  hon  laris  profun, 
ruausinc-redihiks,omniaq-,fymptomataatrabtlarta  jy™reffum  fuilfet.  Audaaeritaqueatquefaris 
fupnuit.vigUias&fitimmaximampafiaea.  altd,fiparsaricaaconfenrit,  imprimendum  eft 

cationem ,  tir  delerem  ingentem  in  loco  prius  marfe  eauterium  admodum  ardens ,  ut  Galeni  verbis  '■ 
hahuit.Curaturiterumdiligentisfime,!Srmemafen-  Quandoquidem  ex  levi  applicatione  caut 

tefanitati,utvidebatur,rejlituiturperfeae,- aptis  i  lTr. - Klnnen; 

adidadhibitisremediis.  Sopitumtantumjudici 

mdum,nondeletutiuStcmanfitpn-  annos fex.dnne  reliaa.&mature  irim 
vigefimo  a  vulnere  accepto,  denuo  recurrtt^eaui,  canens  portio  aliqua . 

excitantur  acctdentiautprieribtis annis ,  redeumf,  ferpendo  ad  partes  principespervenit,  casvj, 

eademfymptomata.  Sedatisannolcyuentiiisdem,  pemiciem  trahit. 

rurfus  tematurhoneftafomsina.  Subfetjuemianno  .  yunc  adpropofitumrtoftruraredeamus.Poft 
repetiitmalumbie.  rimo  proxima  illapfi  ter  tta  inuUionem  non  ulque  adeo  follicitus  fui  de  le, 
cerreptapn. Hoc annojam his. Atribut annis fre-  niendo dolore. tlnSuofa  enimSc  Hcharamfela- 
quentio-resjfedbrevioresfueruntparoiyfmi.  Tres  xantia, velati  butyrum, oleum,  &  fimilia,  multo 
aguntur  hebdomades,  tjuod  ah  ultimo  prehenfafuit,  ^  refrigcrantia&  repellentia  medicamenta, 

e^evafitparoxyfmo  Inommhusferettmporummsi-  ^dhiin  hujiiiinodi  ulceribus  non  ulque  adeo 
tdtiombusfibihrachium  vellicari perfentit.Hereor,  probantur.  Illacnimexhalarionem.evaporario- 
nebrevivitamanxiamdrcalamitofam.cumtaorte  jiem^jycneni  impediunt, bsc  vero  finguinem, 
fapiusoptatacommutet.HujMreitefiisfism:  hac  e-  _  ^um  covaienum  ad  partes  nobiles  pspel, 
gometvidi.TuisfiriptisrefiiondiJfem  citius  ,fiper  At  quia  omnis  dolor,  ad  fe  amabit  ladgui- 

neootia licuijfet.  IHunCyquum  aliquantulum  otii  ucingchumores  excotpore  (utGalenustefta- 

f,m  naam,  his  rep-ndere  volui.  TUarum  er  -  - 

tistm.ea  baniconfutere,gralt 


^‘libMtisi. 

cortfumitur  virus  illud,  atqucmalignifasacane/i«ra. 
relifta.&matureirimiscoalefcitulcuS.  Hincre- 
-  '■ - 'mpartea£feSa,fan- 


ur»  eBpar-  j^r)  vetifimile  eft,  dolorem  prodeffe  hujusmo- 
maaccipere.  In-  diuJccribus,dummodo  levis  fuerit.  Itaque  poft 
cenevaie.  iruiu,-„uj....,.a,decimo  quarto  uftionem  ,  vulneri  impofui  goflipium  madefa- 
Qdend.Oaobrisydnno\&o/^.  Qum  aqua  vitat, 'in  quo  diffoluta  erat  tberiaca. 

Poftea  fequens  emplaftrumfupra  linteum  exten- 


•K(o'jbtu 


mcarabiig cgiftir,  GlobuUisverOafinonnunqaani, 

propterparacnlarcmplambi  facultatem  iG;Cor- 

pore  remanea^ongam&difiicilem-redditcura-, 

oonem  proptereaquod  asgr-e.  carne  obdo^po^^- 
globuius.  PraJterea  fi  gloijulus  in  partem 
quam  ncirofamprojcSis  fuerit  &  nervum 

quemjtendinem,  vd  membranam  coraprefient, 

deliria,febres,inflammadoncs  ,  ali^ue  graviora 
accidentia.Sicirca  ventris  alicnjus  regionem  k- 
teat  fphsnilabombardaria,  verendum  neiiicc^ 
fu  temporis  in  ventrem  ipfiim  penetret^de  novo 
morbum  exdtet.  Mutat  enimfitum&locum 
propter  pondus.  Si  circa  vaTaarteriarum  ,  aut 
venaram  fuerit, hsmprrhagiaumenda  eft.  -Aut  fi 
tandem  remanfo:it2!obuIusfubtcrvafeaIiquo,& 
calIo6 quadam fubftancia-obdu&us fueritj.  peri¬ 
culum  eft,necomprimatadjacentia,vara,&  impe- 
diat,ne  fanguis  Sc  ^iritusiibere  permeare  poifint. 


Pr^ftat  id  digitis  fier 


ncati^mes,  apudBartholomseu 
lonfum Ferreum 5  &Ambrofiu 
dere.  Quod  fi  autem  globuJus  pr 


A.  Fift  ula  eft  argentea  aut  xn 
'  polita, longitudine  uniusped 
un(ftaoleorofiiceo,  immittei 

Jum^quanturferipoKA^ 


:&  globulo 


terebellis(majuslcil!cec,mediocrc,8:  minui 
rum  primum  ad  angufta  vulhcra,&  parvos  ^ 
los  confedum  fitjdque  cralTmem  pennz ' 
non  excedat :  ftcundiim  paulo  crafiiuspri 
Tertium  ad crafildem digiti indicisaccedat. 
jusautem  inftrumenti,  cumluacannul 


da  eft  quoque  ad  globulum  usque: 
iquantulum  longiorpriore,  quoipfi- 
J  praeminere  pofiifc :  ut  infra  exfigu- 
Hsc  .autem  ftciinda  fiftula  irt 
acc  D.  notata ,  dchticulata  vel  ferrata 
n  ita,  ut  cufpidcs  dentium  ex  finiftra 


_ m  ienifiinc*  Adhibitus 

inconfiliamqimC)arifi.D.D.Amoli3o  Manlio, 
Medies  Facultatis  in  Colonienfi  AcademiaPro- 
feflbrepriouriojdeprehendi  maximnin  tumorem 
in  hepatisregisne,pauIoanteriytumquamad7e- 
niffemusjcnmtantofoetoreutnihiliupra.  Inibi 
.  cxdtatumeftulcusingens.otijooplunmamate-. 


mulq;  plures  omenti paraciilsj ntdthepatis lobo¬ 
rum  planelyderats  emanarant.llnde  paucis  poft 
diebus  obiit. 

t-.Eximfl.  ^  Johannesoufbnr&ft/  Hildenz  in  Patria  , 

^o  clunelaboralTetjad  confilium  vocavit  Barbi- 
toolbrem  DuIleldorpenicm,qui  nulla  habita  mpr- 
biratione,mu!tisun&ionibus  ,  &cataplafmatis 
tumorem  ad  fuppurationem  provocare  Ibuduit. 
Hineexortainflammatione,  &doloreacutiflimo, 
novaculam  tumoriinfixit  j  fed  nihil pmerquam 
aliquid  fanguinisaduftieffluxit.  Dolorindies  fa- 
Sus  eftvehementior.itaquidem,  utnullomodo 
Iedari'potuerit,ulcusque  intra  paucos  dies  totum 
cluneminvaleritilabiis ejusdem  in  altum  elevatis, 
inverfis  Sccallolis.  Incredibile  eft ,  quo  dolore 
iple  excriidatus  fuerit.  Ego  illum  aliquoties 
cum  ClarilsimoDn.  DoS  .ReneroSolinandro, 
IBuftr.Princip.Clivi*  &c.Medico,&  Cofmo  Slo- 
^o,ejusdem  PrincipisChirurgoprsEantiffimo, 

dem  eiiim  ipfe  io  ea  iniferiaSc  cruciatu  dcceffit,i7. 
MajiijSi.  v' 

p  ,  DdminusPolerius,civisLaulannenfis,  Vir 
”  ingenio  &  virtute  prsftans,mibiqu£  amicus,  tu- 
morccancrblbadmagnitudinemovi  gallinacei , 

vexatuseft.  Suaretuntipfialiquando  Meid,  ut 
'tentaret  tumorem  paulatim  emollire ,  &  difeutete 
emplaftrisdemucil^nibus,demeliloto,&fimiii- 
bus :  Sed  quamprimuin  ejuscemodi  medicamen- 
tatmrioriiimovit,ftatimcxortus  eftilolor&in- 
mario^tautillaabllrahere,  &frigidi 


^  rsditumeffe,^ 

Idqne^ocnminaliis,tumprscipuei.&i 
inquadtagenarioRn^ero  in  ”  '  ' 

genfi,obfevavi.  Is  quum,utraquerocma  au  mal¬ 
leolum  transverliun  libi  confregiflet  ,  meadvo- 
candumjuflit.  Offa  in  Ctum  naturalem  tepofi- 
ta  ,  Cngulis  matutinis  horis  jejuno  ftomacho, 
drachmam  unamhujuelapidis ,  in  marmore  cum 
aquaradicumfynlphitiprsparatij^hibui:  primis 
quidemdiebnscumptifana,autjufculocamisre- 
centis;  poflmodum  vero  cum  vino.  Iis,  qua 
£raSurzapplicni,medicamentis,eundem  lapidem 
pulverilatum&prarparatum  admifcip.'  Indefa- 
Sum  eft,  ut  ^atio  triginu  dierum  pleniflime  re.*  ' 

ftituta  fit  tibia;itaut  fine  admieuk)  incedere  po¬ 
tuerit,  Notandumqn6que,hancftaSutam,non 
tantum  completam',hoc  eft,  ^borum  fodlium, 

.  verumetiamcempofitamfuifie.  Quandoquidem 
propter  maximam  cacochymiam  corporis,&con- 
tufionem  partis  maleaffcSs,  ftatimabinitiodo- 
lormagnus,lebtisitem,  &herpesmiliarisfuper- 
venerunt:  itautcoaSus  fuerim,  aliquodespur- 
gare  corpus,fie  fingulis  diebus  femel  ad  minimum 
folvereligaturam,&  mutare  medicamenta.Motus  . 
autem  iHe&agitario  tum  corporis  ,  tumtibis  , 

praSicoramlatet  .  Ex  quibus  perfpicuum  fit  ,  .  '  - 

huncIXpidemraultumei  profuifle.  Solebatenira 
fimplexfraSuta  in  tibiSjUbi nec  vulnus,  nec  in¬ 
flammatio  aut  dolor  magnus  adfit,m  lenibus  prz- 
cipue,ncnnifi  duorummenfiumlpati6,autcir- 
citerconfolidari. 

'  Annoidoo:  Eaulannz 'famulum  Jochami  i.Esusyi 
,R.ohaud,pharmacoptEiperitiifimi,lexagenariam, 
qdadradragintadierumfpatio,  hoclapide,ex  fra- 


dem,quum  ipfemet  experientiacxplqra(ret,hunc 
dolorem  atque  inflammationem  ex  hOrum  emol¬ 
lientium  ufum3nare,ab  eis  plane  abftinuit  ,  diuq; 
pofteafiiperftcs  fuit, 

•  ■  observat,  xc. 

I>tpr£^anmltpdU  oJieocoOt,  iu  fuHa. 


OBSERVATIO  XGI. 

§lmn<tn!mommodaexufa  Ofliocollumptu- 
demer  exhibita  ac  aderefo£!iit,  ' 

P  X  optimoriUo&  maximo  fuccelTu  Ofteocol- 
J-<la:,quem  in  fiupetionbusduabus  obfervatio- 
us  ,  aufi3S.fiim  illam  omnibus  fia- 
cuj  uscunque  fexus  aut  statis  fue-* 

_  tbam.Vetumtamcn 
ibilis  quidam  Belga ,  ju¬ 
venis  I4.  annos  natus,  Nobiliflimi  Viri  Domini 
Othonis  Schenck ,  Dom.  jur  Horft  filius,robn- 
fins,langnine2 complexionis,  &bonocoi  ' 

u.k:...  — L  .  fQQlij  jg’ 


QS 


tur,adcffilumtisqueextollant,quid'deeooblerva-  fafciasfolvi,  quo  tempore  nulla excrclcentia aut 
rim,paucisindicabo.  Gravitertamenerrantim-  deformitas  calli  apparebat'  Vigefimo  vero  die 
-  poftores  nonnulli,  qui  hoc  lapide  lefiafturas  ,  morbi,  quum  falciasfolviflem,  invenio  callum  , 
pancorumdierum  Ipariopoffecurarcjgloriantur,  ptzcipue  circa  Ipinam  tibiz  adeo  magnnm&e- 


oyf  51. 


:  CENTURIA  i  ji 

(g^atam,tjtp^etuam(!e  (iefonnitas  dbisl^-  pans&KemsJapidesrenma&vefica', 
qnnEafniflctsnifiprotiiiiis  ab  ufiihnjns  Iapidis  ab-  ar^aetotias  corporis  imbecillitas. 
fgjjoi0bn,caIlnmquciatfeqnitiir-,  repreSifiem-  Oacmadmodum  autem  exi^  dammam  ■ 
pjino  itaque  caliomfequditi  decodo  emoUieati,  lampade^oleagihola  &pinguia ,  fi  nimis  Tifcida  & 
qaoddiebisfomentavL  .  g^minola  faerin^ntfuntpn:,cera,tcrebmdima  j 

Kadicum  &  foliorum  Aithxse  ,  Bryonia^  ievum&idgenusaliaaexlonginquodifficulterat- 
^  LifioramAib6rara,B*^csElIribi^FIorum  trahere  poteflyta  procul  dumo  Alor  nativus  par-  - 

MeIiloti&  Chamomcli  anaM.j.  Abfinthii  tinra3iiribe.dUasredditus,  hujusmodi  languineni 

■  ..  nisiiniaPcemgracianaf j.  ^  madvertens,nanqnaraae^otis& vulneratis,  hu- 

Coquanturinuna  parte  ^ea  («terrtiat  enini  jusmodi  alimenta prafbipfi  aut  cbticeifi  j .  licet 
&cxficcat}&quatuorpartibusaquse,adcomfam-  iriultaS&infignes&af^urascuraverira.  OfiaCTiim 
fionem  tertia  partisJn  hoc  deco&o  maAthd:am  fut  GaIenSteftatur,&  fexperientiad6cet)habent 
^ongiam,autlintemnred4piicatumi  calidelocO  fu^  cavernulas  3  in  quibus  naturaliter  mulmm  M«W«  r 
3£&dx>  applkui,  Pofteaifequenti unguento  cal^  continenthtimoriscra^&:al&i;ad  id  tomparati,  f- 
iuminunxi,-  iitoflanutriat.^illoipIbautemDl&nutrimen-'^”^®'**'- 

B-Ajcungia-hunianjEjUrfijAnferisanal  ij.  ro3mfr^urisgenefatfit£aIIus3  authSreGalend/'*^'  " 
SucciIunibricorum,& AcctiScyllitician.f  j»  Itaquec6ncludo3riipervacai 


s  nutfimentis  nataram  gravari.Sui5dt  cniniprimo,- 
utChirurguifuainduftria&aitepartemaffedaitt  • 
i  a  lymptomatibusjdolorefcilicet  3  inflammatione 
(qUoramlymptdiaatum  ititervehtunatura  afuis 
’':et.  Deinde  ut 


alutam  extAfum  applicui.  , 

,  R..Empi^.dc  Ranis  cum  Mercurio. 

Emplalt.  de  MuciJagihibus  aiia|  j. 

Hifpefdiesiex  procel^,  taiiiimqi  non  ?oium  escficcctj&qubdrclitjutimefl;  ,  benefi^  naturie 
fertfdflivijveriim  etiam  mianifefte  diminui.  Poftd  relinquat.  '  - 

loco  emplaftri  latninam plumbeam  adaptavi §c  ^  » 

applicuijhrmitefque  fafdafuperligavi.  His  reme- 
^  divino  favOre-callus  emo][litus,rclbIutus,cxte- 
fitiatus&depreflusjdbiaque  inpriftinum  ftatuni 
acrobfirrcftitiitafiiitHinc^eflpicuUm  fit  3  hoc 

TNfi4auri.tibiafuin  curandis,  nonnuili  Chi-  , 


OBSERVATIO  XClli; 

DefitutibUrumfraciarunif 


TN&a^uristib 

4-  rui-gi  non  levem  committunt  errorem ,  quum 
r  ,  ,  - - -  .  _  yolunti^iamereftaniinfifiefetalojTcxquafitua- 

observatio  XCB; 

efmmfrofit,mtiyuef,t, necne?  fcruntur.  .  Dolor  autem iUemultosJdfetrahit 

Q.,.  i  r  A  ‘  -  humores,  quiiaiprajunaura.acipatiis  inter  offa' 

Uiadefra^,&generaaonecaffimfupe^  pedis&aaa,atdueligamentaretinentur,  Etquia 
rioribusoblcrvauonibus  tradavimus  ,  noii  fituatione,ven2:  &arteri2ecornprimuntiy, 

cntabsre/i quid  dealitnenas  vifcofisdbfervave-  ^ proindepars  afFeda,  fiio  calore quodammoio 
nm,paucis  hic  aperiam.  -  ^  delbmiturjhkeirariocondeniantur&  refrige- 

Quadragenarium ,  &  bonfectoplexionis  Wfai humores !nip6  jun&ira ,  &fpatiisinter 
hommemcognovi.cmmfeauraubi*,viausra-  oflipedis.IndecuratafaCinra,  pesnbvamadfert  v 
rioabempmeqprsfcnpfafmtffivifcofis ,  velua  nioleftidm.tohenim&difficiiltermoveturiun-' 
pedibus,capmbus  &imeftmisvacraram, boyis,  anra,feqmmtuf  «Cnonnunquam  alia quampes- 
capranim,ovmm&c.  Curata  qmdemfniteifra-j^jy^  jg^jjj^ 

aura,fpatioquadr^tadieram.-fedpau!atimin  ^  Anteanuos  aiiqUot,cUrtiD.D. Jano  Anto- 
cacheatammcid.t.dtaque,amiaerit.a„amdolo.  Saraceh<i,Marco  Offredo,&:Andrea  Bone, 
rermum,aUorufflquevrfceruralaboraTtt,  donec  .  Medicini Doaoribus,  cnmndnmhabm 
tandcmhydropicusobut.  .  -  NqbiLHenrienmBalbannm.  Kiilceribnsnon^ 

ANNOTATIO.  iiniijsin tibia  laborans  ,,exereaa'illafituatione 

pedi^^gnenaadtaiamcorreptasfuitiquiipfi,& 
Quum  eunda  fuifimiliaprocreent,^utrede  nobisjnon  parvas  attulit  moleftias ,  ita  ut  tibiam 
'Galenus feriptismandavh  ,  &experientiadocet,  abfcinderecpadifuerimus.Eredaautemfituatio 
ncceflc.eft,  utexalimen^  yifcofischylusgene-  pedis,  primaria  caala  hujus  mali  fuit.  Primoe- 
retur  yifcofiis :  ex  quo  vena  melarricse  Acile  ob-  nim  dolorem  tali  excitavit ,  qui  ad  ,£e  humorem 
ftruuntur.  Etdi quid  hujus  chyliadheparpewe-  Sclanguinem  attraxit ,  unde  confequutacftin- 
ni^eflicitjuttotainaffafanguineareddamrviico-  flammario.  Senindo  contufas& quafTatus  fiut 
glutino&.ExhujusraodilMguine  vilcolb  fi-  talus  ex  credailla pedis fituarione.  Tertio,  ar- 
widelncepsobRrudiQnpsvifceram,Iarrhihe-  data &compreI&  fuerunt  ex  eadem  fituarione 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 


ven^j&arterlziqus per ipfiim crus,  Sctibisepol-  fe<juebaQtur<ioIoreMpeftamretmereiionpotmtQ^P 
O  J~y^  namdeC:endunt;itaatIanffuisScfi)irkus,  adta-  Confciidatoifflturuicere.&denuo applicato  loco  ^ 


le  tempus  magno  eum  frudu  apec^ 


iomliberedcfccndcrei  ^ 

qaoquetibi^  cxicnfio,nonparumhuc  fedt:  di- 
ftenos  enim  valisjiun^m  calidum  &  ianguis  ne¬ 
queunt  defcendere  in  partem  afe(9am,  unde  tan¬ 
dem  ea  frigefat  &  interitEa  porro  extenfioneva- 
fbrumjpoue&gdccrcpartcmaffedam,  ex  eoin^ 
teiIigimr,quod  equitando  per  frig^d^  tempefta- 

peadeant>perfeocyusincaIefcant.Sanguisenim&  ’  * 


OBSERVATIO  XCV. 


caior.patentibasipfisvafis,  iUico  ad  pedes  recur-  TErifl-unumeftquodolimGalenusfcriptuin- 

^  .  .  •  •  •  V  reliquit, detemperamentislib.  j.  inquiens,-  . 

^rofpiciantigimr  airurg^nem^^^^  Qo^  verorefrigerant  ,  anoftro  corporenevel 
'  '  ’  ’  ’  fed.ipfumftatim 


obiafafciis/pleniis&ftupis,  aimcapfukadida- 


itaTit,Frigiditas  enim 


ptacoIJocata:(utGalenusdocctMe*.Mcd^  enimaqua  copiofe  injeSa  i-'» 

^^guit:f.c  calor^tivasfrigifcafficitnr. 


^  inhaniynodoinalterampa  lanuminuiEuucspnecipucami 

^a<*tibia,ut*gerali^inh<K,aliasinal^  cmuntur,yidere«ntW^  ' 
decumbere  poiTit.  Sic  emm  multa  accidenoaevi-  ^  ^ 

rabuntur.  '  '  ExeM-lum  I. 


nae.pnella 


'  ^OBSERVAT.XCIV. 

Exapplicathiiecau/licifubgem,  dolorvihe-  at,dedacitur  abimptrita  quadam  foemina e lecio- 
memiffimnsd«fiimmiitiddrfebris.  'adputcum:hinchauftafitulafrigidiffim2,(qualis 

eft  fere  puteorum  tunc  tcmporis)iminerfisq;  ma- 
/~'Auteriorumpotentia!!um  applicatio  tum  ad  nibusadretagerationem  corporis,  itatunexor-. 
V£emcem,tamadbrachium,fubgenu,fireae  tuseftdolormfacie.&ubimnqueagua  atugerat, 
adm;niftratafuerit,omnipericulo  vacat,!mo&(i-  e™ tumore &byore.Propmqui neglectis  reme- 
ne doloreeftifiveroimprudenter applicati  fue-  ^s>nitiolalutaribus,poftoaavumdiemme-™- 
rintjdoloremadferunt&pericnlolafunt.  Quod 
tuminaliis  ,  tumprieripuein  Claudio  Marione  P™ 

Pharmacopolajinfua?"-"  disii 


xampueiliE  adeat- 


Pharmacopola,infuaarteexpertiffirao,  vidimus,  oigitoruinanaa,  a.vMciiaerata  :  u.m 
Isemm,quiimfibimetiprefubgenadexttocaulH-  noftrodcGangrsnafufiusdeclaiatur. 
cumappIicaret,neclocum  cui  applicandum  erat,  ExempiumH 

latisobfervaret ,  fu2 ia  hac  operatione  ignor^  Anno  ifpv.ineunte Junio,  nobilis quiifain 

tia:,mgratammerc«dem3CC(^it.  Sequutusemm  inR.ol,adlacumr - 

eftpatdopoltapplicationem,  doloracerbiflimus,  ■ 
iAflammatio,febris,inquietudines,  &convuIfio- 


:erincaluiffet,&  in  lacum  le¬ 


am,  &OS  lacrum^  , 


anetbino  calide  in: 


&pleureli  pericuioliliima  correptus, eft. 


Quem  accerlitus,divino  favore  rellitui. 


■LUM  III. 


,  >ns,mqu!et 
nis  mttus.  Accerfitus  itaque,c 
oleo  vulpino,lumbricorum,8 
unxi :  deinde  defenfivum/upra  genu  applicui - 
tibiam  fefeia  tnadefaaain  onerato  involvi.  Ba- 
filicamdextramincidi.ItemelchariEfuperficiem  ,  , 

qu$  pratmagnaerat(nimisenimlateappiicaverat .  Miferabile etiam ipeaaculum ,  anno  idoi, 
cau(ficum)relccai,quo  vapores  exhalare,  &me-  Studioli aliquot  Laulannsprsbuerunt: 'quidunt 
icamentapenetrarepoflent.  Poftea  unguentum  in  diebus  canicularibus,  caletaSocorporeinfri- 
fequens ad cafumelcharai applicui.  _  gidamaquamjnfilirent,  poftlotioneminpleure-  ' 

R.UnguentibaliUci,butyrirccentis&loti  finletbaleminciderunr. 


aqua  rolacea 
Olei  liliorum  alborum  aha  5  C 
Olei  de  vitellis  ovorum  JiJ.Crocig  J. 
Mucila^is  fen.  Cydoniorum  cxtract 
cura  aqua  rolaC&i|j. 
Mifceantur,fiat  unguentum;  ■ 
Sicpauladm  dolor,  r^quaque  lympfbm 


mIV.. 


Egoeoampuerduo _  _  -  , _ 

2lHvotcrop6re,plus  quam  par cflet,  fiuminibus 
frigidisinnatairem,paialyl!mlingU2  indecontta. 
xiicujus  incommodum  permultos  annosfenfi. 
Dil^enterigiturfibi  caveant  omnes,  quide 


remiflafunt.Sedqaia  caufticumadcoarticulatio-  optima  valetudine conlervanda  Ibliciti  funt  , 
nemEbakcumtibia,ubivalidilEmum  ligamen-  'corpus nimis  calidum  ,  necaqua  frigida  eo 
timexit,appUcuerat,&Iigamentum  boc  attigerat  "  ^ergant,!iec aquis  innatent,nifiralore 
caulHco,fontaaellam  propter  continuos,  qui  inde  '  prius  temperato. 


CENTURIA  V. 
OBSERVATIO  XCVI. 

n.uaroffa.ijr.n..fy.fU^.,a. 
fnoifS9.aieBu5  Onicul^us,  hoheftusac 


a^6°de"fartorofirum,&  fyruporofafofoluti-  dupUcato^c  imb«opofca,ftadmceffavitdoI^  • 
vo.comjofed  tumrhabarbafd&renna,  yenagi  itautpoftefodiepkniffime  Enatus  fit  digitus. 
brachii&niapertaj&topicisprimoadftringentU  ANNOTATIO 

bus,trfrigerantibus  ,  tepercuaeHtibus^;  deinde  AJNJNU I  A  1  lO.  > 

iisqukrefolvunt&difcutiant,  adhibitisjininte-  i  . ,  ,  . 

grumDeofavehtemanusreftitntafuit.,’.  .  ,  Hujik curationis ^ftiannoljsij.pnmnm 

Memini  quoque,  me audivifle ex  proprio  P^^ummuxoretneafeaflem.  &eivotofiic- 
ore  plurimnraR.everendiD.Beza:,  fecbghoviffe  >  pofteainrupradiaismatrbriis,acmulds 

hominem  magninominisiqUihoc  modbexacaro  “i^j^eximacum  utiliateigrorUm,  adminifirat 
interiit.Ex quibus pJah.fit,primb fummahomb  W.Etfemperadung^m  fubcutenOnihUichotii 
hiSmiferiaidiiip<3ftlapruft»)infiiUds,hoceA,ulcra  Jiiveru.Scdneceire-eft,ftadmutabimtio  fiat  inci-^ 
trecenta,morborum generibus  ■,  obnoxius  fui^  •fiohic-alioquihexdoloris  Vehcmeiitiacitocona 
quorum  velctianiminiiiius  hominem  ocadere  cuiTunthumorcs,quiinfiammatibnemactumoa 
poffib  Deinde  quodmbtbiraagni  non  tantum  rem  excitantiatduerubjeaam  cafricmjmo  etiain 
ceniendifunthi  ,  quiprincipes &pr3efl:ahti6res  o(raerodunt.Effcnim  eutiseainparte  admodum 
corporispartes^^iitcerebilimjcorjhepar  )  occii^  denfa^taiitmateriaparonychi«f<^Ua2per  fe  mali- 
pant,autqui ex ieipiis  magni  fiihtf  veliitiangina»  ^n^^ft)4^dmnulj<imbdoexhalaripoflit  j  majo^ 
pleuritis,peripheumOnia  &c.^  veruUi  etiani  qui  ex  rbm  acrimoniam  &  venenofitateinacquirai:  digi- 
■cacochymia& malignitate  humorum  proveniunt:  tus  quoqueiimb  tota  riiaiius,  iitopter  doloris  ve- 
teGaIeausiib4.&7.  Method:  medendi admo-  *’tmenriam  inflatur  ,  parumque  prddeft  incifiq  ' 
nuit.  hzcjnifi prius  materia  cofiai  &inpusconverla 

- . . .  Vacatautettiebniodbfaaaincifib  omniperia. 

'  OBSERVaTIO  XGVII:  culojricc  eftdbldrifica,rieque  nervos  aut  tendo- 

neso£fehdit,quumfit  fiiperlicialisi  Alius  vero 
tMariai  five  furonychik  inciiendx  rnudui  mmJusapudpiaaicospaffimuliupatusdncifionia 
mmrnta,  &  tompettdufi  '  ni>rumquafiafiipetficieadcentfHm,&yerfi,sos 
caratio  vaidepencuioraeft.liasditenimriervOs&tendones: 

Qllauidoldri{ica,&long*d.fationisfitparoa'  unde  dote  ac«biffimus;inflammado,fdiris,d^^ 
nychia^neuiinem  pralicbruhilatetiSitLca  “1“  Symptomata  oboriuntur. 

:  otsakvATioxGVm.— 

asgriiprouthaaenusin-picrisque  expertus  fum.  Emf Ultram ftypticum Pardcelfi  ,  fivefodtu^  . 
C^od  fequentibui  exemplis  iUuftrarc  vifutri  eft;  iiQnitmi  indole  dfplkaium  pericu- 

Ante  annos  aliquot  toldnia:  Agrippina  U/um 

adpiam  &  honeftani  matrdnamiUxorenlD.D  Jo^ 

aa.Burgois.diviniverbi  miniftri  fideiili.  &  amici  1A  MpiaftrumStipricUmfivefddicaabnum,quda 
rahimuItqmobfervMi,lafaorantemdolOreat  I^Paracelfus vernacula fiia LrigUa  ©tic6ppa({«f 
cerbuTimom  extremtatcdigip,eum febre,  hpo-  appcUaf ,  fi  aChirurgo  rationSi  i  &iis  mntum  ^ 
tfaymia,aau^  aliisque^ifioribus  iymptoma-  vulneribus  quibus  cdnvenit  aoDliccturDrsftan- 
t!s,vbcatus  fui;  Digitiista*enridndum  inflam-  tiirimumeflemedicamentura,experieii*Etbfu-  ' 
matus  auttHmefaaaseratifiquidemmbrbns.tan-  perqiieddcuit.  Contra  vero  peficulbfiimeft 
^inapicbat.  IdcoquecUraaonemficinlUtui.  fiabempirieoeiripirice,hoceft,  HuUababitara- 
PnmoqmdemdigitumEaevacaiJoiinquofld-  ridnevulneriiautpartiskfie applicetur.  Quod 
r«ch3momeli;mcbloB,lOTcnfenlgra:ei&cydO-  multis efempfismonftrarepoffim:  fedhocuni- 
mommincoaieranf  j  allquaUtuIum  foraentavi.  Cum  fufficiet.  ^ 

Dcindefuperfciemcutispaulatimdi&cui.Abm-  AuHcusquidam  IliuftriTufii Cliviae. Tuliat 
la  cute  macula:  qiwdarambiculids  apparebanu  cenfiumi.\lontenfium  &c.  Principisj  yuliinscif- 


nulli  ablciiSfiiCTnnt.  InddirihmanusEmpirid, 
qui  hoc  folo  emplaibolcpolTeiprura  curare,glo-i 
nab3tur.Bre7i  quidem  cicatrix  obduda  cft  vulnci: 
rijfed  brachium  moxintumuit  ac  doluit,  tandem-^ 

nova,&coUcdumfuit  pus  in  imo  vulneris.  Ex 
ilia  demum  putrefadione,  exef^  &denuo  aperta 
vena^tantalcquutaefthieraorrhagia,  ut  vulnera- 
tusinterierit. 


liquiritis 

tlvaram  paularum  ana^j. 
FcEuiculiaiiajiJ. 

Fiatdecodioinf.q.aquje  purilHinaradcon- 
fumptionem  tertisc  partis. 

Injfej.f.  Colaturajmfuridantur&mace- 

BJi^^ari  eledi  . .(  rentur  C  zi 

Agaricireccntertrodiiicatana  gliii*  * 

Foliommfennie|ij.  . 

Fiat  Ca.  Apozema  pro  4.  matutinishoris. 
Hisebrpore  purga^Oj&  regimine  ipfiprse- 
.  ,  _  .  j[aipto,adtopicapervenimus.  Itaque  quia  cutis 

Comhu(liok^is,€Xufu  medjcamentorumfn-  ufufrigidorum  medicamentorum  indurata  fu- 
gidoruminhirpetemexedentem  de^J^e-  efatjftatimabinitiohacfomenurioneemollientes 

rtiffSy€jue^herpetis  curatio.  totam  tibiamiiDgulisdicbus  bis  tervefomeptah- 

damcuravi. 


OBSERVATIO  CX IX. 


IUvenicuidamGaHojCuipuIvistormentariusa 
pedes  incenius  fuit, tibia  a  pede  usque  ad  genu 
comburitur^evitertamen ,  quandoquidem  cutis 
vixlatlafuit.  Accedkisad  Empiricum ,  qui  fta- 
timab  initio  &perdiesaIiquotempIaftrumexar- 
gUlaforhacum  &  bolo  armrao,.cum  albuminibus 
ovorumj&fuccis  ianpervivr&  iolatri  applicuit. 
Poftealinteis,inhujusmodi^ccis  &  eorumaquis 


R.  Radicum  bilhialvse  cum  tQto^patacuti, 

ScrophularisB  ana  ?ij, 

^  ^ho^  Malvar. 

Florum  meliloti 
SambucianaM.j. 
min.Fcenigraeci  |  £ 


Coquam 


inagiiaad  confumptlonemter- 


dUHIiatis inrinais,cibjam involvit.  Dolor  quiab  tix:partis.LintearedupIicata,autlponghEmagn£e 
5n.i-fogravisfue:C^t,exum  horum  mcdicanMntOr-  intinaaeinhacdecoaionejapplicenturtoa tibia?; 
audas  eft;mdcfebris,inquietudmes,  affla-  fomencataeper  horam  Icquens  empla- 


Xupinprumanafef. 

Fcfinigra?ci  delini  ana  |ij. 

Radicum  aIthea?recent.cod2  &  cribra- 
tsfiiij.  ^ 

Pulver.  Florum  ChamomiL 
Memiloti, 

V  Rolarum  rubearum 

Etabfinth4^ulgar.an2f  b - 

Fiatha-CataplaCna. 

Hac  methodo  procefflper  di( 


totius  cruris  ufque  ad 
jymptomatalequutalunt :  tandem  vero  herpes 
exedens  totum  crus  invafit,idque  adeo  vehemen¬ 
ter, ut  Chirurgi  de  ablcifflone  tibis  cogitarent,  fi- 
qmdem  eain  genu  fieripotiiilTet.  Poftmenfesfex 

methodoj&remediisinfra  fcriptiscuratusfuit..' 
Primo  hac  potionecorpusleviter  purgavL 
R.  RadicumScrophuIaris  majoris. 
Corticum  interior.rad.frangul3t. 
Radicum  poI)podiiana|£ 
Herbanfumari^, 

Cufcut«& Icabiolk  anaMX 
Foliorum  fens  mundats  Jiij. 

'Fiat  decodio  in  aqua  ad^iiij. 

Ih  colatura  dilToIve  confliamech.5ij. 
SyrupiRoEti  Iblutii ' 

'  MifcejBatpotio.  . 

Sequemidie  badlicam  ejusdem  lateris ,  ubi 
tibia  labor^at,incidi,&  ad  uncias  (^tem  {angui¬ 
nis  extraxi.  Poftea  ad  majorem  humonunprjc- 


^ Pbfteaulceribuspulvei.-ijij^iiti,jpiui.uuiu,a- 
multis  infufio-  quaplantaginis&rofacealomminfperfii  &  fe- 
qucnscmplaftrum  applicui.  r  - 

R.Emplaftridcmuciiaginibus'  • 

Empiaftri palmei  anafef 
^pl^  d^ranis  cum  Mercurio  |ij. 

ChalcanthianaJ  3. 

Oleirofaceiqu^tum  opuseft.  Terantur 


Corticum  interiorum  rad-frangube, 
PpIypodiijPetrolHinijConacum  Tam: 

rifdanafj.  _  _ 

Herbarmn  agrimohue 


Sequenti  quaque 
R-R-adicumScrophnliriat  majoris. 


gP^gulat^alm, 


i#ii 


CENTURIA  l  . 7f 

-  C&nqnaffentfirraiices  i  deinde  in  lefaete  nimeranuneftiqaodeqtudeinaE^ioaesobier- 
enmpingnedine&fiicciscoqnannir^fdccorum  vavi.  Unicum  tamenhujus  mali  exemf Idmiiiaii 
confiiinptionem,colenmr,  Screfecremr^gue-  yulgarecScfubjiceceruffiit. 
do.HujnspinguedinisR.ig'}.  PueUaquedamif.annosnata;  erhbbpifc 

Mreris  Alnmirfis&  iniliaorta  ,  quumDuHeldbrpiiiiicaterraacqije 

Vitrioliufli  cbpvennindbilinm  Bacchatialiacelebraret,-fai^ 

Farina:  lupinomra  eft  ntadoletehtes  yirginnniveftes  i  &  vidffiiri 

Baccarumlauri  yirginesadbl^entumcalligas&Veftesinduerenti 

Cincruminliginis ana|.£  '  nndendnmuit6poftpueiIa,ejasmodiveftimen- 

ArgenavivieninSi|ij.  risiifijcircafudta^dQidremcdntraiit,  &  prii- 

TheriacE|j.  FiatC  a.  on^enbmiri  ritum  perSepit ,  nbxque  exortzfflntpuftnfie  & 
fflonariojqmsinul^ur  tota  tibia  hora  tilcefamahgna,  ^uitamenmAiobverecundiam 
matutina.  indicareaularibnfuit,iiiquedumpr6pteringra- 

Sngnlisfeprinianis&mel  ad  minimuni  Je-  vefcentia.ulcera&dblbria  vehementiam  incede^ 
viterpitrgavieumiidquefupta  fcripQ^ribne  j  revixpoiTctampUusTaridemautemaccerfitns  ; 
autahquoaliophamJacctcoavenicnri:  velati  pi-  inVenipudendajpartemcblJiuteriSc  veikxadin- 
idisdrfumbterraii.eoiifeaidnehamecHielea^  teftinuifireiftumiBque/oendiffimouicefeexcia : 
rioIndbmajbrii&  iimilibusj  cum  decb&o  fuma-  ^hin&erei  qlibque  nim  vciiciE  tum  ihteftiiaire^ 
riatifcabidfecufcutei&eaificarH  lapat  acurieihi-  erofi  erant:  quapropter  urina  inhul&excremenu 
birisiHisfemetliisdiviiofavorednbrnm  nienfiu  nlviinyoIuntarieeiflueBant.  R.eserathbrrenda  : 
^ariocnratusfuit.  ,  ^  prarierulcusenimdobresacntiffimi,febriscbnti- 

i^NNOTi^JO.  ,  'nua&ardena,vi^£jnai^,&cibifaiiidiuinade- 

fcau&rahujusher^etis  fuifle  uiiim  medica-  fdit.AtqueineamUTeriaintra paucos  diespiiella 
>•  mentorum  frigidorttni  &  emplattrorumnullum  deceffiu  ,,  .  ' 

eitdiibium  jrigidumenimfiitHippbcratesreSe  ,  Quuiii  autem  ante  obitdmj  de  hujusihorbi 
docuit)ulceribus  rnordaxicuterii  bbdiitat,-  doloc  taulainveftiganda  mecumiblicitieflent jwentesi 
rem  infiippUfabilem  facitjdenigrat.-  rigores  febric  atqueex  i^fa  piicUa  blfatere  vellehtinum  ex  ibpuc 
iesjcdnviilfibries&dlffierifibriesfcreati  HinchuC  latione cuj usquam morbupiContrariflet  :  iUafc 
mores  ratibnefblutionis  continui  i  jH  dbibris  ve-  ntinquam  virum  cd^bviflensultis juraniehtis  afr 
hementiaconfluxi.abufU  medicamentorumfric  fimiabatlnquifitiboeitaq;  fidtaiadolefcms  (cu¬ 
borum  fub.cute  retenti  feruni^ique  juscalligas  pucllainfuamp^kiem,t»itttfas8i 
putre&Si  j  &  acres  redditi  cutem  erOfenint  i  decbrUm  induerat)  lueveherea^viflhUeinfea 
quemadmodumintrafiatnnbftrddecpn4uftiba  aUsinVentuaeft;  r- ,  .  .  , 

i^us,faventeDed,fufius  declarabimus;  ^  »«#.«,? 

“  .  %  LECTQRL 

riveJii/ei  vive  Deo, ham  vivere  Muhdoi 
Mdftiis  opu4 ;  ^ivd  efi  vicere  viU  ptf#, 

fcENTURiE  .PEJMaE  '  ^ 

FlNlS. 


o#/:s6. 


Luesvetieret,ex  vefieioMrn  morbe  itife^i 
,  cemraSitt 

T  Uemvenereani  ex  veftihientis.fudorej  i 
"iehore  ulcerum  infeaSsjpbfle  conttahi,  t 


GVIL. 


GUILHELMI  FABRICII 
HILDANL 

liluflriirMarchionisBadenfis&HaGhbergen^ 

fis&c.  IndytsitemRcipublicsBernenfisMcdico-Cki-  i., 
rurgi  ordinarii,  '  " 

0  'IB  S  E  R  V  A  T  1  0  N  U  M 
ET 

C  y  RAT  1  0  N  F  M  CHlRVRGJCARyM 


Magnifici,  ftrenui,  antiquifs.  Equeft.  profapisB  Herois  Dotnini 

HENE-ICI  A  L YCKE  ,  Xoparphafin  Ovcrgaardt.SeroiUs, 

Regi  Dani®  a  ConliL  Cailri  Ornrisurgid  &&  Pnefidis  . 


T)n.Dn.  GEORG/O ,  tj-  FRA^aSCO  a  LTCXE, 


efiatione 


olfp 


c  EN  T:ti  jii.A.-ir.' 


.77 


eaamntnieritoV.G.  InftininoBes  fa 

jnica%noaiizprideHieditas,infcripfe!t.  , 

CsOTum  indiifcffioni&os  Anatomicis  vii.  g^urri  perducere  poflu^omnesinteridit  iiervos. 
aiidmdad!!iirabiiiuskutartificioCas,ffimaurao-.  Ego  Deum terOpt.Vfe.fuppliciicrofOiUtV.G. 
cu2faamani,mco(jaidemjudicio,0ccurrituitmer  Spiritu fuoSaiiao  magisniagisqHeilluftrarejftd- 
iitopercicellentiam,  creatoris  appeilecur  mira-  dikreftrisbenedicerei  corpdreipiih etiam  incoi 
rmlumi  HjncfeauimeftjUtahaKinacfperOmne  JuniescoiifeuKarfeveiic  i  qupincceptam  veftrani 
zTum^denionftrandiad  oculumi .  ocuii  anatr^  peregrinationem  per  Galliamj  Angliaiii  i  aliasque 


..j _ j  ■  parentibus  Tei  - - - r  r - — 

te&feduio  perfequunttir,  difficile  Sflequantur;  MufeOlo  meo  Machaonico  api  .Anguft;  Aimd 

MembranzenimtrespofteriOfes  vixeernuntuf:  .Chrifti  idop;  ;  , 

addeqiiodiiidifleaionibiis  pSifcis  fpeaatOribus  : 

ealraci  Opportunitas'prOpe cadarer  Sontingtt  j  - ' . - . 

£itracadaycrisafuriiiaonfttatipoffit.Ecquiapfi-  no  Medice  Chirurgo  cetebemmo  i 
dido  ftudionbn  mediocriter  obiddor  i  meo  e-  Amico  cokttdo^ 

«juidemMartetaiemaggreffiisTumcOncinnareei- 

figiemmuipridemClariffimOiSclofigeexcelleri-  ..  Si  A  Dj. 

nffimoviroOri.D.CarpardSkuhinO.AhatdmicS  . .  , .  . 

&BotariicoinllgiiyE<omind&  amico  meditipefa  jlhibitdfiisinoks  i  Fabrici  cLzriJ/imr  ,  amici 

petuumebiervando,aliisque  viris  iddis  perplaa  :^m«lixtncolendi,Uierama,ctm  oculi firoBurd, 
buiti  Et  qdiaGiV.  huic  ftudidaut anteadlxijob-  dfabreddmadiimejiuclcniorgdhaex^imeate.Grata 
iedari  iciam,  nec  fabricanihahe  ingratam  fibifd-  equidem  iU^^aiior haedum  'odiantlic  'mimijmmis 
~  ■kra,jurearnicitii,ijdaia'durriraeciimvi-  dmiijuii,ammiiideniij^inmsfre!pjsnftii^aiiff!musi 
cprsientiaveftra-gederbiitatisamiliaiii  quemfanumie&umergaiiiis  mfoferum  uCfoveai, 
iftraviftisiampliffimisquehoriOribnsdea  rbgamusfiduldmdaiitrioferdmiuiemdemvernoit 
-"-lidcceiiiuriurcur  imefrufta.temgoriCniiniervaia'i 


fortriamacmagnimdinem.Primiimqudd  Orcur^  efi.T.  Hum.tum  ColmdLiuafidShme^jJlma, 
riiobfegumencunicralTutn,albumqne,pinguedi-  ioid^fdmilid,pripiieaiisDeiiuield  committimus. 
ilem,quac  mufcuIdsObtegit,reprzfenrac.  Deinde  rak^isjlrae  Fabrici,  Chifuriicidifcipimecolsc 
niufcmos  iex  expreffiie&sque  iit  ad  natiiraleth  for-  meri,ri'6flrum^  decui  hdtid pbfreraum.  Dabamur 
inam  tflagisaccederentiex  cdriOfiibro fabricavi :  Gerieviifjii CakndiSepiemb.Jimbi6o%  ' 
exquibusqiiatuorreaijduo  obliquij-  Nervilni  .  ' 

^ — r — tnufculds  difper- 


prztereamotoriumper  onineS  mufculds  difper-  QBSERi 

fiim  «  eumqucuriaaimcxtrerriitatibusriiuicuicK  «a-  r  /  >  /  / 

nimantriembrartaiftrcolumboinnomiriatamdi-  Fieglobttlofkmheo ; 


CllBSERVAtlO  Ii. 

Sm^membrartaiftrcolumboinnotniriatamdi-  Vtglomlo plumbeo ;  menfesfexnuOo  lymfto^ 
&m)defineniem videbitis.  Humofemaqiicuni  .  maiefugervementeimcerebrocontento. 

6mifi;illcenim  qudraodd  vere  e^ngi  pdffic  j  ^AA 

ndridiiiriTfideci;  Membranas  onines  inter  fe  ita  Reverihdum  ac  cUriJpmum  hlrum ,  I?, 

cdmplicd,utrotudumc6rpusdcuUicamfuohet^^  ANTONIUM  FAYUMj  S'Si  TneoloHa  apud 
vddpacdjexhibeantj&quid^utfihgulsB  divellij  L. 

divulfe  nidnftrarijEutri  denud  cdrhplicaripofiirit.  lofiphicdrkm  Ac  Al 
CryfhlUriusaUtenihumorrelidetincr^aillappl^-  ■  ^  rem£i 


G,  Fah-iciiisHildanttSu 


_ &  cdrpcs  videre  potue- 

intaftudui  verum  efegere  ac  fabricariociilumi 
iltme  Siamicdsali^uarJdd  fccr^emjcreatorisq; 
nieiiafiientiamj  apud  huj  iis  artis  ignaros  illuftm- 
reni.atqueiilirabilein  feddereiiuVobis  vero  V.G;  ^  Lobulum  plumbeum.  Vir  ReVefeiidiffime  , 
firuSurahicnonfolum jucundi  j  Verunietiinl  Vj atque Eternummihi obfervandiffimednva- 
utilis.&ad  ftudiumveftrnmAnatOrnicum&Chi-  ciiovenfris,aufintetmuiculds,  admultds  annos 
rHrgicum,vcramqneaffeauum  ooilornm  cognia  interdum  delitefcere  poffe,  experientia  ipfatefta- 
tioneniinon  parum  fidet  Mafie  itaque  V.G.  m~  ttir.  In  Cerebro  Vero  id  fieri,  nusquam  vifum  eC 
genio  &  in  ftudiis  pergitote.  Hibetis  Mularum  fearbitrOr.  Attamen  retulit  miHJohanaesGriffo- 
veftrirnmaufpicemprOvidnmDrt.D.ToXotium,  niuS,apudVosolim  Chirurgus  celeberrimus,  ca- 
virum  pietate  &  doariria  ornaciffimutnjinptimis  fum  tam'  adinifationc,quam  annotatione  digniffi. 
Philofophi®,Medicinz,  variarumque  rerum  fd-  mpm.  Nimirumtempore  belliinterDucOT  Sa- 


7S.  O  B  S  E  R  V  :A  T.  -C  H  I  R  H  R  G  1  C. 

ObC^  banJiz&Gencvciifejnspu^iaconecaftri ,  U 

Clnledifli,  qaendamexGenCTenfibnsClergec  amarcfergeVMs}  ^  ^ 
nominciifiuinftbpctiin&Dntecaminfignifea-  mhtmmihifalgta.Genevt.  fofiridieNon.Mart. 
etuTiai--' - ="■-  ■  - ^ ,/r~. 


craniiaaepifle.  ^poiemunormoGcne-  j 
iiu&o,  fe  mcthodicamioftimiflecBrainK  - 


ladoncni^  {jrmptomatisgraviffiims ,  quantam  OBSERVATIO  UL 

quUemfieripptuitjprolpeaiflir:  oflaquinetiam  -  ' 

noapauaextraxiCTe,  globolumtamennullumle  Otaraniiintriiteffuneautdeprejjiom-  qum 
o£Fendi{re,a&mavit.NihiIbminas  vero  mifcum'  grivijftmtjymtfmata fiquiiU,Ex- 

mpUaUquo,. 


ejus-apeqait,& globulum  eregioneveroos^nter  .  KnoI {77.  Qua Jragenarlas quidam  Novifiit 
cranium&durammatrem,  adlatusfutnrzreas  /\inEpifcopatuColomenli.globo ferreo,  qrn 
invenit,  mcmbranatamenplaneaglobuloiUsfa.  nltrajibraanamcumfemiffependebat,infiniftru 
Naturaenim,atiilediligenterannotavit,eaiapar-  bregma percaffus,cum  infigni cranii depreinone  , 
temateriamquandaracallofamprocreaverat,qn2  gjfraaara,interramqaafimortausprocidit  ,  & 
dupz  matri  ad  inftar  culcitra  lubjacebat.  Hujus  loqmlani,vilum,auditumque  planeamifit ,  quin 
admirandscu^onis,  quumtuamB-evercntiam.  etianiexoppofita  parte  paralyft  correptas  fuit, 
ocularem  teft*e£fefciam,obmxe  rogatam  ve-  poft  dies  aliquot  cranio  elevato  ,  Stinnaturalem 
lim.ut  fi  quid omiferim,illud  adjicere  non  grave-  gtamreduao,loqaelamrecuperavit,  lymptoma- 
tur.Sicenimme  ,  &artishujusftadiofosfibiob-  ta quoque reUquapaulafimremirenmt,tandemqi 
ftringet.ValevirReverende,&memeosquepro  pHftmzfanitatirelHtutusfmt. 
innatatuahumanitate^amareperge.aq.  Februarii 

annoidod..  .  ;  ExEMttuiill.  ' 

“  ANTONIUS  FAYUS  '  -p  Odemfere«fcm^reinagroNovifieni;,inat^ 

Gullelmo  Pabricio  Hiidano ,  Chi.  t^^rc^m 

rurgo  Prseftantiflimq.  exigua  craniiimpreflionepercuffasfuit:  fedcum 

S.T-D.  '  -  .  ab  initio  vix  ullum  fymptpma  apparuerit  ,  vul¬ 

va,  qmiacituiUnmre-  nusque  exiguum  fuerit  ,  morbum  neglexerunt 


£ehxiemmklfecljfe.  Pofldieskbquot  atgro  gravilfimis  lymptoi 
SedliintelUxcr^^efcrAeadafKiSferevocama  ,  correpto, MJoan.  Dumgens  (  apuaquemtum 
'nonoidivionemlfid  negotiorum  tmba  i  jikntium  temporis  Chirurgiam  exercebam  )  iiiconfilium 
meumin  bonam fanemimnfretahere.  DeCiergeto  vocayerunt.Turoipfiimfebricitantemdeprchen- 
ijuoifcrifji,fipemecumipfolocutumiiffrmo,exijuo  dimus,cum dolore capitis,vigiliis&inquietudini- 
fanatusefiexvahereidi>qii3oincapite  ,  glunde  bus,vulnereinflammato,finuofo,& puris  pleno  , 
plumbeuinipfi  cerebro  ad  multos  menfis  retenta.  cranioverodepreflb.Audtapaulatimfebrijdeli- 
Pofitjuemaufeminexcurjione alia  fauciatus.vitam  rio.&paralyfi  unius  kteris  oborta  ,  tandemex- 

riicafusilliusintiepgaresur  cauja,audpviglandem  fixEilPtUM  iH. 

iSam  in  ipfi  cerebro  repertamfuijfe  ,fed  hoc  ego  non  A  Nno  i  doi  Xufbiaci  ia  agroLaufiumcnfi,  put 
■vidi.OuodautemalterimiUticomigit.-juod^ue  ego  aierumcurandumhabubcuiexdepreflbcfanio 
nono^stantum,fedmanuaj>prohatum,nondubito  graviffimafymptomata  fiqjervenerant.  Elevato 

^  ’  ’  ■  "  "  cranioaautporius  exemptis  fragmentis  cranii  fra-  ’ 


icraniumsfedutra^  aijljunptomatarem 
'acerebri fubflantia.  fufiusdeclaravimust 


imipfacerebri  fubflantia. 
iConflantinusnofler.  Tum 
nniilamfgnarelibuit^uodhicap- 


sObferva 


ueconvaluit,ut 


tAcereratJuveniscmedio  cui  vulnus  adaUo 
Eficapitixerebripars  quo^cxftfuit. 

Me  tamen  mvit-Si  credas-ane  CMelampi 


\6oi.  MenfeSeptembri,adfexageha* 
iquendamhaud  procul  Paterniaco,vo- 
£ui,  cui  os  frontis  finiftrilaterisin  ea  partes 
ubi  capilli  prodireincipiunt ,  latusfiniftrum  ver- 
fuSaexiSu  lapidis,  profundius  impreffum  erat 
In  ipfo  momento  iS-us,  in  terram  prociderat,  e-' 
vomuerat,  fimul  &  loquelam ,  intelletSum,  vi- 
fum  ac  auditum  amilerat,  totoque  latere  oppofi- 
to  paralyfi  correptus  fuerat.  Ego  o^duo  poft  ca- 
fum  vocatas,  Scvulnere,  quod  parvumfitiserat, 
inlpefio,  adftantesadmonui,operat  pretiumefle, 
ut  vulnus  dilatetur,  &  cranium  eleVetut :  Ipera- 


Monflrafidini  ^  ^ 

Qmd fieri  dixit,  r  epotet  apfe  palam. 

Scis  nse  in  alia  nunc  verfiriPaUpa  ,  yav 

•Eergarnaa.  Ita^uenemirere ,  mehacpaucisadte.  bam  enim  ,agram  hoc  modo  convalcfcere  pofle. 
Perfsade  tamen,  teamnonlev^amars.Idenim  Quandoquidem 'pro  morbi  magnitudine  robu- 
ptetaesnfignss.exsmsaChtrurgsaTheoretusa&Pra.  ftusadhucfatiserat,  jafcukit^,&  quitcunque 


c  E  N  T  Uria  ir. 

Qir  .  0ferdMntBr,aflamcl>al.  Verum  cfim  p^mtes  fcas  h^omm  &^gui^  ad  capiit  & 
Scadftantmmturbacc  /-  -r-  i  a  l  i  t. 


aareiB,ne£nianom  amplius  adhibete  volui..'  Ita  bri%&  delirium.  Nifi  cnimprotmusmaloiKrar- 
paucos^ftdiesnaturafatisfecitiquitamendivi-  raturi&depreflumcramumreleveturj&inledem 

60  anaiio  fervati  ^ruerat,  dummodo  rer-^-- - '■  .1* '■™-" -a.  -n- 

in  form 


eADMX)  Tt  6. 

las  haSenus  receniiiimnsj  hilldnisjla.i 


t  bipedis  Q 

toutuBtur.  Q^qos{ueritinventor,mihinoii 
conftatj  Delineationes  L^or  videte  poterit  a-  - 

— „  .  . . .„.„„,....ient.inHip. 

„„,i  irapteffum  in  natur^em  (itum  repon^.  poj^  jjeyaiQe^oStjpitis  j  Ambrolium  Paratum 
. ^  Secundo,q^peticulo(aCtopimoFeUcis Wir-  5jah.And.icrnce,&GualterumReifi.' 

rfhfH  ab.qni  in%o&oChirurgico>Gemamcoiio-  Verimenim  vero ,  quum  incommoda 

fal/Mi,fi-  matecbnll:ripto,docet,cirmimpreflumctamum  Elevatorium  hocce  Antiquo-  . 

Bt# f»»- nonmultum - 1./*. - —  \ - . 

committenduir 


Uj  parumqi 


cujus  delineationem  ac  u(um  poftea ,  id 


- -  Idenimfflotmn  cerebri  propterva-  °  aatichirurgorum.adrcribam,  dumprins'in- 

cuumacdiftanti^,  qi^.eftmtermen.)mgcm  &  commoda  nonnulla  Elevatorii  Antiquorum 
cr^umjniiilimeimpedirfe.-  Sedboniiraniuiccd  gojg^-avcrb.  * 

Chirm^m,luminhoc,  tum inmultis  aliis  locis  » 


tutas,  quibus  duramcaynxanne£litur,  o 
Aliquando  quoqUedurammenyngemcramo  ur 
diqueadharere  vidimus ,  uti  Obrervat-y.Cent.  i 
^otaWBus,  Hsc’  '• 


OBSER-VATIO  IV,  ' 
Veiyottiosezranii.friutfueia  adMeribui 
auSla  &  tmindata. 


bipedis  fabricata ,  n't  in  am- 
tura  gicuvulneris&propcipfumcolloccmus,  necede 
eft.  At  ambiliim  8i  circumferentiam  vulneris 
femperinflammatione,  tumore  s  &doio^^e.( 
fium  eiTejOmhibus  tam  notum, qiiamquddno- 
■J®''  dlTimumelL  Haec  ciim  ita  fe  habeant,  hon  vU 
deo,  quomodOaliquisEleVatoriocumfruaquti 

poffiti 

Secundo,  applicatib  Elevatorii  valdeeft  difB- 
cilis.-Triaenimfuffulctailla,  in  formam  pofitaj 
quo  torcular  in 


,  -  ,  - iedio  haud  c'q.„- 

mode  infigi  podio 

Demum  fricatio  atquefiruSuf a  Eievatorii 
^  ■  -i,,i  I  .  ..  ...  gc(ii£f;ciliseft,e: 


-  I^&leodmh vehementer doleo,  candide Le-  ce!lentemi|;&eapertumartificemrequint:  Sed 

L^aoriquodinftrurnerim  hujus  obferVationisi  &  «aartifia  ahqms  ,  nifi  inftrnmentum  ipfuni 
am».  <5.  prifetom  Elevatorium,  in  pnma  editione  tam  mjteoculosbabuent.dludeidelineationefabri^ 
rn>pm.  rude  atq;  nC^igenter  depidaSc  fculpta  fherint.  «fhit:  noftru^mvero  Elevatorium  quisque  ferta- 
iaprjmis eam bb caufam  j  quod  Clariffitnus  ac  riusjcoamumeritrudisinarteiua  exdeiirieatibi 
longe  ceIeberrimusyir,Dn.PETR.USPAViUS  «e,  quam  pOfteaaddarii  j  facile  fabricabit  ada:, 
p.m.  AnatOmicus&Medicusinfignisi  amicus  P^hitq;,  A ppbcafao  priterea  noftri  inllrumeha 
meusfingularis,easdemdeUneatioLsimpolitas,  miniroeeft  laboribfi.  Elevatorium  eiiim  A-.no^ 
necfoisdiligenterpiaaSj&fculptaSidoaiifimis  tatumi  areliquisomnibusp^ttibus,  adEievatO- 
fuis commentariis  inlibrum  Hippocratis  de  Vul-  fiumpertmentibus,tamdiU,urquedumcianiorai 
neribuSeapitis,quoq;m(eruit.  Adhortor  itaque  tisfinhiterfitinfixiim.  liberum  ede  convenit.  0^ 
leaoremfimul&Typographum  ,  quifortadis  mnibuspratetea  inlroceffiOnibus  cranii  in  qua- 
prKdiaura Commentarium  fecundo  ptalo  fub-  cunq; parte capius  fuennc,facile  adaptaHpOtefti 
jicietj  ut  delineationem  Elevatorii  ea  fecunda  Stquifiein  fine  dolore.  Quandoquidem  pars  illa 
,  hacceeditionemeacorrigere  velit.  Nuncadiii-  Elevatohij quOd  fuSUlcrum  appcllMiis,  & l>. 
liitutum  :  Cum  itaque dccefiib  fiveintrOcedio  dotavimus,  oeneficibHcxurs  G.  ihfignitie  lotigd 
cranii,  quse  Hippocrati  fib.  de  vulneribus  capitis,  avuinereeaUocariimppnivepoteft.  DeinCdo- 
tcrriaeftfpeCiesfraaurarumcalvariati  adeogra-  lorValnusekunaparteinfettaverit,fiiffidcrumm 
^&periculofusfitaffcau$  ,  tfti ex prmteden-  ppppfitampattemapponere Convehit.  ExenipE 
ii  obfctYadone  videre  licet  i  ndriimiiiefito  dili- 

gensae  fidelis  Chirurgus,  pemiciofimiiiam  do-  ^P^^^^oncextumOrefafegtnatisdextriihecnon 
Felicis Wirzii  (  cujiisiaprzcedehtiob-  ^^idreidcbintenTb  i  utelcvatbnum  tripes  hod 
fervationememini) flocci fecietj  omnemq;  lapi-  ^iraittatj^cfufiUlcrameievatoriihoftriD.nbi 
dem-moveretentabitjutfinemorainlocurafuum  ^u^jvelinoppbficum  bregma, velfiiturainver- 
VPttisU  reponatur  cranium.  Primo  enim  cerebrum  ab  ^slambdbidiamjflveihfronterhjubiciinesde- 
impreflb  cranio  impeditur,  quo  minus  Ipiritus  a^  fibunti  autin  aliaiiip^eiii  cipitis,adoIoreiiB&i 
mmalesreSe  eIaborari|j  atque  diftribui  polfinti  ranj>cblldcaridumeftjuHpbfteaexdeIinca- 
Deindc  pericranio  ab  imprefia  calvaria  vellicato  tione  apparebit; 

graviffimi  eitcitaaturdolbres  ,  quosicquitttraf-  ^  , 


vnm  iocbbipreffoadmoveatur,  quod, 
rifuaparte^oquodamrobnfto  ,in 


-ifecprpptereaadfcnb6,i  ne.fideiisic  diii- 
’  gensQiirurgussgrnm  periclitantem, propter  pe- 
jnltriimentorum  derelihtjuat,  autopera- 
tipnetntiaquc  dutn.inftrumenta  fabricata  fuerint, 
maximo  ini  ni  damno  legri  pfotirahat,  quin  potius, 
quodcommodefubilitui  goflit,  id  minime  hegU- 

^  Csetenim  monitosvelim  effe  Chirurgos,  ut 

profpiciant,nepperatipnes& curationes,  quaiii 
”  capite  occurfunynprimis  ubimenihges,  &  cere- 
btuindetedlumeft ,  'in  loco  frigido  fiant  :Kgi- 
dum  enimcuntfitinimicum  cerebro,  nervis&c, 
utHippoctatesUb.5.i^h.i8.  atque  experientiai- 
pladocet  .,,ponpoteftnOrigraviflima&  perfepe 

mortalia  Ijrmptomataexdtare.Qqapropfer  in  vul¬ 
neribus  capitis  prsfertim  magnis  &  periculolis, 
^rtaginem  prunis  impletam  vulneri, interim  dum 

admovere  jubeo. 


AutEmplaflfrim  aliquod  tenaciter  adhsre- 
fcehsivelutiex pice,refina,colophQniai&gummi<”'’‘'*''  . 
Elemi,ih  medio  olfisdeprefli  applicetur, Vel  quod 
tenacius  adhtiret.  ' 

R..Farins  tritici  |j.„ 

IchthyocOUasdiffoluttiinaqua 
SetonicasSc  lalvia:  g.f. 

Puiv.mafticis,  ^ 

Farina  voIatUis 
Sanguinis  dracigypfi  an.  jX  , 
idiree,cOquanturin  aqua  betonici  &  falvls  ad  Btnfhfiri 
jtiftam  confiftentiam,applicet4tc^de. 

Quamprimum  lindiq;  aggluunatum  &  exfic- 
catumfueritemplaffiumhocivi  aufferatur  , 
fic  cnimatjyafiracutc&pericranioacr^iudeprcf- 
fumfirau! elevabitur.  Idliprimaviceminusfuc-. 
cefieritjab  opere  tamen  minime,  deliftendum  , 

’  fed  dMuo  novum  empiaftrum  applicanduma&uc 

■  dt  Hinc  fi  doloFidiquis  oritur,  locus  inungen¬ 
dus  eft  oleo  rofaceo,antmyrthino,&  de  vitellis  o- 
■  vorum  Emplaftnim  autem  hoc  rotudum,autejus 
•  figura,cujusefl:deprdnocranii,eireconvenit  : 

•  Neque  ejusfitmagm6udinis,uttotam  imprellio- 
■  nem  cranii,  fed  tantummodo  tertiam  circiter  par- 
“  tem,cooperiat.  Sic  enim  in  ablatione  minor  erit 
;  dolor ,  &facllius  imprclTum  cranium  elevabitur. 

‘  Habeat  praterea  Emplaftrumhocin  mediofu- 
niculum,  quo  aCmrurgo  apprehendi  pos- 
>  fit,  utfequens  denotat  figu- 


OBSER.VATIO  V. 


Puereramdeprejfm 


omnes  in  arte  verlatiintelligunt:  Hujusmodi  e- 
nimimpreffionescerebri  motum  impediunt ,  & 
quo  minusipiritusiucerebro  elaborari  poflinc  , 


A,A.A.Cir- 


OBSERVAT.  CHI^lIRGIC. 

dB  SERVATIO  Vi.  ojj 

ExftrfordtoneCrmnntgUcii,nmt  ^ 

I^Obilis  qnidam  ei  famiIkEWIGIOE.UM 
i^WaldenzpropeHildenam.inconfli^qno- 
dam  in  bregma  percufius,  in  terram  proftratus 
fuit^&cibumindigeftumevomuit  Curatio  fta- 
tim  duobus  Barbitonfoiibus  commifla.  ^o 
quartadiepoft  ,  unacumc!arifi.TirOD.JoAM(i. 
Slotano,  apud  ColohienfesDofiore  Medico  ^ 
celcl^rrimo  vocatus,  sgrumfcbricitaniemcuin 
cranii  frafiuraj  offendimus.  Vulnus  vero  contu- 
fum  &  parvum  6rat  aderant  quoqiie  vigiiisj 
inquietudines  j  dolores,  &  capids  gravitas. 

“ibus  nobisfacile  colligefe  licuit ,  — ' 


quibus  nobis  racile  colligere  licuit ,  pus  cranio 
lubeffe.  Quapropter  lualilnus  ,  ut  dilatato  vul- 
nere,terebello,  fiveutvbcantttepano,  craniunt 
perforetur  ,  idq;niffniaturd  fieret,  agrum  in 
maximo  vita  difcrimineyerlari  ,  przdiximus. 
Barbitonforescontril  mira  fe  pralKturossgloria- 
bantur,&perforationemcranii,  tanquamreme- 
'  I  dium  eis  incognitum  &  crudele  ,  arroganter  re^ 

I  Ipuerunt,  &apudadllanceintutbamfulpedhun 
^  .  &  odiolum  reddiderunt.  Nos  itaque  cuincjuf-  ■ 

AA.A.Circiimferentiam  depreflionis  fivein-  „oij;£oiieg3snobisadiun&osbabere,neclione'‘- 

troceffioniscraniexhibet._  .  ftum,necagroutileeffe viderimus, febrim iteiri  _ 

B.  Emplaftrum  in  medio  hujus  depreflionis  4jl,orainhoramingravelcereiCumq;barbitori-  • 

appolitum,demonftrat.  fores, univerfilia  ut  adhiberenair,eoncideren61i 

C.  Funiculus  cft.  Ient,alteradiedilceflirans  ,  &  manum  deinceps 

Interimautem  ,  dum  Chirurgus Empla-  aajnoverereculivimus,ne propter  ignorantiam 

ftrum  aufert,os&nares infantis,  utanteaquoq;  gji-ytQQfonjmnoftra  fimul  faraaatque  aftima- 
iftonuimus,claudendafunt.  Sic  inflato  cerebro  tjo periclitaretur.  Pofl:noftriabifum,&quidem 
propter  retentionem  in  iplo  fpintuum  ,  cra-  -mteundecimumdiemmorbi,  auSafebriStde- 
nimn  impreffum  facibus  in  fitum  naturalem  re-  ^  tandem  loquelam  quoque  ager  amifit ,  & 
levabitur.  ‘  exoppofitavulnerispartepai^yllcorreptus,ah- 

Verum  fi  his  remediis  ,&  raanuab  opera-  te  decimam  qUartam  diem  .,  finem  vita  fuaimr 

tione  cranium  non  relevetur,decuffatim  cutis  in-  ._of„it^ 

ddenda,&  denudato  cranio, a  pericramo,fcquen- _ _ _ _ _ - 

OBSERVATIO  Vll,  < 

’  '  Sature  crimiix'vebimeBtisfime  dtUrt 


ifitisdisjunlie.- 
;  eti^den  houlen  Hildena  s  aii- 
quadragefimum  circiter  agensj 

iculiresjannoifsa.  In  principio  mor¬ 
bo  negledto  ,  lymptomataadedingravelcebantj 
pradpud  vero  dolor,  vigilia  &  phrenefis,  ut  a  ter- 
tiodie,  adodtavum&nonumulque, nullum  1^ 
mnumcapeffere  potuerit.  Id  autem  nobis  hotatit 
dignuminipfo  obfervarelicuit,  nimirum  quod 
circa  lexmm  &  feptimum  diem  futura  fagittalis 
Sccoronalis,  adeo  ale  invicem disjun&a  depre¬ 
hendebatur,  ut  adilantes  rton  modo  tadtu,  veruni 
etiam  fyftole  &  diaftole  cerebri  ,  futuris  digito 
impofito,eodemprdrfiiStnodo,  utiiipueris,  an¬ 
tequam  eorum  cranium  penitSsobdurUeric,  faa 
HicmonitosVeliffl  Chirurgosme  in  perfo-  die  perdperepoffenbSeptimO  veTa  die  fuperve- 
rationecranii,diploidems fi  fieri poteft.tranlgre-  nitfudorcriticus,adebcopiofus,  utconioriafii- 
disntur :  lecundi  enim  tabulati,  quodnon^eb  buculaaqua,ac'ficrOcotibdafuiffettibertimex- 
craffum',fedvaldefriabile,pcrforatioi  afperita-  fldllaret.  Hujus  fudoris  beneficio  refiitutus  & 
tem  in  cranio  relinqnit  ,  qaapoftea  cerebrum  liberatus  fuit,  futura  quOqiie  paulo  poftfenfini 
pungendo, dolorem,aliaq;fymptomata,exdtati  coalucruntjadebutadiSio.fupervixerit.  Ejus- 


OBSERVAT.  CHIRURGI  e. 

f  .  enim«atin&nraned)ulEtionisTdianemia,nt  TOH.  FRIDERICUS  WERDENBER.GIIIS  nic  . 
terBadiepoftfiaasincifioDo,meabfeDtt,6a-  Baaeenfe,Medic.Doaoi 


^uffitiovero  fingmnuparuminuninmafiiit.M  ^dicotra>. 

qaodcxfebri,  ruborcfadd,  &mcendio,  quod 
asrafeinrapit^&drcavalnusperftntirelffir- 

mab2t,  (aris  iaperque  apparuit.  Delibqratumita-  <‘J‘^iM»iuLm>lmjtiomhii{,ijiiemexiitiilttislt- 

— Srabuoo ad  alterum  vnl- 


tftoditaimmitni- 

tij^^gaxritrc^onde- 


m  dexteritate  , 

&arteidfeciendum,utmu(buImtemporaIismi- 
nimeisderetur,  quodAdllime  me  prsftiturum 

Iperabariu  Antequam  tamen  extremam  hocce  ««»  frt 


Iperabariu  Antequam  tamen  extremam  hocce  fn- 

remedium  experirer ,  deriuo  levioratentare  vo-  '»«»•«  fxfen-i^w.  j»oj»e  “». 

lui  Turundis  itaque  albumine  ovi  imbutis,  pol-  rmmarhotr  terehr taic  mnpt  untmdtt, 

jadfanuuinem  (iftendnm  afnerTn.  We-ri»r4!»yri&ef»»«rr«»/e»»r»r»?ew,  caw 


„  _ ^ _ ^  ,  imfciUcm 

vulneraita  obturavi,  uMndenihili 

pofe  Pulvillosquoque  cx  ftupis  fados,  &a!-  necelfarto 

bumineovi^cum  mucilagine  gummi  tragacanthi 


e 


Vulneri-  t.io.de^imefaculc.  nhi Jk iamif.  ^""1  '•!• 

Omnem  fenfum  tot' -  '  ■  '  '  *  “”‘”* 


jusauterafinguKsluum  aptavi pulvillum,&qtt.-  -  .  ,  . — y-^ - ^ 

'4em  parvum.  Ut  vulnus  tantummodo  cooperiret,  ^^^^h^t»J»abipjisnerviso  Hinc  fequittir,  illas 
Cic  enim  multo  melius  adhxrerepotuerun^quam  extjxifititpmcfenfKp^itat  ejfe.  ,  Cdnte-tgo  um 
litotampartemcooperilTent.  Reliqusverbparri  ‘^p^tfit^lttao  fmjk  fndiu  fint  ,  jrinci- 
(inus ,  SccBrcumcirca  collum,  fequens defenii-  ^‘f-ftfititfenPus  ,  tmcmxltogmviorat^ttehemea- 
vum applicui  P^f-B^ftomataermt  ,  ftUdaumr.  Tmmra-Tmit tf 

VefenSm.  R.  Farin®  hordei  |iiij.  t’<it«hifien^rixUta,c^dicitHr^ene)i-arterit,>‘‘- 

Pulver.rofar.  ^“ttreflarimtmpnttentxr  ,4  oh ferf orationem 

Myrdllor.  ^  *^ehrationsfnirritentxr,& dilacerent^  ,protinl<t 

Ranar.przparat..GaIlarum.an.5f.  .xqx^nflammationefiHnt  convtdfiones, fi 

Succi  prunor.  lylveft,in(piflari  5j.  -  ^ofir^nis fiententia.ttpa fit ,  ^iiemadmodKm fine ^  . 

I  Diflblvaturluccilspranor.aceto,  deinde  reliqua  ll^*^-^l^^if}9o(on'VfslJiofit  Hipp,!,s, 

admifceantur,  fiatquc  cum  albumine  ovi ,  aceto,  ‘fi  r/pletionetiei  injmitione,itti  verofingtdmt..  Ex  */■(>•  3f> 
&  deco&o  betonicssdefenfivum  in  mortario,  ad-  ,  repletis  con¬ 

dendo  parum  olei  rolar.  Defenlivum  hoc  lingu-  ixsthxntur ,  cxnrr t0,is  fit  convttlfio :  deinde  innume- 
lisdiebusterautquater,neexiccaretur,  iteravi  fi‘’s &,  '' 

Interimoprimaviausrationeurcbatur.  Julapia  QxattaratioeBipfahanorrhagid,  .  qiad&“"‘i> 

quoque  ex  fyrupo  de  fucco  acetofe,  citri  atque  ■«,„.'«».  , 

de  berberibuscum  decofto  hordei,  pro  ebulli-  1“ d  fiangnine ^travefato  U^ntur  ,  cum  fitaint 

fiius  ligavi,  Sccoriscuciirbitulas  magnas ,  cum  ^acdirafimptoniatdmxlta. QmntaratKfiimS- 
flammaadhibqi  Hinclymptomataindiesim-  (‘o ‘psodtmlnxsnonfacilecoalefcatjfifietxra  S»f”M 

minuta,&virespaularimrefocillacelunt,tanm-  P‘’f‘'’'‘“^fi‘) ‘^’’’fitparsjpermeaica,paries aiaem'“"‘ 
das  vero  8:  parvos  pulvillos  extrahere  &  amo-  jP‘™’‘“‘“‘”mtpofi'xntconieficere fecundam  Hippoc. 
vere,priusaurusnon(ui,  quam  pus  circa  vulnus  ^P^‘”'-‘'^:^-‘V>>ot-t9-Qunmdifiiffumfi!eritos,autBifp<s4 
'  '  '  diem,  quo  ‘arttlago.velnervus  ,  aut genaportinnculatenuis, 

in  pofterum.  ‘‘’‘’p''‘p‘‘t‘««tp!eijue  augefur.ne^ue  coaluit.  Hfie 
:mq;(icmo-  <^rfi'>a'tlibiesrationibusprohatxrnuntjuamadhihen- 
^  itis,abfolvi.  Ad  lacera  da”>‘]r‘terebratidnemcerehriin  futuris,  licet  ■vk- 
iuiquc,i,uLexfuperioripartemufculifaciendaeft  ‘^“^“‘nrxationesadefe  ,^uecontrarium firmant, -g  ,■  - 

iuri(!0,nonauteminipfomufculo.  Harc  proli-  Prima  eJlipfi0maauaoritasffipp.  in  lihr.  devuUinemut- 
xius.  Vir  ClarilTime,  communicare  placuit,  non  aeribus:  verhaipfiusfusfonant.  Similiter  &  de  ce-  rium. 

idebqubd  tibi  in  Chirurgicis  jam  non  mediocri-  rebrimemhrandtunicavedicimus,ijuamprimumos^^ 
terverlato,ufuie(repo(recxi(limem,(cd(iforlan  ‘frebrato,  demito  membranam,  denudm.puroa-’""' 
fuafu  tuo  inter  obfervariones  meas  fiofthac  ,  Sc  deficcato  ,  «e  fi  diutius  madefiat,  moilefiat, 

quidem  in  gratiam  Tyronum  ,  Epillolam  hanc  “Patur  ^  tumefiat,^a  fi  fiant, periculum  eB  ne 

reponerevifumfiierit.  Vale  VirClarilT &  me  putrefiat.  Secunda fumitur  ab  ipfa  experi^tia,  *""/'* 
l^sqj^amar^erge,  f .  Maji  ido7^  Vivit  agta  &  exemplis  -.nam  dantur  exe^U  adhibiti 

lumprofccund 


n  1S30.  quo  hate  ad  ptz-  brationis  in  Juturis.  Cum  en 


C  E  N  T  ti  R  I  A  ii; 


hthmterehraionemin Sei fi  rem  exacblis 
'""  '  '  '  "  yresfeha. 


faffifit,m 


bfpeefie 

^/ecun-. 


efiaiamejfefe- 
,aaLfmem 
effeferferaniiim,  i;- iHam 
meimmniiraui^eriaiimdemOliMni  nefxtreficat. 
Q^xiexen^U^etlicainmiiuxdurehseofe- 
ratiofoBafiierit  ,tmmexmonm  Uca  coMlxde- 
re^tud  hec  cferatio feraperfit  ximmi^xadamtim 
^fxtrxrafiimMxranfiintxrtis. 

eAi  fecmidxm  rniht  aittm  refiionies  fiegando, 
mxfcxiis  temporales  naxiptiait  per  medtem  efiefe- 
candos^opiergxiviJfima^rnptimata,^iiahi«cJe- 
ejtumtm-:  tiam  ormtes  mxjcitlirmehexti fiemfkis, 
^leafihriiafiiiemiifmlicheHmi^citlfiieieXnften- 


pisfcripu  fuere  remedia.  Arterias  temporales 
eiincidiifetaceomitemadnuchamadhibm,qai- 

cum  de  ianitate  ejus  fere  nobis  nihil  amplius  f^ 
fuperefret,eccenatura,quseinrurgit,  &  feiiguinis 
aiiffi  i  nigri  atque  coagul^  ingentem  copiam 
per  feceffum  excemh.  Vidi  namq;  ego  pratfente 
Medico,  una  no&e  ultra  quatuor  libras  fangui- 
nis  per  inferioradejici  £t quamvis  inde  vires  a- 
liquo  modo  proftratz  fuerint, eatdem  tamen  fa- 
dlcaqua  dnamomijconfeaiooe  alkemies  ,alic).i 

dolor  capitis  quoqqe  non  parum  levatus  fuit. 
Deinde  poft  tres  hebdomadas  denub  cirdter  li¬ 
bras  quinque  fcgqinis,  itidem  nodtis  teinpore 
petalvumexcrevit.  Demum  ppft  duos  circiter 
dies,iibram  uiiam  &  fcmillem.  iiiterim  dutante 
in  hoc  prtccipueincubui- 


'  qstie,.  .Mifixmergpexamhoksu  motKs  infirxmett^ 
ttemefUoddamefitcereeportebatsqieddomnistenervo 
^sud^dtsrm)  UgarnentoautemrfteUteeeratfxets^ 
ram,  PrM>idetafenjxsmintis^ieidtm,qt^m>ier 
vies,  ftd  tnagisapem  Ugansentxmpanaepmtaftta 
txrxm,  attpteeetiamrohorisacintbecillitatiSi  alio^ 


tis,conlervaremus  &  inftaurafemus.  Tandeni 
dolorcapitisceflivit,&paulatimconvaluit. 

Sanguinem  alitem  hunece  ex  Liene  promMaC- 
fe  exifomabamus ,,  cum  antea  permultos  annos 
.duritie&fcirrho  Lienis, iabofaveriti  Idquod&- 
colorquoquefanguinisater  j  latis fbperq; deno¬ 
tavit.  Ex  liene  autem  primum  in  ventriculum  iUc 
fluxifle,inde  apparet,qubd  femper  ante  eicretio- 
nem  fanguinis  hujus  adufti  &  qoagniaci,per  diem 

retur,  &graVitatis  pondus  in  fu--' - “ 

hon  line  moleftia  perfcntiret.- 

Observatio  x. 

tiemicYmUmvtterUit^extriaimden- 


^de^efi!aaiios.Rmo:'tjiiiafifeceiretaiinfkrecjUif-  te  capitis, ccelo  pfademm  fri^dp&humidoexi- 
^ediffecarraiser,  ijxitmifeais  excfiaremrmgenS  ftente,vcxabatur.  Multa  variaque  medicamenti 
- v. - exMedicOtUm  prd- 


miejcieustn  genere  ,  sua  maxtnre  appixartpojlxnt 
miefmldtemB<irali,namillel;onfiatpltcrmisj^is,et 

ifiijudejjviudememhranofHS.Hisanexejfariimi^a 
^mpiiiraata  fieijuentitr,fiper  niediumfecetXr. 

Jjla fient  pirClarisfissteat^xe  doBisfitssei  fiea  dd 
iteasrefiiondere  volebam ;  fi mitias eleganter axido- 
&  ame pri^tera fit,  ion  veliimea  nt^emia adt- 
firibere,fid  potitti  difficttltati  rei. 


observatio  K. 

ihvettrtaa  Hemuranit,cepicifipma Jkngtiinit 

per  dvum  prrfxpne  ctenaa-. 

ANno  1599.  Goloniz  ad  Portam  Mattis  aii- 
fifabrum  qiiendani  Magiffi.  Girarddm  no¬ 
mine  gfaviflima  &  inveterata  hemicrania  labo- 
tantem,unacumclariflima  DJOANNE  SLO- 
TANO,  medico  ceiebeffimdjcurandnm  habilis 


inquilividem  , .  referebat  fe  ante  annos  qnatuori 
fe  jpadof«menCim,veiieraentiirimodcntiuradod 
ixillz  Iabprafle,pofteaVerb  fenfim 
—  iumceliade  •,  verum  dolorem  capic 

tisi&  quidem  ejusdenilaterisremanlide.  Ex  his 
tognOvi,hemicfanutm  ex  corruptorum  dentium 
radicibus ,  ortuni  tradHe;  InipeSp  itaque  orej 
quatiiordentes  fupefioris  tna.xiil$erofos,eorumj 
que  radicesprofundiusinhierenteS,iuveni.  tinde 
atgri  periuafi  i  ut  has  dentium  radices  libi  extfa- 
id  quod  Inbens  annuit.  lUe 


flitutairaqneoptimaviausratisne  j  cOrpns'fe= 
quenti  pharmaco  purgavi; 

R;  Radie.  Petroleh 
FoeuiculiSc 

PolypOdii  quefe.  ana  5C 
Flor.&folionbetoniSt  .  ■ 

Herbar;  agrimohhe 
VeronicE 
'  ‘  ana  M.  C 


H  a 


Flor, 


s8  OBSERVAT. 

OiC  lo  ^ 

'  RoCnimi 

Sumniitat,majoran£  ana  p.j. 

Sem.  anifi 
Fcmicnli  ana  gij. 

FoL  lenae  mundator  .|£ 

6z  partis.In  colaturae giiij. infimdantur,  &fe-  - 


Abl^thii  aa 
Sem-afflli,  & 


Rhabarbari  elefii  Jij. 

Agarid  recent.  trochifcati  Jj. 

Cinamomi  & 

Zinziberisanagj.  In  colatura  cum  forti  ex- 
prcflione,  diflblae  benedic»  laxat.  ^  ij.  Fiat 
potio. 

Poftridie  cucurbitulas  fcapuEs,  &  nuchae  ap¬ 
plicandas  curavi.  Poihnodumlcfjuens  Apozema 
pnelcripfi. 

B- Radic.cichorii 


ligni  guajaci  ana  fj. 
icidantur  ac  contundantur,  indanturq;  lac- 


Graminis 

PoIypod.(juerc.  ana  J  j. 
Flor.  &  folior.betonics 
Herbar.  agrimoniae 


iae  &  thymi  ana  p.  ij. 


Cufcut* 

Scabiofe  ana 
•  Flor  bugloffi. 

Rofinarini 
Summitat.  maj( 

Sem.anili,& 

Foeniculiana^^b 

Liquiritiae  raiae  &  ■ 

Uvarum  pairular.exaciriatar.anaj;. 
Coquantur  in  aqua  puriflima  ad  fc.j.  CCo- 

Folior.  leriz  mundator.  ,  Jij.  . 

,  Rhabar.eleai  Jiii;.- 
Agarici  recent.  tfochifc.  5  ij. 
Cinamomi  eledriS: 

Zingiberis  ana  5 j. 

Maqeantperno<aem  in  infufione',  poftero 
die  colentur  &  fortiter  exprimantur.  Colaturae 
admiice.  ■  ; 

Syr.rolat.folHt.  compofiti 
Rhabarbaro,agarico  &  i 
Syriipi  dcbetonica  Jij.Mil 
Fiat  Apozema  pro4..doiibus 

Ibluto  Ap62emate,mane  jejuno : _ 

tes  extraxi.  Poftridie  vero  fequentes  exhibi 

R.  Maliae  pilular.  aurear. 

Cochiar. 


na|iii 


aBj. 


Trochilcor.  alhandal.  ana 
Cumlyrupode  bctonica,form£ 
mlpergantur  pulvere  Cinamomi. 

Tandem  diebus  aliquot  bis  in  die,iequentem 
adhibui  Fotum. 

R.  Flor.&  folior.  betonica 
Florum  rolmarini 


_ ,,, _ j,  ,ut  totam  partemdolen- 

tem  cooperire  poffit.  Deinde  coquatur  vino  m- 
bro',caIideq;applicetur.  His  divino  fevoreplenifi 
fime  convaluit, 

OBSERVATIO  XL 
£*  /uppreps.  hamorrhoidibta  miSiio  fingui- 
"  -  nis,  &  fardjjis  feqHutit,ei«sdm^  fu-' 
rtdyjis  curatio. 

Nobilis  Dominus  de  GLANE,  dominus  in 
CUGY,  Vir  pius  &probus,per  annos  mul¬ 
tos  hamorrhoidibus  lingulis  menfibus  ablque 
ullo  incommbdodmb'  maximo  cum  ftuftu  .pla- 
boraverat.  Ineunte  vero  anno  ifio;.  dcanaris  ■ 
lua  feptu^efimo  circiter,hamorrhoides  fubfti- 
tcrni*  Hmc  lalfitudo&  gravitas  totius  corporis 
orta  5  &  poft  menles  duos  nimirum  principio 
menfis  Martii,  languinem  puriflimumper  tridu- 
umabfq;  dolore  eminrit.  Corpore  leviter  purga¬ 
to, miftiolanguinislponte  cellayit,  uti  Stlalfitu- 
do  corporis ,  haroorrhoidibus  tamen  nihilomi¬ 
nus  adhuc  fupprellis.  Sequenti  deinde  mcnle 
Junio  Paterniacum  venit ,  meq;  cum  in  conii, 
lium ejus  rei  gratia  adhibuil!<^,lvafi,  utfibi  ha- 
riiorrhoides  aperire  curaret.  Id  tum  neglexilTdt, 
denub  fe  male  habere  ccepit.  Trigefima  itaque 
diejuiii,cum  aprandio  ex  feneftracurfumBroix 
fluminis,  &  circumvolutionem  rota  molaris  in- 
Ipiceret,  dolore  capitis  &  vertigine,  prius  ,  mox  ■ 
in  terram  procideris,  paralyfi  finiftri  lateris  cor¬ 
reptus  eft.  Ego  eadem  die  fubvefperam  una  cum 
D.  EMANUELE  URSTISIO  libctal.  arti»i 
Magiftro ,  conviaore  meo  fvavilTuno  accerfitus, 
curationem  fic  inftitui. 

Iliicb  lequentem  potiunculam  ei  exhibui- 

R.  Theriaca  optima  5  j. 

Aq.cinamo.  deftillata  fine  vinp.J  ij.  Pm 
Mifce,  &  fiat  potio.  .  ‘‘‘■ 

.  -  Deinde  totum  latus  afiea.& Ipinam  dorfi 

R.01.  chamomeL 
Lumbricor. 

Rofar.anaJj.  Mifce. 

Non  ccenavit  ea  velpera  :  &  noge  lubfe. 
quenti,  qua  ei  aliquo  medo  gravis  erat,  bene  lir¬ 
avit.  Altetadie,  prius  exhibito  clyftere  aliquo 
leniente ,  languifiigas  venis  hamorrhoidibus  ap¬ 
plicuimus,  iMguinisque  ad  Jvj.vcl  vij.  extraxi¬ 
mus.  PoftridifeprimalcilicetAugufti,  lequen¬ 
tem  potionem  fiimpfit. 

R.Hor.& folior.  betonica 
Salvia 

Rolmarini  ana  M.C 


OBSERTAT; 

Ohfi6,  yjainjioifterSd^iiEniasjhomoad  {ex^efinmm 
ztidsannum  appropinquans,  Taridbas  in  ctnri- 
bnsiaborabat,quiceitisaoni  temporibus  iponte 
emmpere ,  fanguinemqnc  profimderefblebant. 
Quum  rcroanno  i^opdintius  iblito  rctentifuif- 
imt.-b£morrhagia  narium,eaqac  pericolof^  cor- 
reptuseft.:  viginticiiimquatuorcirciterhora- 
romfpatioj&nguis  continuo  fere  effluebat.  Ego 
quarta  Aprilisilvpcatusjhominem  pene  mortu- 
uminreni,ianguispernares&oscopiofeproma- 

nabatjSt  ( quod  mirandum)  iachryane  finguino- 
lent!e,GmulexftilIabant;pnIfusferenuilus,Scfyn- 
copefrequens.Protinusitaquecrurafubgenn,& 
brachia  adcubitumara-cligayi.-  naribus  turun- 
das,albunTine  ovimade^fes  ,  Stpuleerenolbro 
’  adiknguinemfiftendumaiperiaSjimpoiui.  Fronti 
vero  iequensdefenfivum  appUcui, 

R.  Farina:hordei|iij.  , 

.  Sanguinisdraconis 

'Dtftnfnu  Boliariiteni 

Terrs  figil}ata!  ' 

Croci  Martis 

Corticum  granator-anag  j. 

Succiprunor.fyiveftr.inipi&ti&  '' 
Aceto  diffoluti|f. 

£tcumalbumineovi,aceto,parumq;  aqure 
aut  omphaciojin  mortario  fiat  derenfivum,  quod 
iupralinteumextenfiirajfronti&naibjfirigideap- 
pltcetur,fiepiusque  pofia  irroretur,  neexiccetur, 
&incalefcat.E-enes&hypochondfia,  oleo  &  un¬ 
guento  roficeo  ,  parumque  aceti  roEceifimiil 
'  niixtisinHnxi.{capulisque.cucurbitidas  ficcas  ad¬ 
movi.  Sequentem  quoque  potiunculam  exhibui 

R.Aqu:cplantag.& 

Rofar.ana|j.f. 

Terra  figillauegj. 

TuitfAtt-  Succi  gran0r.berber.5ij. 

Sacchariq.Cadlaporisfuavitatem: 
Cpnfea.  alkermes  (  propterviriumla- 
prum)5j.Milce,fiatpotio,quam  per  intervalla' i- 

Hlsremediisadhibitis,fluorpaulatim  cefla- 
vit,per  menfes  tamen  aliquot  valde  imbecillis  fuit, 
quo  tempore  eum  cibis  euchymis  ,  veluti  julculis 
carnium  recentium,caponum, hordei  decortica- 
ti,&fimiiibus  i  nutririjulfi.  VinumdecO&oa- 

bat.  Hepar  linimentis  corroborantibus,obltru- 
ctionesqueimpedientibusinunximus.  Perinter- 
yallaquoquecotifeftionealkermesjdifiblutaaqua 

vinofavore,ai?huncusqueaonumi698Jaust)eo 
bona  valemdinefruitur,  nec  abeo  tempore  un- _ 
quamampliusejusmodifluxum  pafiuseft.  Tan¬ 
dem  2d.Februar.pradi(SiannipleurefiOTrreptus, 
pie,placideque  in  Chrifto  obdormivit. 


CHIRUGIC. 

febpofteaque  Iponlamfuam,  quam  noviter  duxe-  ^ 


morrhagianu 


Huica 


ledfinefucce(Iu,adhibitafuereremedia.  Ego  vo- 
catus,onmia,  qua  profutura  exiffimabamprafi- 
dia,pralcripf2  ,  &  admovi,  ledfrufiraquoquci 
Quamobrera,  curahominem  propter  ingentem 
ebuUitionemac fcrvoremlanguinis,  inmaximo  . 
verfaripericulo,probecognoviffem,extremohu- 
icce  affedtui  extremum  potius  remedinm(iii  quo 


turam  mortem  expe&are  ,  ad^ntibus&  amicis 
fuafi.  Labrumitaquefrigida  implerijulB,inquod 
totum  corpus  immerfi.  SicfrigefeSoacinlpifla- 
tofanguine,fluxus  paulatim  re{tri(aosfuit.Poftea 
perdiesaliquotfequens  Julapiubisindicexhibui 
R-Aquar.buglos.  - 

Syr-  de  fiicce  limon.|  j. 

Mifcc,fiat  Julapium. 

Vidlusregimen  tenueacrefrigeransobfer-  ' 
vavifcEtfic  brevi  convalui^  adeo  ut  ad  hunc  ulq; 
annumioop.bona  valetudine  fruatur. 


OBSERVATlOXVIll. 

Ex  maximi  hamarrhagU  .cachexU  ,  Undem- 
que  mors feqmta. 


ptusfuit.  Quum  verodepulveremeoadlangui- 
nemfiftendum  aD.  deL'olea  (  quiillum,ntrem 
pretiolam  penes  fe  femper  conferi^at)  periiflet, 
&  fibi  afaarbitonlbre  Cum  nonnullis  aliis  medica. 
mentis,vduti defenfivo.St  refrigerantibus  ,  (uti 
pauloantcincUWtione  D.  dcEOfca  amevide-  • 

rant)applicandumcuraviiret,hamorrhagiacohi- 
bitaacreftriaafuit.  Ego  eadem  die  opportune 
SOloduro,cxaulaIllullrisD.EuftatiiReffugii,Le- 

gati Regis  Gallarum, Muratum  veniens,  accerfi. 
tusifui,  iplumqueprOpterianguinis  effluxi  copi¬ 
am, pene  exanimatum  offendii  Suafi,  ut  Julculis 
carniumrecentium,caponum,gallinarum,laaei- 

temamygdalarumdulcium  ,  ovis  lorbilibus,  & 


OBSERVATIO  XVTJ. 

AliaBimorrhigiiferUulofe,euretio. 

ANno  1 696.  Juvenis  quidam  Laufannenfis 
robufiusacplethdricus,  cum  fublble  tem¬ 
pore  dierum  canicularium  fupramodum incaluit 


corroborantibus  ,  uteretur,  ConfilrOraeo  ad 
dies  aliquot  paruerunt,poftca  vero  cum  inviSus 
ratione  atger  deliquifiet,  neque  medicamen  ta  ido¬ 
nea  adbibuifiet  ,  paulatunin  cacbexiamincidit. 
Tandem afeite correptus,  fequenti  armo  rdo8. 
menfcFebruario,  aniraamDeo piari- 
de  piequqredidit,  ■ 

•«f  (o)  s» 


71^19. 


C  EN  T  U 
OBSERVATIO  XIX. 

■DeavuUmfrngam  fiirrhofrm  degenerati. 

IUvenicmdam,  CnliaciadmarginemkcnsLe- 

manni,diutaniadeftillationeicapiteadgiirga- 

lionemlaboranti,mnltaivariistumMe<femBi 

empirids,adhibtta  fiicre  medicamem  ,  ied  iru- 

ftra.Tandemefflmineammagnit^an  ercr^ 

vit,at  VK  mfpirareautexpirare  pofc  Ann.  i  f  9». 

I^u&nnam venit,' tum  una(^<Mmowo 

DoniinoAlbertoR.orao,apadI.aufannerfesDo- 

aoreMedicblonge  celeberrimo, mconf^umad- 

que  dolorificuspalatoitemadbsrefcens  ,  ve^ 

quin  etiam  Uvidis&  fingume  melanchoUco  p!e- 
^.undiquaqae  cinSus  erat ,  curationem  vOTm 
agsredineuaquam  aufi  fuimus,  quin  potius  Deo 
Surse,totmn  negotium  relinquendum  elTe  , 
quamin  morbo defpcratOj  nobis  nomen 
torum  Medicorum  comparare  ,  arbitrati  fumui 

Ut  tamen  precibus  cum  ipfius,  tum  aliorum  fuo- 

Sm^  viaus  rationem  ei  praifcripfimus.Deinde 
corpusper  dies  aliquot  apravis  &aduftis  humo¬ 
ribus  evacuavimus.Quo  faao,domum  eum  remi- 
fimus.PaulopoftiCum  empirico  fele  commililiet, 
eviudeceflit. 

AnuoiSoS.menfeFebruar.  unacumDo- 
auEmisviris-D.Mich.Doringio  Meicin^Dq- 
aore.&D.EmaiiueleUrftifio,  Artiumliberal. 
'MaBftro,conviaoribus  meis  longe  fuaviflimis  , 
Paterniaci  virum  pium  ac  dodum  vidimus ,  cui 
anteaUquotannos uvula  a  catarrho  exunaparte 
exefi  exalteraveroiumaximam  lonatudmem, 
ficuti’fequeus6guradenotat,relaxatafuerat. 

A.  Pars  illa  eft ,  qu2  palato  ad- 


LiA  n.  9} 

OBSERVATIO  XX.  o. 

T)etumore  Scirrho  fi  airadicem  GurgalioaU, 


n.{  >iaMatrona  , 

-Lauiannenfi  juvenem  ex  fiibditis 

nomineClaudePlarbe!,  litteris cbmmendatitiis 
.inftruaumadmemifit.  Laborabatbicaduvuk 
radicem  ingenti  tumore,  foraminanariumepala- 
to  innaresdefinenda.adeo  opplente,utdifncul- 
terfpirare,&  verba  diftinae  proferre  polfet.  Ci- 

bum,lcdinprimispoturapdquodmirum)nonni* 

fi  cum  difiicultatc  deglutire  potuit.  Xumor  ovi 
gallinacei  magnitudinem  adaquans  durus  erat  , 
in2qnalis,Uvidus,  ac  tenadtercnmuvul2c,tam  pa¬ 
lato  adhsrens.  Quantum  ad  principium  hujus 

maliqretulit/eanteannos  tres  .cumluprampdura 

incaluilTetjIiacmorrhagianarium  correptum  fiiif- 
fe,multum.que  fanguinis  partim  per  os,partim  et¬ 
iam  pernares  rejdcifle.  Dehinc  ^nuo  per  inter¬ 
valla  eadem  hzmorrhagialaboraife  ,  abahnota- 
men  integro  nihilamplius  inguinis  ,  neque  per 
os,ncquenaresexcrevifle. 

Rogavit  itaque  vehementer  ,  ut  manum 
huicaffeauiadhiber^.Sed  mente  mihi  obverla- 
■  batur  cafbs  iUe,cujus  ih  procedenti  oblervat.  me- 
mini.Et  qu^mra  hic  affeSus  ad  illam  malignita- 
temnondum  p»yenerat,rrtanum  tamen  admove- 
re,reculavi ,  ipfiimquedomumrcmfii.Ab  eo  tem- 
porefutiNobililfimusD.de  Gumains  mihi  retu- 
lit)vixitadhucadannum  usque  1609.  quoindie- 
bus  canicularibus  rurfus  maxima  homorrhagia 
correptus,obiit. 


B.  Ex  hac  parte  finiftrum  latus 

verfusacatarrho  exefafuit,  quota- 
men  nunc  undique  cicatrice  obdu- 

I  aaeft. 

„ '  CInferiorparsUvnlz,induplic 
f  B  cemexmberantiamdefinenslinguo 
incumbit ,  procipue  quando  expi- 
rat.  Quotiescunque  verolpiritum 
violenterattrahit ,  retro  gulam  °' 

propter  vocem  aliquo  modoobtu- 
fam,&minusclaramreddit:_  exde- 
glutione  item  cibi&potus,  incom¬ 
modum  fere  nullum ,  ipfo  referen- 
te,perfentit. 
Virohuic,quoniamamicitiamihi  junSus  , 
aliquoties confului,  utquicquid hujusUvulofu- 
perfluum,  fibiamputandumpermitteret  j  idta- 
meB,quodhaiaenusteculavit.  Qualis  igituttan- 

dem  hujus  exitus  eritjtempus  pate&ciet.  Vidaur 
Aretouslib.i.  de  cauf.  &fignis  acutorum  morbor. 
cap.  8.  ag«air!d>».  Aerius  vero  tetrab-i.  ferm.q. 

«p.40.Lorum,affeaum  hunc  appellare  vo- 

luifie.  Eftque  rarus,  eodem  Actio 


ORSERVATIO  XXI. 

De  uvuUrelaxau  curatione. 

Ad 

Clarifiimamatfte  VoUifimumiiirum,  Dn. 
Doliorem  cMlCHAELEM.  OORINGIVM, 
in  iBuftri  hcademiaGiejfenaHajfor.  die- 
dicinaProfeJfirem longe  celeberrimum. 
Amicam fmgakrem. 


^  C Alvum& incolumem  te  Francofurtumperve-  , 
'^nifleclarils.  atque  amanti/fime  Dn.  D.Dorin- 

1 -  FaxitDeusOp 

.UK  fclicitcrteab- 

..uwi  3  iterum  ad  Eluftremac  Genero fiim  Domi-c 

D.  Lentulo  vocatus.curarionem  feliciter,&  qui- 
demante  duosmenfes,abfelvimus.  Ante  oSidu- 
um  ad  Acidulas  Griesbachenfes  profeflus  eft  t 
Propter  urinas  enim  turbulentas  &paralentasfii- 

quasquetuipfeirietfepiflime  ,  dummecumipfi 
adefles.  vidiiti  fquo  procul  dubio  affeSuali  juem 
in  renibus  fubcfie,fignificant)ipfiufum  Addnla- 
rumconfulimus.Proceflus  curationis  &  opera¬ 
tionis  ingenio&s  fuit,quem  libenter  tibi  commu- 


C  E  N  t  ti  8.1  A  I. 

cnaftfaitulasin  ^odagAisfmpfobat  j  ne  matem 
aafpinam.maetpeadar&ulostrahatnrw  Reae 
qaiden^fetl  quia  Podagrid  &piflime  faoc  affeau 
corrifaantorpneibnsitemfltgiainlEmus  .  iuffoi 
catfonisquinetiainpericnlimmdnnnnqaamadCt, 

dendumeR.  Imerim  etfiaUquid  ad  ardcolosdc- 
flnxerii!.mmastamenpericulofemeifcquamliad 
galam,&&dk  poftea  corrigi  poterifc  ^maxai 
antemimpetafedato,ad  ea,qiKciriagis  dilciltiilntj 
cranfennduim  Unde  {equenti  garganfaiate  ma¬ 
gno  eum  fucceilii  neor, 

R.  Folier.&flor.beeonic*  • 

Scabio&ana  M.ft 
Roiariun  M.i. 

Summitat-roimarini 
&  Horum  chamomeli 
anap.j. 

t)oquanturintb>  iij.  aqiuead  cbnliinjptionriri 
tertia:  partis.  Colaturae  adde  mellis  rolac.  |  iiji 
aluminis  J  ij,  Mifcejbat  Gargarifma.Nonniiquam 
etiam  prasdida  fimplicia  vino  rubro  incoquo.Ex- 
teriuscollumoleo  chamomilla:  autoleorac  flori- 
busSloiauiinungOj&lauamikccidamapplico: 

AUquando  quoque  Columella  propter  contio 
nuumrinuxummateria^intumeicitadeo  >  atque 
relaxatur, utnon  minimum  negotii  j  tani  aegro 
quam  Cbirurgo,^el]at,lIcutimihituminmultis 
aliis,tum  prxcipuednviro^uodamhoiiefto  i  ac 
dvePatermacenfividere  contigit. 

Huic  uvula admagnitudinein&reiiucisjuglana 
dis  exrfeyetit.Qoafeinipetoa(fluxus  fedato,cor- 
‘  ^requefemel  atque  iterum  purgato  j  appUeatis 
item  cucuf  bitulisdiquentcm  pulvetemibisaut  ter 
in  die  inflavi. 

'  '  R.Pnlvef  fofir.rubr. 

baiauftiorrinij 
cortic.graMtor.  aiia  5,C 
fol.&  flcir.icabiofe  & 
iiguflriana.^ij: 
aluminis  ulii  5  j.G 
Milcej&fiatpulvlsi 


iit.^dicumbiftorta; 

IridisFlorent! 
tormeiitillz 

.  gallar,  inunatur.aria  jiji 
rolaf.rubr.& 

dor.lcabi9fsanajij,  .  -  - 
lapidis  caiam.prKparatlJjiC 
aluminis  ulli  5ijfh'liice,& 

Modus  autem  ejusmodi  pulveres  inflandi  j  taa 
lis  efltLingualpeculoorisdcpfeflai  mox^atula 
aut  cochleari  parVdj&ad  id  apto, pulvis  uyuheada 
moveatur.Tii  autem  pulvis  rindiqiie  Uvula  afpera 
gi  atque  inflari  poffit,  leqnens  excogitavi  iaia 
mumenium  ,  quo  miiltoties  ufas 


.  Eftautemco'chieare«cnpr<i,ejusi&'aghia  , 
tiidinis  •,  uthiedepi^m  comprdtur  i  cuji» 
inanubriUmfilfailDfumi  odeopollicesIongnra,8i: 
inferiori cOchlearis  parti  annexum,  utexfiguri 
apparttExaltera  partefoUicuIuBif  ex  ebrio  ,  eo 
inodbiqtto  auceps  fiftuiis  luis  ad  fallendascbtur- 
hi^sj  alligare  fplet',  feiiUm  )  annexumhabetj 
COcUeari  itaque 'pulvere  impleto,  fivukquead- 
inotO  foliis  corrugandus  eft,quo  aer  pulverdnm 
altnm  pelliti  Gcqueuvulaacpalttum  eo  undique 
alpefgantiaiSedquiancceireeft  i  utminiilet^ei 
tiilo  linguam  deprimat  i  interimduinChirurgu* 
hoc  inftrumentopulvetem  admovet  i  ac  ptoinde 
ile  unus  alterum  impedit,hanc  oh  cUulam  >  aliiid 
inlbrumeutuih  longe  ad  hanc  rem  cOmmbdiuS 
feiBnxi,quo Chirurgus  interimjduriilinifttalpea 
Culo  orislinguamdcprimitjdektrapniveiwn 
admoveat; 


observat,  ghirurgic. 


Follis  hicfimait^ii^ttimhabetcoclileare  arum  vocis, qmeicareiltjrarodiftmaeacclafej 
cupreumcomluaiHtii^&^dinepolliceso-  vocem,  loquelamque  proferre poffont.  Raf<» 
(9i>continens.  fdlifaiyerq longitudo  qumque,  inquam ,  quandoquidem  mihi unumautalteruni 
uti  latitudo  trium  poUicom^iffit.  titautemfol-  viderecontigic,qaibuslicetaTulaerolafuerit,ad- 
lisdepreffusperfeinaltumrclevaretur,  atquett-  eo  tamen  diltini9:e&  aruculate  profetebant 'fer- 
^camanuinflatiofieripoffet  ,  in  interiore  parte  monem,acfiinftrumentaomniaintegraaeilkla 
fua  inftrumentumyelhti  plearum  live  elevatori-»  adfuiffent.  Alter  eorum  Ozsnictis  fuerat-npfteri 
«m  ex  chalybe  fabricadiffiiCorttinet,beneEciocu»  icuiperadnumintegrum,ante^uamo2snalabo-. 
jus,{uperior  parsfolHsinaltnmreleVaCur,  idque  rarct,uvula-planeerolaconlpiciebatur,uf  luolocb 
indterafiguraAnotkvimfls.^onnunquamadeo  dicemus.  Sedhscrarafuntatquein&equentia. 
contumacemuvulasinfiammationem,  autrelaxa-  PorroablalliohocmodoperficitUr.Guipi- 
doncm  vidi,  ut  ultra  menfem  ejusmodi  pulverem  -dem  nvuheroftro  cteooise  Chirurgus  apprehen- 
■quoddieiniiare-,  neceirumfueric.  Hascideoino-  dat,deirtdequodfuperfluum'jforficib'usabfcindat, 
■neojutdclalutesegrifempetbcnei^res ,  etiamfi  parnmquelanguiniseffluerepermiffat./^fiauteBi 
abinitioresperfedifficilisappateat.  pluszquo  dfluxerit,pulvis  nofter  ad  ^guinem 

€^qd  li  levioribus-hilceremediis  moAuS  fiftendunlcochleariparvo,appli<induseft,Pofte^ 
•nonceditiadfortioraprogrediendumeft,  NonC  gargarilmisejusmodi,qualesanteaprselcriplimusj 
-nulEaquamfortemperfeautaquePlantaginUyel  ntendum.Quodfi*gerincifionem3bhorreat,aut 
rolarhm,di!utam  ,  aliaqueffledicamentacaulHca  languinisprofluvium  vereatur  itum  fequentiin- 
admovenc.prudentertamen  &  cautehacinl^a»  ftrumehto,  a  nobis  primo  invento,  uvulamabsq; 
gendumeft,nemaIumingravelcat.^otieseunq;  omnidiSicultateatqueperiGuIoIigare,&abicin» 
‘enim  malignitas  aliqua  adeli,..facilime  malum  ab  derefoleo. 

hujasm6dimedi<amentis.acriQribusirrit3tur;>ii  Eft autem  ftylus,fiiiularis,  longUspoUices 

•quis  tahieniis  liti  volnefit,ea,qu:eaPau!o.(Egine»  oao,mihi  exsere  fabricatus.  Cui  ex  una  parte  an» 
■^alibsfi.  cap:3r;hacdcretr2dantur,obfervct.  nulus,ejusmagnitudinis,utexfiguraapparet,ad» 
!- :  SaspenumeroquoqUeuvnlam-forficibus  ab»  aptatuseft.  Is  vero  ex  inferiore  liii  parte  tantum 
fcindere,autfiIoligare,Veleauterioiourere,co,a<3i  excavatus,qv!antumad  recipiendum  £lum  opus, 
funius;  •.AfideattamenGhirurgns.anteomnia,ne  Poftcafeminodus,utfequensofl:endit 
aliquafiibfemalignitas.veldifpofitioadcancrum;  figura/aciendus, 

quodfacile  cum  ex  duobus  proxime  prscedena» 

busObfervationibus,tUmexPaulo.^inethaIo»  ;  '  -«sW»» 

copraallegato,elicerelicet,ubimonct,contrafi:as,  § 

rotundas,languino!entas  &  iubnigras  ,  Chirurgk 
aggrediendas  minime  effe.  Qus  vero  contrario 
modoiehabent,nimirumqusc  ,  ut  idem  Paulus 
docet,tenuesfunt,oblongs,  &  in  fuprema  parte - 

imminuta:,neq;nigraeaut  Imguinolentsledlub-  '  , 

albicantes,  Chirurgim  admittere.  Tantum  . 

autem  de  nvula,quantum  naturalem  excedit  mo- 
dum,auferendumcon7enit;  cft  enimvelutiple- 


observatio  XXII. 


lANUELEM  imSTISIU.M, 


Ohf.zi. 


J^riprismanircconftitDiflcm,  obiilkminfcri- 
0^  *^lxTCvHanifait,&qaiaemgeminain  ob  caufam. 
■p^j^^iCac^mncwraioim  affefiusbajiu  ex 
paitevUifti.  finationisqaia  etiam  nunc  teftiso- 


proceflumtibi  ( harum  curat 
communicare  volui;  deinde  u 


o  ) 


nihiiiana^j.  p^matorum 
Die%timaejusdem  menfisMaji,  pro  majori 


Centuria  eitaret.8^  itaque  ordine  dedarabo. 

LaUrentiusTouppinuSjCivisStaffiacenlis  j 
Vir.50.circiteranoorum  seratis  j  Catarrhisaliasd 
teneris  (prout  parentes  ejus  fepius  mihi  retule- 
runt}latis  obnoxiuSjCum  anno  irSof.  defluxione 
acriadfauces  correptus  fuiflc^inflammatio  inde 

circaradiceUinvularcuminaximis  doloribus  ,  ac 
tandem  etiam  exuiceratione,exortafuit 

Pr5feausFryburgam,aGhimrgo  quodam 
nonimperito  curatus  eft.  Sequenti  vero  anno  qui 
fuitfeptirnusfupramillelimum  fexcentefimum  j 
quum  in  vitse  regimine  deliquiflet ,  Stinternorura 
roedicamentorunturum  neglexiflet  j  CatarrhuS 
denUoadfauceSjledinprimis  ad  nares,  decumbe- 
teccepitQuia  tamen  doIoresnulU  adeflent ,  affe- 
^um  floccipenditjnecprius  iii  conlilium  me  ad- 
hibuit,quamfrUftuIa  nonnulla  cartilaginum ,  ex 
'naribus  ejus  jam  excidiflent.  Tandem  circa  prin¬ 
cipium  menfis  lJaji,Anno  nSop.rao  conveniens, 
cum  afledum  ejusinfoicefem,animadvetti,ipfum 
Uvula  dellitutumfuil]fe(ficuti  quoque  tibi  tpflmet 
tum  oblervare  licuit )  fuerat  enim  ilia  jam  aintea 
eroraipoftmodum  tamen  iterum  cicatrice  obdu- 
Sa  tfermoneffl  nihilominus  (quod  mirum)  adeo 
aroculateproferebat ,  ac  fi  nullus  defedlusadfuir- 
fet.  Continuo  autem  a  capite  ad  nares  humor  qui¬ 
dam  acris&mordax,qui  os  palatijinterftitiumque 
nafi  erofit,deftiilabat. 


llt  igituraflluxum  humorum  ad  alias  par^ 
tes  diverterem  i  Optima  vidtus  ratione  inftituta  j 
lequentem  ipfi  potiunculam  exhibui.  ■ ' 

R,  Herbar.  betonics 

tafcuta;anaM.n 
fem.anifi  &  foliorum 

, ,  .  fensanagij.  •  ' 

Coquantur  inaqua, utcolatufaredeatad|  iiij. 
in  quibus  diffolve  pulveris  laxativi  noftrijj.  r 
•  ipr.  rolar.  loiut-composicum 
ag3tic.rhabatb.&:  fena  5  j. 

Milce,&  fiat  potiuncula. 

P*^'^‘^™namindeXtrobrachioincidiidein- 
luUrm  deperintcrvallafeapuliscuCurbitnlas,nuncutvo. 
•tt^icuu,  caat,llccas,nuncverocumfearificatione, applicui, 
naribusque  fequens  medicamentum  tumliphonc 
injecutnmfilamentisineodemimbatisimpofui. 

<«i<a»ra  R.Sem.cydonior.contuf.5j. 

**”’•  aqu.  pjantag  rolar.  & 

;  ranar.aquatiLan._|ij.  • 

Maneant  in  iiiufione  per  horas  ahquot.&qui- 
deminlococalido.Expreflionimucil^hofiead- 
demeliisroiac.  |j. 


pellendo,  pattemqueaffe(9:amcafrobotandam, 
defeqnenti  applicui  deCoSo. 

-  R.ToUor.&  florum  betonica 

Rolmattni  .  uptUtm^ 

RoikumfUbr.  eorrtb»- 

■  -  '  Equifai,  tMs» ' 

Summit2t.i^bi 
Foiibr.falicis  aoaM.  j. 

Colluantur  inVino  rubro  ad  confumptid» 
nem  tertis  partis^  Colaturs  addatur  modicum  a- 
ceti.  In  hoc  decodfco  linteamina  aliquoties  redu- 
plicata,&madefaaa>appHcentar,eaquefatpiusrei- 
terentur.  .  ^ 

Abuiu  decori  hajos^Umornaii  eztrinie- 
cuspauiatim  fubfidit. 

Ulceri  vero  palati  fequeftS  linimentuinim- 

kRaicUmangelicj 

Anltolocn.rotuna.  frauUm 

Iridis  Florent. 

cariophyllata: 

■  Ligni  guajaciana|C  . 

Cinamomi^  ij.  Mifcesfiat  pulvisfubtilB-. 
fimus ,  cujus  parum  in  yafe.vitreo  mifeeatuf 
cum fflellerolaceoj&ulceri palati  cum  pe- 
niciUo  indatur. 

Poftera  die  a  fetacei  appIleatlone,ei  dofin  pilu¬ 
larum  mearum  capitahom  exhibui.  Ea  dieofficu- 
lum  per  os  excrevit. 

-  Die vtro decima pradiai menfis, aliud oflicu- 
lum  magnum  cqrrpfttm&  foetidum ,  per  nares  e- 
tnunxitDehinc  ulcus  in  palato  indiesauaum,in- 
terfhtiumquin  etiamnalipepitus  erolum,exquo 
innalbtantacavitasreliaafuit ,  ut  aliquandotre- 

decimjimousque  adquindecimturundasj  hujus 


Succi  iolatti 

Sempervivijana  partes  atquales.  . 
Lithargyrii  auri 
■  Plumbi  ulH  _ 

Lapidis  calaminaris 
CeruflWana^ij. 

leare  plenum  olei  rofac.affunde,&  poftquamalt- 
quantum  piftillo  agitaveris,  omniaq;  probe  com- 
mifeuerisjcochlcareplenumexfiiprafcriptisfaccis 


loo  OBSERVAT. 

-  a4mifce,^u&iisiisdempro^agii2t2s&comm^^ 

tzmdia^ternaamSc  condnaoa^xaadofsjdzo  » 
donec  ad J  iiij.  olei  Tofzc.  &  tantondem  prsfoi- 
ptoramfitccorani  impenderis.  Sic  habebis  pn- 
^entam  pretiofum  in  ejusmodi  ukeribus,quaa- 
.liquidmalignitatisfa^unt.Interftiauin  nafiaba- 
piceejasjusqueadfuperiusldsiam,  propterma- 
ximam ,  qua  hinc  inde  ierpeb^putredinem,  pau- 
iacim  corroddjatur,  &  quidem  nonabsquemaxi- 
mo  doiorejadco,utiabii^  fapenas  emlceratuma 

Poftqtiam  pero  per  dies  aliqnot  parvis  ifHs 
-  &doioro(!salcufcnlispalver^pracipitatunire- 
&ficatam  in/pcrfiflem^doloree&yi^malignitas-  i 
que  aliquantum  remific.  Scd&ioco  meJlisroiac.  i 
prajrcriptospuIyeresxadicum*^geIic2 ,.,ariftoL  * 
jOtunda:,&c.{yrupoiequentipcrmiicui.  ^  1 


CHIRURG. 

graminis  ana 
polypoa.querc.fij. 
hexbar.&nor.  betonics 


•uvarumpa£rulai-.amfj.  _ 

Coquantur  m  aqua  ad  conuimpaonem  ter- 

tizpattis,utquecoIituraredeatad ftij.  Dequa 

cinamomi  aromatizata,  tempOre  matutino  e^i. 
beatur  ad  |vj.  In  poftremado/i  infunde 
foiior.fen£^iij. 
rhabarbarigj.  _ 

agaricigj.CExpreflionbdeinde  addidi  ly-po, 

^  Hoc  modo  corpore  expurgato  ,  feijuenti 
decofio  fudorifcro  uti  coepit, .  .  Di 


b.  Ligniguajacifvj. 
corticum  ejusdem  fij; 


prcte,addefuccumfuprafcriptu!h  V  - ' ' 
mcllisbpidmi,  ;  , 

Saecharianaftj.  '  V  ^  , 

Rat  fecundum  irtemSyrupuSi  ’ 

Ad  tempeVand™  quoque  malignitatem  at- 

•  (Sisprifcripfi  ,  quo  uti  ccepituitima-Majiconti- 
niiando  usque  ad  iS.  Julii,  finguiis^matutinis  tri¬ 
bus  horis  ante  prandium  ^bibendo  'diatdium  u- 
num,laccharo  dulcoratum. 

Cseterum  etfi  ab  ufu  horum  remediorum 
malignitas  aliquo  modo  cohibita  efle  videbatur, 
qtiia  tamen  res  adhuc  in  ancipitierat ,  ne  fi  curatio 
minp  exvoto  fuccederet,ficqueculpain  me  traus- 
ferrctur.fuafijUtMedicumaliqucmpcritiim  atque 
doaumaccerlerent.lIndedieii.JuIii,  vocatus  cla- 

ruSjReip,  ^burgenCDoaor  Mc^dicusordinari- 
mnes,morHqu^  effeutiam  mecumj  ^qua  potuit 

bri  procreatum,refercbat.Defi.bcratum  itaque  ia- 
,  ternos  fuit,ut2ger(quamvisfummopereaphar- 
macis  abhorrerctjdenuo  probe  exjjurgafctur,  & 
poflmodumdecofto ligni  Guajaapermenfem  , 
velleptimanasfex,uteretur.Rarfusitaquc5j.ptil- 
verisnoftri  laxativi  cutnf  j.  fyr.rofatifoiut.  com- 
pof.  ei  exbibai.Dcinde  quoque  per  dies  quatuor 
defequentiApo2emate,ut  uteretur, juffi,  -  , 

R.Rad.cichorii 


_  calid6perhoras24.  Ppftca  lento  igne  coquantur 
.  ad  confumptionem  medietatis  ,  colentur.,  &m  ' 
ampulla  vitrea  ufui  refer^tentur. 

' Refidentl^ejusdcmlignidenuoaffundea- 
-"quztbviij.  Bulliant,  utfupra,adconfiimptionem 
tertizpaTr  is  Quo  decoSo  fecundo  utatur  propo- 

PecoSum  primum  ferael  tantummodo  injet» 
_  die,temporevidelicetmatutinoeiexbipi,&ut.fu- 
.  daretdmperavi.  Interim  rationemiviaus-conve- 
.  nientcmprsfcripfi.  Ufiisefl:  dccofto  iftofeptem  ' 

:  aut  odt6fiItemdiebus,adeo  enim  fibi  adyeriaba- 
^  tur,viresqae  ejusproftrabat ,  ut  diutius  uti  rion 
aufiis  ejfct.  Decoflo  tamen  fecundo  per  feptima- 


vero  palati  turundas,  fyrupo  prsfcripto  ex  radie. 
fcrophulari2,bctonicz&c.  cum  pulvcreradicum 
angelic2,ari(ioloch.rotund.  &c.  illitas ,  impofiii. 
Hzcq;  omnia  bis  in  diereiteravi.^a-a6fisturun-  = 

'  R. Succiplahtag. 

aqu2ranar.an.fj.fi:  ^ 

fyrupi  przfcripti  f  j.Mi(ce.-. 
Hisadhibitisremediis,malignitas  iceflavit  , 


C  EN  T  U 

roaismorbograTifljmo  correpto  ,  amefnmptis 
^*-*'**'  fccummedicamends^faosdifccderc  j  &  poft 
inorteniparentisresdomcfficaScarare ,  coactos 
l^lSme^s^^Jlfe^/<:ni^Zl:z^iadiatlmc^Iaal!3Iir 
omjqida^goisicaincaluitjUtacrior  malignior- 
qaeia&osfit  .,  deinde  etiam  quia  medicamenta, 
qaatfecumiumpfeiat  ,  minus  decenterapplicata 
fiierantimalumrecrudefcere  coepit.  Quapropter 
denno  confiliomeo opus ipfi fuit.  Tumdenovo 
putredinem  ac  malignitatem  exortam  efle,  ani 
madrertlifoetorcnimmagnusaderat  >  apexque 
hafi  ad  pinnas  nsqueiiyidusconlpiciebatur.  Unde 


inddijcucutbitufc  item  (edamli  fetacei  beneficio 
continuo  multi  iupervacui  humores  effluerent  ) 
ad  majorem  diverfionem  applicui.  Vlcera,insdie 
bis  undique  in  cavitate  nafi ,  &  circa  palatum  dili¬ 
genter  medicamento  prsfcripto,exfuccoplantag. 


to  de  foccls  Illitas ,  quemadmodum  fiiperius  mo¬ 
nui,  impofui.  Et  quiaputredo  illa,qu2  apicem 
nafi  occupabatjvicinas  partes  quoque  invadebat, 
non  tantum  apici  nafi, verum  &  ulceri  circa  pala- 
tumnonnihilunguentirtoftri.iEgyptiacij  impo¬ 
nere  coadtusfiii-  Siefavore  divino,  putredo  & 
malignitas paulatim  remifit .,  curatio  tamen  ad 
menfcm  usqaeDecemb.profra&fiiit,  propter 
copiam  officuiorumcariolbrum  ,  qusehincinde 
tam  ex  cavitate  nafi  ,  quam  palato ,  excidebant.  . 
Quotum  pfllculorum  ego  usque  ad  triginta  qua- 
tuorrefervo.Exciderunt  &  nonnulli  cadentibus 
anterioribus  Cum  fuis  alveolis,  adeo  ut  maximum 

■  relidum  fit,perquodnc  aerdi^ergeretur,  ficque 
-  dam exargento,cui  lpongiolaadnexa, fabricam 

.  deferamini  prsedifto palati  indi  pOtefl:,ntfermo- 
xiculate  proferat  ,  ac  C  nullus  omnino 


R  I  A  ir.  lot 

Inciderunt  acnonnnllxahVcircaliancaffe-  Q^f,  g, 
Sum  difficultates,  qus  curationem banc& Ion- ^2,. 
gam,Slabotiolamettccere,quas,quiatibinonia  . 
gnotas  efle  fciam,brevitatis  cauta  hic  omitto. 

Nunctamcn,laasDeoscgeritaconvaluit,  n£  ^ 
adhuncusqueannnmrdo^.optime  valeat,&  rem 
familiarem  probe  ipfimet  adminiftrare  poflit.  A- 
pex  tamen  naG,quiacorrofusfuetat,  fimus  fafius 
idt  i-a  r  ' 

Curationi  hujus  affefiusunatecUm  intetfiie- 
reClarilfimiatquepodtilIimiviri,D.MichaelDo-«r«'aM 

ringius,Philofophii  ac  Medicina;  0oaor,convi-  Ljm, 
rSormeus  luaviflimus ,  Dominus  itemMelchior 
■  Schonnralderus  MedicinaCaadidatus,  qui  Pater- 
niacumtranfiensjafeiSumhunCinluO  vigorevi- 

Hifce,vale,amantiflimeDominettrftifi,  & 
Ampliffimam  Facultatem  Medicam  Bafileenl^ 
meonomineplurimuml^utare  non  gravaberis, 
ExMulao  meo  rj.  Januarii  rd09. 


OBSERVATIO  XXlll. 

nxfuffita 

Idem  ad  eundem 

uEMAhItIELEM 
UR.STISIUM. 

QUampericulofafint  tlf&migia  ex  cinabrio 
Dodiffime  atque  amantilfime  D.arftifi,  a- 
Ifiscoramexme  intcllexifti.  Etiamfieniminiue 
L  viris  do&is  adhibeantur^  ne 


fufpeda  fuere 

Nihilominus  tamen  multos ,  quantum 
rata  lue  venerea  laborantes ,  Dei  fingulari  benefi¬ 
cio  fanitati  reftitui.  Sunt  autem  in  deiperam  tat 


PigurifrediSiitiprumenti, 


iU  ““g^rrrpratparatismecnonab  omnibus  excre¬ 
mentis  aliquoties  expurgatis  corporibus  adhiben-  - 

da.Quifecus,&EmpiricOrumatquebarbitonfo- 

rum  noftrorum  more,faciunt,  non  cnrant,fcd  de- 

ftruuntcorpora,&adlummammiferiara  perdu¬ 
cunt  zgros.  Hujus  rei  exemplnm  non  vulgare  poft 
tuum  a  nobis  abitum,  mihi  videre  contigit,  quod 

tibi  communicate  hongravabor.  ■  ^ 

Juvenis  robuftus,& optimo  corporis  fiabi- 
tuprzditus,anteannos  quatuorcory2a,eum  ma¬ 
xima  narium  obftrudione  laborans ,  Empiricum 
intonfilium  adhibuit.  Iscatarrhumhuncceper 
Harespalatumvefecilimefe  evacuare  pofre,auda- 
a:eraffirmare,aureosquemontespromittere,  au- 
fusfiiit  Quibus>ger commotus,  fefeipficu-  ' 
randumcommifit.  Impuro itaqueaecullomodo  - 
prSparato  cOrpore,nndumipfumfub  conopio  in 
labrum  collocavit,  ac  totum  corpus  cinabrio  in 
pruiiasprojeao  fuffumigavit,  &quidemperdies 
ahquot.  Hinc  maxima viriumprofttatiolequuta 
eft  adeoque  pituita  ad  os  &  nares  'confluxit,nt  cir- 
ca  oflacribrofilbrdidumacfitldnmulcus  fitge-  - 
neratum.  EgofuperiorimenleMajo  adipfumin 


101  OBSERVAT.  CHIRURGI^, 

qoasverocarnlagincs  exparte  ero&srepavtaot  rontocnli^ra  veroi^oenmic  eodeminftatno^j^ 
maania cavitas ^ nafi depreflio adfit :  continao  permanent.  Cnrarioniinter&emnt  Clariffimiac  ' 
gooqncpnsfoeticiumenarifausexailat 5  olia&us  Do&'jiimiviriDnX>. MichaeiPoringinsinAca* 
planeabolitus  eft.Tanto  prsterea  impeto  homo-  deroiaHalTonim  pro  tempore  Mediante  Profet. 
resad&aemdeflunnt  ,  ntindiesnovatnbercola  ibrcelebeciimns;£manueltlrfiiiias.arciumUbe- 
'inmmi-  ialiumMa§^fter,Convi&oresmdinaviiSmi. 


iaipfipradcripfimedicamenta  ,  tam 
intema,(^nam  extema,qu<e  fi  a  pradentiChirurgo 
re&e&  cum  diligenda  adhibita  fiierint,  derecu- 
perandavalemdinelpeseRfinminns,  verendum 
ne  maiumindies  accrefcat,& in  pejus  ruat. 

Memini  me  fiiperioribns  annis  una  cum  cla- 
riflimo  viro  D.  Sebaftiario  Meyero,8.eipubI.Frei- 
burgenfisDoiSore  Medico  celeberrimo,  aduo- 
.  busnobilillimisinconfilium  adhibitum  fuifie  , 
quibus  fimiliterpoft  lufiumigia  ulcera  ibrdida  fce- 
^que  circa  olTa  cribrofa  remanferant. 

Nudius  tertius  cuidam  nobili  Ozsena  ex  fuf- 
fumigiis  contraaa.fetaceumex  confiliopratdiai 
Dn.D.  Meyeri,adhibui.  Vides  itaque  quam  peri- 
culofi  fintiufiicus  in  lue  venerea.  Senarium  affe- 
,  oribus.  Ooculispranerea  adverfiflimifuntjUthic 
Clarils.D.D.Dorin^o,tequepra:fenteinczmen- 
tario  quodam  ,  quiab  Empirico  fiiffumigatus, 
riphthalmla  graviflima  correptusfuit,  obfervavi. 
Merito  itaqueab  eis  abftineat  fidelis  Medicus  atq; 
Chirurgus. 

CaterumOzsnicus  nofter,  quem  probe  no- 
fti,tambene  nunc  fe  habet.ut  nilfupra,adeo  ut  an¬ 
te  menfes  aliquot/ormofam  8c  fanam  puellam  ex 
Bxoreluaprogenuerit.  His  vale  amantiflime  D. 
UrlHfi,cum  tuis  omnibus,  quostecumegodeu- 
xormea  lalutamus.Raptim.8.Julii.  1609. 


OBSERVATIO  XXIV. 
£xfttffituOfhthdmu, 

CjEraentarius  quidam  Patemiaci, cum  aere  fri- 
gidiuiculoin  rivulo  quodam  frigido  funda¬ 
menta  jaciendi  gratia  operatus  efiet,  dolore  obtu- 

quemea  ^revit,8rEmpiricos,necnori artis  plane 
impetitos  tantum  homines  adhibuit.  Res  tandem 
eb  devenitjUt  nunc  non  nifi  fuffhlctis ,  &  quidem 
maxiraacumdificultateincederepoffit ,  tantain 
nervis &nervofis  partibuslabefaSatio ,  fummaq; 
imbedllitasexortaeft.  Carterumunnsexiftisne- 
bulonibusiqnum  mira  inaifedtu  ifto  prarftarevel. 
let,iu£tumexcinabrio,antimonio.&fimilibus  , 
ato  corpore  adhibuit.  Hido 


OBSERVAT.  XXV. 

Ve  gravijpmes  qmhmdam  etpim  a&aum^ 
f  artium  vulatrihtti  ,  &f cetere  cadaveris 
foflmerttmmaximo  ac  teterri¬ 
me.  Item 

VE 

Cornuto  quodam  homine,  hiftoria 
admiranda. 

EMANUEL  URSTISIUS 
Guilhelmo  Fabricio  Hildane ,  Medico  atque 
Cbirurgeprajlarttijpmo  atque  cele¬ 
berrime. 

S.P.V.  : 


imbeciliitascrurum  mirum  in  modum  auSa  fuit. 

-Et  quia  inipla  adminiflratione  fuffitus  oculorum 
rado  habitan6faerat,periculofi  ophthalmiacor- 
reptusfuit,ex  quavifum  perdidiflet,  nifi  ego  ma- 
numadhibuiflem. 

Itaque  pilulispurgato  corpore,  StfeSisit 
que  collyriis  aptis  inftillatis,fiuiitati  reftitudfue-  ‘famirtvadeuiiiffimqutfvh.  Qm 


Csterum,^iaamectq:ts,  iacaft!m  ittumfu- 
nejlum,  qui ameanuumintuiahfemiaPatermaci 
AventicorMciieras^tihiconrmanicem.  Qmcirca  ' 
eumfrout  tumtemparismihi  Mumarelicmt,hrevi- 
busferflrwgamatqueetian-aho.  ' 

Eram  cives  quidam  duii,ex  urbe  St^qjiacetji  , 
ditionis  FrjhiergenJiumAventicorumetimirumAn- 
toniue(jiova,etrJacohusPelixier.  qui  ob  commune 
negotiationis  genus  amuU,  ( amloenimStafiacia- 
rtofola.cirproximivicinierant  )  aem  jamaiongo 
lemporesmutttoodiofefeinvicemprofequerentur^- 
ciStsut  quadam  diejextavidelicet  OSob.  1608.  i» 
Emporio  Paterniacenfi^ambo fatis  poti  forte  fortu- 

namuttafefe  offenderent, enfhusq^firiBis  con^ede- 

rentur  adee  utincon^effu  iSo  oAntonius  Giova  ai 
Jmifiri  oculi  regionem  vulnus  receperit.  Pojlmo- 

dtemveroabadfiantibusdJeinvicemfeparati,cum 

faucisttusahillo  vulnere  accepto, magis  magisque  er- 


Off.z5- 


C  E  N  T  U  R  I  A  II.  10}  ^ 

Jg^merCtniiii^xtratiffi^infithmhu  a^anammexhil>immts,dandt^oti«iisfd!!gxme  Qhf,  ij; 

/faiSITa-i ficxndavicecnfefirichiffiaiiiTafttiit.  UncindeadRicfnmimanK.metUtamentis adfan- 
‘^^„^JAC.?EUZIER,ffamtcr  adeo  ini-  ^inemftfit>idxma^<ipriatis,refirinxim«s.  fcji 
'o‘>h‘erihasi>mnibxsfrobediligatB^!imfaiiciatK$ab 
tiaisaiiafcadtre,coa£lMfiierit,  ubiinfKperaJhM  a^axtihxsindiverfmamfMUaaa ,  in^eide- 
;^iabieraraifa.InccrimfraJiao  fACEELI-  c»miendumerat,defitrtatxsfitiffa,fafcUqiiadart- 
ZTERfagamfiiarrifienteJacambntstanta  ha-  t^simerdefmrtaadxmiffxTXrelaxatafuere^adea 
gwrrhiviamjiaSiii erat.xtmaiorifaagmnisptife-  xtdenmovAeradtl^are oftufxerit.  liantem-^ 
twreorbatiufiierU^xaiidsijiiidemeoloci^bumi  jmsaUuddaiuocoafortansimdkanmtiim,  quod 
p-ofiratuscrat,ta«tafan^iniseffiijicofiaconj^icie-  fiuul ac  coagulatu  fancmnem  hinc  inde 
haair,JautegoiffeujiisocuUrueffo]fum,utvitu-  incotyorecolleaunij^oheret.feroseicxhihuimus. 
tumibimaaaeumdixiffes,)adeoutadfiamesomnes  Exqmmox,  dumvires aliquantulumrecoUegijfn, 
■uuheratujamomninonmtemoffetiilfe,mlfaUem  fanguinemgpanofum  excreare  capit. fofihoradein- 


_ inipfoelucehant:jacehat  enim  fixis 

fenfuanotualq-,inteUelluprivatus,fola  refptra 

cordis,^ arteriarumotuadhucfuperfiite.  Pro  ^  ^  ^  ^  ^  . 

etatpundeumhonefiiJJimatuaconJugeinQtirurgi-  Hippocrlik‘;-Aph.i,vu!ncrihuspoficopiofumfan-gif^^^^ 
cisacClinicisexercitatiJJimaatqiinduflriaananum  ^inisproflumuntfupervenientes  lethales exifluni.  Afhot,  j, 
adhiberetVulneraq^omniaiifl&affeciUocuriosiefr  Poftridie,  [eptin)avidel.Oao!>r.intelUBiis aUr 
anxiecumfirutaAaepiffemtiSjprimumquatuordi-  quantum  redire  capit,  (omnitamenloqueldadhuc 
verfaincapitevubieraprofunda,^ fihiinvicef^-  aholitd,niJiqucdadinterrogataunicot>erlioSffcul- 
tnepartimcontinua,partimetiamcentiguainipfam  terlmbvenHonre^onderepoffet^QinvAfanesve- 
ujq-,  fidfiantia  cerebri penetrantia,  invenimus,  qua  ropartium  diSarum  ajftdue  in  eodem  fiatuperma. 
dx^eciUoaccuratiusexplararemus,  inmajorivul-  nehantAderatinlupcrmaximaviriumimbecillitae 
nereojjiculanonnullaoffendimus.  Horum  quatttor  fiummaximistotiuscorperit doloribus. 
capitisvulnerumajuoderat7»aximumomniu,orie-  ‘Die  oBavaOBob.convulfionesin  brachio  finiar» 

batur  tdtoffe  temporis  dextri,  d  quo  fupra  os j^ncipi-  cejfare  coeperunt,  qua  tamen  in Jinifirafacieiparte, 
tispbliqueverfuslatusfinifhtan, futuram Ja^ttalem  ineodemfiatufubindeperjifisbant.  Infequentemde- 
perreptando  halterum  os fyncipitis  lateris  Jinifiri  indenoSemJatistranquillamcumegijfet,  pofiridie 
tendebat.  Ahhujusvulnerisextremitatealterafali-  g.OBobManeconvuyionibusinfaciequoq-,quadan~ 
udexoriebatur  vulnus,  continuum  adeo  priori,  ut  tenusfedatis,verfiisvejperamdeinde  horam  circiter 
mAnerailladuopropter  continuitatem, unumidem-  tertiampomeridianam,viribtes adeo  erat profiratta 
queviderentur,(cumtansenreVeradiverfa effent)  utjuperindormiret,grayiq^/onsnojopir/tur, quote. 
Vergebatvulnus  hocce  d  modo diHi  vulneris  extre-  pore eiEpithemataCordiAiaapplicumus.Cumatu 
mitatealteraadosfermeeemporisfiniflri.?rodebant  temabhoratertiaadfextamcirciterhoramejufmo- 
fefeefrafia  binaincapitevulnera,fihi  invicempro. '  diprofitndofimnocumflertorefopituseffet,  tandem 
ximeconjunSa,  quorumalterumoriginemfuamab  abeodeexpergefaaue,Jtnguleuilticofupervenienee, 
AterapradiSimaximivulneris.extremitatpJuprd  animammqgnocumclamoreeffavit.  Poftmonem 
futtiralambdoideamados.occipitisufq',tendebat,al-  deindeejttsautmfafciasvulnerucerehrifohiffemus, 
terum  quodinfUBum  erat  vulnus,luxtamodb  dibiit,  tam  foetidus  ac  teter  odor  inde  exhalavit,  quem  ad. 
itide  dfupradSomaximovsdnereoriebatur,^  in-  flantium  nudus  fere  flf  «re pojfet,  vel  ftltem  de- 
flarjamdiaivukierisquoquefuprafumralambdoi-  mortsei  cadaverappropinquore  aufusfuijfet.  Tofle. 
deam,verfus  os  occipitis  progrediebatur.  Injupercb'  'u  diemane,cumdenuopradillavul^q  infpicere, 
sdia  nonnuHa  vulnera  in  aliis corporispartibus infli- .  mus-.maximam  effervefientiam  ^agitationem  fan. 
tiafefeinconfpeBudabant,utpotefubcuhitobrachii  guinisJeroJi,putridi,ac foetidi aninMvertimus,  ut 
finiflri,inquovxlnusobliquumlMumacprofundu  mirum ddEluflt, qstantahumorumincerdrrofuerit 
eenjpiciebatur,  adeo  ut  magnus  nervus  per  medium  ebuBtioXotumdeindecaput,facies,brachia^ven- 

ptus fere  omnino  amputatus,  utpdeemcutiappen-  magnituSnemcapitisinfantisalicujusAevahatur) 
deret:minimusqusnetiammanusdextradigitus,ab  ut  cadaver  afleSu  horridum  omnino,  appareret, 
sfice  ad  fecundam  mauram  usque  omnino  difcif  Q^n  etiam  ^odiBa  partes  omnes  adeo  flavefce- 
fleserat.  Etnotandum,vulnerapradiBahrachli^  bantptc fi,croco  omnimode  infeSafiiiffent. 

Siorum exangtia adeo  &exiocatafuiJfe,  ut  inde  EthacfuntvirClariJfme,  qua  circahuncce  ca.  j 

nilomniiib  muris  exudaret:  propter fanguinis for-  flimfuneflumobjervaree^annotarepotui. 
fanotdpartemmqgisofenfam,capuevidelicetatfllu.  torrb,quiatequoq-,rerumadinirandarumacra- 
.  detiamproptermaximamjamantefaaam  rarumcuriofifl;muejfesmihifatisjuperq^conflet,fl.  " 


fedtfoexpl^jfemus,agrumq^.  ^ 

eejfariavSehatur,prsparavimus.  Etintersmdum  FAESC 
dminiflro  in  capite  circa  vulnera,capiBitonderen-  JileenJii 
tur^ntvaculaabraderentur^iperospotiunculam  fOHJ 


•indignam,de 
annoi^gi-Lutetiis 
Dn.D.fACOSO 
in  alma  oHcademia  Bd. 


'.LAJ^VI- 

■chy.mlptBM. 


ifittdinhochffmn 


frurpts  referret  atijiKadi^piilret. 
rrnu  hocce  'e  medio  frontis  enamm,  pipeme/U 
Kem, pstummcorondemstsipteretortHm,  fro 
ehatstr,ut  cstttm  eo  loci  omnttio  ferrne  attmge 
md  etiam  ( ipfimet  id  referente)  jamfemel  an 
c  firmiter  adeo  emi  inhiferai  ,  m  doloris  evt 
\i  gratia,  idipfitm  necejfe  fuerit  aUepeantum  re 


pergas,  etiam  atque  ttiamrogp,  ohteftor^ 
liauracor.ii.J3ecemh.i6op. 

,  I)1£manuelUrsTis»h^ 
ftdeeupe.  , 


ANNOTATIO. 

ri  cornuti  ,  &  monftro 
;  JACOB.  AUGUSTU 


Siaguiarc  quoque  Iorum  doloribus &c 
5LCabroIlium,Chi-  -  fri^da  orcis,conve 
i  Obferv.  n.  videre  brorum  tollunt, 
uomodoabfdnden-  -  £fyU. 

univerfilianeglefia  .  , 


OBSER.VATIO'^  X3?V 
De  ptrcujfidne  quadtm  gnvilpmi 
te,exqHx,!ms,^fmi,rhcrren 
fiqmttsis. 

Drttatifimo  atque  declifit, 
bn.EMANliELJ  IIRSTISIO.ar 


lii 


io5  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

^  {Iifccptb  tamen  labore  gratias  maximas.  A 

^  'Cafosjqucmmihicomaiunicafti^ratiffimusfmti  ViroNobiUDn.MAKCO  OFFR-EDO, Phil 
'  cflqaciecik>ncdigaas,m(juofcet6r  iUe  ,  qoi  jbphofiimraos  &  DodorcMcdico longe  cei 
C2  vulneribus  exfaahui^notaodas.  Anno  15^4-  bcrrimojobrervata,  mibiq;  commanicata, 

fitniie  quid  Colonia:  Agrippins  mibiobrervare  iy.MarmAnnoi6o^, 

EcuiuVirquidam  natione  IcaloSj  &  mihi  iami-  a  • 

liaris,  robuftus,  quinquaginu  drdtcr  annornm  "X  ^  Enfe  Aug^o  anni  kSoo.JacobusRi 
siatis  ,  led  optimo  corporis  habitu  proditos,  J.VANUsagncoIa,  anilos  natus  45.  plauitrih 
qui  &  a  juventute  morbis  parum  obnoxius  fuc-  no  onulHeverfion^ruinamq;  inlepailiis, 
rat,  quum  eum  juvenis  quidam  Italus  ,  quivix  punaorio,  fin^ulquegravativodolorisfenfu 
vigefuniim  annum  aetatis  attigerat ,  odio  profe-  pefiorejnec  non  de  quadam  cordis  comprefli 
queretur,  illum  tamen  viriliter  magnanimiter-  ne,&  Ipirandi  difficultate,  conqneftus  eft.  Tl 
6ue  avgrediaufusnon  effet  ,  clam  vuipinaque  racis;  vertebrae,qu2cittaullamcoftarum'fra6 
induti toga,iplum  percutere,  &  membrum  ali-  ram  contortie  &fubluxati  conlpiciebantur,  1 
quod  baculo perftngere,tcntare voluit.  Resipii  negotiOoperaChirurgifueruntreftitntse,ipl( 

-  fucceflit:  quadamenimdiecircatertiampome-  aigrofulpoftquatriduuffladeSleVat^utadcc 
i  ridianam.cumnegotiorumfuorumcaula  exfo-  Cietos  labores  redierit.  Verum  aliquot  elaj 

ro domum redireyelletjclamatqueatergo  ,  in  diebus ardentefebricOnfliSaricoepitiCumaf 
platea  tamen  publica,  venit  juvenis  ifte  ,  ac  tali  mate,deliratione,vigiliis  perennibus,  liti  ma 
idii  circacervicem  ipfum  baculo  percuflit  ,  ut  ma,  genarumque  rubofe  ,  Stlcipothymia  I 
protinus  interramvelutimortuus  ceciderit,  lo-  mutuo  liiccedcncibus  :  ita  demum  undeci 
quelam,necnon  intellet^um  amilerit.  Ad  ^es  morbi  die  (  cum  prslertim  a  vini  uiu,  conju 
fuas  deportatus,  eadem  nocte, inter  tertiam  Ss  indulgentia  non  abRinuiflet)  vitam  finivit.  A 
quartam  naturielatisfecit,  etiamfi  nullum  con-  perto  cadavere  ,  id  inprimis  rarum  innot 
tufionis,  minus  vulneris  (forlan  propterveftes)  Pericardium  fcatens  pure  ianiolb,  cui  velut  i 
appareretveftigium.  Idauteminjbocviro  art- .merfiimcor,magnaluiparteadutramquepo 
notatione  dignum  occurrebat,  nimirum  gravifi  fimum  auriculam,  partimexelum,  partimed 
fimus  quidam  ac  deterrimus  foetor  ,  qui  ftatiffl  marcidum  vifebatur,-  quinimb  contagium  fup 
poft  acceptum  iiSum ,  ex  ipfius  Corpore  exhala-  nara  finiftri  ventricufi  regionem  jam  invafe: 
re  coepit.  Fcetorilleitaau&usfuit,  ut  Icparata  inluper&abipibcotde,  dum  Chirurgi  mani 
a  corpore  anima,  nullus  eorum  qui  ad  mortuos  comprimeretur,,  lanio&quatdam  materia  exi 
traSandos  ibi  confticuti , 'cadaver  appropinqua-  pulmo  ejufdem  labis  particeps,aliis  interim  vii 
re  poflet,  fed  neCelTum  fuit ,  opus  hoc  commit-  ribus  a  naturali  ftatu  parum  immutatis.Diired 
tere  illis  ,  quilbrdesurbis&latrinas  expurgate  minterfuerunt  PAUtusOFFRjEDus,Doaotl 
confvevere.  Unde  vero  foetor  ille  gravilfiinus  dicmse,&Magift.SiMoti, Chirurgis. 

provenerit,  nondum  video,  cum  homo ille,  uti  ■  . - - - -  _  - 

dixi,  fanus,  robuftus,  &  morbis  pariim  obnoxius,  OBSERVATIO  XXVIII. 


rsfcntoBmD.Albertitiuwe 
iCsjCoiiiviaorisque  meiincidi , 


lapfafecundadiefenfim  ;  &per gradus 
iumbos,&  iplam'  regioham  renum  verfui 
dii.  Septimataudem  dodor  iftepaulolu’ 
confedit, nec  ulterius  defceriditj'  ledpau 
mifitiita  marite  undecimam  ,  &  dolore 
febris  difparuerint&  jam  opdmecorivali 
JeVirampliifimeCum  nbbililHraa  conju 


Observatio  xxx; 

PruJtuU  Falmena  firuriKitm  exa 


pratbebat-Eraf ilkrubicundai  &  fi 
fimili  filamentis, qualia  poft  fedtajii  i 
vd  phlebotomiam,vifunturinaqua , 

necdiuvitalcmforestgrotuiii.  Idqi 
poftmodum  quoque  edocuit ;  Cq 
mo  quinto  die  poft  dilceifum  meun 


OBSERVATIO  XXXli. 

iii  vulnere  quodam  peclorU ,  eum  ohfci 


atque  excellen 

.TO  ROSCIO, 

vfes  Doclore  Mek 


observatio  xxxe 


DeMateria  pleuritidisper  i 


CUriJJlmum  atq^doSijftmamTimm 

d.d.janum  antoniu-vi  saracenum 

thilofiphuraacuasJimum,(^  Medicum  ge- 

cium  longe  ceUherrimum.  •  . 

Cui 

Gnilhelmm  FabrkiusHiidantisS.P,!). 

TN  iisqua:  nuperadtefcripfi ,  vir  prseftantifume 


joS  OBSEPxVAT.  GHJRURGie. 

,cnitiAmd,fUmemrn±,  ey^.Kofiii,  DoHarii  DmK^,viUkr>Kamc<mmetii»tis»em,<^iatt!aQ 

Jiitdici  tibi  mtUiffimi.  QuifaukifivrMjeman-  &henevolemiSp'omittU,&frocy.ldnhkjammx- 

tctmosmyMs^J>ippaccepta,fmjmermrU  exci-  lMe^exMxipfr^qxee£mfiypyMimpa^ijci 
TxpatilueimerMeljly.xijfet,  epoiMintaoiratie-  priteytis^wKa».  hterimtm^ndsffohM  txahene. 

neenKccsrnmcnda, [eaincerwArmx  ‘■vekxtmtMy^ogfm,le:^dmi»qmij^amm»m,me.  , 

aereaarecmfer.damihiiig!am[eijit.  '  cwi^fetmtmodo.declaraJfeipp!MD.D.‘Dormii. 

EraemxiDdphmatesinxrhe  CuSmxmii,  »•  Km^cro.Eoidemireaimi  OgofroTraaMx  deCon^- 
biTuedicinamper  aliijaet  annes fdidjfmefaciehet  hsifiienshtsi,(^cssmnihU^eraUtmm  hoccompxn- 
fater  ,  ex mpis vicinis  ^.idanefecnn^imf eam  fem,jamhahesmsalmd , mitto  adte  Dijpntatimem 

^merfeLrlcofimsnifaller%intaJanfextam,n^  ciofjiciamfecert,fi^dmenon  Petro 

K^^^l^mepn^m^^Uvigimepifodif-  mnkarara&mirandaobvenire, 

fet^nfni  extraSione&exim,nefcio  epumedoing;-  anmtarf.remmnin^atatihimefaatrmmjtsiavi, 

rtimfaaoJicssmftdmonjsforetnncHlamfervulmesJsfe^nentemcafumexannetsttiene^jp.MreiScha. 

forasedxxit.qaareflMimdcxnaisadflantihesmsrr-  tonis^memxna,foceri  meiqmndamin  hae  Aca^ 
titraximmadjtcdicatitsfnitagrf,  -/ittamenvyJne-.  demiaPrtfejfmris Medicina,  tectmtcornmxnicave- 
ratifrecihm cmdefcentes amici (frnffiaes.  Patret  re.  Efi autem  talis. HeimricmBtefcherhovim.Re- 

etiamvulmsslethAemenmciavit adjlantibses ,  a-  quevariisvexaretur,restandsmeoreSitAsexSaa 
^timtamenfc?»ftrhonoammoefejtsfit,0medefa-  xonia'^'itteherpamrediens,amepmamtirhispro- 
ItitedejjieraretpmanusaKxiliaresiBddiaoCbirtsr-  ]rriogladiofeco>foderet,eAnnoi^S2,.  20.  Sepeemh. 
go  adhibendas &csttatienemtentandam  volaitpa-  infraeftartam  co^am,  in  thoracemadaao.^fubne. 
ter.Jujjitiyptamp-nmumeamlobipsdmonispartem,  nacoftainfergoexexme.  Qmdvxbiaseamen  in- 
quafm-asprcminebat,  prius  benevinolotamin  pe-  tram^nfes  duosjanatume^.  rerum  aecidit,utpofl 

Umfcereanimadvereensamputarefecitferreocan-  conquereretur,efrpofieadieii.April.  Annavfii, 
dante  indumento.  Reliquum  vero  mpeSius  benigne  male  haberet,  Sg  fequentibus  diebus  primo  aquam  , 
retrujit  Chirurgus  ,  SlatatispriHscuneo,adidex  &quicquidcibi'afumf^et,pofi  viridia,  tandem  die 
temporeparatoli^eop:ofi_is:Deindevulnusexarte,  t.Majinigraquater' ,.eaquemagnafopiarejiceret 
poJiea&Mediciprafcriptocuratumfuit,inerapro-  vomieu,cumfudoribusfrigidis&leipotlymiaaKde~ 

%speraliquoe  dieltandem  convaluit  ager  qui  dein-  tum^efl,deprehenfumque  vulnus  perpulmnes&di. 
.  dein  multos  annos  vitamprotraxif.  pulmonibus  ac  aphragmafeneira]fe,cirquidemdiaphragmatrans- 
thoracefemperfanis,&abomninoxaprrrfusimmu--  foftmfuijein  nerveo  circulo.  Puhnonisferenihil 
nibusPPulmonumitaquevulner aper  [e  incurabilia  repertumefiinJiniprolatereconfofi,cumprocAdu- 
femperautlethaliaexifierenegamus.NiJlinfiamma-  bio  cumpUre  exierit ,  exigua  portiuncula  aderai 
tionevulnusprpfundumjitaffeaum-.velubimagia  cofiisadhata.  rentricuiustoiusafcenderatinfini. 
vafa,authronckialaJit,autpropecirratti^t.Hecho-  flrum  thoracis  latus,  ci' cor  cum  capfuladefede  Jita 
risfubcifivisferihendaduxi ,  uttibivirodeaisfimo,  depulerat  in  dextrumtatus,uhi(^vivusiUe jubebat 

pto.  Laufannst,  Idibus  Decembris  Jino  1  doS.  mtum  etiam  fere  eircTventriculum  computruerat 

,  Tuusutfuus  Inquahiforiatumalia  certeadmiranda,tun 

ALBER.TUS  ROSCIUS  D.  illudvidetur.quodvenericulusj  ml..  „..-am-s 

— i - ; - ^ - ^ _  tavit.  Sedjamplurafiribendieciumnonefi.  Re 

.OBSERVATIO  XXXIU.  «^J‘nt  E^^odlentia  tua.  Dabam 

'De  vulnere  quo  Jam  admirandoPeSorR, cum  ' 

Jiaphraomatis  dilaceratione ,  'fr  ventri- 


,  Clarijpmo  Yiro 
Dn.DANIELE  SENNER.TO  DoSm-s 


OB  SERVATIO  XXXIV. 


CENTURIA  Ii.  iag 

Ab  -  giiebati&prdbe  cl^nmabat  ,  ijnecabommoi/^jj^ 

Amp!ifl5iimmac£iarifluriainVinimbn.b.bAa  inuniinditie&fordibus  expurgatacflet  j  .poftei  -  " 
NIELE-VIS^NER.tli.M,ihceleberfimaWi^  6“““™S®I=>nf“‘MeI>at,meo|uerainque^'  • 

'  tenbcrgenfiAcadcmUjMedidnzProfdfo-  bai^^ijiieiJanifefTizjflet:.  h'irri;ni.n,.i„ii:ii,„i 


longeexcellentilJimiimatqiie 


i  C'‘‘ 

'Gmihelmas  Fabricius  Hildarw 


cbnfis  eam  conferVabat,  &  non  hifi  ^oft  anhmrt 
exhibebat.  Quamprimum  autem  aliquis  pefte 
fcori-eptus  efl^hauftnmbujusmurizei  propina¬ 
bam  &ntinleabrndaret,abomnJqiiealiopotUj 
S.  A  -  i).  per  horas  aliquot  abftirleremmjunxit.  Retnlim 

DOaiirimumtnumatqueerniiioohBpIehumj  hbcgenusfemediiinnbnnuUisperiuiiores  i  ih 
VirAmpliffime,Domine&amiceomnimo^  iiiispervomitumsiHreliquisperabum,  autpef' 
de  mihi  hoiiorandilfime  j  ^ptiim.de  t^ESTI-  vOmitumSealvurn  fimul ,  tamaffatira  eyacuarej 
bEN  riA,qUod  adrnemiliEiitamgratum.quam  E^.major  parsebrum,qaiilIudlunileriDtj  Imitati 
quod  graEflimum.  Daca  Oec^Onejrie  ergaEx-  ^^Eituta  fuerit.^  Ego  etfi  riunqu^periculum 
celLTiingraiais  videar,  operanr  ^hpi  .  G^te-,  ^f^^^ui,neiquefacereaadcrcmi  hifi,tuamEhtena 
rum  legenti  mihi  dilputationes  liaice  tiiaS  de  “^*b^  <l^repriiKiiiteliexerbiattameninrObui 
PESTJLENTtA  i  nohdulla  ad  hanc  macetiam  ®°fitus'rbrpbfibusfemediumhbccefofEnhbii 
Ipedlantiain  mentem yenerunt,qua:hicadlcri-  •ininino  rejicreridiim  gflearhitroE  Quindoquii 
replum  gravabor. ,  Peftilens  Emiharium  per  radOne  Elis  putredini  hiimorurn  itimmoa 

>“  fcdtpotejantequaffi  vim  Iham  ek-  pcreadverfari,  niiUum  eft dubium.  Rereratprs^‘ 
L44«»<f?rat.circumfefripoire,intereiter0sannoi«ij.  terea obftruaiOnes  viferums noiiosSue humba  - 
EauranniinDn.JOHAN.ME^ULA,tumrem-  feSjnunc  pgr  fudoremi  auncvcrbpertirinas,aut 
f"‘«"*-pOfisS.S.TheolpgisStudio,foi  Viforobufta,A>™'«S‘i“ab  ,  , 

/«‘"“r- obfervavi.  tcumpeftefe.infeaUm  effecognO-  .  .  .  Simde  quid  ChtiftOphbrusAndreas,  bllm 


CiAnD.MARi6KEMi  PharmacDpOeum  bUdSAufeliz  Medicus  celeberrithut,in  lira Oe- 
rui^vcxcrdtatiirunum.mecurainconfilium  ad-  Capite  dedrteribUsi  fcfiptUm  reliqUiti 

vocavit  ,  utquzadcurationsm  pefliinecelTaria.  Te muluSpeftedorreptis' aquam 

nobis  viderentur,  ipfi  prtefcriberemus  atqUe  pri-  cinefei  ardetttes  gxtinxerat,  cum  frUfiu  cxhla 

pararemus.  A  duobnsenimjajcfaaij  jamabhind^^direimultbsquehacremedioanitatirellitaiirei 
diebuSEminariumPeftisiiimedeiiteEerei  cer-  ^Ppiuse  autem  felikiviumhocpropinafleiacpbtta 
toEiOi  Et  qiiia  ad  paternas  aedes  libenter  . me  edfiidOremprOvbcafleaddit.  .Putasnequ«dd,mea 
conferrem, omnibut  quzcnnqjlevbbishacinre  “fd^rntnmhoCcevireSfilasaraleiguadlixivinm 
neeeflaria  ddebuntUT  ,  inftfnaus  e&  pefcUpe-  iu’ftcbpioEcailtinebat,jaccef5iref  PSfrbcafu% 


Laiiftrin^  <Iiftat,abi  _  _  ^  _ 

,  rcritesfccdntuiiti  "sequeiSi^meniidaei^bft- 

ijuani  ad  parentes  veiiifleti  febre  j  cum  rigori-  AObitarieamintiiiifledebebab 
bus  infimis  Correptusfaittbiibp  <:|umetiamin  iruifegtiimfransVarfum^p^-' 

inguine  3  cujus  jam  irimum.Laurannsaiitcfuunl  fuerat  3  vcnjxicultimirithofacgfeperiiTei 

difcclTuiftiSerfenfer^riproariAsauaiuseli.  Adiii-  fed addit,  ijifum triduo pOftobiiffe::  Jilecomr^ 
bitis efgbai^phafmacis  3  reiiqiiisque  remediisj  cUjusExc.T.  hieririOneriifacit,pcf  meni*^  mul^ 
qiii  IcGutU  attulerat, conv^Uir^&etiarariurn  vi-  ftipervixit.  iiiKteni(|uehda[tti£tu^Ibpetiiii 

VitjfudgitnrquemidifterioEccklldftico.  Sed  dioracemvulnefaiUm,  poftnieares 'f&aUtquaa 
rat  iftesutdixi,  robnftns  &  Optimo  corporis  ha-  tubraciiratione,  fragmentumcaftipefalbcrafl 

bitu pr*dituSi  frteriamfejeciflejPetriisPigrayjCfeirurgUs  ce-' 

'  Affinlefa  ex  Arfeniebi-puivere  bufonum,  a,  “^S^rnus^nUbtavitTam  maxima  Seveheinens 

“'•^‘-liisqueeonfeaai&iefflpOrepciHscoUoappenra,  pdta°n«aSrtheddi facultas oxittit:  Exhuiuf- 

maximarriadprjElervationemvimhabefe-j  non  ^°?^^ft^^pr^bibfurnmaJDei6btefta/acmi*'  ^ 
eft  qUbddubites  CosMAs  StoTANusi  lUultrilT.  ^"icbrdiaapparet  i  ddride  nUhqiun^  riiOrbis* 
Cliviaccnfium  &C.  Principis  Ghiriirgus  longe  ^““tnmvisgravifllmisjdeiperaHdfla^^dinvO' 
celcberrirausi.Pra-ceptOrmeUsfideliffimUSima-  •‘^^'‘oDeimifericordiamiCmmad-ddhibitadili- 
gUi femper  ea fdlebat  facere,  maximamdue.ac  g“i“jdefaluteigrifemperbene'fperandUmeft 
lougameorUmfehabcreexperientiamiuanrarS  Qfi^WvEenim vuUsera partium priiidpuiii-  ’  ' 

B  .‘biliiaffirmaviti  eaquecujufvEaSatishominibus  ^^^Hippqdrtbiiimmeritoiethaliafcenfeanfut  fe, 

•  %8  quoque  poltcirtbiirdrA eam  tinienficvUlderabSsejiSlilfej  fervlvi, 

truauusnfusfUrii.  _  Sedguidfcntisdeufuifi.un  <l<i°5“«nl.OBfervauoaibiis  ffick  dfevulne^  “ 
niinPefie.S  MpvifisadSmenurn  dvemquert^  i  vefiCS*,  &  ifiteftinofijiii  exeffl, 

damTalcbenmacherumnamine,Jurifco-nfJltUnt  pBsannOtdvn  Vulnera quOqUe Hepaus  ,  qusfi,  t- 
•  «>gnovi,quimepratfeateremiit,l?maxithoeum?“diumferedifSclllima,prbpterfanguiniSiqui:uW^^^^^ 
fru^domelEeisfuisStamids,  muriam  in  pefte  l«Jnifo!e't,prpfufibaem  ,  videntnrUon  p-S»; 
fispilTimeexhibuiffe.  Accipiebat  auteni  niuriani  n>binbinfanabiliadfe,  expenenna  docuit,  & 
.«rnEpordna;,  camqueadignem  ia  lebete  Co'^  Vin  doSi  teftantur/ ‘  Milii  quoque  exemplum 


chirurgo  loage  celeberriolo  ,  curandus  eom-  cmm^uidemiXfiiidt 
pfsdiffisvirBinyiferein,  &  graviter  laborantem  fitrlihusfk^csnafii 


ofiendiflem»aIta  voce  iic  exclamare  ^ 


ao  O  S  St.  A  t.  C  M  i  R  tl  R  d  1  C. 

:j4.nnnmnonvulgareobiervatecontigit,quodEic^  C. Littis  tuis,  J^irCiMjpme,  etnicehomrancie, 
T.edininunicare  tiilum  edL  Helvetius  quidam  Jfjn^sadmeture^mdes,^  taUti^asdeju  Je 
aiginfaahnbf.mcoDSiauqnpdani  gladio  Hti-.  Teplemaobfcr^ittimes^^^flm^militu,^ 

■  murtl4ue  Viiiniisrecepit  Sanguis  copiose  c^*.  nKas^ihig^atisJmt.itccidentnt ,  iis  re¬ 

xit,  ita  utin  deliquium  animiincideret.  Advoca»'  JpcnSftmJiixcerfismntmyinhMhcarKmdifim^ 
toChirurgo,cHmVnln«sexplorare,&mcdica-  rM.mc^KCfflWwian-cOT&i^ra.  JV)a>c,xsdimmt 

itienta  ad  languiiiem  Hilendum  imponere  v^-  taceamjhoficcccafthteTttarri^.  Rem  Autem  noA 
let,  fruftunlHcpatis,  adoftiumVuhjerisiefeoE.  ingrAtAmmetihifASurumexifiimo.j;  far  furire.. 
ferebatjqubdcumforcipibnsapprehendiffet, in-  feram,  atijueiteramdetjuihusdamrehusMedteii, 
tegrd  eStfaiit  Acquamvisfeviffimafupervem-  &Qririirgiamfrecifiii,  in  tftaittfrimiiexceVie, 
rcntiymptamata.nrhiioiriinus  tandem  Dei  be-  ffeSanrihta,  adte  feribam. 
nefido.  Optime  eOnvtinit  Poft  annos  tres  febre  FacitinOhfer^vatimihutUuChiriergicumen- 
continua  correptus, Genevam  appulit  ,  ibique  tionemfunfprUm,(^UJismembraniscerebri,exhii.. 
in  nofodochio receptus,  ClarilKmo ac Doaiin-  morihusadlecumaffeBumajfluemibiiietsnafiida^ 
moiriroDJANO  ANTONIO  SARAZENO,  ces.  Qua&alkritmQiirurgirruta  eSifente)itia,abi 
Medico  Keof 6  pix  memorise,corafam  meo  plii-ljn  mentem  mihi  baei/tculieduiium  .■  erdh  fatum 
rimumhonorando,acD.JOH.  GR.IEFONIO,  memhranie  cerebri  affeSie  generentur  fungit  Fa. 
Chirurgo  longe  celeberriolo  .  curandus  eom-  ciHmijuidem^video,e^edicifilumfungartmin1>u 
miflusfuit.  EgO,qaum  quadam  die  ipfum cUm  ‘Vulneribuecofitismemionemi  Sedinaliis quo^e  - 
pwdi^yiris  inyiferOT,  &  graviter  labor^mm  fart^Mfangosnafcifajfe,had»eferfuaderetiide^. 

-  ne  miferanduml  me  nunc  febre  abfumi  ,  neque,  herga  Medicineaftramdarem, acciderunt.  Priar  f,i 
.  a  duobus  curati  polle,  cum  tamen  ante  annos  hecefi.  Puer  quidam  annas  natus  circiter  decem,expa 
tres  graviter  in  latus  fauciatus  ,  ut  fruftumHe-  fidtufedemftnijirumadterramvehsmentiusalli- 
patisgladiomiEuablciflumatqUeestraauffldret,  fit,aeque,inflantairegioneminimidigitiJsf!t.Uine 

finitatireftitutusfuerim/  Nos  cum  diae  dere  at-  fuit,fidm^Mquodamimferita(fiirfaniuxatia. 
toniti.Etusinconlpeaumexhibuitj&cicatricem  nisalicujutrefanendag'atia,adhibitajfafeadetir^ 
longitudinis  Ipithamie  e  regione  Hepatis  mpn-  fumfulfusfuit.  Hinctuniorfaulatimincremen- 
liravit.' PoApaucosdies,  cuui  occubuiflet,  caia-  tumfumfu,itauttettimfediumftehenderet,cutim. 

,  verejusinddimus,  &portiunciilamquandamin*  qminfgniterdijienderety^ifedesdigitorummagna,. 
Efflilod  Hepatisabfcil&m  fuilTe  ,  vuinusque  d-  intervalla  ab  tumareitrinterjeBum  difiarent.  Cutis 
eatriceeleganterpbduaum, reiplacomperimus.  tamencHarefanafdrtiflanefuitftmslis.Tentata,ut 
ReliqureVero  partes  corporis  ,  iiiib  &  ipfumhe-  jierifalet,avariis  varia, fid  amnia frufira.  Tandem 
par,nihiiomihuslccandumnaturamlehabebanc.  adChirurgumferventumsejuicumfuffuratianem, 
Denique  de  cauia inopinati  a  nobis  difceflus  ab  inJlgnembcimaUitiemfaBamefe  crederet,  & 

'  ClariCViri  pn.D.DORiNGII.&qubdincoe-  'dolares  increfeerent,  aperuit  lacum.  Parumfangui-  . 
ptara  peregrinationem  fuam  abfolverc  ipfi  non  nis,furisveranihilefiuxit:mexverafraftliitquaff 
licuerit,  omnes  dolemus:  fuit  enim  nobis  tharus,  fingueda  quadam,qusvulnus  claudebat.  Sequen- 
mcrltoqdpfurnproptcrprobitatem,  &finguia-  tibus diebus f>angis,nigro firafijanguinef fena,  co.. 
rem  lui  dodrinam,efuditipnem,  &  in  artem  Chi-  fiafuserumfere  cieperunt  i  0- in  flanta  pedis  Ver- 

-  '  famur.Doliumqubdapudn6sreliquit,.Franco-  tanta,quaSmidiumthaltrumaquaret.  triperta 
furtum  ad  Bibliopolam, vellrum  .  Zachariam  iPa^ihiltamen^.trididecidit,(!)-nihilm<rrtua.car‘ 
'ScHEaR£Rmifi,quiidtibi,uipi:o,tra^turusell:  nis fefararipatuit.fed fuit  caro  quafilbangiaadu.. 
facqusfo',  'ut  adDoRiNGioM pervenire  pqffit.  fd,cruenta,fanguine turgens Crflillans.  Cceferunt 
.V&  Vir  Anipliflime  cum  tuis  omnibus,  quos  te-  c!raliisinlacis,adlatera,tg-fufratalasftfngifeefs. 

<  ciim  ego  omne^idomellidmei  peramantetfi-  ferre,  fotdaeir  horrenda  ajfeBu ,  utpars  illa  pedis 
lutamus,  a^uliiidog.  '  magtitudinem  capitis  pueri fuperaret.  fand^ad 

- - - - -  feaanemventum,^pracifumej{pediumufque  ad 

OBSERVATIO  XXXV.  asnsmiculare&calcis.QMdabfcifumefi,carafuit 

f  £  <”T  caagubiadenfa&vifcidapingueM^oraf^nnilis, 

VsrumClarisfimum&ExcelUntisfsmurnrb.Gm...  l7atc‘Jf'i]t'2'mal’^vZZfki‘'‘^^'’”~ 
vit.Deniquetunsarmagnut  adfni^mringuinla. 

, ptfer  in  vivis  epdejtit,  ^ 


'  Ciariff.V^ipn.D.DOBiNGirj&quodmcae-  d 
ptam  peregrthatiofiem  fuam  abfolverc  ipil  non  n 
licuerit,  omnes  doleiiius :  fuit  enim  nobis  tharus,  p. 


VsrumClarisfimum&ExcelUntisfsmumrb.Gm... 

. ,  HELMim  FAFRIGIUM  HTLDANUM.Oir-  iXrMuau^eba 


C  E  N  T-U  R  i  A^IL  Iit 

t/i!urahipm-Uhaefi:T'tter  dmdaim  mm^  cttr  cdrporis  pambnsnsCi  ne^eto^  (jjr  <( 

**  Aeriam /Ltlnre ^avitenvi-xtata ep.  jj^gff^n&ndam  videO. 'Sed  quiaidrafilEme  acdtiiti  & 
l^turntMJaiiAdcxtrAaionmUxffa&iicUKtixsex  fipiffimead aliquod alind:^edas  tumoris hujut 
demihus  fuf  crmiiui.  OrUiit  pifiea  titiirailmn  hi  modi  excrefeniis  c^nofe  referri  pqffint  ,  nt 
piilMofriifeillfmdentemyTaiigmHdinoihdeipfhx  jjofteadicamjyifum  ift  Attthorifausjillas  Ibluifli 
m.ipiii!cciimiffajmti,nitpmihpei-ireiiBr,pUi  modortKrelcentiascafdofis.qoajeSempioaa^- 
pdKfecreStxr.  aferiiKnfedhitrdiffit^  ,‘h^Aii-  hioj«membraniS)aatcefebroipfbpropullniant, 
qmtgiaufMgxinii.  fopiavmtdreg^ipfd,Hi^  fungosvoc!tafe,quttmtamenj  fifutdiri)  caufas 
pichm,p-(ttKi)^t:<pU«jfK idlim^evitimhdn  &genetaridnem  fungorum  rpeflaTe  Velimus,  iu 
fidumfcrdspro,hi»tra,fcd&flrhhrisexcrefi&tit,  aliis  quoque  tot^rispartibusj  apii  minus  qudut 
p«e-mj^tindm nmiem^erfii.  Parmtsf rimam  es  ipSj cerebrojant ejUs  menibranis,nafdpoffihfe. 
maliciopamfKjpicantiirhaitiflape^  Pittrjaaiis  Hujusfentenrii  qUoque  a  aOdquis  aonnulfi 
f»afdJmvea,cuiU6illiisiitcliifxsfiieritt  i  adinii-  funi,  &  quidem  praftamilfimi  Chirurgi,  Brunb 
riorernKxUengidam.Eibtipfiminfestnsm-tim  iaprimis, 'Theodoricus SiBerlapaiia.  ^aado^  ' 
fmttiiherctibim,cjtiodpofllaftipr!te JfoxguiJi  iUa  quidem  BrimofubnomineNAGTAjnihilaliud 


xem^idamqHalidegenefird.  Haceifinead  imelUj 
5r  qa-rifmii.firihn^teXH  audiam ,  i/aid  abi  enimr 


igiqquimfungolashafcecxcrcfcehtias.  Sie 
1  verba  ejUs  foaant,  PUfm~^  accidit  ia  ^tii-  Srat 


titmemexchefcedtiaritmyhaaariimpiinaftartim,  hifi‘m,ma^amcmBeutpltlrmmftciitfit«giis,iir 
«tappeilam,  ^uaapofiematamagaa  ,  iarxafaO^.  n6sep'Ciime<>dslir-,aiafiifldotdrineiia!pparvaSi 
mollia  fmt,fti»gils4,  ep  ditmt :  fXxgortsm  ta-  heqaecOlor.niijtle ptdfatio.&c.  TheodoricUS  ea- 
meti,ijaanilimqaidcmmimmiimintionemfacimt  demhibetverbai  noa  tamen NACTAM,  fed""* 
tantam  i»v4ner4xscapim:ttamitadme perferi-  NAPTAM,  cjufmodi  excrefeentias :  Bertapaliav?:,’* 

hasmtim,an  bii  ^aosirihii daahashifidriis dijeri-  veroNATTAMlUasappellatEtdilerte  dicitjef-usafsj! 

pJiyherifaagifaerintpnonprofiii^iihabeiM^aod  fe  apoftcmaglandulofum  five  carttofum  ,  &  re-  mmibi 
genus  iamoris pertineant.  Siverfpro  fungis  signo-  iSe  qUidem.  Aliqttandoenimhujafmodi  excre-Mf-a» 
Jcis:  ejulptijUddassthoreifaUim  in  capitis  vulperi-  Icentia:  (de  fungis  in  capite  nOii  loquotj  ihaE- 
busdeiismtntionem faciant  ?  veram  ito^udfsirt-  gnamaliquaminlecontiueHtqualitatem  ,■  dura 
goramfsdsjeBumfcirevelim.Quidfsinssdfitmerm  ia«qualesquefunt.  A  glandulis  lamendifferunti 
Jsrana  irigenereAiuisjUodcunsjSittorpusmemhraniH-  Utidem  Berfapalia  tettaturi  Ei  fiipradiais  itaque  ts^oii 
funi}  fed  nihil dlpnire volo;  Virhmtuumeahrt  defcriptionibuS ,  tec  definitio  refee  eliCi  pblfe, 
}ddicium,{Sraliijuidetiasn  de  Ver»  fungorum  curO.  mihi'Videtur,  nimirum ,  Eungum  eofpuS  qUod» 
iiontfficjuidpraeriUa^s sjSiiin  Obfervationibus.  dam  cdrecarnofUmjUtplurimuiH lasUm,  molle, 
funt.  habes)  expello.  DahsmtebergaCaUnd.  « indolens,  eshumoribuS  fupeta  buhdantibus 
Septemb.lSoj,  &flatulentis  ,  fubito  3cp^6  temparisfpati& 

'  T.Escelleati*  progenitum,  Utpiurimum,inquam,fepiflimd 

■  .StutliofiiSmUS  enim  non  laxa  aUt  mollis  eft  cserefcefttia.  &sec. 


enim  non  laxa  aUt  mollis  eft  eserefeenda  hsec, 
’  .  *d  diira,&g!andulofadaaqualiie,nonirtdo!eas, 
““  fed  Cum  dolore,  pracipue  fi  malignitasaliqua  ad- 


Pungis iamearnop,qtsdmipeisiindiverfs-  corpor 
corporis partibus  nafieniibusi  . 

Ampliflimo  atque Clarlflimo Vlr0.t)n.I>ANtE- 
LISENNER.TO,  MedicinzDoaori,  inlUu- 
ftri  Academia  iJt^ittcbefgcnfiProfeflbriiott-  Honfai 
ge  celeberrimo ,  aittico  fmgulari 
GaiihelmusFahriciustPsldami  ■  plunm 


te,  pracipue  fi  malignitas^iqua  ad- 
idmodum  in  fungis  ,  qui  in  infimis 
bos'nalcuntur,E^iffime  adeft.  Tu 


amgi  maligni,  nifiinfigni 
:rit,&  proinSepiprefaffi 
uiirh  humor,exquofiing 


ge  celeberrimo .  amico  fmgulari  fuugicircamenynges,  autcerebrum  ipf“ 
GaUhebnHsFsArsciustiildanUi  ■  plunmumbcmgnaeft , &utJoh.And.aCrUce 
Ss  P,  Dc  _  .  refert.aerea,necnonvapofo&s  ideoqueexcre- 

icentiam  miUimeinalignam  procreat.  Exete- 

QVas  Cdend.  Septemb.  titsp.  ad  me  literas  fccnda  autem  illa,quiafepiflimd  parvo  temporis 
dedifti,  virampliflime,  tandem  p.Mardi  iparioprorumpit.molliseft, Galeno ifittiilitu* 
eqximeelapfo,aeccpi.  Etquianuni'na  Prail-  dine  fimgus  appellatur. '  Quemadmodum  enim  «.  n,  , 
eofeenles  inftabmt,qninetiam  Bafileam  &  Au-  fungi  qui  coelo  exiftente  calido  3£humido,utpld-/«a.  fii. 
guftain  VindcL  mihi  proficiEendum' erat,  adeas  rimitai  unanoae  kerra  ptdvenienteS,lponMofi  ^Mssh 
maturius  rcfponderc  non  licuit,  quapropter  ne  ac  molles  iunt,  ita  etiam  fungi  eirca  men«nges®-J- 
ferat, qfanixd  rogo.  aut  cerebrum  ipfum ,  fihumor  aliquis  beifignus 

Ane&tis  quos  communicafti  j  tccuni  fungos  copiose  aMuxeiif  j  cidifime  ^oHuntur,  &  qUi» 
appclJOi  &iungos appellari  polTe  j  non  eftut  ^^proptcrfamtmmiiatur|prOVidentiam.Cura 
qmTpiam  ia  duoium  fcvocet  Eriainfi  enim  Au-  ^^^vixaliquid  fcpcriripoiStjquodadeoljtim,; 

tfcorcstantummododefungis  in  capite  denuda-  ^cUracerebtoejusq;  membranis,  atqf- 


'  C  E  N  T  lEt  R  I A 

,  ^  ,  A  i  at  jnnfV!  j  TinTnn"=*frp^^^^  yishumonbosexpii  ^  ^  — 

S 'fflihiadduaiKMt.cui^bmmvirik  ddenda. AbkitipTVcaiquedolorenildimnft 
“^SmniokmacrcTarat,  otmagmtadmem  fctafplkandaiTdunfequensIiniir  -  - 
shh^,rcceDsn:^<^!Lix^V2tct.Hxcl/  R.  gerasn^a  &  :  : 

fi2nikdiiraerat,&liincmdeulcdibiBpn-  Giimnu.el£taiana5mj, 


maHgnmqoe  CT; 


Therebinth.lote  j  ij. 

OLrdfic.:  .  _  , 

_  But^recentifloil  Ma  :  :J. 

inarticulbruinqnoque  .  i-OLdcTitAoTOr.  &  v  '  ■ 

,  Tulnerib.S',  ^nnanqBam  fobftamia  quadam  Amygdakridalc.^tog^-.Liqa^t6!daa 

inod6e%a!faedmerab^ens,B»6ddli«&ns,fc  lentoigne,accdlentari  Deinde admdce  -  •  p 

:  Sndins6v!;Miiiaat,.&e«n.l^ 

Mcabulo,.ii«G/y»-!/Ajj>‘^<iUnt.  utpW  men&iinponatur.PofteadpEUcetarfequdisGa- 

i6ampriEccderejveletiaineom!tarifoIet.NVcio-  taplaCna.  ^  .  , 

■  -  '  ltinnsodbinTOtocribusaineUlomm,Vemm&in  R.  Micz  panis  albi  Ife-t  •  - 

'■  ;  ■  affisdranferos,  hujusmodi  fongos  eiCreviflej  Eann2rOTiCydomor.&  v  j.  n  .  > 

’  .  -r-.., — .  Fcsni^m  smagiuj,  Coquantur  cii^Ja^^ 


in  quadam  puella  cacochymica  bbfcryaTU  l9:e  vacdno  ui^e  ad  coiififtentiam  gataplalinatiiti 
Propterdoioris  enini  vehementiam  i  fangirisSc  tumadmilceibuiyriieeent.  -e;  P;  .'h 
humores aiBuunt i  qui diveriaprogtountfym^  ■  Sidarolad  , '  i,, 
ptomata  5  velati  inflammationes  i  pme^onesi  -  i)evitelL.jJybr.ahi^VG:- 

herpetes,  fluxum  ierofi  humoris  i  &  ejusmodi  i'  A3amgihum.|.C  .  p  ..  - 

quamplurima.,.C!uodfifanguislxni^sJanda^  .  €rod  j-C  > '  V  >7  ' 

bilis  &  fiatulentusadmiaohuniorepituitDiq  afr  ,  ,  Vitellos  qVbr.N,2>Milce, fiat  Cataplafinai 

fluxeritjacniturajquinliliqnantadolaeftieieS  quodralideunacunipr^riptoungUeiitotantiC- 
aliquid  procreare  tentaveriq  fe^uitur  extubemii^  per  appUcetur ,  donee&loromninb  fuerit  feda‘ 
tiafa£crefcentiaq;ca  .  .  .  -  .  .  -  i.i  .. 


_ ^ _ j _ __ji:  nequeiflteriiilcircafungnm multum  labo- 

iuordcdmAuguaaVindelicor.  .redieas,Lavirtgm  randumeft:.  quod  enim- ffl^ismrgetiid  inprimis 
i  viris  Clarillirais  &Do^iflimisjOri.D.Bartho>i^  ecanteomnia  incumbere  conVenitiSedatodoIdf 
iomaCo  Mercfclino  j  atque  ValentiUo.:Rulandoj  rei&humbturaafflnxujiequens  pulViS  fiingo  itt» 

.  hledicinasDofioribuSj  Juvenis  quidammihivi^  ipergeudiis  eit.  •  ■ 


Ri  Pulvipradpitaiii  _ 
Alum.:uflianag  fi 
Vitrioli  utti  gji 

Pulv;  radic.angdicat  '  i:  ' 
^  Arifl-oloch. rotundi-  . 
Cariophyliat*  &  .  '-i  ’ 

iridis  Florentina  ana  g  j.  htifimi 
Pofteaapplieetur  fequens 
Ri  tonz  fabar.  &. 
Lupinor.analiiij. 

Fimi  columbini  |ij. 
Puivirofirirubrar. 

Myrtilioti 


j^us  exhibitus  fiiit,cuj  Us  tiiigua  in  fungUmcam 
trofum.qUi  totum  fere  Os  implebat,  excreta  fuit. 

Cujus  hiitOriam  integram,qualilham  tandem  exi- 
tusent,  aCiarilfimO  Dn.D.Rulaadoex^eaoj 
eamqiin  tertia  GentUria,Deovolente,videbiS. 

De  tJvuia  icirrhofi  j  &  velutiin  fimgum 
excreta  j  exemplum  in  ObietVatidiieipi  hujus 
Genturis  vidifti.  Ficus  ille  cancroiusv^cujus  itt 
pf  ima  Centuria  Obfovi  t  .firmeutio.nOnnepot- 
eritquoqUefunguscancroiuSappellari  ?  Itaque 
iubjedum  fungi  iion  foium  cerebrum  ,  ejusqUe 
tncmbranas,  fcd  &  omnes  corporis  partes  ftatu- 
cUdaS  efle,  eXiflimO  :  imo  &  circa  anum  aliquan¬ 
do  fungoSnarci,  reflatur Parxnsiib.  la.cap.zq- 
piflerunt  mmen.primb,quoad  cauflsidrcamcm- 
hranas  enim  cerebri  ut  plurimum  ex  Anguine 

benigno,  aereo,  Scniinime  maligno  geherantur,  ..  _ _ _ 

jnreliquis verbcOrporis  partibus,  unacUm  fiu-  qUa  naturam  cancriApiat, adfuerit,- _ _ 

gtiineftrculcntoqi^am,  imb&aliquando  ma-  ralevioribuShiiceraedicamentisnon  eedetfUn-. 
hgiia,  corruptaque  matetiaadfluit.  Differunt  guS,  acrioribus  Vero,  veluti  arieniea,  oleOvitrio» 
deinde  in  cUtatiorte :  cifca  membranas  enim  ce-  h  j  &  hujuCnodi  Apricis ,  cAhatorids  adbibitis  j 
rebriprateruuivetAliaibAnde,  utianteaquoq;  magis  irritatarmalum,nechOnmaIigniuS  effid- 
HiOnui,fnngUstraiaanduseft,necullomodome-  tur;  quemadmodum Obferv.i.Centuriimbhui. 
dicarnentumadeeft  applicandum,  qUemadmO-  Quid  igitur  inquies,  fadendUm?  ProAiflqquo- 
dumcxObArv.i4.&ifi  Cefltur.  t  colligere  li-  modohujufinodiexcreAentiz,niCtddidtuSei- 
q^iurcliquisVerbcorporispattibns,pmefffle-  AindaUturi  tUtb,  cito,  &abfqUemagn6dolore, 
- dicamenta  acria  &  infignicef  exficcahtia  ,  imS  &perictilocutaripoflmtinondnmvideo,qunm, 
dccrodentis,  aliquaudoqUoque&ferrum &i-  quemadmodUmdixi , 'ab acrioribus medicamcn- 
gttemspplicaripoffe,  fepilfimecumfrnauex-  tis  irritentur,  &  majorem  malignitatem  acqui- 
pe^sfum.  In  volneram  articulorum  fun^i  faut.HocmodoahteunnosdeCemfimgumilium 
^^fimuldolor  ingens  8C  adflttxUS  humonuU  maligUumacdepIoratum,  in  membro  virili  eXi- 
adcftjTiSustcnnis.inftitUeaduScftjCotpusdpm-  flentem,  cUjasSttteamemim  ,  fliiciterextirpaw. 


Abiynth.ana.5ij» 

Salis  marini  fij-cUtBlixivio  fiatCataplaJina. 

e;  .  duriues  aliqua  aut  malignitas. 


«s'- 


C  E  N  TU  R  I  A  It 

-Ootoem  TACOBOM  AIIBER.TUM Vindo-  aen^dolvcamlc^odptifa  dicsdliqnotap-  olf. 

— - JT  plicuimuSjf^abfqjfru&u*  Hinc  ^em  aliquam  . 

loquoq;  concepimus,  materiam  in' halitamrefolviporfe» 
yaSliox  Qaoaceerfico.mecam  plane  qaemadmadnm  miliiipfiolimataderat  A  Dn- 
fojfe,  idalimmPUegaionemfabeffej^^azmf;  jiaqneBLOSCIO decoaomligniGuaja^&Saf- 
jnatareincidcrctur.antdeTitaaaumeflfc.aiiEa-  ,feparill2,add!tisherbisteparrefpicien^aspr5- 
mrn  ip&m  morbum  inde  diuturnam  ac  curani  faiptamj&per  dies  aliquot  obibit^  fuit  Ve^ 
affidaemcontraaoram.  Verum  cdipadftand-  rum  tantam  abfuit  .  ut  n^em  diflipata  luent, 
busbttciignificarcmas^attoniticrant:  quiaeaiiB:  qainpotiusintrapaucosdics  drcar^oncrobe-t 
ineutenullanecintempeties,ne£tamOrappare-  patis  inter  mufculos  abdominis  &  peritOBKum 
ret,  ac  de  interno  abfceflU  jp&'^eEruaderi,non  defluxerit,atq;colleSafit,utrationedolorispun- 
poiret.confiliuranbftrumde  apertipnc  &  inci-  aom&pulfatBt«jlocas,sn:quoijncifipfaeienda, 
lionemufculorum  omnes  plane  refpueruntnihi-  nobisiatis  innotuerit.  Quamobrem  ed5.e*trHlfe 
lominustamcnpecieruoti-.utliquajrationeano-  cusincute-aihilSp^afetelSjinetamenmateria  pe» 
dTnis  exterius  adbibitis,  dolofleniri,  &  internis  ritonsum  penetraret,  atqi  in  vacuum  ventris  de» 

,  fomptis medicamentis,  fcbnsj-  naujea& eruSa»  flueret,  conimuniconfenJludelibecayimusj  mu» 
tiones,aiiquomodomitigaripbfrentitentaremus.,  failosmatuteincidendosefleldqiiodcitit^prse- 

Nosfdcpr2fcntitamenpericnloiafta.prius^P-i  lenteprtEdi<9»Dn.Bosci^,Gi,*nDioMAa;ioNE, 
gnofticatione)omnia,quuneeeffitasrequire^^  aliisqueifeliciMr.ame  falSEum  fuit.,  Qnqjfaaso,  _ 
&eaqmdcm,qaa  fieri  potuit  diligentia,  admim-  pnscopi6sceifiuxit*i)equedinpojJ,febri5jdoloi^  .i 
ftravimus;Poftdiesaliquotjiium  orca  mediam  lipotl^miapauianroccflarunt.  Ulcus,  propter  ; 
aoSem  dolor  protiuus  temiifletliberatatn  proTj  putis  copiam,  qu«  effluebat ,  perjnenfts  aliquot 
fos  feeffe,  Egrafibi  perfuadebat.  Mox  feptima  apertum  ittinetScoaffi  fuimus.*  fcte^spfin?* 
hora  matutiqa.vct  domum  ingrefli  ,  ecce  prtc  viausxatiQneobferyitta,&corpQKp!erinterval.t 
gaudio  maritus  nobis  occurrit ,  fignificans ,  uxp-  kprofai^purgatb  ,•  decoais  item^fiidotiferis, 
tjemfuamdo.lorepenitusliberatam.  Idquod^.  additisiis,quEhcparrefpiciantspartesquenobi» 
reiplaverumeffe,illicocomperimus.Dplorenim  lesroborant,ufas,tandenifiDg«lariDeibeaeficjp 
ferennllusaderat,tenfip  quQque,-  eruUationes,  oprimeconvaluit,  .  m».  ■  .  ■:  .  i.-i; 

Scnanieaceflaverunt.  ©uritiei - 


OBSE8.V.ATIO  XXXK. 
ifeejjif  ingenti  e ifiegime  Hefntis  adaperti, 
■  fu^ti  ftrjHota  cif. 


kplam  efle  fflcile  nobis  colligere  licuit ,  ,qn 
iammaritumde  eventu  morbijccttiorcm  fa 
mus.  Paucospoftdiesfdenuoin  infimo  v 
dolore  exorto ,  febris;ardcns  fimul  &  con 
fupervenit.  Tandem  lipoth)rmia,  quipetia 
dore  frigido  correpta  atgB,  naturE  fatisfa 
do,pknde  pieq;  ex  haevita  deceflit,  Hift< 
hanc  prolixius  aliquo  modo  reccnlere  plac 


. Exemplum  L 

ere-  A  K^^iiadri^enatiuSquidamln  ffioii- 

Lite Coronato,  pagoptopd  Hildenamperan» 
nos  aliquot  obfituaionevifcefum  ,  &  cachexia 
laborans,  tandem  dolore  diutunio  ac  magno,,  d 
•  regione  Hepatis  correptus  fuit.  Ego  tandem  peC 
r  litefasAeyerendi  ac  doaifflmi  viri  D.FRJDERI» 

.  Cl  CO^peOMipiEmemori*,  ^mlociver» 


Tyrones  ,  quid  in  hnjurmoffl  cafibUsagendum  ‘Eimm  inH,mmcinielp  unmunt 

Ae«dnVru.inteUigkntdcedifc2t. 

'Giltis.ciiimtotiusfcrtnelaterjs  abHii 


OBSEUVAtlO  XXXVIIL 


ad  coftas  veris,  lirteatnqae  alb^ ,  &  , 

dorfij  piiris  plena,elevata,&  extenderat.  Dolor 
■  ttaidan,  AfreKU  continaus  &fflagnus^ipothymiE ite";  naurea,ap- 

.  ^etitas,vin^(|;ptoftr^^  QuapropKr 

j  ..  .  mortisfe‘dfictilifiii,nevenomenin3peritichifuia»  * 

A  Nno  1 5  J7.  Sabaudus  quidam  quidragena-  n,;},;  adhne juvejii  compararevideref,manuma» 
recufavi,&  fcqaentidiedomttm  reverfus 
ktem  ad  finem  coftarum  nothorum  kbofaret,  PbftmeiibitumiCumBafbitonforincOnfi» 
^tfannamyemt,mequeunacMC^nffi^^^  Humadhibitas,vomicamapemirct;'maximapu» 
do^moviro  Dn.A^ER.TO  K.OSaO,  a»  fis  copia  impetuosd  effluxit  Inde  etfi  dolor  Si- 
I  pud  l^uknnenfes  Doaore  Medico  longe  ede-  quo  modo  imminutus  effet.  intra  biduum  taffleU 
Bc^o.mconfiliUm  advocavit  Invifentcseum,  Sgef  animam  Deo  reddidit 

fto  dutirieminter  mufculos in  profundo, riobk  Annb  tdo5^lolotei“ffl  nfflbeomio,  fismi»' ' 

ofafervarehcnlt  Quare  dolorproptercompref-  Uim  finiili  abfceffu  d  regione  hepalk  kfaoran- 
fionem&^nfonempefiton^ieratmgenSicnm  jem  decubuiffe ,  eumfiue  prdTertte  Nobilifi.  a£ 
toriciilaadjunaa.  Corporeleniterpnrgato  fo-  Clariis.  Viro  Dn.  PaulS  Lentolo  ,  ReipublicE 
inentauoness  cataplarmata,inunaioneSidifcu»  Bernenfi«DoaoreMedicoceUbemmo,apertufti 
K  4  &sgram 


iK  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

0^40.  &ggram  Squena  die  naffliz  fitisfeciflc  ,  ine- 
ExzMPinMliL 


zisfiii.  t-ahorafaat&illa  jngend  -tn- 


nulkin£erni&  externa  j>rfftnpfiflcin,tiUuopbft 

perletnptusfmtabfeeffns,  exquomaxraapiiris 
cbpia^fBimt.  Et  scgra,intta  pautoa  dies  ex  hac 
lo&fuhtradta  fuic. 

-n  -  D  -M  o 

-  Cawant Itaque fibtinmoresChimrgij  nem 
magnisabC:eflibnsmauinamcvi;ftigio,  &  dere¬ 
pente,  fedfcnfini  &peo»icesevacuenc.  Etfienim 
apcwmmagp  mmablceff  tn  paitesno- 
CtmttmU  yiesinptimisfifpericulob,  Tidemustantefl j  ih- 
zj.Bh.  Si  quitGalenuSa&inaliispaaibuSi'  quando  aliquis 
tfhMifti  magnus  tumor -fuppuratur,penEnlolaraefle  uni- 
veriatn-  evacuationem,  cume  veftigio  deficiat-  a- 
aiinai&  vfeesdebilitentar,&.poftea  debilitas  illa 
remedium  nondiabeatxVidentur  enim  in  his  qui¬ 
dam  propter'  magUam  diilantiara  corporum  & 
puris  acritudinem  ,  ora  quorundam  va&rumar- 
teriofetumeffeadapertaj-qua:  prius  velutiquod- 
.  damopefculumpuScondUebanttquouniVerfim 
evaeuatOjmultilfHritus^inacameo  exeuntiatque 


OBSERVATIO  XL, 
pe  frodigicpt  ftUlU  CoUaiinfi  inedU, 


(juiihelmus  tabricm  HiUtnUi 
;  S.  >.  Z). 

■p  A,quiin  rerumnatuta  inter  abltriifi  &  Oc- 
■Eaculta occurrunt,  Virgenere,do£trinaS£Vir- 
tiiteclarilTime ,  nihilcftquodmemagisin  admi¬ 
rationem  rapiat,  quamadmiranda  &  prodigiofi 
A-foI-LONIiEScHREiER.®  inedia.  Qu!  enini  cor¬ 
pus  humanum  naturaliter  fine  cibo  &  potu  ad  an¬ 
nos  aliquot  vivere  polEc  ,  ingenium  humanum 
plane  latere  opinor.  Noluit  enim  DEUS  nobis 
propter  peecafum  facilem  ad  ea  adituni,qu3eal^ 
ditinima  fiint,patere,  ftdnonnuIttrimandaStin- 

rentjin  qiidfeleexercerent. Utinam  igitur  tua 


fineulio  dbo &potD  *  perannos^  T 
tres vixiffeajcbaut parentes,  idque teftimoniis 
anthenticis,&fide^nistonfirfflabant  Diligen. 
fer  ego  illam  perluftravij&fingulaoblervavi,  Fai 
cieerattrifti&melancholica,  toto  corpore  Car-; 
noEEtis,  (ventremexdpio,  quiadlpinamdorfi. 
pbnedeprtfus  vergebat)  Hepar  fdiqua^;  vilce- 
ra  ventrem  manu  traSando  ,  ajnafi  in  Idrrhos 
concreta  efc^  percipiebantur  :excrementa  nul¬ 
la  ejiciebat;  dciboadeo  abhorrebat,  ut  cum  qm- 
dam  ex  illis ;  -  qui  ad  eam  viEndam  adveuerant, 
Ecchariparum  claminosimmiCflet ,  illa  proti¬ 
nus  in  lyncopen incideret.  Sed  quod  maxime  mi- 
landumeft,  ambUlahatillajimbcum  aliis  puellis 
ludebat,  filtabati'  &  negotia  puerilia  perficiebat, 
eratque  corpuS  fuo  calore  naturali  prseditum. 
Relpiraudii  loquendi,  vociferandi  nulla  eratdif- 
fipiltas.  teceg&meisoculisvldi ,  Stantibus  . 
pSrcepi.  ^  ^  '■ 

De  origitte-hujus  inedia:  intefrogati  paren- 
tes.rcferebant,  illam  anteannos  Eptem  exmorbo 

reptam  fiiifle,  im  Ut  aliquando  trium  aut  quatuor  ' 
dierum  Ipacio  nihil  cibi  guftarit,  ■deiiide  fitmpto 
phrUmlaflK recens  emul&i ,  deitub  per  dies  fes 
antlepteraaciboScpotuabftinUifle.  Cumque 
in  ea  miferia  quatuor  annos  integros  vixillet  ,  a. 
cibo  &  potu  omnino  poftea  abhorruifle,  8c  tri¬ 
bus  exinde  annis,fleque  cibUm;rteque  potum  gu- 
_  ftaffe.  Manfit  illa  CotoUise  per  menEsaliqu0t,85 
amultisniagni  curtf  admitationeconlpeaafuif) 
Iildepofteaalib  dcduaaeft.&qualis  tandem  ilU- 
US  cxiasfuerit,ignOro.  HiscevaleatEi!C,T,una 
cum  conjuge  honeftilfimaSc  liberis  dulciiTimis, 
quos  una  niecum  uxor  mea  peramanter  Elutaf. 
Pafetmacp  Avenficornm,  dieXXV.  FebfUarii» 
AnnoMDC  nt  '  . 

observatio  2d,l. 

PuellaxKi  fijlmetispaKem  immiit/o-ti. 
nedem  TiUefet 
idem  ad  eundem 

. Vnitm  Nobtkm,  Dn,  D.PAUttttl 

LENTULU.M.  . 

Q Ilia  re  jam  dudum,  virdoarina  atqj  virtute 
cEriffimeianimilmad  confeibendum  Scdi- 
vUlgandagtlecUndam  partem  Hiftorise,abflrull 
ScocculdiliiusDElmiraculideinedfa,  APOL- 
LONLE  SCHREIERtEaddidiffefciam,  venit 
inmentem  cafus ,  Ipecuiationibustttisnonindi- 


ni  ad  Rorem  iiuvi 


m,mr- 

imoREINE- 


tur.  Ncqueemmdubito.quinproiUgeaiitnia- 
cumihe,  hujus  reicauEsaliquasnaturales  fis  ia 
mediuraalEturus.  Meumautembujusadmiraa- 

Anno  Domini  M.D.  XCV,  pue^a  quatuor- 
dcdm  aut  circiter  annos  nata ,  e  Ducatu  Julia- 


RO  SOLiNANDROjIiiuftrifi.  Princip. julia- 
cenfium,  ClivenfiumScMomenfiurn,  Medico 
otdinario,ScCOSMA  SLOTANO,  ejusdem 
Wndpis  Chirurgo  longe  peritilBmOj  aliquoties 
iavifi,quiexgravim6rbo  liberatus,  in  aliud  inci-; 
it  fymptoma,ur  quotieScunque  panem  videret. 


c  auditu Siintelledtu privatus,  Tandemverbquafi 


-OBSERVATIO  XLU. 
Vtintdu  quidam  fitcii  in  Iwaem. 


-  CEN  T  U  R  I  A  ir.  ,  ■  ^ 

irresii  &ptteri!ia&a  _  OBSERVATIO  XLIIL  ,  O, 
^oc^faanc^^,  " 

c.;^.  rans^pifiquifna  NecromtamcafaimaiailiimPxTB- 


lia  parum  face 


>,ad 


-  VmimnobUem,_1D^VAHIXjSrILEN^  -^SmdcmParentesNecromantiaiinMcedunR 

«bialiascorama^afijqumffl^  brew  Wnv^uit.  EgocUm  hujus  Adblefentis 
unicarepMmrf..  Etqu  a.pfeama-  J  ,„„,Maiftrb lohan.Bar-  ' 


noQii'  patenti fradam tibiam,cum Ma^6:ro Johan.Bar- 
Jft/ipfiuskaioforanao  '  * 

!an"bierit,fcautemrc  habet. 

Aniio  1 5 po-ffildena:  in  patria  dentis,-  &  . 

.,  Schafap» 


OBSBAVATlO  .XLIV. 


penjadpaeliamquandam  rS 

s;rr.S.“"?-5i"ss; 

(qaK<tiSrau5longa,a<iopmurntameiilin«n'per-  ■  -  ufmre. 

veniOabfolvcrem  3  famiiiaritcrcognoyi  latrem  ptX^aqU^damColomenfii,  ex  parentibus  fa- 
’  ’  "  "  '  -;rie,m  ^-^.-citeiter  annorum  x  nis  &:  bene  temperatis  hata,circa  undecimum 

norbo  grayiffimo-atque  annum  ^ftatis,p_rim6  in  febrim Ephemeram,mox 
:2  beneficio ■^.eitiaul-  jnhedicam incidit.  Hinccumfpatiotriurnmen- 
fiumdoloribustbtius corporis, ariditatelingazj  . 

idi  j  refpirandi  atque  loquendi 


io(aifaiIor)l 


iiinciadedeambuIare^poflec,a;^oiamen&pq-  tudicuia,deglaticadii  r 

tu  per  dies  aliquot  adeo  abhorrmt,  iit  vixtidorem  di££cuItate,rudoribus  £ 

^fiusfcfferrc  ,  muito  rainasqaieqaa^-guiWe  au,imo  &  dormiendo  vexata  eile^tandemnoao^ 
polTct.  Qaam  vero  multa  &  varia  efeutentaipfi  Augufii  if^f-..plahee3ttenuata, obiit.  Egoacci- 

offerrentur^  ovatasdem  eaqueduri^ioieco^^  tus,Ut  coram clariifimo  ac  do^fs.  viro  D Johan» 
cerevifiamque vulgarem fibi «egit,  atqueappeti-  slotanojMe^coceleberrirao,  acIUienero  Slot^ 
yit.  Qmbus  fpatio  fex  menfium  profup  alimento  ^0  ^  PhafmaGopoIaexercitatilTimOjCadaVeraperi- 
ficnutrituSjiHaquoquepaulatimfaftidireacaver-' Qjjfeiyayijnus* .  /. 

driccepitjut  tandem  omnino  rcfpperet.  Gon.tra  i.Ihteftihavcrmibusplurjmisinfar^conipi- 
vero  juglandes  ctim  pidxilio  panis,  tamgramS  <^banttir.  ' . 

iplicibusfacre,atnulius  graulfimus  ,  necqiii^  z.  Meftnteiium  iarrholum,&bincandemar 
quamaliadpcr  multos  menfes  alTumere  potuit.  ie|iagyprea,uH quoque circutn  circa  venampor- 
Interim  etfi  debilis  efiet ,  jainc  mde  nihilomi^ip  tam,refertumfuerat.Hinc^yiusadbepar  perme* 

•  perarnbuiabatquotidiej&tandemetiampdptiiti-  jy-e^acdiftribui  non  potuit. 

'  numftatumnamralem-pdiit  ,  ittomnisgeneris"  j.Hepariiidivetfislocis  taminpMte  fuacavai 
.  cibos, utantea,appeteret,  negotiaquinetiam  fua  quanigibba,fteatomatibusi!c'at'ebat. 
rufticanaprobe  .peragere  poflet  ; . .  .  ,  4-  Hepar  mediante  materia  ^piea  tam  'tenaci- 

Citerumopinionena eorum  ,  quicbcnieas  terBiaphragni<madnatumerat,yixutaveiUp62rct> 
terreflrestcmporehyemali,  fine  aUmentO vivere  ^nc  anhelitus  difficult3s,&  tuflicuia. 
poire;contenduntiprobarendnpoffiim.t5ac,enjm  ^  Cifcumcircayehamcavamtamramtima- 
nyeme,cum  aliquando  una  cum  Doiciffimis  Vi-  fceridehtem,qiiamdefcendentem,  molesmaterls 

ris,D.MicbaeicDofingi6iMedicih£  Boftorcj  buj]  '  '  ''  " 

.  &EmanUeleirrMb,  Artium  libefal  Magiftro^  adh 

coavidotibiismeisjteftasaperiremus  jSdchleasi 
queinfpifccremm,ipraOcularisihfpe&io  contra- 


Ohf 


OBSmVAT.  CHIRURGIC. 
idbusjiincinilerefer-  ta,ovini^mmdmemexcedensjnvenfacftj  9n*0ir» 
tamalpCTzarteriz,  qiiamcribpbagoadh33«fce- 
aiz  afpefz  ex  polmo-  tat.  HincanhelimsjVodsj&deglatiendidifficol^ 

figart if lenii  fer  mediimdifii^i^aferti. 


OBSERVATIO  XLV. 

Ineife  cadavere  Hepar  dr  SfteneieeepVi 
migniiudiHureferta. 

pAganaqusdam  juxtaLiU&inam  habitaftsjaiil 
•*  prideransofbs  detenta,fibiperfuadebat,  foe* 
xum  moiftuumpoftpattumal£etius(  quitumpoft 
'  aiduBri) mortuus)  permehfesquatuordedm in 
utero  remanfilTe.  Id  vefo,  qubdipfamin  hac  <J- 
jLn  one  falia confirmaverat,  efatiniafirte  finiftro 
duritiesmanifeila,  oblonga,ac  ex  inferiori  parte 
rotunda, caputinfantisreprzfentans ,  quzadilia 
usque  fefe  extendebat,  comprehendens  fimul  re- 
gionem  umbiliri.una  cumiateris  dextri  collis  no¬ 
this.  Hoc  itaque  cadavefe  prziente  D.  Jacobo 
TIchatnerOjPatricioBernenfij&D.CIaudioMa- 
nonCjapudLaniannenles  Pharfflacopefio  peritis.^ 
fimo,incilb,tantz  magnitudinis  hepar  invenimus, 
ut  iobusilomachum  Verluslub  eoflis  ithiUri  lare- 
risrpuriastransgrederetur.Spleftqnoqueimmen' 
Ce  magnitndinis,durus,&  inferiori  parte  verfus  i- 
.  lium  ro£undus,langu!Ucadullo  plenus,  hepatislo- 
bo  adnatus,conipiciebatur.  Venz  ejus  cumaric- 

Vas  vero  brevc,exiguum^  obftruaum  erat. 


Ex  applicatione  medicamentorum  caUdorud 
circaosventrieuli  iinflananatio  Hepa¬ 
tis, dr  mortes  periculumfi- 
quutum. 

HOminem  Colonis  intemperie  fiigidaven- 
triculii&calidaintemperiehepatislaboran- 
temcognovi,  cui  ab  Empirico  quodam  plurima 


hamomi,&  limihbusprslcripta,atquecartil^nl 
Xyphoidi  admotafuerunt ,  Jnde  inflammatione 
hepatis  correptus,  vixabeadem  liberaripotuit. 
-Tandem  vero  Dei  beneficig, iis ,  qushepar  refri¬ 
gerant  8i  Corroborant, Velutijnlapioex aquaci- 
chorii,endiviz,agtim6nue,verGnicS,cumiyrupii 
de  luccolimofium,aceto&,&  unguento  Cintalino 
exterius  applicato, ianit^  eumrellituL 

Hujusrei  cau&m,  JI|ulsiiivelHg«eatque 

fpiciat,necrfe^:CaVaen!mfuiparteideXtrak 
linillta,  univerfiira  vere  anteriorem  ventriculire* 
gionem integit,itaut  medicamenta  calida  ,  quz 
corroborandi  gratia  ventriculo  frigidiori  admo- 
venturifubllantiam  hepatis  prius  attingant,  aiite-  v 
quamad  ventriculum  usque  perveniant. 


observatio  XLVll. 

Ex  applicatione  cucurbitularum  ad  regionem 
Hepatisdnflammatiofequttta. 

GAlenus  lIb.pmethodimed.&pofteUmmul. 

ti  alii,in  haroorrhagia  narium.  Cucurbitulas, 
regioni  hepatis  applicarifuadent  Quod  quidem 
absquepericulofierinpnpoffe,  fequcnsHiftoria 
fidemfacit. 


rium  laborans,Chirurgum  quendam,  alioquin  in 
arte  bene  Verlatum,id  confihhm  adhibuit.  Is  prz- 
teraliafubfidia  ,  ipli  quoque  cucurbitulas  ma¬ 
gnas  ad  remonem  hepatis  applicuit.  Singui,s  qui¬ 
dem  fubliltit,led  inflammatio  hepatis  lequuta  fu¬ 
it.  Cofclas  Slot3nus,ejusdem  Prindpis  Chirur- 
guslonge  przflantiflimusacccrfitus,quumvires 
adhucconllarejobferyaflet ,  vifius rationem  te- 


^49- 


Eic  OBSERVAT.  C  H.  I  R  U.  R  G  1  C. 

Sem.anafi;  diacatboUd  3  iiij.Mifce,  fiat  potio.  Qyr^ 

Foenicufiana?».  :  Porgatocorpore/equens  pr^pfiApozemi  ^ 

liquiritizrafeij.  R.Ra^c.fcemcnli. 


Coquanturinaqaa  ,  ntcolamraredeatad 
^j.In  quibus  ijiflbiveEleauariidiacatholid3'q* 
Syrj:ofcibiut.conipoC 

imrhab.agar.  &  faia|j.t 


Afparagi 
Lapatiiacuti, 

■Scrophularia:, 

Pol^oiquerc.  _ 
Samcu]a:fein.Fucbfii,  - 
Come,  interior.radicirangujatma  Ji. 
Herbar.agrimonisi 
Veronicat} 

Cufcutz, 

Scabiofe  , 

FumafiSj  ^ 

Scblopendrizj 

Capill.Veher.  ; 

voi-edolot ,  reliquaquelymptomatatemiferunti  Cochlems^ 

TanJemiiepar.partesquenobaesfeqaemibusfa^  flafturtiiaqdat.anaM.j.  . 

bdfiscorroboravimus?  Hor.g«ito& 

JLSpecicr.diarrhod.  Abbatis  sij.  Sa^uciaiiaM.C 

Aromatici  rofari  SeiD.tonicub& 

Trbchifcof.erhabarb.ana3i-  Anifiana|ji_ 

Saccharidifroluaindecoaoagrimonk&ve-  lJquinti*rafe&  _  , 

rou.  ?iiij.  -  Xlrar.paffular  ^ma^.ana|,.f. 

MiC:e,&fiant£a.tabcfe.Dequibusrumab-  Coquanturlnfufficientiqumdaquac^ 

tur3iij.horistribusanteprandium.Hispleniffime  rMonectemaparsfitaflnmpta.  CujusdecotU 
^  convaluit,&ptrannos  tresfinus&intolumisfu-  recipefej.Inqubdiffolvcfyrupideftolopendno. 


-bat.-propotuordinaiioutebaturdecoao^rimo^ 
'niiE&veronic®daaeamygda!inO,&emulfionibm  - 

-  fem.  fngidor.maj.  okis  convenientibus  qubtidie 

inungebatarrclyferesquinetiam  urgente  aeceC- 
nerhabarbari.cmttiyr.  ro^fol^t.cOmpoC&pnU 

vcrenoftrolaxacivo(  ■ 


'Sed  quiaa  multis  ann 
irum,  przcipue  hepatis,  ] 
tione  modum  noUObier 


s  obftruSionibusTi- 

aretjnequeper  inter- 
''""urgaret,  paula- 


,  Eiegdfuaferi  ^  ^  ^ 

tim  iii  cachexiam  incidit.  Ingravefcenfemorboj 
inkaopenfili  BerUaM  fe  duceUdUm  cnraVit,ubi 
nondiupoftanimamDeOplacidepieqU  * 


SjTUpi  dcEpithymoana  Ij.C 

Acetiana|j.>Iirce,fiatApozema  j  pro 
'tribus  matuti  nis.Ihterim  Id  co  affeSo  fcquentem 
■faCcuiumi 


OBSERVATIO  XLIX. 

Scirrhi  Lieaii  compendio  fi  curatio  i 


R.  Radie.  althekSc 

Malvarum  cum  totdina  |  j. 
Flor.champmili 
Meliloti 
Sambuci .  ^ 

Herbat,  cdchleariat 

hafturtii  aquanana  M.  f. 
incidantur  &  contundantur , 
^culo.quo  fiiolnterteXtd.Sc  in  aqu 


nisgraviter  labora(ret,ac  Varic 
celebrium  MedicOrUm  COnfiliis  &  medii 
mentis,frultratamen,urusfuiiretjm'etandema 
noijSs.qUoinpatriamreveriUs-,  ad  fevocaviti  . 
TUm  in  finiflro  hypochondrio  magnam  duritiem 
&  tenfionemdeprehendijdedolore  etiam  maVa- 
tivo, tudicula  ficca,&  difficultate  anhelitus  (pro¬ 
pter  comprefiionemdiaphragmatls)c6nqUereba- 
tur.Huiic  divino  favore  feliciter  &  breviihis,quK 
fequuntur  medicamentis  ,  fimitatireftitui. 

InftimtaitaqUeprimo  optima  yi^us  ratio= 
ncilcqueos  Leniiivum  exhibuii 
R.  Herbar.  agrimonia: 

VeronieS 

Culcutk 

Scabiofe  , 

,  .  Fumari2an3M.C  . 

SeiTi-anlliS: 

FoLienatmundator.ana  3i}.-, , 

Coquantur  inaqua  j  utTOlatUfa  redeatad 


IplenesiUduratoS, inunxi  j  en^lalfrumqUe  meum 
de  Gcttta,fupra  alutam  extenlum,applicui.  Hifce 


Ri  cdnfeS.Hamcch  3iij- 
Extraa.  Ellebori  nigrigr.vj. 

Cum'^eedad  pikferiptd  fiatpi 
arfumatut  matutina  tempore. 

CorporehaepofionetaM  per  fiiperiotij 


quam  inferiora  j  (absqUe  tamen  ulla  violentia^  . 
probe  expurgato,  maximum  levameU  perienfir. 
Evomuit  enim  mulfuin  humoris  adulti  inigriiSc 
melancholici,prdcul  dubio  ab  elleboro  ventri¬ 
culum  verfusattraffi.  Quapropter  ne  imperfe- 
aumrelinqUeremuS6pusincSplnm,dennoapo^ 
aematls  przfcripti  doles  fex vel  feptem  exhibuii 


f“').  Inquibus  dilTolve  confeSidnis  Hamech'  quoquepotiuBculamexcOnfeffionehamechi  &  - 


C  EN  TH 

OEtraS»  Ellebori  propinarL  Sic  dirinoEaTore 
pleniflime  convaluit,  multoajue  deinceps  annos 
incolume  Inpcrvixic. 

observatio  t. 

DeahditiAhortmciiufit 


Ad 

CUriJfmtim  icceUherrimm  iiirum  i  , 
r)n.D.CASPAR.UM  BAtlHlNtlM, 
Illaftriir.  Ducis  Wirtenbergici ,  &c.  Medicum 
nec  non  Anatomicum  &  Botanicum  in  A- 
cademia  Bafilienfi  or^- 
fiarium. 

'cd./  '  : 

Guilheimus  Fabritius  Hildaniis. 

S.  P.  D. 

LIterastuasi  v!famplislirtie,amorisaebene^ 
volcnds  plenas,  Gmul&Problema,Poflitne 
bomo  aliquot  annis  fine  cibo  vivere?  a  D.  CA- 
SPAE.O  CONR.ADO  Medico  Uratislavienfi, 
confcriptum,  &  admemiffum  per  manus  D.  E- 
MANUEt,IS  URSTlSII,  accepi:  cujus  reino- 
mine,tibi&D.CASPAR.O  CONEADO  gra¬ 
tias  ago  maaimas.Theatrum  tuum  Anatomicum, 
Opus  iane  tum  propter  figurarum  novaruui  copi¬ 
am  &  elegantiam,. tum eatundem  accuratam  de- 
fcriptionem  admirandum,  demerito  Stemalau- 
de  celebrandum ,  mmiima  cum  voluptate  vidi, 
Fax!tDEUSOPT.MAX.utfeliqua,quzEiceU, 
T.prz  manibus  habet, fcliciteradDElgloriaffl. 
&  emolumentum  Afclcpiadez  familiz ,  abfolVe- 
repoflif.  Quod  tam hoAorifiice  ifto in dpere 
ihei  mentidilem  faciaS ,  gratias,  quam  polfiim,  a- 
go  «naScimas ,  urinam  re&eudi  otcafio  .dbltlr, ' 
Porro  fuperiori  anno  aliquoties  in  diiScilipaf- 
tU  adbibitus,  caufam  abortus  nori  ita  Vulgarem 
inufla  atque  jterapuerpera  animadverri.  At  qiiia 
Ejccell.  T.harum  rerum  ftudiofiiTimam  efle’  feiam, 
illa,  quzmihihacinreobferVarelicuic,-  comutU- 
'  nicarcftatui.Primaautem  puerpera  fuitTORIN-. 

TINA  MATER  ,  cOnjux  M. URBANI  ALE, 
matrona  honefta  ac  robufta,  quzzCatis  tem¬ 
pore  anno  tdoj.ad  quinti  menfis  finem  fere,!*-- 
goiS  omnibus  fenis  Vivi  apparentibp  gravida  fuit, 
Circafinem  vero  quinti  menfis ,  fetiis  primo  im- 
beCiliiterac  languidd  movebatur  i  ita  ut  vii  per  - 
fenriri potuerit  Peinddpaulatim&intra  paucos 
dies  omnino  cefiabat  moveri  Mammz  quoque 
quz  antea  ladte  turgebant  ,'Mnc  fubfidebant, 
fiacCefcebant,  j5£esia:abarimr,aliave  figna  ade- 

facillimd  conjicere  licuit..  Taudem  circa  finem 
oiStavi  menfis,  parturientium  doloribus  corre¬ 
pti,  cnixaefi:  mafcnlum,  quCmper  tres  feremen- 
fes  mortuum  geftaverat  ■  ut  fuo  loco  fufius  decla¬ 
rabo.  Hujusantem  abortuscaulam,  nullama- 
liam  invenire  potuimus  >  quam  'malam  ac  ine¬ 
ptam  conformationem  vaforuffi  umbilicalium. 
Chorda  enim ,  ut  vocant.  Umbilicalis,  quz  coma 
muniter  &  in  omnibus  uiuarum  aliquot  longitu¬ 
dine  efle  folet ,  in  hoc  abortu  vii  fpithams  erat 
longitudinis.^  Hinc  perfpicuum  fit  ,  crefeen- 

tamab  acetabulis  five  cotyledonibus  ab&raiifie, 


R I  A  II.  -  Ul 

&  feparafle.  AbBraSo  autem  hepate  uterino,  OiyTf  oj  - 
neceflarib  inoriturfetus.  ' 

AlteraeftJOANNA,conjaiMagift.jOAN- 
NIS  CORNU  PaterhiacenfiS.-  lUaduminma-^*^,^, 
trimonio  vixiti  ad  mihimum  6&ies  abortun 
didit  Poftrernuinquid^iiocaDnpidod.m 
fe  J^tiario ,  ad  qiiinti  menfis  finem,  utero 

geftaiTet.  Qu^cauCe  fuerint  pr^edemiuma- 
bortuiini,  melatet ,  eam  compellatus  non  fue- 
rim‘Hujus  vero  abortus  clufiun  fuifle  brevitatem 
:  — : - fraciiordsUittbiiicalis, 


itxa  fclquifpitharnam  Idngibr  r 
ao.  ExcellergbT*  quidnam 
’ . '  ct  3  Ut  inihi  fignificare  non 


ge.  RaptimPatcrniaci  Aventicor.30,Martij 


PrAfiantij^mum  viriim 
D.  GlirtHELMUM  FABRITIUM  HILGi 

OmumfaihferTixticnem,  legi:  ^aid  mihi  videam 
rariaiUhorimcttufai.mneBawidre^ 
feramsfaiiUmiUmcigmteis:  OhiiifiiUmkictdii 
aliqBMdj>dif/-Kftaiiihi:i>ater  brachiis  fursum  ele- 
•valUUmitini  feextendit,  abortuiafiermtam:  fti 
itiamcbvafaambilicaiialmgiora  nimium^  CoUam 
ixfaMisdtdientia^rangMriumi:  ijrohkepiid^  . 
im  mfirkhi  iimbiUcdUuHi  Abortum  cdKfari , »«« 
memmimeufquamUgiJfei  qUarehaciUd  Obfirvds 
tiodbfir€dtionediffdeB.HiCfdUctt:Qmdb'ii)0- 
CtOkEMbORiNGlVMmeiCatsJafiscmpU- 
xm»s^kii»rtmas^ogrdtids,tieedubitoiUumtibi 
graium&dccefturafme.  Obiervdtioneiimdsdam 
BotdUicdsferfcrtpttsrii  ddme  moites,  reUefeceriSi 
‘/emq^graiard.  HifvdU&Jdhe,  Pirfr4d>>iJlimei 

&teamdr!fmreddima,&exme'0%tISiVSm^ 
fier falutauri  OcyusBaJiltatd.Sepimb.tSrxj. 

OSSERVATIO  Lt 

£)e  Tata,  quipoft  morttm  per  trimiprenid- 
tisfupermmemibusfimpiomatibiiiiinittero  ' 

Viro  Nobili  D,  MARCO  OFFREDO, 

Philolbph.oeximioi&Doaori  Medico 
longdcefeberrimoj 

Guiliielirius  Fabricius  HildariUS 
X  >,  D.  ^ 

■pLUrimUm  equidem  tibi  dcbCO,-  vlr  AiSpliflS- 
1-  me ,  pro  Exc.  T.  antiqua  in  me  benevolentia, 
iedimprimis,  qubd-iUam  renovares  &temami- 

vetUr.  Admirandum  iilum  &  inauditum  cafum 


liicafti, accepi j nec  noii  fine  ftupore  perlegi. 
Noiienimvideo  5  quid  rarius,  aut  admirabilius 
in  arteMcdicaaccidcrcpoflit,  quamipfam  fub- 


nz  O,  B  S  E  R  V  A  T,  C  H  I  R  U  R  G  i  C. 

tj  {UndarA  cordis  patirefien.  Mihi  qnoque  non  Io  eo  antem  id  Imguiare  annotavi,  vaia  ni-  Ohf,  \ 
itapridemoccoiritcafusj&admiratione&no.  Diiram  nmbilicalia.five  chordam,  utvocant, 
tamdigniliinras.qaemquiatuisrpeculationibiis  ambiKcalem, longitudinem  Ipithama:  vix  exces- 
non  omnino  indignam  efle  exiftimo ,  nunc  tibi  Cfc-  Itoc^go  exiftirao  fuiffe  pratcipuam  cau-  Oi/a, 


comunicareftatui.  TORENTINA  MAYER.  &m,  quod  fcetus  tam  mature'  in  utero  obierit.  «»••/«. 
axor  M.  Urbani  Alen,  cum  jam  novies peperis-  Quandoquidem  crefcentem  fcetum  pedetentim  *  - 
fet,(cujasprolisfexadbucin vivis  funt)  fuperiori  profter  brevitatem valbrum  umbilicaUum,  pia- 
annoidoj.dedmumfcetumgeftabat.&earaad  centama.vafis  cotyledonib.abftraxiire,  milium 
quinmmufquegcftationismenfemoprimevale-  eftdubium.  Hincpaularimimminuto alimen-  ' 

re ,  indiesque  accrefcere,  certiflimis  lignis  co-  to,  &  viribusdeficientibusj  necel&rib  interiit, 
gnolcebat?  Qu^indoquidcm  naturaliter  moveba-  buperiori  anno  1605.  cum  nobilem  quan- 
tur  in  utero  jventer  item  &mammili2accrefce-  dam  virginem  in  Perroy,  gravisfimo  affefiu  in  Hiftritt. 
bantiimb&aliquomodolaaeturgebant:  Prat-  aurelaborantem,  curandam  haberem,  &  Rever  %««  di 
tereaextenlioaes  quadam  nervorum ,  coxarum,  rendum  D.Odetum,ejusloci  verbi  divini  mini-^®'“ 
quibus  in  pracedentibus  uteri  geftationib. ye-  ftrumfidelisfimum,&amicummeumplurimum 


xarilbBta  fuerat,  nunc  quoque  aderant.  Circa  honorandum,  aliquando  per  ocium  invitem , 
1^.  17.&18.  Aagufti,qni  finisei  fuit  quinti  retulitmihiuxorejushon^,caliimplane fimi- 
menfisimpragnationis,  fcetnsprimbccepitfoli-  iem,  nimirum  cum  ante  multos  annos  gravida 
toimbedlliusmpverijacpaucospoftdies,  pau-  eflet,  Sc  proptercivilia  bella  patria,  cum  primo 
latimomninomoveridefiit,absqueullamoleftia,  marito  Jj.Poteratio,  verbi  divini miniftro,  ex- 
deperditione  appetitus ,  aut  adveria  valetudine  pulla  fuilTet,  elaplb  quinto  menfe  non  amplius 
matris.  Adiit  me p.Sej>tembr.ducenwito  fuo,  lenliirefcetum:  venmem  quoque  paulatim  ulq; 


mihiquehscomniaordinerctulit tlcdimprimis,  adeblublldille,utdeimprsgnationearapliusnon 
qudd  a  1 4 .  diebus  ne  femel  quidem  fenlillet  foe-  cogitaret.  Circa  vero  oflavi  menlis  finem  partu- 
tum.  Interim  quoque  mammillas,  &  ventrem  rurientiumdoloribuscotreptam,filiumpeperis- 
aliquomodoimminumm.&extenfionesnervo-  fi, eumquelongitudinemlpthamsrcumdimidia 
rumceflaflejconquerebatur.  Hinc  quia  foemm  non excesliffe,  fcd  corpore  ita  extenuatum,  cu- 
mbrmumeire,fulpicabamr,auxiliummeumim-  teqae&mufcnlisrugolum,exiccatumvB  fuiffe,. 
ploravit,  ac  ut  expelleretur  medicamentis ,  ob-  uthguram  fcelcriplaneprz  fe  ferret.  Ex  quibus 
nixerogaviu  Ego,  quia  nullam  priefintem  aut  adftantesomnesfcetum.quamvis  non  putridum, 
urgenteravidiocalionera,  propter  quam  expcl-  neque  fcetidum  ,  per  menfes  tres  aut  drcSer 
lereturfcetus,nihiltemeretentarevolui,iedlua-  mormum  fuiffe  judicabant, 
fi,  utaddiesaliquocfublifteretatqneexpc(ftaret,  Caneruminhisrecitatishiftoriis.VirAm* 
quidnam  natura  moKtura  eflet,  interim  tamen  ut  pliflime,  duo  occurrunt  Problemata,  qusemea- 
optima  viSus  tatione'  uteretur.  Pbft  14.  dies  liquo  mqdo  in  admirationem  rapiunt,  qmeque 
marito  dnceme  convenit,  tumventfem  &mam-  T.ExcclU^ecuiationibus  omnino  digna  cenlco', 
millas  omnino  fiiblidifle  deprehendi, retuhtque,  nimirum. 

fe  nihil,  przter  maflam  quandam  aut  veluti  glo-  I.  Quomodo  fiat.  Ut  foetus  mortuus  in  ute-  gutfi»  i, 

bulum,quivixcaputinfantisada:quaret, quique  rojquumfitresplanecontranaturamjmaturius 
pro  ratione  decubitus,inlatusunumvelalterum  nonfueritexpulfas,ptsecipucquumnaturafem-  .'  r 
fe  convolveret,  perfentire,  infuperquoquenar-  per  tentet  expeUereid,  quod  fibinoxiumeft?  \ 

ravit,  Iblitasnervoramdiftentionesomninbces-  a.  C^umfcetusinllterovita &animapriva- 
fiffe.  -Ex  his  quamvis  aliquid psternaturale  in  tus.citiflimdputreicat.curhictamenfoetornul- 
mattice  fubeffe ,  facile  mihi  conjicere  licuerit,  lusadfuerit.?  ■  '% 

commotus  tamen  rationibus,  quas  comrnemo-  ■  Ad  qualia  mea  qucfitaS:  dubitationes,  fi 
ravi , ante  finem  noni  menlis  nihil  lentandum  Ei!C.T.aliquandopoftpofitisfuisgraviflimisne- 
liiafi,  dummodo  resin  eodempermaneretlfatu.  gotiis  in  curandis  atgrotis,  &  ftudiis  indefclfis, 

Circa  fi^em  vero  o£tavi  menfisimprsEgnationis  mihi  verbum  unum  aut  alterum  relpbndere  li-  ' 
fuac,pattiirientiumdoloribus,fednonulqaead-  buerit,  gradflimum  mihifecerit.  ValevirClar. 
eb  violentis  correpta  fuiu  Ego,utaliquomo-  8eHumaniff.nnacumconjugetuaLudoicaSara- 
donatut*faccurrerem,i!licb  ficculum  exemol-  zena,  matrona  dofirinaSc  virtutelongc  nobilis- 
Kerttdbiis ,  Srfoetum  attrahentibus ,  linimentum  fima,  quam  tecum  ego ,  &  uxor  mea  demiise  fi-  ' 

itemexoieoamygdaIar.dulcium,liiiorumalbor,  lutamus. Paterniaci  12. Maji.  ido^. 
PinguedincgalKnz&anferispralctipfi.&appli-  — - - - — ■  . 


earijufli.  His  per  horam  fic  applicatis ,  fcetus 
&  quidem  in  pedes  fefeofierCns,  ab  uxore  mea, 
cujus  opem  hac  in  reimplotaverunt,  feliciter  & 
fine  viOlentiaextraChis  fiiit.  Deinde  brevi  con¬ 
valuit  puerpem,  &  ad  hunc  ulque  diem  prolpe- 


MARCtis  OFFREDtlS, 


Dn.  Ghil.  Fabs-icio  Hildano, 
Chirurgo  pneftantilfimo, 

S.  T.  D. 


ravalemdinefruitur.  Fcetus  autem  lon^tudi-  'tNdefejfimtKmafledium^I'iraUhnrtim,i>tex- 
nem  fpithamte  cum  dimidia  non  excedebat.  O-  iptwaxdis  rctms^ipix  humano  corpori  contlnpmi- 
culiexfiiisorbitisfeucapfulispropendebant.  Os  ma^a  adiairatwnedignijjims^Htte  jampriiicm 
item  apermm.caput  nigram  &  flaccidum  eracin-  ■aalgariHmChirargmim  numero  exemptiicjiaaa-, 
terimtamenfcetot  nullus  aderat,  hepar  uterinum  ita  ad ^enmmin  arte  Chipirgica  faftigiumimx 
fed flaccidum  pallidumque  conipicie-  perytimirxm,iiidi<bi'efrt^uinci" 


^CENTURIA  n. 

0,  fer^c,  ^(mdo^idaas  . -  ^‘■ 


-  I  .  .  AiiqHotiestamenopera-Q^^^j; 
hanc  felidterfecij&anteannosduoshic 
■5  udD.UribfiosMagiiifiT.  fignificare 
Oblervationem  de  Mohc  emaffione, 

'  fitnnl  &  adiimbrarionem 


vonur-  jnsdemMols^nncmittOjqusfic/ehabet.' 
m,emt  ISABELLAMACE,  filiaANTONHMA- 
^xma/uiece&iwmfenMiaa-o^m  CE,  olimapudGenevoifcs.Pharmacopceivigi- 
'Utt motu ipto-  lantiinm!,nuncMJELL^BR-TJHIER.,civisLau- 
prefirHmf  Ennenlis  uxor  ,  luatronaut  exp.iis.&honeftifll- 
dicatis-..-,  'j  misparenobusorianda,  fic quoque honefta ac 
Mfecu7ida,intiterot!m  cmfuttaitfcctasniof^  pia,corporerDbnfbacplethOrica..Annoc' 


-  p.lb  fexto  menfe  ,  mox  ex  toto  menftrua  denub 

. ,  abfqutincqmmodofuppfeira fuerant.  Mart. 

•atjfovit:  qui  finis  fuitnonimenfispr^ 


exparte  aifJhffcdSyprat^ftaT^putye-  n 
-tper  iHadfeffspas  easidtejkjhilit  y  &■  fi 


ifisprpgnationis,^ 

c',  tium  dolotibuscorrepta puellam  robuftam  & 
■_  -omnibus  membris  perfeiaam  feliciter  peperit  ,8i 
fecundinam  mox  ejecit  Poft  partum,  quia  duti- 

_ ,, jni-^-^ixityfd^iee  exemplo  cin-ixcmitfOnAmm-ieB.aenoatmemolcUhmagsa 

iiisfcems^xuterpitidfmdemirmi,ad  perfentiret,  altenim  utero  fe  geftare  foetum  fibi 
\iteexkcMumei!te<r  taientnieSi ,  cHps  plaqeperlvadebat:  quod  vero  obftetrix  diflVade- 
infitieOhfervatmnistaa  nsemmifl^Hacadqa^io-  bat,nec  manumamplius  adhibere  volebat  Die 
nesmasdiandahahaijijueveUr/ie^lbom^coriflc-  a  J.&Z4.1atisbeneE  habuit  Sed  dieas-correpta 
las.yiiU.<Senevitz%.MajiiSoi.  ,  ’  eftfebre,vigiliis,&maximisdoloribus£ircaimuni 

_  -•  ventrem  &  regionem  olfislacri,lymptomatisfin- 

i  ingravefcentibus.  Altero  die  Joa- 
l,  apudLaulannenIcsPharmaco- 


OBSERVATIO  LlL 


mrnitamefmHm  m^ae  adipfmperfe-  LfnjicWacpoftridiecorpusleniaHqno  medii 
Staaem,  deqtie  ejxsdepi  MoU  ex-  camento  purgare  viliimeft.  Verum  injeSocly- 


,  aliqua  ponderofa  circa  pudenda  conquereretur, 

Clanflimam  atque  Exceuentimmufiri  vifum  Dii»  ujg  advocandum Itaduefequcntidie,nem- 
D.JACOBII.M  Z\^NGER.UM  ,  Academie  pezy.adsegramingrcfius,  iplam  febricitantem 
Rifileenfis  Peofeflorem  Itc  Uediriirn  eele-  dumdoloribustumcapitis,tumventris&  rer  “ 


Bafileenfis  Profeflbrem  &bdedicumee' 
berrimun)^' atque  pro  tempore  Re» 
aoremi^|n.ficum, 

.  Guiiheimm  Fahrum  Htldanui 


naufeaitemjru&bus  putridis,  vigiliis  Sduquietu- 
dinibus,aiiisq;lymptomatis  offendi^Ex  quibusfa- 
cilemihiconjicerelicuic,  autmoIam>  autfimiie 


quid  in  utero  remege.  ,Primb  itaque  lequeni 


doleo  5  non  tantum  efle  in  rebus  meis,  qi 
Magni£T.  obflrbgor*  Si  qua  tamen  in  re  Mag.T» 
infervirejiotefOjneingrattisfimj  operam 
Exemplar  mine  per  D.Urftifium  ad  te  mitte 
goque  ut  id  per  ociuminfpicere  digneris,  i 
fi  quid  emendaiidiim  tibi  videbimr,  pro  tu» 


ig.T.in 


pqftremisliterisadmcdatismemihiti  nimirttm  Coquantur  in  aqua  ad  cOnihmptfehem 
qy fit abfqitcltiuexeaione,fperaremDei bene»  patis.Intbj.colatur2di£lblveBeneia  ’ 

aliquandoimermagnatesaccideretiinterplebejqs  vitellum  Ovi  unius 

enimhominesipr2cipuehujusrcgionis,vixadlii-  falis  p,}. 

bendacftpiifin.eisicllisexftcctar,Ienonperfe»  ol.rstacei& 


CEN  TU 


R  I  A  n.  iz7 

go  tameniionefMinim  ac  piam  matron^  ^4; 

gneviDuifeidor^jqasctimgravidadretjfepH- 
moqnemenfe  parturientium  doloribus  bppreda; 


DeMoIsextra&one,  quamprimum  domum 
reverfos fuero,  Deo  dante, dabicurCaabendioc- 
caCo : .  for&i  quoque  de  hydrojpeuterino  ^  j  quo 
duld/fimameaconjuxfuperiori  anno,inpof&e-^ 

cum  filio,qui  hucusque  bene  le  hab^Dei  fuihmO 
beneficioiiberatafuit«aiiquidaddam.  DeMola 
vero  aquoiai  Hunc  exemplum  unum  autakenim 
adjiciam.  :  ,-V'  ..  : 

-—t-nl  AiiQdi<jo4.honeftaqu«damMatronaBer- 
iieofis,ad  quiatimen(is&iemgravida,&paitarU 
entium  doloribus  correpta,:  ultra  decemlibrasa- 
qu«,tenadilimamembrana  inclu& ,  n6n  fine  c6  v 

^  elt,Ego,Gum  adftances  matrona  medicanieh-i 
tumad  feum  cxpelleridumpropidare, vellent  :i 
vocatus,  in  Icdili  parturientium  matronam  hanc 
animo,utitadicam,  pereuHb  atque  deturbato  in- 
vem.Putabat  cnim>nififeetusexpelleretur,  de  vi:^ 
toipfiusadumfore.Atego  Contra fuadebanii  iit 
fele  in  Icdum  conferret  j  quoaniilTaviresreie- 
rentur,recoiIigerenturque2^uapr<5pteroptimam- 
ionem^&  medicamenta  aliquot  cor^- 


^/4. 


lia  pralcripfijlic  brevi  in  integrui _ 

fcetiim  ad  maWritatem  uiqiie  geftaviti 
..  Alterum  exempIiiiTi  mola  aqiip&joblerva- 
itMtU  Viihhoneftimma&pia  matrona  j  languine  mihi 
junda:  iIIacUm=pcr  menfes  aliquot  legiavidani 
exiftimaretiititei^  tamen  valetudine  parilifi  re- 
^iTucrctur,6^um eft ,  ucdumnoftucumma- 
rito  retii  haberet  ,  impetu  quodam  copiole  erupta 
exutero  fitaqua, utcunque  vilcida.  Ventefmox 
fubfidit ,  convaiuitqueDei  bcnefiddj&  adhund 
usque  diem  bona  valetiidiriefruituri&liberos  ali- 
quotprcigenuitiPluranpn  licet,  propter  occupa- 
tiones.VdejVir  ampliflime  &  chafiflime.  Raptim 
Berna5o.Maij.i6otfi 


luraem  iaperfHtem  cogno  vi,qui  tandem  W e&lia 
pefteobiit»' 

Amabij^gtCoioniavocatus  adfaoneftiffi-  ^ 
fnaniinatroiiam,Rutgeri  Grbppersfiliam,cui  per 
triduum  parturientium  doloribus  laboranti  i  fce- 
tum  perferam  &  maturum  extraxi.  Paucis,poft  ^ 
fcetus  extraS:ionem  elapfis  diebus,  mola  fefe  olFe- 
rebat,earaq;ffuftratimj&femiputridam  exemi. 

Nobilem  item  &  hoheftilfimam  matfon^ 
Frdburgi  Aventic6r.coghovi,quam  ante  annos  4; 
in  puerperio  dolore  coxendicograviter  laborante, 

'  turandam  habiii.Ea  mihi  referebati  le  in  Omnibus 
filis  puerperiis  (  habebat  autem  tunc  teporis  qua- 
tuorliberosrobuftilfimos)  duabiis  aut  tribus dr- 
dtera  fcelici  pairtu  hoiis,moIam  eiiixam  fuifie.Elt 
iiiamatronafatisrobufta,plethorica  i  &  maxime 

Reiiquas,qdas  a  nie  expedias,  VirClarillime 
atque  ExceilcntilTimei  dcmola  ejusdemque  ex- 
tradiorieiOblcrvationeSjnunc  prOpter  temporis 
anguftiamcomniuhicarenonliCet,  fiettamen  id 
primaquaque  occafiond 

InterimDeumOpt.MaXiOro  i  utExcellT, 
fciim  tota  familia  quam  diutilTime  incolumem 
Conlervare  velit.  Raptini  Paterniaci  AyenticOr. 
ly.JaiiiiariiiSodi  • 


JACOBUS  ZWINGE,aUS 

b: 

'  eiilLHELMO  EABRiClb  HILD; 
Chirurgiprajlantisfime  ' 

n  ^4mibhfervuiiolieU 

cism  diMolamiri  maliebrisfxmilix-iter  cont. 

i»  f^hlicimedan. ' 
tar.  Pardisverbir^M!  Chirufms,hdjtise(lmi- 
mnUmvixdttwtmU4M]maiimfcaHmnme- 
»eca,didrimexuprpmpiUwibiKfed'mvato^.Sedre. 
Becontfdriiimpefpiideitt  ebenmsdtefcrifti.Sci- 
licamremedicdhic^cifendve^^^^ 

admittat  jatUiarmexcepionem.  Vnde  mihi  mi- 
1.  ::  iimver[aiisre- 

■tm  diligentem  haehi  rd- 


OBSERVATid  LIV, 
Mtdierfeptimo  menjethokm  enixa, nono  nien^ 
jefiium  feperit,  dia  incokmem- 
Idtoi  ad  eundem 

rtram  Cktisfimnm  attjueEcenintisJimum 
D.D.Jacob.  ZVriNGERUM. 

■VTUnqv 
'clariflraie& 

perfefiionemq;  pervenire  polTe, 
feffo  eft.  Attrahit  enim  mola  pai  _ 

nutrimentiiindelanguelatntefoetu,fitabonus.E- 


mnem.Hscrfgoca4a  efi,ciirn6^raiMediM  a 
quda  ep^adnta^,  mero  s-oxa^af  pracipaemid^ 
iar.QmdpjdmbccUrrattjtiippidmvarUns  i  inOis 

2-foHiciiefHnipertjairenda ,  ^  infrifinticafU, 
iBamfit  ,  ^aodfoddtinbla  confieiam&fere 
rrexi-rcitdmtyranmdehti  falviit^Moi«>»k 
"^^itimtmramconpiiiiemiamcddfaraih^mate- 


I2J8  OBSE&VAT^.  GHlRIlRGiC. 

fiuJfe.Ihciitfreximtijm!jxc/idmediderjsyiari(i[t  etiaaD.Petrode  L’ofca,ejuidem  iddtndimsgi- 
^DcmmiuFltijjiriaJiiisthefilKsde  Hjpp-otmmiiinr  cUi,atqocca.qaa:fe<jnuntur,notatudigniflima  ^ 
tethefisin^i.fc!remiiffy.mtKahoci0i^tnK.  -.i.AdapertpaWoniiae,plariiniimaquz,carms 

lotnrzfinulisjrfluxit. 

hehdimedas  aiarMxfes,fieHmi>ie  mtrmffore  okiT  i  .  z.  Uterus  lomagnididinem  ingentcmexten- 
timfojfar^tucmfrimiiduSiimaniiah  cpermom  fHS,Peritona!0  alinca  alba  usqueadeoflas  fpurias 
Chtriirgiceiif^fciu^iiaradefmt..  Intersum frt-  atrenemdextrum  .adeotenaciteradhzrefcebat, 
vatKmikVrpjitefiemmPrscepmsm^lni-tm,^^  utvjxavelbpoffet  :  hincdolorillemaxinius,quem 

csftttrKsts,ntgetiKmmpxmattt!igitm,^efosxar  ta dextro latcrepaSTaerat. 
snmjmeftiSmxnitffKmfdtAihgmusijmhamtms  Kenfinifter plane putrefafiut  conlpicieba- 

t!§aumCaiktGellKe,eUgtmterGerraMiQert'  Im-  tur.  . 

jttne^ingtt.MenKitf[nm^t>Mmjihtevr.en>),U-mtr  Hepar  undiqueabfceflibus  putridis  fcate- 

bmre^t.SnbUvetecmfmoms  t!fiisFrA£bcas,e-  batiincaqua,  quz  in  vacuo  ventris  contineba- 
‘!KlvendtsGakin,eiu>re!n^«Sj'irr.iptie^^emmpa-^.tati&ngamoknvi(a&i{aent.  ■  - 


ftritam  vehementes  ,  tamque  raasiiniaderant,ut 
fepiflimepiaritumfuum  &adfl:arites  implorave- 
'rit,quo  Medicum  aut  Chirurgum  tdiqucinaccer- 
fereiit  ,  qui  aperto  abdomine  horrendas  i!las_S; 
crudelilTuiia^beftias  expelleret  :  plane  enim  Gbi 
per£tafumh:Aebat,fegellate  befHas.  Tandem* 
curaTri  hac  miferia  ultra  duos  annos  knguefceret, 
auSa  febricala,naulea  ac  vigiliis  j  nullis  itemula 
remedlis.e  vita  difceflit.  Ego  iz-Julii  hujus  anni 
iSod-vocatils  a  coram  Generolb  Dominojo^. 
K-udolphoabErlachacjusloci  Przfcdo  pruden-' 
tifiimoacvi^antilllmOaNob.Philippo  Ceriaco, 
Uomino  inAlleman,&Dienlia  DocrilEmo  quin- 


)S-o  humanitate ,  qua  trie  nbh  ita  pridem  don 
tucE  rurfusaffecilHaVir  AmpliflimeiDominei 
nice  obfc,i:yandi(fime  j  gratias  quas  ppflum,  ag 
laximas.  Oro  etiam  quantopere  polium ,  ■ 

izatqie  GratiofillimaFacuteti  Medica  Baffl 
afi.^dutemdiceres&prohonqfe  s  ac  benefic 
uper  mihi  exhibitis  a  gratias  agere  meamque 


CtEterum  oblervatio  de  Hydrope  uterino 
ao  nnperriracloqqebamur,'iafchabet.Ai 


Ijo  OBSERVAT. 

JACOBUS  ZWINGER.US. 
GOILIEl^O  FABtUaO  HILDANO, 
Mcdico-GIiirurgo  prriUotiflimo 


Da 


JmaJmiratitme^yterini  hydropis 
Irt  memorimsis  emi  mihimfirmscssjxsdsots  mhi- 

eamedissmgejikndissteritemjKssMmtrepedtsini. 

tjun^ue  dedsscente,  o3o  cirdeerveldccetahekdoma- 
des^atea  ^admparesirira,  ahortssm fecit,  ali^^un 
antedjebscsjmeneSbfoatipHtridoqKe,  cumefafa 
jbn^imtisa^sitcopidexchfo.  JSTimirtsmliisk,  ipsod 
dermrhis  mstUebribxs feriptsem  reUipiit  Hippocra- 
tessscfievenit:  Si.«^»zf,hydrops  invaferit,  maliere 
utcmmgerentejcorrumpitfatum&ejecitjcam- 

tar.  Ea  enira  reatrona,  tmia  licet  vice  abortum fa- 
ciens:,evtfittamen.  Quartivero  ,cumfmtumiara 
putrefeentem  enixa ,  perrrsagsarttacpta  trsolem  reje- 
cifitjjsjipatis jpiritibus,  lapfis^viribtes,  vivere  de¬ 
fit.  fa[itimergo,fudtih  ^ShCedico-Chirurgo 
felicisjimo,  tantum  periculum  domsftici  puerperii 
adeo  feliciter  cesjk  ,  ut  rrtatremte  ^-pofi  partum 
perheltico>ifervata,mafculopueilo,  eo^vivido,  ro- 
lmfto&imegro^uod!i,rnkariqu^ureposfit,hoci^ 

ratm  ?  Induit  in  Metaphyficis^rifioteles  tPti  to 

^M>(AaX,etv  h  Ta 

9iXtsc<p6ipoOuanquamMttemnKrbofarumafeclio^ 
namde^ifUones,^  iiscmfarumflenisfime explica- 

ritofitheB^^  compl^alias  eveniunt ,  qu£  agene- 
rdibutMeMcarfHmlegumcunomhusnb^^^^^ 
dthsrefueritj  caufam  hujus prafentis eventus pau& 
ultius  perpenfam ,  ex  generali  Hydropis  Oec  ono- 


:  CHIKURGICL 

fanguijjcaticnisSfiinBosgradmamnderwfus. 
lorenimremconcoquendamag^epts ,  utile  ah  inu-  ' ' 

eilijpserum  ah  itnptero ,  progeneraliejusconditione^ 
epua  e^on^egarerhomogeneOj  dijgregorebetero^ea.  ^ 
neajeparat,  eAbhinc  dimijfo  inutili^tile  duntaxax 
peba^urusi^nes^ partesperfecle  cenmixtttruSieas. 
ipfds  inituipenetrat.^tieminvicem  dirimit^eriio  di^ 

.  r emptas  al  mutuam  <jut^  novam  mijcelam  elahtu 
rat,tpuarto  elaboratas-,  tanquamfequi^er  eptispiam 
per  mutuas fi^fiantias  ducit,  VndetandemVnio^ 
qudmpriuSyperfeWor.  '  ^ 

(juenddvarietateinterfequoqued^erentes  :  ^uos 
obitintegreifiintegerfuerit.  hnldsbefa^atusyordf~  . 

tur  quidem  opus :  non  autemperficit,  Jed partes  di¬ 
remptas  ob  imbecillitatem  necpraparatp^ienter, 
necpraparatasne^it  invicem  ^  unitiquajamcatt-. 
fa  efiyUt  tenuiores  dcalore  dimiJptSffluant,  rejfdua. 
crasjiores  venas  oppleant. 

Hac  Gf acorum  Medicorum  jententia  efi,  d  qua 
Theophrs^us  Par  ocellus ,  qssem  accurata  medica-  jenuati» 
mentorum  praparatumesjure  commendantinonpa-  '"A 
rumrecedere  videtur,  Ejuseamen  PhilofiphematOt 
-  xaT  iyw  <H%avVel  cum  Gracis  eadem fitntjVel  ut  hu 
hilSsJimulemdisdcterioraj  teicv  yd^  d-noriuav  tuV 
tfX  /5-«ar.  Etenim  proximam  hydropis  caufamdicit . 
ejfefalaluminopiinhepatis  >  velalteriusprincipdlis 
partis:  quod cumvipenetrandiacutisjlma polleat» 
rejblutum  per  hepatis  redones  fubinde  coletur , '  id. 
quoddcraJfatp^incoBamateriajmihaudquaquam: 
pojfet.  Refolvi  autem  propter  diverjascat^iU, ,  ’ 

X- Abinfiuentiainternic(!elihominis.,virtuteSo- 
lis  ejr^ellahpdropicaZedoSfd  quapluvia  interna  mo-  , 
tajalq^  dttingens»illudipfumfrangat&diJfolvat-,ut  ^ 
nivent  SoLEandem  enimcoslitotiusq^univerjihabi- 
tHSnem^ua!isinmagnomUndoe^,nonaltegoricam  . 
duntaxae,fidrealem»incorporehumanoineJfe,  . 

z.  A  propria  natura  falis,  quautres  quAibetift 
putrefaBionem  abit »  ejr  uqua  elementum  putrefiitf  • 

''  tfal itidemtempore microcojmico  elapfojin  re- 


Gener atim  igitur  tria  quaremus.  Qua  hydropis? 
,  jpecierim  ejus fit  caufa  ?  quoque pa^o  hum  - 

in  abdomen  gjrpedestranslatus,  in  tumorem  eos  a 
tollere  fit  folitus? 

'  X.  Ouaergo  hydropis  caufaeSi?  HutOsrisyVelfidte 

hr  hu^i  vaporis  nimia  abundantia ,  fenfu  idipfum 
TolloL  l<“}«‘ntc,Gd.6.nphX  Cclfscs  Mj.il.  Hxmorema. 
fa.  lafafanguificatioprocreat.Gal.Pregnofi.i-j.Sangm- 

Parenchymatisfirigida  intemperies  labefaBat,  $ .  de 
loc.^.7.6  deloc.ajffubjnit^^  Frigidaintempe. 

differentia exiftunto  f^lenimperfiagunt, 
rando :  velperaccidens»calefaciendo,a!iovemodo 

non  moffti  momenti  controverfia  fit y  d  calore  aliisy 
^vtoih^idiisdfrigoreinducil^dropemcoKrendentibus, 
ferum  Isfafanguficatioaquofumhu- 


5.  viiiuinmoderatOyquiadterr. 
finiffufissycamnonminus/ohati  qudmfidcoekfit 
pluvia  maderet. 

Ab  Aiis fimilitermorbis,qui  eandem  microco-'  • 
fini  terram  in  f at  dem  ejusmodi  refidutionem  proci- 
pitent. 

HacfummaeSiParacelfifententia»  qua  in  duo- 
bus  TraFcatibus  de  Hydrope ,  libroitem fecundo  de 
T(irtaro,traEi.i,cap,6.extat^  Honnunquam  quuHf, 
dem  aliterloquividetuTydr  dffeHataverborumpe- 
regr initate  nimiumgaudere :  iis  tamen  dimijfis,  o- 
fiendemusquodSximus,  vel  eadem  cum  Grads  af 
feverare,vel  iis  pejora.  Eadem  quidem, cum  aitihu-, 
morem  proximemhydropis  caufam  efiedpjum^ad- 
eomorbumy  meramaquamy  velaquamrefolutam. 
Eundemetiamhumorem  fdeffe,  quodaliiperferc- 
fumcfrfidfum  humorem fignificant. 

Diverfa  vero  efp  deteriora:  i .  Quando fklillud  d- 
luminofum  confiituit.  Alumen  enim  in  humano  cor^  : 
pore  extare,  affrmariquidempotefiAlegorice  »fed 
nullatenus  ne probahilitp^ quidem  demonfirari.Hifi 

funt.  In  Phyfica  autem  elr  Medica  arena  allegoriis: 

‘  tV^oVe^oj  ,ln fipeciemautemverifimiUsfroba- 


quAJttocmnfri^re  ctrnrimnt 3qtufHperfirftS:a,  tihas  ^us^^ion  riteinvtcanmixtis^coa^KTn^is^ 
parntSinaimcdatier^uintamdsimaxMiibtmimJi  qntiufafiarcfl,  fif aratu f4cdior,areU^mn»!ti!i 
’  f£isejfemiam,nmc<)rfiueju!,,ju<>dahifiadiver-  vafarmaiit.  u^umneraareaiGaUnusi.dtfim.' 

RimMffeVribuitt.Vtiijuifunquamilahitd^drofi-  ftoruatum  caufa,  exukimamnurK,frim,fdliea 
corftmaquamalHminefifidisquimamefemieimexi*  conco^ioniicoUapfUitympariiamfierii  Vbitame» 
km?VthaaenuScredineql:tat,bjdr<ific(>rumfd-  naaitdum.moftufeao  vifiere,  alterum aheriut 
fimferefum  humxrem,falalumimfumfeu  alumen  caufam  egefojfetyentriculusenimlahtfaaatushe^ 
fotiJiepitrmcifimilUnKerefotepfedtumdemum 
,  zJiertuimhamaxicorpdru,«imcikerum,falpef  tympanites  futurus,  quandomprimacenceaionis. 
fumire  exipmat .-fidperperdm. yln  enimhepatis ,  qua-ventriculie f  ,Iafa,  hepar  itidem  velprimarut 
rentim,lienis,aliarum/epxaiumfolutumfat,aqua  velfecundarii laborat. 

tamimsiteitfamcopiamparturieilQuidquodmu-  Leacophlegmommataemundcumhepatisiit- 
namfapedepuaampanem  effe,!tKrtuorum  aperta  temperie  ,  ^apanittm  pttgularumtertiacoitceah 
cadaveratoquumur. Debebat tamenjifiilusfd ejus  parturit.Ciimemmdpituitofopnguineperuniver^ 

‘  lyjropem produxijfet: non  nifpoflplphur  demum  fumfufoereeturfdfildhepatisineemperiehac labes 

mercurium  file fipararifilito.  penderet,ven^jingHUquepanescentraxiJfentdefe- 

q.Salemrefilvidicit,elrfydrepemwducere.Qm  Sum,  etr  mate  coctum  finguinemaddebitommatua 
idvero paSoanted , quam dreliqttorum principio-  ritatemrevocdjfent.  Quia-verbtertiacmtceBiow. 
rumtotiusq^partis co, i^ageppuratut fuerit IVte^-  tiumfacit,hepMisftmguinemmaleconfeaum,note 
nmlargiamur.extribusprincipiiscompofiastotisu  metioremreddkfedimperfeSumutefipartibusJin- 
pitrtesejfe,fiitamen‘iielalumi!tofusfterit,wlquis-  guUsobtrufumprainfirmitatedeferit.ReaeergoCa. 
piamalius,  neutiquamfunditur,nifiajpirittaep  lenusseximbecUlitateviriumcarnistotiuscorporis, 

ftat.-Qmdijuante  ignis  artifciofieri  debeat. Chjmia  par.Jhe  abhepatetotiutpartesfinguladebditentur. 

't  decet. PriusergoquopaSohepatis  fil  ,eXempligra-  bdciiea  tatidum  filahepatisinjlgiis  nativi  cale- 

tia,dreliquiseimconflituentihtuprincipiisdiffifflo-  risfrigiditas  parturit,  stt  licet  alieno  exafluet,  pro¬ 
nem  faciat, docere -debebat  Paracelfus.  Hocautem  pter  imbecillitatem  tamen, chylssmquidem  probe  i 
negligent,quali jamfeparatus  foret, aCxliinterna  ventriculo  elaboratum,  nen  fiperettamen,  necirt 
pluvia,apropriaejusperiodo,abinordinatoviau,  finguinelaudabilem,fedaquofimpotius^ferofum 
abaliisagritudin^sfundidocet.Qmdtreshaspo-  convertat.  Sanguificatrixvisenim  opus fstumex- 
feriores antecedentes caufis attinet, Jifdmerus  per  orfq.praimbecillitate  deferii.  Ut  chylipartesinvice 
fe  exiflens  extaret  in  corpore ,  admitti pojfent  haut  diremptas,crasJioresd  tenuioribusadnovammifce- 
Sffculter.  Nontmtemeoexifimte,eiripfievane-  lamffanguinisq^  formam  recipiendam  paerejlp 
fcunt.Qmadverbprimam  Caluminternum,ejusq^  prapararenequeatiundequatenuiores fint,inpro- 
pluviamaillegoriameraefl,'qUamut forte  Rhetores',  ximaspartesnonSfiribuuntunUfi  etiamdijiribu^ 
.quiverborum  colores  rebusinducunt ,  admiferint :  tione. fed,utinitiodiaumeji  diffiuunt.Hocgalenut 
nonitemehilofiphi.ZJtquibxshaaenusdGracorum  voluit,  quando  ati  citato  loco:  Exfinguifiavirtu- 
fundamentis  diverfifuncTneifhrapiplacita,  nui-  tis  imbecillitate.  Hydropem  (-Afcitenintedigens) 
lis  veraThilofophiaargurxentis nitantur.  nafci.  Hacaufi generalium  hydropis fiecierum. 

Hi  caufifunt  Hydropis.  ■  Pemcuiatesautemnonnulltcrumpartiumhdro-^'''*'"'^- 

'ts,u,f,s  ,  QufOi^cr^Hy^cftcn^cierumcaufifuntiHy-  pes  dari,experientia  tepseil.  Hydroeephalotemm. 
tuioum  nro^s  alitu  univerfalis  ef  .totius  corporis,  Hnafarca,  capitis  ep  cerebri  hydrops  ejl.  i,  Pulmonis  ej-  Vteri  eJtfe. 

Ujitefi.  Hfcites,'lympanites,i.deviBuacut.aph.i.Golenus-.  Meminit  Hippoc.  lib,  z.  (fr  q.  de  tmrb.  internis 
dius  Pemcaleris.certidicujus partis, pulmonis,  CSdW  MeScusfafireusMAXIMILldNPTld 
^  cordisiUteri,  cerebri.  Sunt  amem  jpecierumjamdi-  HJmp.hydrope  Cordisep-PulmonumimerUfie^ar- 

aarumperqUirendacay.fi,qsias  vix  attingent  anti-  rarefolebat.  Etnosmeminimus,  culusdamrhtijici  Obfefvt- 
qui Medici:pofieriores,fitis  jejune  infilohepate  o-  apertocadavere,pulmonestumconjtmicieptosyum  tui 
mnsfabd  cusa,  ut  cum  illud  viderent  communem  copiofi,ferofi,fcetidaaquarepletos,difentosquede- 
ly^opisauaoremejfs,eidemetiqmfiecierumcaufis  prehenSfe ,  ajfjlente  eo  .fsBionem  adminijhante 
adferipferim.Dkebantergo.abexiguahepatUfri-  qEORGiOSCH01slHELDEROSilefio,yiiidiU 
gidtaeeiirind!ecillitate'^ttrpaniamfimajoriHfci:  rei fudioJtffireto.E.idemtamenventer quoque cp-pe^ 
ten,d  maxima  .  Leucophlegmatiam  provenire,  dssnbnnihil  infaricceperant ,eumin univerfdem 
-  Quanquamalss  hancd  majori,  Afcitendmaxima  hydropem  non  infrequenter  particularis  degenera, 
voluerint.  Hataniencaufinulltaenusfufitiunt.  iis  rejls  folitus.  ■ 

enima^tJf,s.ciimfecorismtemperitsnonimpetu,  Jamvtri,  quicaufiinhispartibusiamcopio. 
ftdfenfmmajores  vires  acquirat  ,confequens  erit ,  furh  firumproducat,  exhacienusdiaisnondiffcuL 
nullam  faturam  Hfciten,  quam  non‘^mpaniteS  cp-  tereognofcipotejf.  Hnnonhticquoq^hepatisintim- 

rinafirca:  nulUHnafirCd,quamnon7ympanias  perits,^ lafifinguifiatUnegotiumfaceJfil Paces- 
antecejferst,quodabfurdum.dliorsumergareipici-  faequidem.diterlicetqudminhydropeuniverfiU. 
endu^  eSi  ,^l,eet  hepatis  mdefcio,  ceu  vulgata  Crudior  enimt^pisuitofio-finguis  in  jecore  procrea- 
caulaomnisdioeasur  hydrops,  alsarum  tttdemcon-  tus,  fs  pulmones  vel  uterum  quavis  de  cmfidebi- 
J^asonum,prsmafcilicet&tenia,parietrhabea-  Uorem  invenerit  ]  illius  duntaxat  parsieuhrrem 


152.  OBSERVAT. 

ar.  %6. 

I^eophU^aianinvehit.  [(aefitumcniJ^pim 
imlb  unio  aberrame  hjate ,  i  folias  fimis  injigii 
f sioidaimemf trio  tominfori , at  oblatam  ijaamiiii 


orejl.  Ethac-defpecieraJ^- 

sirSpiscaaJis.- 

■  O^vtre  mafrodteSam fatam oxtriitefds  ia 

ia  dem Aaarfesnon folias Sia^Ml!iat,fed ^  ipino^ 

o  mmirapioram>eroforamimfir«>a^membr4!ta- 
:»  fam.  ^atameafirofashmoraeati^aamfolita. 
rias,fedjimoaimfermixt^efi, raptis,  ■odtpsoOsis 
modoreft^atUottaadsnnfecarnfaniammprofan- 
dcrtt,<piofaaomdemasincisavend,qaemvisb- 
moremobviamiratapere^oxprofaadittamen.. 

fertis  eniiafoil  mortem  hydropicis,  meramferui.. , 
naU  fmpmne  perfafam,  tiel  membra  dtjiesdife, 
•aeidbdomeaiiiflevijfecotijpicitar. 

Pratered<fafofangaiaeg-a.vicrafympiomatahy^ 
droftcos  tergerent  i  attnfiammattafrruptt  hamoris 
pernkieinfrefentaneammortispericalamijinemat 
. .  ,  ....... - - tr.Q^visaoa 

jivicenna  prodaris  Medtcts,  tarnaliis.tdm  fOH, 
FERNEUO  inprimis,  GalUaram  Regam,  (^FE- 
tJCEPL4rERO,Baf,UenfnReipahlicoarcbia. 
eris,certis^exemfliscorfirmantib$.P6tiJfmaer£o, 
proxima ,  eirimmediatahajus  trajeSas  caafa\iiii- 
^ideoK  efi,yaa fangais  attenaatas,  rarefaBumem- 
hranis  dr  vajis^u^itranfolaiUrii^fadorismmpda 
tranfmiititarJnfttasenimcaminfidenteulordebk 
litatusjiceijer  ' “  ■ .  ' 

mas.Hicvaporinimitasimpingem,tamfaanatat- 
rdyiamafseihamoriscoalagio frigidiores,  '  " 


CHIRURGIC. 

^neinfapcrioresqaotj^  artas diflrihato,  idemnon  QLr  ■ 

fiatJ)icamasergo,hamoremiiiieia!ttelydrofefedes 

occdpaatem,  ex  abdomine  delapfitmfiiiffe ,  idq^  tam 

fropriogramtaaisfotti^e,tamadjanSiyaporiste^ 

“  ‘  "t  Isenimpondere  denfam  nitente  odjanBas  ! 

^  ,permmbranaramfemataocomigentiam 
ngapas,qaibasJingilisyiforamgeneribasdfe7i.  ■  ' 
tOnooineraratranJitasdxatarafgaraeasefl,mam 
paratmtiisoccapatisfimiKihilqaepatefi^isfeinfi. 
naet ,  andaramq^in  modamgattdpellemegattam, 
perfoanoramcnn-amq^  occultos,  fibquenaiaroco. 

^nitos  vaforum  moandros  ^  duBai  ,  ad  talos  asque 

perlabatur.  Hinc  ep,quodf  tmdentlbus  cruribdsin^ 
crefcqt  tumor:  fablatisveroi  reclinato  corpore  de- 
crefcat ;  aquafursam  repente,  drprocordiisprejfis  » 
dyfinceo  melefiias  inferente. 


ihumoriscopia^  qa 
ranjitu/nfiifdrdt 


concrefcitiHocomnisin  hydrope, 
rispracipuacaufa  effemdeiur,  cainonnunquam,ut 

^ex  accidemifriorem  caufam  dat  trierem  redditura, 
jun£wr.Nontame»  diffmulandxm  efi,quid  jmn 
MAS  RODEkicVSaregafentiat: Quod  ,  . 
.  can4ideferatarabhefateaqua,f.atusye,difceptd- 
ianeprifci,multuSqueef{ in  eo  expediendo  Aiiicen- 
na.Modhcompertareseffevidxtur. 

Cum  enimomentumprropciemhabeat,  netim: 
fertujiinfundibuli,&intrdfifortoc'audicemreci- 
piatift ut ferreceptoportoramos defluat,  ceu  inye- 
-  -■ - -tmaqua.Hocdemodotranfaus. 


^h^tu  uuforca  co^UcatusAfcites foret,  inpromptu  caufa 
tius,  ejaidemi  impreffalabis  vefligia  profeferTent. 

/umjanguinm  in  pedes  difiributum  , 'non  aliter 
quam  in  hepate  ejus^nenis ,  in  yaporemprimura, 
tumhumoremfudorisinfiar,terttoconcoHionis‘vi- 


oedibusapps 

',fcaufadii 


-  ■■  GeneralidhaBenus.-quo  ad  Reciates uterini hy- 
AropiseafusadhibitAdiytrforumeventuumea^U^^J^ 
ofiendjtni.  VtenimyidimUs,proximaiir primaria  uurid 
^eBusejusmodicaufaefiJofafacultastertiaconco-harqi 
■Bionil  iri  VterO :  quo  fanguinem  a  jecore  oblatum  “'■A. 
nonritbftbiajfimilat,fedinferUm(trfangUinemcom:  ’ 

bertit. Accedit fuhinde jecoris  hfafanguijkatio , Hi 
nechoCfrobumfanguinemproducat.Exquopd^inci- 
piodiverja  Jymptomata.JeCundummt^isQ- minus 
inter fedifcrepantia  emergunt.. Sovior  inimisly- 

te^erieiprecrlu>mitiar,quifiliusu^ivitiocon:, 
tingit.  Quodjiergoconcipit  )nulier,uterumquegik 
rit,fiduovifceravitiumflltiunt,nullumeflmirum, 
fantenifipius  nonnunquamdr matrem,  exHif^  i 
poeratisfenUntiapejfumire.  Nec  enim  fietus  idoneo  ' 

alimentoabhepmetrackihutritur,uttandem  dect. 
dat:necuterusutabortmt4ndem,urgemeaqudrum 
copia.fequatur.Siergonoxamagnafuerit,yelpri.-  '  s 

ma  quoque  vice  matrem  ^  infantem  tollit.  Sin  mi . 
nor,  fostuitamenfemperpericulofacirfataUs,  abor- 
tiensmaternonnunquamevadit^inureteresfolum 
froflratafacultateltiorent,jecoriUcetpercofenJum  . . 

rtttraaofa>ubrifanguinei.ahortusetiIrr>-^Laveri 

robor atoutero,  cf-Tegitimis  remediis  adfUamtera. 
periem  reduBo ;  ut  quam  collegit  ferofam  aquam, 
ad  jujlum  farturitionis  tempus  valide  retineat  j 
tandemque  fine  fictas  velmatrisnoxaexcludut. 

Ergoquodtdmfeliiiterconjugituapericuiofiisad.. 
modum  sfeBusceJferit,  utero  lofo,jecinori  integro 
adjcribe,fatubripropeereafanguinenutritUsinfans, 
calore  ejUs  innatoper  Oquoferofiantiperijiafinma- 
gismqgisq;invalefcente,robufiior,qUdmalidsexclise  • 
fieseJt,inq^hucusquedJemintegerrimacorporuani-  ■.  " 
miq^valetudineperfruiiur.OuodverofecusUleide 
offeBus  nobilem  eam  matronam, cujus  kme  faMa 
mentio  efljoabutritlmajori  fecoris,quamUieril4!o- 
hiaeceptumfero.  Erat eniminfignis  farfimonioho- 
neftiJfimafmmna,primisconjugii  annis  liberqrsife- 
ijfimaEtquiacm 


\dieifojfit,curJan-  nusnimiumaliasfibiindulget,penitus  expers,v. 


-  -  '■  G  EN  f  Q 

W23W  fidiAriy^eh^fa-^panranj^fmka^ 


Sicjentio,  Firpr^^antisjime  ,  plur^J  nonnihil 
verhiSyHt  fi  Phocionis jirr e  nfi  'uelleSy^iU^^  re~ 
ficandaefem,  (frfiires&pofes cogitare.  BfentnU 


filet. 


efi^quiutfUniuS  aiTrojanum ficriUt ^ 
eJediquidpHtarenngas,  nedtingua  mo- 
Mtm  moui,  necquasde  propofm cognatio¬ 

nes  'alebam ,  mihi  retinendas,  exifiimavi. 

Tsiyprout files,  omniabenigneconfules,  quaque 
probe  a  me  velimprobe  diBa  fuerint, praclaHJft- 
diciituicenfurameliorareddes.  Optime  vale dPir 
ClariJfime,Rdple£,zz:Decpr^b:cipi3ci^^  '  ' 

OBSER.VATIO  LVH. 

Devpitri-Viri  cujtudam  ,pofidijfeBidneT» 
puris  pleni  inventOs 

.  Claris^lrao  atque  Excellentiilimoviro.. 

.  Dn.D.fACOBO  ZWINGEKO.,  Aca- 
deaiiaj  BafiieeRfisProfeflbri  &  Medico  tonge  ce* 

.  .i£iJerfimo,poMTNO&3nncoplu- 

'■  ■  GuilKelmus  FabdciusHil<3anu? 

.  .  s.  jP,  i?*  - 

|0£t!/rjmum  tuUm  fefponfuin,  ad  obferva* 
^ionCm  de  hydrope  uterino ,  non  vulgarisjn 
■  amoris  ar^rnentum ,  vir'  clariffime  &  arter*, 
m  mihi  obfervande  ,accepinec  rine  frudtu  le* 
j  ap  relegi :  profufcepro  hacin  relabore,iedini 
primis  j  quod  exigua  meafttidia  cheirurgicajprsa 


R I  A  IL 

PoftmeniesoSo,  quum 'ex  morbo  iftodiu^  Ohf.^7»- 
tomo  vir^plaaeproftratar  eilcn^omnesquepar*  ^  58. 
icorporis  (ventrem  dmen,qai'adniodum  in* 

- -  - — ^-3io)imb &ipfa.crura,  ihpramo- 

effenc,  evkadHceifitr  Vocatus 
egouc cadaver  inciderem,  in  vacuoventris  non 
ieram,  multo  minus  humorem  lottir«e  cafnisad- 
iimiiem,  fedpus  album ,  bened^eftum, &mim* 
roe  fcetidam(qua!e  ex  abfceflibus  emanare  con- 
fuevit,)inveni,  idqueprofefto,  non  in  exigua . 
q  uantitate ,  (ed  ultra  libras  undecim  Medicindes. 
Vifceraomnia  ea  qua  fieri  potuirdiligentia  infpc- 
xi>ubi  vero  generata  foerit  materiaiUa purulen¬ 
ta, inveftigare  non  licuit.  Ulcus  enim  nullum, 
neque finus,'aariimile'quidrepertum  eft.  'Splen 
tamen  &  hepar  rcirrhofum  confpiciebantur ;  re¬ 
liqua'  interiora  lecundum  naturam  fefe  habe¬ 
bant.-  Diffedioni  interfuere  Reverendus  & 
DoaiffinmsDn.JOHANNESRHET£iaUS,  ’ 
pise  memoria^  in  Ichola  Laulannenfi  Ungus  San- 
profeffor  longe  celeberrimus ,  Dn.  ]  ACOBp 
-BR.UDOMMEUS,  apud  Viviacenfes  Pharma¬ 
copola  exercitatillimus  ,  &  plurimi  ahi.  •  ^  De'ge* 
neratione  autem  hujuspuris, 'quid  T.  Exc.  videa* 
turutunoautalteroverborefcrifaere  non  grave* 
tur,  etiam  atque  etiamrogo.  Valevir  clarilTime 
cum  tota  familiajquamtecum  ego&uxormeadc- 
mifse  Elutamus.  Paterniaci  Avendcorum  l.Fe- 


D: 


OBSERVATIO  LVlir, 

DeapertioaeVmbilmin  infantulo,  (fi  inqut^ 

busdam aliis ,  dequetnaximis  inde fiquu-- 


In  hydrbpicofur 
utplurimurn  abdom^  fero  repletum ,  atque  ex* 
tehfuni  inveni :  Ut  plurimum  inquani ,  aliquandci 
enim  humdrem  lotursfe  carnis  liofi  abfimilem  re- 
pcrij  veluti  in  matrpiia  illa  Mildunenfi ,  &  iii 
quibusdam  aliis:fedidfit  quando  hepar  aliqua  in 
parte  exulceratum  eft.  Tunc  enim  cum  fero  (i- 
mul  &  aliquid  fanguiiiisferofi  in  vacUum  ventris 
exftillat.  Sedquodrluncannebtam,  admiratio¬ 
ne  profedib  dignum  eft.  Tricadavere  enimquo* 
dam',  abdomen  pure  extenfirm  atque  repletum 
fuiffe  obfervavi.  Ofum,  quia  T.  Exc-  Ipecii-^ 

hicrecenfere  non  gravabor. 

Juvenis  quidam  fobi^Us,  &  vix  viginriqua- 

cola,  PETRUS  BOURGE  nomine,  cum  anno 
j  drio-meflistemporefubfermentilfimo  fbleplu* 
ribus  diebus  rnefTorem  egifiec,  &  quadam  die 
propter  fitis  vehementiam  ,  aqua  frigidi  defe- 
pentelefeingurgitalfetjfebricOntinuacorreptus 

kaque  nunc  tertiana ,  nuiic  quartana  laboravit. 


tmdem  ntirum  Ctqrijfimuni 
Dn.  D.  JACOBUM  ZWINGERUM, 

QUse  incommoda  ex  Umbilici  apertione,  in 
duoBus  infantulis  feqiiuta  fuerint,'  Vir cla- 
fiffimej  &  multis  nominibus  niibi  bbfervande* 
in  prima  Oenturi  Obfervat.  yx.vrdifti.  Ante  men^ 

fervare  mihi  conti|it.  Quandoquidem  illa  ter* 
tium  rnenCem  statis  nondumattigerat,  cumfin* 
gulare.beneficium  ex  apertione  umbilici  recepitS 
Quum  enim  per  multos  dies  rnorbo  gravitef  con- 
fedta  fuifiet ,  ac  nodes  diesqiie'  iniferd  cjulatfetj 
tandemventeripfi  intumiiic,  cummanifefta  du*  ' 
ritie  circa  umbilici  &  hepatis  regionem.  Ten* 
fio  abdominis ,  dolorque  adeo  magnus ,  ut  anhe* 
litura  vix  trahere  poflet,  fitis  inexhaufta,  lingua 
aeiabiacontinubficcaafperaqueerant.  Ab  ini* 
tio  ventrem&  pcdusolcoamigdaiaram  duicium,  Ut 
liliorum  alborum,  &  pinguedine  caponis  &ho-  tuf 
minb,  quibasparum  oleirofarum  (corrobofa- 

dolorem  magnum  j  &  flatus  multos  in  inteftinis 
ade{fe,ex  ejulationibusinfantoli,  &  inteftinorum 
murmure ,  facile  mihi  conjicere  Ucuit,  fequens 


R.Fari- 


ntetimnlimilitcra  ufi&  feries 


OBSERVATIO  LXlI. 

a<fl!ibito,im6necveficaia6ataappare'bat.  Ex  fipfresjhne  men^ruorum  ■,  infltmmuia 

6.  Veficarngofaplane&racuaerat,  praitcr-  coBi  matricis.  .  , 

qi^quodhumorvifciduseiadlatcra,nonfecus  A  Nno  1587.  nobilis  &  honeftiflima  quadam 
«mintettmisYiderebcet,  adhstrefcebat.  Timatrona  Laufinnenfis,  cumeeaevicmen- 


OBSERVAT.:  Q  H I  R  U  R  G  I  C. 

63.  ftruornin  finsB  laboraret,  &  lubito  nefcio  qao  P**  :  -  ,  •  - 

#•54.  Borrorecorr^tafmffetj  lmfani&ao  lango^;  Guilhelmus  Fabricius  Hildaaus  .  . 

refleXD,meniEnuaiicofi^preffafueriuit.  Paa-  ,  ,  S.  P.  B.  ■  ' 

eospoftdi^feqsa^eftdoJoLTeheme^^^  dcDyfeoteriaTeftragraviflimacom. 

..mgenitalia^  yoor^ego.^c^M-  (^„„ac^f4ipn™,virAft,pliffio,e,donsin=-  . 

Silice  fummop^ehouoranle,  gratiffinrW 
TOMOSA^ZENO,  Medico  mihi  fiiit,  quod  &  in  TraaanimtodeDyfente^c 

ma^b^efiao,.ng<mtemmaamn^on^m  ^  „anibnahabeb,  locLh*- 

~‘;st3:;r=!£gs: 


OBSERVATIO-  LXm. 

Ex  menJlruUfrpprejps,  utctu  in  coBo 


iroacparadoxon  redderet,  liias  rationes  debe-- 
bataddere.  Anllbtelestamenlib.  proble.  &  AvL 
cen.  lib.  i.  Fen.  2.  dodir.  2.  cap.iS.  tecum  niinimd 
conlchtire  videntun  Aquani  enim  in  coaura 
iubtiliorctti  Strariorenifieri,  docent. 

-1  _  .  ■  Egotamen,:UC ingenue  fateari-in-Dyfente-; 

;  menfirim ,  bimeftri  ^  yij  populari,  qua  fupetioribus  annisaprud  nos 
sortnseftdolor&dn*  graffata  eft, cum  ftiau  agrorum,  ab  ufu  aque' 

Catcrum  quiate  circa  res  medicas  obfetw 


im.hiftori 


'iLaufanna  fiippreflic 
ipatlo  laborafTetjtanden 
flammaticfpartiam  genitalium.  'Mdfbo^ropt 
Verecundiam  negleao ,  abicefTas&ulcus  incollo 

matricisiequutumefb  huicquidem  malta&  va-  tione  dignas'i  curiofdm  eife 
ria  medicamenta 'a  variis  Meditil'&  Empiricis,  hancderetentioneurmanon 
abfquetamendmmfruau,adhibita'fiiemnt;Bi-  libuit^ 

enniopoft.undcUmdoaiCvirop.JACOBO  DAVID  R.OMAY,dvisPafe^aiaeenfis,an-.ol.W 
AUBERTO  yiNDONE apud  L^nnpfcs-  nosSo.  &  ultra  natus,  c&m  ex  nimio  vinirecentis 
Medico loUgeceleberrimojUtdccUrationeinlh-  n{uij.  Novcmbianno  idoS.  fuppreflionourina:, 
fucndaconIu!tarefflus,vocatusfui._Adhibitoma;^  gcdolorecolicocorripiccepiffet,  nullisqucreme- ”* 
tricis  fpeculo,  ulcus  callofum ,  fcetidumdnaqna^  diis  in  diem  i  i  usque  morbi  fui  ufus  fuiflet.tan  - 
le  lividuinque,  &  utverbo  dicam, cancrofum.inc  d^m  eittrema  heceflitate  UrgcnteVdiHidel.  1 2. 
venimus, qut^minime  nobistangendiimesifti-  dii^a3quaa4.Novemb.  erat,me'accerferc  eoas 
mavinius-VocatuspofteaEmpiricusMorgiacen-  flusfiiit.  Tumhomineminiefldfebrieitantem, 
Csmira  ipfi pollicitus  erat.,  Sedadhibitismedica-  ^iris  crueigtibus  ac  doloribus  aiBifium,  yiribus 
.mentis  acribus,  auauseftdoior.auftaBe  febris,  quinetiamproftratnm,  cum  ventris  tumore  ma. 
inflammatio,  vigilis .afai.faftidium.&  fjmcope!,  gno,duro,tenfo,acrenitente,  ab  ofle  pubisad 
utdeinddpaucospoftdicsevitadircederet.  Ac,,  regionem  iimdi  ventriculi ,'  &  bypochondrid-  \ 
eerfitusitaquedenudcumdiaoMedico.nfdis-  rumfereufqoe,gravida:inftar,offendi.Egbiliici 
fecaremus  cadaVer ,  totam  collum  matricisplane  faeculnm  ex  herbis  .radicibus, feminibus  emolli* 
cmcrofum&exulcemtumoffendjmus.'  ~  entibus.relaxanribus.acurinamraoventibus.prz- 

OBSERVATIO  LXIV.  tere  dein  per  duadm  urinarium  in  Veficamim* 

Ex  fupfreffione  menjtum ,  &  miflo  .libras  quifiqimurinE .  ram  undis  quatuc 


gangrtnacoUimiitricis. 


iBedicinalis  ponderis ,  extraxi.  Unde  aflliftus 
A  Nnei5S6.Honeftaicuidammatron*,G'ene.  &d«repitus  homo  mirum  in  modum  alfcvatUS 
A  V*  menftmis  laboranti,  ndeio  quo  pavore  Aut,  tumor  quoque  veirtrismultum  fubfidit.' 
llibitbcorrepa,  iilicb  menftrua  fudrefupprefli,  piefequena,  videlic.  aj.  Novemb.  Enemi 
UndemoxinflammatioBtdolorvehemensexor-  «lolfiens ,  lemims,  acanodynura  ipfi  exhibui, 
tuseft.  EgopoAdiesaliquotunicumdodiffirao  eatbeterem  qmderomtrufi  in vefleam,  urini  ta- 
viro  Dom.ESAIA  COLL ADONIO, Dofiore  mennibilemanavit.  Hmc  denub  auanseft.do- 
Medico,&ihGymnafioGenevenfiPhilofophii  Idr.&tenfioventns.  " 

Profeflbreceleberrimo  vocatus, collum  matri-  ,  VigeCma tamen fexta  die, quum  rurfus  ca.  . 

.  .  .1. - n  penis  in  vcficamimmifls- 

r  elicurflem,  protinus  dolor 


_  -0.0  reptum  depreha 

dimus.  Febris  vehemens.  &  iyncope  frequens  mm  &  U 
aderat,  Adhibnimusnonnulla,fed  absque  fru-  &frufio  ventris  ceffavit.  ^ 

■  ausobiitenimundedmo  diemorbi.  .  Vigcfima feptima  denuo  catheteris  benefli. 

_ ■  -  do  uriiue  lb  vj.  profinxdte.  Id  quod  fine  miran* 

OBSERVATIO  LXV.  dum,  quomodo  vefica:  corpus  tam  exiguum,  iti 

.  .  ,  ■  extendipotuerit,uttandemurinscopiamcOnti*. 

Bemntritenlwne.inquipUirtmiciftrv*.  Undenon  mirum,  miferum huncce fe- 

ttme  SgxHocatrrHm.  dbis  cruciatibus  vexatum  &fle,  qiinm 

.  .  Viro  Clariflimo  Doftiffirnoque  veflea  pars  maximi  febfilis,  &' tanta  urinscopJa 
D.PHILIB.  SARAZENO,  Dbflori  Medico,  tantopete  fuerit  diftenta. 

-  magni  illius  Jani  Auion.  Saraceni  F,  Dicig.  drea  meridieto  rursus  cathetere  Im- 

amicQ Angulari,  _  miflb,  pellquaia-uriHi  ftitij.  cum^iiij.  cx^a- 


CENt  U  Ri  A  II.  ii? 

<iyei  fejoffi.Vertopromnndjficatione&abftefGBQe6i/«Ji 

Poftcidyftefeleniente&anoaynoinjeao.bis  rennmvdksi &^tnnm  iirinaribrnm,die5i 
tkmm  rtonoaviti  indfqoe  maamnm  levamen  Decemb.  gij  tefebintb.  Venetz  illi  ealubni.  Et 

t^cnlit.  Sabve&eramverbbofanonaadhic  qaiatamoriUeduruSeregionevencsnoBjam 

&dcathetereinTeficamindito.urin2ibiiij'.  ntt  poims  fablatnSerati  fieoilam  etradicitiSiher^ 
oMteedentibus  vicibus^  quibas  femperqucxiad  bis,  floribus ,  ac  femimbos  emolheftril^i  re- 
imltrnn  fanguinis  efiluxefat.  BEOuibusfi^  folvenribus,  &  flatus  difcutiehtibuSi  biS  aUt  tef 
ficUS  conjicere  Kcuit,  abfceffum  in  vefica  deli-  interdia  calide  applicate  imperavi.  Tumor  ta- 
.  tnifle,djttsqaeVenalaspfopterea:eni;oaemabu-  meneithajaslaccuHappUcationejCiiniiinnsil- 
tin2copiafaaam,mptasfuiire.  Ensfetida  ac  purulenta  exctetiohe  ad  ip.  diem 

DiLy.matutino  tempore  aEudEuema  e-  menfisDettmb.petfifte^,quamHdem  patda- 
ttoUiens  &  anodynum  inj&i&cifca meridiem  tim tumor fiibfidefe,  nrmaque  abquafltum da- 
SSirumcaiLemk^attaij.&|vi.ca  nor  ac  purior  fier^i  teorque  «mittere  cmpiri 

bu.„  st“ut°s,'S£ss“.;; 

ftij.  cammultofin^rne  admir^Jubvelperam  diflJcultate,  fed  involuntaiid 

verbcy^ostresvelqnamordic^  Veruman-  ]^,i6o7.  levis  quadam  diar- 

3B*gaag£.iriiag 

quacircafphmtoemiautabmt.invacuuravefi-  ^deaiom alketmeseahibuiflcmidd&Vit. 
eapervemtepotudfecfaffionveroimoquid^^-  Circa  diem  p.  Januarii  urina  per  feceifuffl, 

Ctiempennacygniadaquaba^mutofacibds.  H^-Verb mitra eiccrettleiltis,  & 

Ratioforfanhacreddipoteft;  qUiacUmdiSus  involiintarid  eflfluere  dfipit,  neqUe  aifl- 

urinanus  circa  v^ca collum, imo&fphynaer  iiaspirpeaemeamreddidit.Dolorfamenntlllas 
ipfepropferfcyrrhttm,qUiahCeoftm.ncolliVefi-  Aderat, viresqUe pro atate conflabant, iiecappe- 
c8latitabat,utipofteddicemas,timefadhiseife,  aaraoddm  proflratus ufq; ad  iS. Januarii, 

neccirariS  irt  perinao  conflatio  &  anguftia  ficca  correptus.  Vires  &  appetitus 

ipfiasduausurmarufequebatar.  Porro  exilein  lulatim  ita  diminuebantur,  ut  jo.  Januatu.piS  i*a  i4 
&  minutum  catheterem  hamce.anguibam  aperi-  J^placiddartimamDEOreddiderit.  Aperto  ca- «”««™  '« 

re  atque  d.latarenonpotniire,rat.qnicon^^^^^^  magnitudinem  ovi  gallinaeei£t“‘t 

lieumefl,idquodc^orisbenefidio6cikis,St  adaquantem,  unciasque  duas  pendentem, in 
tnirtoncamdolorefieripotuit.  ,  vefica, &quidemari«coIlumlpfinstenaciterld- 

Die  t.  Decemb.  mandamm  ipfo  duSu  u-  harefcentem,  inveni»  Ex  cavitate  pfateTeaVefi- 
tinario.&circacoEumveficsobftacalanonmilla,  ca,ufque  in  infeftinumreaum.ulcufcuiumcon- 
catheteris  intromiflionem  nuUomodo  amplius  fpiciebaturrotundum  procul  dubio  ab  urina  pu- 
admitterentjEnema  emolliens, leniens,  &anady-  ruknta  &  ftEtida  eltefiim.  GorpUs  item  Vefica! 
num,  illi  denub  exhibui,  ventrem, inguina,  St  circa ipfius collum, uti quoq;  inteflinUmreaon» 
coxas  oleoanethinO,Iumbticor.  &  chamomiL  EvidUra  ,ren  uierqueinfignis  magnitadinls,eX- 
renes  vero  unguento  rqfato  inunxi.  Dein  a  prart-  (,.„^5  veficuiis  quamplurimis  ferofo  humore  fca- 
dio  lemicupinm  ex  radicibus,  herbis,  floribus,  jentibus,  apparebant»  ttepar  deulque  in  pane 
feminibus  cmoliicntibns,  relaxantibus,  &  dolo-  durum  ac  fcirrbofum  vifebatur» 
reslcnientibusprsparavi.  Inquodcumdefccn-  Curationi  fepiffime  interfiiere  Reverendus 
diffet  a:gcr,&  per  hora;  quadrantem  refediffet,  D.JOaMERUtA,liUjns  loci  Vetbi  divini  mi- 
urinani,fpontdeicernereccspit,indeq;Ievamen  nifterfideIi(fimiis,DoaiffiD.EMANtIELUR- 
non  exiguum  perfenfit.  STISlttS  Liberalium  artium  Magifter,Dn»DA- 

Diei.Decembr.  maneilliadgij.  tereblu-  NIEL  TAVELLtlSjScbolsPateniiacenCLu- 
thittz  Veneti  exhibui  :  ventrem ,  inguina,  coxas  dimoderafor,  Mobil.  JAGOBUS  Dt  BRUEL  , 

&  renes  pridiais  oleis  &  unguento  inunxi.  A  &quampliirimia!ii,quorum&majorparsdiire- 
prandio  propter  doloris  vehementiam,  rurfiisil-  aionicadaverisinterfiiemf,ValeVirclarilSmej8d 
Inminfcmicupiuffldefcenderejnffi.  Exquoe-  feEdter vive  diu.  Patemiad  Aventicor»  Die 4» 
grefluS,  rtoniblumurinafflcopiosdjiedunaquo-  Jnlu,  iSoS. 

que  materiam craflam ,  albam,  ac  fobtidiflimam  - —  -  - r--» 

excrevit  Subnoacm  vero  quia  alvus  non  re-  ^datudemCUri^mimaf^DoSiJ/imuiii 

fpondebatjdenuoilUEnemainjed;  Quanoae  Pmau 

ivum  ter  exoneravit  t>n»  PHtt»  SARAZENtlM.,  MedicUm 

Die  t  nonnihil  aqua  noftri  diuretici  illi  „ .  _  celeberrimum, 

propinavi, &partespridiaas  bisquotidieinun.  ^tltLHEEMI  PABRICIl  HILDANI 
xi.Medicamentis  hifee  Deus  OptMaX.  ita  bene-  Epiftola  , 

dixit,ut  deinceps  feffiper  urinam, fimul&puru-  Ift^u/tdetetttltioKtitrtfJAit^w^t 

lentam  atque  fceadam  materiain  fpOnte  &  absq;  Z^Uod  Divina  providentia ,  CiariflimC  pjdri- 
dolore  aut  impedimento  redderet  Ventrem  ni-  V^mumquemibiobfervahde  DtuD.  Tuart 
lulominus&tenesqnotidiejutidiaum,  inunge-  Excellentiam  cumgenete&virtUfenobiHlponla 


O  B  S  E  R  V.  A  T.  C  H  .1  R  U  R  G  1  C. 


Ohf£i’  providerit, ditayeritqo^miximo cum gandio< 

’  Dom,SABLA2E>.%S)rndicopnidentaQnioA- 

lelleri.  FaritClemeuriffimuspaterccdeflis-pa- 

cisaurfipr.ut  pacifice  feliciterqueyitaminnmitos 

annos,ad  Dei  &  Ecclefiz  Chrifti  gloriam ,  zdifi- 
.carionem  proximi, yeftramque&lutemfimaltra- 
rdaccrc  pofii^^  Urinam  tuam  Exc.  antcquaraGe- 
,  neya  difcedet,inyifoe  poflim:fedderineor  emm- 

nuncBafil^Xj&quatuorclapfifiintmenfes.a  qui¬ 
bus  apud  Sereniflimum  Principem  Dn.JANU- 
.TIUM  R.ADZIV1LLIUM  Scc.  morbo grayitcr 
.  confeflami,conrinu6fi:re  Bzreo.  Fere  inquam, 
quandoquidem  ante  duos  meni«  in  agrum  Au- 
.  gufianum,ad  Generofiim virum  DruZACHA- 
RIAM  GEITZCOFFLER.aM  &C.  S.Csfar, 
Majeftaris,  &  Regis  Huogaria  ,  Ducumqe  Au- 
.  ftriat  Confifiarium  prudenriflimum  (  cujusfupe- 
:  rioriannojCumT.ExcXugduniinvilerem,  men- 
,  tionem  feci)  vocatus  fui.  Itet  hoc,  divina  gratia, 
feliciter&  cumlaude  perfeci.  Auguft2,uri&Ul- 
ms,  non  folupi  exliteris  &  primariis  nonnulli,  ve¬ 
rum  etiam  fenatus  ipfe  humaniter  me  excepit, 
maxiraisquc  honoribus  affecit.  Sed  ut  ad  Gene- 
rofum  virum  Dn.  GEITZCOi^L^UM  rcd- 
cara ,  in  ipfius  vcfica.Iapides  reperti  fuere  duo. ru- 
.  bri  coloris;  quorum  unusdrachmastredecimjaU 
,  ter  dr^hm^  unam  &iemis  pendit.  Pprrb  et- 
iamfi  corpus  propter  longos  ac  continuos  dolo¬ 
res  extenuatum  elTet ,  vires  quinedam  proftrat^a 
;  nihilominus  tamen  tagi  feliciterfucce^  opera- 
tiojUtnii^  fupra:  fcd& iniila  lingularis  Dom. 
36grl magnanimitas;,  non  parum  nobis  profuit. 

'  '  •  Tantt  enim  erat  ani.miipfius  conftantiaj  ut aiitc 
operationem  ne  iiUi^  quidem  in  ipfo  terroris 
.  indicium  appareret ;  in  iplg^y^crb  operatione,  vix 
jmembrumaliquqd  moveret,  multo  minus  cscla- 

mnesin  admirationem  raperet'  Ante&  poftor 
pcrationem  ipftmet  precationem  ad  DEUM  OP. 
MAX,  pro  felici  fiicceflu  operationis  &  curatio- 
..  nisjtam eicgantcrtamqucdo&e fecit, ut  Tl^lo- 

.  gur^  non  politicum  loqui  dixilTes.  , ;  ^ 

Denique  poft  reditum  meum  Bafile^  i  una 
cum^Clariffimis  dofti.sfimisque  viris  Dn.Dn.FE- 
LICI  PLATTEB-d  &XASPAR.O  BAUHt 
>JO,  MedicinseD. longe  celeberrimis,  cafum  vi-, 
.di,  qui  cum  ifto ,  cujus  ante  triennium  in  meisad 
.te  literis  mentionem  feci,af|initatem  aliquam  ha¬ 
bet.  Illum, ne  vacuasplane  ad  te  mitteremiiteras, 
tribus  laltem  verbis  hic  recenftre  volui. 
oh^fVA’  Nobilis  quidam  non  obfcuri  nominis,  vir  pius 

tio  d«R0-  ^  dodus ,  duobus  ab  bine  annis ,  retentione  uri 
ttntttrtt  u- fepiffi  me  tam  graviter  laborat,  ut  aiiqandope 
dies  multos  continuo  exclamare  ejulareque  coa- 
.dusfit..Tum  urinam  albam,  turbulentam,  ma¬ 
ximo  cura  ardore,  8c  dolore  in  perin20,&  circa 
lphindterem,guttatim reddit.  Inglandet 
utcaiculofisaccidereconfuevit,  exiguum 


nim  in  apicem  digito ,  manifeftam  duritiem  is. 
vefica  percepi.  Caicalumtamennon  eflejinde 
corged ,  quod  immobilis  fit ,  neque  in  medio  ve- 
^,led  ad  latus,  nimirum  finifl:rum,r^eriator. 
Calculusenimfi  eflet,  non  in  uno  au:  altero  late¬ 
re,  led,in  medio,  &  ante  dudumiplum  uj^arium ' 
repcriretur,mobilesque  eflet.  Deindeinveficain 
immiflb  cathetcre,nuilam  contra  cdculum  allifio- 
nem  percipere  potui.  Praeterea  (  quod  notan-  ^ 
dum  )  parvo  &  exili  cathetere  in  yeficam  perve¬ 
nire  minime  potui ,  uti  &  ante  me  lydiotorous 
quidam  non  vulgarir,  fuo  cxiC  cathetcre  qui  cras- 
fitiempennx  Cygniad^quatjOpusaggremisfms*. 
icm ,  facillime  in  veficanj  pervem,  ita  ut  urinaper 
inftrumentum  copiose  efllueret.  Idera  mihi  in 
-viro  ifto,  dequo  dias  adT.Exc.  Icripfi,  (in  cu¬ 
jus  vefica  poft  mortem  Icirrhus  m^nus  invCa- 


•  licet,  proptcr.tuas&  meas 
itaque  Virampiiflimeicnm. 

mus,  RaptimBafile«2.  Augufti3  5ib. 


OBSERVATIO  LXVt.  : . 
-  De  miranda  fraSuru  hrachiu 


darisjimu  DoSisJitao  f^iro 

PHILIBERTO  SARAZENO, 
apud  Lugdunenfes  Medicinz  Doftorc 
Jongeceleberrinioobfervata,im- 

iJ‘er/egi,rtraai-iJi;me,ii>iiilKl:e>!tisfmeper- 
I  legitam,cjui.adimaaeratimm 

infigntm  Ohjervationem,  Sat  nmifridem, 
qKmta  fedxlitate  'm  arm  ofera  csmimo  incumhiu, 

TmifiaiiUgmtmwdiesimrefcmvidetmptihi 
^admm.wlfiraiitem^velferAhaarmincemmi- 
da,dmitm»mmafUt.  tiAmiceJacisframd  (S 
de  « 

niimj;tdi^uidfenesme,quedmejds.mmm'shciim 


.nt-opmi 


alpeflus  eft.  De  hoc  mo 
anes, 'atque  judicia.  Noi 
alii  ulcus  in  vefica  adelfe  es 


illP.  femen ixtamgra-vi  fune, 

fine  fer  Itum  ^-diligent  em  tefiantur  artificem ,  ^ fi 
‘jxailiijfesfilHtie  affulfijfetf  er  ea,quadte  celebras 
tafuerant, omnino  erat  cxpeBanda.Sediu  re  deflo, 
rata  nec  iffe  defculafius  quidquam  fromoverit. 
Omdame- initio efifioktua  ea  refe,ens,quanuper  „ 
do  fotu  calyheato  in  Dyfenteria  ufurfando,  adte^ 

fcrifferam,vtderu7mhidriJlotelem(^^vicennd,  j„ 

tanqua^mafentemta  nofira  alienos  off  onere  (noce  ro 

tuadsxersmfiterquetfforuofintontnopeadppu. 

latur.  Princefst^ahemeoiffoloco,  qui  ate cita- 

iier,  difertifcritit,aquamifrrroroborandi  &ad. 
pingendivimmaximamadififci,idiffumdoais- 

fimusManardusEpifiolarMb.  i6.  Efift.  5.  exfresfit  ' 
verbuedocuit.Ferru(mquit)astfmngedifi,f-igora. 


■afouUjtfim 
■  ^^&dlf^rifMHlta- 


CENTURIA  n. 

Sectat^Ucorefet 
risa^aimmimeg 

vfoiMwuincs  trahebamur.  Exij 


_  '.quajereaieren 

ejuaeputm  dubitouui.  lAxi^meles  epam 
ftrrfmauemfuam  expejptiib.  metearer.p  caf.  6. 


ifrigUumefederreumat^exiccaas.pocoafir-  psdms-ulidai fex. cura  da»idiarredufit.hoc  ad 
matuhaiuit.  Qmderge  duhaahw»a,ingram(^  vulgmfiMedicmim:fon^rii'uncbasfer}  cSc.  Ia 
ocuta^fenteriafpaiaijlalevipitrgatKae  ,  exiis,  rariehicexemflum  auraero,  etiamftmajoresinter- 
euiamirgaxda  ad^iUionienefi^padararelia-  dum  mviores  vif fuerint, 
punt .  tamvrecipitemhumirreminalvmtdecuyi-  Addehis.ejucdetidmhodiemihimdeUccmigit.  Oi 

;■  .u.  .ja  .  ccL  ~--x  ';g0fS^bimula,tufiifermafepimumfereviliBa-'^‘ 

■•!  vum  dtemfine-febri  exercebatur,  tantus  erat  iSius 
t  impetus, ut  poties fuxh  inpeclas  induebat,  ani- 
"  '"tmferiimmipqretihodK  exhibita  efiilli  manna 

xmfaculcati  innaturaleiaflatum^ueada.  -De-  filueaefiamhufculevaluit.imegris-biriuJ,  optimi 
-j:nantsgttttr(/dto^abt,^tidtamder4terdamxd-  adoblatafihabuit  sayrandto  ,  circa,  meridiem  ob- 
utt fuae  ^er aattlU  rationes ,  qssanosia  Contr a~  denmfere  vsfa  ef.^edsit  twjjis  t  antarii  circapri- 
impatdijper  mamhorampoflmertdiem;uti»hibitoplanef>iritu, 

-  mentoprafocatdfumtinfansfneuUacorporisd,. 


■pertiterasdiferends. 

sr.  'HiierumnemanemadtemutantEpifiolamipa  i 


t  -arrrpebepiacmljutdteidmcemjekSaexoyferva- 
s  tienibustuss  fuetidtanish^edtnics  ,  nec  dejindnt 
tshttnaokfervationedignifima^qua  nuperrime Je^  pluribus  te  coHipeniire  Sipofle/um  ,  dr  amicitiam 
fenobuobtulerum.  .  -  t«amcolpequamreltgiofifftm:  meMurnla^^ 


nip.Oaob.-ainnosi 


'f^&cubtti  dexterttjamferi  bimeftrejpattum  obtufo  - 
ve  torquebatur  inuUts  utitur  remednsfolamji^ 
artutlBusqutetemimperat,dum!  '  ^ 


VtroC^riJpmo&ChirurgoExperiemifimo 

“  bipartu,lbu,quietemimperat,dumbrach,umafe.  GUILHELMO  EAB8.ICIO  HILDANO» 
BumfifcaoMutum,&peaor^^^^  PHlUjBEkTrS  SARylCEUyS 

hrd>eret.Isaltoquinfanus&valens,tnpublicumhe..  . ^  uiis  fi-  - 

raci-rciter  dici  oSavafro^eSierus,  dum  chirothe.  .rrt. 

tantin-mantim  fartu wduere  levtfftmo  co^  C  Nhahs,riraarilpmMT>mmU^C.SJX>=^ 

^aadnitimr,  brOthnos  q^atuer  autqmnquUt-  ^BlNVMEfzpUm,qHam/iflacet,adettmfe^ 

tgiconfe^imfrtmnonlineO, 


'Verjim  effregit.  Focattu  ffdMmtabellariuintranfmims,  I^knfuitin 
,  dmirationeconfficie^ex--  mticory,m-oenerainvenire quaiiledefideratih^ 
rff,-^ fer  Ci^tergum osifjum reffime j qH£ con-  negonurafuit nofffadbtsscelomsummittenditmiqtA 
•^emebant retmSa i  jtihe&adnmveri.  Elaffi  fridm  idinferecefermuE^fer.eos  raehocnomine  exoL 
^otitmreviffjnttmaffofitereftkmaxffent amnia  ‘vam^NonmnotefcfinttflacereidianeffrisbotanKis^- 
txfloraty,rm ,  remotis  f^ciis  ^  affkltt ,  naturalem  ntukominurfhormacofceis-.  Gsterum  quod  ad  eum 
vjjtsjkum  rediiffevidimus ,  f^of^refis  dictis frr-  'virum.attinet^deqmbisy  nifqSoryadteffrtfff^qui 
fenjimus.  SedeccefaulhinfrriusckcdcHhitianiiu^  eam  inauditam  brachii  frs^uram.^djfm  erat^Ji^ 
ium ,  nova fe^.  nondum  conffeBaohtulitoffisejua-  qtfideotandamfoBumffieriiffcireoftarf  aucis  ha^ 
dem fraclura, dolores  urgent  £lamoff,reflitutioi2i  itk  beto.  Reffitutis  bistrrvby  ut  ex  arte  erat  offtbuij  aeU 
dem  feduto  incumbimus,  hdeflacata  omnia,  ^  motisfiffciiiexffeBabaturd  nobis  debita  clr  voi 
nunc  belle  quieffitjnortdumJamen  ab  eo  temfore  ex-  niensag^utinatiofer  ca!lum,uti  nat\ 
plicatafaJci£,necviJum,utifihabeataparsea.Mi-  fiiev'tt:fedfruffrataeffffes  nefira:n. 
ratus fumdiutarttum  ojium jragiUtatem  ineoho-  tionemneagrreffaquidemeffna. 
^^■meyquifeuilisoffiumajfeBihusiVeldlueFenerea,  tedit -  — * 


vit.Percur-  jutUj 
bus Medicis  ini’ 
2t,fednihil,quad 


SCH£NCKJVM,obfervationumrararum&ad-  a 
mirabilium  Uh.  5.  ohferv,  7.  huic  non  valde  dijpar  n 
recenfitxr.  Hanc  ab  iffiauthore  tibipetendam  re-  c^ier  ,  tue  uene. 
linquo.DehocinauditocaruquideuijfsdiciiJit,ve-^  fuife.  ftanabi:  ,  .  , 

timftf locet,  audire,  n^osex^itaverat.Noneftrm 

i  ^  4 


(40  --QA&E^VAT.  CHIRURGIC. 

OiC67,  ex^U.chnUifjimciirpiiHemm-nicitritfif-  iretj&forispropendrfet,  AdalesfaasdE^Drti- qj. 
tearit^totitmliU^eru  trAiiefaur.FiiUJtnedif^  tuSjChifu^usaccetCtDI: jisvidetisosonminofe- 
hisinofiyiisfrilgUitdihK^majiir  ijiiemnatie-aUi,  paratam  j&fibris  nonnnllis tantummodo  adhss^ 
fedcterntMtaHfmrtSim^iaalvi  fertridua,ego  ec-  refcens  jipfiim  ablHdit ,  &  ea  qua  fenguiuis  flu- 
cmMumhujiurei pauUtatieUi  titi(  KnUtifim)  aumimp^untjapplicnit. 

vm)anMttuydcrtrclaHj!iMt,^mtyMter,at  -i  Alteta  die Clariffimi  viri, t)om.GAtENtI§ 

faas,ata&eferge.  JFiMtmD(m.Cemtfru»em  WIERUS  j  Bluftritf  Cliyiacenfium  JulacenC 
W^LIER,  (j- ejusdem  cohortii  Epi^hatmuiad  Monteafium  &e.  Principis  Medicus  ordiaarius 
me^pUcetJtdutaiis.  l.isgdtaiiii.jdpriUsi6oyf  a^ue  primanus,&D.  COSM^  SLOTANUS 

■ .  piamemorisEjejusdemPrincipisChirurgimprs. 

observatio  LXVII. 

Deadmirandapedis  fra(aura.  -tenuem  pralcripierunt,corpusapravishumori- 

Vifo  Claijjim»  Deilijpmoque  -bus  evacuaverunt, venam inciderunt,vulneria^ 

D.PHILIBER.TO  SAR.AZENO^ap^d  nodyna,&pusmoventiaapplieueruut.  Repel- 
T  DoSori  Meico  celebetri* ,  lentibusitemreudefenfivis.ut  voCant,  affluaum 

°  {ti;.vo  linmortim  OfoKibuCnmt.  Cufadodi^rtlteftiiV . 


'  T  DoSori  Meico celebetri-,  lentibusitemreudefenfivis.ut  voCant,  affluaum 

°  fflo,magnii]Iius  humorum  pfohibuetunt.  Curatio  difficilisfuit, 

WAsT.SaUAzESiF.  amico  imgulari.  dolorofi  atque iong^  Inte^  tamen^i£i,& 

^  ^  ii  't  r-  s  ■■  r,/j  °  quiuemvn-idoaiipfi  non  defuerunt.  Etfienim 

emlhetmm  Fsihncm  Htidmm  ^^p^um  fupmCldrurgum  DusburgenTcm^  & 

in  arte  norimcdioctitet  vetfitum  haberet  ,atta* 
/^ttepoftremisUterisadmefcrip<ffli,yirAm.  men nunc JOH. WlERUS,nunc,GALE^S 
V^pliffime.Domine&amiceobfervahde.ra-  '^lERUS  ,  nunc  RENERUS  SOIINAN» 
raprofedbfunt.&lediionedigna.  Obfirvado  DERjomnespradiaiPtincipisDodoresMedi* 
tua  de  fiadura  brachii  in  admirationem  me  ra»  cilQngiceIeberrimijip&minviferant,ohuuaqne 
puitjneque  unde  olfium  ilia  fragilitas  proceflcr  quaneceflaria  videbantur,  ptafcripferuni^-E^ 
ritjexcogitatepoffum.  Qnacorpora  lue^^ene^  quoque  nou  rar&  una  Cum  prattantiffimO;  D. 
rea  laborant,  &  unguentis  ex  hpdtMgiro  aliquo.  COSMA  SLOTANO  DufTeldorpio,  adipfutk 


0^6S. 


iCENTTXRTA  IL  ‘  :  141 

OBSERVATIO  LXIX.  Oif.e;^ 
^  ,  tKe^eStt,^aUis 

mnmUkaffeSibm  novis, 

Clariffimo  ac  DoiMimo  Viro  Dn.  JA¬ 
NO  DE  BUR-GO  Doa.  Medico  longe 


_  __  ?bs  laSoririlen- 
s  ,'ofiaviapud  Plutar- 

qHlimaSiMcams[esienmisrMliir!!pemm£^is  chatn  Sympofii  conviva,  ait.;  Alitjui.n 

Mf, tam  dttdttm de-  idqae  non' ibi^ oblideruin ScbceU, acris,  & a- 
ere frimiim  quamm  miiarionenv,  fed  &  ob  ganeam,&  mnrati 
_  tperismini-  vi&tsratioHeni.  Nihillaneaequeparitnovo^& 

^  ,  '’iuiifemferens,<iseUx(ricr«-  vetcresihnovat  morbos,  acprava  cibi  &  potus, 

risintrmiverpimcot^egitshinc-doloresaccrticia-  viausratio,inquitDiogenianus!oco  jamcitato. 
tnsatrecilftmiohmifHarjsscaadi^heirtirgiimoe-  Exhiseniraicgrotamus,quib'usvivimus.Sedprir 
cafionemdenmnitSxeji,(piifmiilierihusnmediis  -maatque  p-2cipuacauia  reveraeft,qiK>d  corru. 
cenfxfts^nKihDdohxiccHretier!iinciimbem,.mm  p^hominis natura  indies  augefcit:  quapropter 
majmdifficxltateac  negotio,  efiimfiohidimi  di-  ‘etiam  Deus  numerum  plagarum  malorumvS  me- 
<jxitmciiK[iim,einrnij^nonmaiiditiimconfraBiimos  ritb  adauget,  variosque  morbos  ob  peccatain 
friffetyfraSieramiUiimrepariivit.  His  in  ttmmxis  populo  excitati  Tacebonnne  demorbismon- 
mifertima  iUn  biennium  convixit ,  camcj^uto  hoc  llrofis,  quorum  apud  Plutarchum  loco  jam  cita. 
temporis  trdlx  variis fraBtsrisdnmimeris^  dolori-  to,  Plinium,  aiiosque  probatos  authores ,  fit  mena 
hHsindiesconfceretxr, tam tandemhxklxci eripi  tiO.  Tacebo  etiam deFebre illa fiidoriferaBri- 
contigit.  Hacfanextadmirandadta  eiriaerijfmtaefi  tannica,  quae  Anno  i48(S.&  lue  'Venerea,  qutean- 
kiJioria,necfoliim  Cheirargimtdteritmip^  infi^ixta  no  1493.  vel ,  ut  alii  1494.  fievitiam  fuam  in  Eu- 
tefiiumfide,  fed  df  mariti,  &natiyriimdecem,ipiim  ropa exercere,  genusque  humanum  mifere  tor- 
omnesfuperjlites  habet ,  tefiimonio  comprobata.  :  quere ,  ac  infinitos  e  medio  tollere  cceperunt : 

Non  deerxntejHitfeBxshxjuscaxfamlKiyene-  NoUne  noftro  quoque  tempore  hujusmqdiad- 
reetemefe  adfiribant ,  ut  tjXodalU  excogitarinoa  venire ,  novosque  morbos  oriri  videmus  ?  Ante 
pojfa,op.omniacorrampens,tjxamijiieuniverjlcor-  paucos  annos  in  Haffia  novusquidat 
poris>xolemob]ideat.Sedijuantumhidv^o,feQa^  nunquam  auditus  &  contagiofus  m 

lam  familiam  privatim agnoverant',  judicabant:  eumque  a  pi 
namp-stertjaam  tjaod  marritus  nulla  unquam fait  f" — 
eorporeatdheinquinatas,axorq^abomnifajpicione  e  ^ 
alieniconcabitusfemper  Iiberaacimmanis,dr  nx-  vnlfiyum ,  ihagnum  &  tre 
merofamprolem  euheSicam,& pancratice  in  hunc  ac  fi  undique  formica  fui 
iuq,diem  valentem, etmbofufc^trunttqaodaliter  unt,  quique  non  multum  a  dolore  , 'quo  illi  qui 
prtfe3oconfgifet,fmodoiBudverum,S‘eotietde-  temporenyemalicongelatismanibus ,  derepente 
cantatum.et^anisfanos.S-exmaleaffeBismaliif:  adfornacem  autigncmacceduntfquemdolorem 
feSosp/o&reari,qudmchremaliaexcooitandjtcaula  Belgica linguaiTreue/ea  dicimus.),patiuntur,di£. 
efij'enenumnempeatiquodoccultum,ahinf:gnihif-  ferre  videtur.  :  DiraacfavilTima  lymptomata, 
merum  corruptela  aliquando  profecbum ,  itafetota  veluti  contraftiones ,  nonnunquam  &  extenfio— 
oJfeafabjiamidSfidens,uie'dmquoquoverfumper-  nesartunm,cnramaximisdoloribus,fcbtisitem, 
meansacpervadtns,Velinenarrabili  modteorrupe-  alienatio  mentis  ,  fluxus  ventris  ,  aHaque  fiiper-' 
riufrOgilettiqpalioquininterfolidiorescorporispar-  veniunc,quaagrumpctmultasdies,imb&ali- 
tesdUrifimam'reddideritaceffecerit.Necaudiendi  quando  in  nmltosmenfes  mifereexej'cent,acfie^ 
funtii,quialiamcaufamcemmenti,fragilitatemil-  piffimeemedio  tollunt.  Fit  ex  putridis&  vene., 
laminduBam  ep forte  dicturi funt,dperpetuohur  nbfisvapoiibiisinervosinfellancibusJDehocno, 

'  '  ’  ^  rtquodperpetuail 


_  ^  ■eddoffadep.  .  ,  ,  _ 

la  irrigatione  ofium  compages  Sfiliat ;  quandtqui- 


gen  fis  Anno  15^7;! 
ItfipBim,  in  lucem 


ipaim,inlucem  edidit.  In.bifceyerb 


demcompaaamddebfubfiamia 

formatione  ita  obtinuerdit ,  ut  nuda  fere  temporis  ilibus  ,  uti  quoquefeorbutus  (.  qui  in  r^onibus 
diutxr>7itateiUfolvantur,fedpoJlfieulamultaecce-  Septentrionalibus,  inprimis  ad  Oceanum  Get., 
miteriis  in  ^dbus  humana  cadavera  conduntur,  manicum  grafiatur  frequentius  )inauditusacin- 
inte^aedr  HUfa  ftpifime  effodiantur.  Fa!e‘Bier^  frequens  efl  morbus ,  Sc  non  nifi.fcmel mihiut 

Segkfai!orumi.j.Novembr.idop.  '  -  .  his  partibusvidere contigit.  Id  fuit  Anno  16.05* 


f4V  OBSERVAT. 'CIEIRIIRGIC. 

hicPstcrmaanvTirp^juedamrobitfcy&vixw-  trinficScolIigi,cari^tieifiaanttqmineiteriasQi^ 

evafit  tamen  ilk  j&  adimnc  usqne  diem  optima  aU^uodin  capite  oriridebetiante  qmniadoloreia 
vaietudine&iitur.  integram  hilbriamintcrtiai  fixumillainparte  capitis  iutiinfecepcrfentit,  et- 
•^I}eovobnte,7idebiscentnria.Novamillameru-  iamfi  io  cute  nihil  quicquam  appatetjgraviora 
■dehaimamaclongc  cOntagioGflimam  lnemEpt-  tamen  lymptomata non adfen  dolor  il^  De- 
dcmieam , fijperiori  iecnio in Hdngariadrtain ,  mumpaulatimtaberculinnincuteeroriturjien- 
eamqneobcani^LueraUngaricamappeiiatamj  fimqne ad fiippurationem  pervenit.  Rnpto  tu- 
ommba$notumeftiDcquaplurainCanfiliis&  bcrcido,  qnamprimtunolSacarioialeleextra- 
Epifelisal3n.D.SfcH0LTZI03 Medico tira-  henda  offerant:  a^ue  htrc  omnia  absquemaxi- 
tislav. celeberrimo cditis,&Trai3aiu deluelln-  modoiorej&gtavioribuslymptomansaccidunt^j 
.gtricaDn.MAR.TlNI  RlILANDijMediciRa-  Offibascariofisextra&isscicatrfxparvocnmne- 
/ia  nsbonenlisjVidire  patefis.  Hoc  pertinetqnoque  gorio  inducitur.  DlVcrfasS:  quidem  in  divcrfis 
Bovumacexitibrumilludlymptomaiante  paucos  partibus  capitis,  vidi&palpavicicatricesprofun- 
^  annosinMoraviaoitera, quoddoSiGimus  Dh.  difiimas.  Vidi&uIcuSjquod&tUmtemporisad 
JOHANNES  SPORJSCHllIS  ab  Ottmba-  dufamiriehingemusquepcnetrabaii.Idterimta- 
chavv,MedicusielcberrimuS,dodtiflitnc deleri-  men.de gravioribus  lymptomatis  minime  coh-  ; 

pfit,acd;cep.Annoi58a.tractatumedidit,inquo  querebatur.  DoIareratexiguus,febris,inquie-  i 

ejuscaulM&curatioaan  accurate  tradidit.  Sic  tttdinesquefere  nullae.  Haec  ego  tum  temporis  . 
autem  affeSum  deferibit.  AmO  DOMml  fp.ro ' 

Wo.LXXmmiiiiit,  ickhris  eSi  in  integram  hiftoriama  Ciarhano  viro  Dn^da. 

MarchimMnMirravU  tarks,mma  e^fle(j!(^^  ZW.INGERO  me  accepturum. 

nonnuUernm  himinim)  cmrfmbns  apfarumtiii  Ex  hac.  autem  hifletia  fiiigulares  ilccT.Exc.  , 
^imtomtita,'^Mf>lmii>ntconnny.imts,fertnie^  ipecufitionibus  indignum  ptoVenit  Problemas  ’  ^ 
^e^ivamfiticonvenienieinc^imm^iicMff  ■partium  nimirum  curm^erlailla acris  in  ipib(^fate  coI~  i 
iitrmfarnmfcarifcMimmfiiSitfnpervenariim.M  ie&jpotiuscrahiuraicbrpUsfoiidumacdufiffi- 
ijuAis^menimfdnicttUsifcAjirofiuu:Utii,ciiri  mUm,quamdarammeningem, membranam ex- 
tiictirhiinktimbitttCBncIiifivnpaiimari^-ixiilc^  quifmffimofenfnprasditamjeroferitineqUegra- 
viora  fjmptomata induxerit?  Quid  T.ExcelL 
riiniperexi)ker/it2ima>ibra:mKmcmyxs,kMtdni  hac  Je  re  videatur  »  ut  referibere  non  graveturs 
timTttmihrumfidrifiidtinammmUvmfieJiiJii^  fummopere  rogO..  jEger  nofter ,  Nobiliff  Dn.  - 
'tertmfidbie  txrpi  hmiihititer  contammmumfait:  '{{'ALLIER.  bptime,iausDeb,fefehabet,&abs- 
^ili^uilws  denique  horrendi  crutiatus  iniunBuru  miManim  Hifficultatgin^ 

tcnicMrmn>&nervbfiipnrtiiKiexcniiti,miilt«m  ceditTIlcera tamen etiainnune aperta funt.  Vale 
te7«pasiurarm,  &ceriisferi<?dtsi^<)imr«mho-  virdariinme,cumlei3iirimatuaconjage,quam  , 
j»(»»(»cwperu,#a:«-»»f.HaaenusSporirehms.  tecum  .ego  &  COLINrETEA  mea  peramanter  ' 
Etutpaucisplufacbmprehendamividemus  quo-  Eiutamus.  Palerniaci  Aventiebrum  10. Januarii 
tidieihpraxiinova,imb&hujusmbdiqUa:  intel-  AnnbiSjo» 
leanmnoftmmexcedunt,advenire,cujusrci  ex- 


Superiori  itftate ,  cum  Bafileam  profeSus 
;.  elfem  j  iblque  mihia  viris  doSis  omnia  humani- 
»  latis  ofScia  exhiberentur ,  a  pietate  &  doSrina 

-  dariffimo  Viro  Diu  D.  JACOBQ  ZWINGE. 
R.O, Medico  longe  celeberrimo  jad  civem  queh- 
dam  Bafileenlem,  triginta  circiter  annor Um  zta- 


De  lato  ^uodai»  dc  longo  kmbricOt 
Hifiona  frima. 


tis^eduausfiu.LaboratilieaffeaupIaneabftru»  Ciariffimiim  do(^muihqUS 

fOjqUem  paucis.  &utiipfumtUm temporis  pro...  DniPHiUBERTUM  Saracenum  »  apud  Lugdua 
ptcrmeamfe^natidhem,annc>tarepotuiahicad-  Qchfcs  Dodtorem  Medicum  Idiige  celebeni- 
tiibcre  riofa  gravabor.  Elapfos  ante  annos  ,  mum ,  &  m^ni  illius  atque  excellentiffiiyi  vifl 
vir ifte dolore gravativo  capitis  cori:cptusfuii!3&  p*  ni.  Dn.DodpjANi  Antonii  Sarach- 

permenfesaiiquotcontinud  laboravit.  Adbibi-  ni  F.  amicum  ^gularcnii 


vir  ifte  dolore  gravativo  capitis  corrcptusfui6i&  p»  ni.  Dn.DodpjANi  Antonii  Saracb- 

permenfesaiiquotcontinud  laboravit.  Adbibi-  ni  F.  amicum  ^gularcnii 

asremediistandemacparterctaiCtdolorcapitisi  Cui  / 

U  cruraira  refoluta&ere,  ut  iu  hunc  usque  Gm!hAmiFatmimm^ndS.P.D.  ' . 
diemjnedigitumquidempedumimultoimnus  " 

crUsmoVerepoflit  Quodfialiquisexadftantibus  bbi  traditurus  eftiiteras.vifamplit 

eafublevare » aUt  Vi  quadam  extendere  (luntau-  V^ilme ,  cum  Galliam  periuftrandicausj,  iter 
tem  retra& >entat,itatremunt&agitantur,uf  fuumLugduHum  versus inffituiiret.finemeBad 
pfotmuseareponereneceflefit.Nondiupoftre«  T.Exc.iiteriseum  dimittere  nolui,  fcautemeft 
Iblutos.&qUidemdiverfistemporibus.fuperve-  Dom. ANDROS  TOXOTIUSDANIIS, vir 
nerunt,  imo  etiainnunc  fuperveniunt  ulcera  in  Pietate,doarina,&eruditioneinfignis,&Medi- 
capite  ,  qus  non  Iblum  cutem  &  membranam  cinEDodor  i  qui  cum  duobus  GencrofisD.D. 
camolam,verumetiamcraniumipfam  erodunt.  GE0R.G10&FRANCISC0dLYCKE,&atri- 
Sed  quod  admiratione  non  vacat ,  verifimile  cft,  bus  Danis ,  meaim  aliquandiu  vixit :  ita  ut  iplius 
iBatcriamillamacremaccortofivam,primumm-  probitas  mihi  Etis  perfecta  fit.  Hunc  itaque 


Qhfir. 


^  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

■^Int  matrona  illa  hic  Bemz ,  m  hunc  nsirae  ilbidenim  ad fif^JdrZh- 

V  aicmtf.McnfisMaji.  ifiji.quohzcpro  fe-  ^^^^,^ccriamtrajiaKmh^,„e(;al> 

aindaediaoneaaomo,viTOiDqiiim^,nec*eo  Sedandi,  _ 

qeiiehferveaamfitiaeo.Marciiriinft!.  geflaiat^ 
mtamtnm  temtieris  EmfUpnm fn  matriceiiicl 

_ _  %^a^a.Xof4oH^-'-iy«r^i'r--^--  -^^ 

OBSERVATIO  L?;Xt  itm-.nda,  ^ . 


-tempore  mc 
bricum  qninenam  hucusque ) 
■rioramearefervo.  . 


hydrar^rojetfn- 


Delitis  lumbricis 
ffijleri. 


Viro  Glariffimo  Dn.  GUILHELMO  , 

FABfUaO  HILDANO,  apud  Bemates  - 
Chirurgo  Primario, 

•  PHILIBERTUS-  SAR.ACENUS  curahisS 

'  A  D-  .piacee,uthec feliculo  cmciuJiisiliber.iadClari/li. 

deciperem pepemamuamEpiplam.,de  ^f„g^i,„,i)XENrMLVJkf4Julitrmfmittaeur. 

' ^^huo  iiio  verme, Pir cUriffime ,  hidieham  jam  gxjpeSeoliijuid ExtraSiefiU 'extia an^io.  eVde 
ra  manibm  mdieremeedem  afeSu  ,  q»o(^^  amicipme^  (frme  tui  maaaipmaa-  redama. 


cmatuumnofirvrummeofercuraudoficcejfumex- 
pBafis,refcriberetibihaaenKsf4mui,nu!;cpatc 
cE  habeto /jua  in  enotante  obfervata ,  que  in  iiliut  . 
■  '  ’Ep.Bitatafmi,M4er'efianmt“' 


m  Lugduni  tz-Decembrisjdimo  1 6opj  r '  . 


mambuf^itatafmt,M4‘r'efl 
iof,U"/frmuimEveLhofamq^adebf^^^^ 

t-,.,ervamsfath,freque7itiy.s,latosvermeSaiuos  ^ 
. -  ?xcerneniperdyHmyUham,{ef~  ■ 


R,.  Radiaim^«6amrtv  - 
,.iEiiicis.i  ■  ■  .  - 

Polypodii  quercini  ao: 
.  Corticum  radicis  cappari 
^w:  _Tan:jarffci,& 


jt,Mgifip 

TJatfdeZa 

. . .  ...  .ac  m^Ut-peperitfcetuti  ' 

quifrmisvttemenfAutommt  extmStEunt-.  qaod- 
abeamorbofamatrEdi0M>!eprofaifii',epminb:, 
ferfuafumhabemus.I/icrevitenim  tantoperiinipfa.: . 
verminofahecjibolesyutfuperioribusdimie.noiiper  \ 

alvummodh  ,feddliquotiesper  oinares^  P ejusdem 
lomttudimsvermesjBprodirent.  Actum  inahdor 
miaeprimumcon^iiutisfiehatillo-rum  motus ,iiitu„ 

.  quamfarifolet ,  cum  {e  fatus  in  eo  quoquoverfum' 
commovet ,  moX  inde  in  os  obrepebant ,  eosqgipfa  4L 


;  Herbichjmedrjos 
-  ChaihipitTs 


PortulacsC& 

Contr^vermesani 

CoralliiisfpX 


Agarici  trochilcali  1 1. 


oribus  perlicoruu 
?j.  Mifce ,  Sat  ap 


at  apozema  propi- 
. . ^ _ ^  _ _ nis  i^^omatiftntur 


'ti,nunquamipjidefuitfubji-.p{ -  .  ^ 

msma!itandempertefa,m-  R.pecO(ftiprsrcriptiq.E  prodofisdiflbl- 

luvemmeexpetivit. Illi  ante  vediacatthamigv.  lyr.i!ec!chor.cumrhabar.|j. 
m ,  ad  dofescmalurespra^  Mifce,capiat  cum  euftodia.  Finito  apozemate,  & 


hendofubvejperdm, 


ojideferi- 


:(ejusmoXfeqtieturexempldr)haupfu»r-  ^einterpofita. 

PulpEcolocymhidisp^verilatscgvj. 
ScamonUcver»|  C 
Mytrhai, 

Aloes  ana  giij. 

Fellis  tanrinirecehdsgij. 

Agarici  albi  gv. 


nrdmejusdemdieiinjicivolebamclp-: 

Jierem  ex  laSe&  dukibusprejidm ,  que  vermesde- 
erfumproleBarent,  Ea  undiq^obf^magno  impetu 

hMCommodxm  egroiantirediit ,  quodcum  antehai 
ahanimalitim  ijiorum  edacitate  .fubrepto  iUiprby  , 
prioalimento  macrefeeret ,nunc  in  meliorem habu- 
tumrediit ,  ac  henecolorataeji ,  torminumventrE 
expirs ,  quibus  ajiduo  exercebatur,  fuavem  capit 


ris  radicis  cyclamini  gj. 
Crocigj.f. 

Ol.  amygdalarum  amararum  |vj. 
.lucci  allii  & 

Seordii  ana  |  C 


Mifcean- 


\BRlCl,Ci 

huoMffic 


ni^am  ffibfeejuatftr ,  r. 
ucendura )  tffam  dtce, 
am  cjfiodMtqHandolu 


opere  ejufimdideleBarii  ac? 

cid*teaq\  haudpndem  %n  qtt 
^avtsjwjorumejuorundam, 
%  de pthjeBo  Genermoiiisbm 


coele  fit  :Ac  locum [am  capacem^nec  uUram 
qutdam  phtlofophanmr  i  adejfe  mimme  du 
quoq-y  contraArtfiot.e^Meteor.l.^.effe  vida 
refejttfinods  aatmahapojlconcoUtonemtm 

neraru  Vltertitsdecatijistjhihcdsjferere 
.Jattenot£y(^  uhq;  legantur ytion  efl  opies. 
proin  ejlo  confirmans  hoc :  Erat  qutdam  ptt 
Jpehenfis  iz,annor.faptfftme  Itanbrtcts fitbje 


quod  lati  in  craftonbifs  ^ 
entur^on  hac  quafito  efi,  gt. 
litmmodo  tbtj fed  tn  vent 
partibus fieru  lUt  fefefulciu 
deloc.afe3.capi^Jumdictt. 
prn  tnfint  morbi,  unde  pan 
fiantUTiUt  la^  tn  rentbm. 


14«  OBSERVAT.  C  H  I  R  U  R  G  I  C 

l}ecjKfiKMmat£rm^^ia«!j,ieagens^irfiU 
fimtJumimSii  tihinm  tmUflm^oa  ahs  re  f, 
hinor^i^feqitensexem^hsmhiiicimne^e.L 

Ivices,^  ^xid£),  quos  GrJt  ff 

vetmtfaf(n-are,iicfer-^iUkxm,meiiiiL,feri‘  repono.  Nevero  efiligiant , limbum 
rmimMmbos exire/ Qmdatiidem  /I&tianditinie  fellc^cujus  animalis  illino.  Itaquefiqu 
<%»o  mode  infufpenfrm tenehae,  ©■  ohceeahat,  an  ekinteftinis  ad  ftomachum  alcendunt.ic 
qai  maxima  aliqin  qbftrnffione  pori 
xisiiUedcert^aajit.  Invagoioiegr  qaodamfroxi-  gogi laborant, near—  - 

meMadeUjcentem  i<;.a)ti!er.veeaetis,eji>em  cim  tenaa  avocat,  quo 
'  lumbrici! lahorare,exj;inisjadicarim,fdverit  no-  vat.  mearnm.verme 
firicomfofitiferereediesmatminaeexhihai^iha!  fe Icapferim.  Ide 

JSorhCo“ 

diinis,iitcoaaxsfeerim  catapUfmata  emoUiemia  dam  Ampliffimi  vir 
applicare,  pejl  emam  appUcationerainrrd  vigittti  Rwerend. Eleaori 

^atmrhoraealujuotlamhricifaticlongiKndcxm  Prmapisjuliaccnfis.  _  _ 

pundeneamateriapermedmmumhiliciegre^ifKe-  Archiatrilongeceleberrirailadme  data  epiftola 
repai^poflerisdiehis, tamen  hcxs  nm  detame-  Obiervat.f4.centur.I.  annexa,  videre  poteris, 
fcemp:mtmuaviejxfmeddcataplafmata,fiipraqi!a  In veCca urinaria f  quod  tamen  rariffim^  occur- 
poflmodHm,pofiqxam  adoUfiens  comederat  fraga ,  rit;  vermes,  quales  in  cafeo  putri  naCa  folent , 
granitlaiflariihrefragorxmaliqiiotiesipftsadhire-  prpcreatosfuiire,Obfervat.54.Centur.i.annota- 
bam:qmd  tumevidemfignam  erat,  inteflina  (Sr  vi.exquibustandemlumbricifaaifiiiirent,  nili 
partescontinentesl^chondriidlttmhricieperfera-  acrimonia  urina  eos  mature  nimis  expuliffet 
ta,&indetai!demcaufa»>mortisortamfxif.  xk  Siitaquemveficaacrimoniaurina; generationem 

familiariter  coUoqueado  ,txam  'mentem  expeBo.  ^“lo  generari  polle  dubitabit?  Sed  delinam  ego 
mein^iflofefa.  Datuminnofiro  MxfaoNeo-  noanas  Athenas  ferre, 
comenJi.S.IdtuO£hb.irdhno:frbbr  MIJerlQrr-  CaKram^uzdclumbridslarisifivclongii 

OBSERVATIO 
Ve  Utk  lumbricis  mira  lot 
Hiftorii  tertia 

Ad  ^ _ ^  _ 

Qeltillitntllll  at^tte  DoBiJJimUm  ■virUm  ruporo&tofolutivo  compollto  cum  rhabarba! 
DJOH.JAGOBUMCRAFFTIUM  parum  pulveris  fenn 

apud Titocomenfes Medicine  Vociortm  j^^'‘™P««rt&uftumlumbrici,feptemcircit( 


tvelica  fellis  aquolb  poti 
•e  repleta  fuerit,  ficuti  ex  qi 
i  D.D. GALENI  \SFIEf 
sTrevirenfis  &c.  &  lUuifa 


DANIE- 


LIS  R.O.MAY  filia 


G  E  N  T  II  R  I  A  IL  47 

AnteannosaEqnotMuraripndlamotgra-  f£t,fiTiftomvemiis,HlnasreptiOT  liutoenfes,oi/ 

^  v'---Bnmrnniiiorfao  cnravi.Qngfimiliterlam-  (cononctautemnlnaTaifinnenlisipiihainascir-^^^^ 
■  bricnmlatnjnperioferioraexCTerit.  Parshujos  citerfexJlong^excre7it,cnjastamenportioiE- 
InnibEici«inairiaa<iftantium  in  clo2cam  proje-  manfit.  Poftdics  enim  aliquot  denuo  maximam 
aafafefruflnmtamentrestanturamodofpidia-  quldemvennis  partemrejedt,  &  quidraabfque 
inaslongnm,mihi  ad  manus  pervenit.  Hujulrao-  ipfius  vermis  abruptionis  (  ficuti  antea  )  fodii. 
*aiitemlumbricifieiparteAnotaiaadBdigi-  Q^propter  jam  omnino  fe  a  verme  ilio  libera¬ 
tis  molliter  demulceantur,  Izveslnbridqne,fin  tam  eflijfibi  omnino  perfuadebat  ,  neque  Ipes 
veroeradveriaparte,alpetipcrlcntiui)tur.  Inte-  iplamfefellit.Demcepsenimhuculquemmquam 
gros  mihi  nunquam, (edfruftratini  videre  conti-  taleqnideiaccjdip  HiEusqumedaraHvi,qui 
gh.  Reliqua  qii«Kui'u$argamcnti  habeo exem-  ipfka  antea  cootiniib  molefbverat,  rcrai^  ,  & 
pla^noncproptcrtcmporispenuriamadderenon  delflnc  ab  annis  .oj^odeemToptim^  feie  habuit,  • 

Eo^idalmDEOvolentt.  Interim  ignofee,  Hzc«  ipfius  mariti  D.  K.OHAUD  ore ,  prz- 
TirCIaiilfime,fipro  tenuitateingenii  mei,  expe-  lente ipfii,cxcepi.  Retulerunt pratterea^  fi  omnia  ■ 
Aritinni  mtmmp  potni, omuiaque  fruftula,diverfistemporib,usabip0  rejeSa,eon-  : 

ut zqui bonique  confulere non  graveris, rogo.  jun(aaeflentdon|itudinemulnammyigintiI.au- 
Valecumhoneftilfimatuaconjngc,quamtecum  l^enCum longe  excedeie  pOlfe. 
»m&-nmrme!iAliir!iiniisneramaiiter.Paternia-  Apud  prudentiflimum  vinim  D.JOANN. 

WILLADINUM  ,pro  tempore  PrEfeSum  Av  • 


dAventicor.24.Odtob.1S68. 


OBSERVATIO  LXXIII, 
De  UtU  lambrictt. 

HiJlorU  quarti. 


oblervandi£limum,ancilla  vivit,  qu  ^ 

mumannumanatisprsetergrefiaeft,  illa  jam  a 
ttmlris  annis  hujuCnodi  lumbricis  latiaatq;  lon- 

^mdiviJohan.Bapti&, fiaifti3a  longa  excer- 
CundernCUriJpmum^n.Vt.lOm.jh^  'nere  foUta  eft  ;  uri &fuperiori  quoque  atftate  ' 

COBUMCRAFFTIUM. 

-RETHAde  MULLEKEN,  uxorD.  pr«t£ai, 
fiidhda  triaabipia  andllareje^^quse  inlongiiu* 
dine  uinas  fex  cbntinebant,mihi  monliravitaCon» 
^Imium  profeab  ,  Clatilfime  D.  Dofiot  tinuS  fercedam  pnedidaancillafrigus  quoddam 
.l-]'‘CRAFFri,anucorumoprimeiergdme  of-  moleftUm  in  ventre  peirfentit.  Sspms  item  fluxa 
fidofus  ra,mminmque  mei  caula,  in  Tcrifiendis  ventris  laborat  i  nOnnijnquam  &  alvo  telirida 
proliiioribus^iaolis,  egregiis  non  tantto, ve-  e^obuftatameH,&exigua  moleftla  exhocma- 
rumeriamuriliflimisexemplisjatquehiftoriisil-  loaifidtur.  Pilulis  ex  aloe,  rhabarb.  agarico,ex- 
luftraris,  laboras,  &  velitationes  meas  literarias  ttaao  colocynthidis  &c.  confiUo  meo  aliquoties 
doa^stuisfcripmilluftras.'  Cnjusnomine  'expurgata  fuit:  pulverem  item- ad  necandos  ex- 
non  lolum  me  ,  verum  eriatn  pofteriutem  tibi  pellendofque  vermes  exbibui :  fed  quod  magis, 
plunmumobftringis:  immortalelque  m  prafens .  teraut  quateripfi  ab  Empirico  dccoftum  ex  folo 
ago  gratm,doncc  viciffim  ofiido  meo  rdpsa  aU-  colocynthide  exhibitum  fuit:  ex  quo  vehemen- 
quomodolatis6ccrequcam.  Csterum  ne  nuik  terexpurgau,  nuUospropterea  vermes  excrevit. 
planefintlit^,reUquadelarislumbricisinfcram,  Appropinquanteverdtemporepra 
c  te  prodeunt.  < 


cripto,(pon- 


JUDtTHA  MACE ,  Domini  Joachlmi  pulfaSttomfuetit,nondumvideo,cumtar _ 

R-ohid,  apud  Laufiuinenj^  olimPharmaeopeei  ca  pralcriptam  tempus,velnti  per  criticum  quen- 
eMdtatilfimi,vidua,  a  tenetis  palpitatione  cor-  damnatur2motuml^ante,utdixijprolerpat. 

'  dis,imbccillic:teventriculi,&obllraialonibusvi-  J^te  feptimanas  tres  fafciculum  litetaram 
Icerum  valde  obnoxia  fuerat.  Quaraobrem  eX  adtemifi.in^O&literatadlUuftrem  Dn.Baro- 
confilioMedicorummultavatiaquemedicamen-  nem »«  Ge»4#o-,&Generolum  D.Baronem  ^ 
ta  acceperat  , & aliquando  ab 'alhlmpto  medica-  juGo^evinclulie  fuerant :  refcribe,fivacat,an  ' 
mcntocatharrico,fruftalarislongavermium'pcr  adtepervenerit. 

leccflum rejeceran  Pqftquam vero nupfiiret,&  HilceValejVlrclariifimejCumjefillfimatua 
prqlesprocreare  incepiflet, tremor  ille  cordiscet' ,  conjuge  totaqj  familia ,  quam  tecum/ego  ,  uxor 
lavit,colorquineriamfacieivividiorfadtuseft,fed  mea, ac  D.Megiftetllrftifius, plurimi  faluta- 
continuo  ferclienteriavexabatur,ac  interim  per  mus.RaptimPaferniaciAvenric.24,De'c.iSo8. ' 

intervalla  flullula  vermium,  nuncad  fpithamaS  ’ _ '  _ 

Icxmnncadnovem  ,aut  decem  longa,  per  alvum 
cxcrcvin  C^otiefiamque  autem  ejufinodi  frit-  - 


OBSERVATIO  LXXIV. 

_ _ _ ‘ExioltreCelkonegUSo^ihfceffm i»  colo  in 

in  ipfis  inteftinis  fadlime  perdpiebat  :  pueros  tefiinOjS'  mors  fequmit 

nihilomuiusmultos,&pra:cipuemafculos(quo-  A  NnotSoj.ij^Februar.LQISE.uxorHuM 
ram  j^uc  multi  in  vivis  J  procreavit.  Qua-  liBERTi  Wii.LARDin  Chaftenay, 
aamdie,cum medicamentum  purgans fiunpfif.  dolorecolico,cum  v 


I4S  OBSERVAT.  C  H  I  R  U  R  G  1  C. 

OhC-i.  JnitajCorre5tamit,nnde  moifebris  exooa.  Ne-  ()hr~t 

^7^  glefto  nio^,nallif4ae  adhibitis  remediis  ido-  OB  SERVA  T I  O  LXXVI. 

neis,dobritaauaasutperoiaidttiimnui!umca-  ^mddm  ex  mixirnt  comhuflieTie  eidem  die 
peffcre^meritfbmnara,Dobc  ia  finiftro  latere  moritur. 

.  Vocatus  3*  dic  M:rf ,  jp&n  ardentiffima 


febre 

crementa  toto  otSiduo  qeceiat.  Hinc  forandi  .  4-  ir 

difEcoItasSt  frneope  fnperyenerant.  Et^am-  ^  f. 

Tissgram  in  evidenoffimo  mortis  periculo  ver4  .  ^  -  C 

farivideretftvatamen  (priefertiB  qoam &agra.  i Cya*os  deauratos,  quibus  pie  mpnbrare -i 
■imepetiiffet,utciyfoate  tentarem.an  alvus  ius  ' d'g.n«ieftis,accepi,&jamdud>imre^^^^^  gea-  ; 
’  •  -  --r.^-  .  .  ...  '.ti^.queeg!.SedyideoexlitcnsClanihmiviriDN. 

' - XOmepiffolai  .  ^  ■ 


>npof- 


do  fubfidere)  dyferem  lenitiyum  ei  e 
Sed  cum  tanta  eflet  alvi  conftipatio-,  & 
inflatio, dcald^ad  inteftina  'areendere  in 
fet^m6xEnemainjcd:um,tanquani.5nutini  icjic-  c/ 

cit.'  Eademraoae  ruptus  eftaWccflfas  in  flni^  ■ 

Uro  hypochondrio, ea {cilicetcolipartx:,  ubi  fit'  . 

'  an^ftius.  Idautem-indecognovi^cpiodi 


D'.TOXOTjr;epiffi  . . . . 

fuifle,quambbTOTdoIeo,  d:  necdpain  'iii  m 
trarisferaas ,  dcmif^  rogo  :  iteFum^iie  'grati; 
habeo  &  ago  maximas;  Tu  verb  vir  G.  DN*  ' 


fiti  puris  peralv 
»nnihii  allevarim 
gido  i)mc<5pe  correpta  j  i 


•,.rcd 


. - . . jlcilicettiiodoftiifimO  ‘ 

.atque  eleganti  lflmo,Qn  Iccundam  cei 


nox  fi2iore*S-  ^  faxitCIerrientifljtnus  ille  Va _ , 

dbiis  exortunv^  infignem  illa  liberalis  ammi  tui  erga  mc  figni-^^ 

,.ficationem>pof^^,  aliqua  in  xe.compento 
^  qu^am.'  ”  <^b^5:...G.  .ftudib  &  Operatioiiibus  ■ 

^  .^Cheirurgicisl^Ibmcambit,&*ndri-r»ft-idem. 
ry^graviffimamcombulHonem-,  expulvcre  tormen- 
.  -^tario.fadbm j  felidter  curaverit ,  exlitorsDN 
....TOXOTIIcum  gaudiojntcUexi.  Udnariiplu-  ; 


^pcatjjquemT* 


.OBSERVATIO  LXXV. 
fipprejps  hamorriioidtbus  fappuratto , 
ffiutofa  uicerA  /equurai 

DOminus PETRUS  A  LEOCHO,Chirufe..,^anrK 

giK  apud Gencvenlh  longe  celeberrimusa.^  l^iain  arccmene 
homo  pius  atque  pxobuSj.a  mukis.annis  hamor- nam  luam  digni 
rhoidibus,  &quidem  ma^m.ofui  fiuiftu  labor^  .  .Hacpprrb  tuaci 
Verat,qu2  tamen  tandemannoautisfuscEdter--  Jonise accidit,  in j 
feptuagefimo  fubftiterunt.  Nori diu  poft,  exorta  G.  non  communitae  non  pouui  .. 
priusfebri  CQmihua,doloremaximbtum  renum,  .  •  Anno  1599,  Colonis  in  platea  quadam,  pU 
tumperin£i,aliarumqueVidi^nimpamumcor-  Kleine Bone^a£eyocaTa.,cer&v\f)sr\\  rnjn^arn 
rfeptus  fuit,-  Unus  Antonius  Saraz.enus  mulus,  cum  cirCa.ahcnum  occupatus  j  .,&fone 
l^fedicus  Regius,-  &  Ioannbs;  GRiFFONius.j.  /ortunain cum,  cerevifia fervida pjemim:,' ced^ 
(  apud  quem  tura  temporis  .Chirurgiam  exerce-.  .  edamfi  iplb  momento  extraaus  fiiiflet  i 
bam  )  in  confl^ium -vocati  ,  extremitatem  in-  ,  Cheirprgorumque  amdlium.-implo^^,  «dem, 
teftini  redi,  petinarumque  in  tumorem  eleva-  tamen  die,  maximis  cum  doloribus  &  £rudatu  ^ ; 
tum,eumque  excrementorum  retentione,  &uri-.  HpothjTOiaj&  fimilibus  lymptomatis  correptas ,  d 
nandi  difflcultate  laborantem^,  offendimus,,  ™  difcelKt.  Ego  duibus  remediis  tindoris 
QaodrcacIyftereinjcdo,&Ga:®;iflfl:uiari,dia-  ,  cu/ufdam Paterniacehfis famulum  ,  m  ahenum 
j>hcemcovc,  leniter  corpore  purgato  ,^grum  in  tindurafervidaplenumiricidentemj  curaverim  i 
feraicupium collocavimus.  Embrpe^nes,  Ca-  ■  ex  cap.d.  tradat,  mei  de  CombulHonibus, facili' 
taplafmpanodyna,  &pus  moventia  applicui-  vi^repoteriris.  VaJqte  ViriGeneroln  Veftram 
''■cpoftdiesaliquotcircumcirclanumtri-  G.Dom. Merula,  DN10economus,DN-Confub 
rrfis  in  lods  rupta  vomica ,  pus  copiose  &  domeftici  mei  omnes  faluiant  plurimum ,  De- 


- jpta  vomica ,  pus  copiose  &  domeftici  mei  omnes  faluiant  plurimi 

effluxit.  Hinc  dolor ,  reliqiiaquelymptomata  umque  Opt  Max.  r-*- - J---- 

mam,quam  potuimus  ,  diligentiam  ^hiberc^ 

Jam  degeneravit.  Nihilominus  tamen^e 
aliquotlanus&incoiumis  vixit ,  praximque 


inflftu-  licior.  Dabam  Pa 


,l5c- 

'ibiisproce- 

jl: 


m  dexteritate,  laude  dque' emolumento 
agrorum  exercuit,  qui  mihi  Idnpcramidfliraus, 
&  inftar  Praceptoris  fuit.  Tandem  pland  de¬ 
crepitus  ,  pladde  &  pi^mco  tamen  multorumq; 


OBbERVA  1  JO  LXXVIi; 
Viro  Generofe  Dn,Gi 


Lycke  ,  Dano, 

.  Gxiihelmus  Fibricius 

QUam  mulris  SErmn _ „...„„..„„5 

Kamanaobnoaia  fo,VirGenerofe,  obm  iri 


CENTURIA  IL  49 

W  EbeUo  qnoilam  rytbims  Germanicis  fcripto  de-  Cttilhelmut  Fabriciui  RiUmut  .  ObpjS. 

Oif-77-  cum  primum  pericnlom  S.P.D.  • 

partas  eyalerunt ,  infinitis  aliis  periculis  velnti  v^TIod&lvus  &  incolumis  BafileampervenC- 
aiaisinyplatos  efle ,  «cficpiflime  etiam  ex  mini-  v2.tis ,  ClariiTune  atque  amantiffime  DN.  D. 
macaufi  perire  declaravi.  Cujus  rei  fidemdaci-  W£lCKI,cmnextinsadmedatisIitais',tumet- 
lintfimeftaiHaexempIalublequentiajquaretiam  jam  ex  femulb  3  maximo  Cum  gaudio  intellCT, 
ad  materiam,  quam  in  proximis  Scpracedenti-  ClemeiitiiEmumque  illum  Patrem  cceleftemfup. 
busmeisadT.G.literistraaavi,lpeaant  piidteroro,utoptimiacpiiTobi2conduaorem 

AnnoetenimidoS.cumquadamdie-hifto-  tibiadjungaiiperenndemqueT.Exc.adpatemos 
riaminprxcedentibus meis adT.G.literis  reci-  Laresfeliciter reducat. . 

tatam,coramviro  prudentiifimo  IDN.JIDHAN.  .  C^ei^antedies  aliquot  matronam  illam 
'0{aiXADJNO,protemporePr2fei3:oAventia-Solodur!,quzgr:mfilmoilloa£fciau,Cancrolci- 
cenfidignillimo.Coropatremeb perpetuum ho-  licet  occiilto,dciaae 'coagulato  olimcoritraap 
norandonarrarem,uxorejusDN.MARGARJ-  laborat, quamq; aliquando mecum  vidilH,  ite- 
TA  DE  MlILLINEN,matrona  nbbilitate,pie-  rum  invifi  :  medicamenta  quinetialn  nonnulla 
tate&vittnteornatiffima,mihiduofubfequentia  tam  interna  quam  externa  ptalcripfi,'ex  quibus 
'orandaj  &  frufium  diquem  percipit.  Morbum  tamen 
it.pr^-  planeinlanabilem efle adftantibus denub fignifi- 
" i.  Suaiit Empiricusquidam  o-  .  . 

*  ’*  ad  adhiberet 


empla,noni 
qute&bociplb; 
fenteDN.E.MANUELE  URSTISIO, 
liberalium  magiftro,convidx)re  meo,  t 
civit,qutelibenterpublicijurisfeci,uci 
cacurampuerotumprudentiores&ca 
fcintelli^t&dilcant.  , 


luni-.  velicatorium  aliquod  adhiberetur, 

f 


m  fit  confiliuin,  ip&  &  ra. 


j&XEMPLUM  i-  temhiftoriam^funeftMnprofe&OjinVtronSE  cu- - 

'  Primum  exemplum  fi.it  deinfante  recens  i'r«aamexnobilifamaia,kcin«cinia,adquam 
nato,  quem  muliercula  quardam  ex  adftantibus- '  ego  AnnoidoS,  vocatus  fin ,  f  qu^qim  agta 
linteiskaaisinvolveriac  in  incunabula  po-  optnne  cognoverat)  m  meduim  adduxt. 

fuerat,  inter  calefaciendum  vero  liateaminibus  «k  eum  cancro  occulto  per  multos  annos  ^pu. 
fcintiUainfduerattquaproptermater circa  me-  piUum de^m laboralTet,  tandemque  tubercu- 
diam  noftem  expergefafe ,  ac  aduftionem  linte-  ,  »  Ch‘™go  quodam_  ruptum  finflk ;  fequu- 

aranmnolfa^perapiens  infentem arripuit  ied'  ^^.^ft^2^g^u*”^cfoeGdumu!cusjCxquo  ma- 
jam  mormumipfumreperit,ade6peaus  ejus  erat  eum  cruciatu  ritam  fiiiivit  :  uti  fufius 

dcombulHone  tefum.  m^tetm.  Centuria  Obfervationum- mearum 

De  Cmcro  porr6exla(3:einfflafflmacon- 
creto,  lingulare  exemplum  mihi  hic  oblervare 
....  . ,  .  o  contigit,quodtibinunccommunicarevilumeft.- 

negona  ru&cma  perageret ,  folam  culina  .nclu-  Honeftaciusedam  mulier,  in  agro  Bemenli,  in-  > , 
lerat:exagr«d9mumreverla,puelhm,cuiveltes  fantulumlaaans,phlremone  in  dextra  mamma 
undiqjieMdebmtmiormm^offcndit.  corripitur.Exqualacinmammaiftacoagulatum, 

. ^  '  ' - -  grumos  concretum  eft.  Extinifia  in- 


Alterumfiieratde  puella  trium  cit 


tatjf  der  SatidhAch  nomine ,  infans  vi: 
fium  itatis, divinitusplane  inipla,ut 
flamma  confervatus  fiut.  Mater  _et 


t.'  Exquopauia- 


-  -  minibus  calidis,  in  quibus  exulceratus  nondum  eflet,  ti 

fcintiUaremanrerawnvdviflet,acink^^  dolir,prifettimnoau,utaliquotiesprunasfub- 
fiuiret,&fo!umreliqu.ffet,hortumq;  ut  terram  elTelibiperruaderet.  Cumper  annbs  quinque 
quo  tenore  infolito  (  fi refte  memini.)  in  ifto  cruciatu  vixiffet  ,  & 

-  paulopbltpercuUafint.  Itaqueinfiiminailla  an-,  ^rrhus ille  cancrofus  proximus  eflet  exulcera-': 
x.etate-domummgted.tur ,  &  cum  cubiculum,  uom,meconVenit':  tum  in  dextra  mamm,  can-'  ' 
qtiodramo  impetumsapeniiilet-.  infantem  pugni  mapmtuJhid^iu  ' 

fintea.^a,velutiinardentii^e,invenit;  mdiq;  cedentem,  dnriffunlm,  afuvidum  depXSi 

emm,&  ^Wmtematdebantoinnu.-faIvnm  Snb  axilla  quoque  fcirrhi  tres  ,  quorum  unus' 
tam^&dfcrumipfum recepit.  Itaomuipotens  magnitudmemoviadiqaabat,deUtefcebant.  Hi 
■  ac  mifen^rs  xUe  Deus  Pater  eoeleftis  pro  falute  r,^en  mafigni  nondum  erant  -  neonr^rn™  ' 
ho^fohamseftacvigaans.  Vale  Vir  gene-  fiapiebant.  Pripatatio  fatisco 
rofe.  Patemiaci  Avennio.  Jan.K5io.  _ : _ ..f. _ , 


-  lapieoant.  .rripatatiolatiscorpore,tumoptnna 
vifimratione,  tum  purgationibus  Sevenifeffio- 


LXXVIII.  ^oDnJOHMRirnt^ujusitccleUimm.-' 

ExU^ea^ala.ofc!rrh^  cmcropei,akaqiie  tn-  ftrofide!ilfimo,acDn.EMANlIELEtII«T[- ' 

D..AN-  “rriSSrsSSLSSs 

excidi,itautbrevi convaluerit.  'Id  verbinprimis 
4-con-i,i^mcaflarmha  '  fuit  notandum  ,■  ipfam  interim  dum  fdrrhoifto 
honw^ando,  laboraverat  jremcl  utero  geftafle  ,  Sci^lammee 


i,'o  OBSERVAT. 

Ohfy^,  infenoitim  la^fle  ,  qm  tamea  inEmtnlns  vis 

^  fioiia  imiJique  fairholis  tumoribus  icatucrit : 

imrie^enlaoguidevitarafimvit.  Materiaenim 

procul  dubio  acre ,  malignum  &  lemi  veneno- 
lum  efiecerat.  Matres  itaque  fic  ^t6kz,  in^- 
tulosladaremiriimedebent.  Sicenimlacinfto- 
macbo  coagoktum' ,  veneni  inftar  gravilHma 
GiUMh.  de  l^ptomata  infert,  ut  Galen^ ,  ^ 

Quomodo 

timTe-  prseccdentioperationepfOceiE,  proxi- 

tTMb.  i  me  ribi  literis  communicabo ,  nunc  non  Heuit. 

qujefimilit^jUt  audio, Cancro  exulcerato  labo¬ 
rat:  quicquid  autem  fit,  pofthacad  te  Icribam. 
Salutant  T.  Exc.  Reverendus  Dn.  M.ER.IILA , 
Dn.  OECONOMUS,  &  domeftici  mei  omnes- 
Saluta,  qu^fo ,  meo  nomine  peramanter  Dn.  D. 
PAULUM  HEBNERUM.  Ilie  quod  me  in 
tranfitu  non  oifenderii^  doleb.  Vale  vir  cla- 
rifllme  &  fclicitervivediu.  Paterniaci  Aventi- 


observatio  Lxxrx 

De  excijkne  tumorum  axiSarum ,  c^ahfeffio- 
ne  mammarum. 

Ad  eundem 

Vitum  darufimumdique  do^isfimum  D.D. 
A  NDR  EAM  WEICKIUM. 

1  TErifiibnodem-^cIarilSme  Dn-D.  WEICKI 
Xipreiburgo  redii ;  Matrona  illa,ad  quam  vo¬ 
catus  fueram,  rioncan<;ro,fed  ftcatomate  in  ul¬ 
cus  aliquomodo  malignum  degenerato ,  laborat. 
Ante  paucos  dies  puella  hic  fub  plauftrum,  lignis 
onuftum,  cadens,  gravilfimum  afFeftum  cruris 
/iniftiicontraxit.  Rotaenim  non  folum  mulcu- 
los&vala,  verum  etiam  ipla  offa  dilaceraverit  atq; 
confir^t.Multosmihi  parit  labcwesatquemole- 
ftiasaffedusifte,propterfymptomata  qus  fu- 
pervehiunt:qualifnamverb  erit  exitus,  pofthac 
exmeintcUigcs.  Nuncenimreliquaqujein  pr^e- 
ced^tijtibiquecommuniGataob^yatibne  defi- 

mina,  cujus  in  proxima  praecedente  ^bfervario- 
ne  mentio  fa£la ,  obfervavi.  Periculola  propter 

cx  quo  haemorrhagia  timenda  :  deinde  quoque 
eampbcaulam,qubdattrahendo  hujulmodi  tu¬ 
mores, mulculi  pectorales,  &relpirationi  inlcr- 
.yientesjlimul  lsdantur,hinc  fuffocariohis  peri¬ 
culum.  Quaraobrem  paulatim  ,  modefte  & 
clementer  hilce  in  partibus  operandum  convenit. 
Difficilis  yerb  propterea,  quod  brachio  depen¬ 
dente  tumorin  profundo  delitefcat  atq;  ablcort- 
datur,&  brachio-tota  axilla  obtegatur  :  fin  ve¬ 
ro  eIeveturbracBam,mulculi,  membranae,  vala, 

ficiilime  leparari  polfit  ,  inprimis  verb,  fi  pro- 


G  H  I  R  U  R  G  I  C.  ■ 

in  hujufmodi  operationibus'  ^endum  eft.  Sed  ^¥^9^ 
&  antcoi^  diligenter  exploraqdum ,  an  tumor 

Scradicitusextirparipolfe?  Inanis  enim  foret' 

operatio,  fiparsaiiqua  tumoris  3  quantumvis  mi- 
nima,^mbctiammemb^ana,quautpiu^imumh^- 
jurmoditumoresiDteguntur,remanferit :  repul- 
lulatenim  malum,  fitque  priori  malignius.  Nec 
^crandum,idquodremanfit )  cauficis  auferri 
polle :  iis  enim  cancri  ita  irritantur,ut  ad  fummam 

&  alibijdemonftrarimus. 

Hoc  autem  modo  in  operatione  proce¬ 
dentis  Obfervat.procefii.  Brachio  mediocriter  a 
miniftro  in  aimm  eIeyato,cutem  ia  longitudinem 
fecundum  tumoris  magnitudinem  incidi, poftea  ' 
tumorem  diligenter  leparavi ,  cavique ,  ne  venar 
abrumperentur  aut  inciderentur,proptcrhomor- 
rhagiara,qu2mhk'operati6netotumnegotiuni  i 
inverriflet.  Abeaitaqueutlecuruse^m,ma- 

jorem  partemiftius  tumoris ,  qui  magnitudinem 

ovi  'gallinacei  adoquabat  ,  unguibus  leparavi. 

Deinde  tumore  lequenti  forcipe  apprchenfo,  mi- 
niftrum  juffi,  ut  forcipis  hujus  beneficio  tumo- 

fieripoflctjdeorfum  attraheret.  Poftea  acu  in-; 
curvata,quam  in  promptu  habebam, interim  diim 
minifterrorcipetumoremadfeattrahebatjvcnas, 
quo  tumori  inigebantur ,  primo  cx  fijperiori  ^  - 
deindequoque  ex  inferiori  partetumoris-appre-  '  ; 
hendi,ac  firmilfimo  nodo  ligavi.  Tandem  tu-  -  ' 
morem  audadrer  leparavi ,  atque  intra  ambas  li- . 
gaturasfili,excidi,itatamcn,  utfilum  extra  vul-  ' 
naspropendcrct,qub&luoquoquetcrnporeex- 
tr^i  pollet. ,  Reliquos  quoque  binos  tumores,  .  z'' 

Tandeni  ad  Iclrrhum  cancro  finn,  totam  fe-  Umat 
re  mammam*  ad  coftas  pene  ulque  occupantem  ‘ 

pervenimus.  Incisa  itaque  cute  circumcirca  tu-.- 

Icebat)  ipfum  tum  digitis ,  tum  cultellis  leparato-  '  ‘  , 

riisjfacili  negotio. feparavi  atque  extraxi  ,&  poft- 
quam  aliquid  languinis  effiuerepcrmif!&m,pul-! ^ ' 
v.eremnoftri^  ad  fangtiinem  fiftendum,  fbpis,  - ' 

albumine  ovi  madcfacriijimpofiri  :-Pete,hu-;  / 

merum  &  brachium  oleo  rolarum  inunxi  ,& piil-. 
viUumexftupismoinbuSjvitdlo&albuinincpvi 
cu^oLrolar.conquallatOjintini^japplicui,^-  •i, 

Iciaqueomniacolligavi.Cordiverocpithemaad- 

.mUbfque  vino  del^U,  in  qua  con^cHo  Alker-'  ,, 
mes  diflbluta  erat  j  ea  die ,  &,{equcnti  nodte  fre-; 
quenter  eu  cochleari  exliibui. 

Alteradie  denop  fupfadidtas  partes  ol.  ro- 
lar.inunxi,  vulneribus  vcrb  lequens  digeftivum-. 
cumfilamentis  impofui,&Emplaftro  Bafiliconc, 
obtegi.,  .  , 

R.  Terebinthins!otEinaq.rcabiofefi/.  jTS"" 
Cero  novo  &- 
Gummi  clemianagi. 

Olrofar.  ;;  V 

de  vitclh 


jCENTURIAlt  :  . 

&iiicuEan.|.eoqaanturad  tertias.  compreffioaemannsCmniredn^te.trotoGi/li. 
CoIlmrzlanicOT.lnqDibnsdiflblTe  tamen  adbac  vehementer  intnme&ao  i  indura- 

dcauar.diaeatfaoLfC  to^doforeaffeao.adftringema^pUcarenoa 


oL  diamoiMl. 
bnt^  recent .  an.  Jji  Mifce  i 

dic2jusjhcrbisi  floribus&  feminibus  confeflum 
&aquaco6iiiinicaUdeappUcuL 
Iir'«a»-  ■  Idem  quoque  Scrotum  &  ventrem  oleo  a- 

IMB.  uetbino  &:  cbamomclinoinunaL 

-Enetnatereje(ao,aiiuddenaoexbibiu>(ac- 
cnbimprzfcriptum  caUde  appliciti ,  fcrotnmque 
&  ventrem,  utpriusjinunxi..  ■  - 

R.qea:overb&bocenematei^^ruminle- 
ao  capite  reclinato,  pedibus  vero  elatioribus  col- 


licuitifedlequaisGitaplafiiiaemolliensi&flatns 

dilcutietisadmovi, 

R.  .Farin!efebar,|iiiji  CaujZ*. 

fr-,  Ptdv.flor.  cbamonii  .  'fmatmri 

Meliloti  .  _  ,  ;  . 

em^onaiisf^  Sai^ud  ana  Jijh 

ibusconfedum  .Pulv^lem.  anili 

,  '  FcEmcuU,;:  _ 

rentr^oleoa-  Cumini  ana  ... 

•  '  Pulv,  baccar,  lauri  g. 

30  exhibui  >  lac-  Cum  decoS»  radicum  alth2Eie,mdvjej  jpa- 

’  :  ■  &lerainisfcen!grjEcii.fiatCat^Ialh:ia5  quod  bis 

:ej  in  le-  aut  ter  in  die  calide  ^piicdair- ■ 
elatioribus  coi-  Die  28.  menlis  hujus  circa Vei^eram,jaj(cu- 


Iocavi,atqueintefl:inuminIocumluumrepone-  lumquodpauloantelumpieratjcumraultapitui- 
*  retentavhfed  fruftr^  Quamobrcmnequidfoc-<  tafcetida  evommt;  cum.nihilomiiius.tamen  ea 

te  mihi  exprobraretur  ,  fi  res  ex  animi  fententia  noae  fponte  alvum ,  &  quidem -excrementuni 
niinhs  fiiecederet ,  fuafi ,  ut  D.  ABELEM  R.O-  laiidabiie,  beneque  digeftum  exoneraviflet. 
SCIlIM,apud  Laulannenfes  Medicum  celeberri-  Vigefimanona  die,  mane  rursus  ^onte  be*  ’ 

ijiuraacd‘oftiflimum,aceerid:entyiIleiCumadve-  neficium  ventris  habuit,  fcd  excrementa  livida  j 
niffet,  voluirj  uc  eadem  die  denuo  de  inteftino  re-  aut  cihericei  coloris  inftar ,  &  fceddiilima  erant, 
ponendo  periculum  facerem,  id  fi  minus  iticcede^  Eadem  quoque  die  bis  julculailla,  qua.  ahium- 
retjfonientaaonesjinunditmes&enematacon-  pldat,mixtapituitafcEridilIxinarevommt<  j^ode 
tinuarem,qainetiam,ut%rba,r^ces,&refi-  verofequenti  vomitus  continuus &foetidiffimus 
diium  ex  decodiorie  cly&eris  in  mortario  lapi-  cum  lipothymia  fupervenic,  unde  corHiEpidie-- 
deoconcunderentur,pofteapercibrumcuprcum  ;maaliquod  applicui.  .  ' 

jpilHlio  ligneo  traducerem  i  ex  iisque  cum  mica  Die  trigefimaineqfisiqua  morbi  iesded- 

foi.  panis,  vitellis  ovorum,  oleoanethino&chamo-..  maerat,  cpntinub;&quidemmatcriamfcetidifi  . 
melino  fieret  catapidtna,  quodcalideac  fr^uen-  fimam  adeo  copioseevomuit,ut  miruni,'ubidn- 
tiusappIicareiiuriIdemqaoqueMedicus,utagcf  ta  in  corpore  copia  materia  retenta  fuerit.,  Affi- 
^^uenri  node  ter  aut  quater  aliquid  olehaniyg-. ;  duo  quoque  egerendiconatu,  cum  modica  tamen 
dalar.  dulcium  biberet,  aheravero  die  tempore  egeftipne  vexabatur  j  atque  excrementa  fcetidai 
matutino  poauncuiamiaxarivaih  fumeretjimpe-  ,  nunc  folida,fed  cinericei  colpris,nuncTC^  liquit ' 
ravit  Circa  vefperam  itaque,  an  ihtelHiium  repof  da,  purulenta  tamen ,  aut  l^guinplentacxdrne- 
ni  pofiet,  fml^  ciim  tenta0em,Enematai  fo-  ba^atquefic  touillanode,  qua prin^iii^ erat 

Oleum-veroam;^dalar.  diilcium  ,'  qiiia  fibi  nau- .  julcula,  vinum- j  &  quacunque  offerebantur ,  fe- 
1^ movebat, alfumere  nOflponiit.  .  cu6ret;  Sequenti  enim-die,quafinisundedmii 

Alteri  ^e  Potiuneuiara  hanc  a  R.OSCIO  circa  meridiem  pladde  ex  hac  arumola. vita  ad 
pralcripumiUiexhibui.^  ^  beatorum led^ demigravit.  . , 

IL  Exprcffionerarhaharb.in  aqua'  r  Porro  nonnulla  in  hocmpfbp  pblcryatio-^I*  *» 

menthainfufig;  .  -  ricdignaoccurrunt.  Inpri^isehim  uriuaa  Imo 

^r.rolar.iblut.5ji,  ,  ^  ^  mprbidicuSquead  extremam  vita  hbfara,&i6-f*„‘’j^ 

^^.rioiadexinfufibnib.usgC  , rum  urina  fimilis plane 'confpidebatiffP 'Cdn- 

Milccj&diflolve  inaquamentb^&hyflb-  tra  vero  pullus  aquartadie  morbi,  qua piinib  ad 
.pi,fiatqucp6tioiqaamhorisquatuorantepran-  ,  «gfum  vpeatus ,  ad  finem  usque  continiio  diii 
dium  fumat.  debilis  ^  tamque  exilis  &  obfcuruS  •  ut  boihuqs 

Sed  quum  potiunculam  hanc  paulo  poli  jani  tiim  morituri  pullui  fimilis  omiiino  eifiet , 
fcumpituitamukai&nonnihilhiimorisbiliofiei  reliqua  tamen  ia^utes  &  adibneS  ideVvali- 
yomuiffe^denubfomeritationibusulusfuLEne^  da,  ut iiiterdpm Velies  indueret, &  iii conclavi 
raaqueexprjdcriptaddodidneiinqtiaparainE^  ambularet  .Materiamillamvilcidaihipituito- 
iedu^  Benedida  laxat  &  hiera  fimplicis  ciim  -fami  acfceEidiflimam,quamcvoinuerair, non  pi'  • 
vitellis  ovorum,  fale& oleis  pracedentium  cly-  mnmbcxiriteliiaisjledpartimaliundeiubidiuin- 
ftenim  i diffolutum  crati  infudi.  Cujusbcneficio  .  ciiilkfueratiprocefiiffejindcappareEi  qubdante 
nonnihil  cxcremcntorurd  induratorum  ac  fceti-^  -  morbum  aliquandiu  valetudinarius  ^eP  fiierat  5 
dorum  excernere ccepit.  Hinc  dolores  aliqua  ex  ut&apa{l:uanheiitiis(qmgravisicf<iridus,pia- 
'  p^efueredimmua^mflatioitem&tumbrnon-  cipuP  tempore  matutino  )  aliqua  dificiilcate  la- 
nihil  fubfidit^,  ut  ferbt^  manibus  tradandoi  -  bararet,tufficula quoque  ficca,adrabrtem  iisquc 
morrnnr  m.  «.  yc^cram  lUum  comitante,  contiiiuo vexafetuT,  dedolptc 


1^4  -  OBSERVAT*  CHIRURGIC  , 

intelHnam'  prolapfum  ,  fedaliam  quoque  inter-  imefiwofeltdter^& ex  arteaSiibitaEne^ata^a. 
noram  vifcerum  putredinem  caanccum  fuii&;  tfa,CtaaplajhtatayInunBioneSi^relf^^acomme~ 

lu^tioms notam  pr^femliffc:  Quan^pdem  U^fftimefiimfididieqao^interforiafeBu,n^ 
fieri  non  potuit,  quin  pars'illa  inseftini ,  in  ipia .  fe  corr^tela  vifceris  aUcnjfis  extinBum 
abdominis  ruptura,  Cex  dierum  fpado  corapref-  Q^tvifcid^miaam^ojjfert^m^^adoretetram^vo- 
ia  atque  coar&ata,  allmeotofiioprivata,  actan-  mfturejeBammateriar»-.mefenteriip-(^eSbfidibiis 
^mcorrupta  fiierit,(ficut  ctiamcxObfov.yi.  Saconclttfamalui^eiiidetifr.  ReBiitemitririAilU 
Centur.  i  •  colligere  Hcet)  ex  qua  tamen  intef^  fanorftm^Ues^o^ervatAahs  /e,  decidant  eo- 

putre&dione  tannini  fcetor,  quantus  hic  aderat,  rxmdevulgo  infipientiamy  qai  JidedJeos  (^celato  et- 
promanare  noii  potui&  Urinam  igitur  Amici  iam  a^oti  nomine')  ex  fila  urinademorbouepro- 
pofl:  mortem  ipfius  cadaveris  diffedMnem  con-  nmtient  >  cogere  volmt  (  ^noJes  ^  nonnun- 

.  ,  muita dubio  procul  rara&notatu-di-  ^.dmTnpkflifintycffm  fermanKBtisfiepemorbi^ve^ 

gnifliraa nobis innotuiflent.  His  vale  vir clarilfi-  fiigmmfrafiferat>qHemadmodMmexhac_tuali~ 
me,  gcamiceplurimurahonorande, cum  bone-  <juetobfirvatiime.  Ego.verbingratijfimusfane erga 
ftiffimatuaconiagc,quammeciimCOpsr^--  VEVM  OPT.M^X.cenfiripofemfidxobtesno- 


3r.i2.}anuariii^07. 

'ITeTTo  N  S  I  o 

-  X)e  Nobili  Enmrocelico. 

Obfervationuga  Utilitas. 


--  fik^EIi 


nofirttm  finem  inEfidemiis  ,  d^cribendo  finguU 
Tnerborum  Nobilis  Enterocelicitemfora.  '  ,  anm^  z 

Oeneum  vero  ifiiHfmcdicondficane  fingulares,  efi^ad, 

.  -  i.  . • 


DEI  nutx  ^  fiBione  Uberaitif ,  idbenefi- 

^nofffperiortsficulioBogeJi/noijfiarrOitempo-  ^  . 
re  belli  Colonienjis  in  feramph  Gyinnifio ,  ^  coetx  ’ 

GuitHELMO  Fabricio  Hild.  ce  docenti  mihi  ,  primum  fila  ratione  interm-is': 

Medico prafiantiffimo,  '  "  '  membrana perironai,prolapJi^mefiini tumor in\ 

SEBASTIANUS  MEYERiUS  filoinguineexortusen.npnlongeveropoTltemp^re,- 

S,  P»  D:  ■  cumilaeatiotiuo^accefijfiti^usm€mbr,an<e,quAin  \ 

^Bfirvationetranjmijfd»  PrafiantiJJimeMidi-  firotumdevolvituryhocpariterdiflentumfmu  Ad- 
^  "■  'r^verumteHippocrati-  hibeoE^laJhumyulgaiumadrffpt^amfideodiu_ 

isl  defiribendo  jingula  gefimo  quarto  anno  adannum  Uiq^hujmficuUficHn- 

'  ' .  '  '  zdragefimumprimum-^hoc  - 

decimum.  oBavum.  Qm  ': 

...j .  ^  -.urandoneceffariAcoMede-. 

.firvationes,fifiarur  Galenus  nofier»Argumentopri^'returinecorchotomiamihiprobaretur,g^avespeffi-:, 
mi  Epidemiorum t  verbishifie notatu dignifihnis,  rendamolefii£(perveneofitatesprsfirtim)elabente 
'  SiDgularia,*a^»;>,  autumant  Empirici  univerfalis  fispiusintefiinQ  ifuere.  GraviJJimusfupremusmali. 
conftiturionis  effe  principium  ,  illaque  tandem  dies  extitit. Nam  dumEsnshemiii  AlfaeiaXIrbe,(ii- 
afferunt-vera  prsrcepta  efTc ,  qua  conftituuntur  pendiisC&f.Majefi,IiVDOLPHI  II.  Ci 
ab  experientia.  Nobis  multo  ditcr,adeoquenu-  /  '  ■ 

merofa  prajcepta  inventa  ciTe  ratione  videntur. 


h,D.ANTONlI  EISENHBlMENSI 
quorum  tamen  de  veritate  judicium  tadpius ,  ejusq^AdminifiratoriReverendifiimo  Domino  Sufi  . 
proutftabiliuntur  ab  experimentis,  &  fidem  ac-  fioganeoiFRANCISCOBEROfitmmoPirojJala- 
cipiunt.  Nam fic quidem, etfi  quaeinventa  ratio-  rto annuo  obligatus fuUtaque inde Gebweilerium, . 
ne,  ac  demonftrata  funt ,  de  eo  quid  magnitudi-  Principis  Murbacenf,  (  qui  opera  quoq^  utebatur 
,ne  Sol  aijina  diftet,his  credamus  tamen,  cum  a  mea  )fidem,verno  tempore  yroftc^centi,  immani 
ienfibilibusmijjris  aliis ,  quse  Geometricae  docent  cum  dolore»univerjum  intefiinum  erupturum  vide- 
rationes, '&  abEccUpfibus  fingularibus confir-  batftr..Nunquamante,totosoBodecimannostumor 
mentuTjfidemhabemus majorem.  Quandoigi-  major.  ReveBusabamicisdomum,infiJfuquodam 
tur  ab  experimentis  lingularibus  comprobata  anodynodolorempaulumleniviimoxj^petitoleBo ^  ' 
qu»  per  Geometriam  dcmohftrantur, accipiunt  JummoexperreBusmane,  (jrrefiituta  concinne  fio  - 
inajoremfidera,ftabiliunturfirmim:  longema-  locoraXvTtqttytjrperitonaumitafirmatumatq^con- 
gis,quatexMcicadilapHna  funtmuniverfum  fiUdatum  ^prehendo  ^  f  -  » 

enterocelelaborajfem.  Cu\ 


igularibus  iimtprob 


7ora(fem 


tuenda.  Quae nosoblervariinlibris vulgarium  perizjomatecarere aulusfuifiem^jamabjicereilludy- 
morborum  docebimus.  HAlenitsG Aenus.  CSem  (^abs^eo  incedere  mi  '  '  '  . . 

fiiplina  in  univerfim  fint  inventa ,  jingularibus  qutequ, 
fiseytom^accuratisprobationibusconftituasatque  ^atia) percipio.  C 

fulcias»  prbfeBo  infimum  hoc praclarijfimumpro.-  homine  quadragenariOieemporepr{firtim,quo  fitm- 
fiquijtuitmquejic  nomen »& publicam  utilitatem  mum  incrementum  fimpfirat»  Phyficis  remediis y 
amplificare  confidnter  debebis,  ^  tamquebrevidepeBnonpotuit.Quareverum  «At- 

NequeveroPathologicatantumpartiMedici-  (^Uberator  em  meum  D.  0,M.d^ofiam»r 

nalumen  affert  Obfirvatiotua  mihi  communicata»  laudaboque  quandiu  fuero »  cujus  proinde  inufia-  ■ 
>,  ‘prfumetfamihsrapeuncAidumremsdiareponendo  ti»  c^haBenus  (mihi  quidem)  inauditi  beneficii  r  . 


inavi.  Hinc  dolor  plurimum  femifit,  no(ft.ehi 
imeneanVjUtcun(|ue  inquietam  tranfegit.  Cir^ 
ifcapiilamquoqiie&humerum  finiftrum  (licet 

lerifi)  quia  tamen  eo  loci  de  dolore  conquere- 
atur  ,  eodem  oleo  rqlar.  inibi  bisillum  in  <Hc 
lunri  j  adeo  uC  dolor  (capula  intra  biduum  cet 


OBSERVATIO  LXXXIII. 


Uregorium  rtoRSTiuM  j  'l'htlolophfinf  - ^  «  t  i.  t- 

ac  Medicina VoBor  J  ^7r.rorf^ut.compo£cumrhabarbar0, 

(xuJle»tifm»m.  Aganco.&fennafj.C  ^ 

-  .  Pulver.fennaeprajpar.9iji 

-  Cum  decodo  agrimonia  &  verome*  Sai 

GuilhtlmfU  Fabricius  Htlddnf^  9  potiuncula ,  qua  corpUs  ieviter  purgatum  . fuit. 

S,  P.  Paulbpoftdeligationelblutajoptimafuturacdi- 

MEntc’atque  amicitia  minime  teanobis  fe^  ffeftionisS^aapparaefunt.  Denub  itaque  pra- 
jundum  effe ,  etfi  alriflimse  rupes  nos  dis-  icriptum^igeiHvum  impofui ,  totumqiic  crus 
Jungant ,  Vir  amplilSme  &  humaniffimca  Jiter^e  oleorofaruminunxi,&  fafeiS  pofca  imbut^i  o- 
luae  14.  Martii  Witteberga:  dat£j  ante  dies  vero  mnia  colligavi-  Circa  velperam  eadem  reiteravi^ 
odomodb  mibiredditse ^  teftantur :  munera  item  qua  node  Optime  quierit. 
qucSmuI  mittis, pleniusSdemfaciunt.  Utinam  Die  Julii  furnino  marie  baSlicam  dex- 

^o  EsceILT.eo  tempore,quo  bic  Patemiaci  nos  tram  (finiftraenim  propter  cicatrices  ad  cubitum 
inviferatjpro  dignitatefua,&utidecuiflet>exci-  nullo  modo  in  cOnlpcdiim  Icle  dabat)  incidi  j- 
pcrepotumem,  vel  etiamnum  ofScium  aliquod  languinisqueadivj.extrari*  SoIufddeSgatione 
prsftare  polfera :  proxima  tamen  occaSone,  qua  vulnere  partemiuamlurxdilacerats  9  &aSibje- 
D-PORINGIUS  ad  me  pervenerit,opcramda^  da  carne  disjundx  ^  quia  livefcebat  ac  ad  gari^ 
boutipfe  intelligatjtuam commendationem  fi-  gr^iiam  tendebat, abfeindere  vifumfuit.  Qua’ 
binon  parum  profuiSe.-  .  .  parte  in  .prslentia  Reverendi  D.  JOHANNIS 

Tradatus  tuus,  de  cafu  quodam admifan--  DU  MOULtiK  ejus  loci  presbyteri,  abfcifsai 
do,Iiber  planePhilofopbicus,  dodus& elegans,  eaqueacetO&  lale ablata, ..€gyptiacumnoftrum 
mirum  in  modum  gratus  fuit quem  etiam  eo  ad  radicem  putredinis,  reliqua  vero  parti  vulne- 
majori  cum  voluptate  perlegi ,  quod  eo  ipfo  tem-  ris  digeftivum  impofiii.  Poftea  fequens  Cafa- 
pore,  quo  mibi  redditus,  circa  cafiim  non  vulga-  plafmajquod  putredini  refiftit,applicui. 


Die 


nMdotffo  judici^  fihjici 


totius  corporis  contuftonem  adfuife  ,  ^uateuus  rota 
tpmmlatustr^nf^eSkfmt,  ^ptcdmn  fili,»  ,u«m 
cx4ohrecirca  fiafKUm  coUgp,fii  etiam 

MflatiJadfinemifiHe 

iffi»>i«d^at„ttrea^»od  hac  in  cjufmcdi  cot- 
portscanjiautwnemn  dimdetjHamex  comafione, 
nonamUfieddiarum potnium ;dedta:enda  videa- 
ttr- yitvanftamitfmtcomHfiotorpmtsreUqtti,. 
rmrumnefififaa^meraoircapimettAdiimimsex-, 

'  tarnm  aUcuhi  concraHmacpetrefaaum^nptfiife- 
rum  qnafi  vtnenm,  convcrfim  fmffe ,  qmd  reae 
coUim,  itaut  non  tiideam,  qxid  refponfioni  mima 
queflanis  addendum  cenfieam. Verum  dtera  qu^io  ^ 

fmajfismajoremdilucidaeionemrequirityqmmddoq 

videlicet  natura  pejlif eram  illam  materiam  fine’ 

,  conpicuisfimptomtttis,putafehre,fincope ,  deliriis 
&Jimilibus^amdiKretinere,  multomagisadexti-  . 
mas  corporis partospropellere potuerit?  Cosncidit 
hic  controverfiarecentiorum^quaquarritur^  num  in- 
corpore  mfiro  ahfque  injioni  humerum  putredine 
venenum generars.queat?  in  qua  affirmativam  de^ 
fendit  HERCULES SdXOmAUb.z. de  SPhx-^ 

nig.  cap.  8.  &fequentibus  ,  propterea  quod  de  efi 
Jentia  veneni  mnjtt,  per  putredinem  fieri  ,poiifi- 
fimum  cum  sjUotiMana  experientia  tefieturfiapiuS' 
pefiiferos  fffeaus  ahfque  omni' putredine  diffemL 
nars,  quod  Galenus  etiam  innuere  videtsir,dHm 


ccoaguktOjFERNSLIO  de  abditis  re- 
fis  lib.2.cap.i5.tefte,^mptomata  oriun- 
irn  teOatur  FEIINELIUS  .  aliquando 
ra  Ipbacelari  vidifle  fine  cauia  externa . 
lore  aut  rubore  conlpicuo ,  dbono  pri- 
liore  imraaniSimo  ,  tandemque  srgrum 
tnfiuiile.fine  febre,  finelymptomatisad- 
^vibusiidijueinhoczgro  belle  obftr- 

X  raodd.  diais  autem  oritur  fecundum 


aftrolam 


C  E  N  T  U  R  T  A  IL  159 

snsmt-.iet  d  exiguo  initio videlicet  (  canis  ra-  ^Mdei^d  aUds,<pioadconpmumem  manrakm, 
yi^ofe^ateauBa^qaadamincmforedipjphy  VitalisfacHkasinhacag^ovaUdafatisfuerityquam^^j, 
euandoadma^itudinem  notatu  dignamfervenit ,  oh  cauftm  cor^viufonstper  confenfum  d^uker  af^ 
difcemifotefiddt^fojtfexTnenfes^cumnonnunquam  ficifotuityfriorihyafcilicadiehtfs^Kbimali^itasm 
^tnteidtempusnullanotadiprehendatffr  ijlc  eodem  fartihutremotioribusexcorru^ionehumorumfr&^ 

.  7mdo  vitiofo  humore  in  animaUs  corf ore  genito  i  duUapit.Vt  enimnaturAfra.pntiJJimeqHihusrl 
oaulatim  troBu  tendoris  ^inci^aUum  foniu  aH:-  bi^h  robufiijfjmum  inefi ,  rarijtrae  ,  fid 

t^aconfenmd  qua  deinde  univerfum  cordus  celeri^  trmdem  fihi  accidit»periculose  laborant  i  prober  ea, 
eeralteratur.Contrapr^ntisquafiionisn^ativant  quodvinwvalida  caupmorbijicisv^iM  rejifiat-, 
acriter conjirmarenititurC^lumhalih.j.defeb,feft.  ^mnnifim^aquadamviolentiadeprimaturdta 
cap.j^^mnfolumasaoritaee  Galeni^uipajfimve-  prefentise^natteralymptomatis^velejfeBibushu^ 
nenatos  &  md^os  humores  in  corpore  nofiro ,  non  jm  materia  corrupta  tam  diurefiitit,  donec  tandem 
aliter  qudmper fummacorruptionem fieri  pofe  fta~  fitbiio,finepracedentihus  diuturnis  dternationihus 
tKit,fedetiamrationib9,quatenusea,qua fecundum  opprimeretur,  Porrb.qmd tertiam  quafiionem  atti-  f^f- 

naturam funt »ad qualitates  immediati fi^fiantia  neueptaquariturtCur cdput  &totumcadaver,eX‘tiAin 
nopafeuprincipiovitaUcontrarias,abfqiinfigni^  cepta  tibia  dextra,  in  monpofam  magnituSnem^unm, 
vehementijfimacorruptione  mutari  nequeunt,  non  pofi  obitum  intumuerit  ?  non  video  quid  diud  re- 
tamquantitatem ,  qudmmodumputredintsrejpici-  fianderipojjk ,  equam  quodmateriapeccans,  antea 
^doVeruntamen  cum  Saxonia  tanthn  contra fim-  caloris  nativi  robufiioris  contpedibsis  quafi  catena- 
pHcemputredinemdijputet ,  Columba  vero  corru-  ta,jampofimortemmagis  commota  exacerbata, 
ptionemquandamformaleminfigneidconmunip»^  fiuamdi^itatisfrstBumhunc  ediderit, eddemra- 
tredine diverfijfimamintelligat 3  non  inconveniens  tion€,quavidemu4interduminfcorbuticisatt&pe- 
videtur,utramq\fententiamconciUare,mmirumut  fie laborantibus ,pofimortemtandemmaculas  va- 
venenumincorporenofiroprodxcaturnonexfim-  riegatas efilorefiere.  Necmirumquodiibia dextra 


{irml^nifiJa,juxta'pofierii!rem  opmmem.  HU 
^dmmhitixhmmijirdHifpolu.i.Efidmior.fefi. 


-em,  perit  a.talifimptomdtpmmunis,prafertim  cion 

His  hifioriacoRigitury^ecerit.  Hac  fiunt, vir  experien- 
cor-  nfifime,quaraptimadtuasproximasUte-rasrefipon- 
'nco-  derevolui.  Fale^fialvedtuoDORINGJO,quiijt 
itio-  locum  tertii  Prtfeffbris  Medici  hac fieptimana  apud 
fie^.  nos  receptus  efi,  de  quo  ex  ipfius  literis  plura  habebis» 
nta-  *J)ahamGiejkHaJfiorumCd.peb,,dnnoi6o$, 


ret,(loquiturdemdignafutredine)hiscaput  totum _ _ _ ' —  _ - —  - 

d^eficebat,&mentum,ofia(qjdenudd)amurdeci- 

debantqumdtaq,exmeruntfiuxtones.mad]un-  OBSERVATIO  LXXXIV* 
|u™nisiMnnoramdo™iensakao 


contignationisdomusaldor^  adaWm^^^^ 

Sd  Virum  cdeherrimum  &  DoaiC-Dn.  D- 
rae^iehiat,vel^ojieri(ira.Nonrialli5totumfem»r  GUlLHEL.  FABRJCillM  HILD» 
veltihUde«itdaha!imr,fef^mui.Galen«4mCcm~  Medicum  Cf  Chirurgum  feritijjimum , 
mmtm(h^uoiMf-f4emi«jiimmmpcrtina,ulte-  ReipubLPuternucenfisA-vetitkorum 
erac,]4rmSpHtre2,pancsmLcircuff^e^ur.  .  trdtnarmm. 

■vmmoreflo«Lt,fur,iunu,-4haud»illd2m^  Phihf.  DoO.  S.  P.  V. 

ukf^v^mhtujumdkadcortranfimsfu.prcfter-  -yr  YTpxrf(rcircfcrxm,PmtiJPmew,fm- 

euqmdvenmumulnmujaruj;tuPHmmis,^«am  \  j  tor&M,icehmormde,flacetliterkme. 
p,tre^,r^4crnmm«ctc,^xru,uhtubsc^^^  W  krcfporfcriicfr^fim^cafumJyMkcre, 

famhuaccrdercmet,mhui,mmufq-,prwc,fM9  T  tum  modpcr  C  ruri  t<du  — 

«ciSt.  QHocircufauucurtuMam^^^^  euamqmdtxiUojucundequ4iouescrUmur,quat 

fangms  txcmtujknecurcafetmrc^uhdmuen  cclU-  hrevuermodAtusaiyiultmhperpmdendas.l  cu 
Sm^fq^inf^ih^fymptomatiscmtruxtritrfuit  ratiorieutq^exfmemUMjicdccniummdusre- 
linq^.Mmfuperhrito.AprilkjuiJt quidum, 
bh«rcmu„t.&adfuc.^ecmrrxptumemu^du  em[unguimmmtmMtudJtdJomttArrgumt. 
d,JpcJins.juxtauphor.H,pp.26.loa,c!tut<>,uhdjcit,  cumvivem,wJpmqut,dammtdimthiMuJudU. 
•mummgravufmmmfitife futrrfuakutm&ccr.  Oum[ecmfmtoptimedcrmitu<.fq,adhorumii.cir.. 
ryt,outmckcuf«btmdrfudtuda  frft^eaqutd  cuquumiUaofitrgitM«cdrinZamMut,ci-dur. 
tllulcca,  dicente  Galma  mcemm.lev!sfime putre-  miendo  tandem  celeriter  ad  feneftram  afcendie 
fcmt,&percmfequens/:itiusetiamcerrumpantur.  eamque  egreditur.  Ego  tunc  in  eodem  cuhicitle  der’- 


rtandemperfeneftramex  cubiculo  tertue  - 


i 


1^0  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

OyfSi.  raiensJnP^4repkaexcitaja,  ij«^^^^ 


:inmfiltitik  ftptMii!tc&i™  felis  parum,  fiat  Eoeaia.  Bk  ttptrp, 

'jelfiSmar/ihulanemegiffe,  quamoh  ceufam  fatax-  fexiesaki^ideii^xit,  di-maxim^  fmjt!  ailev: 


. z’x;3ii.i  . 

trahajff.Sed^m'oh dolor jco  ipfi  fm »» 

bspfdihus  ohau3a}»ex  contignatu 


’ne'<^  adfiaritibtis  qxtjivitt 

ir/dfecilUtas{nenf£Tnd 

iemre-  fuUdpfusperkuhfifLsiztyd^nefornfropterinia^ 
lateam  nmonempericfiligramih<i^Maccideret,rejpQhdi~  : 

_ _ _ _ _  .  ,  h  tefortunadBvoluttime(fet<juodetiamcredidit,Jibij^ 

t^imrrnhilisin^armonHipropeBm^inmoeodem^  perfiiap.fefortafis  anteaper  aliquot  feptmanas 
^ue loco  remanet, pauR^pofita^n,firtasJts pluvia-  fmbecillitatuhujuscaufasgefiavife,<juajam  ahhac 
rHmfrigiditate,quatuncjrequenteserant,rejyciIU-  caufa^^cxaTa^y^-rrMiaAoBfimtraduBafint.  Hifce 
tuSffinum  edit  inarticMum ,  infiar  animaUs  fub  remediis  primo  die  contentuspd,  quod  exterius 

■  manibus  lanii  morierftis,  Defcendipetius  eainten-  vulnuscapitismtn-efolito  del^umfueritjigefiivo 
tione,tacB?^raMumhominemcolUgeremyacfepuku~  irapofito-jotoq^capiteoleo  rofoceoinunUo.  Seefuemi  . 
arem  ,  quam  ut  curatione  Medica 'vel  dieii»Aprilut^noBepracedenthdepi(^anxie‘ 


. . ,  :  fit  febris  una  eonjmBa  vi 

der etur, quod  niaurina  te  fabatur,'  qua  rsfbicunda, 
fedobfanguinisconturbationempartifmqidebilita^.  . 
^osjis(fperiofiiila-  tsmcraffa  apparebat.  .Ad  duo  igitur  refpiciendum  • 
cale-  effe  videbatur,  tum  ad fan^inem  in  colore  prater 
'  tatespeBorpsq^^n-  . 


i-  Qxaxdfang 


termittendaefeduxi.  Statimergocm 

'ventriculus  abo^refuo  Uberaretur ^poteqmd  dx  vices caUdum epithematis  loco  partihtfs  dolentibus 
procedenti  potione  vefpertinA  fupererat  in  juvene  appUcare  jufJiAntenusprtm^,  dtebusaltquotmatu^ 
BqcchifeffvitanbusmininKajfueto:hinc'enimim-  finb  tempore  pinguedinem  humanam  (  quam  tum 
mine7itemfufocationem,oriri,fgnis  mn conterrmen-  temporis d  recentivorporis  humani feBionecopiofam. 
dis  colligebam,  facio  loqui  coepit, de  doloribus  inpromptuhabui)  in  jufiulo  cerevifia  ^texhibenda 

ingentibus  variarum  partium  conquejlus  efi,  quod  dedJ,quorei 


tare  cospi.quam  ob  cauj. 

aUquothorispojicljfiere  . . . . ^ 

ciendum ejfeputavi.l^eautemtantanmediain ta  firipJi.-'Pro'potuigkurconcesJtA(i-hord,f^.]S.cu.m 
^avicajufilusexhiber€,fanmDN.7).70BlAM  fyrupoviolarunT,acetofdtrijdeJiquir.anaJ’.<onf. 
TANDLERVM,&affinitaee~clr fngulari  amici-  rolarum  |r  Mifce,&f 
' .  ■  — 


fri  brachii  incidim^,^mi 

regionemvehementemleniremusfPofivenafiBione  prilisfopor quidam pr£ternatur.am i  (^vigilandi- 
bene  quievit,  (!r,^inensJufocdmund  cum  dolore  quadamimpotentia  juccesft, quod  pofquam  vidi, 
mift.Tribushoris  dvenafe-  fidtimehdllaboranskmejfeduxi,utquoadjieripof-. 
m  tempus  Enema  exhibui ,  fet, mater  ia  d  capite  revelleretur ,  xb'  fimnhs  prater 

frspfi  clyfierem  qui  ■*  -  ^ ^ 

K.  Violarem,  .. 

chanibmiiL 


•la(5hicanaM.f.  • 


vtuffilaginisanaM.j.  . 
florum  chamomilla  M.j.fl 
Fiacdccodtoadjx.  Incolatur 
ele^.  hiers  flmp. 
diaphoenici  snz^j.i. 
de  fucco  rofarum  |  j.  fl 
Oi»  chamomilia? 


fem-lini^jX 

Coquantur  in  Cq.  aqua  ad^x.  poft  colen-  ’ 
r|x.  adde  CaC  extrad:.  pro  ctyfler.ffl  maflsE,  . 


C  E  N  T  tl  RI  A  IL  tSx 

anrear.  S.C  oL  anethi, Tiolaraiii  ana  tfcenJiiM,fraf>tereiqusdmsJifcenieiiJi,‘vaptintmOif.ti^ 
Ohf.in.  ji!^cc,&jutt:Enema-qitomi!aoidi-  c^wef(faa^:^iacut^.!!dcii!c<^aitiaprshet ' 

1..^  JtUAt-  Ced  muraimne  -medicammn  £xdMiimh<iMn>^mtiaimcm^mtUadjievat!niim 
'  '  iWpfee»«ic/j»yKK<!S»K>fo5^i' - 


.  .  .  ^  ^  tu  uminySoaSi-  c. 

^tiaSvtandejaielfedofcratiomDKdicammti  a, 
,dMttiJip<n^iIkrediit,i]infrifterfri5umtsmfc-  ^usTsaihiK  . 
riman^icrtii!m,sj'UgiaKreifcditm hcTnentiJpmi  ( ^nicquidenimtipi 
hoc  terfl!ireti»em,p-(ftertif^^doj 
^tornate  jumcnem  h«m  DEl^aid  lihcmvi:  vedepmtiJolatuiimKrfhmtaJ 


i  operatfcmeimelUBi- 
^afia,  qua  hoc  unicum 

^  miinfarvientesaphamafia 

%anttfr,circafinifirumhHmerum:^bidemq,circaar~  rnitiitur)  jk  etiam  fmnambuhnes  fre^tenter  oh 
tiadaimem  hrachUcMit  fiapxU,  «t  aimt  circa  ' 4imativamcjmefccmem,Jiric«hfaloca4cendMnt, 

periar  ccftaidrfo;7iKrUfMeriorcmfartem,ejisfdem  fericuli  magmtitdinem  non  ferpendemes  ,  ed^at 
peruconttifanemijHandamfaSamfidfe,defrt-  huic  mica  opera- 

hcTcdo,  tum  cx  tumweSBorHmloarrumpamiat.  tionitamiim  intenta  eji,  Hincetiamft,tit  nomine 
tumetiam  cx  dolore  partitemtp,  impotentia.  Etjive-  poprio  vocati ,  cadunt,  utpotequodippadmodum 
ro qaafdaminanaioneshicfuaderet  Chirtirgiii,ijui  famiUarefhantaJiamedMrevocet,mde confequen- 
vuhnucpmttaBahat.n^itamen  convenientim  terdjcmm  excitantur,  ^ excitatimaonitudinem 
videbatter  emplajhxm.velfotiittcataflafinaexfa-  pericnUcognofieates,formidare  incipiunt,  ac dijfi- 
camibust^rahfumentiiui,  actendones  ac  nervofas  patie lpmitibus,atquealie  revocaiisfacultatihm  de- 
partescoTifortantihueadhiberea^uodGermaninopi  hilitatie,cadunt periclitantur, 
Ootth3i\it.vocani,exfarihafahar.ldolendJioloar-  Terttb  queritur  :  Cur  dormiendo  delaplos 
meno^mfhitomajori,tj-Jimilihue, quo  continuato  juvenisminusfueiittefus?  4-4»  quia  periculum, 
partes  diaaconfortatafuerunt.ita  ut  aliis  remeSie  tanmptnonfuit  animadverfum  :  etp  enimj^uU 

Xr»  manu,centufa  qssodaommdo  repUu  pollicis, .  cedita^uia  vigilantibus  ita  decidentibusex  conjber- 
comnsode  qtto^utebamur.PojboElidutemfebricstra,  natione  timore  vehementijjittso  pritus  omnes  intro ' 
.  ta,fympt(rmatisq^gravibuscorrtais,ftptcioeratad-  adfuumprincipiumrecuerunt,  undepartes  exter- 
huede [anguine conereto,quam  obeaufamaliquoties  namagis debilitantur,  etr citius imprejfiones  alienas 

pulveremexiiscpsifanguinisprunios  djffolvem  ',  ut  prater  na  -  ‘  '' . 

fient  oculi  cancri, pp.radic.rabainBor.prj:etii^fi-  c' 

miliaexhibui,&[udoremprovocavi,fimuleerep,  fi . „  _ ,  . - 

ciendo,  ut  convenienti  Seetavires  adtmdum  colla-  caufamdecidensprimbpedibusterramattigitfquod 
pfireficerentur.  Quarationepraterpmmultorum  lafio plantarum fuperficialisteflabatur  )  confiequt 

fin^lmiprovidentia,futlaus&honorin  sternum:  bus,[edUxaeT,fiati 

Exhoccapefingularifieaf^ontepulUampro-  Qmd fi  vigilans fieiffetinten/i 

'  .  . ;  "r  fine,utvialeneisrefifieret,vehementiarfttiptim 


tefiahatur  )  confiequen-, 
lonintenfis^refifienti- 


blemataqu£damnotatudiana,quatuo judicio, p^r  [me,ut .. 
clarifmse.,fisb]icio:quidmihi  videatur,  breviter  prejfio :  prout  enit, 
fubfcribam,proutilludjampennsfuccurrit,dumhic  aileo  redditur  ve,  .  . 

Lipfis  (abfeiisqmeaBibliothecula)  operam  medi-  Quarto  quaritur :  fi  a  vehementi  imagina- 

ceemsgrotanticuidamfatminaprimarisprsftando,  tionepeE&mniumfitivjeo^aiWj  cntaftorumhic 
tanquamhopsvivo.  ,  fomnambulo  fuerit  oblitus?  A  jafetdjWjaJ»»* 

Ergoprimoqusritur.-Ctirjuvenisluc  citius  operationesphantafis&memoris,utcitiusfiatjpe- 


nebriatus  Inieo^tw  vel  fomnambuloi 
rit,quamalio  tempore ,  quod  multis  accidit  i 


imebrii  vigilantes  adhuc fafius 
prsficriptumeaperaount ,  qusphantqfia  impero 
qustamen fobrii  non ag^ ederentur  :  ita  mulio  m 
gisii[demdorttneniibushocacciderepop,verifimile 

tur.aS-prituf magis  conturbentur, tumiiamqu^d 
inteiligendifacHltas,xTraqidijy,dicadi  patefias  tunc 
ten^orisquiefeat.  Hinc  etiam. tot  aEiionesperfi- 

nifiomninocmbrucopiavapJ^emquafifipuiufit. 
ol^e  juvenis  hic  dormiendo  ambulans .  fene- 
lonesomnia  intrepide  audentej-locapericulofitjipip 


prspararit ,  currum  celeriter  afienderit  ,  ubi 
phantafia  fefellit  dormientem  ,  'ut  ad  fenepam 
afcendendocurrumfeafiendereputarit.  Jisfierunt 
enimpeiesiBs firmiter  in  imaginatione ,  quia  in 
mandatis  eidemiatum  erat,utfismr/to  'mane  fitrge- 
ret,^necej[aria  aditer  prspararet. 

Quinto  queritur  :  Undepoftlapfiunimpo- 
tentia vigilandi,  &  per  confequens  lethargus  in-’ 
ceperit?  .Anapituitofishutmribus  in  cerebri  re¬ 
gione  putreficentibut ,  per  contufionem  ibidem  forte 
colleais,quodfim^isprimisdiebusex  aure finifira 
prqfluenstefitiaturiHincigtiurcerebriimbecillicas 


i6i  OBSERVAT. 

0hfB4.  fkstkBfaexhaUtumeSyfrincipiifmfjervortm 
^85.  cmtinm^ecerum^a.mfacfikMcsaA[m[umine^ 
pftc  reddita,  fmrim^ 

Sexto  quaritur :  Qnomodo  didhis  2 
totgravibuscompUcatisaffedibuSafebri  fHlicet, 
itemfbpore  p.n,  lipothymiis  fi-equentibus , 

jnaquctotias  corporis  ii^edllitate  tam  dto  vi¬ 
res  recuperarcpotuerit?  jinqtsiahac  ^Titptowfi- 
ta  omnia  non  excaujismorbijicisy  lon^a ferte  propter 

tionemiquodfrequent^  Mcidit  ,generabanttfr ,  fed 
/khitopropterlapfimtinlperatoaccidememf  Mrgo 
ciem  vires  iirref^eBuiuveniiisatatisfmuxreSy  nec 
procedentibus  morbofis  dip^fitionibfes  ahfitmpta  ef- 
fentiferipotmt^tciioftnitaspriJtinarecoHigeretiir. 

Septimo  quarti  Curin  articulorum  con- 
tufionibus  &  luxationibus  ,  potius  cataplafinata 
<juam  inuniSiones  approbaverimus ,  pricferamin 
principio  ?  qnia  inunBienes  faciant  adpo~ 

hah^tyqaam  Miamedicaminayqaafccando  ^dif- 

affidit  impediam  f  ^c.  Hac  fant  qua  raptim  tua 
VignJeprafinti  cafareferrevolai :  boni  confide 
■me,quodfacisy  ama.  Dabam  Lipfia  raxi^ov  (faU 


OBSERVATIO  LXXXV. 

De  Somnambulonibusj  &nonnu^is  aliis  ^  qui  ab 
alto  decideruntiabfquemagnabe- 


Qarzffmum  atque  DoBiJltmum  ^irum 
D.  DOCT.  GREGORIUM  HOR- 
STIUM,  Philofephamfttmmum.e^inJl- 
luftri- Acideiaia  GieJJiua  Hajfor.  Medteim 
trefifonmlsnge  ceteherrimum, ami¬ 
cum  fmgukrim. 


U  £ipon^^m  tuum  dodiffimum  ad  Obferva- 
^Xdonem  meam  de  Gangr2na,tibi  infcriptam, 

bonoran^,  2:c^i.  Placuit  omnino,  illud^ue 
Obiervationi  anncxL  Accepi  quoque  Oblerva- 
tionemtuamdeSomnambulohe,  (eleganter  fica 
te,non  autem  ut  ab  aliis,  No5:ambulone  vocato .) 
raram  profeflb ,  &annotatione  dignam.  Quod 
T.ExceIl.iplam  mibiinloribere  dignata  fit  , ex  eo 
fiimmalua  in  mebumanitasde  benevolentia  du- 
cefcit.  FaxitD.O.M.utatiquandoolEciis,be- 
neficiisque  recondere  polfim.  Problemata  & 
nodos,  quos  exprscfctipto  cafu  proponis ,  tuipfe- 
met  tam  docl:e,&  peripicud  Iblvis ,  ut  mihi  opus 
non  fit  noSuas  Athenas  ferre.  Ne  tamen 
omnino  nudam  ad  te  mittam  Epiftolam,  addant 

bns,&  us,qui  abalto,abique  fefioneinfigni  ceci- 
derunt,eonvaIueruntque. 


Quidam  in  agro  Neocomenfi  ad  Fonte®  . 
Andrea^Pierte  Galantier  nomine,vir  probns,roi 
bultus,  &  optimo  corporis  habitu  prsditus  ,8t  ' 

quadragefimum  annum  jetaas  agens ,  cum  anno 

jiof.NeopoUnadlacum  Neodunenfem,  amicos 

invifendi ,  &  nuptias  celebrandi  causa  profeSus 
eflet,  Sequadam  die  in  convivio  przter  voluntal 
tem  ad  compotationes  compelleretur  urgere- 

turque,elfiigt,&fe  in  cubiculum  quoddamfe-  * 

nesfi:pcrfluaseffugerepoiret,ablcondidit.  Circa 
mediin  noSem,  quum  gravi  ac  profundo  Ib-  \ 
mno  correptus  el&t ,  ac  fc  ex  convivio  efiugere  & 
viridarium  ingredi  velle,lbmniaret,e  leCto  lur-  - 
gens,faieftramalceoditiindequeinterramcadit.  . 
Moxafomnoexpergefafius  ejulat,  &  clamoribus 
fuisdomefticosexcitat:  qui  accurrentes.,  ipfum  » 
lemhnortuuminhypocauftum  trausferunt.  Vo¬ 
cato  ejus  loci  Chirurgo  ,  nulla  deprchenla  fuit  ^ 
Izfio ,  pratterquamquod  cutiscifcatalos  ad  mu-  ’ 

rumex  parte  abrala  fuerat.  Talis  itaque  empla- ' 
ftrisapplicatis,inun<9:is  item  lumbis,  &  vena  in  ’  ' 
cubito  feSa,  intra  paucos  dies  finitati  reftitutus  ■  * 

fuit,  &  ad  hunc  ufque  diem  fimus  &  incolumis 
vivit.  Non  enim  adeo  pridem  ,quum  in  agrum  , ; , ; , 
Neocomenfem  ad  nobilem  virum  D.ISAIAM  ■ 
HORRICiEUM vocatus  eflem,  przdidcum  Pe-  \  j 

trumGalantieriplemetvidi, Scilla, quzaccide-  ' 

rant,abiplb,prtelentenobiIi  viro,excepiatquean- ,  ■  ^ 

notavi.  Abeotamentempore,nunqHamfimile-  '  ' 
quid  fibi  accidifle,  affirmavit. 

Exemplum  IL 
IdemnobilisvirHORRICtEUS  mihire- 
tuUt,feante,annoslo.inditioneEpi^copatusBai  _  i 
fileenfis,paganam  fbmnambulonem  cognovifle  , 
illamque  no<julurrcxifre,& dormiendo' rem  &- 
miliarem  adminiftrafle,  imb  &  aliquandbin  cam-  f- 

pos  ad  (^erarios  exipatiatam  fume.  Idque  fe 
fuisvidilleocuiis,mimaffirmavit. 

Exempeum  nh 
LuftricipropeLolannamadlacum  Leman- 
ilum  civis  quidam  28»annor.atafii,  a  juventute  .  . 

Ibmnambiudnemegit.Quicumpuera^uCcffet»  ' 

frequenternoauriornuendo  electo  furgcbati»&  * 
pcra:des  &  plateas  obambulabat,  voaferabatuf*  ' 

acdiftiii<3:cloquebaturi.  Idquod  a  multis  vidim  .'-'f 
&  obforeatum  elt.  Qmhujtiffnodiadhucper-'^ 
ageret, niliuxorejusillura  coerceret  ,  noftui^ue 
retineret.Mctameiimentisnuiiquamurqueadcd  ‘  ■ 
compos  fuit.  .  '  ^ 

Exemplum  IV.,  ^  - 

Ante  amibs  24.  cum  apud  praftandnimum 
Cosmum  SLOTANUM,  Praxm  CheirurgU  .-'.j  ; 
camexercercm,vocatifuimusadpueIium, trium  ! 
circiter  annorum  statis,  quiexlupfema  domus^  ' 

decidensjcerebnimejusjdiquomodo  commo^’*  ...-l- 
tumconculTumquefuerat  unde  ftatim  vomitus  .  ” 
cibi  iodigefti  ibblequatui.  Slotanus  acccrfitus> 
abraSs  crinibus  totum  Caput  ad  tertium  ulque  i 
diem  oleo  rolaC.  inunxit  j  pulverem  rofcr.  &  my  r- 
tiIlor.inlperfit,&Enfemata  exhibuit.  Tandcni  ' 
edam  capite  per  dies  aliquot  inunfto  oleo  iuo  es  t  ■  ' 
floribus,  ffgerconvalitic.  ' 


Siffctjprowius  iteran 
xiirio  pago  acia-ft:,  qu 


ANDRE  AM  TOXOTIVM.iiffi?^ 


^1^4  OBSERVAT.  C  H  I  R  U  R  G  I  C. 

Q^r  exercitatos ,  prsceptor  meus  plurimi  tono-  mr^affloxushiimorum  evitetur,  necefle  cft,  afio^ 

raudus,  mconfilium  adhibitus,  brachium  icari-  quin  infiammatio,  dolor  ingens,  aliaque  pefiima 

beavit,  unguentum  ./Egyptiacum, reliquaque.  ^roptomata ferenda  erunt.  Statun  itaque  vi- 
medicamenta,  quz  ad  curatioaem  gangrana: &os  tenuis  inftituendus,  corpus  a  pravis  humo- 
quiruntur,  applicuit;  ita  ut  gan^sna  remilait,  ribus  evacuandum,  &  vena,  fi  nihil  eft  quod  ob^ 
tandemque  brachium  lanitati  reftitutum  fuerit:  ftai^tundendaerit.  Mcmbrumveromaleaffe- 
fedcuraadfiuc&ioBga&laboiio&,  non  quod  dhunoleomyrtino,&rolaceo  inungere  conve- 
qualitas  aliqua  admodum  maligna  animadver-  iiit,  Defenfivum  quoque,utafiluxus  humorum 
teretur,  fed  quia  ps  firaiSaim  fucrat,&  gangrsena  impediatur, applicandum.  Vulneii  vero  lequenlr 
fupOTcnerat.  '  digeflivui"*'^^''"'*"'^""' 

AntepaucosannosmuIierqu^damBernx, 


ni  fallor  dext 


triuqucfucraiit 

d:orum&  perfe  non  venenatorum,! 
vulgus  Chcirurgorumipfis  adlcribicv 


terebinth.lotsinaqua  cardui  ben.  |j, 
'ojeirolkei, 
amygdalar.  dulcium, 
de  vitellis  ovorum  an. 

,  con-  Liqucfiantlentoigne&percolentur,  dein¬ 
de  admifee  croci  3j;. 


Mficefiat 
Vulnerebocraodo  faris  digeftoj 


am  nonnihil  in  fe  continere  pofle  malignitatis ,  dicum  Angelica,  ariftolc 
atque  proinde  peculiarem  curandi  methodum  dei^ueemplaftrodiapalmco,autdc  cerufla,vei 
‘  requirere.  Itaqueutornniarc<9:€,& ut  artis  eft  fimili  aliquo  medicamento  inducatur  cicatrix. 
adminiftreHtur,morlus  beluarum ,  fiveequonim  Si  dolor  fiiperveneritnimius,applicetur  catapla- 
Cveurforum,canum,Ieohum,aprorum,(ut&  ima  aliquod  annodynum ,  ex  tradatunoftrode 
dehommisraorfiiObrcr.84.Ccnt..i.icripfimus  )  gan^^na,  veIdecombuftionfbus,excerptum.'  Si 
fic'diftinguo.  Aut  enim  animal  rabiofum  eft,  rraiSura  adfuerit,  clementer  &  ablque  violentia 
aut  Iblummodo  commotum,  &  fimpliciter  ira-  reponantur  ofla,  diligenterque  in  iede  naturali 
mm,cum  morfii  violat:  (Donec  enim  manfiie-  rerineantur,abiqueferularum  tamen  nimis  ardta 
tum,  &  minime  ira  percitum,  neminem  morde-  Hgarionc^ne  fiat  humorum  attradtio ,  calorifque- 
bit,  ut  quidam  morfum  canis  diftin^it.)  lln-  &  fpirituum  fi^ocario,  quemadmodum  in  viro  ' 
deafieous  quilibet,peculiarem  requirit  curandi  illo,cujusant€amemini,accidit.  Pura  aftringen- 
methodum.  Si  enim  animal  rabiofum  fuerit,  tia,  uti  etiam  emplaftica  hic,  propter  infignem 
vulnus,  five  id  exigiim ,  five  magnum  exriterit,  contufioriem  nop  -conveniunt :  ftd  qua:  limul 
ftarificarc ,  &  cauterio  aduali  inurere  expedit,  digerunt.  Inundo  itaque  toto  membro  oleo 
reliquaque  remedia,  qujEobfervatione  87.  Cent.  rolaceo &niyrrino,  lequensapplicctur  catapla- 
I.  dOblcrvat.  98,  hujus  Centuria:  recenfentur,  fma. 
appHcandaerunt.  Inmprfuverbabanim^  non  K.'farin;Ehordei|ij. 

'  remedia,  qus  ab  alto  'adfupetfidem  trahunt,  u- 
furpandafiint,id^  in  eum  finem,  ut  fi  quid  ma¬ 
ligni  fubefiet,  pauiarim  educeretur.  Primo  i- 
taque  vuinusaceco,inquo  theriaca  diflbluta  eft, 
abluo :  poftea,  fi  vulnus  parvum  fuerit ,  Ipiritum 
'  ’  i,  filamentis  im  ''  ‘ 

;  applico;  Aut 


caryophyliatsan.^].  ^  . . . . 

fplior.ftordfl,  i^pplicetur  tepide  finguJis  dictus  ftmi 

ru«an.9.j.f.  ^  pueficontufio  magaafuerit,ici4ae  ufquead  de-:  ' 

•  •tlieriaca:  citnutn.autdeciniumquartumdiem,  donec  vul-  ; 

excraft.  card.  benedicti  an  |ij,  nus  optinie  digtftum  fit,  & gaviora  fymptoma-" 

Cumliq.meliisroficeifiacmkturajinfor-  tanonampliuslinttimenda.  Tum  in  fafeiis  & 
raaunguerai,qaodfilamentisimponatur.  Un-  linteaminibus,  quae  fraccurae  circumponuntur, 
guentumbocinomnibus  vulneribus,  ac  ulceri-  fenelleiia,  ut  vocant,  per  quam  vuinus  fiugubs 
bus malignis Sevenenofis,  anthrace, &  fimilibus,  diebus  mundetur,  relinquatur.,  fraSiira  vero 
przftantisfimum  eft.  Sin  vulnus  magnum  quarto  aut  etiam lesto  quovis  dii 
contufio  ingens  fuerit,  utquam  primum  digera-  deliganda  erit 


r  R  I  -A  IL  I^S 

t,  atque  colon  jtativd  pabuiuffl  fnbmini-Q^gg 


m  fi^amrcfaibere  velit ,  rc^ 

.  cEcatisappropiaq^  ^ifcc  diebus ,  cura  graviter 
w-iaboraflet,  tandem  ruptus  eft  umbilicus, ex  quo' 
'■etiam  nane  multum  ichoris  exdll^.qui ex  hepa- 
teper  venam  umbilicalem  provenire  videtur:  In¬ 
teriora  vero  jam  optime  fdTebabentj&priftmam 
valetudinem  paniatim  recuperat :  int^am  hi- 
Horiara  alias  mfias  videbis.  Hilce  vale  clarisfi- 
jneatqucamantisfimeDN.D/rOXOTI,&  feU- 
citer  vive  diu.  Salutant  tc  cum  tuis  Generofis  a- 
mici  omnes,  in  primis  R.eyerendus  DN.Merula, 
DH.Occonomu^DN.ConfuI&  domelHci  mei 
orrines.  Paiemkci  Ayenticorum-8.  Novembris 

.  OBSERVATIO  LXXXVnT 

GangrMm  ex  frigore  ac  con~ 

ANno  1(500.  peregrinus  Britannus  Roma  rc- 
diens,&  in  monte  S.  Bernardia  via  redta*  de-^ 
fledces,ac  inter  nives  perno^ns,tantum  frigus 
palfusfuit,  ut  extremitates  omnium  digitorum 

grsena  correpta:  fiht.  Exorto  ftatim  dolore  ve- 
nonnifi  cum 'difficultate  Sedunum  Vallefiorum 

ii^entem^latisinconlilium  adEbui^  Is  videns 
gangrenam  jam  in  fphacclum  degeneratum,  api-' 
c^ue digitorum  plane  emortuos  elfe,  carnem 

di^  nec  non  ad  proximum  articulum  ufque  Ic- 
paravitrdigitosquinetiamin  ipfis  articulis  nova¬ 
culi  ablcidit.  Idque  tali  artificio  &  dexteritate 
perfecitjUtpoftea  gangrena  ulterius,  &  parces  la- 
n^  invadere  non  potuerit.  Sedquia^rraad  hu- 
jufmodibperatines  apra,  bonus  ifte  Vir  minime 
infirueSus,  forcipe  vero  aut  l^pro  (  btplerique 
chirurgorum  facere  confuevere)  'pfla  Erumpere, 
rem  nefariam,  ac  artifice  indignani  eSt  cenfuit, 
milcrum  huncce  peregrinum  Lau^nnam  ad  me 
mifit:  ubipnefente  viroclarisfimo  ze.  dodiffimo 
'n.  ALBERTG  ROSaO,'ejUsReip.Do(aore 


&  quibus  partes  principes  male  afficiantur.  I 
cipitque  hzc  Ipedes  gangrsens  circa  extremic 
tes  ,  quum  partes  ilbe  prius  nutrimento  deftlt 
antur.  Non  immerito  itaqi^  Benivenius  Icr 


item  viro  Dn.  JOHAN.  RHEJERIO ,  ibidem 
liquas  {za&z  profeflbre  digniffimo,  mulrifque 
aIiis,ofla  omnium  digitorum  dextra  manus  ad 
metacarpum  ferra  abfeidi;  quo  fadb  brevi  conva- 
lui^&inpatriam  rediit. 


^  .  ralemefle.  Ego,  futingenu^ 

fatear  )  inter.omncsquotquothadenusGangra- 
nai^intemperie frigid^&  ficca,vel aiimentipe-  ^ 

Quam  hiftoriam  hic  in  gratiam  juniorum  Cbi- 
rurgorum  fubjungere  placuit,  ut  femperinraor- 
bis,  quantumvis  defpcratis,  de  &iitatebcne  fe¬ 
rent  ,  atque  ad  eam  recuperandam ,  fiimmara  di- 

Anno  1582.  die  iO.  Augufti,cum  esiemus  sifieri», 
apud  Illuftrisfimum  Principem  CHviacenfium.  &  ‘ 
Juliacenfium,Montenfiun  ^ 
genfi.  Presbyter  quidam, 

&  decrepitus.  Gangrena  e:  ..  ^ _ 

ficca,vcl (ut  redaus  dicam J  defe<5cu  ca _ 

ti.vi  &  alimenti ,  in  dextra  tibia  correptus  fuit, 
fine  caula  aliqua  externa.  Nullus  in  principio 

indicium^  led  potius  frigus  in  crure  perlentieba- 
tur.  .  Unde  ftatim  ad  te  accerfivit  CJarisfimum 
D.  D.  GALENUMWIERUM,  Archiatrum 
Prinapis,^cGOSMUM  SIGTANU^^ 

paulo  lupra  talum  puftulam  nigr^ ,  nucis  avel- 
lanjc  magnitudinem  vix  excedentem ,  &  (  ut  di- 
fine  dolore,  inflammatione ,  &  tumore. 

vicfl£xit,fubjedaverbcaroiivida,&&nfus  ex¬ 
pers  erat.  Puftula  mex  in  foetidisfimum  ulcus 
degeneravit,  quod  intra  paucos  dies  tanta  tevitiia 
crusinvateratjUt  una  ex  parte temimortuum  con¬ 
diceretur.  linde  ex  confilio  Clarisf.  D.Dod. 
^E^,  crusubicunque  fuspicio  aliqua  Gangr^ 

unguenta,  aliaqueplurima,  qu«  putredini  adver- 
fantur ,  &  nativum  calorem  fimul  &  nutrimen- 
tumattrahunt,  applicuimus.  Caneriim Clarisf. . 
D.Dotftor^^^lERtlS  patdcidaribus  quibusdam 


observatio  LXXXVlIi. 

Ctngrtnt  ex  intemjime  frigidi  &  fica ,  cm 
defecla  alimenti  atrata. 

Senectus  (Galeno  teftej  ir 
'  quadam  fit ,  ad  frigiditatem  & 

•  dedimn.-  ™ir„™  debeii  morbos 


te;  Deficit  enim  in  iis  calor  ns  ^  _ 

vivificat,  concoquit  &iuftaurat,  dicit  &  hu- 
midura  rad:cale,  quod  omnes  partes  corporis  ho. 


lavit,  &  coiitinub  bonis  &  eucbymis  aL _ 

jnftauravk.  Sic  DEI. beneficio,  &  Medici  hu¬ 
jus  ac  Chirurgifiimmadiligcntia  atqueinduftria, 
revocato  tandem  calore  nativo  ,  &  humido  radi- 
’  ' remifit,  reliqua  quinedamljonpto- 
n  ccsl^unt.  Mundificato  dcin  ul- 
re,  &  pene  fanato  .  Cliviam  revertes  eft 
agerj.ubidomifiia  adhuc  adtempos 
aliquod  fupervixerat. 


OBSER- 


5  OBSERVAT.  GHIRURGIC 
OBSERVATIO  LXXXIX.  “LiS 

'  abfciflionem.  gangrsnadenuo  o 
Gtosgrent  ex  intemperie frigiAt  itautpaucospoftdiesevitadifca 

deq»t  etiis  ehjervttiene  dignis  in  cudt-  mortem ,  in  pririenti 

vereexdtutumomorbo ehfttm-  .ZTvEiGnDoaorisMedidns,  n 


Aummno  fuperiori  i«07.in&nsqniiiam"^  S 

SIobiiaCViro  D.NICOUIO  i  WARTEN-^»'- 
^IL,0n.!n  Wiliaitad  Muratum ,  ad  curandum 


Anno  1,607, 9.  Nc 


.  Inprimis  au- 

- __ - ^ —  dislocatio  nulia  adfit,  ad  quid , 

qusfojexceofio?  nifi  agram  periclitari  velis^id 
.quodhomineiri probum,  &  rationalem  Ghirurr 
gum  minime  decet.  Siaautem  dislocatio  adfit, 
caprotinusreponenda. ,  Quod  fiabinitio  Chi¬ 
rurgus  vocatus  non  fuerit,  ita  ut  membrum  affe- 


ufinodi  caHbu 


» beneficio  rotula 
[ue^ipfooficfe- 
leracjdedolore^- 


adonedcEmpiric 
lon  multum  ab  ii 
iidextardafbludc 
accidiflc  obierv; 


e  EN  Ttl 

^  ierini,Kcanne&m.iit(yr6nes!nde>qoomodo 
Jrejasmodicafibnsprocedend^iedifiahu 
‘  Exemplum  i. 

'Qmd^  a  domeftids  Domini  SAMtlELIS 
MORA'ttl-I-4a'*  Paterniieenfis,  virrqbn- 
ftas&i  ■  -  '  .i  :  .  .1-=- 


re  bracBiom  fibi  ad  cnbittim  &egic.  Ec 
^aiammtcin^risBafiIeamprofefi:as  eramira- 
tdcasii  qnendam  ^  f  qui  in  boc  tradu  prs  aliis  et- 

oibos  reponendis  extoUicur)  ex  pago  proximo 
accerfiverunt  Conjox  Quoque  inea,  quia  ffon 
raro  j  me  abiente  i  fradorasacdisiocutiones  re- 

pofuerat,&  fanhati  reftitueratjfimul  vocata  fiiit, 

admedni  quoque  Enem,  utdomeftifci  mei  vul¬ 
sos,  qiiod  fraduram comitabatur  (cujus curam 
fufticusilleEmpiricus  aggredi nolebat)  curarent. 
In  locum  Juumfradararepofitaj  fenipiaftmmex 
pice  flava  applicuit,  fefciisijue  &  Ipleniis  omnia 
deligavit, (relido  tameii  foramine provuliiferis 
ffiuiidiflcatione  J  &  iie  aiitc  dedrnuni  tertium  di* 
emrolvercntur  lala«>fpleniai  &cmplaftruma- 
moveretur>jaflit,doraumquc  letontulit. 
fit?  Altera  dic  poftdenuodolor  fupervenitj  qui 
paulatim  audus  erat.  Intetim  domefliei  mei, 
qui  vulniis  quotidie  curabant,  sgrum&adflan- 
ttsrut  emplaftrum  amoveretur  j  admonucriinti 
'  fed  fruftra :  maluerunt  enim  inipoftorum ,  quam 
1  in  arte  verlatorum  confilium  fequi,  dolore  tamen 
m^is  magisqueaudo ,  tandem  parere  cbadi  fue> 
runt.  PrSrfcntibus  itaque  D.MOR-ATELLO, 
aliisque  fide  dignis homiiilbtis,  fradura a dbme- 
flids  meis  ioluta ,  emplaflrbque  abla|:o,brachium 
noii  ibluni  tribus  iii  locis  exuiceratuch  offende¬ 
runt  ,  veri^  etiam  fcetens ,  ut  hinc  inde  ver¬ 

mes,  qiialds  incarne  putrida  generari  ibIent,cori- 
Ipiccrentiir*  Impbfito  itaque  unguento  iioftiro 
^gyptiaco,  &  Cataplaimate  aliquO ,  piitrcdini 
regente,  applicato ,  curaddnem  feliciter  abfol- 
verunt,  braduiimquc  pnftin®  lanitati  dbmeftici 
mei  reftitueirunt. 

Exemplum  Ii. 

Sabaudus  qdidam ,  vir  fenexae  decrepitus, 
nev£ein  ^onteRbodaiilex  eqiio  delapfus,tibiam 
libi  paiild  fupra  nialleoium  fre^ti  D.  Joh.Cjrif- = 
FONio  mecumadvocato,  firiduram  feliciter  re- 
pofuimusEomnisquedolorprotin^  fedatusfiiit. 
Tertio  die  poft  j  quum  fraduram  folverc  velle¬ 
mus,  sgerreculabat:  ajebatenimj  fibiaquo- 
dam  amico  ,& in  arte  vei  fatp  (  erat  aiiiem  is  Em¬ 
piricus)  lignlficatumj  fradulam  ante  feptimam 
diem  nod  effe  Iblvendam.  Quinto  tamert  dic 
morbi,  dolore  exorto  j  &  propter  Tcrias  admo¬ 
nitiones  D.Griffonii  ,  in  pr^entia  D.  TANI- 
ANTONn  SAR.AZENI  Medici  Regii,  foluta 
firadura,  puftuk  muitasiclividie ,  quse  gangrar-  . 
namproximamfignjficabantjconfpedjefiicrunt. 
Scarfficata  tameatibia  j  &  mcdicamcntisgangrae- 


Rufticus  ex  pago  quodam  in  agro  Paternia- 
ccnfijfub.plauftrolignisonufto, pedem  adeo  fibi 

contradusefTet.  Advocatnsego,aDtequani 


ki A  il  1^9 

przcaTerem^tottinBteqaaiBafigm&avevi-  Oi/1  pj.- 
furofiut.  Priiflbedainlifiimmaadhiberetnrdi- 
iigentiai  curaQouemiiiiiilqminnsi  propter  ma- 
gnimdmem  morbi,  aiile  mehfcs  fcx  iii:  ^foiri 
•pofile.  SecundbiquiafraQdrafegens.fciaudica- 
donem  impediri  non  pbfle.  Terdbiqmaego 
tiim  iemgoris  cumaliisqdo^ueigris  occnpatusj 
neeefleefleintsgrumadhieaddncerdiE  Ad 
hiccumpardntes&adftantescoriienfiffehti&a. 
duram  fefibiuii  &  domum  redii,  cipedariquk 
dotiecagrumadducereht,  fed  fruftra.  Tantae- 
liim  fuitapudeosn^Iigehtia;  utigroihapudle 
redrierent  j  neque  quenquam  alium ,  qui  faiHas, 
medicamentaique  mataffet,  advocarent.  Poft  ita¬ 
que  dies  aliquot ,  rarfiis  dolote  acetbiiSmo  .in- 
flammarione  item  ac  fetbre  Inbbrtis ,  mifer  ille 
exriiiduseft.'  ' 

IxEMitUM  iV..^  . 

Ego  quoque  ,  quuin  in  Iblutione  fraftiirie 
Cujusdam  nobilis  Beigi  hoh fatis  diligens  eflem , 
ac  adccimo  quarto  usque  adingefimumprirnum 
diem,  medicamenta  irtinime  mUtaiTem,  cailus 
adeo  magnus  procreabis  eft,ut  ihdS  maxima  de¬ 
formitas  dbiz  fequuta  iuiflet,  hifi  ptbtinus  cal- 
liim  repreifiifem.  (^ua  veroid  methodo  fafiuni 
fit,Lc&br  ex  tjblemdone  Jii.Cehturi  n  colli¬ 
gere  poterit. 

,,,  ANNOTATIO;  ,  , 

itaque  caute  ac  fecureagraus,  fecundo  * 
aut  ad  minimum ierdO  quoquedie,  Hippocrate 
&Gaienb  docente  jfraaurafelvendaeft,  idque  irntUua. 
iri  erim  Sfiem,  ne  iri  riiembrb,  praer  Iblitum  cb- 
bperto,  dolor  aut  pruritus  fubonatur,  neijueejiis 
humbris,quijam  pardafefti  infixus  eftipeffpt 
rarioprbbibeatur.  Poftleprimum,  cdainfiribrii 
risque  adeo  rieCelfe  fittotiesfraaufasIblvere,par- 
teiriqiie  affedam  iriif  icere  fblitusfuiri; 


Observatio  xch. 

Di  Euphorbioi 

Ad  ,  '  ;  . 

CeUhemmkmPtrHm 

i)ii.  p.  GASPARliM  BAUHINUM, 
Illiift.bucisWiirtembefgici&Teccii  &c.  Me¬ 
dicum  ,  nec  nori  Anatomiciiiri  &  Botani- 
GOm  inAcadeniia  Bafileenfi  br- 


Guiihdmus  Fabricius  Hijclanus 
S.  P.  D  . 

tN  ulcerum  curatione,  vir  Amplilfime ,  nihil  fer- , 
•Tme  occiu-rit,  quod  Chirurgo  raaiotm  pariat " 
moleftiain ,  atque  pius  negotu  faceftat ,  quam  ft ' 
ulcus  cariem  iri  olTefibi  adjuridam  habeat, pra:- 
cipue  fi  proftmda  fuerit,  propter  humorem offi 
imbutum.  Ad  hujus  autem  humoris  exictado- 
nem  &  oflis  decidendam,  tum  abandquis,tum 
neotericis  Medicis  ac  Chirurgis,  pracftaudus  cau¬ 
terio  aduaii  nihil  excogitatum  eft  ,  quo  &  ego 
non  raro  maximo  cum  frudn  ufus  fum.  Poft 
Cauterium  aduaic,euphorhium  hoc  in  cafu  fc- 
:  eundum  fibi  loqim  vendicare ,  fecile  concedo. 

'p  Quan- 


170  OBSERVA  T. 

OiT  62.  Quan<3oqnyeni  non  folnm  quia  acre  eft,  & 
'  cafidnm  iri  quarto  grado  ,  humores  offi  imbutos 
esiccatjiedvideturoccolrdquadam  facultate  hic 
convenire.  Non  immerito  itaque  a  Kolcotide, 

odibus  pTx  aliis  medicamentis  celebratur.  Ego 
etChaSenus  in  carioiisoOihusEuphorbiomard- 

mo  cum  fruSu  nfus  fui,nna  tamen  mihi  occur- 


CHIRURGIC.  I 

&priefiantiflinusMedicisdivnlgatum'atqnepro-(3^  | 

Porro  apographam  Obfervationum  de  qua- jv 

damTtiflagiqis  IjjEcie,  &  AUiaria ,  quas  olim  da-  j»** 

rilT.atqueDo&iD.GEORGIO  JENISCHIO 


Ccujusego  nunquam  nifieffiifis  iachrymb.  pro.»- 
pter  fummam  illam,  qu*  inter  nos  fuit  amiddam, 
recordor)  infcripferam  i  nunc  Eacell.  T.SmdS 
huius  Botanici  lumi''' 


i7i  ^  OBS.ERVAT. 

mukoscandidosy^quajtcongefiosferti  qmbissfli- 
rrago,  qMtenneSyoblong&mChiiidenUa^lSfqpihiUid^ 
%'Doitn.  junUes^femmeni^oexigmreplet&fMcedKm. 

.'^OMEN.Q^omodovetrribiu_gr£ciscrLa- 
thul  VtBt  appellata  Ju, nendam  confiat  ■,  forte  d  Diofiori- 

Lugd.pre-  deprotermifik  Tragustamen  Ihla^uUnmficun- 
Ung.TrMgo  dum  Cratevacenfieit:fedbrevu^efiDiofcorid.lih.Z 
^dtont»’  auamutcertiquid  (latfii  poffttr  jdittrum 

in^-^yrhl^irecenfa 

hTrai.  eir  finapi  vocant Jatis  foliis  ^  *radtcibut  magmt , 

fwdM  ^-  quod  ^ipfumJfchiadkoruminfafienibusadmifie-- 
der/t  terre-  Sic  Vena  in  uddyerfariis:,  Mdtorolopho  Plinii 

nopejfunkqaddrarehujasdelineatknemfcrihit,& 
^hrktTtt-  Lfigdun^quare  ^  Dalechampiusin  VUnifim, 

za-.infelio.  qmrundamopinime  Alltariome^monet. 

armeredi-  zy.cap.^.fic habent:  ^eUorolophos,  qHAapudnos 
^^’^”*“^'crifia  dicitmlfolia  hahet  fimilia  gaUinqceacrifia^ 

Moneuhi  liariavulgoHerbarm^Trago,  ( cai^.ThUj^-corr. 
in  Me/u  nutftr/t)  Fuchf  tJMiatth.Dodon.  gallica  editione 
*”*-,^n‘i'pifirercellenf.Lok  LonicerofThalk.Ofalp,  Lugd, 
ekluada-  %^^^am.Camer,Gerardo:  zAlUafiramvel  zAl- 
ta  VerceU.  ^‘aru^  Gefiiero  hifioria :  ^Uiaria  alte-ra],  eAmato  : 
i  Matthui  zAlliaria,  'Vdmamarina,Alliarica^Ves  afini,Pan- 
y^Sinopi  deB.Erk.CordoMonachiinMefaemiRimaMa- 
(j^y^J^^/^KnbbjauchkrautXcuchclI, 

pi  Anguil.  ^xiAUitim  non  bnlbofiim  i^nglk  Saacedlone^^ 
PenA  Lug-  lackeyfhe  hedgepGallk  eAdif^reitherhe  aux 

.  XEJidPVS,  Abortio -.communiter  Apru 
'  AO  CV  S.  Sponte  Lk  incultk ,  u^br(fis 
aTraguf^  taram^  a^ora  anmaliumhabkasionesf^^^ 

'^empI^AMENTOM,  QimAllhim 
f  Faci  f.  fuboleatjeodeThnper amento  proditum  ejfe ,  quidam 
Lor.ucrtu,  {volunt:  quare  calefacere  defiecareinontamen 
g  Trague. pgy.^„deatque Allium,  Aii^ad  Nafiurtiinaiurara 
h  Secundo  accedere fiatuunt.  Sanecumtota gufiu  cAidiufculo 
lerthrt-  fit,  fecundo  ordine  calefacere  ^ficcare  h  cenfemzis. 
tniffo  Ded.  Semen  tamen ferventiusexifiit,quarevoluerunt  a^ 
iTrag.Lo’  liqui  l  reElius  exterius,  quam  intrinfecus  exhiberi: 
r^^,..omnia,quaNafiurtium,^^^^^^ 

Fuchf, fcribit.  CAe facit ,  aperit-jkinddit , digerit, 
provocatycrafoshutnores  extenuat,  lentos^  incidit. 
ZlSXdS.  Etfiin  MeScina  ufum  nullumco- 
T-liodon.  - ^nitHmhabuerk,^Aiqmhm attamen, &inculmis 


tuendamiprimoJ^ere  commendantes.  In  Medici- Obf  y/ 
na  ^facultates  trihussntftr,qua  efrNafiurtic^Jina-:  ^  ' 

pi  :  Mulio  tamenmkior,&ufwcommodJorexifiit:f^* 

AUi  f  odE/yfemum  aut  Erucam  facultate  referre  £cumo»r 

Herba  decadum  Afihmaticis  utile ,  five  fi-  oi. 
lum,velinaqua^(^.oUo  decoBum,(Ir  tpotum. 

Seminis  ujus  ejfipotefi,  adhhumorescrqfos”’'^”*‘*“ 
inpeBere  incidxndos;quare  tufiientihus  coment.  ^ 

'  SucctafebribusmaUgnis  convenit.  '  Lenuerm 
^  EXTRINSECVS.  Succm  h  vel  femen  ‘ 

inpuhperedaBu,narih^  inditufiemutametapro- 
vocat  :Epileptkosac  Uthargicosexcitau  Semeni 
cumaceto  Eraplafirirmdo ,  mulie-ribus firan^latu  pne^tt» 
uteri  laborantibus,  peBini  utiliter  imponitur ,  eaf-  appUctnt 


Sunt  qui  folia  Enematibus  incoquant,  qua^Ahol 
vel  ad  Coli,  vel  adnephritkosdoloresirqiciuntur,d 

-  tam  excAfulo  doloresmitigariac fifiri  \  volunt. 

Sic  etiam,adyersus  coxenScum  afeHus,  clyfieribus 
reHe. adjungi  mfiamunt. 

Folia  trita ,  impofita ,  Noli  me.  tangere  fa- 
naxe,  tefiis  efi  Pandeciar^m  author ,  quare  ^  fuc- 
cum  pulverem  utilia  ejfe  in  mAzgnis  ulceribus  a  JieiUn, 
Cancrumminamibus,  Camerariiu  auBor  efi. 

OfficinaaolmproScordkperperamufafunt:^^^^^^ 
odorehquiderfhfednec facie  nec  facuhatibtMplan-  f, 
tah&c fcordiukn£mulatf{r\quare  Monachiin  Me-  i. 

Alliariam  vulgo  diUam  accipiat  :  quamvis  maona 
fitrationefaciei-diferentia.  Arabestamenprojcor^ 
dionon  <!Alliariam,fid  allium filvefire,fimiUtudk 


iere^ptuii  de  relicuis  etiam 
'te,:^c.  OcyHsSafilea.^.fy.n.  i  So8 


Tejie  extinclis  mn  illic  o  inhummdU ,  di- 
tjuot  exempla. 

Ad  Qarisfimum  atijm  Doclisfimem  Virum 

Dn.  JOHANNEM  JACOB.  KfLAFFnUM, 
ApudNcocoraenfesMedicinzDodorem  ' 

ordinarium  atque  celeberrimum. 

Gei 

■  Guil.  Faericius  Hilbanus  , 

.  s.  ,e.  D. 

■^T  Onirameritb,  Clariflime  atque  amantiflime 
^^DoaorKS-AFFTI,  interdixit  LE VINUS 
EEMNiUS.deoccuItis  natur$  miraculis,  lib.  2. 
cap,;.  Comitiali  morbo.  Lethargo,  Apopexia, 
&  uteri  ftranoulatione  oppreflbs,  confettim  fe^ 
pulchro  committendos  cfE.  Compertum  enim 
habeo  (inquit)  nonnullos  elmaao  capulo  rcvi- 
xiffe.  Quamobrem  lege  cautum  effe  convenit, 
ne  libitinarii  ac  velpillones  praepropere ,  (Tuos 


174  OBSERVAT.  CHIRURGI  G. 

f>kP91-  qnium  indiliire,  ut  canffiilium  mortuum  efle,  tihiu,&uimich:Tairi^^aitilnis,qei)mio?res(jf,^^^ 
arbitrarentur.  Advocatus  Vir  QariiEnmsDn.  ipfato^itierf^.^^icisiqtit3rttmfii£r»troi;^meejfe, 

D.JOHANNESWlER.US,praEdiai  Prindpis  yriterquMUmmexmitatknm^mduftnem^ 
j^f»^iiaffTlnnge cHfbprn^nyj^nimam  a  corpo-  laborem,^He7>nfteic(^fAptfiines,Uterisi7ffpemme 
re  nondum  feparatamefle  cognovit.  Juffititar  admedatisfatisfisfnqfietefiaris.QmhuiiloSiiU- 
queutinleaocalidecooperireturrcordiquoque  mi»illriis,idqKe exemplis aliqHctcmfirmM,Ctirf(rr* 
&incarpo  pulfibus  Epithemata  applicuit,  &per  humamnmiiico  ,mi  tam-en  diqxmdeceno  quc- 
rntervalla  guttula  una  aut  altera  me^camento-  tiamte7^trre,qxiyfudamixlocispeeicontingitfiX‘ 
rum  corroborantium,  linguam  irroravit.  In-  hxmmdaejfe.  CxifextemiejreliilxrammKltarxm- 
rerim  d,in>  pius  ifie  &  fidelis  Medicus  circa  ^  rAti(m»m,7iiAetef£.^mxtxAinpeperamiciti£tiemin 

- s,  &  de  recuperanda  &nitate  fo-  iudtm,quemmdiverfafpeciehm^i!tqKeqKia-KniS- 

-rsprsparabant,  hijlmxm,q«aspefiimdiimaUamr)te,ceapderatie, 
r,  admoveban-  fuhfcrihm  me  cogit.  QiipadNAturam,Cic.inOjjic, 

:  altera  die  lih.i,premeloqximr,dice«do:principuge)>ariidii- 
<iratribxtKmeJfe,»t fervito». 


'  &qusaM 


ledico  prselcti 

turque,  pro  ludibrio  ha - 

corpusinhumare  vellent:  fcd  conatibus  jpforr 
antevertitDn.D.WlER.US.  Secunda  itaque  die  corpust^ 
a'dlerediit*gcr:pofteaaDn.D.WIER.O,adhi-  dxmm^MmixiAqusicunq^AdmiiendMpintnecep 
bitis  tum  medicamentis,  tum  optima  vifius  ra-  faria,mqitiiratecpAret.  Cxmigitxrnefiraproprix 
tione,  paulatim  inintegramfanitatcmrcftimtus  liiiigitvaAi^mtAprehi!gaeie,ml>iitamreaimmex- 
fuit.  dAtA^xidq«Afoohep,tctmmeAndemconfervAtione  ■ 

H2c,ntidixi,fcpiflime  D.SLOTANO,  &  iyipreximHmexerceamiteifiqiiidemqmdmbu  nS 
mihi,  roultisquealiispr«fcnfibus  ip&methofpcs  vohmmfien,Altm  iiefaciamm,&comrd,lexfit, 
narravit,  etantquetnnculapfi  anni  feptendecim,  fieiai& itiprimiifacrafitginadiBitaf.iiVip^ts  pro- 

a quibus h^c acciderant.  Abcoquoquetempo-  ximumtuumperindeatqueteipfum.  QaisTi . 

•  infiinf^miiltos 


fHofepeliricupiet!  Lectione 
u  nohispy7ilegmtbehiA,qxAmimmeci^cra,ejxsdem 

i-  fLt,Ac  quotidiAnaobferltuio fatis tefiatter, hac ifta 
ime  ab  iflis  differt,  'm  idem  Cic.pradiBo  in  loco 


rorum  dofiotum  acfidedignorumlciamus,cn  ^ 

E)EI  creamm,,  proptermetum  peftisac  alicujus  ^ 

re,  atque  hoc  effet  contra  omnem  charitatem  i!!eodifferri,qmdhiciamiim,qiia«tamfenpem<h-, 
Chriftianam ,  &  juftilTimam  DEI  iram  erga  in-  o,etar,adidfilKm  qmd a4efi,qxodqxeprafemefl,fs 
_  t^raT  etiam  civitates  ac  nationes  incendere  at-  acc<tmmodac,paxMiim  admodxm  jemiens  praterL 
queprovocare.  ■'  _  _  tumzxtfxtm-um-.homoaxtem.qKirationisejlpar- 

Prudenter  itaque  faciunt  MagiftratuSi  (uti  tkeps,confeqKentia  cernit,  f rincipia  ^ciaifasrerii 
ego  Genevsc,  &  in  quibusdam  aliis  locis  obferva-  videt,earxmqxefrogreffHs  ePqxafiamecelTmiesnon 

vi  )  qui  neminem  fepeliri  permittunt,  ni  fi  prius  inorat  ,ftmilit«dines -  ^ 

aquodamviroArtistnedicKperito,&adhocne-  ptes adjungit atqxe an. 
gotiumdeftinato,  inlpeflo  atque  explorato  ca-  tacurjtmvidet,adea 
davere.  ^  ^  necejfarias.Qmdfiitaq-,haccep'enitimsiaipareffet, 

Hsec,  vir.  Clariflirae,  ad  tefcnbere  libuit ,  ac  papender.entxr,nontamvariaincommodain fepe- 


ice  rogare  vo 
,  habes(fcio  a 


. H  . . 

te  habCTe^iquot)  direm«r.Ethacdeiisdem:jami»diverfaffecieb«s 

Vale  eum  lecbfli-  de  eqi 


OBSERVATIO  XCVL 
De 

Lejie  oliiij,  morbis  acutit  extinHis ,  quos  n, 
frotinasinhumandosejfejsipriaquin- 
queoftenditur, 

D.GUILHELMO  FABRICIO  HILDANO, 
^  go  celeberrimo 


hoc  Ixbet  annotare.  ^ 
Pjrrrhxaitba>!iaSege,qiumdacfimJiu 
ficifiendo  forte  fortuita  cane  prope  viareperiffel  q 
cufoSebat  corpus  mormii  heri  fui, ha 


i.  JAC 


•tmes  reipfavideo,doaisfmeD.  TABRlCLfr-  luerit,^  mUites  be 
i  miterinanimotminherereCiceronisdiSum,isro  canis,q«ilempertri 
«obis  filem  nos  natos  effe,  ‘uerem  &  Patrie,Paren-  'Regem fiquebetter. 


miffem,fciri  non  potuit:  donec  abhinc  aliquo  tempo-- 
redelectationesgratiatotumfueexereitumderewi- 
!  bene  effem  armati  ac  Sspojitil  at 
■trifiis  tjrtaciturnus  erat,tuncfortb  - 


C  E  N  T  U  R  I  A  ll  ■ 

9K  9^.  mcHrre-  BERNBARDVS  GRLWSjh-  qj, 

^  re^„xt«Siu:ereRcgim>deinrcCHrrertaihomm-  «mryVerbiDBJ «>tmfierP-«lUr.giBenps,ampi-  ' 

^m,talaq,l‘fi‘“g‘r"‘i^-‘R‘x&tidpiu>tesm^-  t^rqf-o^iitmeiahomraxdta. 

■  rati,  URA  japicatt  ftat  dt  homictdio  ,frommilaem  plmefiimkm  hifiammacapfe  Lifpa  ,  k  viro  - 

mcxlthm_aSHmc,«fiJfat,at^taadta,ftfflicio  ^  Historia  II. 

KHlStstfrit-  ExhttSifimilihmfatitfrfer^af-  II.  Nec admtdam dtpimibs  anteaUijxetaxxet 
varet  ,  qae  hrma  ammaxtia  amicitia  qttadam  hk  frofmrhemittajxedamfagoConcIa^ie  diSo  , 
flm^xam  <juaf,  «atural,  commiferatime  dUcan-  vifa,«hi  Vir  tjmdam  fyxccfe  al^aamdtx  ccrre^ 
tttr ,  ei raagi,  hominem  daci  debere,  ma  tam  ftieiiali«tei<m(eaemmtemporeferetrttm»mdtim: 
fnbitijxxmpmilefefonereatqaeobltvifii.  eratinufa)  confitebatterr^  cxmadfefttlchrKnt 

Tandem  maiorti  probationis  gratia  accedo  apportatui ,  aejamiamfepeliend«seJfet,htimeroi 
receKfere,id^xebrevifims,^tiaedam(xtiatero^  movit.yuodcumadflantesvidifientiflatimexfiioi- 
gatKs)htporias,quipntfire acciderant.  bant domam ferebant : atque  dmfoftmodttm 

Historia  I.  fttpernixit,&pleriemq^pofia-vtilgotiocatti,fieiti, 

VrimaeftdeqtiadammaIiere,  qteatemporepe-  Mors  de  Corfeille.  Hocandtvtahipu  ,qaiperfoi- 
fiiiniva eam  aliismortaisfeptiUa fuit, tamen pofl-  nam iUam  viderunt  Q cognoverunt-, 
modum  d‘u  adhuc  cum  marito  fuo  fupervixit ,  .  Historia  III. 

quantum feirepotui,  communicare  non  gravabor.  IIl.NarravicD.fohannet  Gaudotut  mercator 

x1gituranniesquiuquagefimta,velc,rciter,qtiod  (f  civts  Neocomenfs.fefapiffmeaudiijfe  Bixjtnfii 
pefiufavijlimegraffabatur  pertdtamBurgundid,  aviris  fide  dignis,  fetjuentem  hifioriamveri  ante 
■prafertimpivioduniiitautvefpiUoxesinfepelien-  quadraointacirciter annos accidtffe,  ,  •  •  ' 

dis  mortuis  tam  occupati  fuerint ,  ut  cuilibet  pecu-  'DoSorem  quendam  Juris  adhuc  iavepemfuif- 

liare fepulchrumfacerenequiverint,  verum  fove-  feJtVezjsul, oppidulo  uonlongedUlanteBixantio  i 
am quandam Communem  .ficuti  communiter  folet  quilethargolaboravit,<irfatisdiuin  ejusmodi  pen- 
fieri  in  ejiumodi luisfavitia,foderecoacb,  in  quam  roxjfmo, nemine  tamen prafente,permanfit,  hoc  de 
.  aliquot  corpora  injicerepoffent.Idqmd  accidit  cui-  fie jciens,fiparatim  in  quadam  domo  peculiari,  uni 
dam  mulieri  nomine  Dame  NICOLE  LEN-  cum  fervo  apedibus,ne  divulgaretur,  voluit  dege- 
LILLET,  quatum  temporis  pefiequoq^per ait-  re,  ^ cum fentiretparoxyfmum advenire, fefe  iU 
quoddies labor ans,fubito  iaq-ae,rfieupotius,utper-  fuum  mufiolum  inclufit ,  itaut  ne fervus quidem 


'.m  aUu  fepettehatnr:  ejmmodt  enim  corpora  mor- 
a mn diu-reUnentHr^Hta  cHifime p^trefcHfityUt  te\ 
:aliosinficerepopnt,nifi quamprimum  terraco-  ca 


71  id  reticebat,  ne  diffamareturuttq^  quispiam  ia 
n  contraituro  matrimonio  obftaculum fibi  ajfer- 
KVerumne  quid finifireipfiaccideret,ita  totali- 

vit ,  ideopratoremejusloci  D.MOBOV.AM, 


rnendarentur  .utplerunq^intali  luis  furore  iihiq,  quemplerunq^  propternegptiapubltcademiman- 
fierifolet.  Quaibiper totamnoltemjacens,fubau.  fx7UexiJlimeus,facillimi,fiquidnoviixurbecah- 
roramadfeferediit,animumq^collegit,neficiensta-  tingeret ,audtrepoffe,acceftt ,(fferioprecatusjet 
men,quonaminlocoeJfet,neqjegreZpotenspropter  illudquodipfidMiirus,neminirevelaret-,hifceproc. 
dehlitatem,cf  pondus  aliorum  corporum  mortuo-  mifiis,DoBorincipitenarrare,quomodoialiactali 

■  abhominihmdifiahatifie  locus  ullus  propter'-  jiiceat,agficrepeifripofet,neigiturintradiemna-'. 

fiqutdemfiacioquatuordierum.neqjCibum  neque  die,quopratorinviUamfuamprofeSius,ibic^per. 
potum  ajumpferit,.adcompefcendam  aliquo  modos  noSavit,  uxor  autem  ,  qua  planenihilde  hoc  cafisi , 
famem,  portionem  pepli  fui,  quo  faciei  ejus  obteSa  fcutinuUus  parentum  fcivit  ,putansmaritufuum-. 
erat,roditaiq^comtdit.  Tandempoftviginti  qua-  mortuum  e fie,omniapraparahantur  ad  jam  ipfum 
tuor  horas,  ^aliacorporaalibitinariissnhuman-  fipeliendum.  Quodeumpretorforte  fortuit'o  do- 
da  eundem  inlojum  afferuntur  ,  quidumflrepi-  mum  reversus  audiens, &  reminsfcens promiffo- 
tum  quondam fufeitabant,  illa  iflumpercipit ,  (3  rum,fubito  adadesaccedtt,peutq.^abadfiaxlibus , 
tandtu  vociferatur, donec  ab  alsie  exaudiebatur  :  quahordincideritinhuucparoxyfmumirefionde- 
qui  maxime  obfiupefaSli,intentiiuaufcultant,  gf  baturet,herifubvegteram.  Tuncipferetardando 
Vocem  humanam  e ffe  percipiunt,  ideoiltico  ipfam  fepulturam,  DoSor  paulo  pofirevivifeere  incipitp 
effodiunt,  (3  revivifiere  videntes,  domum  fisam  atqueabhincid.demumannorumobiit.  ■  ■  •!. 

apportant  jehi  mox  convaluit,p3adhucper  aliquot  Historia  IV» 

religionis  diffenfioiifm  Laufannamfecontulit ,  £#  matre  fua  aliquoties audivifferecitare  hanchiflo-:’ 
ilhe  adhuc  diu  feliciter  cum  fuo  maritovixif.  ac  riam,  qua  contigit  a  Vert.el ,  locus  m  Burgundia  i 

que annosplacidiin  Domino  obdormivit.  Hunc  apportatus,  aliquandiuibi,ficutfiert  folet s  ante, 
cafum  ipfametfapiffime filis  corrimrafatibue  enar.  quaminhumabaturfxferetrofuerit,aliquistxpx- 
ravit.ex  quorum  numero  efi  (uti  mihi  retulerunt)  tribus  aquam  benediSam  in  faciem  ,  qua  nonobte- 
Erudenti fimus  atq^  Confulti fimus  VirD.  Cancel-  Ba  erat  ,ixfj,erfit,  ipfe  expavefient  oculos  aperuit , 
larius  huius  Comitatus ,  Compater  meus,(g  frater  inde  domum  relatus ,  mox  adferediil, ac  deinceps 
ipfius  Germanus  JON-iSHOSlCsdEl,  ac  Re-  circiter  eSo  annos  fupervixit. 

P  4  MSTO- 


1! 


ehf.ss. 


CHIRURGIC. 

^  r  Ohfimatitnes  t«i  fetertijUat  (_  quurum 


toiinhoc  Cornuata  ,dtD. JOCO¬ 
SO  rUvRA  tum  temporis  CafleUano  B  ’  - 
eeuf,  qmquoniam  aUtjuandtu  Cariialfia  i 
Vit ,  advocarunt  Medicum  Srihurgenfem,  at  tute- 
rimagrotus  paulo  ante  tpfiut  adventum  in  fynco- 

/m  accurrunt, dicentes  i  quod  e  vtvudafieferit,eg 

nijijiqmdcmadfa.uteoipus  eioflendatur,  ante- 
quaminfepulchrum  inferatur,idqupd faSum,  (S 
cum penUiu factem infpexerit,  dixtt,fe  non exifti- . 
mareipfam  mortuumefe,  itaq,  parum pulv^is 
piperis  petiit, (i  tUum  in  nares  inpvit,4e  quo fter- 
nutatio  excitata,  convaluit ,  ^  pojlmoditm  feUci- 
ter  adhuc  diu  fuo  officio  funStss. 

EihaSenitsdehifioriiseorum,  quiepivis  re. 
furrexerunt,  £?  dtu  fupervixerunt  :pojfent  (g alia 


la.fepultafniffie: 
verumvelquodpropter  pondus, veldifiantiamjo. 
ci,velffiiffitHdinem  tumba  egredifenexaudinncn 
potuerint ,  coaBafuerint  vttam  cum  morte  com. 
mutare  tutreliUis  multisali!s,unicahacceconfir- 

viris  fide  dignis  idaudtvtrecenfere.  Matronam 
olimquandam  honefiam ,  ex  familia  patritia  or¬ 
tam, fuffocattoneutertlahoraffe  ,  quapro  mortua 

kam  concameratam fuh lemphejus  familia  pecu- 
iiarem  ac  propriam, fuperfeffibulum  fuit  pojita, 
tum  magno  lapide  oflmm  monumenti  clau ferunt. 

miltamoritur,quiin  eundem  locum  ponendus ,  la- 
pfsakellio  revolvitur ,  matrona  ijlafupra gra¬ 
dus  jmopeoffiumrnxftuaffinedtgttisindextrama. 

dum,illam  tunc  temporis  verenon  fuiffiemortuam, 
(^cumadfeferedierit ,  exitum  hinc  inde  quidem 
quarendo ,  tandem  hofce  gradus  reperiiffie  ,  tamen 

tuit,atqueutfuprdet,amofiendimus,  digttosfuos  i 
f Amem.  falUandam  edere  eo  in  loco  in- 

Hatid  abjimilem  evenijfe  BinAntii  hijloriami  j 
''  •uimea,^u£indeoria,aiteJlACurperJipeauri..  < 


m0i)&cordmhicFrJi6urgtfapiusjamperffieaa 
in  arte  Medica  exercenda  pngularis  tnduflria , 
excolendajiudium,  ut  creberrimi  tecum  rebus  de 
Medicisagam,me  impellunt,  ac  nunc  quidem  per 
Uteros,  quandoquide  rarior  nobtsconveniendipt- 
culiatconceditur.  Idautemnecingratum  tibi,nic 
tnuttlenoflrumutriq^fore  exifltmo.  Cum  igitur 
diebus  htfceadpuerum  d  cane  rabido  morfum ,  ac- 
cituifuerim,ex  ObfervJua  ij.fumo  materiem. 

Curafli  {omnem  cura  controverfiam  )  ad  ' 


!  methodo  pB  arte  ,proind,eq,falieif  ime.  Ad- 
hibuifii  fianficattonem ,  ufi tonem ,  attrahentia, 
alextpharmaca. 

l.At  Galenus  nofier  ti.fimplic.&fchrionemBra. 
ceptoremfuum  memorat, omnes  {qui  quidem  eo  ufi 
fr.erint)acanerabidomorfos,hifcetantumduobus 
curaffieremeditsxxhibitofciUancrorxmcinere.PB 
emplajiro  exffice,opoponMe,  PS  aceto  tmpofito ,  nec 

•nto  effie  potefi ,  hac  duo  remedia  in 
■  fupervacanea.  Hocprimum. 
«fiio{ut Fernelianisutarverbu)  can¬ 
dente  ferro, virus  omne  domet  pi  abfumat ,  PS  in 
mernbra  tnjinuari  minime  pateatur,  hae  quoque 
ratione  tnctfio  nequaquam  requiri  videtur. 

,  111,  ^uodft  tamen  tncifio  quadam  omnino  ne. 

nsu  ad  Pifonem  utitur  ?  qui  vulnus  majus  tllici 
facit , carnem  circumquaq^auferem,pf  adrotun- 
dUtatem  redigens.  ; 

Itc,  Cumauthore  Galeno,fiuviatiliumcancro- 


,m{quo, 


■onrelie  videntur. 


Exquibus  omnibus  evidentijUmipatetxorpora 
five  yERE:mortua,pve  FERE  mortua^onante 
Sem  naturalem  effie  terra  pbruenda. 

Atvelacontrahendo,hacfuntmi  Domine  FA¬ 
BRICI,  qua  pro  tempore  tecum fersptu 
relubuie,utom 


SEBASTIANI  MEYER.I,  MED.  D. 
ReipubLEryburg.  Phy  ficus  Ordinar. 

D.  GUILHEL.%ABRICIO  MLDANO 
Medico  praftantiflimOjPatemiacenfi  Chei. 
rurgo  OrdinariojDomino  &  Ami¬ 
co  obfersando. 

S.  Pi  D. 


^  • )  cinis,  fubjlantia  proprietate  mirabilis 

fit  in  hecagsSa,praferendufine  communibus  illis- 
PP  univerfaiibus  Alextpharmacis,  Thertaca,  Cor¬ 
nu  cervino,Pesj>ari  >  Hae  mihi,  de  qutbus  conferre 


Acplane  perffiicerete  arbitror ,  ^ 

•ninm  meum  {  quod  quam  fit  exiguumfemio)ex- 
tart,p£admgeniitHtperfpicactfi,mitanquamco- 
tacuere,necpigebitme,veladextremumusque 


^tritum  proficere, 

Quodfirationemifiam 

ris,boniq^confulueris,nec 


conferendi  approbave- 
invitusadpropofitare-  ■ 
_  inofiram  vehementer  cor-, 

roborabis,  pp  illnflrabis  Obfervationes  tuas  ,  pg_ 
me  ad  paria  faciendum, fi  potero, obligabis.  Sin 
—-‘■  rem  te  in  reffiondendo  exhibueris,  cave  ne 
importunum  iu  adibus  tuis  Paterniaci  ho- 
ffiitem  p$  exaSorem  fentias.  oAEgrius  autem ,  ut 
nofli  ,ejicitur,  quam  non  admittuurhoffies.  ya- 
lovtrpraftantifiime.  Fryburgi  Noitho. 
num.  Calond.Oaobr. 


OB. 


OBSERVATIO  XGVIL 
GUILHELMr  FABRICII  HILDANIj 
ai  dabia  nonnulla,  in  - 


_ t<y^em  auihoritas  >  ut  hocabipfis  > 

prsicriptum.  remedium  applicare  non  denega¬ 
rem.  Hscadpiimam  Obje&onem. , 

Veriflima  (imt ,  quas  cxFcmeiio  citas  verba ' 
ferrum  videlicet  candens,  wrns  omne  domare&J 
abfumere.  Sed  quia pordo.aliquaipfius  virusm  ^ 
crufta  ex  combuftiqne  ^&a>  f^le  remanere  ^ 
pofnc',  necefiVelfc  ^ad  inajorem  fecuritatem,  iu 

&eftharam  relaxantia;  id  hujuSniodi  pedibus 
milii  femper  fulpedafuere  ,utObferv.  871  -Gen4 
“  r.i.monuimus.  Eft  autem  aut  fecunda 
e  blande  feparahda  atque  excitanda ;  ne  dum  a,' 
ifehumedatur  eiTentfa&yisvenenijin  crufta 
mtenta,-per  venas  capillarius ,,  majora  varaiiSC’ 
jred  parces  ilobilcs  impetat, 'corpusque  totum’ 
.toxkec.  Vides -itaque  vir  Clarii  incifiOnemf, 
ijasego.in  pcaallegata  Obfervatione  87,  menii- 
t.plusqudmueceffariam^jfle.  -  '  ' 

<kleni  ,|ib.‘deTheriacaad  Pifonsm,  Inciden- 


r>n.  SEBASTIANO  MEYEK-Oi 
Renubi.  Frdburgenfis  Aventicor^Dodore  Me 
dico  ordinario  atque  celeberrimo  . 

'  propofita.  • 
^£SP07\/SI0.  '  ' 

y^ttam  deprolapfis. in.icrotum  iateftinis^^vi 
V^claril^e,&amice  pluriiniin 

ame  expedaftiOblervadpnem,  ] 

fum  Dominum  deGLARESSE 
Etu  hic  invi(^a.t,  ad  te  mi  (1 » tequ< 

Jam  accepiiTc.eonfido.. 

Obfervat.  mea  87.  CenturisE-pr: 
dubia,reJponderei  '  ^ 

Quantum  itaqu 


lobjedionem^Ga- 


1 


17«  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

,,  optamiis,vide!g^t3irnepromi0ioneintiiamdia-»  MARUcontramorfiun  canisrabidinsnimprow 
.  ti^diffcras.  PareraiadAroiticorimijJ^cbrua-  bera,nri&m|re(U^tiaromma  venena  debellare 
pofre,ininimedubitem:ingravi^menbocce& 

■■  '  '  . .  "•*  nenculofimmo  morbo ,  ut  ^ui  eo  medicamento 

unquam ^us  fuerim,  cem^ quid  afijrmare  non 


SEBASTIANI  ME YERI ,  MED.  D.  _  ^  ^ 

&  Rdp.Freib.  Helvetiof .  Phy  fici  audeo  :quin  potius  prsfidia qu*  a 

ordinarii,  ’  *  - 1 

Ad  Curathnem  de  morfi  canis  rabidi» 


Kernedio  memorabili. 


audeo  rqumpouus  prsiidia,  qu*a  totvmsprs-' 
claris, &totfeculis  comprobataaccelebrata  fue¬ 
re,  elig^ma.  Deinde  quomodo  remediumhocHi 

tam  exigua  quantitate  ,  &  tam  per  paucos  dies 
iiimptum,  venenum  ejusmodi  letliifenim,nt& 
interdum  humano  corpori  adeo  tenaciter  acdiu 

^  inh«rehs,expellere&vincerepofle,nonvideo. 

<jUILHEL.  FABRlIClUM  HILDANUM,  Sciraus  quidem  ex  Galeno  lib.  2.  deAntidot.  &  \ 
Medicum  Prasftantinimum,  Relponlio.  lib.n.defimplic.med*fac*Cratippum&.iEfi:rio- 

EpifioiatuaiFrrPrafiantt^imeteximium  Ga^  nem  remedium  ex  cancris  fluviatilibus  per  qua- 
icHtea?»  »  uti Juperiore  de  prolapjis  dragintadies  exhibuifie.  Ah  piitas  idem  quoque 

manimeHippocraticunt^teprafias^noneantumcU  inhocremedio6bfervandumeire?Neque  placet^ 
tAndo(cumalus<^uo^uefiintmtsMedicin£autho~  quodvi^us  rationem  tam  parvi  faciat.  Sedquia 

'  -  - - '  -  tindufirieinterpre-  -forfanD.PALMARItB  remedii  hujus  fingula- 

iMcroruntJiuvtati-  rem.aliquam habuit  experientiam,  fitbriftam;&- 
,  iis^certitu ufiionts  reme-  quam  de  morfu  canis  rabidi  T.  Excell,  alias  me 
”  ^promifihiftoriam, aggrediar,' 


^eaufaexcffio»tsefchara,folertidtrh  *  *  . 

t(ktefits»arridet»  I^ecuonferplacentalexi-  Anno  j6o^  die  lo.Novemb.  Matrona  qu^- 

/ut»cd»is rabidi  leUi^i/na ,  tibs  dam  honcftaPaterriiacenfis,quinquagenaria,  u-Jleriait 
^ratiM «emine rei Medic£^ de  xorque  PETRI  DENISII,  acanefuodomeftico  »»"/*«. 
tybabeo»ur^ohfirvarey  ^ua  ac  r^iolb  quatuor  divcrfis  in  locis  morla  fuit.'®** 

^aHdareUterisnedeJffiasm^juamjhirtortterum^  dA^xila\Js\o6sd.i^ct(\s,^\iQv  ' 


Vnicum  faitem  adhuc»  quodad  curationem  mor-’  raduo  exunafcre  digiti  pane  in  alteram  penetra- 
ftuijiitumagts  enucleandam  jpeSlare  'videtur  di"  bant.  Deinde  quoque  fupracubituminmulculq 
benspropofitjirtu,  fVLlVS  ‘PALMARIVS  bicipiti.  Unde  meoconfilioufa,  modo  fequenti 
CON ST ANTINVS»  Mediem Panfienfts,  procefli:^  .  .  ' 

FERNELII  difctpalusjtbr.demorfucamsrabi-  Primum  vulnera  phlebotomo  aliquantum 
4iyAlexipharmacumtraditi<]HodfolHm:>negle^is  fcarificarii,  quofariguis  effluerc.poflet,  quum  a 
aUis  remediis ,  imo  ^  'vibius  ratione»  ^uocung^d  vulneribus  acceptis  nihil  ejuseifluxifi^.  Dein- 
morju  tempore  Kfurpetur  ^ceriipmum  ac  tutifs-  de  brachium  ac  manus  undique  fequenti  lotio- 

mumexifiauut^u0Uullumun^HamammalHfumi^^l^\cd 

videat »tiuodnontamatrocumorbi periculum  e-  R,.  aceti  acerrimi C 
'vitarityi^udcun^uteremr-viPlusrdtione.  Recipit  falisniarinifubtiliir.pulverilatifij, 

um  benaplvia  minoris,plaMagmiSifyliorum  polypo-  ^  Poflea  cauterio  afcuaii  vulneribus  caiiteri-, 
•*  dii,abj7»thiivulgaris»mentha»artemijia,melijf0"  zatisigofiipiumfpiritu  vini,in  quo  theriacadif^ 
,  phjfftybetonica»hjperici-,centauriiminoriSyJtegu^  loiuta, madefaaum^pofui,&  fequenti  Empla- 
*  lorum  aquale  pondus.  Semidrachraampul^oeris  Ihro  totum  digitum  involvi ,  idemque  brachio- 
demorfis  quotidie- prabere  jubet,  ^fef^uldrach^  quoqueappHa» 


to.eenfet.QuiddehocAlexipharmacojidtuas,fcir 
aveo.  Vale  Vir  prafianti^mCy  me^  qu6d  facts^a 
ma.FryburgiAvemicor,  Calend.Martii»  iCo-j. 


codar. 


fcordii  an.  M£ 
theriacaiopt.  In 

Mifccanmr  ,&  eum  f.  q.  mellis  in  formam" 
ungaentidiUgenter  incorporentur. 

Alteradie  cfcharas  fequenti  hamnloappre- 
nen&,  feparatoriq  blande  escjdi.idquc  in  euni 
Chtrifimam  atque  VoSi fimum  Firam,  ne  ferofosaliquis  humor  ibideten^ 

Dn.  SEBASTIANUM'  MEYERUM,  tus, ab cfcharamalignitatem aliquam  ' 

Reipubl.  Ftyburgenfis  Hdyedcor.  Dofiorem  acquireret. 


OBSERVAT.  XCVIJI. 

’  GUILHELMI  FABRICII  mLDANI, 
Demorliicanis  rabidi,  ‘ 


Difficilis  pro  ingenii  mei  tenuitate 
riffime,&  amice  p'urimumhont 


lii  mei  tenuitate ,  vir  Cla- 
nliirim.'.™  b^sn/jiande,  eft 


:  amice  pinnmuranonoranae,  elt 
Ius, quem  mihi Iblvendum proponis.  Etfi 
m  medicamentum  Clariffimi  viri  D.  PAL- 


•«S(o)„ 


Cujqsmodi  qU( 
,  FORESTUM 


■  tlieriaciEan.5ij.'“  :  '  T. 

cornacervruffi&prSpar.jj.  '7 

■  lapidis  bezoard.  .  Mi^e. 

Circa  diem  feptimam  dolor  in  digiep^Igib' 

adeo  audus  erat  ,utad  alia  remedarecurre^^^^ 

abietihiinl  calideinftillaw^^.fcmmque  brachinni' 

■  oblumbncor.' -  "  ^  ■ 

of,  c  Soribus  D.CoESlotani  an  |j. 

■  fpintusvini  3ij- ,  '  -f 

tneriaciJjVMifce; ' 

ft  involvi.  ■  '  '  t 

R..iarinKliordeI;^j;’'f^*  -''^  ■  '  ' ,  ' 

fem.  cydonidrV^uIVdir^C"""  ’■  "■^"'1' 

oLlumbricor.  Foftedidde,'  i.V  .'  ' 

puiverisfibr.chanibirO.'-  .  '  , 

"  itidliloti  an.  ?j.  ^  _ ...... 

Mifcffj-Pat  Cataplafina  ,  addcado  fub  finem  diu^poll  : 


fum  tamen  efcbarse.  pinguia  nulla.,  led^e  mun-  ' 
dificatiVo  nbftro  impofui :  undupra  naiflcpie,  afe 
gue  efcharam  relaxantia ,  iRlhAmpcr  fuipeffa 
fiiiflc  j^ObfetvafcS^.  CenturA^aiinfevii  ro4 
cafiiiS  iSnVarzV  ulcdra,  ui;|’apS^^red^^ 
mnem  curam  fipuedibgentiam  adhibuu  Itaque 
nunOpiffs  ( ut  m,&>nriculBM^ri  Iblet)  nunc  fpotti 
giii  pfipaf  atiS  itnpofitis',  ipia  ad  tnenfe  fere' tr^ 
aperta"reOnui.Jnterimfiueqne  ^odogo^fipSim, 
fbpeK6ri'iigubre  maderadum-jaii  muiftdi^jij*. ' 
■^'m  npftfUm''ad  ulcera  nialigda'  ind^i'/rnbdq 

'  R.  .pUl'vefc'A'nge!id'opfr'&aiflcatii':.'‘ '■ 

p¥virtaai|.sbfM: 

‘  "‘^'i'dfs  iiezdar^id^a^ 


^0  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

OhC  ?L  tarditatiingenU  mei  concedat  Valecnm^one-  , 

•--  acabus  & muria  a£rcirvatb>fiimoqueexiccat3S,  ffijJjmaconjugea^pamteoitae^jScCOLINE- 
utiScab  lis  ,  qua5atramqtiebilcmprocrcant,ab-  TAEA  inea-chariflima,  ddnifee  falutamus.  Pa- 
jKMret,iroperavimus.  Singulis  item  fere  dic-  'temiad  Avenricor.^iMartiiifioS. 
busj  tribus  horis  ante  prandium  drachmam  u-  :  — T^t-L  .i* 

palyeriglVi^irnri^ ^ j»^do  ant^np^lbo  SEBASTIANI  MEYEILI  j  MED.  0. 
Tumpfit.  ^  ^  Demorfacanis  rabidii 

palv.^  gendan*|r.  FABRICIUM  HaXDANUM 

~  oUb^i§j.Miice. 


Patefniacenlcm 


_ _ esfuilfecancr&sfla^  _ .  Refportfib.  ^ 

"viades.quoruniDiofcorides  &Galenus«nemi-  f^Bfer^udtionnhtKtmyircxcelltntiPtmt^ice 
'  n&e,eertmn  quia  apud  nos  non  feperiun-  im^mis  coUhdeJe^rpi  camsr^diidiin  a»; 

tufjgaiiiraarosnoftroseligerecoaauslu!.  trana Paiifmacatji,  fhiUaifis omnihiiohfervm- 

PprrdantequamhuicEpiftolEfinemimpo-  d^,acc^t^Ugi,CHmval«pi»enonexigHi.Idea 
■  jiaipjea,qus  annotatioBedigna.minime^eticcn-  tjifrafeSopfit,veri,legttirmij^ci)ratii)ii%camii^  . 
daauMimmiruma:grartlipfim.qufnla,hOna,nn-  giofiMfepiferiifeamhujHSy^tiamamisJibi, qai 
dadmtdecimaqilattai&vigcfimaprimadtemor-  fcipasmtdiascalUnlitre dextri cdpi»nt,imitxridam 
bUagiwtdonibusmVolHatariis&conTOlfivisto-  h medenda frepan&e  Meam.  Frier 'enim  fcafue 
tiiis  corporis, febrilium horrorumiuRai jimagi-  hxjxscecieriaionis Hfrecipiiiisefi, vemie  iUttu  re- 
liatioriibuS depravatis jpaVoribusque  mdancho-  ac ctidj^nftm in partibus deUre?^ 

'  licorumfimiiibus,Correptamfu2e.  Hsctamen  Jcentie(ne^ia-exim'^>iadjamalemsfemravitd»fe^ 
^mptbmataivigefimaprimadie.usqueadqua-  dii^mfierikui,reH6eMpapt)pari-'—-  ^ 


dragefimam morbi, per inlcrvallaifedrariflunej  _ 

'eam  tnoleftarenonceirabant  '  &epaciidre:  -  . 

“tpftmenfesduosdmorfij  canisfabidijcum  'Quem ijiiidem jcopxm  ajfeipiertspraelare, dum  Eairftiie 

teHiAern  dieillam  in  iuburbio  inviferem,  pavori-  fcdrijx.mdo,'nenenipareionema[iamprafxndis^na  ■viatai. 
'bus&ima^nationibiBmelancholicis,eulntoriuS  CKmfinguine,(u6inen^ul>ito,0uin,utiyKiilameta 
torporis  agitarionc,  correptam  offendi.  'EgCf.- ^^Obferv.Sy.Centur.i.feceriee.cucxrbieUlam 
Itaque, quiaaliudnihiltumfemporis  eblociad  etiM»he»einj^.mmatim,ijuepbis[anguinieextrar  '  ' 
manus  effet, rufat  manipulumfumpfi,  contudi,  heretieri)ncipitimufcHloappofHa'ie)aiiemddmas^ 

.&  pauxillo  vini  fuperinfufb ,  iuccUm  expreili,  extinguieferro candenti iaUamuleere-inecnonva- 
tumque  calide  propinavi ,  hinc  acceffio  paula-  kntermtrahentihuspraleBiu,&epthaurit.. 

_  rimfemifit.  Sequenti  dein  die,  p4verem  pr2e-  '  In  eo  autem pr&identUtua  atq^faleriia  elucet  Aignpi 
-fcripcumexgammaris  in  duplo  exhibui.  Vulne-  fm^ularis,i]u'od  'loccicirciimdiUgemer  ahflergis-,jita” 
raquoque  denuo  cauteriopqtentiali, pilis  ,fpen-  tjHidfortefaliiiacaninadeJiccata,-!ieljpuma.  alicubi 
^que  dilatavi  ,*&  ad  finem  tertii  menfisaperta  feMidiJfetyidtjfudperpauciscurahaberiexifiima., 

•  retinui.  ScDivinofavore  convaluit,  &adfaunc  ^'verb^aleni  callentij^imam  exjSa  de  locis  a^eSiSt^ 
ti^ue  annum  1608.  quo  hjrcdd  te  faibo  j^bcUd  nonpi^t^vel filum fiutftmfihuntanHmcanpus  eon- ^ 
fch^mt>necunquampra:cedenusmaiiveftigium  iigerit\rahiemconckarepo^e,  Vidst  duos  MAT~ 
uilum  perienfit.  Maritus  hujus  foemina:  ab  eo-  THIOLVS,^uijpunMrantfimperfufi,nxilodjuf‘ 
dem  cane  in  crus  deictrum  moHuj  diei2,eju9-  dentex  morfie  acfepto  vulnere  ,rabtem  contraxeo-' 

•  dem  menfis  ad  me  venit.  Morius  tamen  cutem  rtsnu  MATTHJiEX^S- X>E  GRAD.  confil. 

SteuniM  ftonpenetrara^fcdqui3livida&nigra,poftqn^  magn^icujusdamdominimenttmp,  fohanmsCo^ 

Hifieris  totumcttis ablui,  neforian  (aWa  (idquodfaci-  ^ueraniypopmultosdiesinfeUirabiefildtmpoJtPio^ 
d$morpu  Ic^ Ut  Gaienus  &  experienda  teftanriir,  6eripo-  aentahusinosrabientiscd^fiietJieumcantsnequa‘ 

apparcbatjphlebotomp  fcarificavi,'pofl«acautc-  tiohabenda  fit  humoris,  dcane^fia<^udpart€fiiffufi^  . 

'  rium^dnaleadhibui,levitertamch,&e^emme-  VtverhquampriwumvirufimittnaterutpateatRtt 

i^ddo,utinfoBmina>proceffi.  Hic  tamen  parvo  exitus,ne<^uediuttustncluja  maneatydtueaha  nova 
cum  negotio  curatt^  fuit  >'  &  fimiliter  ad  hunc  fifccrefiae ,  pofiero  fiatim.  die  efcharam  cultello 
usquediembcrielchabetv  hamulo\ingemose(utfioUs)inventts,removes^.U‘ 

TertiaSi-  \  Anno  i  dod.  puella  8.  annor,  ajtatis',  filia  liiufiirpatisunSiuofis  &ptn^tbus,ratxone  tUdJaJ  • 
porudt  ^ANNA  EA^BLO  Patcrniacenfis  ad  fini-  nepri>babili,(adduBami,Centuna)-^dhujuS‘ 

exhalationem  evaporaitonemquevenenipro^  • 

mutMu  inor£,njihiadauaa,6i!t,  Tumribia^Iuta,m6r-  hibeant.  Ne^timendumhtc,^uodm aliis efi, ne 
firafiarificavijcautcriumaaualeapplicui,  rcli-  defe^Unientium^adulcusfiuxtOyOJitphle^one, 

.  quaque me4icamenta,;fuperimreqtai^adhibm,  rationedelorisferatur,quta potius jubet^tofiori^ 

Vulnus  per  mei^  'ires  hians  detmm,mtamqae  des,  utfirdiduntfit ,  ac  continuo  infiammationem 
curationem  prsefente  D^EMAN.  tlRSTISlO ,  ^ifiarivideatter,  Stemmhumorestmpetuadulats 
Art.li^r.Magiftr6,foeIiciterabfoIn.bl2cqno-  f^.entur,anaextrorfumveneni portioraperetur, 
quehucusquepptimdfrulturfamtate.  ejus^adinterioramotusimpediretur. 

"  Habes  hic,  yhClariffime,  brevibus  cnra-  Qmd pofiea  firilns  ,  dum  te Jymptdma  doloris  ^ 
tionis  illius  Matron»  hartadonem  atque  Hifto-  ali{^uandiuacurdtfonembrbidifimeret,fervensole-  w 
riain ,  qua  fi  arrilcHt,  cft  quodlzter,  finminus  ,  ffmin^J^ulceritnontantummhddi^is^^um^ 


C  E  N  T  ti  R  I  A  n. 


ej0>,frcdeffe ucmtir»hU0imfs,ifmhmmM^ 

j^phBiefmfep-kidxrasat^i^otiiiiexfmjiKn-  mettu  efl ,  m  cmipiMtftraffeBiijicciJJmci^eTBpi  £?  95* 
to  raacntifiTeTRlSAUi  DIVERSI,  afraitis,  ra!>ic,&MaqiiamrMtemt:flnvUtiksci,nvmiri,  '  - 


,oba^ifiio- 
ncm fidis  nalstrificcifsmi,  iKjSii  exaSetsstan- 

tscreim,qsstefiadverfissr^iiem,cmtr^ietatem- 
ctteruMceminpttdnliii^siaMgeMMmimididJk 


t,  (ruerem 
'mrda,fi fio-  n 

'onadminE  Q^^HideminGAfA  ^  _ 

tttrSiasin-  7ascri),(fritfirtsmfi  chek  dr  hachafirrcifiita^e-- 
ttione  fummtttr ,co!wsd]hs omnes  ahimnmex-  Senmr,  tsamcasidi  sjxidemcmcer  defiitxmseE) 
halare ,fii-van  mtem,quihm jaxUtndKmonem  ftmslemm  vtdgtss  eodi atfxmqsseindigstetnomme. 
iBsisadhibsSafseeritmedendiratio.  Dogmatkive-  Thssris  mfdvere  tsso  cernaerjarsana,  qamfse 
rqfi^Oe  Rasionales ,  ia  qmhxsaaUst  kaheat  accedens  asstem  gemiantr,  porro  Gammarorssm  decem , plane 
manifejlssm,  qmd  cascam  tpfim  demoajlreh  in  his  xtiprafiripjispraceptorxofter.  Galenas,  apssd  qssem 
easefismprocatarSicomnoncxxSanmrtniiefiigare.  fingsslare  illstdctnenscancrmrstm  ii.finsplsc.  exjlat 
ZltJscanisrahidsesfsterst,aKtwpera,qsiodmomor-  encommm.QmdNVLLVSXJN^AMexrum,  ci: 


Udfi  dr  tfcrihsK  meScamentx  venenssm  ex-  principes  partes  conems  omtsgnariqaea  •veneno  cos- 
trahitni,qmdtttlxiptistsndcun(morfitefiillapfttm.  ptaftterint,titmfitam vtcnttedtmtaqttemdKfi-rM 
qtsoqttedr^o-agsolatHaiatilcerilittehifceve-  d!"vtgildntiaarcemdefendiffes,dsdnoprocHlinho- 


Hftqttoqteedr^o-ngsoUtxainttkerihteshtjceve-  drvtgddntiaarcemdefendipSidithtoproctelt 
hementer ^obanttir.  Sed  pratersre  non  pojfstra,  flssfotefiatemve-atsirafatjfiei. 
qteandoqstidemhmfipeSat,t'np'rimiselega'ntes'’Jide-  Otsod limtd ludsco,  •virprai 
rimihi  etiam pilsslas  illas  tAo  /klAd  rIENI  hacl 

alio  ligno  venenis  rejiflente ,  oblitas  thmdeo 
Mtthridatid,  drfie  inditas. 

Ia  drnohihjpr, 


itatibspofiDem, 


st  prAlardObfiervattonemedigmSmfsterss,  intmoY-  ““ 
tales ttbt  debeo grattas.  Hortor  tnterim,sit  in  obfier- 


veris  Angelici  ihprafi-rspttone  md  mteUigpr  _  i^e  n 
j,.  S'nd^efefiilitstmantsdotkmillaminvttbttts^ror  qttaris.  Detsscot. 

ditGalentes  adPifonem,  ttt  ctscterbituU  infiar  exts-  dttetifime  fidvum  tefervefdfincohme.Valenobilts 
:ieret,ab  tdtoqze  -atntsspjkmextrahEretM  qtsAnon  ,^acham,  ar/tice perpetite,  Freiburo.  Helvet.  lO. 
modi,epota,fiedetiamadmotaextrinfeciss,rabidorii  fttliil6oZ.  A 

morfibasprafentaneiimremediiimexifiat,-  Jtdqae  - ^ — r-r— - "  -'i  i 

nonimmeritoPAR.EVScxcellereceterts,hoc,lo-  OBSERVATIO  XCIX, 

co  &  affiSii  theriacam  indicat  (  hoc  filo  remedio^^  Ex  firmioribus  arBioribasqueinfanmlorkm 
fi:feliciterufitmprofefiUs)aqsidviti,velmnogent-’':  .  Ati-volitcris , gibbofita‘ 

rofid^ohttam,dAriiisqtfe,ficutcr«oremanet,afih-  JN  quibusdam  Regionibus &fai 


.Hseft, 

infantulos  ftatiin  a  partu  .involvendo  (  ne- 


is ,  moxqsie  fitperpofitis  alliis,  •dei  ctf-  fcio  quibufdecaufisjfafciisarae  nimis  ftringant. 
'ms ,  cum  fide  vitiari  &  terebinthina  tinde  fepius  evenit ,  Ut  eorum  eorpora  &  ar‘  * 
. ^  •  -■  "  bis.aJtisqui  ’  ■' 


tntritis.  Neqaecertei-nferioraiuafitnt.  gibbis,  al 

«■  Magnifice  a  Matthiolo  Precipitdtum  commea-  biatuin  &c.  protuberent.  Quiriau...i,iuuiui- 
daurfifiquidemideximiSprafia-atiJfimumque  aiorem  involutionem  id  accidat,  non  eft  quod 
Scantentum  appellans,  (in  6.Dicofirid.deufiione  quisquam  dubitet :  fiquidenofia  adhuc  tenera, 
demorferum  )pr ater  id  quod  vulnus  occludiprohi-  moUia  &  cartilagmoia  facile  retorquentur ,  ex- 
■  beat,  diuque  patens  fervet,  exaltoddfuperficiem  traque  fedem  natur^em  reprimuntur  ,  qus  dein 
potenurvenenum  attrahere ajferit,edque re cit'er a  paulatim  excrefcentia,indurefcunt,idquodego- 
ujufiefaculeatispracelleremedicamenta,jam  du-  in  multis  obfetvavi.  Hanc  etiani  ob  caufim  fo- 
-  Icnt  infantulorum  capitaf  magno  iplbrum  da- 
d  mno)in  longitudinam  excrefcere,atque  fic  fphz- 

.  ,  -  -j-r . > . -j - r - .^nita-  tiali  cauterio,  feufontanella, ut' 

tisavtfieribusdepulfionhduoGaU-ausegcacilfima  ctzcddk,<ps  '  '  ’ 


serem.  ElaigfiurinWI L  EOMEEOufiis,  nunquam  ftudio . 

gratia,  (ficntiipfe  quidem 

ref,Afit,ps.  Mihi  quidem  arridet  Pelopis  DoBoris  eorundem  fafciisaraiusconftringere  confueve-' 
timcjjffimema :  emtrum^  cum  ftnimdfit aliati-  runtiUtin  longitudinem  cxcrefcant.  5edquem- 


GUILHELMI  FABRICII 
HILDANL 

IlluftriiTMarchionis  Badenfis  &Hachberg^n- 

fis  &c.  Iflcl)^£E  item  R&ipublicseBerrienfisMcdico- Chi’ 

targi  ei;diimrii, 

0  s  E  R  V  A  T  1  0  N  V  M  ' 

£T 

cvtAtionvM  caisvRGjeARvM 


CENTURIA  TERTIA 


Epiftolis  nonnullis  Virorum  Frjeftantisfimo- 

rumjoec  noninftfumentiSiab  Auchore  iflveiitisjilluftrata. 

03  SE  R  V.AT  I  O  1. 

Vungm  Scirrho fus^  cx  Auri  profuHulans  ^ua- 
mods  finattu  i  ^ 

Viro  Ampliffimo  atque  Dodibillimo ,  Dft.  PETRO  de  SPINA 
SerenilEmi  ac  Potentiffioii  Prmcipjs  ac  Domini  DN.  FRIDERIGr  V. 
Comitis  Palatini  ad  Rhenum  ,S.  R.  Imperii  Archidapiferij  atque  JEIe^bris ,  Ducis 
'Bavari«j&c.  Medrco  -ordinano  atque  ce¬ 
leberrimo,  - 

GUILHELMUS  FABRICIUS  HiLDANUS, 

_  S.  P.  D. 


■E  Chirurgicis  cafibus,inprimis  ^  Csrterum  j  Vir  ampiifi^&  i  in  auris  meatu 
raris,  yirAmpliflifflCanonfor  Varii  oriuntur  afFe6:us,&quidetngraviflimi;  o- 
lumobie^ari,  verum  etiam.nS  mniumyerb  d^fiicillimuseft',  fi excrefcennVali- 

elTcjCum  exvatiisnoftrisjcollb-  requirit  diligentiam.  Cum  eniia. 

quiis’.  Anno  fupra  millefimum  quingentefimum  pars  fit  exqpifitiffimo  fenfu  prodita ,  neque  ca- 
aonagefimo  quarto ,  primo  Aquisgrani >  deinde  runcul»  abfque  caufticisSt  erodentibus  medica- 
quoque  Heideiberg^  habitis >  tum  etiam  exlite-  mentis abfiimi  poflintjfacillime  exeo.rumufa  do¬ 
ris,  quas  ante  annos  quatuordecitn  internos  de  ioresacerbiflSmi,'aiiaque  graviora  fymptomata 
rebus  Chirurgicis,  &  priecipue  de  vulneribus  'fuboririlblent..  Hanc obcaufam, cum pr^n- 


,0  B  S  e  R  V  A  T.  C  H  l  R  U  R  G  I  G; 

boiabat,  quia  puiinIiE  ad  extremam  cutem  nihil  B.  extremum,  fivepoftcrioremamhitum  auris, 
fereeruperunt.  Porroquia  materia  variolarnm  Creropart^  faciem  versus  relpidefat.  Dura^'*" 
sjon  fius  ad  partes  externas  expulla,pueflaqr"“  '  i:- i 


_ icapite,&circa  e- 

ia,  parum  obnoxia  fuerat,  non  diu  poft. 
Anno  I5P5.  qnifuitannns9.tetatis,do- 
rtaeft.  Oo- 


tiahzc.  Reliquaparshnjnsfungi, fecundum 


lor  ia  meam  aorisdeax»  pc*dpueacu^  &pun- 
gcns  erat,  ita  ut  tota  ilkpars  in  tumorem 

devaretur.  Auri  oleum  Chamomeiibu 


susinapicem  definebat,habebatque  plarie  for- 
Hiamfai!gi,nondumtaraen,propterexmb^.  ' 
ranciamA.nbtatam,integer,redtantummod^  ^ 

ad  lineram  D.ui^ue ,  confpici  potuit» 


,  Superfidefiveextuberantiahujttsfungi',  u- 
i  poftea  dicemus ,  ablati,  quod,  reliquum  erat, 
laulatim  uiqueadipilus  radicem,qu2prope  tym-  - 
at  j  in  confpedum  veniebat:  conftitoe- 


iusjexquoprimisquidemdidjns  materia liibti-  batqe  figuram prsen:Tiptam.  .rA  forma-itaque ^ 
lis,  &  ioturs  camis  inftar,  deinde  pus-crafitim  duritie,  excrefi:cntiam.banccc  fungum'  feir-rbo^ 
ipifiTumqueextiHabat,  Dolorcapitis&aurispau-  fum  appellare  libuit.  - 

Upm  ceflavit,  mmefadio  quinetiam- faciei  eva-  PropuUuiabantprscteredcirca  ipHiis  radicem, 
nuit.  .  Tribus elapfismenfibus,  itenim  materia  jaliaduoparva  germina  E»  notata, ex  quibuspro-, 
fubtilis  cxtillare  ccepitj&deinc^psconrinub  ex-  cui  dubio  etiam  fungi  procreati  fuil!ent,nifia^* 
tillavir,ablque  tamen  dolore:  quapropter  JiuIIuiii  ,guftia  me.atus  auditorii  obfdlfet,  Eft' tamen, 
exbocraalo  fibi  accidere  pbffe  incommodum,  notandum,  meatu  bunccedextnimalteroaliquo- 
cunfti  arbitrabantur.  .Circa  annum  vero  uSoo.  modo  ampliorem  apparuifle.  .'Videbatur  enim 
quumauditbmpauIatimdiminuividVfintparen-  dura  ifta-cxcrc^enria,  interim  dum  acerelcerct ' 
tes,  ^qlie.  hac  de  refoliciri  ellent,  meatumque  puella,  impedimento  fuifle,  quominusipropor- 
■auris'in^exificnt,inprbfundo  ipfiusexcrelcen-  tionemluam  obferyaret.meatusifte, .  h 
m  quandam  caraofara.,  &  meatum  pkae  ob-  Porro  quum  exdolore  livido  &  duritie , 


ftruentem  deprehenderunt.  .Jhterimtamenjetfi  dum  huncce  difficilem  effe,  SipCixuLiivTiiiuiMiic.. 
quotidie  nonnihil  materia  fubtilis  extillaret,  quia  ■  vacare ,  vrdifTem  ,  driiuo,  ut  pr^idi  Medfciin 
tamcnncquedbbr,nequealiudquodpiamades-  confiUum  adhiberentur ,':auth9rifiii,-  Etquia 
fctlymptoma, pucllaquinetiamrationeatatisti-  Nobilis Dn. de  EOlIR,GOlJ,aIiorumnegotio- 
midaeffet ,  &  ab  operatipnibus  chirurgicis^ ab-  rumcaufa  Genevam  profeduruserat,  voluit  ut 
horreret,  resdedie  in  diem  prokta  fuit.  '  cum  pradidisMedicisdeafFedu  filia  fiia  plenius 
„  Anno  vero  1604.  quum  excrefecntiam  illam  confidere  pbflim.  Convocatis  itaqueMedicis, 
carneam,  ex  meatu  auris  propuUulantcm,  vide-  ■  &diligentcrexp!orato&pcrqmfito  morbo, de- 
renf parentes, .attonitiacperturbatifucrun^pro-  liberatum  fuit,  ut^ curatio , propter  maximum.; 
tinusqueMedicos,eosque  dodilfimos,  inprimis  frigus,  usque  in  prorim'cinrVerprotraberduri  . 

verbPn.MAR.CXIM  OFFlCEDIIMa&;D.ANr^  VigefimaitaquefeptimadiemenlisMartiii^oj'  ' 
DRE4M  BONETUM,apudGeneyenfesMer-,  cumiterumin  Perrbyperveniflem,  fequenti  die 
dirinas.podores  longe  celeberrimos,  haede  re  hoc  minorativume^bui. 
confuluerunt,  iiliquumaffedum  difficilem  efie, 

[diligentem  requiricognoviffint ,  ut  e- 


go  vocarer,  fuaferunt.  Vigefime  ^ 

Decembris  1604.  cum  in  Perroy ,  ad  lacum  ile-  - 
manum  j  ad  pradidum  Dominum  deB  O  UK- 
GO  perveniffem,  &  aurem  infpesifTem  ,■  excre-. 
Icendam  inipfomeatuaaditorio,  ejus  magnitu-. 
dinis  &figura>  uthicadurobrataeft,  inveni. 


Scabiofa, 
Florum  prirr 


ris, anaM.fi. 


'  Foliorum  1 


gik  .  ■  ■  ■  ■ 

I  in  aqua,  ut  cofatura  cum. 
redeat  ad  |mj.  .In  quibusr  . 


f^AECEDENTlS  BIGVRAE 
A.  Oput  hujus  fhn^d-"^*  " 


forti  expreffiot 
diflblve. 

,EIea.  diaearAam|.5n!j.. 

Syrupi  rolati  fo!uuvi'|j.  -  . 

Mife.  fiatpotio.  - 

Porro  quum  nihilmagis  in  hoc  affefiu  veretj-' 
dum  effet ,  quam  affluxus  humorum,  vifum  eft , 

utidiverfionealiquainfigni&continna;  Mino- 
t6  pr*icriptoexpurgatocorpore,po- ! 


bat.  Non  autem  omr 
eundum  cavitatum  fi< 


ftridie  cucurbitulas  IcapuHs,  ci 

gna,&fcarificatione,pofteroyerodie,nimirum/“‘’“'’ 

- .--it.  fetaceum  vertici  adhibui.  Deinde  pro 

ionc  rerphri .  Urm  eo  > - C- 


,  -  >  perfluorum  deficcatione,fequenspr$rcripfi&; 

m  formatura  ^rat;  exhibui eletSuarium. 

R.,  Conlcrvsefiorum-roliBsrini, 

.  Salviae 


CENTURIA  ni. 


iignjl^pIiraslubtififf.pulver.lC  - - 

,  ^ecieruniAroinatidro4ri,5ij»  .  Melonum  an.  gj.  fi. 

Com^po confemtioDBcomcmnaffljfiate-  Fiat decoaio  ad ife.|.  inquac6lata&darificata, 
jcftuanumr.dequpcapiebatfingulisdiebufi  tri>r  difiblve» 

bushoris  ant£praadium,admagnltadinem  ca-  Syrnpi  de  fiimaria,& 

ftane^^  Sequens  quoque  pulvis  quotidie  iemel  .  .De.Gchorio  fimp.an.  |i-fi. 

-•  — i.., —  '  J^cejfiatapozemajprptribusdofifauSm^ti-.' 

iiisi  arom^cetur  coriandri  pri^.arad. 

Dcart^nbnaaddfachriiasfex  requentisEIe-*.' 
^ariijquatuof  horis  ante  prandium  ediibui. 

K.  £leauarnj^cailjGHci>  ^ 


.  R.:Gorticnradtrificcarumi  ^ 
Radicum  tridis  F  lorentms 
Radicum  Cyperi  an.  Siiij. 
Thuris» 

Maftids, 

.  Sandafaca;*  '  v  . 
Granorum  kermes.  , 


Diafebef^oi, 

Ele^^de, Citro  folutivS 
Disprunis  laxat,  an 
Diacarthami»  &  . 


_  Tabeilifuntde  kj[iabarbaro,an.|fi> 

.  FiofumbetonicieM.fi.  CummelIefoiaEpLaxativ6q.f.fiat  opiatum>d3 

'  Storacis  calainitp.  . ,  .  '  ^  quo  pcrtotumteiiipuscuraiiOnis,  per  intervalla 

SpicSnafdi  an.  ^jV  ,  ^  -  ad  drachmas  fex  vel  JeptemfF*^o  dofi  fdraebat; 

Fiat  cjt  iUis  oramfitispulvisjinfpefgefldus  futu-  mod6  ih  foritta  bcAi»^  modo  informapotionis,  cu 
r*coronaIi,& quotidie r^o^dusjdeterib  pe-  decodo  aliquo  convdiienti  dilfoluto.  Singu- 
fiine  priore pulvere,  fuiigoycrb'bisindieiinteu'  Iis  quoque  feptima^  cucurbitulas  magnas  fca- 
fuaveredupiicatumv&.aquanoftraadultfcrama-  pulisfemeiappliciUi  ' 
ligna,  ('cujus'defcriprionem  pete' ex  Obf  prima  Ommbusiftis-,utidixi,»a''dhibitis»  a^  fungi 
eent.  prirna,) imbutum,  te^ideappUeui :  neque  exti^ationemtranfeunduro  fuit:  ea  autem,  quia 
aliud  quicquam  ufque ,ad  menfern  Majum  cum  autabfcii!ione,autefqdentibus&cauftidsmedi- 
fiingo  tcntare-volnu  quo  natura  ante  omnia  ad  camentisfvelligatufafieri.debebat,  ante  omnia 
abIegendafrfiiperfluitateseCTebri»vefsusfetaceu  nobis  exploraildum-  perpefidendumque.  erai^ 
fefeairuefacefet,  Intefim 'tamen,  uti  &  per  to-  quinam  tutior  Stfecurioreflet  via  atque  meiho- 
tum  tempus  jurationis»  optimam  Yi(^rationc  dos  ?  Excifib  adftantibus  propter  hjcmorrha- 
obfervabat.  .  v  ^m;iuipeaa;  erat  s^a  illam  abhorrebat. 

His,  uti  dixi.  ihfHtutis,itefum me  domum  ^Erqdentib.us  quoque  &  caufticis  mcdicamcntiis 
■contuli,  usque-ad  i^.Menfis  Maji»‘tura.^nub  mafl^am.i]Jam  fungi » qufexternam  partem  auris 
ad  iplam  profefius»  iq.  fequentemexiubuifo-  adimplebat, absque  periculo  abfumi  minimerae 
tiunciilam.'  -  .  ,  poffelciebam.  Inprimis  vero,  quia  ex  colore  li- 

tr*  R:  Rhabarbari  e!e(^^;^iuj.‘'''/  vido,duritie,&insqualitatetumor!s-,Tndignita- 

Agafici  trochifcati'^j.  ' ;  ,  -.^"1  temdiquamfubefTeappare.bat,  verebar,  ne  er 

Cinamdmi  ufumedicamehtorlim-caufticorumma^Virrita-. 

Infunaan6af>in  aqua  Cictotii;  'sc%t6mcz;  pet  «nir malum;  ^  linmoriUe  ?cris,  qui  ppft  appli- 
horasduodedm.  In  forti '(ipdionediffolvefy-  CamnempaufticorumeaulcStJbuseffluerefolrt. 
rupird(atirolutiyi  l(,..  ,  vicmas  partes  fimnl  exulcerarer.  Malui  itaque 

^felea.Diaiatiioiicikij.  ligaturam  id®  uere.  Singulan.enim.&adhanc 

^  De  Citro  (blut.  giiij;  •  ;  operationem  perficiendam  codimodifllmo  a  me 

Decofti  laxativilq.’  ' ' excogibtdiinftrumemo quodam , yeluti hic ad- 
M  fiat  patio  f' '  umbratum  eft,  fungum  iftuij(fapsprofimde  in 

Poftridiemedianamdmramiflddi,fangntnemqt  jpf°«^*uauditorioample^'&^|aremepo(re. 


ad  unfcasleptei  .  _  .  .  _  . 

■iS.-fequens  exliifauiapozcma. 
i;  .  R.  Radicum  oxalidis* 

•  <  Gramini,  .  , 

PafTulamm  &  ; 

'  '  Boraginis,  . 
Agrimoniae , 

.  Pimpinellic, 

Melifli  an.  M.'- J. 


10  fex  tp,. 17^ 


fperabam. 


aut4rgentea  fabricatuid  efle  debet ,  itaquidem, 
ut  per  fe  apertum  fit,  extremitates  tamen  B.  B. 
notats.digitisfecile  comprimiac  claudi  poflinti 
PraBdifiaeextreniitatesquoquealiquomodoexca- 


OBSERVATIO  II. 
tmtrrhtgm  nanum >^furukma 
iunbta, 

'^mamplijjimo  atijue  dcBipma. 

GR.EG0R10  HORSTIO, 
his  &  Medians  Dofiori  j  Sf.  lUuflifltmi 
ac  Dn.  Dn.  LUDOVICI  Landgtaffi 


C  I  N  T  U  H  1  A  in. 


rtir  CTacDa^flesfJ^bilof^^c&coa&etSjfircten-  - 

gj^^jjliniGS  morbos  5  noSniinqaam& 
mortem  inferre  fblebant.  Qoidain  vir  piaf  i  & 
atenerisannis  hannonrhagiaBoarinm  obnoxios,  ' 
/mm  infeie&ute  amulceo  colioappenib  Jigmor* 
rhagiaminhibnifiet  .  Apoplexia Gonreptos  fna, 
id  obfcrvadonexi.hujus  ceotoris  foii^  decla> 


riorarccurrcrcjibiqueaiiquoniodo  effervefcere, 
-gfUMm  nullum  eft  dubium  ;  Intcrim  dunen ,  quia,  hoc 
fr^m.  modo  i&nguis  ia  venis  refrigeratur  ,  infpiflatur 3 
retineturque  ,  non  omnino  in  haemorrhagia 
^  .  (^cum  maxima  ebullidofanguinis  adeft^inprimis 

vero  Ii  aeger  juvenis ,  robuTlus,  &Gorpore  hcne 
conffitiitus  fuerit 'J  rqiciendum  eft'  remedium 
■  hoc  ;  praecipue  maxima  urgente  ncceffitate  3  .& 

^endumeft;  reliquaqueremedia  fruftraadhibica 


fcripiijcbirrigitur :  j 
nifi  juvenibus  convenit  curatio  haec.  Inquibus' 
&:t'utbadhiberipofiej  teftis  eft  jii  Venis  ifte,cu  jus’ 
mtmjni.6hf.i7.  Centuriae  i.  Vivit  cninvadhuc, 
&  ab  eo  tempore,nimirum  ab  Amid  ij^diquo  ex 
periculola  illa  hasmqrrhagia  Divino  favore. libe¬ 
ratus  fuit,optimev^uit, .  < 

1-  ■  Caeterum  otcuirit'  aSe&us  T.  MagU.  fpecu- 
*•  lationibus  non  ind^nus.Habemushic  iA  vicinia, 
ihOppidoSoligneni  matronani pjam atqueho- 
neftam,  quae  nunc  vigeftmum  quintum  annum 
Statis  prstergrefla  cft,iilaa  juventute  iii  ho6  lis- 

quetempusputuientasaureshabuit.ExtiIla£qQ6^ 
tidiemateria,aliquandocod:a&:digcftaj,nonnun- 
quani  qudque  fubtilis&  tenuis  ,  &  tunc  dojorcs 
^funt ,  aliquando  &  fcBtor  percipitur» 

6xiftcnte  irigido'&  hiimido,  de  dblore  b 
rum  conqueritur :  procul  dubio  proptefnenmm;  ■ 
quem,  ego  ex  nervb  auditorio  deorfum  Heften- 
dentem  obfervavi,  mi  ex  ob'fery.4i  Gcntt.  vidVe 
poteris.  Invifiillim  aliquoties ,  aures  qtiiueriaih ' 
diligenter  infpexi  ‘  St  utplurimiim  duaus  audi- 
tprios  maceriapurulenta  repletos  reperi.  Antfe 
ihenfesduoscumaures  aljiiergefei  fruftruincar- 
tilaginisferaiputridi  ,  exipfb  tfuau  auditorio  ex- 
*“Td,  Idautemobfervarionedignnminbocaffc-'. 

f  lis  naribus  & 


impofitis  pennisautfeftucas  illas  expellat,  &bnl^ 
lasinipfopure  exdtet.  Cujus  fei  ego  aliquoties 
periculumfeci.Interirn  tamen, qqod  admiratio¬ 
ne  dignum  ,  initum  non  inultum  depravatuiri. 
efle  ,  &  exiguain  «oleftiam  fibi  adferre  maliim 
_  hoc,ipla  sgfa  mihi  retulit  '  ~ 

.  Valevir  Magnifice,  SEEabricium  tuum,utfa- 
cis,  amare  perge.  Raptim  Colonia:  Agrippina: 
a?- Junii  idiz,  ^ 


OBSERVATIO  IIL 
De  furulemtattre. 
AAeanitmvimmiimflijSimam  atque  - 
deStJUmumy 

Dn.D.  GREGORiaM  HORSTIUM,  . 
Hiilolbpbnm  &  Medicnm  fummum., 

cT  . 

Guilhelma  FahriciusJliiUanUs  S.  P.  D. 

QVSz  adveria jquztrillia, qua:que luaabfii , 
mihi  poft  reditum  meum  ex  Germania  ad- 
venere,cbmflinieatqueamicilfimemiDn.0ian- 
tediescirdteryigimiadtefcripfi.  Ab  eo  tempore, 
cum  filins  meus  niajornam(querafiiperi6riann:b 
mecuminf*crmaniaVidifti)GenevaLaul^nam 

que  correp^  fuit  Starim  ab  initi6.grayiirimeia- 
boravit,  &  ita  quidem,  m  nihil  fere  ipei  filutis  fii- 
perefret.Elapfo  tamenftptimo,lymptoinata  len- 
-fim  remilernnt,  SchodiedecimUsquintuseibies 
JWtbi;  quapropter  ipfum  nunc  abeife  periculo 
lpero,fed  fiat  voluntas  Domini ,  cui  ego  libenter* 
bTPV  cftj  fubicribo,  &memetipfiim  ipfius  mani- 
busfubmitto.  Peftisetiamnunc  vehementer  hic 
graiRturj&perpancireftituuntur.Deusmiferea-' 

tur  hoftrum ,  &  juiiilEmam  iram  fuam  a  nobii 
avertat, 

-  .V°?cb  de  purulentis  auribus ,  ame  annuta  ob- 
fetvationem  quandam  ad  te.  fcripfi ,  fcdquiare-. 
fponfum  nullum  abs  te  accepi,  vaiderdubito  aa  ii- 
teras acceperis,^anver6in  via*  utfepilfimd  acci¬ 
dit, inter,  fepm  aut  deperdit*  fuerint.  In  omnem 
tamen  eventum ,  iterum  apographum  ejusdem  . 
.  oblervatdnisnuncad  te  mitto.  Utautem&  epi-  - 
ftola  ha:caIiquid,quoteobleaari  pofns,contine- 

jreti  fimilem  ferecafum  tribusfaltem  verbis fd- 
icriberevolui. 

.  .  Civemquendam bicbabemuSivirUmtrlginti 
arcitetr annorum  statis,  cuicum  ante  annos  aii- 
quotratarrhuscum maximo  doloreinautem fi- 
niftram  decubuiffet ,  abfccirus  in  ipfoduduau- 
ditorio  exortus  eft,  ex  quo  tamenqiotins  natur* 
quam  medicamentorum  beneficio  curatiis  fuin 
Ab  co  tempore  *  quotiescunque  bs  &  nares  clau¬ 
dit  ac  buccasinflat,  fpiritumque  vi  expellere  ten- 

mt ,  flatus  tam  impetuose.per  aurem  iliamfini- 
ftram.cxpirat  *  ut  fibilus  fatis  clarus  ab  ipfis  quo¬ 
que  adftantibus  facile  percipiatur,  &cand^,fi 
auriadmoveas ,  extinguatur.  Dolorem  tameii 
nUnc  nullum  adefle ,  auditumque ,  quod  tamen 
miram,vixdepravatume(rerefcrt.  Adfcriberein’ 
iqusdamalia;;  fed  pra  moerore  manustremulat* 

-  "lusque  fimul  laborat  i  quapropter  fgnofce  . 

Telbnanticaiamo,  &,impolito  ftylo*  Vaie 
... -mpliffime-, Sc  felicitervive  diu.  Dabam 
^?itoD*Eqaeftrram.3o*Oaob'riss6iy. 

"^TervaT.  IV*  '  ^ 
Nackus  Ctrdjtinaurts  meatum  iairafm,iut-  . 
ima  hen^cie  per  fippuramuem 
,  expeBitur. 

Ubmodo  res  extfane*  ex  abris  meatu*  af- 
te  a^e  inftrumehtjs-  eximend*  fint*  Le- 
«or  in  prima  Cerit.  nofttarumChinirg.  obfetv. 

;4-J.  , 


ijo  .  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

nht  i.  4.5.&&vycEepotcdt,DUB€nndenm  ceiafi  pli<  '  '' 

>4*  perfuppurationem,rejeQuni  ftic 


_  ipU-Hisadmimltraas ,  &  opdnja 

e&ifignificabp.  Anno  ifiio.R-evi  viri  KJon^  vidus  ratione  ob&rvata  ,  dolor  capirisqnidem®?- 
Meruit,  apud Avendceires  verbi  divinlMinl-  ceflavit,aaditumtamennoa  recuperavit:  procul  -  ■ 
ftrifideHflimi  ,  ffliodubdedm 'annorum  ztatis,  dubio  propter  feneftutem  j  &  dilruptionem 
nuclcusCerafi  in  dextram  auris  meatum  infixus  membranarum  tympanarum. 

Haede  ■  ■  - 


foUiati  eflent  parentes  ,  (  qui 
Vindelicorum  profeSus)  «np 
Is  etiamC  omnem  fnam  (fiHgendam  atqt 


Aogtiftam  '■ 


OBSERVAT.  VI.  ' 
txiUu  bembsrd/e furiUmife^iiuta. 


^compatern 
m  Hildens  'h 


_ j _ ijicobdofnniviCTetjacciditutquidata 

atoue  ipfumqiie  experge^ien-' 

^  digrada^ad aurem  ejus  fcIopetum,^plod^et>'' 


^olore&cruaatn:Efteninimeamsauriseqni-  ’ 

fitiffimo  ftnfijprsedilus.  Inifta  autei 
'  ne  i  bamulo  acuto  ufiis  fuerat ,  quo 
risita  dilaceraverat^  titfanguis  feque! 

foterun,  i  °  °  .  .  .  ^  alinuid  l*br!commotionem,'fele  ex  uno  inalterumla-' 

Vertieines  :  quarum  ob  caufatn  piier aliquando  ‘n  -  u  r-  i  >  *  . 

exumin  alteram  partem  Vacillabat :  caput  qtto*-  Sf » “c”?’ rolaceo  mi 

que  ad  humerum  dextrum  continuo  in  ’  ’ 


que  ad  humerum  mnia  qu^tKc^arilvHebmttT^lbl’  Ta 

<^erumt4.d:e  prai&M^^  lingulari  ben.eficio  dobr  capitisfre 


.erpuerummihiadducerevellet  j  acauinuui-  uefmot 

Ipiceret ,  nucleum  ab  ingreflu  auris  undique  pu*  fi 
■  re  immerlam>  animadf"“"^**'*”"''”’'''’'^“''’''''  * 

culi  parvo  cum  negbtit 


....  ceifiruat’,  ac'o^ 
valuitjauditurn  vero  iftius  auris ,  qui  plane  deperi' 
ditus  fuij,nbn  nifipoftlbfagumtempns  reeupe-' 


tatjimpletuserat.  Pofteabrevl  convaluit.  '  1 
Annomioidryroneii 
Etfi curatio  hsc,atque  eXpulfio  nuclei  advb* 
■  m  fuccelfilTe  videatur  '  ' 


OBSERVATIO  VII.  ? 

SxcafaabalUfirSm.  ,  , 

_ _ ^ . . —  ^Ivis  quidam  Luftriacenfisj  adlucemLeiiia- 

metbodo  utendum  j  acnaturre  opus  plane  relln.-  '^numjEliieneCbavantnomlhejyirprobusj 
quendumefiefuadeo.Multaenimvariaque  ^m»  quadragenarium mibi^iie  aniKitiajunaus ,  An- . 
ptbmam  ex  fuppuratione  barum  partium  oriri  no  oi,  ex  a;to  in  j^vimentum  decidens,  vehe-.  ^ 
Iblent.  Cum  enim  dudhis  auris  exquifitilfimo.  thentilfima  commotione  cerebri  correptus  fuit, 
lenfu  fitprasditus,  facile  propter  doloris  vcbe-  i^quo  cafu  protinus  loquela  privatus  ,  cibunf 
mentiam  humores  affluunt,  atque  menjbranam  indigeftum  evomuit,  ^oaccerfitus  ad  illum  ^ 
tympanuihcorrUmpunt:Indelurditas.N6nrarb  omnibus,  quantum  fieripotuit,  prclpexi,ade6.  - 
quoque  ds i  quod  cxigiia  tantum  raembranain-  uttandemqmnialymptpmataremilerintdpfeque/ 
veftitumell:,-exhuju5modifuppUrationibusca-  convaluerit.,  auditus  tamendextrre auris, queUi  ■ 
riem  Contrahit.  Carnem  item fungofamexdu-  inipfocafuamilerat,._haaenus  nullaartel  nuUa- 
fiu  auris,  propter.fupparadonem  exortam' effe,  que  fnduftria  reilitui potuit.  Tihnitusquoque 
&  fungum  feirrhofum  procreaffe ,  ex  przcedenri  auris  continuo  fere  ipfum  torquebat,'  Et  &piC' 
Obferv.  apparet.  Diligentia  itaque  adhibenda ,  fime  vertigine  vexabatur;  quaprppfer  utcapiit 
cquid  extranei  auribus  infixum  elt  ,-proti-  per  intervalla  pilulis  capitalibus  Se  malfic— 


m 


s  inmmm  eft  afroti*  per  ini 


applicareti-* 


Septimo  circiter  anno  poft  cafum ,  cum  Dy- 
fenteriacorreptus  fiiiflet,caquegraviffimelabq-  ‘ 
ralTet,  tinnitus  auris  Gmu!  Se  vetugo  omnino  re-1 
miferant,  ita  quidem  ut  ad  hunc  usque  annum 
iq  hsc  pro  Iccunda  editioildtfevideo. 


OBSERVATIO  V. 

BxfimmCampan/trumJurdiias 

Jiquuta.  _ 

;  15R.esbyterR.eindorlfi:B,pagobaudprocuia  quam  optime  l'efehabeat,auditun-rta] 

X  ColoniaAgrippinaadlittusKJienifitOjbb-  cuperavit.  i  ' 

molenex  jamac  decrepitus, cum quodamdiein  DN.  PETR.I  BLECiJER.ETI,patiltiiLau- 

turrim  templi  afiendiffet  sac  ipfemet  campaiias  finnenfis  filio,  idemexcaluacci^iq  Sed  nimis 
pul&ret(quodilletamenamultisannisnoaten-  prolixum  foret ,  pmnia,quihujiis.  rei  exempla, 
tavetat)  protinus  dolore  capitis  „  cum  tinnitu  habeo, percenfere!quotidieenimvidemus,du- 


--„-  .m  correptus  ri  ^ 

dibEgo  poft  dies  aliquot  vocatus,  pilulis  au 
cochus  Se  aggregativis  ipfiim  purgavi  ^  - 
bitulas  Icapuiis ,  cum  flamma  Se  fcanficai 


caput,ccrebtum  maxime  Se  prartermodum  co 


F- 


effisnnatBr  ,& in  foramine 
ditor  (  ^pannm  vd  membrana-tympani  di- 
&auaimainfthunentum  prsdpnnm)  qoia 
cx  motuifto  violento  fupra  modum  a^taturat-- 
qne^ncudtuTj  aut  disnimpimrjantreUxamr, 
nonntmquamedainofficukamiitaideftinata,  ut 
eftiocuSj  ftapc^&malleolus^fiio  loco  removen¬ 
tur»  unde  fit  audkus  aut  de^vado»  aut  abolitio. 
Si  membrana  tympani  relaxetur,  &  o/EcuIa' 

■pirefl ,  fin  diE-opSiierit ,  de  audita  afinm  efC 
Arbinror  autem ,  in  textae  iftoi  cujos  prsEceden- 


-V _ ,  in  bis  duobus  autem 

diC-uptamdilaceratamquafuiffe.  Eximpbtuoib 
enim  Ibno  membranam  ilkm  diirumpi  pG0e , 
exemplum  habemus  in  feneftrisi  prteiertim  char¬ 
taceorum  ,  qu*  ex  ibno  tormentorum  bellico¬ 
rum ,  imo  &  iclo[«orum  ,  fi  in  vicinia  explofi 

ut  efiam  difirumpantur  t  quod  &  ego  meis  vidi 
oculis,  in  gratiam  tyronum  recenfere  pla- 


zk IA  -tt 

fuifle  ,  verifimilemihi  videtuTi 
Q^idoquidcmparenteS/lMi  &  optimo  ebrpo- 

eriam  tempore  fibdds  aiiqnot  procrearunt,  qiii 
lina  cum  parentibus  hucusque  fnperftites  ,  & 
morboifio  caduco  nunquam  obnoxii  fuerunt. , 

Similis  fere  cafus  Colonia:  quoque  accidit,  JB»  «fe’ 
Matrona  quaedam  pia,  honefta,& mihi  cognita  ,  firimtih 
utero  gerens,  cum  quadam  die  ad  vicinam  fiiam  , 
morbo  caduco  graviter  vexatam ,  vocata  effet  j 
atquein  iplo  paToxylmo  maniis  laboraiitis  tene¬ 
ret,  iOum  pugni  laborantis  in  ventrem  recepit  j 
perterritaqutdem  fuityehementer,  nihilominus 
tamen  foetum  ante  cbnftitutam  tempus  nOti  edi¬ 
dit.  Feliciter  peperit:  nondiii  tamen.poft  par¬ 
tum',  epilepfia  graviflima  cbrrejitus  fuit  infeiisj 
qua  per  horas  24.  mirum  in  modiSm  dagiCatus 
&  vexatus  fuit.  ClpeMedic6‘ruri>reftituto,rcd 
paulo  poli  variolis  correpto,  eidinauseft.  Hsec  , 
exrelaQoneipfiusmatris,  ante  paucds  diesyciir 


.  aegris,  quid  progilofticandum  ,ipfisque promit¬ 
tendum  fitjedilcarit, 

observatio  VIII,' 

■AUtrtni  vtJeas  Epilepticum  cudememi  i, 
fmtempejleiepUepticim 
f regemit. 

Ad 

'^trum  iimpl^imum  M^He  boSijiimutai 
©N.  GRE^RIUM  HORSTIUM,  &c. 
'Amicum  fingularem, 

Gti 

«ailheimm  Eeiricius  HiUama 

's.p.b. 

A©  cafiina  illum  admirandum ,  de  monfitd 
Fraga  nato ,  Magnif.  ante  annum  ad  te 

IcripG  ,  varia  quineliam  eximpla  de  partibuls 
monftrofis  addidi,  ante  menfem  vero,  dedaplb- 


- --^i.  Verum  nihil  certiconi 

ftituercconab'or,videlicet  an  imaginatio  matrum' 
mhis  infentulis  fderit  caufa;,  nec  ne  ?  boctamcii 
libenter  ex  te  inteUigetem,  an  etiam  morbos  ex 

ftimes.  De  monftris  enim  amplius  nm  dubito-. 


rc&e  tibi  tracta  fuilTe,  minimd  dubito.  In  praeo¬ 
lentia  occurrit  aliud  exemplum,  nimirum puel- 
lommorbo  gravifTimSjex  ini^natione  matris, 
ut  videbatur  ,  correptum  fuiito  cHittoria  ita  le 
habet. 

Anno  lygp.  Moncfta  &  pia  malronaColdniae, 
juvenis,  robufta ,  &  opditio  corporis  habitilprs- 
dita,  dum  primo  utero  geftaret,  Sequad^dic 
domelKcotum  negotiorum  causa ,  urbem  pepi 
ambularet ,  ac  quidem  epilepticus  ad  ipfius  fert 
pedes  in  terram  cecidiflet ,  exclamaCTet ,  &  ex 
una  in  alteram  parteni  fele  projeciffet,  mirum  in 
modum  perturbata  perterritaque  fuit  praegnans. 
Poft  menfes  aiiqnot  puellum  feliciter  enixa  eft: 
quinondinpoftcommali  morbo  correptus  fuit,- 
Mplta  variaque  medicamenta ,  eum  a  Medicis 
Golonienfibus,  tum  etiaroa  me  adhibita  fuere , 
Xcd  fiultra.  Paulatim  enim  ifa  aufius  fuit  mor- 
bus.utantequam  annum  aetatis  attigiffet ,  e  yita 
diftederef, 


,  iiUtetiaenato.inhumores Stlpiritusmanifeffunt 
faabetimperium,  &eorumn)inill:etio,dum£oic 
maturfeetus  ,  inordinata  &  infolenti' figura  deo, 
lineantur  exterhzpartesjCurnonS!  morbi  inde 
provenire  poterunt  ?  Vale  vir  Magnifice,  Se  fe¬ 
liciter  viye  diu.  Dabam  Hilden®  ultima  Aprib 
Anno  ifiia. 


PBSERVATLO  IX.  '  ' 

ix  Commeiier^  lereiH,  '^tvijpmi 

fi”>piemiaa. 

Aitoifa  Paterniacenfis,  juvenisi  &,'6ptmid 
xVAcorpOrishabituprsditaAnnoijjS.iiaum 
lapidis  ad  fuperciliuin  dextrum  recepir.  Curii 
^mdem  ad  os  usque  incif^s  cdvatia  taiben  neque  ' 

qudata  fuemt.Gerebrum  verbadebeonimotun,, 
ut  mpx  in-  terram  quali  remianiniis  decidaet  , 
quin  aiam  cibum  indigefium  evomeret.  Ihcic  ■ 
dit  in  maniis  Empirici ,  ^lii  'nulla  habita  'ratione 
commotionis  cerebri,  viiliius  tan  tum  mOdb  coni 
'iblidafeftudurc;qUod&bfevifanatumfuit ;  do¬ 
lore  tamen  cOntihudcapitis,pr®cipue  patris  dex¬ 
tra,  vexabatur.  intra  menfesduos  ncivus^tir 
cus  dexter  adeo  'obftruaiis  eft,  ut  viTunfiftius  oi 
culi  plane  amiferit ;  Exteribs  tarten  iri  pupitta  & 
circa  cornMm  usque  hunc  nulla  apparente  niac  , 
chla.^  Vertigine  quoquefapinirne  laborabat.  Si: 
acccluOnibus  epilepticis  honnuiiquam  cofripicr 
batur.  .  ,  ■ 

Guih'  annos  drclter  oSo  ih  ifto  vitas  ftatii 
miferrimo  vbdffet,auiai  lunt  dolores  capitis.  Siii 
periverunt  pratefea  rohvulfiohes  brachioc 
ninniim  ingentibus  doloribus ,  ih  'primis  aere 


R.  OJ.lumbricoram  w:  ciim  enim  ab  ineunte  vita  nunquam  fcabiei 

Vulpini  obnoxius  fuiffct,  &nuncleptimum  aniiumsEta- 

Lilioruman.|ij.  tis  intraffet .  quadam  die  catarrhus  tam  copiqsi 

OLPhilofopborum  &Terebin-  adrenes&ureteresdecubuit,utretentioindeu- 

thin<ean.Jfi.  rinte,  dolor  maximus  &  continuus,  inflammatio 

Pingued.buman®|j.  ^gangrznalequutafit:  exquafextadiemorbi 

Milce.  animamDEOreddidifeutintraaatudegangce- 

Circacarpumcingulumex  corio  buraanoap-  na Sclphacelo declaravimus.' 
plicui.  His convuliiones ccflarunt.  Interim au-  fExE'MrLUM  IU. 

tem,  duiriipfim  curarem,  aliquoties  mihi  retu-  ,  Filius  cujusdam nobilis  m  comitatu Marcliire, 
lic,  lemuitotiesfcecoreroquendam,  ex  cerebro  quatuor.circiterannorum2tatis,lcabie&pruri- 
provenientem.percipererNon  quidem  continuo,  tutotius  corpotis,&pr2cipuecapitis  ,'&circae- 
fedper intervalla, fcetoremporrdillum,  etfinon  muiifiorialaborans,Dn.(^fmoSlotanocuraii- 
nsqueaded  moleftuselfet,  aliquando  tamenve-  dusaddufiusfiiit.  Is  cumfc^biemhancce  exter- 
lutilipothymiam'fibiinducere,ajebat*gra.  nisIotionibns,inun^onibu%ue minime  curan¬ 
dam  elTe ,  parentibus  fignificafler,  cdnfilio  Slota- 
ni  amplius  uti  noluerunt ,  &  empirico  puerum 
curahdum  cOmi^runt.  iquo  a  fcabie  quidem 
curatnsluit,fed  in  epilcpfiam  pofteaincidit.  Tum 
denuoDiSlotanusinconfilium  vocatus',  prinib 
corpns,quoad  fieri  potuit,  diligenter  expurgayit, 
optimumque  vitte  regimeninftituit :  Deinde  quse 
epilepliam  debellare  queunt, -intus  exKibuit,& 
circafiituram  coronalem  applicuit.  Tandemve- 
licatoriis  ex  corticibus  vitis  nigrzad  emurifiorii 
applicatis,  humores  excremetititiosad  emun<acE- 
ria  attraxit,  ficdiviva  gratia puerifte  ab epilepfia 
fanatnsfait,necdcincepsde  fcabic  amplius  foUi- 
citifuetuntparentes. 


OBSERVATIO  X. 


OBSERVA  T;  XI. 
Eat  cotifaeu  H^marrhaga  Mnam 
'  Jione^apoflexia.  ... 


CUnJimara  aiqaetleBiJltmum  yh-tim,  - 
3n.  JOH.  JACOBUM  eRAPTIUM, 
ApudNeocomeuf.  DoaoreniMedic.ordin;' .  • 
atque  celeberrimum  i  - 


us.Hn4dp«ftrL^m,&laio-':  Gailhelmas^hrkimHUdMarS.KI);^  „ 

rcitiaque puerilia  probd  exerce-  y~VtIemadmodum:  lupcrfluz  evacuationes  , 
nen  relpirandiita  aufiafuit ,  ca-  .V^Glariffime  atquedoSiflime  Dn.  Dr  CRAF- 
opioseadfaucesdecumbereCce-  TI,pericnlofe,ficqnoquevidemus,ficonluetz 
ca  yelperamftertor  aliquiscirca  fuerint  reteUtz,'  pernitiofum  atque-erdtiale  efle; 
rearteriamperdperetur.  Coena-  Id  mihi  cum  alias ,  tum  etiam  Laufannsej  videte 
nerled  quia'di^'cuitaSl^irandi ,  contigit.  Hiftoriam^quiaannotationcrjonindfir 
smornentis  augebantur,  eadem  gnam  efle  lentio,T.Exc.communicarenon:gta- 

ladeb  peticulofam  ^e  minime  SIMON  CLERICUS,  AurifaberEaulannen- 
antem  dum  nuncius  Lucendis  fis,  natione  Gallus  ,  homo  pius  ,  languineus  & 
me  perveiiiret ,  medicamenta  a  robuftns,  hzmorrhagiz  narium  a'juventute  ita 
nuroquerediret,  catarthusram  ■  obnoxius  fiterat,  ut  eriamfi  fepiuslanguinis  ad 


ijgp.  Exquapi 


.prinsaDciel  accointance»  ^^reJifietitiafaSanmfuit. 


lorsmonpaysi 
ExoCtobrefept.IcH^s  fori  rite ^pifLeX/e 
TofiJrtSlMon  UCLe-e  Cen  eternetU  rte. 

DavMIe  Clere  paret 
ClatiffimoP. 


„  V . — ^raviiFSRNB- 

LlVS  5.DepartiummprbisS^mpt.<:ap.3.«7S- 
fieme  9?/.5.Dclympt.canfis  cap.iS.&3.4.  ioc.aff. 
cap.z.-j.aJferM^oplexiam  fieri  eieeaufisfri^dis; 

fitiiitofis,leiitss,criisfis,&vifeidis,iiiutvemrictibi 
ajfiatiu^lem.ficiitrefe/t  AET7VS  capite  de  oxi- 
poplexia ,  fmiSionem  radiorum jpiritma»  mimai 
buinmeeUunttranfireadtuufculesrefpirationittutu 
de fifiokefidiafiole  diminuitur  feaaboletier^c finii 


CIBSER. VATIO  XII. 

Inqutpuucis  tijk»ditur,quoi naturain  qtu-  refidratknieumeei-ZiTrJml^^ 
dammuliere  menfirua  retenta  fif e  per  os& nares  efieorur^igeratio.recreatio.fipeaupmentaiioU 
axerevent,  ^«atan^  apopkxiamortua. -copiose  excrememoriiexpulfio..at^tandxvelfiibitopelhreZ 
pofi  tngefimamfextam  monss  horam,  fim-  pifidq^fecundu  latitudine  oifiruSionu,  utiin  hae 

gmnemperjam.saabca  ’>>Mecepidimua,fiiritus^fmmoammatieMo. 

cant>a:tamenaliii,utm>.de'(kng.iniir.ctp.^^^ 
Ad  via.  in  morbis  acuas  comm.  27.  in  lib.intro- 

D.  GUILHEL.  FABRICIUM  HILDANtIM  dua/ireMedico.  e.^®a:e»a«Can.3.  Nonnegant 
Medicum  &  Chirurgum  iblertiflimum,ami-  ^  plethoranimnuntjuam  idfiari-pojfe,  quomam,  ut 
cumintimum,  transmifliim  ‘^]’‘’‘^>“’’’pprepoeisfimumrerisnonmsUiven£feSiO‘ 

j  ”‘‘»>^>t‘’«odimerholiheramtu-nidquodnohisinno- 

JOHANNE  JACOBO  CRAFFnO,  ' 

pSmcepj  PeripateticorumadNicomachumfiri-  digeftosquehumores fovit, putredo  indeinternaoi. 
Xhensz  In^atitudinem maxi^  ^e  vitium:  nita in caufa  fuit,quodfapisfimefehricula Uofa- 
evtiando$deot!lud»dupiitm  (^)fififtmeJfecen^t^UA  rttimdecerebnhnincalef^um  humores  quodam 
haMbngedifmsilem,mutuanoflraam,citUer£o,  modoliquefcendotfatimdelahipvit.  SanlsisinrZ 
bifionamanneSere,quam.utijpero,  raramfiinvs-  permenflrualisretentus,fiirfumreoUrfiiatus  ven^ 
veris,  anfimmihiprahes,& aliis  infeSari.  .  reiculos ^diMus  radicum facukatufenfitiva  & 


OBSERVAT.  CHIRURGI  C. 

tns,re^Uns,at<?jteohfrHens^  h^coH^ixalins.» 

or^^fracipaem»-  'viaUs,fro}ru>  emm  c^re  nihil  con  '  " 

jonpermiferitapar--  dempyxscdo  juxta  Ari^oteUntiti 
fimipfisprovocarit^  JnfiepertAenfopoplexiatnplc^  jp*-^ncncorrtnrH  tm-  .-olru-t 
tboricam  fuijfeplenitu  i^rmatur,  ipiodin agone  t 
^nkgmmos janguinusx  ipfius  ore  extraxisse-  t 

ransseoTncdomaximedigiciiemrejpjratumea^va-  n  ^  ^ 

ri:fedfyufirdDeindenonparvuntadjniniculPAe-  niantcalorhonminHsnondijfipat frigus nSingent^  ' 

'  ‘  '  '  ’  . noncoaSUsfeucondenfatiyUti^/^ijloteUsSEtitt^, 

cedoremvaporescc-'- -  -  ■  '  ' 

^  hretjrinfpedire/v 

'na-  veresideo adeo  auMifuer». , . 

trds  infiarintuTrtefoElumetptenderent:. 
fj.  Ethasfuijfecaufas,  S'  -  ‘]S(onjangmsinveni$contemus sOcnondu  calore 
’  -  inJiiototaliterprivatuSy^uamvismorsmhUaliud 


iippfrsj  tonfiribusno 

^4tUamadjungatGal.CcmQiit,A2hor]iim4.zJc^*  temperarr 
z.dHrnait,fieri^uo^dSjpofrionefi?niliinftamma^  excitato,  utviderelicetincadaverihus morte  ■ 
tioni-quodintellioitffrah  ^Avicenna,Apoplexiam  lentafublam^aliquandopojlmHlmdies  ex'oulner 

■vatM,  anmas,idiasjiera  ir^timmiaio,ipmmnc  mmce^{a,pa:TpHeineis,ijHimorhischrmicisn<, 
nonefet,^a^tK9J^tywmir',.JmgHis,«'g«->'‘f(‘>  fitnt confxmpti  gut  extenmti.ipismadmodxmfH 
nanegi-ediens.eumhememcr refla, ajfeBum  fm>i-  hacsmxlier.qminiilli)  tunctemforis  imrho  appa- 


. .  egick:  Bt  jitangufiia,<jXisefi  reitteUboroBiesmSvtsmdeisttsrMimdefflaticor-  . 

(ompreJfoi}(iafiihfliiinU,fedp(>r_irrHmcerehri.  -  puepfhitirefrigerari,peros,vie!i,diiBie!!j^iniatrA-r‘. 

Stmimperi  certe  ^irtatu  ^mdiencip,  ipfim  Uat^arciiiridehere^ehunxrresfeiifangiiiscmni-’ 
qmndacimitHeAdeniesfiipprelfi erane,  fa-itgieincm  modei!il6corameetur,^‘arBeincarceratir,pro^ 
&per  ei,^per»ares  akaltqmediescopmeexjpae-  pteri/ipdearaenemeriarii-e^venaritproprktaee;;^  - 

locauierari:^itoiicHmfaSii>»,hemtiimfehabere,  exeraeiereqaaniprimaiaefedfempertiqi^Mjltta 
iitijlla,  qua  menfihm per  vias  eiatiera  defignatas  idiiconfrrvamsidt]i«)d3iltxaauthoruates,aut(>ppa 
purgantur.  mbis,^  anatomica  feBimes,Kti& qmstidianaex- 

B  hinc^ecul^tkbio  una  inter  alias  protnitur  periemia  oftradmt,fi.utiwihifimelffpjileavidere 

quanqu^hocmajorlexpartepUthora^ magni--  racamuJimile,^quisiaferrepoffk,fanguineperis  , 

huc  ordinarie &fecundumnaturamjlueharn, ena-  ginoji  igiturifiivapxres  ex  terris  drfieculeneie  hu- 
ximarnfimper  copiam /olebat  excrrnere.  Ethaci'  moribuetantacopiaexcitati,humoresincalorefo- 
quapri  potuit  brevitate,  de  duabus  hujuthiporia  ventes,  vias  duBtaq^, qua  fpatiovmntioSohoraru  , 
partibus  diBafuntt.  .  conrraBa^  claup,  preculdebioprepirr  jd  infri^  '■ 

-  Nunc  eadem  conditione,  reUBisquatnphtriim-  datri<frrigidtimcadavereraniiirejerqrunt,  'acper  r 
rum opinionibus pjenteniiis,^ eerriamfubneBe-  ma^^iuuon idnguineexcluferum,ohcompreffamem 
i»Kj^Mf;?:longepoftmortemrangumemmagna  fiatuummvemreinferitrre excitatorum:  quiqdeo  . 
-copiaenctmSe.Quaproinde,cummoriuatempo-  venrreimplehtesacreplentes,fanguine~p-acipue  in 

. . "acavdcontemum,furfumexpulerunt  advenas 

^  jlares,  qua  pne  dubio  jam  debilitata  ac  laxa  e- 
manent,ohp-  rant,potifpmuraimernds-.qudmagisaprirtapropter  , 
toremcoaBifurreJererruimmutere,quodtnculina  colttrem_,quialidsaperitirarefacitjiquefiit,hxmo- 

mus,lfordsportarinonpotutfet:  Locusnon minus  potens,ubidva^6fiars„colipetdfangmnismenftru- 
calidus,quami>i  hppocaupcr,  -dddo.(^-tnfupsr,quod,  alisexclujireprriensdtaq^prropter  repletione  erum- 
eotemporelocofrigoris.padufter&pluvtajatudut  prrf. cogens,  fir  per  os  eirprr  nares  copiosiexiit, 
renabant'-.  'quadHO,cakrvideltcet externus, tath  hancumfamhujusmodifiuxuspiffsrationemprin-  . 
quamcaufa  efficiens,  &  humiditastanquammate-.  cipdte;quamvisnonignorera,(;lr alias multaspoffieef-  ' 
rialis,  qudmplurimu  augentputredinenosutGA.q.  fe,quaoravenarumfiuarteriarum  cerebri,  vela- 
9.MethodiMcd.cap.5.5.C«/tfrp'<»w  airu  ambien-  liarHmpaniumacredine,calore  extraneo^afusmo* 
&  in  hoc  cadavere  ptsrredinem  non  parum  juvit.  tu(pri  enim, inquit  LEMNWS, nateffiuiffin- 
Idq^/ecundumputrldinis  naturamsut  Galenus  ll.  guis,quiinvtnii delituit, agitato  r/totoq^  corpore e- 
.>.J  o  qaaeffi mutatio  totius psqrefcentis  rumpat)quantitate,qusditatevseorrodunt4-a- 
na eSrcorruptelam,acaltdoexterno,  riunf.  plani  mihiperfuadto.  Ethdcinfupereti 


c  E  jsi.t:  uria  iil  19? 

>/■  ji„0iiamvsnuii!‘XftttredinepMiiscxckaiiit,qui  fucdgranor.lrabaicflmnimume&tieiexhi-Q^ri,- 

c^amprmaaesvntaBCiivam,pmgU7is ptr^m  bni.  Ulave^Madenaopradcriptampondusliur-  ^  ^ 

^  ixpul&maligxidinvaia^ctfiliB-esvxlttKmeritJe-  daniprt^inari. 

r^^tamdMihimmfnsMUremtiAiiy.,fianx.  Tertkdie,  qa2erat5.ApriIiSspia:{cripfipo- 
pra^ataemfa-osfex/iareseflluxiu/ai&faB-  uuocuiamfeqoentem. 

feperit,aUiis  deinde  cum  appxlfxs,riitfKS'uivi‘  R-  Gorifeffion*  Hamecligiij.  riiiMiu^ 

dnn^inicjcSusJiiidumegecitfidq^fifislime,»:  deanar.diac^L^ij.  lu. 

perint(nn!alla^uedddfiantihiis&cimfamhujusrei  Sprupi  rofir.  tolutifj. 

mfcientibus  maximum  horrorem  Jubiumqueiffiia  Cum  decoi^  peaotali fiat  pouuncnla. 

mortisincusfif.exifiimames,flusquemmiraeulum  Seata&feptitriadiemenfishujus,  nullumei 

ucinauditumquid^necnonomnirationed^tutu  medicamentum  exhibui,  fed  ut  optimam  obfer^ 
ep:ideome^vocarunt,idcummdipm,PatimJu-  varetviansrationem,nihilqueaHud,pmerde- 
frdrecit/ttisratiombuscuilibeiUibeUumcompefcuh  coSum  funm  hordaceum  biberet,  imperavi. 
terroremtxcufi^&adreSamveramquehujusfei  Hihcaliquantumdormirecoepit,adebutreIiqHa 
eoinumeminduxizi^hocperhoraenovemduraviit  fymptomataomniapotiusdiminui,  quam  augeri 
tandempofimertishoramfpaerracemntijfaep.ude.  viderentur.  _  _ 

quehecefimeifuccindicoitfiriftahilloriajclarifii^  Oaavadiaimenfisdie,cncurbitulasica- 

pniis  ,  cummagna  flamma  &  fcarificatione  ^-* 


_ l,,erbieaudi&ae^0oUhuicfracedentifr  movi. 

j»ilia)nfqriftpcrfudmexe0i,quM>pr<ii»defere-  NoMWb^equel 

iterumatq^iterumvele.  Datum Neocomiii.Ca-  Heibar.agrim 

feB-^^Aev^h^r-pIDIteleDan  CltoVIDete.- 

,  ,bBSER.VAtlO  m 


rui  potionem. 


Curation^Winia  in  luvene  tjmdam, 
VTICOL  AliS  LOU,  ex  pago  Momagnienfi 
i-^fubprsferSura  urbis  Aveuticz,  Juvenia  i8. 
annor,  ztat.  quum  pius  requo  iefe  -vino  generofb 
Murati  ingurgitaflet  ,infebrimmcidit  continua, 
eaque  cum  graviter  laboraflet  (pacio  !  5.  dierum. 
Dei  dcnaturs  beneficio  liberatus  fuit,  nullis  ad- 
bibitis  medicamentis. .  Sed  paulo  poftManiacor- 
.  reptusjc.umperjy.diesgrawterdetentusfuiiret, 
ac  tandem,  die  videlit  tertia  April;  1 606.  me  ac- 
cerfiviiret,1prum  tali  furore  correptum  offendi, 
ut  du<a'viri,quantumyisrobufl:i',  vix  eum  — “ 
nere  pofUerinf,  nofiesque  diesque  fefe  r 
lediiiatee  in  aliud  conjiciebat  agitabatque ,  ne- 
niinem  ^nofeebat ,  ne  domefticos  quidem ,  ve- 
ftes,. linteamina,  culcitram  dilacerabar. 


Polyttichi. 

'Ceterach.an.Mi!. . . 
Scm.  anifi& 

folior.  fena!  mundator,  an.  Jij, 
lnbujusdecoSi|nj. 
diflbive  extradi  noflricor- 


Aq.cinamomi  deftilL  fine 


i|.  fecundo  cucurbitulas  cum  feaiifica- 


Mifeefiatpotio. 

Die  1 1.  denub  modo  prsfcriptam  potionem 
i-  fumpfit. 

Die  13.  fecui 

Hifce  remediis,  optima  obfervata  viflusra- 
.  ,  ,  - —  >e,  cotporeque  petintervalla  expurgato.di- 

prbpriumcorpusdi!aceratfet,nifiadfl:antespra-^hp  favore  plcniflime  in  integrum  fuit  refti- 
caviffent,  vodfefabatur  item  , 'continnonue  Io.-'' tutus, 
quebatur ,  nec  fom.numcapelfebat. 


Eg'o  itaque  pri 
ipfiEnemaexHib 


r  primo  apparatu  ftadm  fequei 


OBSERVATIO  XIV. 


R.  Radie,  folior.  malva: 
fblior.  violar. 

mercurial. 
flor,  chamomil. 

a.  .Mj. 


.n.|iS. 


fem.  anid  &  focnigrzci : 

Coquantur  an  confuuiptic 
In  ifej, colatura?  diflblve  falis  p.  ij.  viteL-tJvorui.jp 
meliucoclikar.  j.  butiri  recent.2i. 
MifceJJ.Encma. 

R.ciedoEheriiat 
extraxiqueadlviii. 

Poftv 


Talfis  Imaginathnihiis  yquafipervemre  fim 
knt  its ,  quthut^mmhrum  aliquod,  ab^ 
fiifnmefi,.  ■ 

Hi  ST  ORIA  Prima. 

Oarisfim,  &  .Pr4amisfm»>  Kro 

_  Dn.  GUILHELMO  RABRiCIO  HILD. 
parm,  Medico  Paterniacenfiordinario,  Chirurgo  ut 
oi-.n  li.  excrcitadlfimo,  itafelidffimo, 

;CH  AEL  Dorin  Gus  D.  &  inUluftri 
Academia  Gieflena  Medic.Ptofelfor 
pnblic. 


nsfeSionem,  emulfionem amygda-  r\Uaihaaenus,ClarisJ!meFayici,bremdieac- 
n.  cucurbita  ipfi  pro  coena  exhibui.  cepilit^^moris  erad  me  tuivlenisfimae:  ad 

lie  praeferiptum  Euemabis, nimirum  quasutpr4xiusnuncre^onded  ■  t emporis mn  fert 
i,  jusculbquearena-  conditio.  Sunt  enim  mSia, 


lar.&fe 

Altera  die  prasferiptum 
ante  &  pollpi;^diuminjed,  ji 
c^  &  hordeaceis ,  I 


>.  Sunt  enim  multa,  de  quibus  deinceps  fer 

.  .  .  ,  . - <i‘geminarelbonjione,quamtibiaddstpliceobra-va- 

agnmom2,veromcs,&ceterach,cm nonnihil  tionem4dUvulafcUketr.elaxata,acHjdrocefhali 


OBSERVAT.  CHIRURGI  C. 


atione  aSjhc  deheo»nihilScja»*  fttnt  certe  wn  CLerijJtnio  at<^  DoHiJfmaVirOy 

Z,.^.\..^h.cr^(hiinm-axiMcr'M'vi.Scri-  Dn.  D.  MICHAELI  DORINGIO, 

de  VjfiTaeriamnmiUai  in  Illnftri  Academia  GEeffena  Haflbr.  Medians  '1 

,  Gbil.  Fabricius  Hiidanus,  '] 

■  nxmDyfemerici^m^trm^^ema^^^^P^  ^  ^ 

ryUas^Clariffime&fcmpermihiamantilEnie 

auentHhhMeli  nata  ex-uen/em^ediifiai^i^in  nunc  per  menfem  integram  hsreoTacccpi.  Et 
dM  '  f  ’u»&hiinccemaii!iteMrofhia,fe-  qniainusnonnulIipulchra&  annotatione  digna 
"^ne^'c^irmmMiodam  tenmdfxfcepd^^dittii  continentur^gratiiBmzmihifnere.ideoqneproa 
caT  -  adteimCcrilna)’.  uttetnpas&occupationesnuncmihiconcedunt,  j 

'^‘rnmeillxde^pre^iirirefulahnejvMxtimfU-  adfingulaaliquidrefpondereconabor.  Inprimis 

Jlmpr,Hsq,  renfmcm^«i<4‘vinKXt^^  vida relaxata matutaredigoeris, obnixe  rogo.  ..  | 

^'j,riLtUaHi-velm5kEd,vslcmfiiaafdlte/iUijuiinT  De  dyfenteria  tibi  debeo  obfervadbiiefh  fin-  s.3 

4ofiiermt,tetn^a»>fri[eiitslJiT>Mvelttdverfetxr,  gnlatem.quamprotertiaGenfuriareferrabd';  In-  1 

vd  aiDPlexfiftr: ''Bitis  rei  exempkm  notabile  nan  terim  tameni  ut  Excel).  T.  quz  circa  morbum 

inPafioreauodamfepttsa^enario^iEcd^apaga-  rogoiAdrcirbequoqueiquidtibidepranisindyf-  | 

atsaeliinpagoi.ych.Qamcatojtrihus^  Giefa  enixda.  videiiat:-  ^mdkm  eDim,  citjias-Tiadkct.-  .  ! 

■  milii^ibtisdifiattte)  ad  annos  i^^otv^intimfir-  amGermamc6idiomate.editum  ;apu(l  me''fidfc  j 

DepericulofaTcnzfeaioneAperigrfs.^^^  ' 

tQDixdaminleUure^oftus e^et  :  denttUvaho  con-  mni exemplum meraoraljilemim videre cohagiu-  - 
aitiric(epitpjS>^”>s*^‘””‘’’*?‘^‘'ff‘^“^“^’‘”^  CumenimSolodiiriapud  nobilem  virum  D.TA-  .  * 

InUifedohre.Bqssodftsrfanmirr^Mssmsst^on.  GOBUM  WAtLiER., i&a fclopttigraviterlz-  3 

dadigitisrmais&tinipiempesi^eBissreponiantea  fum.unacum.Giarfflmo  D.  ANDR..  WEIC-  ' 

foUhatstst.ita majorem ad^oMhsmfidm  demrreri  K HIO  Medie.  D.  convifiore  meo  plurimum 
mderetter.  Mtrtsmvero&hees^smdnontantum  colendahzrerem.V(  acati  fuimiis  ad  ^uin^age- 
dioitoifto  dudMmayfciffo,fed&t<>tatibiaj^rece.  narium  tominemrcacochymicum,  &adKydro- 
ffpmia  Chir0rg<^  amputat^jrdd^Htnjymptoma  pemprOdivem,  Uante  aHqiJ9t'djescepBalicam'.ti«*/«* 
incurrrerit.  Cujusreirationeectpiatfi  altam  adfe-  .(lciiranrfibnncidicuraverat,  n6ii“&um 
-rossqudmiiUi&fautoamHmeaddHBa  efi?  ^ad  corpore,  ycmm  &  eadeih  die  fto^chu^ 
camoba^roto  tam  contanter  a^rmari  audirem:  crapulis  multis  (ut'Gernianorunl  nollroruln^ 

'  incidit  tiimtemf oris commodbhtpnam^  cmmue^/3cfefagc/6ofC^©i:bUltI)iUma<^riV^^^^^  \ 

nififallor>  coramTaliquando-recitatag^autcnoab-  peffima  conlueeudo )ohera^V 

Rmilis.Cumenimaliustibiaamputaiafeeademmi-  corpus -fummoperc  cacocByrnicum  , pravTs^ 

nimedefiimtifUtaret,ap^ueleaofu^^^^  humoribus  refertum,  akera  diei  ven^reaionc,  " 

devoUiPusfuodidicitf.e-rkulo,tibtafefecayere,Q^  fupervencrat  dolor  aliquis  circa  locumincHhmV 

t^erco^epm  cftinflammario  &  adfiuxus  humo-  .3;:; 

valdemetuere,netd€m0ifopaobtingat.  rifmade6magnus,utpr£  dolorcno^es  diesque 

Ohferv^^ktiesmasCbiriurgitascumaliulakrrr-  niinime  qufelcere  poflet.  Brachium  enim  ulque 
hiis,(juodaii(juandiufufpimis>nonqmdemobra’  adhumerutft  j&mahusfopramodum  in  tumore  -  - 
tionesdteadfcripas,malefacu.Traaatamencum  elevabantur,&utverbodicam,.2ansr«haprdxr--  . 
BibUopol^alifioWiicbfrgenJihacdere,Satfiiofr~  macrae.  Egoprimih6"fi:e, pr^tertopicacjpnve»  '  : 

nientiS,  ad  grana  4Jaadani  ei  exhibui,  cujiis  be-#, 

Uquempribam  Nec dsrritmprHorfitu^.quh^uta  eanoSe  bene  quievit.  Pofteradie  ad  ?v.  ^ 

~  tordm  mrkadePepurnetejuvabte.  m  Elca.  diacatharmi  in  forma  tabdlarum  propina-  A 

prexlaratudinventadtutiusapudtedetinert^qum  vi,redvixfemelaivumfubduxit,utinec5j.pilu-  : 


plifrmtsinnotefcant.  Habebam ^tmmnChirur^  Iarum.cochiar.&dehermodadyl.cum‘granisa-  ‘ 
liquot  trochilcorum alhandat  &  diagridii.  ih-. 
rumperidto»  epijibU,  filum,  altas  emmjroUxms  lisc.ablque  magno  fucceffu  adhibe^' 

feribam.^  f^aU,  Dabantur  gtefiaHajjorumt,ate  rem,  dolor  rgrum  ,anrietas. vero  barbitohlorern 
^6otJ¥iart,ir4nnot6io.  qui  venam  inciderat ,  continuo  excruciabant- 

- - r»RCPR  VATIO  XV.  Ideoqueextraaumphlegmaoogumadgranai4..  ' 

^  exhibui,quodalvumquaterautqumquiesfubdu- 

:  _  xit,  &  vomitum  ftmei.  movit.  Subfcqucntino- 

Faljis  Imagin&tienibus 3  qaa /uptrvettire  p  a  purgatione  optime  quievit,  fcd  ubique  in 
lent  iis  ,  qmhus  ntemirtim  aUquod ah-  brachio puftulx eruperunt,  ex  quibushumor  fe-  , 

fcijfum  tfi.  rofus  copiofiiltme  fcptem  aut  o^o  dierum  fpa- 

HISTOB-IA  ALTER.iI.  rioeteit.  Poftquam verodenub prsediauni  . 


13«  OBSE^vai. 

j^^afiqaodaffcidipofiurailSj  uitarim  tamen  delin- 
^  j-  *  nm  &  vigilia  nondum  ccflaverant,  lirina 

fbracea, &ittfiipci€cie  jiinginserat,nox  qua 


_ ^ _ iiUfueratj justa  illud  Hippoeratis,i^»i 

^ftscr^fayb^mxofJte^c^toTKm^avis.  Ha 
/fofjj.  yero  noacj^uia natura denuo adfiidores  mo¬ 
vendos  j(Hc  aliquomodo  properare  videbatm, 

fttmmomaneexdiviniHippocTinoftri  conlilip, 

xatr.A-  Q^dncere  oportet^  mdxiTffen^aver^tif er 
4>if4  coT^erentia  eir  ^^enda,  a  praaljegatis  viris 

/  darilHmisporiuncuIacxtheriacajiapidcbtzoar- 

<iico ,  pafumque  confe^onis  Alkertnes  i  aqua 
cardui  benedidi  diflbluta  j  ei  przfcripta  exhibi- 


Aquilea?  adIUiodaniimfluviam,mdttiofl^L 
R^iBemenfisjfi^ioriAnnoi^og.pueliasei  ^ 

parentibashone&isj  corpore  quinetiaml^  boi 
neconflitutis&tempdratisjnatusfuitjnifi  quod 
mater^qua:  antea  i  fi  rede  memini,  bu  utero  gc-  - 
iiavemt ,  etfi  natura  4ris  robufia  ,  tomm  tamen 
gefiadonis  tempus  praeter  eonlueradinem.  cora 
pore  aliquo  modo  imbecillior  fuerat;  Nfljilo^ 
minus  nam  infantulo  ^  nulk  deprehenia  fuit  in 
ipfo  deformitas,  aut  vitium  in  conformatione^ 
ommaqueutvidcbantur,fecund^naturamlM6 

babebant>  praeter  oculum  finiftrum  j  qui  aliquo 
mododeprcfllor  altero  videbatur.  Qmim  ver^ 
tertium  menfem  statis  vix  ablblviflet  ,  caput 


tttt&totainadicjfudorcalidus  copiose  emana- 
11^  ita  uteademdiefubuculam  aliquoties  mutate 
coadusfuerit.  Sublcquensnoxlevioripfifuitj 
«ti  &  febris  imminutas  delirium  quoque  pai^- 
tira  remifit  j  adeo  ut  ante  vigefimum  maxima 

fitjtandemqueitaconvalueritjut  ad  annum  ulque 
l^o5*fiinus  $£.  incolumis  vixerit, 

OBSERVATIO  XVir. 

De  pcriculofi  hydrbcephali  iipertionei 
Ali 

CUrinimum  ataue  V0iffiment  Pirum  j  D». 

D.MiCHELEM  DoRINGIUMii» 

demiaGieffenaHajfor.Medic.Trofefi- 

remlongeUld>enmiim,amicum 

fmgiAtret)li 

Gui  ,  ,  .  " 

GmlhelmMFuhicmHildioimS.ti.Pi 
PErjucundum  nobis  foit  mtelligerci  Vir  un- 
Sl  diquaque  doSMimeiSE  araieeinte^rriine  ^ 
mod  Deus  Opt.Max.  te  in  illuftreni  Academiam 
GieflenamvqcaTerit,  E|bDeBmTeriOpt.Ma¬ 


paulatun  acerefcere  ceepit  j  ita  ut  antequam  in- 
fentuIusoSavum  mcnfcm  attatis  attigiffetj  ma-; 


, _ ^  omneique  iiibjeS^  partes 

pcBueidseredderentur,  &  pofitaexadverE  parte 
candela  j  aut  ad  radios  Ibli-es  collocato  capitej 
aquailtafacillime  conlpiceretur  in  capite;  In-; 
terimetl!  infans  continuo  valde  rtiorolus  effeti 


fuppliciterorOiUtT.ExCiSpitim  luofinao  be; 

nigne  illuftteti  utProvindam  hanece  nobilifft- 
in3m,adDeigloriamiUtiIitatem  ae  commodum 
proximijinpiimis  ^Icubpiadea:  femilis ,  tuamq; 
lalutem ,  in  multos  annos  animo  magno  ae  forti 
agere  poliis. 

Rclponfum  adobfervaBonemdeUvnbe  n 


re  liimebat ,  quibus  tamen  corpus  minime  nu; 
Wcbatiir  •  lednutrimentumtotumadeaput  dif¬ 
ferebatur.  Porro  eum  genere  fie  virtute  vere 
nobiliffimiis  vir  j  Dn.  ANTONIUS  AB  ER.; 
EACH,  ejus  loci  nomine  Reip.  Befnenfis  pro 
tempore  prtefedhis  prudentillimus  i  fautor  meus . 
omnimoddobleryandiffimuSi  hujus  rei  inlpedli; 
onem  oeularem  ipiemet  habuiffet  j  meque  re-: 
rumrarafuih  curiofum  agrioviffet,  Mcnle  Mar-; 
tio  proxime  elaplb,  ut  a(i_le  proficilcerer  j  per  Ii- 
terasmemonuitjidque  ad  eum  &emi  non  Ib;,  ' 
ium  ut  infantulum  fuum  hernia  laborantem 
quemque  tunc  lub  curatione  habebam  ,  invile-'. 
rem  .verum  etiam  cafumhunece  infrequemenl 
annotarem  ,  ae  conlilium  imo  &  auxilium  meunt 
adderem.  Sed  quia  Bnrgunt  Segufianorum  # 
GallisProvinciami  ad  nobilem  virum  Dn.IA; 
GOBUM  WALLEY,  iauScIopetigravitcrfe- 
”  s  fuerami  puerum  huncee  adire' 


Gsternmiinteffmdurapbfmenles  aliquod 
Bnrgi&Lugduni  hafi.Ghirnrgumjuvenemiin-- 

aeniofum  tamen  firit.  in  _ 


ne .  uti  quoque  hiftoriam  de  morte 

_  ^ _ Itis  tm ipite  memorise.  quam  pro; 

nutos,  avide  exlpefio.  Relp onfum  enim  tunm 
Gbfcrvationi  libenter  annefierera  &  lecandat 
CenturisE.  qua:  fi  Efeus  Opt.  Max.  ccepm  noftrii 
faveat,-  eum  nonnullis  alus  brevi  prodibit,  infe; 

Qao'd  defiudiisffimcilbiiicituscs,  &  pro 
officiisquaiipfi  8:  mihi  ultro  offers,  immortales 
ago  patias,'  &ciu:d>o,fiDominusvitamexten- 
^^nttjrantifefaciain&amemdatelligas.  De-; 
fcr^tionememplafci  Siqtauiiac  oL  ex  floribus 
nunc  nritterc  non  ficet ,  farra  tan^  era,  Deo 
dante,ameaccipies.-  Gaterum  quia  Chirurgicis 
operationibus  tefummopere  obledarilciam,  vi- 

fiun  adjungere  cafum  aanoonone  non  in- 
dignuni,- 


ffohregmatedcxtro,aqua  clara  ad  libiam 
circiKr  pro  prima  vice  extraxit;  mox  tu-' 
rundamnnpofuit,  Scemplallro  quodam  vulnus 
obturavit.  Sedquiacaputturgcbataqua,i£autSi 
continuo  &  copiose  efflueret,  vires  adeo  debi- 
litatatfuere,  ut  intra  horas  triginta  lexd  vita  dift 
cederet  ycnmmenfes  novem,  Sc  dies  quatuof 
vixiffet.  ’ 

Hae  ex'  felatidne  ipfius  parentis  habeo; 
Cdiumenim  vigefimadie  menfis Junii,  AquUe. 
amadpraditSumgenerbfum  virum  vocatus  ef- 
fem.parentem  defimSi  infantis ,  Jean  Baptiftd 

Petatranomine^dvocarijuffit.quieoramgene; 
rotoviroDomJiafeaojOmniaqua  acciderant- 
yW«itaque,rarcjariffime,qaamperieu-- 

lofi  fit  aperan  cranii  &  evacuatio  aqua  hydros 
ccphaBs ,  idqne  non  imracritb.  Gontinetar 


G  E  N  f  tf  R  I  A  III;  m 

■  OBSERVATIO  X« 

•  dt  Ffec  autem  absqde  tabrasdifciMine  .  Nnbi5i>3.But«ia;  PariCoram  puer  qumd^ 

fiefinbnpiifleietiaintjrronesnorunt.  Quidigi-  .£\c;ni  aut  oabdecim  circuer  meniium  etatis  ' 
tur  inqmes,  erit  agendum?  Profcab  ut  inu  Tifnjeft^cui  capitis  ita  extenia  erat  cutii  i  ut  ma- 
sennifiteaf ;  morbum hiinc  pMe mcurabilem  gnitudinem capitum infantulorumi quorum qb^ 
ciun  ratio  tum  etiam  esperieiitia  mihi  laa-  f^r^aoone  deama  Centuna:  pnmae  fit  mentioi 

iet’  Qnbadcxperientiamifcrodariffimumat-  eacederet.ParentesautemimjusinfantuKipfmri 

nuedqaifliinum  DN.JOHANNEM  SLO-  oppido  in  oppidum  drcumvehqb^  ,  ac  ut 

TAKUM  ;  'apud  Cdlbnieiifes  Do&orem  Mec  bionftrumviddidum  exponebant ,  indeque  ma^ 
dienmionge  ceiebemmurn  i  in  mfant^o  fuo ,  iijnumlucnim  qudftumve recipiebant, ,  . 

cujiis  ad  obfervat.  lo;  Cene  fit  men-  Taiidem verbcumconcurfus  honunumrf- 

tio,  nonfoifim  bmnem^Uram vdiUgenfi^>  fetmagnus,  &magiftratusParifienfis  profingu- 

j  atqUe  feientiam  Tuam  adhibmflc ,  ye-  prudentia  dbium  malum  &  fraudem  fub- 

iim  aliortim  in  re  medica  dahlTimorum  fufpicaretur ,  parentes  in  vincula  conjedu 
Virorum  pet  Germaniam  i  confilium  auxilium-  (^gjftione  adhibitai  delid^  crudele  atque  im- 
fiiieimplbraflei  i^oleumi  utdid  folcti  &opc-  piumfaflifunti  nimirum  fe  oitciri  capidsiirfan- 
ram  Mrdid^  &  dtero  prsterca  iniontmo  >  cu-  vehicem  ad  mufculos  usqiie  inci- 

jusin  eadem  bbferyationc  fit  mentio  5  lipiliier  foramine  parvo  i  ac  per  illud  ipfum  f  intra 

multa  variaqUe  medicamenta  a  viris  dodis  fru-  &  mufdilos  immiffa  fifhda  )  infiafie  ,  ac 

?l:riadhibSa fuere.  .Quod  ad  tatibnes  ^edat  >  paulatimi  &  intra  nierif^  aliquot(infiando  fin^ 
nullus  ne^e  poteft  i  mdtbum  hunc  magnum  aliquoties  )  'cutem  'capitis  infantulx 

i  idcbque  juxu  Hippdcratem  extremis  in-  -  extendiffc  alamdlnem  i  'cundis^ue  lainc 

digere  remediis.  Extrema  autem  remedia  funt  indepetGalUami quseftus  faciendi  ^atiaivifeai 

fedio^uftioevaCuationeSitemfortesj&CTquiri-  dlexhibuilTe;  , 

tavidasratib.  Sed  quis  quasfohujusrao^remc-  Foramcii  autdn  ta  ihduflaia  fccorant ,  itt 

dia  in teiiellisiftis infantulis  adhibercaulus  eliet?  fiftul^  ceraautfimilialiquamatcriaiUud 

Ad^  pfsetcr^  tante  cerebri  labefadio  atque  focile  obturare  poifint;  Nefandbacimmanilce- 
imbediUteSiUtnOnfoiummajorparsnutrimen-  jere  fatis  explorato  ac  cognito,  parentes  amb6 
tifuiproprii  in  fenimeonvemtuTi  verum  etiam  mone muldati fuerunt. 

•excrementa  fcfbla  ex  infimfe  partibus  corpora  Hiftoriam  hanc  riobiliflimuS  DN.  Lubo- 
redpiat ;  fbleht  ‘enim  merhbra  fortiora  cbnn-  yicus  VrALtiERj  (qui  fe  puerum  huhcce  Pari- 
nub  ad  imbecilliora  demandare.  Hinfc  acadit*  Vidifle  affirmat )  prdfente  nobiliffimo'Vir6 
quod  rdiquum  corpus  Kydrocephaloruiri  miiii-  popino  Philippo  Deftauaye,  Seigneur  de  Mo- 

menutriatur, ctfi membra nutritioniinlemen-  jou^^mihiannoidop.a j.Majicominuiucaviti 
tiaioptirae&.fecundumnaturamfefe^beanti  eamquehicadfcribere vifumcft. 

ut  ili  iftis  difledidnibus  j  quariim  obferv.  io;  * 

CentJ.  fit  'mentio ;  bbfcrvavimiis;  Iraprudeii-  . . -  ^ 

.  videatur  referibd  ,  ..  .  i)e  ffimfirofi  lydroc^hala. 

Uipii-  Ante  mcnlern  Apolloniam ScbrierWtcniiH  i  Nrididii.MenfcOdobriiHiidenSmpatria^ 
i»««S(iridimmuitisaIiis  hdbihbusinvifi  5  nullam  fere  A.&  pbftcd  DilTeidorp^s  juvenem  hydroce- 
*«•  debinipfamuteubhcm;  In  primo ingreffii  ad  piialolaborantemVidii  eratiileodbdecimanno^ 
ipfairi  pulfus  nullus  apparebat  i  fbrl^  propter  riimaetetis,  &  cx  fiiperiori  Germania  oriundu^ 
.  cbmmbtioncraperturbatibnemque  aiiquamani-  oaput  mbnftrbfum  ferat;  Rotunditas  enim  capitis 
mi,quamabimprovifbafpcdunQfebcbndpie-  pe^gj  duos  Gcbmfetricbs  i  &  pollices  decem  con- 
bati  tandeni  verbcumaBipfadifceirurieffemus  Altitudocapitis  ejusdem  erat  magnira- 

(fuiriiusautempefhoram  intcgramapudipfam)  Rcliouum  corpus 5  inprimis  pedes,  (qiu 

robuftus&SEqualisqiiam belle fentiebatiir.  Na-  ^  rrura  «tenuata  erane. 


'  eamque  hic  adferibere  vifiim  cft. 


I 


200  OBSERVAT.  CHIRURGIC.- 

frulira.  Poftquam  enim  nitra  menfes  oSode-  m, 

OBSERVATIO  XX.  '  cki,  «tam  hanccecalamito&mviearet.  tandem 
-  ^  ..  ij.junii  Anno  1599.  pie  obdormivit.  De 

X>e  dolore  grtvtjftmo  dc  dtuturno  cum  aptu  ^  jan,  ,  varL  « 

^  ventriculi ,  tum  ttiim  omnium  fere  diverfefuerantopiniones,intermedicos&thei- 
corf oris  fortium.  mrgosjquidiveriistempotibusinconfiliainyo. 

Cloriff.mootquedomfflmoViroT>n.^Oil.  .  ..  r  .. 

AEverbcau&mmotbiin  parte  aliqua  ventriculi 
CuimelmusfohriciusHtldonus  effe affirmabant.  C^oscerteminimefefellitq.. 

S,-  P.  D.  pinio.  .  Quandoquidem  ego  poft  moitem,  ad-  . 

JGnoice ,  qu*fo ,  Clariffiine  atqueDoSiffime  vocatus,  prsfente  clariffimo  viroDn.ROSdo, 
Dn,DX;KAFPii,amicorum6ptime,quodma-  multisquealiis.cadaverincdi.pnmumquecere- 
mrius  non  rdfionderim.  Occupationes  ,  quz  brummlpexi ,  m  cujus  venmcubs  ad  Ubras  duas 
k>loduricircanobUemVirumDn.WAtuERoc-  aquzlimpidaemvcnt.arterraitim&vensmem- 
currerunt,  incaufafunt.  Affcausenim.utT.  branarum eerebn, fanguine  craflo & fceculento  -  • 
£ac.quoque  notum  eft.graviffimusfuit,  &  to-  turgebant.^  In  inrimo  ventre  omniafccundum 
Ium,utdicitur,hominemrequirebat.  Intrapau-  namram  fcfe  habebant ,  pr«er  ventnculum  ,  in 
cos  dies,  uti  fperp ,  iterumad  ipfum  proficifcar.  cujus  orificio  fuperion,  &quidem  evpartemte- 
Cumpmnum  vero  huc  reverfusfuero,de  reditu  tioti,  ubi  ramus  fexts  conjugationis  nervorum 
tecertioreiii&ciam,qubPaftorifte,quitibino-  ventriculoinfcritur, ulcus eratmagnum ac fceti- 
tuseft,meconvenirepoffit.  QuodfiT.ExcelL  dum,quodin  vacuum  usque  Ventriculi  penetra-. 

libuerit  ipfum  comitari,  rem  certe  gtatam mihi -Iwt.  .  Putafne,virclariffime,  ulcushoccedolons 

fecerit,  inftruracntumargeiiteumi  quod  tuis  ilHusvehementiffimicapms,aliarumquepatQnm 
incluium  erat,  reae  quoque  accepi.  •  caufamextitiire?Tantaenim,utfcis,mter  fto-  " 
-Hiftoria  tua  de  matrona,  ex  cujus  cadavere  n!achumaccerebrum,hujusnervibenfficio,dl  ' 
pofttrigeiiniamicxtam horam  ab  obitu, fanguis  iympathia aque  confenfus,utunomalcatteao,'  - 
copioseperosAnares  emanavit,  graviflimamii.  alterum  quoque  fimul  laboret.  Vmtriculusprs- 


copioseperosAnares  emanavit,  graviflimamii.  alterum  quoque  fimul  laboret.  Ventriculusprs- 
liiluit.  Piurimaenim.qusleaoremobleaari,  terea humoribus  corruptis .fcetidis&atrabilari- 
ipfi4ueutiliffimaeflepffunt,iniliarecqfes,ye-  «  refettm  erat.  Extern®  partes  propter  violen- 

.exin^nefieri,&accuratd&doaeexplicasat-  eant.  His.vale vir clariffirae, cum  tuis  omnibus, 
.queoltendis.  Pro  fiilcepto  hac  in  re  labore,  &  quos  tecum  ego  &  uxor  mea  peramanter  ialuta- 
quodftudiamcaornarenondefinas.gratiasquas  Paterniaci  Avcnticonim  30.  Novembris  ^ 

^pffunijh^J.eo  maximas.  Quod  fi  vixero,  donec 

centuria  tertiaobfervationum  mearum  in  pubU:  ®  ' 

cumurumprovenirepoffit,uthiftoriatualocum  rt  P  c  P  P  tr  a  T  t  n  vvi 
-inea-habeat,&tu®noniolimer^me, verum  OBSERVATIO  XXI.  . 
etiam  Medicinz  ftadiofos. benevolentia:  yelud  Bx  deprejfa  cranioinpueTOr^alioqmn  wgenhfi  j 
teftisefifepbflitjoperamdabo.  (lupiditas  ingtniijequuta, 

e-  .  Pocrbnemutuanoftracolloquiaperliteras  AdVirummhiUrnV KULmA  OFFRE- 
.^mnu^TcommuSrvolurC^^^^  DUM  Deberem  r; 

Laul^®,pie&reli^05deducatus,PaulusCon-  .  _  &doc7iftmum.  ^  ’ 

iiantinuS' nomine,  robufinisSt  optimo  corporis  ]P\Odtillimum,quodmififti'adoblervationem 
■habimpraiditns,  cuminlautoconviviolauteia-  ^-^meam  relponfiim  ,  vir  clari&.& amice  plu¬ 
ris  vixillet  ,  eadem  nodfce  dolore  ftomachi  corre-  rimum  honorande ,  accepi ,  mnitumque  placmt : 
ptusfiiit.  Abinitio.&quidem  pcrdicsmultos.  quindoquidcmteaddiligentemleiaioneinHp- 
.  nonadmodumgravisfttitdoloriRe,paulatimta-  pocratisvenerandiSenis,jndiciumacreatquecx-  ' 
jnennonlbEmau6hts,verumetiamvagusfiaus  quifitiffimumadjumdlTe, res ipla indicat.  Por- 
eft.Nuncenimdedoloreacutiffimocapitis,mox,  rofupetioribus  menfib.  denuo  hic  mihi  cafum 


CENTURIA  in. 

1  fuit,Propri 


^^■gjnnj&do&am  wruni  aliquando  evaderet.  Sed 
Ueo  aliter  viloin  fiiit  Elaplb  enim  lo.  anno 
sctar-ptimo  ejus  memoria  padatim  imminnta  e&i 
poftmoddmtjaoqneintclieSasfimuljfenltmque 
ingenio  ftdpidus  adeo  faftusiefl:  >  ut  ad  ftndia, 
jmd  ad  mechanicas  artes  addilcehdas  {quara'-.^ 
vis  vdliintas  &  animus  propenfiis  ei  nondefue-f 
'  ritjplaneineptusfir  redditos,  caalamautemha- 

'  jus ftupiditatis ingenii  .'nonafiamqUamdepre^ 
dxonem  emnii^uide i  frateripfius,  liimmusPliiL 
acM-celeberrimiis' ,  compater  meUS  omnimode 
honoraBdas,mihinonrac6  fignificavife  Crani- 
tim  enim-^&turamLambdoideani^circaco.ane 

nuro  a;tat.  ex  cafu  quodam  fi  impreflum  fuerat'. 
At  qnia  graviora  fymptomata  nulla  fupervene- 
V  cafumatquedeprelGonemhanc  ab  initio 
itesiiegleterant.  Itaairationefpreta,paiu- 
^ue  indurato- cranio  i  deprelTlbhscadeSir 
■' idieinremanlit.  Ego  illum  circii» 
tat.  fuai  familiariter  cognovi,  &  haric 


tis  pefte  cSfreptuSjobiiL 

Vides  itaqiie  VirclarifluneSf^^m  periculofe 

in  pueris  ,  verum  etiam  in  adultis  :  etiamfiab 
inino  graviora  lymptomata  non  iupereeniant. 
Quam  'abfurda  item  &  periculqfa  fit  -opinio 
pEUCisWtRTZ  ,  quiferibit  ,  circaimpreflio- 
nescraniinonranltumlaborandum  ,  toturaque 
negotium  natura;  committendum  effe.parumque 
referre,an  imprelfio  remaneat,  inde  quoque  ap- 

^  HifcevaleVitcIatilTlmeatquedbaiflimejCum 
patre  optimo  &  maximo  ,  mequei 

6,  Martii  1607. 

T.ExciU.aUUsfi: 


nrogo.  Pateruiaci 


,  'OBSERVATIO  XXIL 

De  cepit  i  periculefi  valneris  cum  cerehri  ceth 
caJjio»e,inmatremgr/ivide,  ,  . 

ANnoiSbo.  2t  .O&obris,  UxorhonelH  virit 
Dn.  Petri  Quey  ,  civis  &  mercatoris  Viyiav 
cenfis  i  ad  Lacum  Lemannum,  cumcircaaquili- 
briumlibrie,inquaingens  moles  ferri  truunaba- 
tuc,  occupata  effet ,  &  famulus  qui  libram  gere^; 
bat,  trabem  ferream ,  quaeproptermolemex  ad- 
ver&parte,  iii altum devata erat,  imprudenter 
latis  contrefialTet  ,  ex  improvilb  matron*  in 
bregma  dextrum  decidit.  Ula  protinus  in  ter-, 

evomuit!  langoinemitemperos,  nares&aures 
nonlolum  illa  die  ,  veriim  etiam  per  dies  aliquot 
ejecit,  &  loquelam  amifit,  itautpoftquamipfam 


.  iconquaflatum, &argi[lafornacummixttxra,ad 
languinemfiftendum,vulneti  impolitum  fui^de- 
mdeLaufanaameacccrfivk.  / 

-  Se€tindaitaquedieadiplamperveni,tumabra- 
lis  crinibus ,;  maximam  vulnus  in  br^mate  dex- 
tro ,  fecundum  longitudinem  futura:  reftatdu- 
fiumadcraniumufque  ,  quodtamennequefra- 
aum,heque;impreirum,invbni:  -Febris, dolores 
totius  capitii  i  vigilis,  inquietudines.&  fyncopa 
-aderant.  Quotiesconque  item  jufeulum  aliquod 
■  aut  ptilanam  (umccetillatim  evomuit ,  aliaque  fi- 
giia-j  ex  quibus  cerebrum  valdecommotum,  & 
fangninemextravenatnm, circa  membranascere- 
brieffufumeflejconfpiciefaantur.  EgOjUt  cere¬ 
brum  fefe  evacuarepolfetjde  perforatione  cranii 
adftantes  amicos  monui.  Qiibus  rationibus 
meisintelleaisfecileconfentire  videbantur  ,  fdd 
primo  quia  multum  gravida  &’doioribascapitis 
:ab  annis-aliquot  obnoxia  .quin  totum  etiam  tem- 
-pus  imprasgnadonis  debilis  fucratjSecundo,  quia 
-liovaincifione  ad  latus  vulneris  6t  quidem  versus 
mulculum  teirtpotalem  pro  vulneris  dilatione,'& 
tit  -perforatio  cranii  commode  fieri  poflet,fecien.--. 
tdaerat^fuaferunt;  imo  pbnixei-ogaruntjutomnia 
alia  remedia  tentarem ,  priufquam  adhOc,  quod 
ipfistaro  grave  atque  pcriculolum  vidcbaBir,per- 
venirem.  Ego ,  ne  mihi  imputaretur,  parui ,  in¬ 
nem  neceflarium  ,  in  promptu  habui ,  idquead 
eum  finem ,  ut  cum  primum  res  in  pejus  tendere 
viderera,extremum  pr^fidium  adhiberem :  Ve  - 
nicfaatenimtuncmihi-inmentem  ,  olimnndeei- 
ma  quoque  die  felici  cum  fuceeflu  terebel- 
liim  ,  cum  praftantiflimo  Chirurgo  D.  TO- 
HAN  GR.IFFONIO  adhibuiffe  ,  ut  fuo  10- 
co  declarabimus.  Ofliitaque  denudato  filamenta 
ficca,reliquo  vero  vulneri  fequais  digcftiyum  im« 

;  R.  Terebinth.lot2inaquabetonic!E8c 

faiviatfj. 

OLrolaeei& 

01..noftridebetonicaana|j.  . 

OL  de  vitellis  ovorum  .5  j.  r  .  ! 

feriptis  oleis  &  percolati  5  - 

-Crocigj.  -1 

Vitellos  ovorumn.  2.  Mifce,fiatungUentnmi. 
Omnia  deinde  Empiaftro  bafiiicone  obtegantur. 

Totum  verocaputolcisfcqucntibus  inunxi. 


manumipCadhibercm  ,  maritus yaldefoUicitus 


R.  01.  nott  de  betonica 
..  01. Rofacci.|ij.mifce. 

•Eadem  dicjquia  alvus  conftricta,  fub  velperam 
fequesenemaJeniensexhibui :  Acre  enim  propter ' 
unpragnationem,iSc  qu  ia  foetus  jam  aliquo  modo 

exhibere  aufes  non  eram. 

Malva:  &  althes  cum  radicibus 
Violarum  ana  M.j. ' 

Florum  chamomilte 
Melilotian.  M.j& 

Seni.aniri& 

•  Foeiwgr*ci|l?.* 


-CENTURIA  Iir. 


jrio  ,  apoftemavdpaftdlaV 
ioTaiiolis,  nihilqnealiadeffl : 

-  - n-Tlsccicatrix.  Qmpro 

infinabaem  effe,  Spiffime  obfei 


:  fcpnlisfin - - - otanm  ireni 

ab  initio  octilo  iequenscolfyrium  anodyniunin- 
ftillayi,  &  pialviliosineodemcoByrioinefariatos 
applicuit  .  ,  ,  ' 

R.  Maciiaginis  iim.  tydonior.  &'fceni'G,J,,«is 

-tut&prEpar.jA 

croci  macerati  in  aqiia  fofir.  & 

exprefligf.  • 

Mi&e,fiatcoUyriumliquidaiti,qnodtepiddm-  • 
fiilictur&applicetnrfepe  interdio.-  -  Collytinrii' 
autemhoc  fingulisautaJtemis  diebns iterandum 
eftjUti  quoque  obfervat.  a.  Centur-prirntemot 


bzc  fia  principio  negleSa fuerit, efflorefatCm-; 
fim  fuperficies  cprnefcfive  epidermis  <fi  ita  mihi 

appeliareliceatyac  ratione  p^saffedls  ,  quse 

membranofaeft  ,  colligitur  materia viftdda;  & 
■  urplurimumalba,  qostameniibnnihilhumoris 
acris  in  le  continet,qui  paulatim  fuperficiem  fub- 
jecfemembranzeroditatqite  ' 
netque  cicatrix  alba.  Nor 
,  ipik  cornea  perforatur 


25.  Cent.i.  colligfre  poterit.  ideoqiteutChi- 
f  urgus  drcumlpefid  agat 
dafnnum'!nfcrat'  ,  fibiipli  M 


fuperficic:  ,  _  ^ 

ulcerata,  denuoque  exulceratio  cicatrice  pn 
&  cailpla  obdudta  ,  inSammatio  quoque  fedatd 
fuem,procul  dubio  macula-lcunubecuia  albare-^ 
manet,  quzfuiablatior'— 
cicatrix  przcedentis  e 
£  inyariolis  pnftulaaliqt 

inorbus  adhuc  in  fieri .  nec  fuperficies  pupillas  ex-^ 

:  eia  fuerit, etiainfizgeryifomjamaiiqusniodoa^ 
'  miferit,  &corneanubecUlaobduaafueri£,  non 
■  t  t^cn  omnino  de  recuperanda  valetudine  eft 

tarrhis  ad  oculoslaboraverit,  '  C^amautemfe- 
licitet  ego  hujuCnodi  affectus  aliquando  cura¬ 
verim  ,  nunc  uno  aut  altero  exemplo  declarate 

ExE-ViPLUM  1. 

‘  Anno  CoIoniiPuellao&pdeclm^no-:^ 
tam  zz3.us  'y  defluxione  ad  oculum  dextrum  jani' 
diudetcncajOphth^miacofreptafuic.  Qusdein^' 
dc  poftmenfesalicjuot,  cufiruftramultamedica-* 
mentare  adhibmirs,&:  vifuiri  ifuus  oculi  deperdU 
efle^exiflimafle^alterius  quoque  oculi  vifum 
multum  imminutum  perlentiret,  me  iriconfliiuni 
adhibuit.  Tlim  Ociimtn  inflammatione  corre¬ 
ptum  d^tehendi,  dolortamocuii,  qu^capids- 
ejufdemlaterisjingens  &  continuus  aderatj&pii^' 
pilla  undique  fete  nubecula  alba  obdudea»  Sic  ita^ 
|uc  curationem  ihfthui.  ^ 

(.  Primo  illam  fequeritibus  pilulis  purgavi; 

■■  .^maj'.an.5j.k;  ' 

trochifiror.alhandal.  gn  vji 
Cum,  fyrupo  de  bctonicaformenturpilulse 
quinque,mVolvanturquepulvereci- 

■  Hispufgato  corpore,  pbttridie venam  indeX- 
tro  cubiio  incidi  ,  &  Inguinis  ad  ^vj.  extraxi. 


'e  ,  idque  ineUiil 
fieri  pOtefl:,im,. 
pediatURO culus  enim  apertus  continuo  movetur,’ 
claufus' vero  non  item.  At  motus  ifte partem 
affe&am  calefacit  ,  humoresque  &  finginnem' 
attrahit.  Hihc  morbus  recrudefeit  atque  exa- 

Oterum  poft  pilulatqmfuprafcriptaram,  ve-’ 
fequenti  apoxertiate  humores  przparavi, 

.  -dji.- Radicum  fceniculi 
polypodii^ 

Corticum  interior,  radici  frangube  aSi. 


foenicuii  an. 
liquiritiz|j. 


■  Coqu 

iz  partK.  In-ife  ijlcolaturzdiffofve  fyr.  debe^' 
eXlraaifaiviz|j. 

Mifce,&  fiatapozemapro  qualuof  dofibusf 

Sumpto  fecundo  hauftujcarpusiferuin' 

satgavifequentipotiunculai  .  _ .  . 

R.  EieSuar.  diaphoe.nicicumrhabarb.  . 

'  ■  JwJiij.. 


Elcnmfufficientiqu- 

feriptifiatpotiUncuia-.  _ _ 

PGftridiedenUbfumpfittertiamdofinapo- 
2ematis,qua  die  eiquOque  cUcuibitulaseumfca- 
rificationelcapUlisapplieuu  .  -  -  -  • 

Sequenti  die  quartam  dofin  Apozematis- 
przfcriptiexhaufit. 

Tandem  fetaceum  cervici  adhibui.  Siuai  af, 

ildolbrca-f*'""- 


CtUyriim. 


OBSERYAT»  CHIRXIRGie. 


limiti,  nnbecnk  vern pamm tmminnra 

fnit.QnapropterfeqaensappUcmcollyriam. 

ILMacilag.  fen.<7donior.Giiioa<jua 
rofac-extraasg]'. 
aquzfeniculij 
eupbraCan-f.ij. 
mdlisrouti^iiij. 
tuti*  przpar.  &  cornu  cervi 
nftipraq)ar.an.5fi. 

Capli.gr.  iiij. 

Collyrio  ifto<mn  permsilem  ufaefl^^gra, 
nubecula^qu^  antfeatotaniferepupillani  obtege¬ 
ret  .adeo  imminuta  fuit ,  ur  vix  quartam  ejus  par¬ 
tem  deinde  obtegeret.  Catarrhus  quoque  ,  qui 
antea  continub  ad  oculos  defluebat ,  beneficio 
ictacei  ad  cervicem  revuifus  fuit.  Setaceumper 
annum  ad  minimum  apertum  retinuit  :  interim 
fingulis  ferd  menfibus  femel  pilulis  pr^fcriptis 
corpus-evacuavimnstoculo  vere  fingulis  matuti¬ 
nis  extra&icbelidonbe.  magnitudinecapitisaei- 
culzparvse  ,  libi  imponere  curavit  >  cujus  be¬ 
neficio  nubecula  paulatim  omninqdeleta&abia- 

‘  EXEMPLUM  II. 

Puella  in  agro  Moratenfi  decem  annorum  sta- 
tisifiiia  probi  ac  honelH  viri » Hanfinannominati. 
catarrho  diuturno  ac  moleftiflimo  ad  oculum 
dextrum  cprrepta  eli.  Cui  cum  medicamenta 
latis  idoneaadbibitanoneirent  .  humorqpequi 
effluebat ,  indics  acrior  fieret,  fequuta  eft  inflam-, 
matio  atque  erofiopupilb:  hinc  pupillanobecu- 
la  alba  &  fpiifiilimaobduaafuit.  Tandem  do¬ 
lor  ,  inflammatio  ,  aUaque  fymptomatapaula- 
timremilcrunt.  Ulcera  quinetiam  in  facie ,  col¬ 
lo  ,  &  quidem  in  diverfislocis^iplbcatarrho 
fafla ,  medicamentoaliquodeficcanteadcicatri- 
cem  perdudca  fuerunt.  Tandem  cum  i&a  du¬ 
os  annoscalamitolambanc  vitam  vixilTet ,  aliquo 
modo  le  reftitutam  effe  exiliimabat.  Sed  vix  an¬ 
no  elaplb,  ecce  denub  catarrhus,  qujdenovo  la¬ 
bia  occupabalitum  ad  me  Paterniasum  adduda, 
fiiafi ,  ut  corpore  purgato  reliquisqucneceflariis 
medicamentis  revulfionis  gratia  propinatis  ,  fe¬ 
rum  quoqueobrueretoculuin,  prasdixi,  fcd  cru¬ 
dele  nimis’  hoc  remedii  genus  ipfis  videbatur. 
Qm^dcfelpreviffent,  &amedilceflillent,  poft- 
menfes  diios  catarrhus  ad  alterum  quoque  ocu¬ 
lum  paulatim  decubuit.  Deiiuo  itaque  ad  me 
addudapuella,  totum oculuminflammatum ,  & 
^pebrasintumoremelevatas,  cumdolorema- 
ximo&febre  continua ,  quinetiam  pupillamnu- 
beculaobduclamoffendi,  &vifum  omnino  de- 
pravatumcomperi.  Quaproptermanum  adhi¬ 
bere  reculavi:  parentum  tamen  precihusvifius, 
curationem  ficaggrelfuslum..  Primo  corpore 
leniter  purgato,  &  cucurbituliscum  ficcis,  tum  di 
icarificatione  applicatis,  ietaceum  adhibui.  Ab 
initio  quoque  fironti  lequens  defenfivum  ad-. 

R.  Farinsehordei  §ij. 
nucum  cuprein. 


pulvi  flor.  betonicatSc  j 

^  euphras.an.5j. 

Mifcemmortanb  cum  aqua  betonic^euphra. 
fla:,  aceto&albumineovi,  fiatquedefenfi^,  ' 
«yiod  tepide&onti  applicetur.  Oculo  vero  colly¬ 
ria  ptecedentiainftillavimus.  Sequenti  quoque 
iac^o  ad  tollendas  inflammationes  oculorum 
tuminhac,  tuminmultisaliis,  poftuniverCJi^ 
- - -  frufiuufi  fumus. 


R.  Sem.  fccnigrsciparum  conqnafTadJfl. 

rolarumrubr. 
florum  betonies 
euphrafis 
meliloti  ana  m.  fli 
fem.  anili  gij. 

IncidarituromniagrolTomodo  ,  iadanturque_ 
facculo  ejus  ma^itudinis  ,  ut  totum  cooperiat 

culum,  quiintetfut^&aquacodus.calide  appli¬ 
cetur  quater  aut  quinquies  interdiu. 

Mfce  diligenter  adhibitis ',  dolor  ,  inflam¬ 
matio,  rebquaque  lymptomata  paulatim  remifo; 
rimf  ,  macula  tamcmfivenubeculanohdumpe- 
nitus  deleta  erat  :  qttaproptercollytus  nonnihil 
extrafii  cheUdonis  ,  quo  materia  craffa  &vifci- 
da,  quspupifeadhsrebat,  abftergipolfet,  ad-  .. 
mifcui.  Etfienim nubecula Ipilfa videretur,  non- 
dumtamenfuperficiem  corneserolerat.  Fron¬ 
tem  pracreatotarnquefaciem  ,  permenfes  alb 


iSn^lisdiebusbisautterabluereiihperavi  ,  quo 
fic  partes  debilitars  corroborari  ,  cutisque  pro¬ 
pter  diuturnam  defluxionem  rugofa  &  deformis/ 
reddita  ,  aliquo  modo  in  integrum  reftaufati 
polfet. 

■  R.'  Aquatrofir. 

,  _  euphrafiae 

lilior.albor.& 

pldntag.an.|ij.  '■ 


.  tuti2pra:parat«an.5j.ll 
'  caphuragj.Mifce. 

Hisplenilfime  convaluit  .vifumquehujus  oculi 
recuperavit,  &  ad  hunc  ufque  annum  kSos».  quo 
Kxcfcripfi,  bellefehabet.  Setaceum  tamen  U6 
clauderetur,  propter  metum  recidiva,  haSenus' 


:  longa  defluxi..,,  _  _ 

Multis  led  frufira  adhibitis  medie 


ejus  appareat  veltigiuni.  Neque  etiam  a 
tempore  ulque  ad  hunc  annumifiofi.qi 
hteclcripli, defluxionibus  obno- 


OBSER- 


CENTURIA  in.  toS. 

OBSER.VATiX)-3aaV/ 

■^iimirimda.  flatum.  Intmamiiltas&  vanas fcumess/Hh^- 

rariasexhaufit^ssjsseislhtaraenalkviatioais.firs^- 

Dn-GtUtHELMO  FABRICIO  HILDANO, 

MedicoSc  Chirurgo  fclidffiino,  ^siidemtmferin,fel!{3K. ,  tiaiuniiamf^t cmtx>- 

'-■  ahifsftisaffataq,smsjatfeft.maaasao,n«,.ra^ 


OEOMOFA.JLO.D.M*oMd,..  ~-S|; 

periahsFridbergenfiscommu-  l2,t,is»snmonipi”mrefmJi.  ^ 

^  vr  r-  midiaiMidici,macKmCikeirHrio,Cranioefm-- 

QViidaMfKfatiso,vt?'fraJ{amtfa»sJatsiof  ^i^jijjm^^pirfirato.vinoslismsfissdpropefi. 

^  amice  meritijfiTne.tatitotatf oris  (j-kc^a  arte  arcana-  . 

intervalk,  hitjmceaiteomn!smihitieneoatafr.e-  coitjpicmatiirj  mtHamipfim 

rit fcrihtneUfacidtas.id extrrameamcidpam,  ^„aofamfetccartilagimamcavttatem,mim  itgiti 


incLgreJit  mpofiepe- 
‘rioris  anni  faSa  «ifmor ,  capem  ipttr/t  %ofbacen- 
Tem  ,pngiilari  qxadam  admiratione  &  ohfervatio~ 

„jvere^nam,velatpeprara&perpem^^  in-_ 

hi  haud  ingrata  atcpteinj 
rofiijitamcivis^mda: 

. .  '  •‘'-■'■•'-"‘i  fJh^evidfeipforurfotcoaVt.PofiedilkipfeChe^ 

i  expeasenaa 1-  mnbiia, ner  inwvaUa uCmefivira- 

medicamentkrfed  valnxt  ,, 
rropvamferrepotaitiljliam- 
■  >Snefifiertii,Mhk  ' 


....tmingeferant-  Cum  vero  omniafrapaten- 
ta  viderentur.  Chirurgus  tandxth  Vanovienfa, 
itm  vulneri  ad;acentem  femisfis  digiti  latitudine 
-  'titituU  quadam,  ad  OS  uf^transverpm  incidit, 

■injucundaptfittura.  iHuinenltus incorrUmum .in- 

idam  hone^Mp 


£s,Ec;£S5S  xri 

er  eundum  vero  accidu.utsUaueCRVGIVS,  J.  ’ 


o 


Indefaaesahortapertculofaocultinfliomdiim 

^  'p^arevaluera.  Interea autemJuminjiatiru.: 
■'irrtinouenddfludetyexcrefeemtaqueAam.car- 
Jnh/iSffii  .  ‘pttaamparemosreviftUres. 


^fte  defen4^eveUiro,4emprovifo  a  CrUgioin fini¬ 
ar  a  maxilla  prope  n^^^^viter  vulneratm  efi  ^ 
f^qnidem  adeo,  ut  gladtum  tama  vt 

facieUnfixfWfi  manuhno  ^%-iAotnterram  dela- 
■  pfis ,  fibi  ipfinet  ornhahm  mambu,.  ■ 

tttndLemextraherecoa!iKsfuertt.y^s.„,^^__  . 

traao , nullumplanh  vagmavtnculum, ^ 
tantummodo  oladii  mucronem  confpicere  licmt.  ; 

Etfveri  merdUpcatifum,  il&dipfum 

lumin<rraniofeucaptteadhucdeUte[cere,p  .  . ., . , . . . 

posfihili  tamen  rem  arhtrati,.n  camine  potius  j 

•Bleichenhachius  Crugtum  precihus  compedavit  i  ut  tea  diBum ,  aliquantijper  adhuc  remL^. 
dkito  quadantenus  exphraret,  nura  forte  inipfi:  ‘Dohres  quoqaafaerimexacerbate.utpraiui, 
■vulnere adhuchereret:  quod  gfrfecttifed  mhil  de-  Jomnum  captre nequiverit.  Hincigitur  commotui 
■  prehenderepotuit.  ‘Vokribusitaquemagumagts^  i!rv4lfatidprofeausefl,tbtdtq^ohfidioniMolt!:},ei- 
tngravefcentibus,  noaeq^mgreenti,ipfi  tumfem-  menji& Dachfieimana  interfuit,  ubi  dumtpfiiit 
porisinpro£^Sioquodampagoperno3andm.ficque  tamoifuarmaturaacctnUo,eqmtaniumfuit,gena 
hacviceCherrurgiahcujuaoperacarendumfuit.  prope  vulnus  adeoinfumuit,utpeniiiafumipfunm 
<’..„.,.,.;,.,;fji,FrMms!.aiiuodamharbiton-  adaquaverit  V-ndefibiipp prcrerto perfuafumhoi. 

idocoope-  bet,  vinculunimia  ifiius cdkrisvi,fife hor  ‘ 


foreojutnusfpkniis,!lve  fafci  .  . 

riripafusep.Veindeinparna fua Rosbachio,Alts-  paulatim  exermfe. Horu  tande  ommumpertafu 
rumquehdamadhihuit;  quihoc Vulnus foloempia-  frtdbergdreditt,  thtq.duohis  fratnhusbarrbm. 
pror.brro,pvefadkatnnu(  Germanice  fonhusrtomneeXphcmtyobnixe  rogitans  ut  vulnus 

ji;t)  nullisinjeSis  turundu,  pacto  fex  feptimana-  denuorefecarent.^deoriginefeufiindxmentodtli- 
■rumconfolidavit.  -  gentiusindagarrent,datafide,fsforecontentu,eti^ 

cimigiturpertresinteg-osjeptimanasvulnui  inipfomomentomorteoppoterecogeretur.  Quiqui- 
ita  conglutinatum  ejfet ,  pra  dolorum  impatientia  demplusqua  tricefiescutim  incidende, penaiuma 
tiuidem  refeeari  curavit ;  ut  hac  ratione  noxii  hu-  fecerunt  jdecemtmogr as  feptimuiiasconfumpferune, 


OBSERVAT.  CHIRURGI  G. 


accepens,  venementcc  ooieo ,  e:  miror  ^ 
protecto ,  ubi  &a  quofafdculus  mtercepnj^el  ^ 
fnppreffusnunchsreat;  Argentinam  tamen^, 

Viro.Dn.p.JOHANNl 


k, 


ruKt.anodraniiaxtamderere 

RUDOLFFO  SALTZMANNO ,  UjidemMt 

tolermfotJerim.  Pofiram  inter  fex  didnzProfefforilongecelcbernnio.fidater 


telernre  notuerint.  Pofretm  inter  fex  Jepimmit 

■vxltitttipperfemfxit  ftnntxm.  Hoc^Mn 

cnlttiK,  axattar  annos, minus  pnquefeptimnnt.  - ^ - - ^ - - 

-  '  ■  '  \peirxxrii  buiffe,  minime  dubito.  Interim  tamen,  (jmun 


axnieUnfn6n.ptextraSK.Nulbmar»fUi«io-  admeos  redeam,  quod  (GDEO  Opt.MKim. 

loremn^fentifcit,nifqmiiniiicera  Jimfajutxrem  itavifnm  fuerit  _)  brevi  fiet,  Argentinam  pcrvola- 
JigicKUeritriadmovneqiieat,ohaliqii!!mnervi,in  reconftitui,  tamcuinafafciculustraditusfuerit, 
ifoLaereforteincifitl^nem&convulJlonem.  eaipfointeliigam,&utlandeffladtepervcmat, 
ilac  omnia  ,  uti  in  rei  veritate  fifekahent,  ab  operam  dabo. 

tpfoDn.BI£lCllENBACHlO,yirohontflo  &  .  MARCELLUM  DONATUM  a clariffimo 
^diMO,Miigenterobfervata,iirad>»eferfcriptii,  Viro  Dn.D.HORSTIO  mihidonomiffum,  u- 

tectOB  quoque  communia  efe  volui-,  tpubtis  fi fro-  naquoquecumtnis  accepi. 

mijponirmd,  &  expBatiomtua  fiaiifaUumefe  Cafiisvereadmirandusdevulnerefaaei.quem 

audiam, ex  animo  gaudebo.  communicafti ,  gratiffimus  mihi  eft  ,&  locum 

Siquidctrtibiinartkoferihus  rari,  uticoiiidih  non  infimum  in  tertia  Centuria  Obfervat-mea- 
fiericeAumeLpMocfortafecontingatiViciJfim  rum, quamprarmanibushabe6,obtinebit.  Res 
communicare (^in fuilicumconfm-enong-avahe-  profefib mira, virum iftum tantos doIores& cru- 
fk.Hifce,Virornatijfime,bene^diuvad»,  tlrme  oatus  fufferre  potuiffe;  gcrobufliffimanaturai* 
tuifiudiofisfimum -redamare ferge.  plumprsditumfiiiife,  indicat.  Extremumau» 

neriali  Fridherga  Wetteravwrum.  itAnno  -.  tem  hoc  vinculum  (o5et  Ott^batlbt ' )  extracalva- 

MagnaLIa  Det  nofiil  reVeLentVr.  &m_latitaffe,tecum,  fimuI&cumDn.D.HqR- 


.  :luisquasadmededitliteras,iii- 

i;  ipfumquoqne  omnem  diligentiam  aiii. 


^  ^  STIO  fentio.  Intra  Calvai _ 

OEORoras  FA.Ex 

fit,  negligentia  &  ofcitantiaiprofe-^ 

- jj(-(.,»endum eft. 


ifiMognitudi  viUculi  (Ott^bdllit.) 


culumiftudferrdum  aAWeniirent  p«n^^o-  " 

fumemplaftrumlbdicatioriuravaldefflihirulp^.^.^ 

aumeft.  iF-oia  enim  vulnerum  protinus  adeo 
I .  contfaUt,utvulnera  fiiperficieicniis  claudantur,  „rii 
&  qUte  improfiindo  latitant  f^tt^nea .  retine^- /lef 
tur,  novaque  fymptoma-.pro^eant:  cujus 

pluraproferrepofl5J>'f"’rla.  ‘‘.«pus 


OBSERVATIO  XXV. 

Pe  infelici  fuccejfuungaemi  fimpathetici, 

Ampli/Smo  atque  Dofiilfimo 
^.GEORGIO  FABRO, 
tialisFtidbergcnfis,&c.  Dod 

'O”g|«feterando, 

aBriciusHildanus 

S.  T.  D. 

te  qninder 


immmen,  “  Prima  Ceu- “ 

ria  meaf.'^-^“'?“°“?‘”  potens.  Vi- 


GiiiJIie 


T-cim  dies  accepi.  Vir  Ampliflirae,  &  multa  fatisintelli^o ,  ideoqi 


patria, ipfiim  apud  Geficronim 

rumDn.WILHEL'MUM  KETLERUMiN^f- 

felrad = Dominum  in  Amboden  &c.  vidi ,  &  allo¬ 
cutus  furn  ;  qui  &  cum  admirandum  buncce 
Cafum.  ex  ipfo  intellexi(ret,.ipfumque  prifli-  ’ 
nslanitati  plane  reftitutnm  efle  vidiflel,  fupra 
modum  admiratus  fuit.  ' 

C^ammilifti  delineationeminftrumenti,non 


nominibus  mihi  amantilfime,  tiuumunigauaii  nem  mitu  communicare  velis,  obnixd  rogo, 
mihi  attulere.  Valetudo  enimtua,  fimul  dcdoi^^unc  quod  tibi  communicem /  nihil  fingiillre 
'mefticorum  tuorum  adverfa.in  qua  fuperiori  au- '  habeo ,  ne  tamen  pland  nudam  mitterem  Epifto- 
.  turanotea:eUqm,tantumdo!oremcruciatumque  ]am,eicemplumdemfelicirucceiruunsuentifym. 
mihiattQierunt,quaiitumvij:exprimerepoffum.  pathetici,fivearmarii,adrcribam.  ' 

Nunc  quiaintdligote  vivere  Scbellevalere,  te-  Genere&virtute  verd  nobilis' matrona  As¬ 
tatus  Ium,  Deumque  Opt.  Max.ruppliciter  oro,  na  Sidonia  BremseWna  ,de  R6deshhm,No- 
ut  te  totam^ue  honeftiffimam  fam^am_  tuam,  biliff.  ac  ftrenui  Viri  Dn.  Herm  anni  a  Ceon-  . 
"  .  Qnodhteras  BjRG,  LorcenfisadMcenum  Prafedtipruden-"^ 


as  per  nundinas  Argentinenfes  poftremasad  ^mi 


Dn.D.PAULI  LENTULI  de  Inediis,  Confe-  lidter  pepei 


eionemAlkermes,S:noimuIUalb,qusnufa:am  fafium  ,'qaod  decima  die poft  partum  vulnus 


c-  E  N  T  U  R  I  A  IIL  107 

^^napaizfiniftrs^versnsfternamaccepe-  MUS  a  SCHWALBACITj  ante  dies  odo  Qi,r 
dlf-4i‘  ^  Volnnsetfinonnsqneadeoprufundam  et  Wonnariam  trmfiens,  ScHelveriamversospro- 
fciguistainencopiosedBaxit.  ACheiror-  perans,  mihi  tradidit.  Ex  qaibus,  quantum  T. 

non  vulnus, fed  cultrum,  Exc.  fimul  &  Generofus  DniBurggraffius,  alii- 
moinfliao”  fherati  curabant SctraSabantcot-  que  viri  nobiles  apud  vos  de  irebusmeisfollici^ 
ridic,&qaidem,utpareft,ailigenter,cito',&,ut  Cnt,Cm  fuperque  video jutinam  vobis  omni- 
TOiebatur,  latis  feKciter&  tereabsque  dolore  cu-  bus  pro.ampliffimis  yeftris  ergameftudiisreipla 


ratum ffflt vulnus.  Sedquidfit.evix  cicatficein-  refponderi ,  gratiim^ue 'me  przbere  poffem. 
dnaa,obtnfo  in  proihndo  mamma  obortodo-  Verum  qusc  oBlfentimpe^enta,  tenon  latet. 
Iore,febre,cumrigoreinmbornm,&capitisao'  Interim  tamen  vobis  omnibus  acfingulisgraaas 
lorecorreptafiiitagra.  Moxintumefcit&indn-  ago  immortales,  veftramqnehumanitatemfimul 
retit  mamma:  maximo  cum  dolore  non  folum  &inme benevolentiam,  apudomnes,  quamdiu 
mammz,vernmetiaranUchz&lcapaia,adeo-  Ipiritus  hos  regit  artus,  celebrabo. 

que  totius  illius  lateris.  Iterum  advocaturChei-  Czterum  dum  ego  nuperrime  apud  vos  in  Voftferi-  ^ 

nirgus  ,  qui  omnem  adhiberet  diligentiaiii  lym-  uvetteravia  fui,  affeSus  UN.  aCKONBER-Gg"*"!?'' 
ptomatatamendedieindiemmagismagisqueae-  iterum  recruduit.  DumeniAmviausrationemf"^"* 
creverunt.  Tandem  decima  nona  Aprilis,  ego  peccaffetifibredenovocorreptafuit:  moxin- 
quoqueaccerlitus,  adiplam  Oppenhemiumper-  tumuit  mamma,  idque  non  One  maximo  dolore: 
veni ,  &  mammam  iipra  modum  tumefaflam,  ac  humores  quoque  tam  copiose  alBuxerunt,nt.uo- 
undiquefereinduratam  ofehdi.  Dolormaximus  vum  abfccffum  versus  axillam  fecerint.  '  Hanc 
&pnngitivus,  febrisque  continua  aderant.  Ci-  ob  canlam  Nobiliffimus  Vir.  Dn.  a  CR.ON-  » 
cattixprzcedentis  vulneris  vm  apparebat:  circa  BER.G  de  conjuge  fua  Ibliicitus, magnopere  a 
papillam  livida  erat  cutis ,  itaSmen  moiiis,ut  flu-  me  petiit ,  iit  iter  meum  per  dies  aliquotretarda- 
Suatio  puris  tafiu  facile  deprehendipolTet,  qua-  rem :  parui ,  &  lymptomatf^us  quantum  potui, 
propter fuafi, ut  incideretur  vomica.  Cbnfeii-  propexi, 'itaquidemutmraciterum,IausfitPeo, 
furo  porro  quum  dediiret  egra,&adllantes  ne-  ommafalvaeflevideantur:  ui<^era  tamen  non- . 
gotium  approbalTent,  fcalpello  incurvato  atque  dumcoalucrunt,neque  durities  omnino  emol- 
Mcadumbratoabfcefliim  incidi.  lita  eft;  Vides  quale  fiicceffum  habuit  unguentu 

i  _  armatium,quod  nonnulli  ad  cceluufq;  extollunt? 

_ Porrb  in  przcedentibus  meisad  te  literis  Icri- 

- pfi>*gram  de  dolore  nuchz,  fimul  &fcapulz, 

Cg  -  totiusque lateris  conqueftamfuilfe,  quod  qui- 

Puscopiose,  &  quidem  cnmimpetu  effluxit;  “l^sb  initio  morbi,  donec  inflammatio,  febris, 
hinc  dolor  mox  fedatus  fuit:  reliqua  quoque  aliaque  in  przccdentibus  recitata  lymptomata 
Ijrmptomata,  veluti  febris ,  naufea,  capitis, nu-  aderant,  minime  mirum.  Inprzlentiajverbetfi 
chz ,  &  icapulz  dolOr,  vigiliz  &  inquietudines  dolores  illi  omnes  remilerint ,  quotiescunque 
paulatim  remifernnt  &  fubfequcnsnox  prorfus  'amenturundas  ulceribus  infigo,  aut'quovis  alio 
quietafuit.  Abeo temporemultumpurisefflu-  “odoalfeaumirrito.protinusdoloremfufaipla 
xif;durifiesquoquepaulatimremifit:interimta-  laapula,& quidem  e  regione  ulceris  perlentit:  & 
men  duobus  aliis  in  locis,  &  quidem  propepa-  proutdolor  circa  ulcus  remittit,  eodem  quoque 
pillam,  per  fe  exulcerata  eft  mamma:  nihilomi-  modo  dolor  circa  fcapulam  retrocedit.  Locum 
nustamenomniaita  fele  habent,utlperemiplam  dolentem  vix  latitudinem  thaleri  excedere,  re- 
quamprimum  priftinam  valemdinem  recupera-  fart.  Exterius  tamen  nihil  apparet:  &fimanu 
turam.  Plura  nunc  non  addo:  dumenimhzc  traaaturfcapula.doloremtamennonfentit:tam 
feribo,  nobililT.ac  ftrenui  viri  D.  WOLFGAN-  profundd &in  corporeablconditns  eflrhaSenus 
GI ADAMlaSCHWALBACHaccipioliteras,  mmen,perDeimifericordiam,nullumnobis ex- 
quibus  cupit, ut  illum  ance  abitum  meum  invie  citavit lymptOma.  Czterumlympathiaatq; con¬ 
to  :  Id  fi  fecero  (  parebo  autem  volente  Deo)  de  lenfus  ille  maximus  inter  papillam  &  dorlum ,  fit 
reliquisinter  nos  conferemus.  Interim  vale, Vir  ratione  nervi  cujusdam,  qui  ex  quinto  ferdeOfta- 
ampliirime,'cum  uxore  Ledliffima,  totaque fa-  rumintervallo,inmulculumpe<ftorisdiiremina- 
miliahoneftilfima,  meque  pro  fumma  humani-  tur,futculosquead  papillasmittit,  ipCsque  fen- 
tate  tua  amareperge.RaptimVV0tmati22.Maji  fum  illum  acutiflimum  affert:  uti  nonnunquam 
AnnonSij.  periuntur  nutrices,  quibus  papillzfindimtur. 

■  7]  ^  paucifflmis  tamen  fceminis,  quz  ulceribus 

mammarumlahorarunt,qonlenlumillumdbfer 
vavi,  etiamfi  diligenter  attenderem  Occafio- 

Dn.GEORGIUM  FABRUM,  Caftri  nestamen,abeo^emporedurpmxii°umbo, 

ImperiahsFnedbergici  DoaoremMedicum  nunquam  mihi  defiierunt:  neque  etiam  nunc 
or  manumatquee  eberriraum,  defiint.  Interim  enim  dum  Wormatiz  apud 

r-  11,  I  le  •  Tj  u  f"crolim&ftrenuumvirumDn.®6«r6at!>um 

Gmihelmus  FabnausHildanus  .SemmererMnSBormhs/genanMto  ©alBerg  • 

P'  O.  moram  traxi  ,  matronam  cancro  exulcerato 

Oftreraastoas,bencvoIehti2tU2ergamepIe-  atque  deplorato  in  mamma  dextra  laboran- 
tem,  una  cum  clarifflmo  atque  domiffimovi- 
bililiimusvirDn.  WOLFGANGUS  ADA-  roDn.D.HECTORE  SCHLANOVIO, 

S  2  Medi- 


io8  OBSERVAT.  CHIRURGI  C. 

,  Medico WormatienficclebemmOj&barbiton-  berisdnldflimisjqaostecamexcordersiatOjS^., 
focequodam. quotidie  invifi.  Dolebat  Cbi  qui-  citerTiTediu,nicquepro  innata  bumacitate  tua 
'demmanunajdedoloretamenicapubenoncon-  amareperge-  Pro  croco  metaBorumtransmii:. 

^matquchoheftam,CHaisTiNAM  Kof-  eacepiiHnuperrim&gratias habeo agoquecMxi- 
*ER,h:cOppcnheimiicumcfariOimoatquedo-  mas.  PrjEparationemoleorum,quamconjm£tm 
.aiffimoTiroD.EMANUELESCHREeKEN-  ex  me  fcire  cupit,  Germanicis  verbisadipfim 
FUGHSl  O  D.  Medico  &  M.  MOISE  CANA-  fcripfi  ,  li^asque  tuis  incluE  fi  qua  alia  in  re  tibi 
DEL barbitonforetraflandam habeo: habet  &  tuisquein{eryirepoirum,nondeero,ofSciomeo. 
hajcukerapiurimaatquemiruminmodumdolo-  Generofum Dn. Burggiaffium  exmequzfoia. 
roia,  in  mamiila  dextra,  imo  &  ad  ipfim  papil-  luta  plurimum.  IterumTaIe&  mdlies.  Dabam 

lamCqHoinIocoutplHrimumdolorificafolebant  OppenheimiiS. Junii iSij. 

efleulcera)  nullum  tamen  dolofemcirca  icapu-  - - -  ■  • .  ■ , .  . .  ,  ,  - 

lamfeperrcntire,quotiae(quotidieenimexipfa  OB  SER.  VATIO  XXVL 

“&emtmgeSdrmFerenobi- 

liffimamatronatibinota,cxvotofoccedere,tu-  Hiftona  Engularis. 

moremquf  mamma  de  die  in  diem  decrefcere,  darisjlmo  at^  DoSiJpmo 

exnobiliff.  Viro  Dn.  VVOLFGANGO  a  Dn.GEOR.GIO  FABRO  ,  Caftri  Imperialis 
SCHVVALBACH  VVormatia,  maximo  cum  Fridbergenfis  V  Vateraviorum  DoS.  Me- 

gaudiointeIlexi:faxitDeusOptlMax.utprifti-  dico  ordinario, &ion^e  celeberrimo, 

namvaletudincmbresitemporerecupetarepos-  amicofuo  Intimo, 

fioLococataplaTmatis,  quod  pr$lcripfimus,fe-  Guil.  Fabricius  Hicdanus, 

quentilinimento,^iO  ego  maximo  cum  fru&u  in  S,  P,  0, 

tumoribus  mammillarum  utor  ,  loois  affe&us  p  Tiamfi  corpore  tibiabfim ,  VirCIarifljme, 
inungi  quoque  poterit.  '  ^fautor  &  amice  fingulariftudiocoiinde,®- 


inungi  quoque  poterit.  '  ^fautor  &  amice  fingulariftudio  coiinde,  z- 

«  R..  Gummi  Amoniaci  |j.  ternumtameninhocpeaoremarrebis:  Scmerith 

'*  Ob  amygdalarum  dulcium.  ,  'quidem.praciaraenimatqueinfignihumaoitate 

Liliorum  alborum.  /  tua,  qua  toties  me  immerentem  ampledere  di- 

Pinguedinis gallina:  an. |ij.  '  gnatus  fuifti,  me  tibi  devinaiflimumreddidifti. 

Succi  Cicutz  |iiij.  Et  profeSb  nihil  optarius ,  nihilque  jucundius 

Aceti  lcyllici|ij.  conringere  mihi  poflet,  qudm  fialiquando  non 

Mifceantur,maneantquein  tnfufionehoras  tantum  verbis  AolEciis,  verum  etiam  beneficiis 
viginti  quatuor,  idque  in  calido :  poftea  coquan-  tibireipondere,giacumque  me  erga  te  exhibere 
tur  fecundum  artem,colatnra  cum  forti  expreflio-  poflem ,  fcd  infelix  illa  diftantia  locorum,  qua 
ne  fervetur  ad  ufum.  InprKparationeautemhu-  prohdolorfejungimur,obfl2t. 


Oif.  Z6. 


110  OBSERVAT. 

variarem^ rma» 
celthenirBo 

Dn.GUffHELMO  FABRICIO  HILDANO, 
Medico  &  Chirurgo  apud  Bemenics 
ordinario 

Georgius  Faher  Medie. 


B  hae  ahiteliter M, unas ahssjue  da¬ 
to  iAUerasven  ig.  Novemhnspipmori 
annodatas,  uno  eodem-pis  die,i6.  vide- 
Ucet  Febnua-iiannifrafentis,  ex  diverfa 
locis  tandem  adnteferlatas,.& ftohi  curatas  ejfe, 
FrajiantiffmeDn.  Fabrici,  fautor  &  amice  plu- 
rimumcolende,  certo fiias.  ejuidm,  utpoie 

'tas ,  primo fatim  aJpeSu pavijfmas  mihi  fuijfe  , 
nuilus dubita :  fed  ex  ejuikis  meliora  &  latiora  in¬ 
viant  mittis  luBus  ($■  mefiitia  plena  ,  quibus  ego 

exemplum  fumito  ,fiprior  ipfetibi  ejuimoSmiJis- 
femlitef as}  Filiae  duas  Charijfmaste  amijijfe. 


CHIRURGIC. 

.  jiuspericulo.Alidsmuki  -  .  , 

biks,partimalii  jummoperetemecuhlcdejiderant 
tfr  in  viemiam  exoptant,  Ji  modoabsqueinjignirei 
familiaris  jaBuraferipoJIit,  Dijpicies  igitur  ipje, 
quideretuafuturumft  ^  - 

rari  ifius  cafus  de  prodigiojd  quodam  fulminis  iBtc, 
tibi  gratias  ago  immortdes ,  mihi  quodredhofiiam, 
hoc  tempore  nihilfuccurrit.jiquidpojihac  forte  erit. 


s.  Tants 

tiscafsb^. 

■ratio  adhibendapia,(^ 

ocvoluntatiDEInonacquiefcere.  Quodtequoque 
fecife ,  d'  adhtiefaBurum  efe  ommno  mihi  perfu 
fum habeo.  TemodoDEVS  0?TMr4X.  cu 
reliqua  totafamilid  fahum  incolumem  ab  eju 
modi  calamitatibtu  clementer  pof  hac  tueatur ,  i 

netDElbenefciomediocrstervalemue.-quanqua 
d"  ego  proterito  Autumno,  cum  pefiis  undique  apud 
hos  invalefceret ,  ^atrociter Jiviret.de conflioquo- 

familia,proJalvandisabifalueplantAis,  in  Fran- 

rtticos,Aiquandiude%xrrim.  NubsmaUds,hacm 
parte  conffits  DEO,  reformidajfem  aut  fubterfu- 
giffempericutum,nifroqyifeuaffeSHoittapaterna 
Aiudquippiammihifurffet,cuirepugnafe  nefas, 
inio contraipJumdecAogu  enormiterpeccatuefet. 

cie  in  publicis  mAis  bona ,  ut  in  bonis  mala :  Studia 
enim  cFpraxisipfa  Medica  propteragjrtaru  msd. 
titudinem  hoc  in  loco  vilefiunt  &fordeJcunt.  Sta- 
tuspratereahxjtulocivaldeturbukrttuefi.  Man- 
datumCafareumcontra  Oppidanos  publice  produ- 
Bum,  affixumefl:  qiiodtamensfiihominespla- 
nedejpeBuihabent.F-erumexecutoreshujusdecre- 
ti  EleBor  Moguntinus,  d*  Ludovicus  Landgra- 
vius  dQtfareamaiejiatedxputati funt :  qui  haud 
dubie  id,  quod  inmandatis  habent,  firio  ^fideli- 

GenerofusDN.Burggn^iuspertotamhanchje, 
meurbe  d  CafroAifust,  variisqf uf  audivi)depil- 
lationibHs,&tuJlialiquanSucdjiSams,fednuttisu 
(^qxodfcid)Mediciopera^confiliouftuefha3enses 
Nobilispratered  d  SCHWALBACH,  jam  betti 
fe  habet,  nifi quod Schorbutusvalde  apudipfum jd 
reflorefcere,<S-quafi  recidivam  minari  videatter. 
Hippocr  ■  , 


de  combttfionibus , fatis  erudite  troBave- 
risipfe.Scribisenim,  tria efefulminumgenera,tS- 
qnidem  reSle  cum  iiArifioteUiSeneca,  (fr  qu Adorna- 
nui  hoc  ipfi  verf  culo  complexus 

dijppant,  cjr  habem  quani(am  Spiritus  coABii^ 
proceUoji  vtm  commixtami  cujus  caufa  ejl  ingens 
materiafmitas.qsfatrahitfecummagnt^  vim  fi. ' 

Jky  convellunt  ^  dijfipmt  iUu  abfjuc  incendio. 

que  terreni  habent  y  ab  Artflotele diSa. 
oter  minimam  materia  fubtilitatem  atdjue 
celeritatemdgnea  fuavi qualitate  ante 
penetrant  at^ue  evolant  per  corpora ,  c^uarniit  adu¬ 
rere  illa  valeant:  mora  tumfaBdinfufianty-ma- 
gnasejuepofl  feignium-notasrelinsjuum:  idsfuodin. 
hoc  quosjue  cajis  animadverfum  eji ,  ubi  materia  illa 
fulminis  nitro fa  dr  fulphurea  primo  manicam  tho^ 
racis  indujii ,  falvo  brachioyfaltemperforaverity 

brachialia  filoilUfo  perfregerit  y  deinde  maculas 

tantum  nigras  injuris  y  cute  y  ocreis  falvis  &  inte¬ 
gis  ediderit.  Hinc  Seneca  nullumy  inquit  yfine  igne 


t  corpora  labuntur  ,jivero  in  denfbra  atque  fo- 
lidiora  impegerintytunc  illa  fatim  diJJolvunt,quibp 
pBrmsguPisfimaquuquefuguoft,ohfyuctrumctpu- 
rtpnttssmrnttnsmtatem.  Eodem plme modo,  quo 
esifis  ($■  vinculum  enfismNobiliillo,Faginapror- 
fssilltft,  liquuta  fuerunt.  Hancquoquefpeciemi- 
'  sxplient,  dum  inquit  zMsra. 

rmminis,»  incueri  veiis, opera  lunt,ncc  (juicquam 
dubii  relinquentia,  qliiq  divina  illis  infit  potentia; 
Loculis  enim  integris  S:iiia'fis,  conSatur  argen- 
tum,  manente  vagina  gladius  liquefeit,  &  invio¬ 
lato  ligno  circa  pila  ferrum  omne  dcftillat,  ftat 
fraaodoleo  vinum,  necultra  triduum vigorille 
durat.  Hucufque  Seneca:  Similem  pene  hipriam 
apud  Eutropium  de  eadem  fulminis  fecie  legere 
efipropterea  etiam  d  quibusdam  miraculofum  fuU 
men  appellari  conpevit. 

ss  lafsafuerit.cor autem  &cerebrttm  Jbifialabein- 
mamrnatapermanferim?  fefionderipoteffunc 
ddcrasfssatq^fuliginofisiflUvapo-ribus,veldgra- 
■orifulminssfonofiufragore  corrupi  facile  potuife 
semadmodu  de  vehementioribus  in  quibitiddup 
.  rnpertum  habemus  bombardarum  explofiontbzs. 

Si  quid  moyendum  videatur,  dcprinciplo  move,  cumfecundumPhilofophttm  extrema  obJeBa protrrh 

'fenfssi 


CENTURIA  nE 


'  olf.  zyi 


?•  i V  c,rL,'aiimpin-itaiormitiefic<u!fah!tert-  Csterumnihilprorfusabfuiti  quinReveren- 

^i‘';^  (4!xaSij«ditu:aaimpitruesSi>iferacfi  &  Doctiffimnm  fenetn  Dn;  JOH.  ME- 
diminuti AUHUui.  Qxodviro corS  B_U[;,AM,  paftoremnoftrum  fideliiTunonis  & 

‘^■piuU  (S  cerebro  ipJeiiihilmdeUhis  ^omniuBem  noftnunamicatn.,  fupcriori  Auta- 

^!^^»xieeaifi‘erU,mtiaefl,^xiiieffeS»jiuiiper-  mno  amilerimus.  Primo  enim  DTfenteria  per 
‘^jeoMporJioxenimirxlentd.glxumiiipxiri^  menfes  duos  graviflime  iaboravit,  Exquaquum 
'  mnlionitiu  hiHidxbie  nxUo  aixpbxe  fomi-  curatus  eifet ,  interim  diinr  ego  Vi  viacum  ad 

‘SUgUoceffavUe^exliirtvit.Hecverocareiedi.  ^grumprofcSus  fm,novo  &  graviffimo morbo 
prejudicMm  virori  Doa>ffimorii,(ii-aorte  corripitur.  Poftuls  emm.qua:  m  finemotbiiri 
■  Medica  marii  exerciiaiori  diaai^firipiafaxto,  erumpere  folent,in  ip<o  natura  propter  vi- 

^gtamxtxteamijualemcKX^  fextexctamproixe-  ^ium imbecillitatem  ,  (quicurarationemorbi, 

"em  redattxam^xoq^elicereia.  Qxaomaiapro  tum  etiam  «atis,  fexag^murnenim/extumm- 
laxdore  (3  hamanitate  icjiei  boxKj,  jperoxoofries.  ^ura  pratergreffus  eft  ,  aderat)  tam  proete- 
1*'  DefiorihaeilUefxlphHriexauviscixosampcm-  pellere  non  poterat.  CircumSirba  - uvulam  itaq; 

'  _jip^praferexdoseffecexfes,idefereegotecxmfe-n  radicemlinguz  eruperunt,  idque non  fine dolo- 
”*  tio^odoxihUacredixie  ixfecoatweaxt-.quemad-  re  &  inflammatione.  Barbitonforeraatquein- 
„odumhiipfii»atKraipfafexig«exatxraliieape-  eptiflimum  hominem  in  confiiiumadhibuit :  is 
rificaiipxdefelhi  jiorxra  arte  Chjmxa  prtparato-  quotidie  ter  autquater pulverem  piperis  &  croci 
rumcommodiffimeufarportpoffunt,  gulx  faucibusque  inlperfit  ac  fuiflavio.-  Dolor 

jBcIafbifcecamioiiesali^Kotdeexhibexdiime-  ^lox  auSusc-ftiauiSa  Steft inflammatio  &  febrisj 
dicamttii  Chjraici!,quitsiKfKperionhi!iamiftffete  pcrintervalfaquoquelipothymia:  fuperyenerut. 
fcripfirae.  Ide  novis  ipaod firibamthi mbtlad raa-  Xum  ut  optimum  iftum  virum  a  morbo  penitus 
nxmMrxm  forte  vice  fnpp/ebie  CUnf.DN.Doa.  liberaret,  &  ad  patres  ablegaret,  medicamentum, 
HORSTirS,  communis  nofter  amic!u,<juifKpe-  quod  fimul  per  fuperiora  &.  inferiora  operabatur 

rioriannoComttsis RatiJponenfibusinterfutt.Con-  ( Antimoniumfuiflearbitrorlcxhibuit.  Egoad-  . 

-uenmEUaoralie  (ierincipumz-j.MartitNum-  vocatus,  cumceleriteradipfumiviirem,inmor-  , 

■■  'burgiinThuringiahabiiitseft,fedexigaoafrua«.  tisfereagonecuroreperi.  Vix  enim  fpirajjpo- 
Magnos  apparatus  beUtcos  Pomifictoruaudimui)  tuit  ;  inquietudines  aderantmaximae  ,  lingua 
quotbenigmPimtuV>EusacervicibusI3 limittibue  quinetiamfaucesqueadebinturaefafiscrant,  uf* 
nofiris clementer  avertat,  Arnen.  Htfce  vale PIr  vix fpiritum ducere  ,  autjulculumaliquodnon- 
amicifpmey&tjuamefemelhxmanitarettbtadiun-  m  fi  fiimmo  cum  dolore  ,  Scagitaiionibusinvo- 
xifli^a  porro  araiietaraiuf^  devincire  perge, cum  luntariis  &  convulfivis  totius  corporis  ,  deglutire 

uxore  eg  totafamiliaamemets^peramanterre-  pofllt-  . 

falutatusjthe^memori  animo  conftanterabfeneem  Curationem  porro  quod attinet,illamficinlli-  c«r4t<i 
redama,quite  perpetuo  inoblita  mente  eeuprafen-  Qj  faucesque  continu'6  utlacferecense- 

temamabo  (i  obfervabo-.fed  fipius per  occapo-  inuiaoablueret,jufll,  perintervallaquoquede- 
nnUnmur  FrAieronmt.  rodohordei,  rolatum,  fcabipfe,raellerofato 
mixto  ,  os  polluebat  :  fingulisquinetiam  horis 
parum  olei  amygdalarum  dulcium  ex  cochleari 


observat.  XXVII. 

Defericaltija  t^ngtna,  pfl  Dijfemeriam 


elatifimum  doaifimum  . 

DN.dEM!LlUMP08.TU.M,FR.ANC.P0Rtl  Cum  ita  per  horas  l 
Cretenfis  F.  Grscarum  literarum  lumen  longe  vomicain  faucibusrt 
praillantiffimum  ,  &  ia  Antiquifllma  Academia  rulentamperosexlpi 


tidem  noau,collum ,  pectus,ac  cervicem  oleo  li¬ 
liorum  alborum  &  amygdalarum ,  dulcium  inun¬ 
ximus, &  lanam  lliccidamcalideapplicuimus.Enec 
' item  materiam ,  qu2  propter  doloris  ve- 
iam  affluebat  ,  deorfum 


!to  moxdolore  j  facilius  fpirare& 
jufcula  forbere  ccepiti  Tum  continuo  fuperiori 
decocto  hordei  osabluens  i  ac  honnunquamali- 

Guilhelmus  Fabricius  Iltldanus  S.  P.  D.  quid  mellis  rofacei  ex  cochleari  lambendo  afluu 

QUod  longum  filentium  meum  exprobras,  mens,  necnonoj^naviclnsratione&medica- 
Virclariflime,nu!la  profecto  injuria  me  af-  mentis  vires  refocillans  ,  paulatimfingulariDei 
Uris:  quandoquidem  ne  amicitiE  nollrz  vincu-  beneficio,priftin2  fauitati  prster  fpem  atque  ex- 
lumfolvatur  ,  fxpius  ad  te  fcribere  deberem.  fpe(3:ationemomnium,miraculosereftimtusfu- 
Verumfiepiffimeoccafioncsdefunt ,  &occupa-  erit;  ita  utinprafenSj  etiamfeptuagefimuman- 
*^''"“sme2  j  neT.Exc.  in gravilfimis luis occu-  num2tausiucraverit,nihilominustamenre(5tilii- 
libus  literis  meismoleftusfimiimpcdiunt.  mevaleati&ofEciofuocumiaude&hujiisEcclec 
n  autem  pr^lens  tabeslarius  advoscogita-  fis  emolumento  fungatur, 
abfqnemeisadteliterisenmdimittereno-  Hscfunt ,  Virclariffime  ,  qiisdevalctudme 
lalutarem,  tum  eoam,  &  ftatu  hujus  viri  f  de  quo  te  folicitumeirefciam) 
“  1  probi,  tataque  pii  ,  adtelcriberevifum  eft: 

S  4  Deum- 


Cquia  brevi  ad  nos  fe  reverfurum  pollicetur)  ut 


CENTURIA  III.  it; 

masima  cnmvolaptate  fcgi,  lotermediisdiebns,  lequentempotionon,  ad 
jj^miiddedfnmt.  Valeiexmnfeolonol&o  nucham  &nervosroborandos  ,  mm  matutino 
5p.Jnluido*>  tOTpore,  tumetiam tribus hta-is ante coenamex- 

■^■^ERVATIO  ^  . 

^ifiepuexte^fione vertebraramyCoSi vektb  Coquantur lentoigne,& ipuma  auffetatiiif,poftei 
re feluiio  exorta.  adde  ^  ■ 

p  Xifticusquidamesaltoinarcamdelaprusjco!-  .  radic^  angelica 

lxiom&cervicemfibicontudiE,abfqueuIiata-  '  pceonis- 

men&adaraautdislocatiohejutpofteaderaon-  cariophyllat*  Sn.  jb 

ftrafaHnuSimdedojprpauktimexortuseft.  Poft  kerK betonica^ 

dies  aKquotjCum  Empiricum  queridam  in  confio  rofmarini 

linm  advocaffet,  ipfum  segrura  in  terram  collocatj  majoranx 

&rafl:icorobuftiflimoconfticuto,  quihumeros  Invias 

deorfum  deprimeret,  mfcamnumafcendit  empi-  ,  ivsartHttici 

MCDS  ,  &ambabusmanibusrubraandibulismfe-  flof.&foKprimularVtrBan.K4.ib 


tempore  quotidie  de  h 
rintervalla  pilulisaure 
de  Eu^orbio  &  Agari 


OBSERVAT.  CHIRURGlC. 

^i,r  inconfiUam  mc  adiubmt.  VermncumanUam  ipja  nimirum  radice  age6a.Cgm  vero  ex  teto  iy.  ^y. 

ObJ.^o,  a>mutantai:  ,naila  etiam reftitutioi^i^relix- 

raamplnisuUDoluit-Hancpb&iiodumm  manos  qoitnraprscipitemque  morteminferunc-Hade-  ^ 
Empiriciinddififea&eodemmodojurderaftico  nusVESAUtlS.  ^ 

tMximns^tradatamfmir^  fimili^ueplanemodo  ^  -CaaOTmjquianuHamhomffl  iymptomatnm 
none  a£c^a  npbiU  quodam  ac  fide  di^o  homine  in  prsallegatis  ^ris  apparaerit^nullam  quoq^  dis- 

mihi  pplanim  locafiionemj  fed  contufioncm  tanmmmodb,qu<e  • 

Admonitio  ad  Tyrones.  Hzc  recenfereplacmt,utimpoftiirafimulaci- 

gnoranaaEmpiriconunnonnulloru,  quife  mira. 

Ut n!eiliociis& decens extenfio infraSurisac  biliajimoimpoiEbiliain hujusmodi  luxatibmbus 
'  dislocationibus  neceflaria,  fic  nimis  violentape-  pr^ftitifle  glorimnui  detegatur  atque  palam  fiat. 

riculola  eft  ,& plurima  maximaque  incommoda 

Ctmmnt.  infert-Ex  nimia Stviolenta  extehfione  membro-  — — - ■  '  '  - -  - - 

rumdolorvehemensdnfiammatio,febris,ph!eg-  OBSERVATIO  XXXI. 
*/f«S»-n,<5ne  .oi,yul(;o&paralyfisonriloIent.Nonnun-  -  ,  -  „ 

”•  quam&mufculos  diyulfosfuiffe,  Galenustefta-  Nafas  idifctJJiB  qmmodo  nlhtumi 

Inr.Ex  mitidriTerb quam  par  eftextenfione.ofla  A  Nnoiyso.CumDuxSabaudiaeGencvenfib. 
inter  fe  fricantur  quidemdn  naturalem  tamen  fi—  «TjjgJhim  inferretjincidit  in  mamis  militii  pupH^ 
tumreducinonpoflunt.  .  qu2dacaftaac^ia,SufannaN.nominequamcum 

•  Modiis  itaque  &  mediocritasobfervanda  eft,  ftuprarefruftra  tentafient,atq;  haede  re  maxima 
qa2  ex  membri  &  mufculof  um  magnitudine  ac  fr a  perciti  efleht,nafum  ipfi  ablcidenint.  Poft  an^ 
robore  fumicur.  Quandoquidem  ofla  magna&  nosduosvenicLaulannam,ubituncdegebatDn. 
inu(culiroagnijqualesfuntfemoris,humeri,abi£e,  JoH..GRiFFONins,Chirurgusutingeniofiifimus, 
&c.validifiimam extenfionemrequ!runt.Sinofli  fic&inpraxifeiic^mus,quicumipfam  cur^d^ 
eKigua&mufculiparvifuerintjinitiorquoqueex-  & nafum reftituendum fulcepilTet  ,  ita fatisfecit 
tenfio  fieri  debet,ut  Galenus  loco  prs^Uegato  fu-  promifiis  &  nafum  reftituitjut  maximacum  admi-  , 
-  ■  fiusmonct.Eft&rationalisacfidelisChirurgiof-  rationeomnium ,  ipfumartificialem  &facUtium 
ficium,inprimispr2nolcere,ari  membrum  fitfra-  efie,vix  appareret.  Quemadmodum  ego  ipfrmet 
dumdisIocatumvenecnePfepifljmeenimevenit,  non  raro  vidi  &obfervavi:Adhuncenimulque 

factio  circa  ^ticulos  oriantur , .  cum  umen  nuila  tronam,Dominam  Judith  Mace> viduam  Domini 
fraduraautdislocatio  adfir.  Inhisquampericu-  Joachimi  Rohold.  pix  memori®, vivit.  Hyemis 

prxcedenti  obfervationeoftebdimus  ,  quod  ex  nafi  aliquo  modo  Hvelcitj  ut  reliqux  tamen  partes 
prxallegatis  hiftoriis  apparet.  In  iisenimnullam  corporis ntttritur,&fuo4nfu  eftprxditus.Prxdi- 
adfuifie  dislocationem  vertebrarumjUt  falso  Em-  puella  (adhuc  enim  in  ccelibatu  vivit)'ulquc  ad 
pificioxiftimaruntjindecoliigere  licet,  quod pri-  huncannumidij.  Laulannx degit ,  circa  nafum 
misdiebus  vixuliumlymptoma,  prxterdolorem  poftabfolutmcurationemnullainpejusfaftafuit 
gravativumapparueritjquodquemotuscoUinon  mutatio. 

perierit.In  quavis  enini  dislocatiorie,five  comple-  Hujusoperationis  &  curationisprimus  inven¬ 
ta, dolorprotinusutfeqaatur,necefieeft.  Ose-  torfiiit  Casparus  TALiAGOTius,inBononienfi 
nim ,  quod'  fuo  loco  amotiim  eft,  partes  nervolas  GymnafioMedicinxProfefibr  longe  dodtiifimus 
ex  fuisfedibus  naturalibus  reprimit.  Spinx  vero  &ceieberrimus,quioperationem  mncce&cura- 
verticu!x,(utPAULI..!EGlN£TiEverbisutar)fi  tionem Chirurgicam nobiIiflimam,& tama vete- 
perfedam  luxationem  Ihftineant  5  celerrimam  ribusquamneotericisdefideratam  ,  primusferi— 
morteminducunt,  Neq;  enim  levem  comprelTio-  ptispofteritatireliquit.DominusGRiFFONiusve- 
nemfpirix medulla fuftinet  :  quandoianeetiam  rbexcujufdaperegriniltali  jLaufannatranseun-  - 
nervorum  folum  ex  ipfa exortus,  fi  comprimatur,  tis,  &  a  Domino  D.  Casparo  Talia  cotio  cu- 
•  adpericuluminducendamfumciat,  ^  ,  rati,  relatione,nonnulk  primordia  habuerat,  reli- 

Eftigitur  luxatio  vertebrarum fpinx (fi perfe-  quafuainduil:ria,eciafitaIib.operationib.nunqua 
£ta  &  completa  fuerit)  ob nobilitatem medullx,  interfuiflet,necfcripEaDn.Taiiacotiihacdeope- 
CtlCsts  IS  ^namin  fecontinet,PAUL!,aIiarumqueI^ten-  ratioeextitifiec.perfecit.Idqjeo  pianemodoque- 
e.ildriVi  tia,mortaUs.  Luxatio  porro  vertebrarum  coiliim-  admodumDn.D.Taliacotiusipfum  deferibit., 

/.  perfeaafiveincompleta,etfi  mortemmomenta- 

4/<a.f.  neamnonadferi;,collumtamendetorquet,facics-  —  — ^ — - - - — _ — —  ' 

iraai.e^i  qyefitlivida,cumvocis  &rerpiratiomsdifficuIta-  O  B  ^  E  R  V  A'T.  XXXII. 

FiPuUrum  infiritrkmixiU  comjendufi 
Rfl/a»;//.!,  fivearticuluscapitis(y£SALIIauthoritate&ver-  curatio. 

1. 1 8.  Chi  bis  utor)  adeo  magni  eft  momenti  animalibus,  ut  P\  1  fikiles  &  longx  curauonis  utplurimum  fiint 
Tutgk.  in  oEnnium  follis 'rion  dicam  luxationem  magnam,  L^fiftuixinferiorismaxiilx,  prxcipuequxpoft 
mTio  deflexione  quidem,vei  temporis  momento  dolorem  denrium  accidunt,quomodo  aurem  ego 

vo-  hactenus  felicitereascuraverim,paucisdcdararc  ' 


EXBM- 


C  E  N  T  U^R  J  A.  in.  iiy- 

!  '  ExEKPLtiM  I.  EmplaflrodiacalcitfisoSi&puIverisalattiioiiH- 

'  toes  auffDtm eanDe  Hadms,con&igni-  ftiindim.ficqaemrationemfpacio  trigintadie- 

,  ^^ens.Vehementiflkio  dolore  cuimdam  romfeljatarabfolvi. 

molaris  vexabatur.  Adiit Barfaitonfo-  Exempium  IL 

ai fiadadeods' eminentia  radicemlnal*  jaTCmsquidamGobmenfis^iionexoblcnra 
reUqoit,  inde  continuato  dolore,  exortte  familia  oriundus,  ^  fimili  morbo  laboraret, 
S^fcd£scircadentisradicem,qaoruptoex-  inmmusbarbimnfommadit,  quivtois  &  per 
ieribs,panlatimreraifitdolor, ulcus  vero  ( quod  inenles3liquotfruftraadhibitis'reraedus,taadem 
-  ^ombdoconfolidarepomitbafbitonfor,qui  me coninlmt,  &qmdnam  amplius  agendum  ef- 
Stemextraxerat)infiftu!amdegeneravit.Cum  fet,ameinquifivit,  cuiprzfcnptam  methodum 

^  fflortemptzftantiflimi  Viri,  Du.' C O  S  M I  fideUtet  communicavi ,  qua  &  brevi  fanams  fuit 

SI.OTANI,pr2ceptori5mellongeHd^mi,ex  zger.  ,  tir 

aulaPrincipisinpatriareverfuseirem,auxiliume-  txEMELUM  111. 

gmimploravit.  Sedquiain  Galliamproficifcen-  Anno  1599.  Geneva  puellam  fimili  mbtbo 
aijammimusmihieflet,curationerohanc,quam  laborantem, ruperiorimethodofanitad,Dei  bfr 
verebarlongamfore,a2eredinonaudebam.  neficio  ,  reftitui. 

Poft  meum  itaque  abitum,  diverlbrum Chi-  ExempluM  IV. 

rurgonimconriliaimplotavit:fedftuftrl,donec  .  Anno  tfjd;  Colonia  in  6£t 
£20  quintopoftannoadpaternos  lares reverfus,  indomOjCm  Gammarus  pro  infigoicft,adore- 
cutanonem  DEI  beneEcio  infra  feriptis  reme-  fcentein  decem  annorum  natum,  &  fiftulainfe- 
diisfeliciterabrolvi.  ,  '  '  '  >  Horis  maxilla  laborantem ,  curandum  habui. 

Inftituta optima  vians  raaone,  fequentem  Huiciatis,&interpofitisvicibus,expurgatocor- 
eshibui potiunculam.  pote,  fecundum  pradominantis  humorisnara- 

PulverisPaflaphantigi.dethrcam  de-  ram,radicesnonftuIlaSdentiumextra^  'Deinde 
codo  betonica ,  lalvia  .  rofmarini  &  fiftulam  fuperiori  methodo  brevi  fanavL 

majarana  _  - - - ^ - - - -  . 

;Poftridie  venam  in  cubito  incidi.  OBSERVATIO  XXXIU. 

Deinde  materiam incapimlequenti  deeoao  InmernudefUmiiqueinferurismiXtttie  . 


^"^^TaAStrfll^betonica,  quomodo  fina, a.  >' 

■  Scabiofa,  TSjObilis  matrona  Bafileai  ex  morbo  acuto 

Veronica,  .I-^fanitatireftituta,  defluxionead  dentesinfe- 

Cufcuta,  .  '  ‘  rioris  maxilla, finiari  lateris, cum  per  multos 

Agrimonia  an.  M.).!  nienfes  vexata  eiret,necdentem,adqueincatar- 

Summitatum  rofmarinw  thus decumbebat,abi extrahendum  curalTetjtan- 

Majoranav  '  ■  •  .  dem  circa  radicem  ipfius 'fexortainfiammatiohe, 

'  Florum  SalviaSc  .  .  &  dolore  maximo,  generatus  ea abfceflTus.  Qo^o 

-  Piimulavetisan.M/1?.  '  exterius  rupto,  remifit  dolor:  nifi  quod  inter 

SemianifiSc  inafficandum  &  loquendum,  moleffiam  dolo^  ■ 

Emniculian.Sij.  ,  temquealiquemfemperfentiret  Ulcusinfiau- 

liquiritiaj.  lam  degeneratum,  per  annos  quatuordecim  a- 

Coquanturinaquaadconfumptionemter-  ptrtumroanBt.  Interim  etii  variorum  Chirur- 
«apartis.  Hujus  colatura  per  triduum  in  aurora  gordmconfiliaauxiliaque  imploraret,  multata- 
calide  ad  |uij.  meile  defpumato  dulcorata,  eX-  menfruaratentavit.  NuUusenim  deextradtio-^ 
hibuL  PoBca.  he  dentis  cogitaverat ,  imopotiusextrafiio- 

R.  Ejusdem  decoai  colatura  ibj.  nem  omnes  dilTuare^t.  Ego  cum  Anno  id  io. 

Toliommfenamundat,|ij.  ferchilSiiio  Prindpi  Janutio Radxiviluo  Li- 

Agaria  rccent.trocifcau^&  ■  tuaniaDucbinindifEciliacIongomorboope- 

Rhabatbari  elea.anagij.  ram  meam- impertirem  ,  ad  matronam  quoque 

Maneant  in  iufuGonehorasduodecim,  deinr  hanc  (  qua  jam  fexagefimumaniium  atatispra- 
deitcrunilenifetca!efaaa,fortiterexprimantur:  tergtelTaeft j  accerlitusfui.  Tum  fuperiorem 

Exprcflioneadmiicefyrupi  de  betonica  Si  tofati  partem  dentis, ad  cujus  radicem  fiftula  erat,  ad 
folutivi.compoiiticumRhabarb.AgaricoiSe*  alveolumfereufqueerbfuminveni.  Semelatque 
naam^j.  Mifce,  fiat  potio  pro  quatuorma-  iterumexpurgatocorpbreradiccra  dentisexna- 
jtutinis.  Tandem  iumpfit  fequentes  pilulas.-  •  xi.' Pollea  turundam  unguento  nbftro  ad  coUdfi- 
R.  Maflapilularain  autearumSc  tatem  abfumendam  impofui ,  erola  callolitate 

Aggregativaruman.9.j.i5.  pulverem  pracipitatum^uotidie  inlperfi.&Em- 

Trochilcornm  alhand.  &  plaft.  palmeum  applidui ,  net  ihedicamena  hac 

Diavridiian.gran.quatuor.  matavi,ufquedamalcusperfefielanammeirec. 

Cum  5rupo  de ftoechade formentur piluL  quodintramenfemcontigit.  Radix aufem  den- 
quinque,  quadiluculo  fumantur.  tis  erofa,  inaquaUs,  &  materia  quadamlapidola 

Praparato  fatis  corpore,  radices  dentis  ef-  per  laminas  difpofita  ,  obduda  erat.  Curationi 
fodi ,  Calliditatem  ver^  filhila ,  unguento  quo-  quotidie  interfaeruncDn.Coiiftantinus,Ecclelia 
dam caulHcoabfumpfi ,  &  ulcus  unguento  de  Gallicana,quaBafileaeft,min!fterfideliinmus. 
fucco  Apii  mundificavi,  tandemque  cicatricem  D.EmanuelUrfl:ifius,artiumliberaliumMagifter. 

OBSER- 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 


-  OBSERVAT.  XXXIV. 

Sx  intumefaclione  &  Jupfuntione  jlrams, 
propter  catiarrhxm:morsfeqauta. 

T>  EyerendusDn.JoHAN.CHRisiNETns' J  ad 

diyiim  Martinum  in  przfcaara&rodunen- 

&  verbi  divini  minifter  fideliffimns,  homo  pius,& 
feptuagcfimumannamztatisprz,t^effu%aja- 

coinmodo  przterquam  quod  aliquando  per  dies 
aHquotraucus fieret  ,  idqueproptercatarrhumj 
qui  ad  fauces  aiperamque  arteriatd  defluebat. 
Circa  principium  menfis  Octobris  idoS,  prius 


nrafimus,acfinguluvicibusnonHihiliftinsniate. 

riz  eatraaimus :  hinc  aliquo  modo  vinum ,  aciae 
raygdalamm  forbere  ccepit :  Quapropter  res 
lim  jamommnbintuto  effeesiftimans.meafe 
dimifie  Poft  meum  vero  abimm,quia  jam  pro¬ 
pter  przcedentiamediaadfummamdebilitatio- 

nem  extenuationemque  pervenerat ,  cefopbagus 
quinetiam  iterum  .  utprihs.a  materia  ifta  larida 
clauderetur,  non  diu  poft  omnino  corpore  exte¬ 
nuato,  extin&b  exhauftoqueac  abfumpto  calore 
innato  &  humido  radicali ,  animam  DEO  placidd 
pie^ereddidit. 


bat,o£cio  luo  concionando  fungebatur.  Tan¬ 
dem  ciim  nialum  luum  de  die  in  diemingravelce- 
-revideret  ,  necquicquamampliusingererepof. 
fet ,  Laufannz  a  clarif.  Viro  Dn.  ABELE  RO¬ 
SCIO  ,  Do(5i:oreMcdicoceieberrimo3auxilium 
petiit.  Is  przterquam  quodenema,  potiunculam 
laxativam ,  inunfiiones  &  cataplafmatamifit,me 
advocandum  quoque  luafitmt^uidnam  mali,  an- 
que  aliquid,quod  manualem  operationem  requi¬ 
reret  ,  fubefletjiriveftigarem.  Enema  quidem, 
liecabfquefrufiu,  accipit:  de  potiuncula  tamen 
ne,  guttulam  haurire  potuit.  Quapropter  ego 
,  feptimoNovemb-accerfitus,  optimum  ac  pium 
jftuin  lenem  ^pra  modum  dcbiiem,cum  pullii  in- 

nihil  quicquam  cibi  aut  potus ,  imo  nec  julcuium 
Ibrberepotuerattcum  primum  epim  epiglottidem 

que  tulliendo  ,  fed  conatu  aliquo,  mplefto  ilU 
iterum  expellere  coafius  fuit...  ‘Interim appeti¬ 
tus  niinime  depravatus  erat, ita  ut  fepilfime  exciar 
inaret:  Heu  memiferum,quifaffiepgreo.,.  Ad 
latus  alperzarteri2ilmftrz,partis,ftrumaappen- 

quabat  ':  non  ufque  adebdura  ,  nequealperz 

hequerefpiratio.nisautlqquelzdifiicultas  j  nul¬ 
lus  item  dolor  aderat.  Speculo  oris  depreflalin- 
gua,circauvulam  &  amygdalas  nihilpfzteraatu- 
raleanimadverterelicuicmalum  enim  multo pro- 
firadiushzrebat.  (^apropterpetutzgeri,  ut 
ilyloargrateo  inveftigar(jm,an  obftaculum  hoc- 
ce  celopibago  eximere  pblTem..  Cathetereita- 
quebeneincurvaco,cuilpongiamamiexeramim- 
miflbcefophago ,  eregione  principii  fterni,  ubi 

anguftiam  offendi ,  ut  catheter  nonnilwriolcntia 
quadamintrudi  poflet.  ImmilTo  tamen,iterum- 
queextracto,  materia  quzdam  yifdda  gludnofa- 


OBSERVAT.IO  XXXV. 

Hejlrttmt  pertculo/iexcifione. 

A  Nno  1556.  una  cum  clarfffimo  aclongecele- 
Uberrimo  Viro  DN.JANO  ANTON.  SA- 
EJi.CENO,Medico  regio  Genevz  ad  puellam  u- 

fui.  Laborabat  illaftruma  exdextra  partecolife. 

Illa,quia  alperzarteriz&nervo  recurrenti  tenaci. 
teradhzrebat,relpirationem  ac  vocem  utcunque 
intefcipiebat.Quapropter,ne  in  pofteriin  defor. 
mi tas  aliqua  inde  exoriretur  ,  atque  cuni  in^matri- 
moninm  collocanda, idfpG  dedecorieflet ,  petiit 
mater,utftrumam  hancce  excideremjldqiie  quia 
magnitudinem  ovianferis  vixadzquabat,facile  & 
abfqucpeticulofierippire,  fibiperfuadeHA,  ego 
tamen  fimul  ac  clariffiihusDNF.SARACENUSin 
contrariafuimusfententia;  manum^ndadfiibere 
omnino  recufavimus,qnaodoquid.em  honfolum 
hzmorrhagiam  periculolam  .verum  etiam  vocis 

expartedepravationem,deperditioncmquevcre- 

Yenzenimjugularesfimul&nervusrecurrenS 
iftiuslatens ,  ftrumahacintertextuseffevidcba-  ' 
tjjrrdimifirriusitaque^gram,- •  ' 

Noirdiu  poft  temerarius  quidamTTonnonien- 
fis  in  urbem  venit,  cui  adduSa  puella,facillime  & 
abfque  ullo  periculo  ftrumamhancceexlcindere  ■ 
HpolTe ,  audader  promittebat ,  de  precio  cum  ' 
ipf6conveniunt:numeraturpecunia,fcdadKibita 
n6vacula,in  ipla  operationefpiritumDeoreddi- 
dit,-maximocumiuduac  ddlorematris,  quzvi* 
dua  hanc  unicam  habebat  filiam.  Temerarius 
Empiricusin  carcerem  projedtus ,  «xevafit  ,tahi. 
demaMagiftratumulccatus,dimiirusfnit.  Hzc 
in  gratiam  tyronum  recenlere  placuit  ut  ia  ' 
hujufmodi  Calibus  cauti  fiutac 

prudentes.  i 


CENTURIA 

OBSERVATIO  XXXVI.  fraermh 


in. 


Vabiert  PeSerU,  cum  fulmonit  jr/ofidm-efrovocmdaprifittaeis. 


'^ahar.fuh.^atcca  remedia  adhi- 
•rdMmheztuddiCis iterum  at^  iterum 
■o!Vocu»deprepi»atis.  Hisirthantuf^ 
isg^eftimejefehabettflixa' 

"(^^efrefentiscafiaMita 

jUuJirisfmiPrixcifitae  Demini,  ...  ,  rimie«r,in,juihustuitm judicium  e  , 

Ds. EUDOVICI  LANDGRAVn  HASS^  enimunumhtc vtdneretie Jine ^aeji^lmenis U- 
Medicas  ordinarius,  &inllluftri  JietiefierifetHerit?  Bgeijuidefrimadietotium  ea 

AcademkGieflenaMedicina:  miniene  fui^ued  fulmo  ijue^neceffarie  graviter 

Profeflbr,  vulneratus faerit,juhfei)Hentihmaute  diebus, nihil 

rireClariff!me&Pr4a»mftme  quicquamferfg»ac<iUigeas,dem.edo  vulneratienis 

Dti.  GVJLHPL  MO  FAB  R ICIO,  cegitareciepit,numetiamejusmodivulneratiepeffi. 

,^edico& chirurge  ceUhri,‘Dn.&  iilisjitahfq^gravifulmomsvulnerationei  Alecum 

amice  fue  hac derecegitans,metufulmemiferpenderec<efi,  ^ 

S,  p.  D.  '  Jimu!q;reJpiratiehis  partes  diverfiucenjiderando, 

'T'ylmeratamihifuitcuaprafemia,fatudiueX-  prebabiUterJlatui,juvenehunc invehementi/ima 
1  ljuaaead^srPeriti/.&Clari/ime,utnihilma.  expiratiene,cur»pulmenespemtusincidum,fuife 
msinvetishaierejquampredignitatetihiquu^iam  transfeffum.Qmdauteanfamprahuerithuicexpi- 
^^,r,h^,urhexhibere.,rednemsnht^^^^^^^ 


sille  brevi tempe-  caufamd-, 


.  tedemuegertti  ^ 

mi  caeriq,  cenfluerentauumq,  judiciu  ingravijft-  neratmi  rejpendej  tlU,promptssfme,feclamoreve- 
misi4ei&us  expeterent.  HincfeBu,utpefipefuis  hementiertfuumsUverfarmmpovec^e.Gtmaute. 
.privMts  puhlicuq^  meis  negetits,  ad  auldMuflrifi.  vexmtenfernenaliterquamexpirMtenefai,cum- 


■  ee  tpfe  rttememcixiuefutt  vule 


.privatis  puhlicisq^  meis  negetits , 

'  mei  Principis  DarmJiaSuatq^pefil^delbergt  ^  ^ 

.  utecemitarer,ebcenverjatienemtudamscammiht  fidfirtei 

perauamerati.  Etjivereaheetemperecerperibus  tiamtenaemtumat. 

‘r.:!!...: - — .,.^^~a„;.„d.nosfejunaoseffe,  gniera  lajes  fuife. 

- miciis  ,  Sedmirabiturfi 


tettAtterquamexpa-MteMejiatpsum- 


cerperis  animiq^  valetudine, DPI ^at4cumrm 

adkucgaudere:dete,tuisq^,fireciprecu>"A,..:«.: 

!u,  nihilmihi  gratius.  Js!evi,quekhac', 


benieanefiraai .  , ,  ,  ,  _  .  .  , 

- - -  •  - mamparttscepimprateliqmquetidie fundunt. 

's  ffinc  igitHrfeCHndadubitatiofequitttrpAnhdtcvulu 
^  u.  neradimiusapertaeffedebuerimrNegativerejpen. 

tedhacviceperjcri-  dee,quianennecejfariumefe videtur, diutiusvuJ- 

_  ^  lamquedvirjuve-  »erapeaerisdcPfilidatienedefendere,quandenihil 

visnebilis,antemenfemncbiscSdmirabilivulnera.  purulentamaterie,velthremberumfangiinisinca. 

fcat,%uscafushiforiamp£c[acetpe.  Faaufuit  musinCent.preb.therapJec.‘;!qu4  ^.Centrufium  Vu. 
inferiisiPativit.Ciirijli.utnehilisquidjtmiuvenis,  veremtriiecencedimustunctemperis ,  ubimateriaP‘‘ 
fudierura gratia  nebiscum  vivens,mihicenterra-  purulenta,inipfa  cavitatetheracisetiamcelUgitur: 
netu, nea^netemporeciviscujmddades  aggrede-  inquecafunotantum apertaretinenda fient  vulne-"„ 

nibushuicreieccafaneprabentibus,'SrperJanuari-  visudiisqiraedicamentts natura fuccurrendumejfe, 

magladieracutieritransfodsretur,inPreeuntevul-  putamus.Hu\usretes . ' . ■ 

nerenenprectddfiemecirca^.vela.  ceJlZfup,erio-  viciniaqueq-.habuiin 
remyeodemq^mrfusfiibfcapHla^nonfrocule jpina  in feBore vulnerato 

debilit  digicultate^fterejpiratiqnie  imntinrnte,pa.  - 

ruJpeiruperefeputabam,totuuiniJiaepiniene,que, 

finegavipulmenisatquefertajfisetiaminfigniva  - ^ - - 

firutaJienetalisvulneraticfiertnenpofet,prafertm  fierifoletdnterdumpreptermalignitatemputrefcen- 
cumprsterdiau vulnus  latierigladio  circa  axillas  tispulmenisaumfiemmaviriumimbecillitatefebri- 
■  m  nenjlnefujpicienetransfejfaru.venaru&dr-  litjuecalore,cutisexanthemataruhra,moreinerum, 

-r.  - - Sedquidptl  quapetechialibusfebrih.prepriafunt,  erumpebant. 

tcule  ,  graviera  Jdndem  tamen  cumdiu  fatis  apertum  ejfetvulnus, 
.viresfinfimfefereceUigerunt,  ipfi-.mq-,peausatq;pul»seheseptimeexpurgarentur, 
nihil  jputt  purulenti ,  nihil  mjfts ,  nihil  Sfficilieris  cenvalefcere  ccepit  agerMhuc  hedieperfeBe  reftitu- 
rejpiratienis, parum  caleris  febrilis,  atq,  excedentis  tus  vivens,  qued  naturaipfius  vegeta&fangesnea 
fitts,tnprimatantum  hebdemade  ac  ee  tempore  fuit  potius  adfiribendumefepute.  Quocirca  protertia 
,  obfervatum.FulneramorefoliteperChir,fgostra.  ‘dubitatiL ,  vides  Je  iincliffre,pulZnescon- 
f  Savimuepsopaucapurisoptimecoaicopiaquotidie  folidaripoffeficet centrariumpateatex eisrationi-^" 
profiueme,utjierifoletinmorbispeaoris:  inte-rihs  bus ,  quih’ demonfirant authoresclasftci,  phthificos 


'  OBSERVAT.  CHIKURGIC. 

nur  ./rcen^iamiKHraiiUseJft.  Sed  alia  efifibttiscm-  cidi,tKmetiamproalustT'a?i!7aisji5,Maximi!shi. 

^  ’jniiit,qtiafadnieiirmtatetemparisexfontintiilpl-  heogrezias^ilnejKepmipisfmammeianohferviot- 
xienihKs  atrib.  dccedeni  flenmxjge  hereStaria  tiamricrfKsoffero.  Benevole ,  (S- ^iusqHomrece^ 
veletiamodfiititiofidmonnmienhecittitote-.&olia  das  ambis,  mede^tutmjrimumcmkrenff». 
^rotioeyMrmdifohaionisaminsiiqoafafeevssl-  Cias.  Baetim  Giejfe -ip'.  o^eil  i6ij.  - 
mu  in  fAjeSo  laborante  rohstfiu)ri,co»>?mdiffln!ie  Tuus 

medkamentijrqiidtidieinjeBis.ipsdqiiematendfte.  Greoorius  Horstius. 

eiae^}oJ’'‘T^imMitabki^TmLICEMmBXZ,  OBSERVATIO  XXXVR 

M«s  CiiirKr^mBefieenfe^ajiiittirHndasinvglna-ihm  ■  De  .  '  -  ~ 

ci^,^p.?f<>ri<fenitmrejicit,ipfam<pufan^  tMirahiliquadamUamorrhagiaumhincUa 

rsacfinh./diamvecoSeSam^matertamgerpedores.^rraajtt,  ■uiroejuodamoheru,-viarmq,mdefuh-  ' 

DN.GaE'GORIO  HOR.STIO,PMo- 

SsntUChi-anmsameib.cffUam-fiudhfia^^^^  ctiiinfc^  fummo,  Iliuftr.  I^dgravu  &c. 

turgi  tH-^orevtfkerdaOiduitftrtinddtfatislongafernegii-  '  Medico  ordinario,  &  in  illuftri  Academia’ 

fundt  'cheirftrgorumadcavttatempervenerant,  Giei&na  Medicina  P/bfclTori  longe  .. 

vita  fericulo  gefid^  ^  celeberrmo,  ■  /  ' 

zi'jnt7  ^itbdipiihmtamentanderanegrytiHidemalteratis^  Guilhelmus  Fabricius  Hildanus  -  . 

cafftfotihqndtmanefmtbberatHSpacpfimodfim  Z>.  .  V 

flenar4erefitmiis:nBntamenvideo,^uomodoufn6  CTatueram,  vir  ampliffime ,  fautor  &  ami.ee 
eitr/tmjf&iituse  rejtatpjfity^cuni altas  naiura^  tjua  ‘^fubmiisehonorMde,  ex  hiiire regionibus iioa 
admtniCftl^abartfex^eUat^  €xfHrgamnem'pi‘  difcedere ,  niij  te  prius  GieiTainvifi^em.  Cum 
dxUcetfmtrfiutyrummtmmehaherepifa^  Idoceft,  vero  ad  nobiliffimiim  ac-ftreniium  v^rum,  I>n. 
^fiod  pre  dubttatione  4  .Jkbjtcerevlacuif ,  ac  a  te  in-  W  o  LFCANGUMAnAMUMa  ScH'®^  At  b  ach, 
telhgara-i^mddehma^eYtionefennM.  Qmdentm  <i*ii*F.Exc. peramanter fa!utat.,pervCHiflernj te 
futasex^eBandfimeJ[e,fipurttknta7naeertd€olle-  adthermascum  Generofo  vjj-o  Dn.PHILIPPQ 
£la  ctrcacavttacem  t  zbidemrettfietartamdui  3  do-  COMIT  E  SOLMENSIprofeftum  fuifTejesDn.' 
;  nec {pfametfjatfirAviamexpargattoms  occultam^  I5.FABR.O,  communi  ndfiro  amico.  inteUesi.' 
fd)t  Jedne manamMceram-impleat  epf~  Doluit,  imb  &  etiamnunc dolet  abrenriain  tu^; 

fiola^fitbJ^OjCtbc  tatseiHefeUc^mHmnovt anmaa-  inKrimtamen  quiacoramtibiadeffe-mihi,  proh, 
fpiciumex  antmo precor,  teque  tUiS,  ac  Reipf4bl.  doJor,nunc.nonlicet,hocceepiftolio,antequam.. 
dcattsfime  valere  c^to.  Dabam  rapnn^GteJfa  ad  meosredirem  (quod  volente DEQbrevi.fiec); 
fant{ar»i6i^,  -  teinviiereftatui.  DeuraqjOpt.Max.luppliciter 

-  -  IDEM  AD  EUNDEM  proiuutertuum felicem:hafacat«xitum,  omnia:.. 

Poftfcriptum.  que  tibi  ex  animi  fententiaruccedant. 

SMsnfesalii^Hotahiere^clariJlimemiDn.Fd^-  Catterbm  Clariffimus  Vir  Dn.  D,  GEORGI- 
BRlCIiquoprafentes  hasbteras adte  dare  voluty  DS  FABEK.,tuasmihiquoqucobtulitliteras,ex, 
^uas  tarmn  ^b  denegatam  perferende  eccafwnem^ ,  quibus  ftrmauram  oculi  &  qus  p|:*terea  mifi, 
aliefHandsH fecHr» rettmettclartsfmsu vtr^n. *D.  ^dcmadtepcrvenifle,iuraniocumg.^diopeii. 
GEOR^i^S  FABER^amicttsnofcercommxnis.  «pi:  .Inclufus cafus  devolnerepeaorismultiim' 
Cafnsifie,  cH}i^defcriptionemadeededi,feUcisft‘  placet,!p^umq^eterti^ecenturi^,DEO  dantein- 


do  menje  valnirationis completo, propter  eminen-  niet  docte  umuJ  &  erudite  lolvis-;  itaqueutego 
temfiigbcationem,cenjobdatisomninovHlnerib.ex‘-  uoduas  Athenas  feram,  fupcrvacalleumj  imb  &■. 
t&ni6\  afihmate  ^uajt  prahenfus,  pericUtaretHr ,  propter  penur^  odi,  &  quod  ionge  a.bi*- 

tffsjf,  atrophiae^  hebiicafehi pUrrimam afiiEifu,  &adverferiis  meis  abfim,  vix  mihi  K- 

adhibiiis  tamen  convenientibM  remediis,  fidphx.  4^  primam  tamen  qusftionem  addo,  fu-  ' 
rtsinprimtsbal/amoeerebinthinatVyCumj^rupo  jpt-  perhcicm pulmonis  tatummodb  vulneratam, ne- 
jabino  commixto  ^purulenta  maaerUin  ipfapabno-  quevalamagna  in  nobili  iftokfa  fuMe,metecum-  - 
numfi*hfantiacoUeHa,tnenfisracumdimidia,per  confentire.  SuperlicicmTnim.atque  extreinita-. 
diem  naturalem  rejeBafmt,  quofoBo,  virescorro-  pulmonis,  uri  quoque  hepatis,  aliquando  abf- 

borando 3  fulmonumexulcerationem detergendo^  que morris^iferimine  vulnerari  pofle,  exempla 
confiiidando ,  itdconvaluityuiper menfemunum^  quoque  in  obfervationibus  meis  reperiuntUr.  * . 
at^uealterumah  t^bu.medicam^tuabpnue.  Ptp  fecundo  quKris.  Vulnera  peSork 
rit,eg-fOtitisincxiinaqtiamfenesMedicosielteriia  diu  retinenda  an  liiit,, nec  ne  h  Ego.caderadi- 
adjiinterittim qiiifivmt,remistentetie^fierHlema  flinaione.quamluquoqueproppuisjutor;  ni- 

rejetlio«e,fir»ilib)uq>ie  ^/neptomatis tabem  fndtt-  mirum  fi  fanum  eft  corpus,  U  vulnus  recenter 
tentihiu,quamcbcaafamoftimirefliitatu,hai:fe-  infliSum  ,  neque  fanguis  aut  pus  ullum  in  pe-  . 
ftmana^faosahiredecrevit.ltideqHidfosJitna.  deore  collatum,  vulnus  utaiaapertum.maneat, 
tttrajavemUs ,  &  qaammirabiliiJitDEVS in  ope-  minime  opus  eft.  Interna  enim  vifeera  ab  excerno 
rihmfnis  -.  Catenem  omnia  tnarite  mihitradita  aere  facilekduncur.  In  cacochymicisvcrbcor- 
/«^Je/cr«!J ,  j*«i»  obcaKfamtnmproflrHanrao-  potibus  alia  eft.ratio,  in  eis  cnim  confblidatio. 


CENTURIA  III. 


DR  EMANUELI  URSTISIO^ 

l^,qaamprotmfidercripDonein  Artium  liberaliomMagiftro, 

^.^.jphulas  &  icirrholos  tumores  Guiihtlmus  Fohricim  Hildams. 

. refolvendos  &  dlfoioeiidos » efSca->  Z). 

offirai ,  &  olim  i  clarisfimo  viro,  Dn.  LAM-  VJOn  bvis  eft  ousftio  inter  Chirurgos,  Do- 
BEB-TO  WOLFEiO,  HIuftr.PrtucipisacDo-  iNaiaimeatqueamantiflime  Dn.  URSTKt, 
n^Dn.GtIILHELMI,Juliacenfium,Clivea-  nimirum, an  ulcera  diuturna  &  inveterata  absq; 
fiam  &MoaEeafium,&c.Ducis»Do6:*Medico  pej^culocicatriceobducipo/fmtjnccne?  Non- 
celeber,  &CosmaSlotano,  ejusdem  Principis  uoJli  putant,  ea  minimeelTeconiblidandar&qui- 
Chdrurgoptzftandiruiio ,  pro  Aulico  quo^  demeamob  cauiam,quodnataravel»iperdoa. 
pr*faripti,ma3timoquecumfruau,mepr2ien.  cam. a  multis  fuperfluitatibusfefi 


Il.,R.ad.  bryonia:, 
cyclaminis 

cucumeiis  agrcftis  an.  |j. 


^  Quod  quidem  non  lunpiiciter  ne- 

randum ,  pracipue  in  corporibus  cacochymicis, 
5t  pravis  fuccis  refertis ;  &  io  iis  qui  umverfilibus, 
teluti  decenti  viSus  ratione ,  purgationibus,  hon 


Coquantur 
piftentur&perfe 
ratadmifce 

pulv. radicum  iridis- 


Cujus  rei  exemplum  non  vulgaretibi 
iffN.  Comes  no- 


,.q.CDeindd  communicare  lubuit. 

1  percolentur.  CoUm-  Quidam  in  agro  Paternia. 

mine,  Virpius&  fexagiutai 
cum  per  multos  annos  ulcere  cacoethe  in  cri 
liniliro ,  hmul  atque  multis  magnis  varicibus  1 
boraviflet, tandem  Anno  1  ^  la.  ulceris  hujus  ca 
famein  confilium  adhibuit,  fed  poftquath  omi 
qute  libi  tam  in  vi  tae  regimine ,  quam  ulli  int 


Gum.  oppoponacis 


__  _ _  obfer» 

vanda,  ncceflaria  a  me  intellexiflet.fibiquepro» 
celTusifle  atque  modus  curandi  proclivior  vifus 
effet,  a  me  dilcedit  t  &  pollmodum  empirico 
empirice  curandum  fe  commilit. 

Ulcus  quidem  cutatiim  fuit  ,fed  poftmenfts  a- 
liquotin  finiftro  latere  pleuritide,  cum  maximis 
doloribus  &  febre  correptus,  intra  paucos  dies  a- 
nimam  Deo  pie  reddidit,  ea  vero,  quse  morbo 
““•0**",  duranteexpuebat,  materiam,  qualisanteaeXuU 

gummi  hedera  cereemauere&litaerat,referebanf,Ut:egocum 

ftyracis^latmtaf  an.  Jiij.  diebus  aliouot  ante  ipfius  obicum  ad  bfum^Dca- 

eophorbuj.  v.  tus eflem,  ipfemet vidi. 

fem.ft_aplusagri*  5.,.f  _  _  _  Hincperfpicuumfit,  materiam.qusanteaad 

Arg^Mvm  fahvakonumsje,umextma.|q  quiaexpurgau  non  fiierat,ad 

oleihhorum  peSus  regurgitaffe. 

de  vitelhs  ovorum  Id  autem  quomodo  fiat,  AMBROSraS  PA- 

re  mi  an.  „v.  RjEUS  libro  decimo  feptimo  i  c^ite  quinqua, 

gefirnoprimos  docte  &  diferte  dfrehdit.  Quo 
loco  hiftoriam  annotatione  digni/fimam  de  Do¬ 
mino  SAR.R-d€0,  SecretarioRegis  narrat,  is  ul¬ 
cere  ex  idu  Iclopeti  in  brachio*  cum  multis  va- 
riisque  fyroptomatis  laborans ,  pus  aliquando  per 
urinas  excernebat ,  atque  tum  ulcus  exficcabatur: 
quamprimum  vero  ulcu^  decenter  fluebat,  tum 
^  urinas  iterum  laudabiles,  &nuilopurcpermixtas 
nunc  ut  ad{aabam,tempits  non  fert, 
quapropter  vale  vir  clariifime,  &  atemurofeli- 


adipis  anlcrini 

medulb cruris  vituli  an. |j» 
mucilaginis  feminis  lini. 


radie,  althe 
Mifce&cumfq. 
piaflrum. 


flav*  terebinthini 


Ille  tamen  fanitati  ref . . 

rem  corpus  priusapravlshiimoribus 
rvtvc, cum  kSraT>;Lco5u“grquamm-  “P^fg^t-m.optlmAviausratioobfcrvati  psr- 
iDcmmanterlkluto!  &profummxhLanita-  '“fi"  uobdes  corroborata  fuennt,  tum  absque 
...q^toriesmeexdperedVatusfUiftl.iterum  o">“pe«culoulccm,quautamvisd.uturna&in- 
qnalpoffum,  gratias  ago  miximas.  Prsftantis-  veterata, fanan  polTe.mfimas  exemplis  demon- 
fimum  virum  Dn.  ]OH  ANNEM  BR.EGEN-  difficile  effeti  fed  brevitatis  cauia  u- 

SER.UMexme  quiefo  faluta plurimum.  Iterum  ‘'“““talterumproferrenongravabor, 
vale&miilies.  Laulanuxfi.  Decembris  I6ij. 

OBSERVATIO  XXXIX.  Eftiene.„u,„,u.,umme,v.rpms 

Ex  ukert  quodtm  emfirUe  earato,  fkuritis  dumprodefenliooePatriscfiisftr 
Uthalu  feqHKta,  pugnaret,  idu  fclopeti  vulnus  in 


OBSERVAT.  CHIRUkGIC. 

caminasimicontafioM&offiamcoDtnuooej  Exemplom  IV-  ^  ‘ 

recepit.  ^niikcjm<iiajdvene<juodaniGene7€nfi6b-^^^^^‘ 

,  llQdevariis&di7erfisfpperveDieDtibas(ym-  fervavi  jhieratifle  a  teneris  anms  morbis  vaUe^  ^ 
ptomaos,  vulnus  in  fcetidiflimam  &  finuofiim  obnoxius ,  &  valetudinarius.  Tandem  natiul'  - 
ulcus  degeneravit.  Pofttnenfesnovemabaae-  veludpercrifin  adcxteriorafeleexonerante,  va- 
pto  vulneres  cum  res  plane  deplorata  videireturi  riaplarimat^ue  circamanuum  &  pedum  digitos  j 
me  convenit.  Tum  circa  humerum  dextram,  iteni  metacarpos,  &  circumcirca  talos  crorta 
_  claviculam  ac  homoplatam  ad  ipinam  dorfi  ,  &  fiintnlcera,  cum  iplbrum  quoque  offium  carie* 
cetyicemulquemultavariaquculceraputridafce-  Hinefadum,  ut  per  annos  aliquot  nequclbrc^ 
tidaacfinuolajCumcarieinipKaciavicuIaofiendi.  multo  miniis  ambulate,  vixque  mambus  aHqaid 
Ex  iftis  ^em  ulceribus  pus  copiose  adeo  pro-  apprehendere  potuerit.  Multa  ipfi  variaque  j 
fiuebat,  uttotumindecorpusiummopereexte-  primariis  tam  medicisquamChirur^ejusufbis^ 
nuaretur  atque  debilitaretur.  Et  quiapus,quod  adhibitafucreremedia:  infinita  quin  etiam  os^ 
elffuebat ,  fcetidiflimam  adeo  ,  arbitrabantur  ficula  cariofii  pr^ftantilfimus  Dn,  GRJFBOKI-^ 

-  cun£ci:,ipfiimnoD  diu  fore  fuperibtem,  fi  ulcera  US,  me  pratfente  extrarit,  &  ut  verbo  dicam, 
cicatriceobducerentur,  &  maceria  iUafcMdare-  nihil  eorum,  qux  necell^ria  videbantur,  prater- 
tineretur.  _  mifibm  fuit,  fed  ut  ingenue  ^tear,  parvo  cum 

Egocontra, defamute recuperandabenefpe-  j&ufta:  Ulceraenimmedicamentaomniarerpue- 
rabam :  neque  Ipes  me  fefellit.  Quandoquidem  reddebantur.  Ab  initio  quoqueperannum  iiii 
prfflcripta  optima'  vidcus  ratione, -purgatoque,  tegrumi&uftra,  viresmuitum  imminuebanturt 
^erintervalla  corpore,  exhibitisque  medicamen-  poftea  verb.etfi  pus  quotidie  copiose  efflueret, 
tispartes  nobiles  roborantibus.,  ulcera  mundifi-  non  propterea  tamen  profternebamur,  ledpo* 
cavi,  dcfelidifime-ad  cicatricem  perduxi.  Vixit  tius  augebantur.  TandemaduItiorefado,uU- 
ille  ad  annum  ufque  1615.  bonaque  valetudine  cera  illa  parvo  cum  negotio  ,&  quideiii  fpoute 
fmebatur,  necuUumjncommodumob.coafoU-r  fere  fanata  fuerunt,.  Articuli  quin  etiam  adc6 
.darionempr^didorum  ulcerum  palfuseftTicuti  corroborati  ,  ut  poftmodum  absque  fcipione  . 
tuipfemetquoqueocularis  tcftis  eflepotes.  ipfum,  non  fine  admiratione  Geneva; in^eden- 
Ex  EMPLUisH,  temviderim,red  hxcrarafiint,exquibustamea 


Quid  vulgus  de  matrona  illa  fexagenaria 
Grayaud ,  cui  Anno  j  606.  die  2.0.  OiSrob. 
praricrite ,  tibiam  abfeidi,  fenctebat,  tibi  eri; 
^ris  cognitum  eft. 

Quiaebim  ad  annos  triointa  iftis  ulceribus 
tibia  laboraverat,  cundfei  ( fi  excrementiis  iftis  h 
fhbribus  continuo  ad  ulcera  copiose  fluentibi 


^  mira  illa  natura?  providentia,  aut  potius  Dei  ium- 
ma  mifericordia  in  genus  humanum  elucelcit, 
adeo  ut  etiam  in  deploratis  plane  morbis ,  fuam  ■ 
bonitatemacque  cleraenriamoftendat.  .  Atque  • 
^  h£camantifiimebn.URSTXSI,qniaannotatio> 
nediguai  mulfurnqueadprognofin  faciunt,  te^. 

.  cum  feriptis  communicare  vilum  fuit.  T u  omnia 


;cur)  nihil  aiiudprater  mortem  fu-  ^q“iboniqueconfuIe,&vaIe  cumtuisombibu»,- 


bita^am  exlpeftandamrebantur ,  convalu 
dem  &  ad  annum  Kjij.mcnfemJanuar.  1 
incolumis  vixit,  tandemqueplan^  decfeph 
fii2  finem  impofuit: '  Sed  corpus  hujus  ma 

Inenles  aliquot  poft  eandem, tum  optima 


quos  tccum  ego ,  &  uxot  mea,  plurimum  faluta- 
P  £  ND  ?  X 

Anno  1^28.  circafinem  Menfis  Martii  j  juve¬ 
nis  quidam  peregrinus  20.  annoruiri,  ex  proxi¬ 
mo  pago  Bcrnam  ad  diverforium  publicum  Co- 


ratione,  tum  multis  ac  diverlis  purgationibus,  a-  ^‘^”®*^^^'^'^^sfuit,mcqueadvocarijuflit.  lUe 
pozematibus,  &  medicamentis  partes  nobiles  ^^nta  anguftiapeaoris  torquebatur, utvixfpiri- 
corroborantibus,  prsparatum  fuerat»  tum  Eraherepoflet,&pu]fusvixapparerctiqua*- 

Reticere  tamen  hic  mminY^pofiiim,  me  ali-  P*'opter  ipfum  nbndiu  ruperftitemfore,adlW 
quando  ulcera  curanda  habuifie,  qu^^nuilis  re-  «bus  fignificavi.  Prxfcripfi  quidem  'noHnuUa,' 
mediis, builaqucarceautinduftriaadhibita, fana-  decoctum  perorale,  espe£torantia,-.,un,- 
ri potuerunt:  Multum  tamen  segris ad amifTam  g_«entumpcaor^e.Epithemata.redadcarposfaU 
lanitatem  recuperandam  profuiffe,  tandemque  ^^jp‘>““^^culamitemexf}'rupodepomis,&  con-  - 
etiam  naturae  beneficio  fanata  fuifle,  exemplo  efie  ^^l^^*^^s,cumaquabuglofl£,&  fczhioisti 

poteft  ledfruftra.  Eadem  enim  noftecatarrho  fuffoca» 

P  ■  ^  ■  rivo  extindus  fuit. 

aAl  •  •  Caurahujusmorbi&moitisfueratfcabiesu-' 

^  Afthm^ocu^ifte  jCuj^  aliquan-  niverfaiis ,  quamjntempeftive &  Empirice,  cx-' 

tcrato.nlce*  bcn^po.quo  in  peaore.&qui-  Tme  fibi  ci^aVent  ■Cav“f’Sq^’fibVlS' 

dem  inter  epumam  cb.  mveramia-'  Medicus, ncauthorfit,  uthujusmodihomiddia< 

boraverat,;pleniffimeconvaluit.  Etperraultos  abidiotis$:Empiricis  perpetrentur 

annos  deinceps  farius& incolumis  vixit.  Natura  '  _ _  ^  ^  .  • 

“i-:; 

modum  Tua  iponte .  &  absque  ope  medicamento-;  i^olor  lateris  divinitus  fanaftsSt 

rum  ulcus  coniolidatum  fuit,  ut  alibi  ,  DEO  A  Nnqi  5515.  Colonia  ad  Nobilem  qu6ndam,es 

dante,  fuCus  declarabo.  *  -^familiaH  ATZ  VELDIORUM/oraviter  • 


'CENf  ItRiA  HL  aaj 

i^fsntemjrociiJsfiri.VerumpoftdiesaUijaot,  transvelicndisoccupatiiseSemjfijpramodtnnin-  <5^^ 
^^'cinn^onjanireicnSjiiiTialblteefleiii  exe^o  c3laiflem,acdenaoniea£rainbiens  re&igerafret, 

'  ('pariite&®2irdoib)interramptojeaasfrii.' E-  vehententifluno  catarrho  ad  eztertaS  partes  pe¬ 
dto  fnftgainconveHb  i  iterdoaromboraranij  ^ris&afperamaiter^rarreptasfoi;  Catar- 
JaiacoaScitecogebar.  Hiocdunliipramo-- rhtisiftemufciilosrelpiraDoniinfcrnentes,alpe- 
dmniiicaMreflijpoftcaqne  iterum  frigore  coire-  'ramque  arterkm  ita  occnpaverat^tnon  nifi  cnni 
ptnseflem^bmumreverfiis.poftdieSaliqDOtfe-  dificultatereipirareaultoqmpofreni.  'Vemmiit 
btB& dolor tircacoflas notas feperiotesfinilln  mature, &anteqaamadVenirecfebiisi pfolpicei 
Jjterisjexortuseft.  ,  rem  rebu'smeis,dterad£elequ'cntipotiancnbme 

Arsoldo  MAfiLtbjin  Academia  Colonieiili  leniter  purgjvi. 

Medicina:  ProfeiTore  primario  atque  cdeberria  ^  R.habarbari  optimi&eleaig’;. 

flio  .PreceptoremeoplurimtimHOnotatido,  ac  ^aricirecent-trocbifrati 

JohAnSteSlotano  ,  apud  Coionienfes  Medico  '  tanamoraiana  JjK.  '  '  .  . 

do{Siflimo,inconfiIiumTOcatis,nibHeOnnn,qui  infundantu'rindecOaope<S:orali,maneantque 

neceiTaria  videbantur, ab ipiis^tstermidiim fuit:  pernotem ininfiiliOne.Inaurorafa‘aaexpreilioc 
Corpus  patgaraift, venam  in  frniiiro  cubito  inci-  he  addatur  iyrupi  rofriti  Ibhitivi  compofiti  cUm 
deruat  ,inancHones  i  fomentationes  ,&  Catapla-  rbafaarb'ato,Agaf  ico  &  fena 
finau  anod^  ■&  difeuticntia  prjEicripferunl.  Ele&iariidiaphcenicicum  rliaB.Jrj. 

H^perdiesaliquoi  adhibitis  medicamentis  ,  fe-  Mifre,natpoduncula,qnfelepbesatvumcle- 

btis  quidem  remifitjdolortamen  in  eodem  ftatu  mentetliibduxit.  Dcreqilentrbus  tabellis  cotta 
permanfit  i  &  prs'cipa'Aipirando  deambulando  tinub  in  oretenebam.  -  . 

graviseraI,moleftusafaquepungens,cum  maxima  R.  Specicrumdiatrag.frigidi.& 


um  veniebat.  At  quia  L 
tudinem  non  excedetetjdei 


minejdeflueret, Verum  antequam  extremum  h 
prsclidium  aggrederemur;  minuspericu}o6ts 
tarc  vifum  nobis  fuit.  Inter  nos  itaque  eOnftii 
tum  eft,Htdenub  leniter  corporepurgatoiequt 
tiatereturfqdorifero.  Amygdalarum  dulcium, 

R.  Ligniguajaci  minutam concifi|xi  Piiigued.Anreris& 

Corticum  tigni |j.  ■  HumanKana|j. 

Ligni  faCiphraS  |i|.  Mucilagiuis  iemin..cydoniofiim  aqua 

Herb.  Agrimonise;  .  '  -HyflbpiextraazJj.jfr. 

Veronicz,  ScabiO&j  .  Crocipulverilatigfe  ' 

,  BottydisanaM.j.  '  .  _  ^irce,6atlinimentum.  Sequehti  dfein  cre- 

incidanturomniajmaccrertturquein  librisde-  pnlcuio  matutinq  gj.  extrafti/cardui  beneiSi; 
cem  aquas  ciara:  ,  invafcfiaili  vitreatq  &  bene  'paneag'moinvolnti,deglutivi,&  parumaqusccia 
claufo.neb non inlocotaUdo C0lloCato,horasa-4.  nam. diftillat. fine vinofuperbibr.'  Hincfequns 
Deinde  lento  igne  coquantur  ad  conliimptiq-  tO  fUdoreroaXimOimaKriacatatrhiperfudorem 
ilem  tertije  partis  ;  co&Ufafervetiirinampulk  ade6evacUataeft,utinterimdumfadarem,maxi- 

vittea.  ■  . ,  mum  perlentirem  levamen.  Ea  die  per  horas 

DecOiatUrafnmpfiindilucuiO  aAUniiasSaO:  tresantquatuorfudavitDeiodeobfervataoptima 
pOftmoduminieaocOOpertus,  fudavi  per  horas  vifius  raBonetitem  quotidiebisinunais  fupra- 
BeSjTandemlmteaminibuscalidisdiligeBter^abi  ■diaispartibus-,&ulurpatistabe!lisjijampr$fcfi- 
fterforudore  ;  pofthOrasqUatubrpranfusfum:  ptis,intrapau’cosdiesramtati,  divino nUmiriere- 
ledparceSc  cOntirtenler,  Pro  potu  Ordinario  le^  ftitUtusfui.Pe'rdiesoao,!ocovi'niIequentidecoi 
eundo  utebar  decOao.  A  prandio,  quiainpraa  ao  utebar.  ,  '  ■, 

tuncvaideOccupatusfui,  ScaatemperatuselTet;  B..  agrimohism.i. 

igrosmeosinvifi  ;  ccenamihieratexamygdalr  vlrOnira&  . 

paffulis,p3riebiscoao&fecUridadec0ai0neli-  '  botrydisan.m.g. 

^ii  Sequentinoaemeliusmehaboiianhelitus  liquiritia  rafe|ji 

quinam '&refpiratiolibeftoffuit:&poftquam  Coquantur  iii  ffivj.  aqua  ckraad  confumptio- 
perdiesquatuOrdecoaoiftOj&viausiatiOneu-  nem  quartse-partisicOiatura  dulcoretur  mellede- 
fuseffem,coileaamateriaiftainiitere,fudorife-  Ipamato  &  faccharo.  Aba&e  quoque  frigido 
rtsmhahmmdiffipataeft;  &DEIfoIacIcmentia  ,  diligenter  me pracavi;  EadL*ethodl 
atque  miiencordia ,  pleniffime  &  miraculi  inftaf  pofteamulros  ex  fimili  morbo  felici^^ 

.  '  . ,  .  ;  ■■  tercutavh  - 

OBSERVATIO  XLif 

Se  citirrhi  tdpeSue  (imfendkjk 


cedetet,deinci-  Florum  tnflilagin«&  ’ 

rainteriusEupta. '  ScabioTaaniBl?. 

cumvitadiferi-  Cumfacchari  diffot.in  aquafcabiofe|ii|i 

lextremumboc  fianttaheik.  Pedus ,  ventrem,  fcapulas  ;  ,& 
spericuiofaten-  collum  'quotidie  leqUenti  Hnimelito  bis"'Calide 


OBSER.. 


OSSERVAT.  XLII. 
T)eimemifmiue,ij[enttr'ui,&  tiiuii 
chi^entit. 


Confit Umus  tn  medimna  ac  ^ttia  cor ; 
tiA  pottjfimkmaffict  defrthcndebati 
untccintcnnfAtmuszoculo  tamen, 


[ichael  DoringiusD-  &,iniliui 
Gieflena  Hafforum  Medidnz 
fcffor.  S.P.D. 

f  til>i,icUriJp0e  FjiBRlCl^o 


naSLOTANIdcfct 
,  kydracephab  ckftri 


SCHEPFBRO  ,  Medici,!^  Ca. 
tperioreeommuaicdtt/xhjictre  pia 


Ecy»tdtrgi>ce«fts,cUcri§meFARRlCI,i 
ep  HladH-ppocrMii  oraculum,  yuodhahct 


viter dictm,yuicyuidiruliil>itautadmifoir£ddi<tit,  verha leguntur',  Maxime  mutationeseorum,qui 
XtyfentertauihUomiumacriteriufiaute.Omxiser.  circa  naturanoftrahabituque  condngut,raaxime 
gof^escurationujtnclyflerthmahfiergextthtuaty,  moxhixcoSimant.Negp,iteimmerito,yuautum 
aflringeutibuarejtduaepfmdebaturiyuotctiamtio  quitUmadprefentemcapmattixet.Mtuertaentm 
tautumliicnteradmifitJidp^faciletulif.Sedijuid  intercepta,  adnohilejpartes,adeoq^tpfumcorpre-,  / 
fit!  Quarto  morbi  die,fuluto  remittit  Dyfentcria,  apueper  fi-.-rdg-asK  delata-.omniumpradiSor.um. 
excrema redeuntadcolore naturalem^ngejia ven-  jymptomatum auSor extitit.Aiyue tulemmtteni 
triculua  bene  fert-,  yerumviretpriter^emcolla-  fetraroeuprafentaneumaferrepertculum  ■,  Ga. 
buntur,yua  ipfiab  initio  fiaiim  morbt  mmus  reSi  Jenes  lib.  de  confiitutioxeartu  cap.  ig.  annotavit. 
eanfliterant.^mtodieSS-egoaceerfor.  Aeoerfa-  Sed  quid  de  pradtSo  Lapidti  Bei.oar  facceffu 
cie  mihi  occurrebat  a  naturali  plurimum  tmmu-  cexfeti  Egoquidemcumabipfiit  ufuomntaarat  Baua- 


C  EN  T  U 


0 fuerit^Andem  natur um fitccnhuife. 
'~‘^ddetuih»cit>iitni.DKmemmtaumvnerc>it, 
memvii  te  ada&quot Medicos  de  ufu  pottu  chMjbe^ 
iettiaDjfe^itcnafiripfifftjpfaru^dehacmcdica. 
^ejudiciHexpifcaturaeffc.  Namcuprtuerpro- 
pTum  expi'‘»>‘i‘i>»  J  CR  ^tT ONIS  aiamfitffra- 
^  ,  q»odb»hetaTina,-4UUiD.D.SCHOLT- 

^ZIO  tMttSicatifzoi.edociiis  ejfts^h  ijiitamodipo- 

tMufu  alvSmrbaripi laxari  ,  haCremtdiigentti 
averfariccspifii :  rerum  axdi,^«a  'dch(>cipfiba- 
aenraohfer.vaimim.  ^ 

hbealHm.Is  exim  quia  recexte  chaljbe  ,  quij^  xul- 
lamadhuci»  aquareftixawempajfus  efi.raedica- 
mextefiuTeddUui ,  alvummovef,  aberverequi 
ebaljbejamantecrebro  ixaqua  reftixUo  paratur, 
alvum 0it, 

’  ltadecoaumhordeipjuaxtumv£storrefaai,cka- 
lybeatum,potexteralvum  citare  deprehexdes.Ege, 
ji  afirixgere  aximue  fit  ,  praftat  primam  aquam 
cbaljbeatam  abjicere,  £?  xovam fuhftbuere,ix  qua 
chaljbsigxitutrefiixgutpelfa,  veltUa etiam ferva- 
ta  exttxBuxes  mubiplicare,adeb  ut  ad  qolaut  56. 

QupdipfumMercatui  etiam  fieri  vultinprapa- 
ratioe  cujusdam  medicameniiutdobfiruaiOKesvi- 
-  fcerum  al!endaiutdi{,atq^illiiexhibexdJ,quialvii 
laxiorepraditifu-atatthabetlibre  fecuxde  de  reae 
artis Medicix.  prafidierum  ufix,ca0efiptimeutt^ 
hac  haSlexusadteperfcnbere  l,cuif,alia  occaficxe, 
eaq^prima,  rejpcfumadobfiervatiSem  deuvulare- 
laxata  curatiee  certi  accipies,afeaus  item  meipa. 
r  extis  p.m.defcriptioxealiasame  exfieUabis.  ftt- 
' lecutui<sfelteiter,(fi  a  memeaq^cutuisetaxibximi. 
cifiiniefialve.DdbaxturGIESSeyE  Hdjferumpre- 
perante  calamo, die  18.  Septembris  AxxoiSo^. 


fingutee  exemplam  occnrrfc  Qpr  ^5; 
namhiftoriamepiftolztoznoa  ^44, 
jiigj  inprsEfeatia 


tibi  communicare  nongravabor. 

Anno  liofi.quumBerntepuerocaidam  ,  ex 
nobili  familia)  calculum  es:veficaextraxiflem)& 
per  inenlem  fereintcgrum  ibi  manerem.peregri- 
nnm  quendam  in  Xenodochio  aliquoties  una 
cum  clariflimo  ac  doiSiflimo  viro  Domino  PAU¬ 
LO  LENTULO)  ejus  R.eip.D-Medico  primario 

totam  finiftram  partem  pefioris  ad  fternum  & 
collum ufqueoccupabat,  afficiebatur.  Pullatio 
ilfeostumorisadeqeratmagnaacvehemens  j,  ut 
.  etiam  veftimenta  elevaret  Stexterius  belle  confpi- 
ci  poliet.  Dolor  nullus  ,  maxima  tamen  relpi- 
randi,  difficultas  aderat,  manlitibiabquandiu, 
nonnullaquinetiamremejiia ,  tam  internaquam 
externa,ipfi  a  clarilTimo  Viro  Dn.D.  LENTULO 
pralcripta  &adhibita  fuere,fruftra tamen.  Tan¬ 
dem  domumVeverlus  eft ,  IS:  qualisnam  fuerit  exi¬ 
tus,  DominusLENTULUSlimul&ego  igno- 

NonnuUi  ,  quibus  hoc  genus  morbi  non  la- 
tiscognitumfuerat, tumorem  huncceincidilfent; 
fed  conatus  eorum  compreffitPominusD.LEN- 
TULUS )  &re(^e  quidem:  quam  periculofaenim-- 
litapertioaneuryfmatis  ,  DominusPaR.«uslib. 
7.  C.i4.  exemplo  oftendit.  Obfervationemquam  . 
ego  habeo  de  curatione  Aneutyfmatis  ,  in  tertia 
centuria  videbis.  Secunda  enim  jam  dudum  com¬ 
pleta;  &  pro  pralo  parata  eft  ,  fed  quia  typogra- 
phus,qui  tibi  notus.vigilias  ac  labores  raeos  liben¬ 
ter  omnino  in  fuum  commodum  atq;  utilitatem, 
meumque  damnum  converteret,exemjrlar  tan- 
tifper  fupprimere  conffitui  ,  donec  aKquisaUus 
fefe  offerat  ,  interim  fi  DEUS  Opt.Max.  vitam 


OBSERVATIO  XLIII. 

De  Aneuryfmate, 

Clarifiimum  atque  DoSifiimum  virum 
Dn.  D.  MICHAELEM  DORINGIUM  , 
In  lUufei  Academia  Gieflena  HafforumMedici- 
naPtofdfdremlonge  celeberrimum. 

Cui 

Guilheimas  Fabricitts  Hildaum 

s.p.b. 

ANte  paucosdies  ,  Virclariffime,litefastuas 
bicSoloduri  accepi :  Per  tres  autem  integros 
menfes  hic  apud  nobUem  virum  Dn.  Jacoeum 
‘SVAU.IER,  iiSu  bombard*  giavilTime  kfum.hs- 
reo.  Affeausfuitgraviffimus&difficilis,  omnia 

ratione  multa  pulchra  &  annotationedigna  oc¬ 
currerunt, de  quibus  alias  fotlan  plura.  ’ 

QuscommunicaffideAneuryCnate,  dyfen- 
teria  &  aqua  chalybcata,  merito  annotari  debent. 
Nuncpropter  temporis  anguftiam,&  quodfche- 
dasmeas  ad  manus  non  habeam  ,  adintegramea 
piftolam tuamrelpondere  mihi  nonlicet ,  cupio 
enim  T.Exc.  qblervationem ,  de  graviffima  qua- 


,  tcrtiamquoquecentur _  _ , 

I  &  nonnulla  alia  parabo.  Ante  menfes  tres  Pa- 


iblcidi  ,  quz&optimi 
convaluit-Inoperationeilla  nonnulla  annotatio¬ 
ne  digna,  imo  6cin  hujufinodi  operationibus  ne- 
cef&ia  j  (quorum  in  tradatudegangr^na  fiet 

incntio)ob/ervavp^-'"”^“ 


cua  conjuge  qu; 
D.HORSTIU 


OBSERVATIO  XLIV. 

Be  snturyfmate  exinafaartma^  deqmejfts* 
dem  compendiefiine  dicam  miracuhjk 


Guilhelmus  Fabricius  Hildanus  S.  A 
^^Bfervationem  me^,  dc  curatiorifc  Aneiify^ 
^^inatis,  clariflime  &  muids  nominibus  charii^ 
fime  miDomine  Doring  i ,  jam  dudum  cibi  pros 
mififfe  profiteorded  ha^enus  propter  varias  cau* 
ib  fidem  meam  liberare  mihi  nori  iicuitrne  itaque 
moram^referas,  obnixerogo,  hiftoriaautetn 
itafchabet.  •'  -• 

Quidam 


,  diirolvebenedi<a$k-  .  PofteapulviUura,  aut  potius  nodulum  «x  . 

iinteomuItotiesredupUcatoformavi ,  &.tumdrl 
ialisjij*  Jmpofui/alcia^uefirmiEerligavijidque  in  eumfi*-' 

j,  nem,uttumorreprimeretu.r,&fanguimsviE^s>  . 

»fiatcrtcma.  ex  ipfa  arteria  in  memamembranamdil-atatam, 

e  humoris  melancHolii.  «ifluxus  impediretur  ,  atque  his  remediis  bra- , 
is  prsdommabatur/fe-  chium  DEI  beneficio  brevi  in  integrum  reftitu-  - 

'  tumfiiit.  Sanationishujusteftes  lunt,No6iliffi- 

mus&prudentiflimus  Dn.  RUDOLPHIIS  AB 


t  hujus  ^piftolaefa- 


CENTURIA  nl.  '  ia7 

idMt,  eamq;  ohf.^_ 

(utdariffinii 

pm  me  hihekis  ultri  >i}tiU 
’  primo^eary&a.  " ' 

j^deinflamtnauo^^ngr^&l  ,^Lfir>reveUifii.gr*t,tuugo,^«tmte^m^^ 

?^iTSr„w,wta*.;;  ■ 

leretjCompu-  ruore^onfo  ettmdigutitutefMtiximaitpfragetret 

tojJt,  ?,Sh  dfcaal  ^^^te^pre  iutlticuePentoMimHermcfa,  TH  tir&i» 

^gS£izr^  -  ' 

'  lo.M2rtuiolO^  tonAiHerni&nafitintHr  :  nnm  exifimas  em  citra 

- - 7;-  ^  feaiont,tantetJiperflufcuh^^^^^^^^  ae  BtrnU 

__.  '  naripege^  MihiUimppfthikpmvidetmdum-^ 

Chrigintftr»  at^ne  pYsfiampmunt  i^trum>  m„o/h  cdcetema  remedia,  &  accurata  cumdb  agro 

Di^csurh.  fabr-igtom  HILDANUM,  *»««”• 

Sercniff.  Prindpis  ac  Doroiiu.Da  GEpRGIiFai^  ali,p>tucSpUceiJ.Et  qmddeiUerumpremipsftt,-  eiu.pHe  i-. 

- -  x.,^;on«Badea&&Hkchb^enGs  J  J,^,fm‘<‘^‘‘ruputatt^^^^^^ 

lyt.Ke.p.  BemenfisMed>co- 

jirtificem  quidem  diu  exercitutu,expeditum,pru^^^.^^^^^jijt 

ireviterdicamiTui^milem-,dgra- 


c.  nec  non  Inclytx  P^eip.  B 

Chirurgum  Ordinarluni>Dn.&  Ai 
cum  fuum  honorandum 


MichaeusDorinoiiD.  M 
'  '  Vratislavienfis  - 

Rejfovp  Epiftolicitr 
inquaa^tur, 

Dfi  ANEURYSMATE» 
Ejufque  Effeatia,Caura  ,  &  Signis, 


v,vegetum,^0tu 

miuepittieutem  requirereputo.  Huc  au  ttht  Unqup 
huaenuitmaxa ,  aut  textgxda  deiuceptfi,  cogua- 
ftmaveo.Equidtvelme,ii:arduo>jlfnegotie,pro 
.  medquaticuuq,teuuitate,judice  .  JlparsadpeieJ 
i<^mio-  pyi,p^nifii^fi„jif^jf„;.^ttiliuliquaadmmiflratKe  - 


'delita  duutaxat 

laudempremeriturta/edlifma 

Oyid  nihil  liter  arum  mearum  i  CE.  tiii.ixcuj[urtfiyaeimt. - 

D».  Falrkt^ah  aliquot  tam  auuisadte  rus  efi  ,qHodmJiguii 

perveneritddeoue  tdfa^u  Te  fu^icari  AuriuacNafqrumartijtctojam  \^qKauquamagra~ 
epertuit ,  quaJtiurealiquduuquTaTe  tautilus  mpleliiiimam)refiismme'certigimeeb^^ 

i,feufiieJ!miCave,iftafufiicit>caudidumTuumpt-  tigit.  mquidetiamiilaHeruiarumcura,quaper 

Sus  (quod equidemeiamautipmufaiffe,at^io-  cauteriuiu/itt»itur,quamq^Coflius  L.z.deigueti  aeaeritie> 
dieetiamuu  effe,  acqaoadamldvixerimuSiidextk  prafidiisa  c.%ojldq^fq,iuclufive  iPaub,  Celfo,  earaper 
demfuturueffe.pa privatis  (g pullUis dicumentb  ^SiejfgMucaftdefiribttfiltstutaefliuohiued  Cauteriis 
didici)‘!ielperfelrim,  aut femxum etiam taugai.  diutius immerarireeeufexda\cum  extpfismet  Au- 
Sa  'Quamacrtter  cttmorhomeommmefiri-,diuturM  Serihuteampeterepefit.TuumJaltem  deeaiuebr 
pariter  ac  pericuhfi,mihiaistequadrieu>tiudecer-  ciamfive  privatUm,JivepuUicura,maturepidere 
tandufuerit,exDmDsScreHerfiio,!ioftrocomr  geflio.  j  -•  .  ^  : 

inuMamics,dudutBpue  dubie  cogucvifii,ipfiusque  -De  varitp  meuflrifareSi  qU(^feutis,eaq^  occlt-  jj, 

muuer^iiaeuim fieri  ahipfcpet,i)merbitHiueIifi  fimemtbiluculemamfiuggersss  utmeamde  Aueu-  meuprefa, 
fioria(gcuratienieferiere,u»aaccepifii.Scripfihoe  rjfimate,ruptunevel dilatata fiia ^rterianfiuie-  . 
eadfeperaad'ipfumqueq,,excitu!fiilieetat^exti-  uem,jamauteplures ausis Schediajmafe peculiari  ' 
taluiSexuerti  mei  literis ,  quib.  intellexi,  pgillu  ad  privaiim  d  me  expUcari  'aeptam ,  jam  Percfubld. . 
fiiasrefi:exfimdefderare,adeo^ixeademfertux<e  mamaccurat^crerrrvocatarx,  b  ac  ilice  cexfietidam 
.  navitecumfiuSitare,  ltaximirumfit,uttraufier-t  acdiiudicaxdamftbi  exhibeam. 
eaxiiumcuriq,literautrix^mifiafrequextiKsixr  _  ^NEVMTSMJI  {ut  d  iommii appellatiene 

liquotiesccxttgifferxSfixecausidiclecaceexquercr.  ' matrem apptllapffiecqsfiemeEuchficl^-.  ixfi-.Ued. 
Vtergetertusfit,qua(gquet  tofe  ectempore.quo  SeS.t.cap.fifi^id omnes  Galestm.  lih.deTstmoril. 
Mreslexmcmvo,Tuaruntadmepervexerixt,age  buspraterxaturame.ti.  ceuDucemfictitt.Tumc.  Axeur/f- 
fcitc^rimaprodiiffeexArceHafelecbdietjp.OSo-  rum  numero  ixfierueruxt :  quattquam fifenafiis 
brarlsxiiSiz.fecuxddLauJksxaeUezq.Oecem-  daq,Pexcyiit  libeat, mixui  reSeMamttfiTume-^^J.''’"'* 
brisAimiproximefeqHe»tiuTermm,eamqaemr  rem Meur^fimaticomphcari,  mSdrattoxexegare 

'pofiiii 


fraerxatiimmciip.nJth-^.Mcih.JHed.: 
ltb.6.c.i.<i  cumhis  tom  feritui 


.  ‘Z7^7’^^f&v”Zi;4ix,  _ _ 

f.  Ae-  flahdefehmuai-.fuffurmdiaxterattrmtxcjatiks 
■  txienfo  ijfmtfigmpcMx^omxifMguim;  ecrnfte. 

'  ia’»  ,fiveismdtUcafafpuret,f,veUvefcat,fivtm' 

. ^  ffiad.Sepaiitij^ 


xeBaptijlam  SylvaticHm fmgxkritrttSiaione de  lih.i.Prognefi .cemm.epiM: Ub.deatta bil.cep„. 

A«eurjfmxle,y»eseiipfeHA‘l>r.  ymppfi^icrihcorxl>icx»dieremfvem,,fiume.-, 

TtxuVia  Vnm  Verxelimlib.  deexter.corp.afeathac.i.  remfere  ex  arteriis  preptere,  «trSy^veriprotinxs. 
primm  Ai  primas  dearma  ifia  impxgxavitAty,  Axeurjfma  ftmalac  vel  e  cerpere  exciderit,  vel  m  ipfe,yy.ecSa 
neuhpma-  TunicariiyArteriiuctifiptutntiiim.filadillenfiexe  ftiainlococe«teut»sfreril,coacrefiereaprmmtt,,,  . 

(Srelaxdtioxtprodttci  ,fmepudoreaffirmavtt:ctii  At^hmc»evamhi«afcititrratie,yuacpmie^ 
diUtmt.  prctinusadftipiilatitsefiWinexftexim,  mfertaa-  xemmeam pabtliam.  St emmfaxgttis extra pta 

xmfia-  Medicma  e.t^.p.^iy.mSchelio.lxherxmparteS  vafarejeatisftatimceTrHtxpilieraxAxeHryfmate 
tuit.  ,  ■  prepexdereegvidetadFallepiittapiedTrmcavelli-  aKtemxttllam  corrttptioxempatititrail extra vafa 
Kmlib.zcoxpl.i6.,  Fallerioldlib.^Jocxomm.c.i.  xoxdKmelapfmptxexfeaariumefl. 
Vefal,KtapKdSchexikiai»pb.'p.Obferv.zii.  Et  MaltifaxemomextidifficHtiatembaxceffcfaJ^^ 
yparam  ltb.6xap.zi.  tetKripfemetSylvaticKS,xcntatxextalem,yKefaci-off,k. 

■  Etp  vero  Fidus  P^idiihpartez.fea.z.  de  cura-  tefolvixeyueat.  Quippe  rem  haxc paulo  diligex-iaisoy 
tioxegeaerdtimlib.6.c,i^.  AneuryjmaalrEcchy-  tiKscoxpderaxtiximxiayuetxtimiusixfpiciexti,i-’^‘u‘. 

illud  Arteria jtoevexaapenaoriatur -.mox  tamex  xire,pbiixxotuiffe,yuodtacufiriayuatxipfiusla- 
ineodtmadhuccapiteliberalitercexcedit,yKodeg  cusalveo.,yKaxyHaxoxfiuat,fed<;uiefcatpmputriSimlt 
tpftorteriaxirxiumaliijuaxdo  dilatariyf^ixtua,  permaxexti.ldextmproptereafieriPhilofpphorum^jitida 
Byuid.  varici  ixfiar.fieripofit.Sextextidili^  ac-  multes  ^xij[e  ait  qupdqHtapiduiabipfo  lacu  edu- 

xeuryfma,qimdfitvexefivafcKlt  reUxatij,autjj:i.  decexte,multocamfaxorefKbixderefarciatJ,  £# 
'ritualis  materia  fuh  carxe,per  eblfxltatiexemfefe  adid^traxfmittaturAitbiucmotiqKexdd,aqua 
diffuxdextusdtftribuextiequediperpo.  fecretioremcerruptioxemirxpeditxtem  ,  colligere 

VoterU-  Tlaterut igitur Braxees  traaatKi.'cap.yp.Z'^o.  liceat.QuedcumpalKdtbusxoxevexiat,miru  xed 

pinhde-  cumeoDedexausixterexemplarardrumebfer.  ejfe.ut  tpfarum  aqua, propter  perpetuam  quiitem, 
Aotmjf-  vatioxum Medicarum  cap.yy.  medie  euidamix-  (g prohibitam evextilatioxem  majori  expartepu-k 
taait.  fiiteruxtvie,  utxoxfemper  exfoliarteriadilata-  trefcaxt.Pariitaqueautcertexoxmultstmabpmi- 
tioe,fedfrequttius{preftrtimixexterxisparttbut)  litatioxe diuimputrem putat ixAxeuryfmateper- 


.  ■  .  .  euryfma 

provexirextrbiiratifixt.  Tuxc  exim  {verbarefero 
Elateri)  faxgttis  texuis  &pirituofusexarteriae'- 
rumpexs,cuterxixtKmorematiollit,illicquepxum 
ftbiformatdx  que  arteria  eo  feremodo,qu6arterie 
ix  (ixus  crajfe  cerebri  xtembraxe  xaturaliterfefi 
'exoxerarefolext  ,  preterxaturaliterfqxguixemcu 
Jf  tritu  ix  Diafiole  effuxdexdo  &  ihfyfiolemfe 

rurfKmrapiexdo,pulfatioxeixAueuryfmateepuit. 
Ferum  eximvero  xec  rupta  (g  exesa  aliqua  ix 
‘“ift.  Arterid,xec  per  diapedefix  rqrefaauipgta 

,i»tt,iofo~‘umcis  ,  xec  refiratoipftusofcHlo  (tot emris modis 
jeoiaioe  faxgxixem  t  vafisipfum  coxtixextibus  effluere,  Ga- 
fuh  moxuitlib.^.  Meth.MedX.zijfdxguiKeq^ar- 

iffo/s  ra-  jhj,  cutem  sffufo  Axeuryftxa  excitari ,  hoc 

'  prixcipioperfuaderevidetur,quodcutiscolorxata. 
ralisrxemiximaquide  exparte  alteretur  ,fedphi 
totus  pmtBsperffJlat,fecitsqua  ix  phlegmoxe,  Bryfi- 
pelate,Ftmictilo,PetechiisMorbillis,Ecchymoate, 
MypoJpbagrxqse,(gidgexusUHis‘,qudfaxguixl'ex- 
X/  oit  agxefciitjteriobferva- 

tu,  Splva-  ppcctoSit  dijffcultatemSylvdticus,  qaaxdoid 
pfoptereaperiopixatur,quodfaxguis  adhucduix 


erejaxguiy 


puljat,exe,a  caufapratcrxaturah  pxe  dubio  auBd, 
S  ohfpirttuofarxpaxguinis  artertaliscoxditioxem 

'faiie)[axguisixhoctumorefedurofMat,'pgrefiUat. 
Cui  rei  (g  ixdexoxxihtladjumexti  accedere  arbt. 
tratur.quodis  qui  tumore  ifio  afficitur, vaxd  qua¬ 
dam  evanefiextit  per  compreptoxem  tumorts  de- 
'leaatioxealteaus,illufapiutcorxprtm'at,hiKCq^ef-  ' 
fiux&faxguis  cii  x5  effluxo  mifteaturi  ‘^'yijemeieu 


ifoleat.  Plauf,biltaeqUfdiitiihec,fxxt, 

'Cg  adperfvadexdum  xo  male  cSpoJitaiprefertim  ff 
cetera,  que  tdem  Sylvaticus  paulo  axti  de traxf- 
'fufxpttoefaxguixisarteriof,ixtraipJd'artiria(fve 
AxeuryfmafiatpropterArtertetuxicarumJ^uffqi- 
eKqffi,i,dBq,aea,pveearuxdeJ‘iendron,'fivedexi. 
q^oftulorumd,a^olsoeii)dijferKttxoxjKxxerts,at- 
q^ixfuperfuxdamextumaGalexol.i.depmp.me- 
dic.fac.c.iz.fuppedttatum ,  penitus  examixaverts. 
Attextm  tUicGalexusxarteriasuhifeffe  dalataxt.fa-  ' 
cultatis  attraRorietampotextis effle ,  utxoxaerem 


1 


.  ijo  .  O  B  S'E  ;R  V  A  T. ;  C.H  1  R  U  R  G  1  C. 

SeiohtcndctpouAiithut  SjhjatctuVhttmmA  ttiatmiiettimiiiier,nuefct^.  Naajtfaes^^  .  ^ 

nt^MifAtamenfxkparumoHxtUtrepertet.Of^iex  ^mcmi^y^etiAmwcdafeBxmo^iitm^ p-ropeOi at^ 
roe?iimrxrf!!s-.qm?mdi)ifiefi>!K!iiitra  faos  cMceU  tnanmumrtgrldi^osft'!  Qmn^iiKncrmiKtS. 
:lis&feftdaaci>gmf(>ftt  artericfum fangumem^,  hiexfeJ^^minfeJLira-Mawmhia,  cmtufimiha.,' 
m  ultra  eoiainfei-MUr,  &  hinc  inde  frorfiu  taa-  ^  cami  ag'eaihi!s,-prtipterh!an<iriim  extra  uaTa 
geturi  X€h,dnaieitm-fripnadi§c.akae.  pefnji<n!eynam^dfaaafitirnfosf,htler  Sienirnte. 

“  TilicadjiifHler  Plattro,dicemti  catemilbfan-  fitacaiefatnaax,f,omtftrageaus:quidimfediet, 

^.ini  efe  lete  arteria,  &  hicfre^iejimibmode  m  qm  mtnHS&htceadZhatnerSdefiilJie  fer  felicem. 
einemyfmattsf,m<xartenamp.ngmnem.fraterna-  fresfienefrcratrvea  qtteat  'tAtquantaeferap,af. 
■mralaereiacxlari.qmmcrapcerehrtraemirrana  pxiicemfefcm.tnflammattenefracavereSimpK. 

finfisarttriafefeexentrarefoUant.qmfmafisSyL  ratieMdecM‘itei(ai<&.,fihecprineftrmittmat, 
'vaticwfrd  redarguenda  altera Jned,  iffius.firatb  aaxUrar^,fusfyru^dfpaacxteevafnare,inSc^  ' 

“^Nam /catiiarteruvtcemfxfimet,qxaqaefera-  non  ejl?  CerteJangxMpetnartmaexaneiayfma. 
ttone  fangtane,  qxtfrofm  demteiUtfartetetefre-  teregrefUs,  aerth urget  SjlvatKum,qKamecsrfii 
git,cohiheh,t,qmrMni<sftrfatenttoresifptsi foret  dtlatata  dmtaxatmma  aneuryfma gigni frop- 
ennofat,  im  quafacaltatefyJfipdaneitryfma  mo-  tmtm.  St  emm  adhuc  dum  arterta  tumcafaeaguis 
vehitur, quemodocordurnotut  motut  iffutsexa&  coercetur tnumqmdresmagnoferePiftndafuerit; 
aquohttmpfulfandt  vuacordenonnftfolie  'arte-  ficpmfrefoaneuryfm,atefmgutiferutrumq^  ane- 
nts fer ipfarumtumcatmfluit-,  iit  adumim  omnis  rtenaturaleofltam^exutraquefartejfficonfiitu- 


-  faniores  Medictftatuum.  Nitmqutd fanguis  ex  ar-  tum,  tn  iffam  artertamregurgttet  }'Ftnge,enimtihi 
terta  ofculo  recenter exprefm  tantarum  foterit efe  utrem,  tn  quem  ex  utroq,laterecanaltsmferatur,ii^ 
mrtum,  ut  totum  eum,  quiinftnuiPe(utcumTla  cmushemptohumeraliqmsmtffumtnfiurct.Qmd 
tero tnterirri loquar )dferytaiurYroimusimf edat?  ft utremhumeregr avidum comfreferis ,  quaXaq  .  ' 

•Prfeaeettam  viciniorem  moyendq  fatis  eum  efe  ferta  tn  utrumque  luhum  humer  em  retrocedere  o-  ■ 
faciteiargiar-.  tamen  quornoii  unhjerfotam  regi-  culerumteflimontotonvincerts.  ....  ca  ¬ 
larem  motumtmfertiripffit ,  non  video. ^  Et  emm  Intenm  hoc  diffitfri  nolo  ,  quod  inerandiorJms  r»  J'ni  I 

vicinuscomrrastKs,ccmmovehitfhivicinu,hicrirr-  oAnef.ryfmetihusnecfulfusdefrehendtmecfanguis’"f“ 
futfroximum,rlritadeincefsreliquisreliquu,de-  fercomfresJlone.mtraarteriaviaifim-frofeHifo-’tfr“^ 
nec  continuata  fuccefione  adulttmumferventunu  leat.Nontamffr.opertafolumidaccidit,quodvdi^,i, 
fuerit,  vel  vts  motrtxflane  evanuerit,  ut  videre  fmgmmtmasor imis  commeatur  cofta,qudm  quadiw, 
ef  m  aqua f  er  rei  cujusf tam  tdaffxm  agitata.  ^pnts  artertfrfcef tactilis  coerceriiterumfosjit, 

'  tArteriaigtturadhucmtegrafitofertet,ftdneur  ■velyaintnthrofihi>sisco»erevertt,utEarauicen- 
ryfmattsmotuscordumotmrefondere debet.  Arte,  'futtfscoakgatoi  verummamaltadacaufa.  Nam 
na  Itaque  locofangmm  cutis  nuUo  faSo  efefoteP  cum  vtrtu^  muaforttorfit  diferfa,fertfacilinie  ■  » 
Corruente  autem  hac ,  de  cum  repSu  arteria  vt-  foteji,  ut  fpfuj.m/erterm  lattsfimedtfienta  nonfiti- 
tfmulii-illud,quod  ttaturiderqpiumnotum  ft.vaforum  orificta  an^ 
emtfus,  integer  ac  fal- .  guporadltquere  maior t  copia  Ruente,  fromftk- 
■vix,quanaocunque  etiam  lemforis  Jfatio  id  fiat,  Jimeohpmtnumresnova  futura  efl:  fi  fanguis  ad 
fermanere  valeat.  ofiia  coneraamafer  comfirespnera  detrutut,in 

-  SDeindie  arteaascerehrakt quod feUat, aha  artertamretrocederenolit? 
longe  tffirum  exonerationis  fanguinisefi  conditio:  Audiendus  tamen  Sylvaticus,  ^qmiuspnda- 

Qmpfe  tllatn fnmduramatns  naturaliterdehi.  mentisregrefumfanguintsadflruereconetur,vide- 
fcunt:hainaneiiryfmatefraternatura(_falyafct-  dum.  Orditur  auf em  ah  ea  arteriaafmtone,qua 
licetadverfarioruhifotheft)referatafunt.oAahac,  fer J‘iA%ioKVeldvdt^ast:f recuratur.  IntUaigi. 

illafenfm&tncomfetentemlccumfanguine hiande  tur fanguine facile  refelli  fofe,ex : . .  ' 

defonuntihadhpsKConfertim^imfetueseinlocu  comfoptione,  '-  "  "  ^ 

tur  miretur,  hunc  corrurnfi,  illumminime  ?  Defi-  mtnifirationihusanatomicts  cafy.CAenusdoceat, 
hiattttamPlaterusmrecifrocailliusfanguinis epo-  quadvenafecu{iariconJ{eattlmica,duaiusi 
tmmotefiusefe,i  ^  , 


■a,  fe  ofienfuru  confAtt:  ' 


.  .  _  ,  _  erifane.quahsvenaepCr.tntntenorejcfaipie- 

in  eanihilprdfdiiferfrdcedentiaiffijitrehaum. .  alterius ferequintufla,erafa duraq^,ceucute qua¬ 
li-  OrdiorergonovamxAdverJariosfremendttela  dam  interna fupcifcit  continente, ttla araneorum  '■ 
"■  -(^nullaflane,fivefermoLg-iirde,t,JivediaitiJ'-Kn,  mamfePeperjimilemytnmagnis arteriis  adeoc'Sfit-  . 
pvedtopoiyveUri^asK.faaaarteriqaperiune,  CHamattipfamnonnulhterttamarteriatunicafia- 
aneuryfmapofe  produci,  ratione  generali  forrofa  tuermt:quartoveroaliafeculiarisexiptnulla,fed:, 
froho ;  Sifrofrium&infeforahtle ,  cpr  in  quo  uno  velutiquihusda  venis ,  itaquoque  aneriis  ohhare-  - 

iesacquievife,ipfemet  tefiaturSylvaticus,  amu.  oentyfrmansmutconntaeqsifjasvicinis porticu- 
lryfmatisfignumefi,ut^(omfresfonem,nonfilum  hs,quodmaximiinimaquidemfeftiregioneaptri-_ 


...inOe£matefieridfolei,r. 
iam  plane  evanefiat,  atquein  lacu  tamas,  rre 
fatientihus  vano  cuiusdam  dekaationgs  fenfuilh 
dat,vilusiSylvmicoflacct:integ-a,mnveroafe. 


coflatfu, 


f” 


e ,  accidat.  Ouritiemitaq^  craf- 
vubierata  pnt  ,  vulneris  tamen  labia  non. 


aji 


CENTURIA  in. 

..-riAjaMtaiacperidthifimt,^ digitis,  com-  fieri  creierenm,  bcut  tonen  >  intjKa  obfiiA. 

eifii’  “j^igadiBaerepulfumfiaiieiitemiterimTe-  fetispmiirrtrtccn^titmxr^dembiCKUmerdemi- 
U^apttfoit.  Qmetumfa^aftt,iaGi!le»M.  fireu.OriiinticreiKtpfetllicmflieriimim.tiliimiiina 
tefie,  «rttriartan  mnictt  in  de-  i&cgf*cm'iinfiitrnnreiint.<^idi^odanemjfmf’.- 
J^etiam  animaUinvicem  difiideant.  tafrefterPrecMaraicidtcnjttscMtXqnaUsfnm, 

Ofidfiper  dres-inaen  feriam  nperiri  an-  ca3ans,cUmresMnrSinfiatienes^artnidigcili<i- 
tii^receptienem  ifinm  fremptiis fine  dubie  ai-  rei,  (fihnjus fertis  alie f heres)  maferemimpetuttu, 
&mdit,ei!m,  eedemMagifirone^o  ,  lib.  i.  de  aneriMd^endemem,nafci  contingit,  fer  heu  enim 
g^lmed.fac.citf.iz.diciimte,itrterieofiiihim  fitnguuacjpiritui adeoexiu:erbamiir,KtadlecKm, 
csmiffiqndm  mxximeadherea.  inqnof!ailinmflieranmitUtet,ceutitrgidiacfii- 

fer  fiaeiidteK  genito  aneurjfmate ,  M  fianguis  rihmdi  confluant  s  ibidem^  exitum  queremes,for- 
propter comfresfunem  retrocedere  ■adeat,  multos  tdquaerumfHntfienegasd,arterialaerafremanc, 
^qjdernhaaenusignorafie:  fedftremiflamfoulo  qudiantaUflendant,aynonaliterfere,qu^mul. 

“^am rarefieri fofie, ut quarationefangumemte-  teriecorfus in grandio-remmalem dilatenu  , 
nuieremac&ucredditum,fermtare,&fuh  cutem).  Concedit  hocPlaterusliberatiter,cumbei  nuper 
eguere,  eddemetiam  (nonmutatumtamen  Jcom-  allegato,tum  ejusdem  ef  eris  Tome  i.fag.^e^jshiin. 
frefum  intra ferevatipatiatur, facite  inteSeilu-  terno  dneurypnati, per fcilamarteria£flenjionefro-  . 
res fugeaut.  Rarefieri  autem  arteriam  nunc  deau-  duBo.cordisillumpdpitantemstu  ,quitamdiudu- 
fiscalidis,  nunc d caufit aliqua  externa,  contun-  rat,doncchominetandxmconfcut,acceftumrefert. 

tas fine  fortund  conjungatur,  longe  faciliorem  ege  faminexternisfxrtibusidfierinegaiie-rit. 
exgdationem.  erfiquehacfunt,qaafroagerenda  ridhacexpmatmihivelimrationemSyluaticUs, 

Syhaticus.  Alearum  efi partium ,  ut  in  if forum  e-  mnnunqua  excitatumpnqalenusdocetlib.6.de  tec. 

^  xamendiquidaperaac laboris  infumam.  ageil.cap. ultimo,  dneurpfma  non  confiquaturi 

“itUmf'  interioris  tunica  cragtiem  ^  du-ritiem  quod  con-  gulismenfitusexhj/pochondriodxxtro  fangtistanto 
*  '  cernit.etfiproptercoalituedigcultatemademitten-  impetu,acfi  vena  illic  incifafuiffet ,adhhraunius 

dum  fanguinem  tenuiorem  ac  girituofiorem  labia  pondus  emanavihnullo  ( poflquam  fanguis  natura 
hiarepum  digculterconcedd,attaiuen  ut  ea  ad  eun-  gontefubflitit)  apparente  eff-efiusvefligo ,  Benive- 

nonanimadverto.  Etenimtanta  nonjum  duritiei  numero^.teflibus-.Siide,uteflapudSaxcniamtib.} 
arteria,  utprega  infiar  ligni  Jubrigidi  nullatenus.  pra3.  cap.^i.  nobili  cuidam  Patavino, cuialids  fer 
cedant.  Boccniminflammatio,  tSfegus,  efrfiir-  venas  hamorrhoidalesfieculentus fanguis  expurgari 
rhusmanifefie  rodargUunf.aquty  fi itscircumfufa  filitus  erat.per ferotum,  nuUoitem  tranfitusreliBo 
corporaq^ianeur,  iArterias  comfrimiaccoarBa-  indicio ,  in  maxima  copiaprofiuxit:  SiqueMoniaJi 
ri,reSigtmefcribitCalenushb.t.decauf.Pulf:cap.  cuidaminfigniterterrgaaaiutcfraliicuidamviro, 
Z.Siergocomprega  cedat  arteria,  ecquidquafofieri  exomnihuscorporismeatusfanguinehi-ncindeeru- 
frohibueriti  ut  ab  oppofito  iffius  latere  oflium,  per  fige,ex  FloreminijLeudaniMartyrologio,(frfiaga-. 
quodfanguisregredi debebat,  obflruatur}  ri '^olgi  tepmonio  reconflet  Schenclfius  lih.q. 

Deindescumextertorqudconftat‘1unica,vena-  fart.z.  Obferv.sd.&^p.quinidem ^inaneutyf- 
rumtunicisparfit,harumquo^adinflarpoftacce-  mate,reclufisfiilicetarteriarumefiulu,dtenuixre 
ptum  vulnus  facile  coalefiet,  (g  arteriofi  fangUinis,  &girituofiore  fanguineeveniat^ausanullavideo. 
farirationequavenavenofiinvaricihus,eguxum  Deni^pero,my«eugenitum  aneurjfmaquod  - 
Compefiet.oAdquamremnonparum  anxiliiconfe-r  attinet  ifiaejits-^oduBiDom- ^ 

^^flf^^Jeeldtnemflequuntur,  inusvelneutra ,  velinterior  fit  posfibile, ut  ii  quibus  propter  crudeliorem  tortur/" 
lim,  ,fef‘‘^‘”’l>‘”“‘“^ehifcir, exterior autemcoaluittquem-  artcriainbrachtitViolentisfimedifleduittur,A}ieu- 
tsittorm  admodum  quoq,  flentis  Centuria  ^.ObferV.qq.Pa-  rpfmateneuttquam  corripiantur.  Quiacfrilludmo' 

Cam.  j.  cegantergo  ocjm  quicunq,cumPlatero  anourjfma-  ignorare  ingenue  confteor-,curtcauisdevis  acmobi- 
tispofifeaamartcriamorti  exemplo,  npflramfen-  l^anguisperarteriarumtunicas,naturaUtflrcras- 


V  y  .  !as,denfasaieundiqua^conflriaas,utloquiiurGa- 

Porrbfiperdtag-Suueuarteriareferdur,tamet-  lenutlih.i.deupepartium  cap.t  o.t-rans/udans,fcr 
^  •  -■  cmem,forisatq,,elabendimoatibus  multi  ofportu- 


fi fanguinem  expeditiiisrecipifibi  perfurat  Sjlva- 
tkia-.  mihitamennonaquifaciie porjuafirit.  Ar- 
aiftmeenimaneriaofculumipficmiadhesreat licet,  refaciens,fe 


-  ,  V  !prafertmfuerit,cutif arcet,  ac 

iffaque  arteriaquamvis  vaUdiffimd viattraBrice  folasaruriasagciefiSanenonmelatet,findiquan. 
gaudeat, nefictamenunquamaneuryfmaullum,  doq^abi3ucranium,frangioJfa,fortsillafacute.At 
shuuryj.  frovtniet.  'S.egeroenimacrepetoilla,quafuprdad-  hacdurafiint,i3uicederenefcia,quodinarteriisu- 
«««ja»  ■uerjusarap-i/iunproduxiobjeaa:  quibusfifatis-  funon venit. Quade facilitateregargitationis,com- 
fecmtSfivaticus,digolvat(i-ifia.Nametfiillafuf-  fresfi fanguimsagert Sfivaticus .dirutoipfius^n- 
•  gere  poterant , ut  nuBum  anewyfma  per  arteria  damentoferflecorruunt.  £t  provide  addidit,  fan- 


J33  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

Olf.j^rMmJiremdyj:eredchcat,mnmHtiti!m  effedeh-  fmaspidahiittrhcus.  TUixterimcUmtuishiuevi- q 
rc.’N^p‘rdsjH>revip]fce,n(mftnararet.  UPmhisfdvc,i!cmeia«aejmr'ojerge.  Dsban 

facV^tfP!imn!!aairi,p!prk,mipm,evici.Qm<^  3TesUiiiez.Apil.tAnm\&i%. 

■verfemaaq/fjennSjlvetiais-.  ektmditmiloc - - - ^ — - - — 

c4umem(Pqmeg,j«dic^e-vdeo}vixrtfcriet.  OBSERVATIO  XLV. 

Infeaime^cju^dpUterm^it^x^xm^x^i  T)eGir,grtm,pophemicrimimin pdeoler. 

Bisjima  coniunclione  adhtarens.^uelfiatintuna  ove^  claratur. 

rJpmdvLera«r-,‘velv«tnrr^Jcxt,iPmgIr.^  ^  “II* 


.  cin^Profeflbr  ordinarius, 

GUILHELMO  FABRICIO  HILDANO 


veroSylvmicum, _ 

^y^tH,aMsjpmei)n.VAFl:jaMio.Ap. 

indentem,  dinujM  magnitudinem  nmexcrefcat}  ^^Bapkaadmeperfcripppi,eatSdemdie6.Aii^ 
Tamnm  enim  per  DiaPelen  aneriam  reforhere  ,  gnPi  admepervenerunt.  Qnafani  cnlpaiege  qm- 
qiuaitHmSyPoleeffHdit^esep0ei!mmm'diibie^.t  demnejcie.  f^eriimqiiirdinpoverhio  dicit!er,p.t 
'e fnprrurihHe  liquet.  '  cito,  quiafat  bene.  Cumq^adpoximarummea^ . 

Jejteim  Ergo  ut  tandem  diputendipnemfaciamySylve-  rumliterarumduecapitafatispoUxereponderis, 
iLmyf.  ticiAneur]frnatUDepnitio,quaidTurmre  afana  'necegoijmdppPxriariadilendumcenfeamjfaciled 
ootU  Sfl-guinecdidispmo,tenui,-vapxrofa^,exartmafuh  UquidinvemS.-,  piori  tamen ,  quo p^kulopim in 

lid  reponerem,  prafmim  cum  me  fatisfa- 
umpoxime  pomiferim, facere  non potui.Pa- 
crrcaxt-  j>-  enimiUefepuagenariiii,dequonuperetiamad 
r( quodd  te,An.ptperiore,mespstemporeinapohorrm-eae 
.  ,  ^  ,  .  ,  ulih.^de  frigorecorripmr,qKitamencalorfehrilisn!infuhj% 

phjtpcoaudtmcap.^jeextuilJpfemetpofeJpuerat)  quttur.  nAhhoctempmre  arremfrigidispmu; 


aeepiuxo,poduSuait,prohanm>ep.Priterquam  h 
.  enim  quod  genus  ,utipib  initiumpatimmonui,in.  b 
conpuii  ep :  modus  quoq^  generationis  vitiopes  exi-  b, 
fit.  Tantum  itaq^  aheputperipfam  omnes  circa  A-  H 
neutyfmaohorientes  Sffictdtatesfoham 
Olera  depnitionepm  debere,  ex  oArip, 


pluresacmajiresperippampotituexcitetur.No-  qudf^epotuit.fedoielcoaauijuhfdeverfari,net  ' 
jira  igitur  verioreP:  cum  ippus  opera  ac  benepcioo.  incalidohpf  mauPofemetconttnereieAceeJPthemi- 
mnesdigicultates,quacumnuineroplurimt,tu?n.,  craniapnifra,obortacorporisextenuatio.-PerPste~ 
ponderepavispmafuerunt,facik,meaquidemopE  runthsxjymptmnatatrimepri patio,  fopedecapite 
nione,jupefdverim.  Duo  adhuc pocolophonepib-  materiaqwadam.perpniprumlatusad  pedempni- 
ErritMir- jungo  wepsfija.  PrimumeP'.  Non  reBedMercato  f  rum  reclddefjtxit,fumque  totum  occupa-. 
dta»efeTom-l.tib.^.partei.claf.z.arc.i.dip.t£. 

'tenfui,fed-noniBomniextenponeAneurjpna,-nip  ejus amolmone quarnj 
ruptura conp-ngatur.  Abextenponeentmquafe-  aaq^conpliopedempimitusfovet,infacummni & 
cundura  omnes patdimenpones,  non  autem  arteria  apecommu-nisdulcispareibusequahbuscalefaBis, 
Tupurd, formari  tAneurypua,fatisfuperqueha-  Nl-aerbpofecif,  inungitergopedemoleopiceacp- 
Senus d^np-ratumep.  Particuhtrkitaq,du-nta-  milihusoleiscalefacienttbut.  Adhibet fotusaliosaiaC 
xatpercaufamcs-effeSu,epdepnitio:quandoAneu-  tefacientes&digrrentes;fid pmili femper fuccejfu. 
ryfma  interne arteriaru  Tuntcefohtio-nem,<grex-  Pof  duas  igitur feptiman as  cum  more  molepiape  - 
teriorispulfati-vd  at  tumorofam  extenponem  dixit,  pertepss  epet,Chetrurgum  quendd  vocet  Grumber- 
^"sr  .  Alterum  ef ,  minus  'quoque  vered  Steghio  lib.  i.  genf  hominem, docente  eventu,ut  fattstruculentum, 

Sltlhii.  tJUrCedici-ne  Prailice  cap.jq.  ( cuifermeapentiri  itanegligentem.  'Rpgat,utinjummopedevenamp- 
videtur  TidJus,  diSo  fupelocojcumaliisAneu^  biincidat.  Cumautefheirurguspsb  vefbera  adve^- 
ryfma dipinguiinvenpum&aneriopsm.Penarum  nijfet ,  dr  obfenium  minus  valeret  oculorum  acie, 
emm  extenpo  varicem ;  Arteriarum  vero  Aneu-  venam  non  tetigit.  QuofaSofeBio-nem  repetit ;  fed 
Tyrmaparit,Medictsprohatioris-notecenfo-ribus.  nectumfa-nguinisquicquameffluxit.  Bocvifotoe. 
Coniiufu.  igttu-rhic,  Cl.  Dn.  Pab-rici,  meam,  quaxL.  in  circulum  feBiones  infituit ,  ut  denariumnume- 

^  cognofceredepderapi  de  Aneuryfmatis generatione  rumexcefferint.InPituifeiplirres,nipegerpaim-- 
opintonem.  Tuumfuerit,eiaccuretituijudiciili-  patientia renuijfet.  Ouidpti  CoaleCcitquiLmma- 
manitoremoUquem  addere.  -Opidut facere  haud  ximavulnufculorumpars,  verimbinavel  terna  d 
paveris, aut dedigneris,poveterinoPranecesptu-  coalituabhorrent. Incipit  cisttsvicinarub'ere,dole- 

Citeritmeffent  plura  de  quibusad  te, 

delicetoccapcneEpipoHca,admeasdeH.  _  _ _ _ . . 

naliter as, qiiamternis illis  mihiredditisEpipoUs,  quod  poPolei  lini  expeffoneSo  rs 
fcriberepofem,nipcumtempcr^-—~— — - — •-  ■ 


;t,  Seddeiis  deinceps  nonnihil  diperens 


CENT  URI  A  IIL  233 

M»eIi,-vdaUayiate«tireUireal%ijicioc>iu.  0^/45. 
OV-  4f*  ^li^^JxmJipmmmimremfphMeloimcrUS^  tcrita»,  cfrfreferihopihercm  tum  ex  Mu ,  ttm^ 
frecipuieuphwhu-.cKitettepemfabaarefxiffe.pia 
uumepti.  Omita^defcmiujphuceUmxmTiU  egrimtefefium?enteco]iesmihar^narrxvU. 
rdiau^et  nalatiusferteTuUocca^umemipfiwici-  H^igitttrhijioriaefiiqsiamideo  tibifrolixius 
S  reliqui  itemdi^  ad  unum  mmeSyUti  S-  deUneare  yolui^  Cheirurgmrum  mflrerumtmpe- 
^aJdep4h&fmaiimpermarefeai.Quu,faaum,  rmam,f4um  ^negUgemianafeniusdaegerem, 
MtetMVesxdtalumuf^ahacelotandemcorripe-  tefiarerquequantiinterptmulnscummhutuma- 
retur- ^  •Itero  ad  genu  ueq^muitumcmtahefie-  IUsregiinihtutuifimilishaberi.  Quid  enim  alibi 

ret  Xnmaximo  ergo  f ericulo  ifpag^OyCheirurgo  pat, rei  itemloquiiur* 

,^'o(quialterumfemult'oimferitixremdemump-  Exhocautemcafujumndaquadamfrohlmata^^^^^^^^ 

biadiunxerat)fummaanxieiMeconPituto,egoac-  aruifopiint.Primumep,cujuenaturafuerahumor  , 
eerf^,  quidratum pede  amputationetihta,ju-  iUe, quiinfedem  delqffui ?  TUpituteopemfuifep- 


diciumcoram exponam.  Ri 


enim  pra  aliu  humoribus 


^expopta^ab^ro  audita  jphacelompt^virium  a-  pigidior.  oriccumpitmtauniue  natur, 
mconjiantia  £prehenPa,agrimluntate  imoprece  Pedaliadulcie,aUafalpa,aUaacida,aUamtrea,aua. 
%i^ta,(n'thilenimxuncphiprdterintolerabilem.,  perimergpiterpm,qutpituitapeciesmaluhoc  ex. 
fierem  aquiepemolepum  dixit  )Juadeouttihia  citaritiritreamfortajpsacc^abii.cumabhacetr 
Cyb  genu  amputetur  \  perpendensillud  Hippoa-atis  iaminaqualitatemfrigoris  caloruin  febre  epia- 
oraculum^quodhaheturltb. i. dphor,6. dumexrre-  Ia, in unaeadem^ueparteexipentem,  vulgo dedu- 
tnismorburemediaexqxipte  extrema  opponere  j«-  'cerefoleant,verumquomodovirreuiijle,  erajpu,(p 
bet  iprefertim  cum  authoreCelfo  lib.  7.  cap.  ij.  ni-  glatinofm  humor  tamfubitb  e  capite  fuh  cute  adpe- 
hilinterpt,anfatistueumptpr4di‘>m,qxodepu-  dem  ufquedeyolvipotuifet! 
nicum-,piesq,dubiacerta  deperatione potior pt, ut  SecundumeP ,curfotihuu  tSrinunBionibutcale. 

/idem  Ceipueloquituralibi.^doperationempop.  facientibus  ac  digerentibut.i^ernihilp-ofecerit}  *' 

S  ventum, hic  tu  vidiph  hominis  truculentia ,  Tertium  ep,utriidvenainpede feBa ,  ( ppro  voto  ,■ 

peritiamin  locando  agro,  alligandaprmanda  feBibJuccepipet,  hocep.p  vena  pBdfanguis  rite 
(^abfcindendatibia,truncoq^bliga-ndo.  Credemi-  epluxipet)agrolevamenaliquodperandum fuerit} 
hiptiDeus^atia  (3 clementia  (uaoperationemipd:  Quartum  ef  \  curpluravulnufcula  coaluerint,  4- 
direxifet,nonmirumprofeB'ofuipet,pageretatea-  duo  vero  vel  tria  faltem  illa  coalepere  noluerint}  e, 
Uasprov.eBa,intermanus,ohtantammoram,expi-  Tfdaddodemagmatisimpoptione',  nilde  abpisps 
rajfet,fed  tantum  abfuit  uthocveniretaitnec  ani-  digitis  inpartecerrupta,  nibde  aliis.  Hoc  faltem^ 
veltantillumlinqueretur.  Prajcriboconfortan-  addo,  ep  rogo, ut adpropopta  quatuerproblemata 
ientem-,  dJco Chirurgis,  proximereponderevelis. 

vero  infati fuerunt  fu.  Repondeovero  &  egoad  tuumproblema.idque  Ut  p,mh 
vni  fcientia  perfuapone,  brevibus,  quairis  quid  fentiam  de  Medico-Cheirur-  &  uva  i» 
mnegUgentius  viptant,  gi  cujusdamparadoxo,  quo  oPendit  cji  contendit,  'fyp’»""’ 

tit  'agerdenubmium  conp.  eumfite  copiofum,  ad fatietatem  ufque  inPitu- 

"  uo de gangranq^  turn.indrffentmaepeutilispmum.  leAdhocautem 


tia:  impero  viBumconveni 
quidabippsperidebeat,ecci 
perbia ,  quaque  turgidi  in, 
monita  mea  fpernunt ,  agrt 
atq^itanovophacelotrut, 
firo  inficf  patiunittr.  Petii 
liumidptale,^ualein  "  " 


ChhuTio-  ^hacelolegimr.  Sed^aid  Cheiru 


\conteinnmtid  paradoxoT^abiliendiimrai  ^  . _ 

^ . . . .  ^  ^  .  ntia  dudtimmeliora  qmdemmeminijfepoffiim)  experientia.  %att0‘ 

'  docuifet.reramaneadocum£,cafxsmeherclepr£-  nem  ita  dn format :  Prstna(^u7)alaxando  ahatri» 
,  fenstefiiseJfepotefi.Q^averocffmagerytum liberi^  acres hfrnores^dyfenteriamexcitantes^  a^ueacmyr 
tsxor  ^  amicit  infanter  m ferunt  ut  meum  confdiis  robaIani(^rhabarbarum  tofiumeducunt,  erghprum 
feejuerenturtjpo^nderunttandemfeficHturoSfVe-  norum  ^  uvarum  ufui^in  dyfenteria  minime 
rum^uafdet  jam  dicam.  Namcurnuterq^palam  improbandus.  Experientiam  vero  propriarum 

quidemfidempollicitusejfet,ch^tamenalteralieri  li^umpratend-*  . . 

in  aureminfirajfe  dicitur  hac  verba:  dicanmja-  diBorumfruBti 
ne  nos  faihtros » qua  voluit  Medicuijpofiemus  ta-  uj^efemetingurgit6 


imnofroarlntratuinofirisut 
cojferit ,  nobisimputari  non  poterit, 

Eccequa  ttertmmaliUa}  quapertinac. 
igitur  ^  hacin  parte  DeusviciJJimJud  g 
adfmjfet,  ^  fonte  quajt  fua  natura, quod  co 
ptumeratdfanofecrevijfeti  (fheirurgorum  ce: 
peraidnequaquam  effe^m  fuiffet. 

Sed  quid  amplius fa?prim'opaJftfUerum  ca 
in  apice  trunci  d  pure  nealigentia  fua  depafii,  u 
pofea  ab  ea  radii  truncusteginon  potuerint ^fed  co 
aplijint,denovo  dradio  nonnihil ferr'  ^ 
deinde  os ,  qua  parte  jphacelus  in  trum 
r at, etiam  corrugi  pajji  fuerunt ,  de  cujus  refiits 

ift^Jerarunt  ,rogaruntque ,  utrum 


yurem,quadeefi,&itaformandax 

Ouod£unquealvulaxande,acreshmtoresdyfen- 
teriuexcitddoeducit,ilffuPusminimeimp>robadul. 
Fer^yoncpropptiononep,mpitacorrigaeur. 

roborandi  faeuiei 
,  olla,neccauptmor. 
hpcaarn^lipcati^ic^enitpmusufusindgfente. 

tm  ad  minorereponded  )pruns!(p 
loutcres quidem  humores  aliqua  ex 
‘  re.fednimia  facultate  hume. 

ru  retentrice  labefaBant,  ex. 

tnt,fecusquam  dmyrobdanisCrrha- 


134  OBSERVAT.  -CHIRURGIC. 

I  baryiiro  tofo  fieri  filet  ^  inio  iterationi  amplifica-  bns  meis  ad  tc  Uteris  intellbafli  )  moram  trahe- 

'  ^tte^casfj£m{nbifica.mfceinfir‘vifent,  docente  rem,acaditaodaj  atiaplama  quz  ponti  pro- 4^* 


propter  caloris  ab  incendio  vcherototiam,  tum  : 

ores,  fupramodumincalufffet, 
:aquafrigidafibicorpusperfuQ*  - 
rftemtfaU^^vide-  derent:boc enim nifi facerent, zftaramarimum 
rie fixmtft^f^^o^^^^riespHrgatosjjam-dicerecer-  non  amplius  fc  liifferrepofle,  fed  devita pcricli- 
tQmnpotesjOrmespofihac fimiliterpfirgandos ejfe ,  tari,ajebat.  Affunduntaquam  ,eainquecopiose, 
inquit  Galenas  likii^pbor.  II.  iraidem  depram-  itant  veftimenta  omnia  ipfiimque  corpus  undi- 
mm  atque  uvarum  uja  in  dyfemeriaetimnecjpe-  qneniadcfadum  efiet.  Quid  fit?  Corripiturhor- 
rare,necafiirmaref  oteris>  Rei  itaque ipfiusnata-  rore,ita  ut  vixex  tedo  defeendere,  &  ad  zdes 
ram  diligentius  afiimantibus^  prunorum  d*  uva-  fuaspervenire  pofiet.  Pofterb  die ,  ac  deinceps  , 
rumrecentiumac  crudarum  ufius  nonpotefiUon  ejfi  ctfi  graviter  laboraret,  &  maximum  incendium 
formidandus.  iAtquebac de prafinti paradoxa,  internorumvifccrumperfeut!ret,morbumtaincn 
^olantequafcalamodicereliyuit:  quafitihimujus  neglexit.  Circa  quartum  natura  cumper  criti- 

^adjunUa  ut  ad.Dn.  7).  VHlLlBBR'fVM  SA-  quoque  intumuit,  &  inflammatione  correptum 
'R^fRNVMcommode  perferantur ,  tute  pro  no-,  fuiu  Ad  Xenodochium  itaque  deducitur,  ubi 
firo amore diligentisjime , faefiio , curabis, proinde  clarilTimbaczterna  laude dignifTimo viro Dn.D* 
oblooc  offeium  diligentius  te  rogare,  opus  nonha-  JACOBO  ZWING£ILO,  piz  momoriz  & 
bea.Hisergocunttuisomnibusheatisfimevale.Da-  Chirurgis  ordinariis  commibus  fuit.  Poft  dies 
^  bamGieJfaHaJfirumdieio.AugufiiQAhnoi6io.  aliquot,  cum 'infiammationem  in  tibia  ad  gan-^ 

'  ’  "•  - - — - ^ —  - . - grznamtendcrc  videretDn.ZWINGER.lIS,ro- 

OBSEItVATIO-  XLVI.  gavitme,  ut  miferum  quoque  inviferem ,  ad  z* 

§^dam  cum  fupra  »jodum  incalutjfet ,  ^  grum  itaque  mc  confero,  tibiamquead  poplitem 
tpfimcorpm  aqua  frigida  perfufumfuif  fcreufque,  gangrznacorruptamanimadverto. 

ftigangrma& (fihacelointibia  ■  Porro  etli  vires proftratas, febrim  maximam,, 

corripitur.  tibiam  quinctiamadcaxamfcreufquefupramo*. 

Vko  Clarisfimo  ae  DoBiJfimo  d;^mintumefadam,  acproinde  rem  iftamangu* 

-Dn.D.MI£HAEU  DOR-lNGIO.inllluftri  {^is-p,ofitamerri.-,fatisfuperqucvideremus,atta. 

Academia  Gieflena  Haflbrum  Medicinz  mcmquiafzpifiime,  enam  indefpcratis.Divma 

Prof.ordin.atq;eeleberrimo  •  ciementiaatquc  potentia^prarterfpanatqueopi- 

Gmihdrnus  Fabricius  Hildanus.  .  per(uuii«|usHiJ!^ocraLtKb.'"A^ 

S.  P.  D.  -  monetjomniarccundumratiooemfintfacienda, 

TArdeadtuassclariflTme  Dn.D..-refpondeo,  trusundique  rcarificavimus :  unguentum  .^Egy-  . 

quandoquidem  tardeeas accepi, utiex eis,  ptiacum, aliaque  medicamenta,  quse putredini 
quas  ad  ciarisfimum  Virum Dn.HOlCsTilIMvi-  sdveriaatur,appHcuimus,led  fruftrajfequentie-*  ■  ' 
communem  noftrum  arpic-um-dedij  intelliges..  mmdie,  ad  coxam  regionemque  hepatis  ufque 
Pergratas  sutcmtuas-mihifuiffe,^eun>£eftor,  hvid^repcrtafuit,  Lipothymiz,  frigusextremi-  ’’ 

amicitiam  nofteam  literis  fovere  nobisconceda-.  ta'm  cum  morte  commutavit. 

tur, exanimo doleo.  .  .  .  .  Nnncadproblcmatatuapaucisrefpondereco-^j^w^j^; 

•  Cafus  quem  commumcartij  rarus  cft,  &  mi-  pabor,.  C^ris  primo  ,  cujus  naturz  humot 
ror,  fenemiUum  decrepitum  tantos  doloresfuf-,  i.Uein  pcdemde!apfus,ftieriti’.  Ipfum  pituitofum 
ferre,  tandemqucevader^potuiffe.  Gangrzna  niiile,tecumfentio.  Frigus  enim  intenfilfimuin 
cnimadigitopedisincipiens,utplurimumIetha-;  &nibIefl:ilTimum,quodadfuifrerefers,hocfatis 
f  .  .iL  apudBenivenium  Sc  podon^um  in-  ^^perqu^ndica^  Nifi  tamen  pituita  illa  acrem  ; 

libus  videre  licet.-  Sedhujusmodifa-  quendam  humorem  ftbi  adjundum  habuiflet, 

. . ad  folam  mifericordiam  atque  clemen-  \  ^on  tam  facile  ad  pedem  defluere  potuiflec,  fed 

tiamDeipotiuSjquamadinduftriamfcientiamqi  &  “t^igna  qualicatcprzditum  fuiffccertumefi, 
Cheirurgorura  (  quorum  imprudentiam  aut  po-  ,  alioquin  temperamentum  &  harmoniam  partis 
tiusimpudentiaranonfatis  admirari pofrum)E^r:  tam  cito  vitiaflet  &  deftruxifiet;  fzpiflime 

ferenda  el!e,tecumfentio*  ..enimaccidit,utmateriaauthamorexcremen- 

Czterum  antequam  ad  problemata  tua  relpoor;  patte  sjiqua  corporis  colligatur  retinea- 

deam ,  affedum  graviflimum  tibi  communicare  tqrque  ad.  tempus  ,  fed  pofrauam  acrimoniam  ' 
er-  vifumcft.  Superiori zflatecmn  Bafilcz  apud  Se-,  malignitatemque  infignem acquifiverit,  benefi- 
'^'reniflimumPrincipem  ac  Dominum,  Dominum  cio  naturz  ad  extremitates  expcUitur,  jbiqud 
^*‘7ANLmiIMRA.DZmOUM,  Limaniz&c,  temperamentum  partis  dcfl.i-u>t,gangrznamqufl 
Ducem,  permenfes  aliquot  (uti  ex  przeedenti-  inducit.  A  venenata  enim  &  maligna  quali-. 


C  E  N  T  U  R  I  A  ^  lilv 


'C/ariJiim  (g  prsfianifime  r 

Dn.  GOILH.  FABRJCIO  HILDANO  , 
Medico  Chirurgo  apBd  Ptitermaceitfis  mdnuC- 

riOyDonuxo  ^amicohoxorazdo  - 

_ 1  profuerunt,  primo,  MKHAEi,DoRiNGmsI>. 

^^^^'auianiateri2moAiprofand2erat.Vifiegoj2piC-  -  S.  P.  J>.  _ 

toe2l)fceffas  er  pirataacriortos,  in  qmbnsof&.  taxplBc ,  ClariPme  Du.P^BRlCl, 

cariecontanimet2erant,priufqaam  cuttsemice-,  '<^qmi-aKxr.ofermi ^acionihilfUxUiterori 
raretar-  Ante  annos  aliquot  une  cum  Dn,  D-.  <cdrttede<bru,oifeadmecScogiarecapi:QMfit,^ 
nUmt-  Z-STINGERO p. m. Bafilecnfeminvifi ,  cui  etiamnii  a'  -vxldi-atreitrytitcrMtlim^ijuM  anumeufesfefu 
TO  perinterrailaabfccfliisin  capite  fuboriunnir  ,  ia  udtejxanvtyaimaniutuili  uoperoiexiffejdijuoii^ 

meningem  uiqueerorumconfpicicur.  Eainpaite  cUrtjp.mtem  P'  'rtimDn.D.LENTV LV M,tuta 
capias  doIprprscedit,quitamei5.non  ufqueadeo  Jjn»DuSjiRJ4CElSjZ}Ad7KttticuptebamJit^cu 
graviseftXeddiuturnus,  tanaemqoogueditis  in  ifiam  confvstudinem  celereixci- 

tumoremeievaturjpaulatimqjiuppuratur.Aperta  jrsrem-ititutautetwJit^voluifameitprAfetftemucctu.- 
■  vomica  offacarieadeo  contaminata  inveniuntur  fi^emii<itefirihendiKegltgere,utfciltcttintedige- 
ut  etiamabfque  difficultatead  meningem  excra.hi  res,nihilmihipoffe  accidere gr^f^^^^ukmficrThrh 
poiHnt:  Hiftoriamintegramutadfcribam.otiuin  lit^astecumcommutem-,  Ero'autera,protemp6rts 
Lndatar;videbisii!am,DeovbIente,poft.Secan-  ^^ii^rum-xegottorHratwne,b/eviftm:€e.Promifi. 

lundiones  pfopter  rpiiTitu^  d»dum,meadte pn^ciigtKrUyW  attos affebiue.  dyfi-'Dyi 


_ ^  ^ 

■dinem  &  denfitatem  cutis.  Pedes &nim& digitos  ef;teriaida,qu£ar,ee  a>ijjumfej^^uia/teyfimii0r-  Giefeha, 
pediscaUofacuteintreftitosefTejOmmbusnomm  xitydefieriti^uini}jaHt€kmefQttffimHmobferve^i:d^V*°^^f‘ 
cft.  Non-potueruntigitur  medicamenta  ad  io-  ^rimumentmfiudiofm^utdamnanoTieSa^opfi-*^^^.^ 
cum  afFedbum  ufque  penctrare.T ertib,quia  inum-  ‘^Ham  convaluit  ,aeerbij?rKtd  ophthalmiantincur- 
€HoDes‘porosobftruebant:  Olea enim,etfi  calida  cuifar.ataAcfiuxioadtaluTndextricntrisfuc-: 

fintjfemper  tamen  aliquid vifeofitatis  fibiadjun-'  heiTrdeamphffimi  Bicafierii  Gr^entCan-  OphthM- 

;ftumhabentiprjeci'pueautemeaoIea,qusperin-  cellarius^,  lOH^NNES ST^PPJVS,  d dyfen~^'^‘‘y 

-  -  gyat  ^corripiebatur.  Tertihi 

^  ^  ^  tpofidyfentermmhebdomade 

flueret,perven$fei9:ionem  copiosd  attractam  fu-  catarrhofisffocativo  perimebatur.  Quanoifludio-  S**^*^^.*^ 
iffciquiseftquiambigat  ?  -Potius  itaque  per  alias  fitseViimiaoriHndus  ^parotide  (inifira^utrmsyj^^^^**' 
viascducenda,  quam  ad  extremitates,  partesin-  gefjeinflamtnatione^quainabfceffum  etiafyidejiit^  ' 
iquam,in  quibuscalor  nativus &  humidu radica-  affigcba!Kr,efKtAgreetiampnefaciesturpitudinera_ 
le  jam  antea  iabefadatum  6c  fere  ex£in(aum  >  at  -  alicjuam  contraheret  j  X>eo  auxtliante ,  raea  opera 
'trahenda  erat.  tandem  refiifutus-,  Deni^  rujlicai  quidam  e  vicino 

AiPHlh-  Coalefomtvulnufcula  ftonnullajproculdubio  pagoperfemefirecudyfenteria-confiiPiatusefiJUud 
fc«4.  qiiia  fiiper6ciaiia>  &  tantummodo  in  cute  erant,  etiam  tucdeprehendi-^cumquod  d  nimio  potu  agros 
Duoveroveitriacoaiefccre  noluerunt, cum  pro-  fibiteperare.tucovalefcentesdn-imtocorporUmotu 
fundiora,& oartib.  nef volis oroxima  effent :  qua^  fibi  cavere opoyfear,prioru  ret multa poffern  adfer- 
i,qux  ad  reliqui  re  exempla^fixecefariuraed  efe  dsccerem^pofiirii 


riaaliqua,ut antcaquoqucdixijacris&mali-  ejfet^animirecyeandlgratidiex 


?e“ml 


gnafubeflet,&proptrptloloremhumorescontu  uc paulo kngiitsex^iiciatusinrecidivsminctdityd 
nuoaffluerent,  fequutaeftinflammatio- ,  tan-  ijuuegriiispriore dygsatiriiipofleiijiheratus,.  . 
demque  calorisextinaio.Hscfunt  virclariflime,  Iit!deuamextei]’A!trerelibet-.HtrKr>!  eoi  'j«j 
eadtuasinprafensrefponderepotui.Addidif-  primo  mjutiu  grav, fimi Jldtimddyfixtmaaffli. 

1  hinc  &  inde  obfervationds,  &exemplaadin-  guntuTyrS  creberrimas  dejetlioxeshahentyfacUi  ex 
ftitutum  nbttrum  facientia  .  fodcccnpationess  mn-gere  poffeeredasiCoxtrariumeKim  cismracio  ' 
quibus hicBernseofaruordd  non  concedunt.Quas  tum  experiemiaeviuCere'iiid:emur.Ratioijuidem-, 
adDft  D.BAuHiNuM&DN.  D.SARACENuMmic  ejuod  mu  tam  materii  copiora  (g  maltgmtatem, 
fifti  literas ,  eas  omnes  tfadendascuravi.D-.  Dm  gudmmriumimbeciditatemportKidat.Experiem 
I.ENTULO.(qm  relponfum  promittit)  fuas tradidh  tU  vero  i  utpne  yuodmutdhtum  Profefforemm'. 
ClanflimumvirumDu.D.SEK-NERTBMmeono-  ftrumMathemattcu,p:mX)a.M.NlCOi.AyM 
mn^usfo-diJuta  plurimum.  Vale amantiffime  HERHANNPM,fed^yaaier»asfiudiefis,di 
Ds.T).Doringi  ,  &  cum  tuis  omnibus  felicit^  epuorumuuo  aliasadtefcripp  ,  taUratiaueextiux 
virediUi  Raptim BrmzHelveticornm  Sos viderimus,  Hecraptiraudlefirihereplacuity 

peres.  Vale  curatuudtutiijiraiy^g  ambis  fulve. 

ScrihebamGieffaHajforumdievt.Mtr- 
,  tis.4nml6lh 


OBSEPv^ 


OBSERVAT.  CHIRURGIC, 


OBSERVATIO  XLVIL 


smplum,  antcjjuamhujnsepiftoIsfinemtM-  4?* 


m,^DjferiterU^ii>ijjtnu 

ftquutt.  Primo  ,  afaundanoam  potos  i 

Vara  AmpUfiima  dt^Kt  DaSifima  iiieconvemre,tecum  fentio,!nte 

£)n.  MICH.  DORJNGIO  BRESLAVIENSI,  acnimislob  ' 


JJn.  MICH.  UUKJNWO  BiLtSLAVlEJNSi,  ac ninoslobricaredditpotus copia.  Smtitaqjpo- 
Pbllolbphia;  &  Mediriny  Dofiori  looge  cele-  culcntaaliquo  modol^iB^  &ftipticitateqQadani 


lingolari. 
Fabricim  t 


■fc  yT  Easquod  rion  acceperis,cla’riflimetniDN. 
jViDoRINGIjVefienienter  doko.In  fcriben- 
diSonim  ad  te  iiterisi  quoticicunqueieie  obtulit 


prsdita  ,  quo  humeflando  dcnutrieado  etiam 
partes  roborarepofllnt.  • 

Motum  corporis  dyienterids  adveriJUImmn- 
efle,quisnegareau/useflet?Si  enim  medicamen- 
tnmpurgans,  utHippocratcs&eaperientiaipia 


•  jfcgnitcr  vero  &  tarde ,  fi  fomnns  indu- 
— ,  vjaantb  magis  id  in  dyfentericis ,  in  quibus 
obtue-  facultas  retcntrix  vifcerum  fupramodumiabefa- 
lonicri-  aataeitexlpefiandum? 

Dyfentericoi 


fcriptistecUmfovMecupio.Measigituradte,uti  Dyfantencos,  qmftat.mabm.aomorb.^-,.,j 
quoquetuasadme,£rpiffimeintanulocorumdi-  «iTune laborat,  &creberrmris dejectiones ha- 
&inaIoquopiam&tointercipiim6&pror-  bent,v^ evadere poffe.tauomconfentaneum et 
fusinterire,none^ftquoddubito.  _  Mat»ae.^  qumacnsSt  malina,  mteftinayel- 

C^iar  de  Dyfenteria  fcripfifti4ibenterlegi,im-  l‘ca^&do  ores  m^moSainqiuq 
ru^rofeab,poft  tantas  evacuationes  &inani-  proftrationemexrufc.tat. 
tiobetricorporis  wmgravesjcamquepericulofos  Ceterum  faiftoria de Dyi^t  ^ 

tonfequi  pofle  morbos.  Caufamegopotiusad  habetjAQUESBUXERPaterniacenfis/aberli-^ffwira- 
quaiitatem  humoris  peccantis,quam  ad  quanrita-  gnarius, vir  juvenis  &  robuftus,cum  ocitinere,  &  '«JP*». 
tem  referendam  efTe  arbitror.  In  Dyfenteria  enim  violento  motu  corporis/upraraodum  inc^uiffet, 
corpora  hum5ribus  acribus  &  malignis  onerata  &  maximum  hauftuaqusfrigidiffimsbibiffetyin 
cire,omnibusinconfeffocft.Siigiturnatura,infi-  febriculam continuamincidit:  exqua  tamenpo- 
jie  morbi,  excrementum  aliquod,  ad  partem  ali-  tius  naturae  bcncfido  ,  quam  medicamentorum» 
quam  cOrporis  expellit,  ctiamfi  in  minima  fuerit  curatus  fuit :  Nullos  enim  adhibuit  Medicos.  Sed 
‘quanticate,propter  acredinem  tamen  atque  mali-  quit  fit?i  febre  vix  curato, aliis  &  quidem  gravilS- 
gnitatem  fuam  gravifllmos  morbos  procreat.  mis  fymptomatis(quaB  cum  morbo  iftonovo,an- 
Dyfcntcriaillagraviffima,qu*lupcrioribusan-  te  annos  viginti  in  Haffia  orta,  krehelkrankheit 
hishic& in  vicinia  multos  e  medio  fuftulit,  varios  multum  conveniebant)  correptus  fuit.  Stupore»**». 
quoq;pofl:fereIiquitmorbos.R.everendusDom.  enim dolorifico & molefto crurum  ,  cumagita-  tUcaUva 
JOH ANNES  MER.tlLA,EccIe{ijB  Patcrniaccn-  tione  aliqua  convuifi va  circa  nervos  8c  periofti-  "‘'1 
fisVcrbiDiviniMinifterfidelilfimus,  communis  um,vcxabatur,itaquidcm,ut  nonnunquam crura 
lioieramicus,  cumaDyfenteriaferecuratuscC-  i  pedibusadcoxasulqj  formicisfeaterevideren-'^^^ 
fet,anginagraviffimacbrreptusfuit,  Hiftoriam  turddque  maximis  cum  doloribus  ,  atquenunc 
- Tic  ut  adferibam  ,  otium  non  da-  extenfione,  nunc  retra<Sione nervorum  ac  '  ’ 


Videbis  illam  in  tertia  Centuria  obferva-  bat.  ^ocuminconfiliumadhibituseffem  ,  & 


Sed&muitipoft  Dyfenteriam dolori-  incuradonemorbi  ^ermenfem  ir 
[orum,5c quidem  gravif[imis,excruciati  cumfruduoccupatiflimus  fuilTer 


12-  DyfcnterisFnc 


,  dyfenteria. 


5  ,&filIusDom.JACOBIDETR.IBlISPa-  fanguinem&ramenta,ver 


I  tatis  ,&nhusiJom.Ji^ 
teruiaccnfis,pofi:  Dyfei 

tf«  e  puero  itu  correptus  fuit ,  ita  Ut,  quicquid  ingereret,  busque  excerneret.  Febris  adera 


autperfuperiora,  autperinfbriora.indigeftare-  inquietudines  magna ,  aliaque  pefiimafympto^ 
jiceret.  Multa  quidem,  fedpaucocumfrudu,  mata.  Fcetor  indiesadebaudusfuit^uttaridera 


^xafuiffetjfuafi,  utproi 


familiares  &  amici  amplius  cum  ipfo  verfirino 


ereconlumptuu 

irquefuccefiu. 


_  _ ilblebant,  noniblumcui _ .-..u.-u- 

iramlaSaret.  piose  rejecit,  fcd&fponte  per  fecefliimerierpftf 
xabreveenim  rnnt.  Abumbilicoufqueadpedesadebreiblu-'- 
tusfuit.  Ven-  tusfuit.utcxcrementaalvifimul&urina.invo- 
m  mufeat.  luntarid  &  guttatim  effluerent.  Ego  ab  iui» 
mafticis &menth£ inunxi, &empL ex  tacamaha-  tio  morbi  corpus  aliquoties  rhabarbaro  ,  my- 

caapplicui.  robalanis  ,  &  fimiilbus  purgavi  ,  &  nihil 

r.  ^  Dyfenteria  curatione  defiderantur. 


malignitate Dyfinteris in mefflumadferre  :  fed  omifi  ;  Aftringentia  tamen  proptervt,ui,u.,..- 
prolixas  feribendi  litteras, occupationes maic non  bundantiam,&  fcetoris vehementiam ,  (neputri- 


ejhibai.  CiTOTeroinquartnmmenlontjn-.— 
pfun!itaocciipitusfuiflem,tandeDirino6yorc 
tum  a  Dylenteria  tum  eaaai  a  priori  morbo  pfe^ 
niflimereflitatns  fuit. 

'  Porro, Vir  t:iarifnme,<|md,qu$fo,ientis  4c  eau- 

fibnjnsdyCenteriatamgraviflimzPiigo  excalefa- 
Sionem'  corporis,  &pocum  frigitium  primariam 
oiUnium  liprum  SymptomanitircautomitilTc 
arbitror.Ex  pota  enim  aqu^  iri^diflimsfangBi  - 
nem&huinores  repente  &przter  modum  refrf- 
geraioSj  S  veluticoagulatos  fuiffe,  acpoftea pu¬ 
tredine  cohtraxiiie,  verifimile  efl:.Ex  illa  porro  pu¬ 
tredine  vaporis  maligni  ad  BcrVosperyenerunt, 

dem  prztetea  materiam  in  parte aliquacorporis 

putrefafiam,  acrem  & 'malignam  redditam,  nec 
noiiadintelfinadelatam,dyfenteriam  *!iqaaque 
lymptomata  eacilaffe  mihi  videtur.  T  ufm.tamen 
hac  de  re  bpinidnem  atque  fcntentiam  libenter 
intelifgam.  Vale  vir  Ampliflimej&in  boiium  pu-' 
blicnmfelicitervivediu.  Raptim24,Maji.id!i. 


OBSERVATIO  XLVIU. 


nxmitximohitijlufrigid£,febnmameodtm 


^■Ainfebribuseftafuspotas  frigida  aqus,&a. 
.Galeno muldsin  locis ee-ebf atas ,  fehratis tamen 

ia.&aiibii  notatis.  Qui  fecus faciunt,  &indiffe- 
rentcrfrigidam  exbibent  >  ^grisnon  remedium 
falutar^  led  necem  aliquando  oberunt,  ut  idem 
G^enus-libro  de  de  confvetudine  exemplo 
Arionis  Peripatetici  teftalur.  Huic'  enim 
in  febre  exhibita  frigida ,  fubito  exaniraatuseft. 
Non  autem  aGdenb-ipfojUt  clariinraus,D.R.to- 
LANus  (procul  dubio  prster  opinionem  inopina^ 
tcq;  fcrip{it)fcd  ab  aliisMedicis  exhibita  fuerat. 

Cuidam  LudimagiftroEbroduniidemacciditi 
Ille  cum  febre  ardenti  laboraret, aMedico  fub,  yi- 
ro  pio>dodo, atque  in  Hermedca  Medicina  undi- 
quaquedoSojVehementerpoftularetjUtfibihaa- 
ftum  frigida  permitteret ,  conceflit  ipli  Medicus, 
ea  tamen  lege  ,  ut  limites  mediocritatis  minime 
transgrederetur.;  Dilceffo  Medici, aqualem  im¬ 
pletum  frigida  cumfibiadomefticisadferendunl 
manda{ret^chauftummaxiraumj& quantam  an- 

kelitiisfufferre potuit 3  bif’^^  -.  i .  ..  v 
duscft.  - 


IRIA  Ht  m 

OBSERYAT.  XLXt  o\ 

^i^cttifotuqidditmmteriniitun  ’ 

j^X&igidiflirao^azpota  febridtante  interiit 


lium,vincmebriamSidomumrediit,  ac  cumitiw 


revisarum  apprehenditin  culina  ubi  cumAnfausj 
loco  cerevilia:  ultra  libras  duas  haufi/Tetacetijin- 
tra  horas  24.  e^qjiravit. 

ClanffimusDn-.D.AfeNOLbusMANLios,  vif 
dodrinaatqj-^erientiaVefe  ib%ni^  &in  Ac^ 
demia  Colonienfi  MedicinsProfeflbrlongecele- 
berrimusatqiprimarius,  Prseceptor  meus  pluri- 
muhonoranuus,  m!fiinarravit,fe  Comitiscuju& 
damnovi^efamulumiqu!  tumexviolentifiinia8c 
celerrima  equitatione  fupra  modum  incaluiff^, 
totumque  corpus fudorepeffuiurh  elfet,&m; ' ' 
muit^hauftum  vi  ‘  • 


Method.  med.lib.p.  &  1 1 .  traduntur, expendendae 
conveniunt.  Apud  Anth.  Beniven,  de  abditis  ac 
mirandis  morborum  caufis  accuratio¬ 
nibus  Cmiiis  cafus  repe- 


OBSERVATIO  L. 

Ex  mmerftone  corporis  excaiefa^i  inoqum 
frigidam  gravijfma /ymptomata, 
tundem^  morsfeqmta. 

Divini  Hippocratisl.  i.Aphor.51.  {ententianl> 
ubi  fieferiptum  ^reptni- 

teevactiaye^auirepl^etapitcalejacereyjelr^ige-^ 

perrWoy^Wjveri^imam  eflejqnotidiana  experiem. 
tia  in  p.raxi  nos  docet.  Subitaneas  enim  mutatio¬ 
nes, natura  vixablq;pericuIo  fuiTcrrepoteft-^/^Oii 
atftfint ,  inquit  idem  Hippocrates  feiifimfit  ac  vu. 

j^^fTjij/.Poriro  quam  pericuiofunl 
-Iit,  intemaspartesinardencibus  febtibus ,  aut  ali¬ 
quam  alramobrcaulam.aEftuantes- ,  repente  &  in- 
tempeftive  refrigerare,  ex  duabus  procedentibus 
obferv.  apparetnn  profendverb  -obfervationeo- 
ftuofumcorptis  ,  neextrinfrcusquidemabfque 
rhaximo  periculo  repente  refrigerari  pofie  exem^ 
plodemonfttarcvifuraefr.  . 

Reverendus  Vir  Dn.JoH.  dn  MGLLiN,Presby^ 
ter  in  Morins,  haud  procul  Paterniacum  j  vir  ro- 
buftus  &  annumcirciter55.agens,cumquadadi^ 
tempore  mellis  in  agris  fupra  modum  incaluilTet, 
&pofroccafum  folisdomurediretjn  rivulo  quo- 
damlefe  immerfic3iiTjb  &  caput  eadeaqua abluite 
Veruipinterimdufe  abluebat ,  forte  fortdna  fu^ 
buculaidrivuludecidit.Q^u  vero  folus  eiTetancq^ 
palliujimb  ne  thorace  quidepenes  fehaberct ,  fuw 
bucula,  illa  ita  madidainduerecoaiftusfuit.Hinc 
corpus  antequaad  odesfuas  perveniret,  repete  & 
fupramodurefrigefafcui&caioriiie  maximus  ex^ 
tei-naru  parriuintempefrive  ad  intcriorarepulfus 
fuit.Quapropter  no  diu  pofr  exorta  efr  febris,do^ 
lor  capitisjtulTicula  quoq j  ficcaSe  hy po  chodrioru  ^ 
tenfio,paulatim  fequebatur.A  febrequidenaturc 
potius, qua  artis(nullos  enim  adhibuit,Medicos,) 
bencheio  curatus  fuit.  Dolor-verb  capitis  &  tuffis, 
ad  fineuiq;  vitx  fuseipfumperp.etubcoitatifunt; 


OBSERVAT.  CHIRIIRGIC. 

Ab  initio  morbnm  negladt,  pollea  vero  qonm  7.  Qak  oSidao  mteipCnsotitnm  a  regio-  ^ 
*  Tideretomniainpqnsrui,  cuncMedicoseradt  nelnmbornmniptns fueratablcefliis ,  multum-  2' & 
tos,  nunc  eropiricosadhibnit,&d  fruftrajitae-  que  emanaverat  purulents  ac  foeodz  materia,  “  Jd- 
nim  induratum  erat  heparipfms;  uri  ego  bilce  viium  fuit  infpicere  partem  illairi,  iuci&  itaque 
meisniambus^qaoriespalpavijUtlapidisdnri-  cute ,  fubjefta  caro  ad  vertebras  &  homoplataa 
tiem  iere  przfe  foret.  Anflapaulariroduririe  usque  fpbacelata  de  putrida  repem^.  Interim 
enfione&tulEt  '  '  ’  ' 


hepatis,  hypocht 


vitadilceint.  Anno  IrioS.  cumperduosintegtos 


OBSERVATIO  LI. 


OBSERVATIO  LIIl. 
g/da/»  cam  deglutivi^et  Gammarum, 
maximK  cum  daUnbui  moritur^ 

FAtuus  quidam  in  aula  cujusdam  Principis  Oe- 
Ibphaguro  adeo  amplum  habebat.,  ut  cru- 
ftam  panis, eriaailiduriflimama:  magnitudinem 


/^lIidS^exdLefldcbNob{isviri  JOHAN.  ovig^hnz foe  adajantem,faalhme degluti- 
UFRANClSCfdeMARTlNES,Dominide  ^adamd.e™mgamarosv,vosmcue 

^od,JEAN  VASdHAXITnomine,natione  !>■’“'  attuhffent,  es  adiiannumperruaGombus, 
Sabaudui,  feptuagenaritts,  fed  robuftiflimus.  ut pmmarum  vivum deglutiret,  metams atque 
morbisquerafVobnoidus,Annoi5J7.tertiana  mduausfot.idcumparvo negouofeaffet,pro- 
fcbre  mirum  in  modum  arefafius  &estenuatus  tmusdolor&crucatusadeo  masimuss  fequutus 

haXmproprizurinzebibebat.  Idcumfpacio  poftquamen.m  ad  quartum  ufqu^e  diem  dolorE 
-v.ar„orme/Gumconrinuaffct,&interimhydra-  busift.smaa.m.s& continuis  febre, convulGp. 

fuiffetacjuin etiam opti-  nibus&deliriis-excruaatuseffet>  finem  vit«  fus 


ntfis  ^Hipofiut. 

m  paulatim  fubfidit ,  tandemque_p)c- 


aj  7^-.  OBSERVATIO  LIV. 

adannumido4.  p»_  Ve  coharemia  frafutii  cu 


-  I  Uvenis  quidam  viginti  circiter  annorum  «a- 

bentem»  inphthifm  incidens,  extinfius  fuit.  *ris,cum  juvenculam  formolam  fatis duxiifet, 

...  ^ - -  - - ipfe  verb ad  congrelTum  ineptus eflet,  paulatim 

OBSERVATIO  Lll.  difceptario&diflbnGodomeftica  inter  utrumq; 

■  .  ,  ‘itg»a,referta.  inquiritur.;  unus  atque  alter  f«as,  minus  tamen 

ANno  lysfi.  4.  April.  Cadaver  cujusdam  validas  adfert  rationes,  Iliade  veritate aperien- 
quadragenatii  j  aGite  cxtinSi.Eoram  viro  da  &conGtenda  ftrenue  admonita,  fe a  marito. 
doSiflimo  ac  celeberrimo  Dn.  Georgio  Jeni-  noSesdiesquemiruroinmodum.&absqueulIa 
fchio  LadislaiWclenii, Baronis  Zerorini Media  voluptate, imb  ad  pudendorum  excoriationem 
co  ordinario, diflecui.  &quzfequuntur  anno-  ulque  defatigaris  indicaverat.  Ut  itaque  qua: 
tarione  digna  inveni,  hujusreicaufaeflftjinnotefceretjdecretumfuit, 

I.  PartesmufculofieabdominiSjferoGshurao-  utgenitaGaejus  ameinfpicercntur.  Tum  prz- 
ribus  referta  erant.  putium  mediante  Ggamento,  fubteir  balano  fir- 

a.  Vacuum  ventris  aqua  fcerida  adeo  reple-  miteradh®rcntemanimadvettcbam,ita  quidem, 
.tiimfuit,utinteftinaplaneciinnatarent.  uttidllationequadamfadla.cummembrum  viri. 

3.  IntclHnis  omnibus,  a  piloro  usque  adre-  le  ere&uiri  fuiflet,  balanus  perinzum  versus  re- 
flum  undique  corpulctilaaIba,callofa&  pinguia,  trahetur,penis<jue  plane  reduplicaretur. 
magnitudinem  piGnoncxcedentia,mediancete-  Incurvatico  autem-hzc  atque  redupGcatio 
nuiflimisGbrisappendcbant.  membri,  in  congrefTu  dificultatis  omnis  caufa 

^  Inmelenterionullanequevena,  neque  ar-  fuerat.  Purgafo  itaque  corpore,  &  in  cubito  ve¬ 
teria  apparuit,  naincira,ipfuminfedemcolloeavi,&miniftris, 

j.  Hepar  durum,  inHamm,,& colore  paIBdo  quibrachia&cruratenerencjconftitutis,cultel- 
erat,parumqueinle  continebat  finguinis :  Re-  lo%aratorio.przputiuroaglandefeparavi,poft- 
nes  ejusdem  erantcoloris.  ea Hnteum reduplicatum,  &  albumine  ovi  made- 

6.  Lien  valde  exiguum  extenuatumque  erat.  faiSum,  inter  praqiutium  balanumque  impofui. 
Idque  illam ob  caulam, quod  fcirrhus  magnus  Poftprimumapparatum.digeftivnmperdiesali-  ' 


'ca  vaia,cum  illa,quzllt 


l^quziienemii^rediun-  quot  , deinde  vero  exiccantia,  cicatricemque  in- 
;illo  prodeunt,  tntumue-  ducentia  applicui,  moderatam  item  Venerem 
rr  Sicdivino  favore  curationem  feliciter 


eAmo- 


CENTURIA  m.  439 

A  N.N  O  T  A  t  16.  RINGlVM^nficSri.Liciiituiimiidmiixmmc.  qu 

,.Affei3:iislriciBpliddecaalifii:.Ailtenimpro-  lUnonferveucriitt^ihilomiTius  cumamUmmjier 
^  JS'TiterQlcaspr$patii&bakaj,iBtabiplkpriinafor-  comamisDa.GOTSCHALKVS  MONHE- 
matione.  Inbalaniemm&praptmiulcerumcu-  HilVS aU<juUUtm.rtimitdtedirst,mliiimtn- 
laooneFadliiaie.&przapaeinptteris^mboco-  «tittere,<jmnKnameUcjm^tefiiliiwcm,tutfje 
^efcantjitautdeindpprzpunumretraliinonpot  meditMitiptbfi^iteme-htfiorixmedicipihjtccrenii 
dt,G2aiq;^p^opi^oa£minepa.  C^aproptcr  troiefiiaiimfiiityhacipfapTrictdenteefiitirdie Bipmdt 
inhujuim^ij^forpcbfitipiiejChinirgusucdi-  p!:€rxafifreinr,ciii jecKr,wte;^a,ie- 

EgentuniadiifccaiiPei^Sdl.^blamina.ptoi-  tricitlm &Ucn-.ci!mmtfi!ttctur,iaximxpantxx- 
beamincnmtam  & aliquo  modo  craffam.impO;  traumit/icupropexdemiii^xthompAuchs-vhiciis 
re  foliiiis  fum:aIiquando  quoque  pulverem  ali-  vaam fii  mifm  vix  i«upientifa,cam  rMrte  mox 


quemeaiccaqtem.veiuapmmDiumjiitnargyrUj  commKtn-^... 

'  cerulii.&hujufmodicppioseinfpergq.  ’  In  hoc  Monfiropn  mi?iiailofi!sbicpiirtMpofitjaiua 
'autem  nqftrosgrocohsremiah^caprima  for-  miixifiJlgretK>-,prcuxiB d^mimddexcUebmri. 
madone  originem  duxerat, quohS&piffime.u^  hitsMcdat3,aUisi}^vmidoa!i,drdij[iBwm'deli- 
■venire  fclet ,  ut  plurimum  tamenin juvenibus,  heratzmfHUy  xt  xon  jo^m  exiermsvifiWpi-aer  - 
qundiiibidinihusVenereisddilarfmclpiunt,  aut  xHKrdpropsxdextixJideiiamixterior  Srpofisil. 
iruropitur,  aut  propter  frequenaorem  penis  e-  litKdtfpofatoccxjSdcrarelxr.  tgxddecMhmpn- 
.  rcAohahitadiftendituratquerelaxatur.utpoft-  fi»tixD«.D.GVJGff£LMMA10S/S,DB, 
ei  nuiiutn-yeiedgudm-farteminferatincommo-  £>.  THOMAE.  MIHGONH  ,  X>x.-M  /Oj.  '' 
dum.  Quum  "autem  vinculum  hocfe'ablciade're  BANNlSKEPLER!,Mathematit<irxmPAn‘ 

neceffefueritjdihgehriaadlubeiidaill jutidper  «pa,£J dbor’:i,<.orpiitp-!iaRi^a>ucfepaltHriimape- 

niediumfiat,!tautneq;pr.pputmm  jihultominus  riehaiuT.lntenHsinmfimovextreparmUixvenie- 
balMuskdngamr ,  pfkcipuefi.vinculum.nqnin  batxr jecoris lobxs  ,  -ex  sjxovexxxnvxfttrfamm 
Infima  parte  balani  fuerlCFacilcenim  eplocidu-  deorfitm  pregrediebuster ,  quiconaxuus  erat  eam 
£iMSudnafius,'perfodi,in'deq;  fiftula coniequi pd-  itcori externo,.^ pecalutrilna raembraxiseiratm- 
teritjdt  qua poftmodum Ksec incommoda  leque-  datus, per umhiULifortmexetde jungebatur.  E/s- 
rehtur.nt  tain  urina,quain  femen  per  illam  efflue-  ternu  jecur. plenariam  lecbris  formam  habebat, ve- 
ret.  Potius  itaque  de  pfaputio  (nifialiterfieti  namporta  ex mefenterio  externo  tjuoa  recipiebat 
pollit)quam'de balano  ahfciridendum.Etiamfie-  -&cura  ventriculoveficulafeUea,  liem,catefisejue ' 

non  (fflzquiparandumperforationiductusud-  ^l’U‘‘‘f''r‘>menguU.quo^defte»debatinveit- 
narii.PaulusiEginecatamenl.(S.c.5.iS.incontraria  ‘riculum,Jicintefiinum.pofiremum,eodem  itinere 
efl:fentehtia,vultenimutp.oduSdcglande,quatn  cavitateminfimiventrispeiebat,(^extremoeut- 
pra:putiqaliquidaufefatur,,quodcgointelhgen7  curiinferioritungebatur.  CateraiHteriitsauoad 
j  dum  dxjlHmpiquum  cohatf eneiain  carnpfis  parti-  renesvafafpermatica,catera^-,  membra  eeneratio^ 
busbalaraVveluti ad latera,autluprema parte  ac-  nidicata.juflo  modofefe  habebant.  In  reliauii 

cideritlininfimaverbparteid  vix  fine  fefionedu-  rnemhrismhilpngulare  (ibfervavtmm,niji  quod  e- 
flos urinariifieripplfe,  certum efflfeimus enim,  juemo,di oblata occafione,  maximeEcaroenterem 
duaumintUaparte  ttnuimtummodbmembta-  ipramDn.KEPLERO.fundametita  monftravc 
na  veftitum  eire.qus  incifepoftmodum  difficilli-  rim,quodinfi!ns  in  utero  noapropriamfedmater- 

_ _ ■'  ■ _ ■  corSaliurn  umbe  .quatenmadoculumt^ctlm. 

{ortsanaffiomor,n,quajungsturvenacava(Sarte~ 
riavenofa,cS'proceJ[Hm,cuius  beneficio  arteria  ma. 
gnaeg  vena  ariena  magna  vena  arteriofa  uni- 

j_  untur,quarateones  pulmonesm  embryonejangui- 
nemimmediateex  cava  ,  (Sfpiritum  ex  arteria 
magna  recipiunt,abomni,nterim  operatione  corde 

cjuiefiente.  De  quo  vide  plurima  fuffictenttaargu. 
menca,tnlibro  fecundo  Exercit.  nobiiium,decor- 
-  f^^tlSanima.quafi.deVitamfantismutero. 
Clvalescumtuisixvoio,PraJla«tifiimbFABRl-  fibiE^tetn^ifmtdlme^yf^"’^'’^^^^ 

„  .  -DO.  ummutatme  plurimiemvalerein^ragnantibut. 


OBSERVATIO  LV. 

&  partu  monfitefo  Pragei  nato. 
Greoprius-Hcrstius  D.  illuftriffimi  Lat 
graffiiHaffije  Medicus&inilluftri  Acade¬ 
mia  GielTena  Medicina  ProfeC 


Cmlhelmo  Fabricio  Hiliino  '■ 
P.  D. 


*«H  phamafia jpiruib.  Q  htmonb.  wiperet^n 
>a  Tootum  diverfitm  mprimiti^acadmoMple 
sFERNELIVS,  LAVRENriVS,POR- 
l,Sialudems«firMt.  ^tvtridha-varieia 
identalistanthmfmt , 


i0^5«- 


.  e  E,N  T-tiR.i  A-  Iit  Mi 

neque  eetundl  potrat.  Ofla  enim  crqHs ,  bfli  Dande  infirumenta  ferrea  adaptavi,  quibus  jJ, 
Soris,feenncinmnatur£  ordinem,  ut artrcu-  paulatimpcdeni.  Divino &vore,  itareftitui,  ut 
join  ^ngerenc,nonadja£ebant;fedfcrfimre-  poftea  absque  difEcultate,  Scerefie quidem, & 
nafia,  cavitatem  illam ,  quam  inferiora  femoris  omatim incedere poflayiullumque  hujus defor- 
capitaefiiciuntiadimplcljant,  ita  ut  os  femoris  initatis  vefigiumapp^cat.  Vivit  ad  hunc  iftum 
aliquombdo  promineret.  Proinde  os  Femoris  annnmi'6i3.Genero£usifte  &aq..  annumztatis 

verFnsgenUjlaramdepreflumquejUtlbleSjnii-  arangiu- 

nime  erat,  neque  duobus  capitibus  aut  appendi.  -  EiEMPt^M  JH. 

^us ,  multo  minus  intervallo  iUo  inter  prardida  Colonia  Agrippina  pucllain  no 

capitapraditnm,  fcd  aliquo  niodo  oblongum  &  5-  — c._ 

in  acutam  delinebat.  ^ 


,  irmofam,&exnobili6milia  oriundam 
Vidi,  cui coUu-m  uteri unS  cum  collo  vefies con¬ 
de  fiise  propendebat.  Urina  COntinnb  Stinvoluntii 


Adjacentesinim  prfes  fua  s 

tus.anodyna  exficcantia ,  aliaqne  quz  prodelfe 
Videbantur,  przfcripfi,  ' y  . 

Canfa  autem  huj'as  mali  talis  fuerat  Mater 
tumuterogeftarcti  accedit  ad  illam  paupercula  j, 
eleemofynamque  ab  iplaexpolcit;  fiiiinlAfuz 
■paupertatis  caufam  ,  &  quod  proptefprbl^lum 
uterum  ,  operari  non  polFet  3  exponit.  Quum, 
autem  ,  quomodo  affc&us  ifteiii  dif&ili  partu  li- 
biaccidilienarraret ,  commota  &  perturbata  fuit 
przgnans.  pucUamque  poftea,  uti  dixi ,  defeSuoc 
fimprogeriuit; 

ExkMPIUM  iV. 

Annbiypb.  Nobilis  quidam  prope Hildenamj 
'ex  nxore  lira  puellam  formolam  accepit,  ea  quum 
ad  tertium  &  qtiartum  annum,statis  pervenilTer, 


lijinprimis  circa  lumbos&oslacrumjadeblu- 
brica  &  laxa  erat ,  ac  fi  nullis  ligamentis  aut  ncr- 
.  Porro  etfi-atnbb  articuli  facilimd  hirte  Stinde  vis  przditzfiiilTentvertebne.  Medicamenta mul- 
Fefte^i  pofl£nt,infedemtamen  naturalem  difK-'  ta  cum  interna,  tum  etiam  externa  i  quzparteS 
culter  reponi ,  repofids  vero  retineri  niinime  po-  nervofas  roborant;  przlcrlpfi  &  adhibui,  ledfrii^ 
iuerunt.'  Idque  non  foium  ob  ligamentorum  ftra  uii  &  poft  me  nonnulli  alii  &  quidem  viri 
impotentiam,  verum. etiam  quod  przdiita  olTa  doSi,manuni  adhibuerunt.  Matrona  autem 
‘cavitatibus  fuis  atque  extuberaiitiis ,  quorum  bc-  Hzc,  dum  przgnans  elfet,  quadam  die  ex  ftamnb 
■  neficioleinVicemrccipinnt.curabant.  Hancob  in  dorfum  cecidit,  &  quia  excafiiiftbfupramo- 
-  caufam  quum  malum  incurabile  efle  cognovis-  dumcommotaatque  perterritafuerat,Verifimile 
fem ,  nianum  adhibere  nolui.  Poft  meum  abi-  effemihi  videtur,  puellam  affeSum  fuum inde 
'tumnonnullialiivocatifueruat.ledfruftrd.  Vi-  contraxilfe.  Anno liSii.tum  Hildenamprofe- 
Vit  adhuc puellaifta,formofa,  &  reliquis  raem-  Suseflem,puellam  iftam  adhuc  vivere, non  ta- 
brisquamopdraeconftitutaeftjgrailisquinetiam  men  absque  fulFuIcrisincedere  polTe,  abipfius 

Pervenit  autem  non  tantumad  confiftentcm  x-  Czterum  imaginatio  illa- fortis  prxgnantium  , 
iatem,&  liberosaliquot  progenuit,  fed  &ad  hunc  ex  terrore  aut  maxima  aliqua  commotione  animi 
ulque  diem  2y.N0vemb.i6ap.  vivit  :uti  hodie  ex  concepta ,  non  Iblummonftrofipartuscaufaexia 
patre  ipfo,  Domino  Rolas  hic  Bernz  intellexi,  ftit,  verum  etiam  fi  inmalada,&  primis  quidem 
ExiMPtuM  U.  gcftationis  menfibus  ,  praegnanti  ,quod avide 

Illuftrisquidamgravida,cumquadamdiec're-  concupivitjdencgatumfueritiimprimituVfcetui 
f>idis  incederet,  &  forte  for,tuha  vailiaret,  ali-  ftigmarei  expetitz.&utplurimumvaletudina- 
quombdoc6mmota,atqueperturbatafuit.PucI-  riuseft.  Nonnunquara  quoqueinuterompria 
Ium  poftea  progenuit,  cui  pes(  fi  i-cacmeminid  tiif.  Hujus  non  alia  mihi  ratio  (LEMNIIVera 
dexter,  ita  diftortus  fuit,  ut  digiti  versus  reflecte-  bisutbr.j  excogitare,  pofie  videtur,  quam  quo  J 
retor.  Itaque  cum  incederet,  nOii  planta  pe-  confraaomosroremulierisanimojfpiritusvita- 
dis,fedpotiusmalkolbexteriorifolumcalcabati  Ics  imminui, atque  humores  fcetui alendo  deftla 

prauctgteffus  elfet,  &  nonnulli,  abfquefucceflii  gat;.  Sic  utinfansalimentb.quoipfiiramaterex- 
-  =  confiiium  adhibiti foilfent, tandem 3c  plerenoluit,deftitutus,vclclanguefcat,velerab- 

mbernol-  riatur.  Anno  1608.  huj‘usrei excmplumnon 
poftitio-  vulgaremlhividere  contigit.  Honefta  matrona 
Paterniacenfis  gravida  cumeflet ;  &  quadam  die 


r.  Medicament 
dura  quoque  corroborantia  applicui;- 


i4i  O  B  S  E  R  V  A  T.  C  H  1  R  U  R  G  1  e. 

OK5&  arK)IagMos,qmve!nnventoinfl^ottuberanii  kzapoda^OTqaendjmzgrimcontriv;:!*!^^: 

«  ;!  quosqihicinconviTUspfobclhmsparareiok-  tanmshabm  l^otes  atque  vigilias,  ut  propriam  ^ 
^  ‘  bant,avidenimisappetaet,ancilteverbeos,nt  meam  valetudinem  negligere  coaflus  fuerim. 

palato luofarisgrarieflent,minimeparairmt,ne-  Propter  longam przterea ablentiara  meam  P». 
fcio  quo  moerore  radioque  correpta  fuerit  prz-  te^iaco  ,  alizquoquedifficufeatesinterven&e 
gnansiquainobremrdiquum tempus  geftatibnis  Hinc  auQo  in  me  humore  melancholico  uj 
multis’cumdoloribusacmoleftiiscontrivit.Tan-  qu^am  ('ab  initio  continuam)  incidi.  Fe- 

dem,nimirumzo.Mattii,puellam  non  tantum  fu-,  btis  quidemcuratafuitjfedremanferuntobfiru- 
pra  modum  debilem  &  extenuatam  .  verum  et-  aiones  vifcerum ,  quz  etiam  nunc  moleftiam 

iamreiappetira lignatam pepcrit.  Quandoqui-maximammihiadfcrant.iyfiatvoiuntasDo- 

dem  e  regione  offis  facri  tuberculum  habebat,  mini. 

quod  horum  artolaganorum  formam  omnino  Inpraxiraranonnullahocannomihioccorre- 
prz  fe  ferebat,  ad  ovi  anferini  magnitudinem  runt.  Laulannz  foetum  mortuum ,  cujus  C- 
eleyatum ,  inzqualc  tamen ,  aqua  &  flatu  reple-  tus  plane  prztetnaturalis  aut  monftrofuserat,fe- 
tnmfuit  tuberculum  hoc.  Membrana, qua  in-  licitercxtraxr.  Mififfcmdelineatioiiem,nifiloa- 
veftitumfiiit,  adebtenuisatqueporolaerat,  ut  ge  a  bibliotheca  mea  abeffem.  Puerperanunc 
humor  fetofus  copiosdperillamexfudaret,hinc  spcimavaleiudinefruitar.  Antemenfemcon- 
viresadeb  imminuebantur,  ut  quarta  die  ztatis  trarium  mihi  videre  accidit,  rem  tibi  communi* 

,  expirafet.  -  gravabor. 

AfiteTepulturam  quum  przfente  patre  &Dn.  Vigefima  quarta  Maji  Donji  Andrez  Mor-  ' 
Emar  UFLSnSIO,  partem  affe&minfpice-  ge.  Arcis  Mons  dida  (quz  inter  radicemju- 
rem,  cavitatem  ,  dudumque  inter  quartam  &  tari&iacumLemanumfitaeft)Oeconomiuxor, 
quintam  vertebram  lumborum  inveni.  Non  matrona  pia  atque  honefta.&trigintaaimonun 
tamen  in  medio  Ipmz  erat  dufius  ille,  fed  ali-  statis :  cum  quinto  uterogeftaret,  &  flnem  no- 
quomodoad  latus  dextrum  vergebat.  Matere-  ni  meafis  attigiffet,  doloribus  parturientium 
nim  cum  cibum  huncce  avide ,  urididum  eft,  ap-  correpta  fuit  drea  horam  decimam  matutinain ; 
peteret, dextra locumillumfricaverat.  R.otun-  cum  pro  more,  &  'quidem  cum  voluptate 
dus  erat  dudus  ile,  &  communi  perioftioinve-  prania  effet  ,  dolores  tam  acerbos,  &  mo¬ 
llitus,  ejus  magnitudinis,  ut  minorem  digitum  tum  foetus  tam  vehementem  ac  impetuofum 
6cileacciperet,  /  _  .  fuiffe,  'ut  vix  unquam  flmiles  vifos ,.  adllantes 

Perdudum  autem  huncce  vas  quoddam  referebant, 
rnembranofum,  fuisque  quoque  venis  capillari-  Quapropter  vires  protinus  mirum  in  modum 

busprzditum,exipfocavo  hepatis, extracutem  proftrarafuere.  Circa  horam  tertiam  pomeri- 
(  ubi  dilatatum  ,  extuberandam  illam  efformave-  dianam,  lipothymia  &  horrores  maximi  fuper- 
ral)  defeendebat.  At  latera prsterea  duo aiia  venerunt,quo.temporeinfanteminuteroaai- 
Va6,  quzcx arteria magnaproveniebam  tuber-  mam  reddidiffe^  verifimile  effe  mihi  videtur, 
culo  inferebantur.  Hujus  rei  nonnullaalia  exem-  Dolores  enim  atque  conatus  ad  parturiendum 
plahabco,  fednuncpluraadfcriberenon  licet.  ab  eo  tempore  ceffarunt,  nec  fetus  percipi  po- 
■' DeflatuAPPOLONIxESCHEEIERiEin  tuit.  EgoaccerfituT,  ,circiterundecimamno- 
poflremismeisadteliteris  prolixe  fcripfi.  Vale  dis  ad  iplam  pervrai.  Tum  pulfus  fere  nullus 
itaq;  virampliffime,  &  sternum  feliciffime  vive,  percipi  potuit :  extremitates  frigids  erant,  & 

^  _ _  fudor  frigidiffimus  totius  corporis  aderat, & 

OBSEB-VATIO  EVII.  brachium  dextram  extra  vulvam  propendebat. 

menuU  eemptur .  hot^  ^jhi  fucceffit ,  apud  vulgus 

ginn  qumor  exfirxret.  ojiofam  redderem,  manum  adhibere,  nolui, 

nn  aarisjlm  at^  •Soaiffm»  adftanaum  tamen  ,  &  ipfius  sgra  precibus 

Dom.  ANDRErE  WHCKIO,  Medicinz  "onnihil  confedionis  allcerines, 

Dodori  amirolinmibri  uqua  cmamomi  parumque  vmi  iffolura,pro- 

_  ,  1  /  •  -  u  /j  P*”™'  P^^^^fl^^g^iitdiaveluti  arida  efant 

Gutihebnus  Fabriam  ntldanus.  (  quandoqmdem  ne  guttula  fanguinis  proflue' 


odiofam  redderem,  manum  adhibere  nolui, 
adftantium  tamen  ,  &  ipfius  zgrz  precibus 
commotus  ,  nonnihil  confedionis  allcerines, 
aquacinamomi  parumque  vini  diffolura,pro- 
pinavi.  Poftea  quia  genitalia  veluti  arida  erant 
(  quandoquidem  ne  guttula  fanguinis  proflue' 
bat)  facculum  ex  radicibus,  herbis ,  floribus, & 
leminibus  emoliieiitifaus ,  rtjaxantibus  &  dolo- 
a  upguento  quinet- 

-  erum,  &  genitalia  inunxi.  T^mdem inunda 
:,  manu  eodem  unguento ,  fitum  infantis  expifea- 
X  n coepi :  qui  etfi  monftrofus  effet.  ut  poftea 


mihi  fuit,  ab  eo  tempore ,  quo  Ba0ea  difcefli-  erum ,  &  genitalia  inunxi.  Tmdem  inunda 
{ti,Dihilplan^littra^  tuarum,  pmer  eas,  manu  eodem  unguento ,  fitum  infantis  expifea- 
quas4.  Mami  Breslavi»  dedifti ,  accepi.  Ex  n  coepi :  qui  etfi  monftrofus  effet,  ut  poftea 
quibus  te  vivere  &  bene  valere ,  magno  cum  dicam  ,&  brachium  dextrum ,  uti  *dixi  extra 
gaudio  intellexi ,  Deumque  fuppliciter ‘oro,  ut  collum  matricis  propenderet',  caput  tamen 
te  quam  diuriffime  incolumem  confervare  ye-  qnodpedorimcumbebat,(pri.iinundo,&ciee 

ht.  Familia  mea,  laus  fit  DEO ,  optime  valet:  menter  intrufo  brachio  infantis  J  verfus  colium 
Ego  vero  utcunque  przteritam  zftatem  BaG-  matricis  manureduxi.  Verum  cum  uterus,  & 


CENTURIA  IIL  '±43 

xgnltrids&cul-  OBSER.VATIO  LVIII.  Ohf.^%. 

_  fcp»  modum  ;£x  fmmodict  &  tmhnti. fiernittatione  pn- fS  S9‘ 

ckuderetur,  adeoquc  conftringeretur ,  ut  ma-  ff^Dtummeullruorum  grivifimumatq. 

OUS  mea  rufferre  non  poflet,  ab  opere  defiftere  tericubMimttm. 

coaaasfai.brachiummoxiterumegreffumeft:  _  r  _ 

Et  feqnentjdiedrcahoramdecimammatutinam  ^jObilis  matrona  in  agro  Meldunenfi  qnin- 
natnii  fatisfedt.  ■*- 7  quaginm  circiter  amiornm  nata,  vidua  rq- 

Ego  admiratione  captus  ,  quatnaro  pbflit  efle  b 


canfa,quod  foeminailla,  alioquin  fana,  tam  cito  Martii 
extinaafuiflct,fiiafiutcad3ver  incideretur.  A-  natatit 
perto  iuque  ventreiplras,  vacuum  fanguine  fero-  dp 
fbreplctum  teperi.  '''' 


principium  mcnfis 
:  607-abfque  caufa-t  " 
ilcnta  correpra  fiiit, 

. E  continuo  Aernutare  ^ 

vixqoe  anhelitum  traherepoflet:  tam  violenter 


,  itautper  qua. 


motuui  .u.*.,— ,  ...... ..onnuUz  in  ipfopareii-  iftaagtationeS:  concuffionevifcerum,maximos 

tbymate  hepatis,  &  circa  os  facmmitupttfue-  etiam  lenticbat  dolores  e  risione  offis  fieri.  & 
aant.  Inde  profufionem  finguinis  &  mortem  imi  ventris,  menftrua  quin  etiam  (iihul  erupf- 
fubfequutam  fuifle ,  nullum  eft  dubium.  Situs  runtatqueprofluxere',  isc  quidem  non  fimplici- 
autenf  foetus  talis  erat,  caputcolio  matricis  pro-  ter ,  &  fecundum  naturie  ordinem ,  fed  per  duos 
xime  adjacebat.  Brachium  dextrum,  quod li-  infegrosmenfcs,abfqueullafercintermiffione. 
vidum,  extra  collum  matricis  propendebat.  Ab  initio  per  diesquindecim  fluxqs  nbhadmo- 

Crura  vetius  pefiusSccaputita  refleaeban-  dumcopiofuseratipollmodumtamcnvehcmen* 
tur,  ut  pedes  in  vertice  conjungerentur,  manus  tiorfaaus,adtalemdebilitationeinpervenitma- 
finiftrahyppchondrio  dextroita  eratimpbfita,ut  tronaifta,  ut  IcaumampliusegredinonpofTet. 
brachium  crura  verfus  poplitem ampleaeretur.  Tandem  la.menfisMaji,  ifioy.cum  rem  in  an- 
Exempto  foetu  fcirrhum  duriffimum,  qui  magni-  gufto  pcfitam  efle  vidiflent  adftantes,  me  in  con- 
tudinem  capitis  infantis  fere  adsquabat,  inveni,  filium  adhibuerunt. 

JUe  autem  utero  non  fimpliciter  adhterebat,  fed  Pr^feripta  optima  viaus  ratione,  inunais 

ipfumcorpus  uteri  in  fcirrhum  concretum  atque  lambis,  &  efle  facro,  unguento  refrigerante,  & 
induratum  fuerat.  Porro  fcirrhumhunccecau-  imo  ventri 'applicato  catapiafmate  allringenti, 
fimfuifle  mortis, nemo  abnuere  poterit.  Quan-  brevi  convaluit,  &  ad  hunc  ulquoannum  i^op, 
doquidem uterus rationehujusfcirrhhitaangu-  bqna valetudine fruitur. 

fiusfeaus fuerat,  utcum  molieriadefletpartus,  — ^ - - -  .  ■ 

fefe  extendere  non  poflet.  Etquiafoetusmaturus  ,  OBSERli^ATrO  LIX 

retur.  Simile  exemplum  habes  inprimacentu-  gravijjimt  fymplemat/t, 

riaobferv.d.y.  i.-;  .  T^Enfes  aliquando  in  gravidis  prorumpunt, 

Porrbpericulofim&mortalemeflehiemor-  quam-in  fcetus, 

rhagiam  internam,  fequens  exemplum  fidem  quem geftant  .commodum.  Ut  plurimum  ta- 
quoquefacit.  raenhujufmodievacuationespericulononvaca. 

Ante  annos  aliquotjuvenis  quidam,  natione  re ,  fequens hiftoria  fidem  facit.  Honeflama- 
Sabaudus,  inconfliftu  vulnus  paulo  infra  umbi-  tronaSc  uxorM.Ludov.Webers.civisMoratcnfi 
licum  acie  gladiirecepit ,  ex  quo  intra  paucas  ho  -  cum  anno  160  S.  fextb,  fi  bene  memini ;  utero  ge  - 
rasLaufinnEvitamcummortecommutavit.Ego  ftaret.contiiiuomenftrualifiuxti vexabatur,  ta- 
cum  ventrem  diflecuiflem,  ipfum  fanguine  pia-  menabfquecaufamanifefta.  Verum  cum  vixter- 
numreperi.  Vena  enimeavaeregionerenum  tiimenfisgcftationisfinemattigiflet , Scij. Junii 
acie  gladii  vulnerata  fuerat.  noifru  parturientium  doloribus  correpta  eflen 

Bafilea:,  lausfitDeo-,  peftisnuncomninore-  protinus,  &  antequam  matronae accurrerent,fce- 
mifit:  fed  Paterniaci,  proh  dolor,  vehementer  tumcum multo fabguine, &  humoreferofo  eni- 
graflatur.  Apbloniam  Schreieram  poft  decen-  xaeft.  Obflctrix  cumadveniflet,  fcetumquein- 
neminediam.  nunc  iterum  comedere,  bibere,  ter  culcitras,  cum  copiofo  fanguine  coagulato  in¬ 
ambulare  ,  excrementa  excernere,  a^ionesque  veniflet,  adeo  perterrita  fuit,  ut  de  fecundina  e- 
luas  naturales  habere,  ad  aures  tuas  pervenifle,  ducenda  nequaquam  cogitaret,  putabat  enimil- 
nondubito.  Centuria  mea  fecunda  futuris  nun-.  lam  grumis  finguinis  inhsrere.  Inlcaoitaque 
dinis,  Deo  volente,  prodibit.  Hsc  Bernd  in-  coilocataigra-.fecundinainuteroremanfitHinc 
tcrmultasqccnpationesraptimadtefcribo.  Va-  faflumefr,  utcontinubdoloribus  &  conatibus 
ledodiffime  atque  amantiffimeDn.D.Weicfci,  magnisafficeretur.  Dolore  Atoi-minibusven- 
&utereeo,qtiicuus  eft.  Ampliffimum  Dh.D..  trisaudis .bpothymia  quoque,  naufea.&vomi- 
K!rftenium,reUqaosquevirosdoaos  apud  vos.  tus  frequens  fupervenit-.  Ex  partibus nofrfolum 
utquamoflMose  meo  nqmmefalutarenoagra- .  genitalibus,  verum  etiam  ex  ore  foetormaximus, 
veris,  edam  atque  etiam  rogi.  Iterum  ■  qui  totum  Conclave,  in  quo  decumbebat  puerpe- 
vale&milhes.  Bem^Helvct,  ta,  adimplebat,  exhalavitiinprimis  quodescun- 

-  .  io.Juniii<iI,  queevomcbat.Poftdiesoaocumfebtiseflecat. 

dens ,  dolores ,  tormin 


144  observat:  ' 

Qyj-  jp.^fi6nespBm<l2,&fyncop^&eqaentesCidores 

3  cum  omne  niKii  ^ud  quam  mortem 
proximamejtpeaarent,  venit  ad  me  maritus  j  li¬ 
teris  commendatitiisPn.  Petri  SchnellH,  ejus  lori 
verbi  divini  miniftri ,  inftruaus.  Ego  etfi  de 
recuperanda  valetudine  pene  delperarem,  nolm 

tamen  virum  ilfaim  tam  anxium  5  tamque  de  uxo¬ 
re  Ibaibllicitums  abique  medicamento  aliquo  a 

praqiaravii 

R.  Confefiionisalkorroesgij. 

Aquzcinamomideftillatsabsqnevi- 

SyrupipapaveTOerraac!|).fi.  ^ 

Comacerviulti& praparatigi). 

AqusBoraginis  &  decoSi  agrimonia: 

&veronicsan.  liiij. 

Milce,fiatpotio,dequafinguli5tribus  horis  Tu¬ 
mebat  cochleariatria.  Vinumitem  decofio  a- 
grimonis  &  veronica  diluebat.  Prima  nofte 
cum  medicamento  ifto  u&  effet ,  aliquo  modo 
meliufculefe  haberes  viresque  nonnihil  recollige¬ 
re  coepit.  Sequenti  die  Cmilitet  de  pralcripta 

conatus  >  &  parturientium  dolores  maximi  3  qua¬ 
propter  cum  pra  dolore  &  anxietate  e  leSode- 
icenderet  3  ecce  fccundina  cum  multo  6nguine 
coagulato»  aeputridiflimishumoribuss  Cmul& 
ftmelexcidit.  Inleaumdenu6collocata,ufim 
praferipta  potionis  continuavit ,  ficque  refti- 
tuta  fuit»  utcumS.AuguftiMuratumveniflcms 
illam  in  culina  3  circa  domeftica  negotia  fua  pera- 
gendafbllicitamsreperirem.  Cruratamen,  fa¬ 
cies,  totumque  corpus  inflatum  erats  inflatione 
esdematofa,  pulfus  undofus  &  urina  cruda  lym- 
pidaque.  Tuiflculaquoque  &anhelitus  difficul¬ 
tate  vexabatur.  ErquianoSuinquietudinesma- 

tempotiuncula  tribus  horis  poftcoei^  exhibui. 

R.  confeaionisalfcermesgi. 
td  papaveris  albi  90. 

COT ciKaa-  cichorii  fiat  potio. 

"  Eanofle  fatis  benequievit,  multumque  amiffa- 
ruin  virium  recuperavit :  quapropter  fcquenti 
die  12.  nimirum  AugufH  illam  haepotione  pur- 
givi 

P«ufut-  R.  Pulverisnoftrilaxativi  g.0. 

l»”!-  Syrupi  rofati  folutivi,  compofiti  cum 

rhabarbaro,agwico,&  fena|j.  cumCq.  decoSi 
agrimonia:,  veroniez.  cufcuta:,  feminisanifi.foe- 
niculi ,  &  Equiritiz .  fiat  potiuncula .  qua  quin¬ 
quies  clementer  expurgata  fiiit. 

Decima  tertia  die  nihilfumpfit,  14.  vero  &  15. 
ad  femiunciam  aquz  noflxz  regiz.  cum  aqua  fce. 
niculidc  anili  propinavi. 

Decima  leptima  ipfam  iterum  purgavi  .led 
extraSo  derharano.quo&pofteaaliquodesper 
intervalla  expurgata  fuit. 

Sequens  quoque  vinum  medicatum  prz- 
fctipfi,  quo  ad  tempus  ufaeft,per  horam  an- 

R.  Rad.  petrofelim'. 


CHiRURGlC- 

FcenicuB, 
liquiritiae,  _ 

FEnmdinariz,  cariophylktz,  Vi, 

Cinamomian,|j.  di 

Herb.  Agrimonis, 

Veronica:. 

Cardui  benediSi  3’  ' 

,  Centautiiminoris. 

Flor,  lambuci »  & 

GeniftatHifpanicz,  an.M.f. 

Incidantur  omnia  minutim.  liganturquein  lac! 
culum, autprojicianturindolinm.  Polieafuper. 
infundantur  vinialbi,».  XX.  autmenfur.oai 
His  divino  favore  itareftimta  fuit,  ut  ad  hunc 

nfque  diem  S.  Martii  i6op.  quo  hzc  Icripfi,  opti- 
mefefe  habeat. 

OBSERVATIO  LX. 
Eximperfirate  utere, gravijpmerum 
ptomitum  exempli  aliquet. 

PUella  Coloniz  non  ex  obfcura  famUianata, 
anno  decimo  fextoztatis.  Angulis  menfibus 
ventris tortuinibus maximis,  lipothymia,  verti- 
gine,&  nonnunquam  paroxyfmis  epilepticis ,  per 

dem  quum  languis  per  nares  ipfi  copiosderupis- 

ra  fua  domeflica  Abere  expediret ,  doiiec  menft 
fequenti  rurfusfienilibus  iymptomatibns  corripe¬ 
retur.  AffeSu  hocceultra  foaciuro  anni  Ac  du¬ 
rante,  in  confilium  vocatusfui,  fnmptomataque 
hzc  omnia  ex  retentis  menftruis  provenire ,  ad- 
ftantibns  Agnificavi.  Poftquam  itaque  mihi  puel¬ 
la  ha:c  curaada  commiflaeflet.omnemque  dili¬ 
gentiam  ad  menfis  provocandos  fruftra  adhi- 
buiflem ,  ut  viro  nuberet  AiaA ,  quia  przternatu- 
ralem  hunece  motum  atque  fluxum  ad  naturales 
vias  in  matrimonio  divetfum  iri  fperabam.  Puel¬ 
lula  vero  poftqua  omnibus  modis  matrimonium 
recufaflet,  &  ego  quidnam  in  caula  recufationis 
hujus  elfeqdiligenterinvelfigaflem, ad  matrimo¬ 
nium  fe  plane  injptam  conferta  eft.  Verum  ut 
affedtus  nobis  innotefeeret,  coram  matre  natu¬ 
ralia  detegere  coada  fuit  ,tum  collum  matricis  ' 
fubter  pinnaculis  mediante  folida  validaq;  mem¬ 
brana,  claufum  deprehendi.  Suafi itaque,  ut 
corpore  prius  przparato ,  membranahzc  incide¬ 
retur  .SepefiMia  ex  fpongiis  ad  id  przparatis,  & 
unguentisappropriatisillitismfigereHCur.  Hoc 
enim  modo  viam  hancce  naturalem  aperiri,  & 
fanguinem ,  qui  ad  fuperiora  regurgitate  foAtus, 
ad  inferiora  revocari  fiicilcportTe  fperabam.  Gum 
verdpuella  operationemhancccVehementer  ab¬ 
horreret,  parentibusque  etiamfi  periculo  omni 
va^et  fuipeda  eflet ,  ipfam  in  hacce  miferia 

Exemplum  H, 

Dn.Ludovkus  Hubertus:  Regis  GalAa: 
Chirurgus ,  annoidoS.  cafum  non  minus  anno¬ 
tatione  dignum  mihi  communicavit,  qui  ita  ie 
habet.  Aurifaberquidam  Parifiisinpontenum- 
mulatorum  habitans ,  cum  puellam  honeft^ 


146  OBSERVAT.  CHIRURGI  C. 

Obf.  i^tmdff-iimoLVJX)f'lCO,DmfmmmaClcn>cn-  nec  unquam  Cmilem  milii  yjdere  contigit.  Supe-^j. 

'  tifimo,mihioblat^fi^cipietidapxta.vi,tjiKdfiire,^  riori  tamen  anno  BernE  matrona  quinquagena- 
“  ’’  hMratiommctaih&CKniiiUKmrudiiBisincefta  iiam,robaftam,(anam,obelam&pingnemval. 
amkitidd>t>lo€orHfrevinqmtAteebiiKUtufer  Ure~  de.invifi:  Iliaantemoltosannosindiflicilipar- 
rM  cmiimarepofe.  ‘Refionjumadcafir»  txiimde  tu  relaxationem  umbilici  contraxerat,  exquare- 
Gauff-MAte  accepiffe  fjert>,miicmt(tb[er-aiauine  laxam  peritonzo,  panladm  exomphalos  plane 
pmtdari  IjMlaTnbKhnis  m]mdxm:  fifrda  dignii  monfirola  faSa  fuerat ,  quandoquidem  ad  ma- 
jiidkiaicr,fermelicetiaadd{tin-fAnifeciitidt.tiia-  gnitudinem  uteri,  qui  foetum  maturumgeftat, 
tiobfcrvMienSJanihilnovi^iJitjiKi^kfknBjirai  umbilicus  propendebat,  venter  nihilominus fna 
Dei^atM,oftimeftm-eatA:>‘iiiomnibiiifACHltatibm  lerrabatproportionem.  Extuberantia  vero  il)a 
^iroskabeiOBMfeliciJlimoSi  ^uor»-7iBmina&lAhi)~  umbilici, veluti  ingens  laccus  ita  propendebat, 
res  transmuto,  tendamt  ag-iea  de  jcorbutoattijtss  ut  manum  facile  inter  Ventrem  &  laccum  ilbun 
OifinatuUatterd^  cssrationeex principiis  Hippocr Micis  ^  imponerepoflem.  Porro  tumorem  huncce  ex 
Hermeticisjomerstere  conor.  Hoctanmmftngda-  omento  prolapfo^&fenlim  in  iftam  magnitudi- 
'  rehaheas i&prt^eSofingnlare ,qmdnKperrimihic  nemaucl:o,prognatumfniire,  verifimilemihivi- 
in  prajentiacollega  meiytp' alicjiiot  Chirargorttm^  detur :  absque  dolore  enim  tra£luque,  mollis  & 

.  Jirigente ,  d  Chirtsrgo  nofiro  ordinario  mttlfer  ^sia..  undique  Equalis  erat ,  a  naturali  colore  non  dis- 
dam,figtelicaittsddtexor,poJlmortemapertafieerit,  crepabat, murmnrnullum  perfentiebatur,  min 
iniptaomniamfcerariteconfiimainveniehanmr-,  hernia  fit  intcftinali  :  in  ventrem  retrocedebat 
excepto  omentoyqaod  intaniamglandsdofam  mole'  nunquam,  etiamfi  alvum  exoneraret,velindot- 
-excreuerat,mmteliervivensadhtecventremtanta  furaEgra decumberet, fedlemperineodemper- 
mignittsMniscirtunf erret, ae fi fianmeejfetlydro-  manebatftatu.  Exquibusapparetjfuifleomen- 
pica  emoles  illa  tendi^  memhranofia  erat,  fedinie‘  tum ,  idque  in  illam  molem  &  magnitudinem  au- 
ristsglanduloja,  adipoja  (fi  Jcirriofa,  In  medio  vero  fium,  led  IiEC  obiter ,  quE  fi  nonprobabilia ,  ve- 
caniUM,fcet'idajordidMpiefanierepleta,  inventa  rifimiliatamen  effe videntur. 
tfi,pondereiilrrarUmijtiin^Hagintafex,  abssjnela-  Cicterfim  etfi  faccus  ille  ingens  ScponJerblus 
fionereliepiort!mvtfcertimeximehMHr:(S-foiiven‘  efiet,iutamen  corpore  erat  validaatqiie&nafce- 
'  trictdoadnatavidehatter.  minailla,utnegotialuadomefticaipfametadmi- 

Qmdtibi  degeneratione  hajustamoris  videattsr,  niftraret.  De  generatione  vCrb  tumoris  omenti , 
candide  aperias:  Ego  nihil  olitedfiMxendHm  ejfe  cujusmentioncmfacis,nefcioquamaliamadfi3'- 
video,  ijuam  ijuod glandula  omenti,  quanndifte  re  debeam  caufam,  prEterquam  illam  ipfam, 
vajafreejtientia  per  duplicem  omentimemiranam,  quam  tU  quoque  ftatuifti.  Ludit  enim  aliquan- 
hinc  ^  inde  difeminata  fulciunt, intantammole  donatura.utpluB  nutrimenti  ad  partemaliquam, 
tm excreverint.  Vndee^indifecHo-  quam  pro  fuanutritione  opus, amandet.  Hfnc  . 

_ sjus  cantitas  ad  palma  magnitudinem  accrelcentlE  pratternaturales  &  aliquando  mon- 

ita,  forte  dea  '  '  orr 


,  f,  ,  ,  ,  .  ,..,..05  14.  Dom.Johannes  Grffonius,®*/" 

branaobdutla videbatur.  Vale,  chirurgusprElcantilfimusjOlimPrEceptormeus 

mgotiarefcniendKmefevidetur,  Erancofurtum.,  fidcliffirous,  Laufamis  cuidam  viro  robufto  & 
eeUhri  Paltheaio  ir ansmittamr .  Dabam  raptitru  optimo  corporis  habitu  prEditq ,  excrefeentiam 

r-n  ,,  ,  - pondere,  prsfenteDomino  CLAUDIO  AU- 

OBSER VATIO  LXIII.  6ER.TOTIUU.MCURlANO,apudLauran- 

Demonftrofattmh^tproadmtti.  „enfcs  DoSore  Medico  longe  celeberrimo, 

Qariffmmtn  atejaeDoctiffimum  ille  j&forfaii  huc  ufque  vivit.  Tota  autem  e: 


GuiUielmus  Fabricius  Hildanus 


£)n.D.  GR.EGOIUUM  HOR.STIUM ,  Phi-  crefcentiaifta,  prEter  membranas  nonnullas,  ad 
lofophum  fummum,  &  in  illuftri  Academia  igneminpinguedinem  optimam,8f  ad  ufumido- 
Gieffena  Hafforum  MedicinE  Prof.lou-  jn,  refolutaeft.  Cauiam  materialem  huius  tu- 

ge  celeberrimum ,  amicum  morisputasneeflelanguinemacreumjibiqueper 

fummum.  venas  copiose  exfudatum,&  a  debili  calore  iftius  ' 

partis  in  adipem  converfum  ?  Sed  finem  faciam,& 
relponfum- tuum  ad  oblervationem  meam  de 
.«'•  gangrEna,  reliquaque  quE  promittis,  avide  abs 

'T'UE,VirAmplilfime,ia.Septemb.GieflEda-  teexfpeSo,  Deumquefuppliciceroro,ut,T.Exc. 

tE.ij.OSob.admeperlatsfuere!  quEgau-.ad  ReipubL  utilitatem  diu  conlervaredignetur.. 
dio  maximo  me  affecerunt ,  prEcipue  rllani  ob  Catalogum  Virornra  dodforum  veftrE  Acade- 
caufiro,quodDeusOpt.Max.nos  propius  con-  miz  accepi,  quos  omnes  ut  ille,  qui  fons  efto- 

conftitucrit.faxitDeusclementiflimus.utvoca-  illuftrare,  &in  multos  annosincolnmesconfer- 
tio  illa  tuaad  ipfius  gloriam, Edificationem  proxi-  vare  velit ,  oro  &  efflagito :  quEfo  ut  illos  omnes 
mi,inprimisfamiliEMcdicEutilitatero,tuiquefa-  meo  nomine  demiSe  ialutare  non  graveris, 
lutem  plurimumconducat.  CEterum  quod  casu  Vale,  vir  Ampliflime  ,  &me  ut  facis,  amare 
’  nonftrolbomentocommunicatumattinet,is  perge,  Paterniaci  Aventicorum  ai,  O&obris 


OBSER- 


CENTURIA  III. 
OBSERVATIO  LXIV. 


,  Saiataqujefbmeo  nominccIariiEmumvinimD. 

t  alter Georg  iumFabrdm  ,  &literatos  apad  yos  o- 
Vale  virarapliflime-&^emumviye,me4; 


mnes.  yaie  virarapmiime^«£temumviye,me<j; 
atque  doclijpmum  profiimmahumamtaretaa,amareperge.  Rapum 

i>N.  GREGOKIUM  HORSTIUM,PkiIoro-  Laalanna  y.Odobrisifiij. 


Cuilhelmm  Vahrictus  HiUanus» 

A  Nteinenfoa!iquotjvirampliflime/aator& 

-Z*  amice  sternum  Honorande,  c»  Germania 
-Laulannam  rediens  ,  niliil  prster  iu&uofamihi 
-advenerunt.  Usorcnimm(^,prohdolor,nmul 

.ecdusex  filiabasmeispefte laborabant.  Uxor 
-quidem  &  filius  meus  minor  natu ,  convaluerunt, 
•filis  vero  ambs  fimul  &  ancilia’ natursfadsfece- 

-^ilatur,  muitosque  e  medio  tollit;  perpauci  e- 
■nim,quodfummopere deplorandum,  reftituun- 
tur;noH'foiu  propterveneni  fevitiam*  verumet- 
•iam ,  quia  remedia  uti  nec^e  effet » •  eis  adhiberi 


vidi.  In  illa  tamen  non  umbilicus  ipfe,  led  pau¬ 
lo  fiipra  ipfum  peritonsum  ,  &  pars  qusdam  ab¬ 
dominis  ,  veluti in laccura  maximum  dilatata  pro¬ 
pendit.  In  ifto  autem  facco  non  folum  omen¬ 
tum  ,  led  &inteftinum  aliquod  continetur,  a- 
liquando  enim  murmur  injpfo  percipitur  ,  6c 
tuncquoquedoloradeft;  nunevehemens,  nunc 
verbremilTior  ,  pro  flatuumcopia.  AffeSum 
huncce  in  difficili  partu  le  contraxifTe,  mihi  aflir- 

Oetcrumquiahujufinpdi  procidentisumhlli- 
ci  aut  abdominis  ,  .rarojn  ventrem  retrudi  poC. 
funt,aat  fi  retrudunturjdiMculter  tamen  retinen¬ 
tur,  maxiiriarquemoleftiassgris-par-iunt,  dum 
propter  pondus  fuperiores  partes  lecum  deorfum 
traliunt,tafciam  quandam  lacculatam  excogitavi,  . 
quacxtuberantiaillatamcommodefurlumretra- 
hitur  atque  fublevatur,  ut  nullam  fere  moleftiam 


Figurt  fafiit  fiinulati  >  ad  prammeatiai» 
umbibdf ablevandam. 


Primo  autem  ex  tela  reduplicata ,  parandus  at¬ 
que  adaptandus  cft  thorax;ita  tamen  utultra pri¬ 
mam  coftam  mendofam  non  defeendat.  , Thora¬ 
ci  porro  iftiindqrfo.Sc  quidem  ^regionehomo- 
pktarum.ex  utroqueiaterefafeia,  duos  digitos  in 
kcitudine  pofitos  lata ,  &  undique  perforata,  an- 
neSenda  cH:.  Illis  prseterea  fafeiis  parvis  falcia 
magna  &  laccnlata,  beneficio  lororum  annedtea- 
da  cll.  Elevatur  autem  &  dclabiturfecundum 
neceflitatem  &  voluntatem  zgri,  beneficio  loro¬ 
rum  &  foraminum ,  quemadmodum  ex  lequenti 
figuraapparet^ 

Fabricatur fifcia illa,  exduabusparticulistelz, 
iu  exteriori  parte  A.  A.  A.  notataconfutz  ;  lic 
enim  in  medio,  ubi  B.  notatur,  iacculusefEci- 
^  ,  uti  cxproximafiguraviderelicet.  In  qua 

fciisjuddictumeil.anneaitur,  denotant.  Plu- 


CENTURIA  III. 


^  g  SttfirhrU^aneexpUcittii. 

^‘e46S.  A  Ven2cav2trancas,qucmatruncoarteri£ 
®  'aagnspaolnlamfcparaviatijjdisjanxintexortus 
vena:  emti%eom  pratercatoraUsm^nsappare- 
re^atque  confpiceretur, 

B.  Arteriaimagnstrancas, 

C.  Arteriaemalgens. 

D.  Venaemulgens. , 

E.  VenapraternaturalisemHlgens,qa£ 

F.  notata,e7en2c3v2trunGoexoritur,S:art6- 
■  lismagtetrancofaccambit, 

G.  Hic  dividitur  in  duos  ramulos  ,  quorum 

H.  hotatus,alcenditfubarteriaemnI^te,& 

refluxusubi  . 

I.  noUtur,ingrediturrenetB, una  cum  arteria 
emulgente. 

-  K.  Alter  ramus,n6nnih3mfleaitur,&  renem 
m  fua  bali  ingreditur. 

Circa  divifionem  ven2  emulgentis  G.nota- 
unum  duSum  conftituit. 

M.  Arteria  feminalis. 

N.  Vreter.  , 

O. O.Dextr2arteri2emalgentispoftto. 

P.  ya&emulgentiadextrirenis. 

R.eliqu2  partes  omnes  fecund  um  nacuramiefe 
habebant,tamqj6n2erant,utvix  unquamfirai- 
lesincadaveribusviderim.  Itaquidam,uthomo 
ifte  procul  dubio  ad  fummam  leneautemperve- 
niffet  ,  niO.  fupplicio  affeSus  fuilTet.  His  vale 
vir  AmpliCUmecumtuis  omnibus,quos  tecum  u- 
na  cum  claridimo  atque  doebiGmo  viro  Dom. 
D.  Dotingio  ,  nec  non  Dom.  D.  Schon- 
-wald  ,  ex  corde  faluto.  Raptim  Coloni2a6. 
Martii. 

ANNO  r  At  IO. 

Valabsccumadhucefifentreeentia,  diligenter 
ftupis  fuavibus  infarci  St  exGccavi ,  eaque  in  huni: 
nlquediemiS.MajiiSjo.  quob2cad  pr2lumde- 
ttibojinmuteo  meo  ut  rarum  quid  refervo  i  Et 
nuneper  piaoremdelineandacuravi. 


OBSERVATIO  LXVI. 


Sxkp/utbalto  ,  retentio urmi^abfcejfm 
inveJicaAbfquetitmenfebred' 

dolore. 

Ai  vimm  imhiUm  . 

D.  PAULUM  OFFREDUM  Doftorem 
Medicum, ckriflimum&doaiinmum, 

Gmihebms  FobrkimHiliams  S.  P.  D. 
Nter  tothomines  ,  qui  unquam  in  Medicina 
c!aruerunt,virclari(rime  atque  amice  integerri¬ 
me,  ego  Hippocratem  unice  admiror:  videtur  e.- 
nim  inter  hoimnes  exceffiife  humanum  faftigi- 
um:Hinc  evenit,  quod  omnia  qu2cunque  in  pra- 

xioccurrunt,doann2ipGus  adverlimtiaf  ex  quo¬ 
rum  numero  cafus  hic  &  admiratione  &  anno¬ 
tatione  dignaSmus ,  quemExc-T.poftremisad 
medatisliteriscommunicavit ,  non  infimum  ob- 


tinetlocnm)  metito  fintannotanda.  Porro  quia  Qfc;  gf. 
tecircaresmedicasfimul&Chirurgicasrarbcon-  * 
tingentes,  ftudiofiffimum  efle  video.cafnm  exiisj 
qu2natur2or(fini,S:Hippocratic2  do&m2ad. 
vet&ntur,non  vn!garem,quem  mihi  videre  conti- 
git,comraunicare  non  gravabor. 

Veriffimum  effe  Axioma  Hippocratis, quod 
lcriptumreliquitLa.aphor.47.  Dum  pus  confici- 
tur.doloresac  febres  magis  accidunt,  quam  con- 
feao,nerao  eft  qui  poffit  indubium  vocare.  Atta¬ 
men  Anno  1677.  menfejanuatiojniles  quidam  ex 
pr2fidiis  caftri  Kerpen ,  jfi.annorum  2tatis  cird- 
ter,corporetobufto,  &  optima  temperatura  pr2- 
ditus,cum  ab  alto  decem  cirdter  cubitorum ,  non 
fine  lumborum  contufione  in  terram  decidilfe^ 
eadem  die  urin2  retentio  fequutaeft,adeo  ut  n'e 
gHttam.qnidemeXcernere'poflet. 

Alteradieadvocatp  Chirurgo  catheterisbcne- 
ficio  Vefica  exonerataiuit. 

T ertia  vero  die  morbi ,  cum  fe  Coloniam  dud 

curairet,&  meunacumcl^iffimqviro  Dn.  D.Jo- 
hanneSlotano,  Medico  celeberrimo,  compatre 
meo  plurimhm  honorandodn  confilium  vocafleti 
catheterem  immifi,ita  ut  urinam  afiatim  reddide¬ 
rit.  Singulis  quoque  deinceps  diebus,bis  aut  ter 
catheterem  immittere  cbaaifuiraus,fineeo  enun 
ne  guttam  quidam  urin2  excernere  poterat  i  Se 
quidem  ad  decimum  odtavnm  ulquediem  morbi. 

Interim  ventrem ,  lambos,&  redonem  Vefic20- 
leisidoneis  inunximus,  & cataplafmata applicui¬ 
mus ,  uti  etiam  corpus  interdum  expurgavimus, 
potionibus  nimirum  per  os  exhibitis ;  Enemata  ' 
enimadinteftinaafcendere  non  potuerant,  cum  ' 
caftatlmrejicerecogeretnr.  Febris  tamen  nulla, 
nec  inquietudines  aderant ,  lieqne  de  dolore  ullo 
conquirebatur.  Circa  decimum  fextum  diem  ■ 

dicibus ,  herbis,  floribus  &  feminibus  Miollienti- 
bus ,  relaxantibus,  aperientibus,  &  urinam  provo-' 
cantibus.  Hinc  prima  die  urina  paulatim  & 
guttatim  extillare  coepit.  Sequenti  die  cum  de- 
nito  bis  femicupio  ufus  fuifret,rponte  &  ablque 
caAeteris  ufu ,  non  faltem  urinam ,  verum  etram 
materiam  adeo  purulentam  atque  foetidam  red¬ 
didit,  utfoetorem  vixfufferre,  &incoucIavi,  in 
quo  decumbebat,perfiftere  potuerimus.  Prima 
&fecunda  die  materia  foetidMimaeraMertia  vero 
&  quarta  minus  foetida  ;  tandem  quintafcetor 
omnino remilerat ,  fedpuspermultosdiesurina 
permixtum  effluxerat.  Interim  decoaiones  ali¬ 
quot  proabferfione&mundificationevefic2,ly- 
phone  injecimus  ,  corpufque  aliquoties  cafliaSc 
terebinthina  lota  expurgavimus.  Sicque  Divi¬ 
no  favore  brevi  priftin2  fanitatifeliciterreftitu- 

Abfceflumhunc,  virclarifflme,  inveficaipla 
fciffe,  tam  certum  efl:,ut  nihil  certius;  cathetere 
^m  obftaculum  drea  orificium  vefic2mani. 
fclte  perfendebattu-,  '  Ex  hoc  denique  tumore 
extenla  vefica  ,  inteftinumreaum  comprime¬ 
batur  ,  adeo  utclyfterad  colon  afeendere  minime 
potuerit.  Nonne  igitur  mirum  eft  ,  materiam 
hanc ,  qu2  procul  dubio  ex  Sanguine  concreto,& 
aliundein  veficamdelapfo.generata  fuit ,  ablque 
dolore  &  febre,inmembrana  tam  exquifito  fenfit 


2^0 


OBS,ERVAT.  CHIRURGIC. 


r>i,r  procreatam  faifle?  Hic  vero  qoidnam  Sal:eshicfauci),oriia/ifimFir,^iiampai:Jiii^i^^ 

^  ktervenik  ,  qaod-nacur^ordinerninverterir, 

{citu  non  eft  admodum  fadle,  quocirca  tibi,  Am-;  rit,  oftatcfixepatitiK  erii,pnmmKi,mt(im!aUe  a. 
farofiaHippoaaticzdoarinsimbuto.exploran.  fudte'ra^\n'sia.i,'veriamorisiniice,agnofcesJ''ale. 
dumatqueenucleandumproponotlnterimvero  obSFR  VATIO  T  VVTT 

te  una  cum  D. Patre  optimo  ac  p!o  Deo  Opt. 

Max. commendo. Valett,&diuviviteChiifto,&  Ghbuliaf Iambeus  ,  tausfiUfettmvacmm 
Patemiaci  Aventicor.  aj.  Augufti  Dejicaimm^iu,fejlanni>s'^o.calculofimiae. 


ta  obdaSus,  tandemmnienitur. 


PAULUS  OFFR.EDUS 
ro  doSiriai  atque  htigo  rerum  ufu  fraj 


Dn.  PAULO  OFFREDODofioreMedicocia-  . 
riffimojannotatamihique  communicata. 

..j.......  •  S.  P.  D. 

T)om.  Guilhetmo  Fabricio  HiUlane,Chiriirgo  ^UirUrgicaiuafufpetex.Fir  eruatij!;mi,tam 

ceUherrimo  dr  amico  GaguLai'  '^locuples  eft,  Sg  reru  puicherrimaru  varietate '  , 

S.  P.  i).  >i!teKt,utamicestues,guotquetipJemeritopcJp4ei, 

ADmiratUuediguuhtomumhejl^aodteobfer-^  uuuquamadeas ,mfipU«amauu,fiveprafeus,Jive 
vare  dicis  ahfolutafuppuratiieahfieJfueiTtve-  per  laeras-.quddquide  eo  gratius  eft  (^laudabplnu,  ' 
pcacireafebremacdohrem‘HauctameuhiJiorid,  qmranus  ■,  cumprafertimhocmfirofocuhiouge  ' 
guum  ita  vis, au  eo  modo  ,  quo  narras  ,  contingere  plurafint,  ad  amicitia  aram  donaria  nuncupqniitt  ■ 
potuerit,attentiuspaulo  confideremus.  Suppuratio  vota,quamexfolventiu.Hanceandemmuxificen- 
ejloputmixtuquodfcilicettdcalorinativa  ,  quam  liamtuam,quodmeitidemexperirivolueru,per- 
alieno  acceptum fcrtur.hinc fit, ut  in  magni  cujuiq^  rara  obfervatione  adme  miffa,gratiat  hatep  &  ago 
abfcej[uejuppuratione,6butrum^huncca!orecon-  maximas.  Eam  non  legi,nemo  leget  fwe  fruSu  ^ 
currenie,m_agnafemperadfiteffrcvefienria,que>n-  admirattoe, ille  ex  accurata  inprimpsS^metho.di- 
admodu  notat  Galenus fuper'eo,  quem  citas  apbor.  catuacuratione  ,hacverhexaffeBapartis  natura,  , 
Materiaporro,quefuppuratur,mediocritercraJfa  ejutdemq^fananone.Quoniamveropifuamesuifi 
effe  debet, (fi  ex  femetipfia  caloris  humtdttdm  qmdlimilehkfefieofferat,idubicommunicem-.en  /• 
particept.utaG^utroq,  eocalorf  agente pofitt  inpus  cafumutirevera contigit ,  vefica  per  multosamioi 
.  mutari. -unde filus fanguisproprteacperfefuppu-.  graviter UfacitramMtfeftumincommodum.,. 

'raty.r,  alit  vero  humores,  no»  nfjt propter fanguine.^  juvenis  annor ,  x  o.  in  bello  iSim  aglohalofclope- 

Quocirca  per  eam  copioja  materia  effervefientia  tarioadeoccygempartedextra,cualiquaipfiuspffis 
(fi ehullitionem,quainfiuppuralione contingit, ne-  fraEiura,curatusutcunq,fuit,  (fi cicatrix admodn 
ceffariofit  ,  utcopiofivaf  ores  calidijpmi per  venas  cava  ibidem  reliSta,  JnterimpradiBo globulo  in 
(fi  arterias  cor  petant  ',unde  febris  accendtturiipfa  corpore  delitefiente  (nec  n.  m  tciu  pervafierat ,  nec 
.  vero  fuppurattonis  materia,  tu  ob  fuiattexitatione  millaipfius  in  curddo  vulnere  cura  habita  eft)hcmo 
dcalorefuppurante,majerejfacioindigeat,mem-  hictotesannoiiycitraullum quedperfintiretincoi, 
branofa quaviscorporapartis ,in  quarefdet ,  dif  modum,trivit.  His elapfis de dysurm,  doloreq^noa 
tendent,(fieorucoxtmuufolvens,doloremexcitat,  exiguoadveficam  conquericcepit,a'deoquefympto- 
multoquemagis,  fiinparte  fuerit  exquifiufenfiu,  maiahacindiisauBaiuttandem  lotii  reddendi  be- 
qttaUsefi  vefica,inqua  nihilominus  magniabfcej-  neficioprivatus,addiesplusculos,affeaufiilicetre- 
J'usfuppurationem,Jine  dojore  ac  febre  obfirvajfete  mediis  omnibus  obfiftente,  morti  quam  proximus 
a§anas.Quemcafum(utingenuefatear)  ddferia  fuerit,quum opportunaChirurgi ope,  calculSeve- 


urevolvosneab  Hippocratis  (fiGa 
hmdoSlrmataalientuvtdeatHrj^liter paulo explt-  prehendit, 
candu  reputo  ,eumpra/ertim  tantus  ille  foeti 
refers,vera/uppf,  '  ' 

planUdverfetur, 

Siijuidigtturhactn  refatt 


ijfono  cxtguiide- 

_  _  ^  !ntit,pcrmagnam  ■  . 

'na  copta  excrevit,  qua  magnopere  levatus, 
•■ocommodafatisadaltos  annos  vitdtrH. 

GaUn.  loco  citato,  duxit.  Ht  veri  annofuperiori  a  recurrent  ibus  ibi- 


„  ....  -  .(fiinreg - - .j., - - 

re  mibiliceat,exifiimo putridam tOam  (fi  fce-  afluvehementi  ,tnintimapubuacperinairegione, 
tentem  adeo  maiertam  referri  debere, parum  in  nec  noafebrecontinuaplurimumdsvexatus,obiit. 
fanguinemevenu  egreffum ,  (fiperrenesohcafum  Etus  adaperto cadaverexalculus  in  ve[ica,ovimo- 
exaUorolaxatosd4erfum,quiq^  paulatimibtpu. .  lem  adaquEtsrepertus  efl-.  quo  propter  inficltlum  e- 
neftent  ,  in  veficam  tandem  aroheraturembui  luspidusconfiaao,glehulu.iilleplumbeus,aveaa-  ' 
transmiffus fuit, parum tnquofdamvelut grumos  namagnitudine,apparuitinmedto,circaquerilego 


nveficam  de-  temporisdecurfu  fabulefa  m. 


tntfmadeocorrupuo>iem,alegiti-  tolerabilis  e' 

ma,uppura,i.nelongeEve,fam,finfimconcepere,  veficam  partes  ,  una  e, us  portione hvebanc  :  (fi 
quecorrupuodumiiapereunecfebiemsnferrepo-  tpfi  jam  per  annos  aUquot  graviter  in  ea  regione  . 
tuii,  nec  dolorem  ett^nififubobfiiurum,  (fi qm  folehata§:i,ubidiuuus pauioamhulaSfet.qsTapre-  . 
pra  molefiia  illius  firangurta  finfium  fugiebat  ;  pter  etiam  domifereficominebat.  P  erro  tam  fir- 
quodvericlyfleres  agervixadmittsret,  vefica  ob  miter globule adharehat  tophaceaillamateria  ,  ut 

. . . c>»fuctudinemextenfa,(fi  vix  indetotaeximipotuerit  ,  cujus velutaoglu- 

.  ,  quodpradiSlusglo- 


linum  reclzm  com^rimenti^tribtttnduzapuso. 


'fcDehiculian.|j.  .  coaam  lyph 

Coquantur  in  aqua ,  io  qua  madefaSum  liate»  injecimus, 
nm  reduplicatumffpongiaenimproptcrfaUedi-  R.  R 
nemnonconvenit)calideapplicetur.  tBeindefe-  b 


quentilinimento  ventrem,  coxas  Scgenitalia,  i 
ungere  curabam. 

oi.amygdalar.dnIc.  ,  . 

'  tum.  ol  de  vitei  oyor. 

Axungia  humana  an.  J.  i?. 

ol.  lumbricor.& 

Anethin.an.|j. 
Mifce,fiatlimmentu  m. 

,  Renes  vero  fepiffime  hoc  unguento  ini 

gebantur. 

VnjBM.  ,  R,  ol.roiat.  , 
tum.  Nymph,& 

Violaciian.|j. 

Caphur23.j.,  .  » 

Cumalbamineovi,  parumqucacetirolat.mii 
fimulin  mortario  plumbeojfiatunguentum. 

Pro  ccena  fequens  amygdalatum  exhibui 
Aeifidu^  R  ■  Amygdalar.dulc. 
lutum.  ,  Scm.4.  frigidor.  maj.Sc 

aquae  nymph.Se 
Rofac.an.  |ij. 

fiat  emulfio  fecundum  artem,adde 


R.  Radie,  coniolidz  maj.|j, 
hordei  integri  m.j. 
herbar.  agriraon» 


Icordii  .  '  ,  '  ' . 

aichymilis 

iiuiiculianam.fi^ 

'  Coquantur  ip  aqua.' In  ft  j.  colatura  diffoivd 
tnellis  roiac.|ij.  Mifce,6atque  injeiSio.  Qua  in 
vefieam  injecta, per  collum  matricis  una  cum  uri-  ' ' 
1»  na  ftatim  effluebat."  Poft  injciftionem  turundam 
longitudine  quatuor  digitorum  transverforiim,' . 
fedcraiTam fatis.,  exftupis&gofTypio concinna»  ' 
tam,inque fequenti collyrio madefaflam,  matrf»  - 
cis  collo  infisi  curavi. 


R.  Mucilag.femcydonior 
plantag.  extraCtsc^  iiiji 


Pro  ccena  fequens  amygdalatum  exhibui.  lapidiscalaminac.& 

1»  R  ■  Amygdalur.dulc.  .  tutiaprsparatKanaJ^. 

Sem.4.  frigidor.  maj.Sc  raoic.confolidamaj.fubtilllKmd 

papav.albian.§ij.  pulverifat.  jij. 

.  decofiihordei.  ...  hh'sbrevificconvaluit,utdomefticisnegd»' 

aquae  nymph.Se  tiis  panlatim  vacare  potuerit.  Xfrinam  tameU 

Rofac.an.|ij.  ,  continub  per  collum  uteri  magna  fui  moleftiaef» 

fiatemulfiolecundumartem,adde  Ruebat. 

'  Aquaecioamom.deftillicumvino,  Porro  quamvis  vulnera,  ac  multo  mauishu» 

.  ,  Buglos.&Borrag.fj.  . .'  jufmodi  ulcerkputrida.qusfundumipGus’velic® 

.  Saccharipcrlati|jl5.  &colium  matricis  ingrediuntur,  utplurimum  in» 

.  ,Mifce,6at amygdalatum.  .curabilia  cumHipp.meritblintcenfenda  j  atta» 

..Mis  remediis  adhibitis,  dolor  paulatimremifit,ita  mennedefaluteipfaraetagradefpcraret ;  aciri 
ut  ea  noae  melius  quieveriiquam  antea.  Sed  pofterum  corporefimul  &  mente  laboraret,fualij  ■ 
quodmitandum,perulcus,quodiufundQveflcte  utprimbuteretur optima viairsratipnei& aBo- 
eratdnfinito, lapillos  contufipumicisinlfar.fila-  ranibusiis,  qute  urinam  redduntacrem,  abftine» 
mentisScmembranuliscolligatosacinvolutos,'in  ret  ,  deinde  ut  per  vices  corpus  expjrgarefur,  -- 
collumraatricisexcrevit,quorumegoquamplu-  quinetiam  ut  lingulis  matutinis  medicamenta  ■ 
timos forcipeextraxi,  rchquospoftdies aliquot  conglutinantia,  qualtafunt potiones vulnerariati 
inrimafcfeo6ferentes,maritusipfemeabfenteex-  afru,meret.  Hjec  cum  religiose  &  indefefse{ma» 
emit-Horuralapidumegoadhucquamplurimos,  gna  enim  in  ea  erat  fanitatis  recuperandataridi»  • 
cumfulsmeinbranulis&filamentis,quibuscolIi-  tas)  per  mbnfes  aliquot  obfervalfet-,  ftiUicidi» 


CENTHRI  A  Iit  .  ij? 

OBSER-VATIO  LXX.  ,  i 
Lapides  quattur  in  ‘veficis-,  &  abfcefpii  i 
fub  vena  civa. 

CEnex  ijiirlaTn  Colonienfis  per  Aqnot  annos 

_  'Ddolore  continno  drca  ^e^onem  oflis  facti, 

mm, quibas rescognita,  pEnecaratafaicjadeo  brarcipne  autem  cum  ^crementa indurata  exo- 
ut  nuncDdOpt-Max.  gtatianegattukqaidem^  ndrafaat,  afdore  lirini  &  fningendi  difficultate 
orin*involuntatieeffiaat.ieda.vdicaeoUigatur,  yexabatnr.  fandcm  anno '1599.  ciim  totus  de- 
rctineatar  &  excefaatut,  non  aliter  ac£  antea  CTepitusexbacYilaadbeatonunlcdemigraflet, 

•  nnnqnammaleaffeiaafuifl^ficntiidipfamaie-  ego&dariffiD.PetinsQaintcnnSiDoaorMe- 
quentiepiftolaipfius mariti  admedata,  exGer-  «Ecini  vocati, nt  caufam  dolbris  hnjusmbdi  & 
manico  in  Latinam  fernlonem translata apparcE  cmciatus  maxime  inveffigaremusjinvenimus 
Id  qiiod etiam  nupetrime  «relarionetamipCus  Veficalapidesqiiataor  prsduros  acafpcrbs,qt 
mattons,  quamejus mariti  jdaipipfamfeciihda  lam  unusquisque  magninidinem caftaiies  ac 
hujusmenfisinviferemiiplemet  intellexi.  Hunc  quabat,  circa  regibnerairerb  bffisficKi ei nimi 
<afdro,qanm  rariis  fit ,  tibi  'non  ingratum  fore  e-  rinhia  pirte,  abi  vena  iravi  bifurcatur,abiceffiii 
xiftimaverain, obnixe  rcgansiqubd  fiquidfimi-  magnami,  in  qiib  materia  fcedda&Enguiscbi 
le  occurrerit,  mihi  communicare  non  gravetis.  galatusco'ntiiiebatar,bffendimus:  pus  enim  r; 
Fafciculus  i  quem  ClarilT.  Dn.D.  Lentulo  trans-  mulos  nonnullbs  vehi  ficrse  croferiE  Os  lacrti 


_ _ _  j  ni  traditus.  Hifce  Vircliriffi  Vale,& 

me  Ut  facis  ,  amare  perge.  Paterniaci  Avenlrc. 
ii.MajiidoiS.  TM.Bxc.aidiBi]fanpu 

f  Guihelmiis  Fahridus  Hilddnuh 


;fum,Utfa.; 


OBSERVATIO  LXXL, 
Incipiens  calcatus  vejica ,  'qaibm  remediis 
.  'cur&m  ^  \  , 

t}-tler  quinque  drciterahhbmm  statis  5  hatuira 
A  imbecillis j  amultismenfiblisinaximistormi- 
;  di&cuitate  iirinahdilaborans^  tahdeni 

_ ^iii  magnitudine  j  maximo  tiim  dolo- 

excireverati  iiidetameri  tormina  Bcddlores  iri 


GtJILHELMO  FABiLiClO  HILDANO 

.  Medico  &  Chifargb  apud  Paterniacenfes 
bfsftantifiimo.  ' 

Minini  Mito,  rir  CUriJJlme,  i^uinfurnm- 
ferefcire^dtfidera^yeji^MnjiatHrisnojhAfim.  't 
O^circd  frAfatihocce^^ifiolioiihijigmficdre^la-  calculuinpiifi magnitudine  i  r 
t 'cmjtioem  meam  charijftmam  fofi  tfiidyittim  re  excreverat^  iiidetamerito: 
hinCyremediis  illis  fdrtim  inofficind  Vhdrmdceuii-  reddendis  iinnismihimeledati  fiicre >  quiiiettam 
Cddtefrsj^piisy^dmmeiidm^te fihierdmmi^Sy  arehuli  iri  iisdem  corifpiciebantur  ^  ex  quibus 
'mdximbmm fucfcefp.  fsfamfuijfe ,  indesjtie  ejximd-  eoUigerelicuit  j  materiam  calculi  arehulasque  iri 
'Slevarnen  p&feTifijfej  utD.  O.  Ad-  djjiduh gratiaJ  Corpore  ddituiiTci  Quocirca  dic  7.  i^ecembr. 
'mdximafredderedeheamHi.Rarfiuenimddmsfl'icd  iSpj,  in  cbnfiliuni  adhibituS  j  hoc  modo  cum 
fadmgotidperdaii ,  mtllum^ampUm  dolorem  per-  .ipfo  proceffi.  Primo  inftitUi  optimam  viSris 
fentiti  urinamqmnetidm  ops  irae  retinere ,  eana^tie  rarionem ,  nimirum  ut  aer  fit  calidiis ,  panis  bene 
pTB  voimtatis  dfhitrid  reddere vMet :  iJAtahmj,  fermentatus. &  codus  j  non  recens5'nequeni- 
^ero  illiid(  siti  etiam  dte  nobis  plus  fatis  jignificatu  misdurus.  juicuHsutaturcaniium  caftratoriinl 
fuit')  mnprbtinus,  fed  pduUtim  cefavit,  ita  uid  pullorum , galliriarum  alit  capOimm,  qtiibiisali-  'viBustuu 
principiourinamnonpernMuraUmduHurdyfedper  quidrC^—^ 


^ . ^ _ _  it.Ndttsrdqmnetiam.pdis^  falis,  rationefaporisaddipoterit. 

cisantefufiepidm  ate  curratidyfe  elapfs fepiimanisi  niculi ,  petrofelirii  &  quajcuriquetifiriam  irifigm- 
pernaturabeyurinaduciu  exceyiiereconatdyadeoui  termovent  jcibisminiineaddantur.  Dum  enim 

vero  per  naturalem  ductu  effluxerit  ,ficqueurinam  '  nas  melkaicas  ac  hepar  fecumducurit ,  ^  quib, 
induis  mdgis^  retinere  cipperii,  ita  ut  ilL^  nunc  '  obftfiidioriesvilcferu&materiacaiculolaaugetur. 
(quemadmodummodio  dikum)  eodem  medo  JieuH  Vifddi,  glutinbfi,ci^j  &qm  diificilisfontdi- 
dnte  morbum, naturaliter rettnereyreddereq^pos-  geftidriis  cibi,  veluti  extremitates &inteftiDaa- 
ft.  Cujus fanerttinomine^EVMCmnipoieme  nimaliumj  daroitemfumo&muriaalTervataja- 
Tnaxiraopere  lauddmus,  quod  medicamentis  d  te  ves 'quoque  ia  aqua  degentes  i  tum  prbpterfu- 
prafiriptise^  admotis  clementer  benedixerit,  eun-  pra  did^  caul» ,  tum  quia  ftomachu  '  ' 
demvicifflmrogamiiSy  ut^aiidmfuamdivinanLi  vant^  riiillo  modo luht offerenda ,  utin 

de  diein  diem  tibiconcedat, quo fic  plurimis  aliis  d-  '&  qux  pipere,  zingibere ,  gariophyllisj  _ 

rv-  .ir-i  ^  csrpis  &  ejusuiodi  febus  cooditi' fimt  ci- 

.  .nifiD.O.M.benefcid  pies ,  cafciis ,  lac  ^  &  Ia‘de  confeda  edulia, 
tu&tuique ,  infiarinfirumentivitamilliprb-  fiimmopere  vitanda.  Vino  utatur  albo  jtenUi, 
(tif.  ji  ^(^uo  ^atitudinis  officio  minime  generbfo  j  deebdo  agrimonia  &  vero- 

terim  te  cura  'conjuge  tua,  cjrprole  chdrisjimdi  O-  ■  Poftea  corpus fequeriti  potiuncula  expur- 
»smpotentWebcommendaraus.Friburgiaventico^  gavi. 

^ftmdie6a  fanuariii6Q6.  R.,  rad; petrofelini. 

Tibi  audidiffimus  &  obftqiienti  Y  fceni- 

Ba^damus  Kunemani 


fifa. 


rogajfeta  Qudon. 


CENTIJRIA  IIL  j.5’5-, 

Donqditoirqlciojnbntameninipfoprandi»,  velati  feniculi,  pwofeEm,alparag;,&c.  nono^y;^^. 
0^ 7*' pj^pjriioram  unam  ant  alteram  ante paftnm ea  eandemvimdiafeticam,quema£lmo<lnmacidulae, 
caiibeo.  Si  enim  aliis  .cibis  commilceantar,  tabeant  j  nihiltamenab  acidulis  aliisque diureti^-. 
verendam eft.nectylum  indigeftum fecum  ra-  cisdifferunfeififecundummagisautmmus.HiB:-. 


piant,&ai  hepar  ducant.  Q^taenimdiureti-  ego  perpendens,  eas  qua 
OTmmvislit,atqae  potentia,  eilequentibns  hi-  ducunt,  medicamenta, qu; 

Horiis  videte  licet,  quarum  primam  apud  Dn.  tribus  horisante  prandinm,  &  prius,  expurgato 
PETK.tI.M  PIGR.AY,  HENRJCI  MAGNI  corpbre exhibeo.  Jnlculaverbexpradiiaisradi-. 
Cbirurgumceleberrimum,  lib.tb.cap.2'0.  dea-  dbus,  ut  per  horam  unam  ad  minimum  ance 
ddnlisSpadenfihnSialiisquefimilemvirahaben-  prandinmfumant,a^ism£isfuadeo.  Tnamta^ 
tibus,  Icribens,  legimus  his  verbis: 


cupio.  Inclulis  quas  ad  Dn.  GREGORIUM. 
Aptui-  itionem,  HORSTIUM&aliosfctipG,atcurarBveh's,ob- 

*  liootteroifimintinsji:  alimenta, facile cin-  nixcrogb.  Hifcevalevirclariffime,cumiefiiSr 
anjmnmr  eligenda,  (jniverodi^ili,  (ffharnorem  fima  tua  conjuge,  &  in  bonum  publicum  felici- 
inelanlhdicnm,  fuccnm^  cmduni  frtcream,  m-  ter  vive  diu.  Raptim  LanfennaiSiNovembri 
tanda.yiminterdicendxmnon efi,fedn>ediccrieeir.  Aimoi  ■ 

dihendam^  nontanKnaejaaacida.iafonqnefar-  .  .  fVbnCIaMVs  ribs  Ded, 

eereconfiiivecedUaenimfropterniei!ini,necrndi-  — - - - : - -  ■  -  _ 

tateiadrenes!^'i,eru:amtram-Oeham,cihicmininte  Clarisjime  i^ExpecientisfimoViro,  ■  , 

pern&fienda.  Quando fiidamiamahi^nsacpiavis  Dn.GUILHELMO  FABRICIO  HILDANO, 
efia,^pnopHe,as,uiqHki,nidJiHcbvimhv^^^^^^  Medico-Chirurgoceleberrimb,  Domino  &  , 
fecnmrapiat.  Ufiodrliihimictimclarisjimoat^  .  .  amico  lingulari,  . 

ceUberrimoviro,  Dn.D.MASXlNO ,iMedi-  Joh,Rudolphus  SALTanANNUS,  Mcd,D, 
co’Sxaie,acDn.BAsmO  maore-Med/vifo  S.  P.  b. 

•  ■  ei  ^'tocohfrniande,adtmsdnehkrediijfe,pcimtil,i 

^  a  ^tt^Jti^davecoefrraihiipUtrihm^maliisiHio-: 
Ltfemenanipntegt-umpervenaemefarak-  F‘^”'^‘^Aihi!s,g'atiebripiddeuiiemHxoremmdni 
cdiihepar,emHlgentes  renes, M  ‘uefcamaf^  fic  ^^‘^^fi«ini,^fUiamfKamsjimam/mnm filices 

rnitHsfanhendoUileicalpniljima  tihyar^Z 
nam  digna  vifa  frit-,  ex  i^mbmcenftai,  a^uam^  xorfcilicetfiperfii,pmetiamnnnc ,  mi  fpere  &■ 
hancexnlieeffeminimedehere,'mJicorpmdpravu  Fnecir,  'conpalteerit,  non  habes,  cur  nimmmcm- 
mqueexcremeniitiishunKrihuspriusprohlamdi.  'trifieris,prifertmmmeamnan  an,ijeris,redada.. 
ligaiter  expurgatum  fuerit.  HujmmoSenimhu-  'terna,heatam,eaiefie,  emnidobre^fimdareva- 
moresojuaiUa,  exjuiac femen  anif,  ,Mpradt(tas  ‘^•‘‘emtiita.&eapiprsmifmsscjuamnosomneiali- 
partesduceret,&c.  Hafenus  PIGRA Y.  ‘}nando,tenfOrmteiihismelefiiis^^miferahacnC 
Altera  HisTORm  haceft.  faexeti,  videre  optamus  (S  dijideramus- neerm 

CivisquidamFribUrgenfisHelvetibr.DAVtD  oblepe  alujuodefr momentaneum, quodiibicreari 
COING nomine,  vir  probus  ac  honellus ,  re-  f  etniffet, gaudium, aternamipji felicitatem  invi- 
tentioneurinacorreptus,poftquamingentesdb'  '^■‘^■Seddehisquidrautta,eumametihi,velmeia,.  ' 
ler  dies  aliquot  paffus  eflet,  eettteinoSiisfipaJint.peusOpt.Maximusinpoflerii 
•rafumpfifletj&exle-  titua^amiliaprotegereacdefenderedtrahulteri- 
purgato  prius  corpo,  dreinfortuniod-mala  Uberare  ac  cufiodiredi^etier. 
re,,cancrosnbltrates  liVe  gammatos  contufos,  .  iaidtertism  ergo  literarummembrum accedo, 
granaitemalkakengiconturajex  vino  albofum-  feeUndjtmlubenspraereundoytmidenim.quadmi 
pfit;  His  urinaita  commota  fuit ,  ut  acini  grano-  i‘!xprafiitafuntoju:ia,gratiamno»  merentur ;  hae, ' 
tUmalkakengi,  anacumurina,m3ximacumad-  faltemaddo,Jivireivoluniatinonrefponderunt,ho- 
ladftantiUm excernerentur.  Idquenon  ni  id  equique  confuhu ,  c-r  meaiihiogiciafemper. 
e  atque  conatu.  Inteiim  ci-  fnompta^paratajcias.  Duo  iucemiuni,  quain 

- f - f.....in;tlanitati  reftitucds  fuit.Ego  tertioepiflokmembro continentur, .^enetequidem 

quidem  curationi  non  interfui,  verum  cum  iadem,fptcseveri diverja. 
.annOidio.decimaMartii,Fributguffladyirum  PrimirnefldJmafi-aBoremosfum:  utrUmfei-n 
probitate&pradentiaegregium,Da.NICOLAi.  licet  alimenta conducahtcrafla&vifcofa.anVe-fti 
UM GRIBOCETUM  ,  Reip.  Fributgcnfis  con-  to  tenuia  ac  fubtilia  ?  de  hac  quifione  tum  Dii  ‘D  eftu 

Vlt,&rem  itafefehabere,  bonafideaffirmavit.  BionescaufarepofuniMabetGal.c.,o.librideci. 
Porro,  Vitclanaime,-,etfirad!ccsapenfiY£,  bis  boni  &  mali fucci,& primo  de  diferentiisfebri- 


IqteO  atque  cruciatus  per  t 


.  OBSERVAT.  C  H I  R  U  R  G  I  C. 

m(aKm generare vakxc,calUgeiurim<>nemf^em  Ii^aihrodwfrefinarefuadef,ZMioneshicxa 
r0fr(m>cniem-,mediaergeincedend«m7>iihivia'vi-  dam.aeratibifimmtislima:  experienuaneT 

detur, ita  tamen,ia[iibjeaifemf  er  fex f^aienhra-  ‘Dam4cenifrseeftiaace>^rrnM:fefihiit,im, 
-  tieheheatienfMUimetiimhiccraJJicrescihosconco-  mariitxop-isMedicitfiUiUfofiaenaniiinejK 

-  di  (ajihxsfelicitjimocxmfxccejfxexhiiemxr, 

fe videutrGoLdiaeUhro dehmi & mtdifuccicihie.  ^ear,in expurga», 
r  ^SfimBcfiadhiieatur,  vid^^  mnm,j^add,  .fiuii,nullumpr4emi^ 


ma&JhiU  dikum.^ui  cihes  crajfes  d"  mfcofetxm  vi:&^mdt 
khfohti,fedre^eatveadfuhjeaum,p-r4mhmt:  tjuamquat. 

.  hM  tamen  addita,  (^obfirvata  cautela,quami  ' . 

^  GaLdmom.cap.io..fropomt,primo^^ 


jre  dojf  exhibemur. 


hoc  incommodum, eb^uBionefcilicetvaforum^ 
moverepojpfnt,^uodidemrepetere  videtur  5.  de 
niutuendacapX  ^dcalli  enimgenerationem 

^affitiemqumdamhahety^i  ''  '' 


weldatabushorUdUvicoma^fu..  *' 
id!^r‘yrvelfextammatuttnamdpe^ 

5  fi{bfe  'i^uitur,knta  ^  citra  ullum ^ave  j^mptd.  •  ' 
dejeSiionemappea. 


_  'irium,tormina,(^alfa,(^reieeranturpler 
-  rum^ dUjuoties [td^feepemtihiu  velaitermsve^er^.  ■ 
-■  ■  '-is:at^-,hacratione,pluresexparvadofijam^J' 
npurgatiyqui  ante  'duplamane exhibita,  ^je- 

eavernuiu  tansjuam  tnpromptuarto  repentur,  ae  junoventriculoconumverimn^otuerunt.  Dehac  • 
^ua  tamen  natura  ita  efi  fo^ta,  ut  etji  de  ea  ali-  re  <juid  tibi  videatur , proxime, fipermg)tialicet, 
^^uid  depromat,  eam  tamen  rmx  iterum  refarcire  aperias c^mfo.  Egointerimdejuperioribusulterias 
fiudet, materia  autemad  idaptadenegata,agriu^  etidcogitabo,& prolixius  forte  fcribam,nuncenm 
expenu  fuo  quice^iMm  depromite .  cb  mpendentta  nundtntdta  dr  tilia  negotia  tjuperfi-. 

^eruni  de  diureticis  i^uarituri  Utrum  (cUicct  cialiterjaltemremattig.  SiubiDn.D,  Doringius  '' 
ea  cibis  fint  permiTcenda  nec  ne>  Negativam  moratursnoflifac<jUttfo,fid,habehismevicispm-ad 

rationessjuo^addu^a.  ^  cisSufUcisJ}7fK,novoquehoccurremeannofruer£ 

■  <:4^tvidetur^inhissjUoque  difinUio  adhiben-  placidisfme,  d  me  meae^ue  cofia plurimum  dr  ofl>. 

tfi,  ut  cibis  permixta  noxam  corpori  inferant,  ut  ^ — % — — - ^ - -  — ,  ■ 

potiiisplurimhmprodefevidean}uradyenes,ubi  OBSER.VATIO.  LXXIII. 

'  delataipforumvirtusfuerityfi^mdemfortecrajjius  ^^mincertamf^fiSaxJli juduium ahari- 


Itmetus  efi  fortioris  attroBionis, 
'fint  mitia ,  velminore^xantitti 


defumptum,  fequenttbus  4.  exemplis 
demonjlrahteur. 

-  Exemplum 
A  Nno  T595'.  Menfe  Oftol 
i&Or-  ^donthcir.icus ,  civis  Colonietifis,  vir  pro-  , 
'/nts-  bus,  fexagcn^ias-,&  hepatis  calidioris,  dum  fe-*’’ . 
.  RefiondeB,fre-  bri  continua  Fraiicofurti  correptus  eiTeti  S:  Co^''  . 
quentuiremtpjorumujn7//,/ii/M»ji.iltcet,  noproban-  Ioniam  adduAus ,  j6,  dic  morbi  ptacide  &  picde^ 
du,^afrrtimfifmulmajore^uantitateu^^  EgpquoadiecumClarjlhDn.D.Joharine. 

q^dJiverodehtomodofumantur,ettamfiaUqKan-  Breitenb^chic» ,  Medico  cclcberrimo^ipfum-in-'  ■ 
entur,proptorf^£parattenenitame&a-  virens,ejus'quetirinamihrpiciens,obfervavie3m 
tfuipforunoh^arumimmuta-  initio ufqueadfincnimorbi,fanorumfempeif‘ 

■  perfimilemfu:*'^'  -  t 


lumaliejuod  caujarepojje  vi 


'nffrapa^ 


-^isfeminainnoxie&quidemcopiosei 
cunturi  de  fortioribus  Sureticis  idem  non  ajprn. 
re,neq;egahaBenusea  cibis permifiere filitus Jui 


rum,  febri  perpetuo  conjunttam,  indicati,  o-  . 
mnibusMedicisin  confefioeft.  Egohoncftis- 
^  ^am  matronam  Colonia  Un&€r  fc(f«r  in  Dttn  rO  = 
^  fcnOebfctt/  co^iovhquapcrfpacium trium  he^ 
bdomadum  urinas  obfcuras reddidit,  quaiiatra- 
,  mento, fuiflent  permixta,  fedimento  nigro  ao 
Ipiifo.  Nuilatamenaderatfebrisnecrennmdo- 
lor ,  nec  quicquam ,  quod  intemperiem  aut  a  ffe- 


C  E  N  T  U  R  t  A  IlL  aj7 

,r  noram, cmzrobttodolotecapidscorreptafije-  staocnegumilamqmdem^tteret.  Atque  in 
0^73*  ^  ^iQipfomomentodefiindOjComitatafebre  ea  miferia,  &  maximis  doloribus  coiitinuisque  ^  yj, 

^ Epiemera,  &  dolore  vehementiffimo  brachia,  clamoribusi^.dieztadsevitadifceffit.  Egodo^ 
b^chondria,coxas  ac  tibias  inVaferat.  Bfecu-  loris  leniendi  gratiaiftatim  ab  initio  oleum  a- 
jiiSmad  tertiiimufqaediera  coloreatramento,  mygdalarumduldamreceasextradainaCiimde- 
fedimentamverD&li^  diffolutzperfimilem  coaofeminisAnifi,&fiiccharoperinterT^ei- 
reddidit.  A  tertio  ufque  ad  14.  diem  nigredo  hibui,  eodemque  oleo  totum  ventrem  inunxi, 
paulatim  mutata  eftinalbedinem,&dolores  re-  Sacculum  item  ex  floribus  meliloti,  Cbamomil- 
^erunt, adebutbrevi convaluerit,  &adhunc  k.feminumanifi,  foeaiculi &foenigraa,aqua 
ulijueannum  iSop.iutegrafrnatar  valetudine,  coaum,  calideapplicut  Nonnullos eriani cly- 
^  Exemplum  IV.  fteresanodynosiScflatusdifcutientesinjecl  O- 

Nobili  cuidam,  DanielideCbalon  nomine,  mnia,tamenfrufl:ra,  flatus  efiim  adeo  tenaciter 

enterocele  laboranti,  cum  inteftinum  in  ferotum  inhirebantintcftinis,ntpertotumten)pusmor- 

deddilfet,  &  gravifliraa  lymptomata  excitaflel,  bi,  nefemelquidem  efflatum  crepitumque  Ven» 

urinaquoqueadfexmmdiem  morbiulqueiimul  tris emitteret, 

retentafuitjquicqUid  tamen  excreverat,  fubtu-  Poft  mortem  cum  cadaver  aperire  cUraffein,  egtpi^ 
bicundum  erat.  A  fexto  autem  morbi  die  ad  Un»  conlpefla  funt  primo  inteftina  omnia  (  ccecum 
decimum  ufque,  qui  eum c medio fuftulit,  uri-  excipio)  flatibus extenla,  non  iecus  aclanionesr^/wpat/a- 
nam  tum  colore,  tumconftftenda,  fanorum  pia-  inteftina  quadrupedum,  cum  illa  confervareftu- 
e fimilem  reddiderat.  dent,in9arefolent.  Nulla tamenaderat  obftru- 

OBSER-VATIO  LXXIV.  ^  Inteftinis  undique  humor  partimpituitofus,  a. 
Jnfaiisimmoderitt(ifiuxuuri»ttfrmo,pl>llea  &vifcidus,partimbiliofusadhsercbat. 
n/thementi jjimo  dolore  cobco.cUmflmredvt,  Ingibbohepatis,ub!venacayaexolritHr,infi-  fc 


tandem^  urine  retentiom  corripitur  , 
decimo  feptimo  diettitts  e 
‘Oitudifeedit, 

Ad  Nobilem  virUm 


gnis  inflammatio  cUm  nigredine  inVenta  e 
nunquidhate  caulatetenlionisurinteefle  poti 
Renesenim ,  ureteres,  &  vefica,  (quieomni 
vacua)  fecundUm  naturam  fefe  habebant. 


Dn,  PAULUM  LEN  fuLuM,  Illuftrilfim*  Inferiori 


Reipub.  Bernenlis  cyem  8£  Poliatrum  ce-  stomacho  undique  humor  atrabilaris  adhs-  1 
lebernmuin,  rebat,nonneilleappetenti!epraEternaturaliscaU- 

Guillielmus  Fabricius  Hildanus  ^  ^nnon  mirum eft,&-rarum  quid,virdo6i& 

A  &  am.ee  plunmum  honorande,  Deus  Opt.  ^ geftationis  tempus  nunquam  ira 
Max.  nos  &  gaudio  &  mcerore  eodem  teretem-  corporefuit.fimulconcurrere.fQuomodoautem 
porcfimulaffec.t:gaud.o,qu.avigef.mafextaju-  flatusfivefeorfim,fivecamexcrementis,quan- 
nunob.sfiliumlargituseft:  mcerore  vero,  quod  per  ciyfteres  flada  non  e- 

brevipoftnatiyitatemniorbograviffimo,&mor-  inifcm,pfzcipuecumnullaeffet excrementorum 
tecorreptus fuit,  anipfms  morbo  raja nonnu^k  retentio.nondum&tisinteffigo!  nifiidadimbe- 
occurrerunt  :  qu£  T,  Exc.  (qu.a  hujus  ftudn  eUlitatem  faciUtatis  tetentricis  referre  velimus, 
genereobleaatur)  commumcareplacuit.  Mox  •  excrementa  expulit,  nonne 

^turpoAquamm-lucem editus eftet.uxormea  nmltbfaciliusflatusfimulexpellereWuit.>  Tu, 
&qu*c.rcaeamerantmatron»,m.pfomfantu-  ybdoaiflime,  folve  nodos, tuanique  fenten- 
!o  appetenuam  multo  vehementiorem ,  quam  tiam  nobis  communica.  Vale  cum  lediffima  tua 
pro  artate  conveniebat,  animadverterunt:  itaut  conjuge,  quam  tecumego& uxor  mea  peraman. 
lacmams,  quantumvis  fatis  abundaret,  non  ta-  ter filutais.l.Ultima  Julii  lio;. 

menlumceret.  Appetentiam  hanc  immodera-  .  _ _  _ 

tam  caufamfuiffe ,  quod  novem  menfes  in  utero  ' 

materno  non  abfolverit  a exiftimo.  Tertio  die  OBSER.VATIO  LXXV* 

statis,  correptusfnit  immoderato  fluore  urinat  DemirandAconitipatme  ahi  ininfanfe  ^ 
itaquidemutfingulisdiebuslinteamina&invo.  ^VArUrum  ferum  ter  alvum 
^  lucra,  quateraut  quinquies  mutare  necefle  eflet  ret'  e 

Et  quamvis  continuo  fere  eiuUretj&  exclama-  ^  ‘ 

tiones  violentas»  necpuerisconfuetas(  qua  do-  A  Nnno  ijpo*  Hildens  in  patria  praxio  ex- 
iorem  aliquem  internorum  vircenira  fubefle  af^  Xierceiis ,  ad  ruftici  puellum  >  decem  circiter 
guebant)  effunderet, aviditatetamen  magnain-  menfium  atatis  graviter  laborantem ,  vocatus 
terimkdebat,nutriebatur  quinetiam  &  crefep-  fui.  Ad  quem  cUmperveniffeiii, ventrem  pradu- 
bat.  Decimo  veroquarto die  atatis  vehemen-  rumacinaqualem,velutifihincindelapides  in- 
tiflimo  dolore  colico ,  cum  vomitu  frequenti ,  &  clufi  fuiffent  j  repeti.  Tormina  &  dolores  maxi- 
(  quod  multo  ratius)  aliquo  fluorecorreptu-s  elL  mi,  inquietudinesque  continua  aderant  i  fugere 
Excrementa  prima  die  femiviridia ,  poftea  tamen  quoque  parum  appetebat,  l^o  cum  ex  matre  ' 
croceajbiliofa  &  fpumola  conipedarunt.  De-  cognoviffem,inkntem  a  quindecim  diebus  ven- 
cinio  quinto  die  aratis  urina  plane  retenta  fuit,  tremiioaexoneraffe,fequens  enemainfudi. 


OBSERVAT,  CHIRURGI  C. 


R.  Radioim-aldiesecumtotolj. 
foiioram  malvaram 
Violarum 
florum  cBaraomiI, 

Meliloti, 

Lumbricor.  terreftrium  lotor.  & 
indfor.an.  M.^. 

Scmin.iini 
cenigrzci : 

Coquantur  in  - r-  .  „ 

tis  partis.  In  |iiij'.  colatura  difiolve  vitellur 
"  '  5l  liliorum  &  pinguedinis  gallinaan. 


polaprum  ipfi  eft  mteftinum  Et  quutunc  a&  Qy- 
fhgidialcolus  erat ,  exortus  cit  dolor  maximus, 
ita  utuiterius  ad  fuos  progredi,  neque  ad  oppi, 


MiTce. 


£tira  prolapfum ,  &  ad  magnitudinem  ovi  ftru- 

-  excrementa  cononuo ,  eaque  liquida  &  vifcida, 

onfumptionemter-  effluebant.  Io  curatione  CcprocelTi.  Primo  pro- 

- fequensappHcaifomenmm. 

K,  Foliorum  &  florum  v«bafci  albi. 


Rejecit  moxenema  hoc,  fine  excremenas. 
Quapropter  eadem  die  circa  vefperam  aliud  infu¬ 
di,  ventri  quoque  facculum  emollientem  &  ano- 
dynum,  exfupradiais  radicibus, herbis&  femini¬ 
bus,  continuo  calide  applicui,  &  fequenti  lini- 


Radicum  &  foliorum  althcseai.  Mj. 
femg^an.fli. 
itur  inladfcc  vaccino,] 


R.  OlJiliorum  alborum , 


Coquantur  in  laAc  vaccino, recens  emulfto. 
In  decodo  ifto  linteamina  reduplicataintinxf,  & 
per  horam  integram  calide  applicui.  Deinde  " 
toti  inteftino  ^quentem  inlperfi  pulverem. 

R.  Rofarum  rubearum. 


1  cupreflj, 


Ungu.  diaitheas  |ij. 

Tum  fecundo  ifto  enemate. 
crevit.  De  tribus  quoque  in  tres  horas  parur 
olei  amygdalarum  dulcium  recens  extra6li,  exhi 
bul  Altera  die  iterum  enemaprjefcriptum  in-  Croci  martis 

fudi,faccuIuincontinubapplicui,ventremque  Plumbi  ufH  an.  |i, 

inunxi :  hinc  dolores  &  inquietudines  mukum  M^ce,  fiatpulvis. 

imminuta  fuere.  Poftdies  aliquot  cumufum  Tandemcaput  agri  in  terram  incliftavi,  pedes 

horum  medicamentorum  continualfem , fingu-  verbutinaltumaduobusvirisforribuselevaren- 
r  iisquediebus  enema  unum  aut  alterum  exhibuis-  tur,  opcraiii  dedi,  mox  indice  meo  dextro,  lin^ 
iem»  diverlasres,  velutiplumas,lapillos,  filum  &  teo  molli  &  fuavi  involuto,' &  decofto  pra^cri- 
ftramen,  per  alvum ,  quofiescunque  ipfi  enema  pto  intindo ,  nec  non  in  centro  ejus  quod  pro- 
exhibebaturi  excrevit ,  idqueper  dies  multos,  laplum  fuerat  polito, intcftinuminfocumfuum 
Tandem  cum  priftina^^lanitati  reftiturus  cfle  ad-  feliciter  reduxi.  Altera  die  os  fecrum  &  coccy* 
flantibusvideretur:  riecampliusmeacceffereht,  gis  fequenti  linimento  inunxi, 
mater  quinetiam  circa  regimen  vita,  &  applica-  R.  Ol.  lumbricorum- 
tionem  medicamentorum  praferiptorum,  non  Rofarum  ana 

fatis  diligensfuiffetjevitadifceflit.  Ol.  ex-^fioribus  jS. 

ANNOTATIO.  Scquentidicfyruporofitofolutlvo 

compoiitojcumrbabarb. agarico,.  &fennacor=- 
i:*..^mfii>Itnni/lnr9TPrnatnr!tIe  innoc3fie-  pQj  levitcr  lenitcrquc  expurgavi,  venamque  in 
Itrm.  K3»rri?i;£  brachio  inddi.  Sic  in  priftinam  fanitatem  re- 
1  amplius  prolapfu  ' 


Q:u  fubelTe  videatur,meo  tamen  judicio,  hac  ^ 

cxcerr.ebantur,perosingcftafui(re,verifimileeft.  ftjtutusfui  .  „  _  _ 

Quandoquidemmateptudis,S:deinfantepamm  tcftinum.  Pluradehocaffiauleaorvidertpo.: 
fDUcita.cumarcadoitieftica.&nifticanafuane-  teritintraaatunoftro  dedyfenKria.  .• 

gotia  occupataeSet,muIcotiesinterim  dura  illa  _j - -  • _ _ ' _ 

perageret,  infantem  jaminterpulyinaria,jam  ad  OBSERVATIO  LXXVIL 

fimum ,  &  in  horreo  inter  ftramina  affederat  &  X)i  mirimdi  ttgghtinitione  osfium  in  ipfi 
folumreliquerat,  &quiamfantesea,quxappre-  cubito.  ‘ 

bendunt,  prounus  ore  excipiunt ,  gingivisque  Viro  Reverendo  ac  Clarilfirao. 

conterunt  atque  deglutlunt,taciier . — ^  , 


OBSERVATIO  LXXVI. 


Domino  Dn.'  ANT.  FAYO  S.S.  Theologia» 
apud  Genevenfes  ProfeiTori  cele- 

Gmllielrnm  Fahridus  Hi/dams^ 


POflremas  tuas, vir  Reverende,  &  sternum 
mihicolende,aDn.  ABELO  VITELLIO, 

A  Nuo  iSoy.  Menie  Novembri, qninquoge-  Soloduri  accepi.  Affeaus  ejus  graviseft,  inipfa 
narius  quidamix  pago  prope  Paterniacum,  enim  cubiti  flexura.drca  mufculos&  nervos, 
cum  mufto  oneratus,  ex  oppido  domum  rediens,  materia  qu^damiii  fcirrbumconcreca,&  exten- 
in  via  alvumexonerare  vellet,  ac  fefe  mplinaret,  fiQnetn,flexionemquc  cubiti  impedit,  prafaipfi  ‘  - 


e  E  N  'T  U  S.  I  A  liL 


OBSERVATIO  LXXVIII. 


_ ^  _  ezfifiiiffemj  ExintempepvoVfarepeOentiumademmBii- 

nopetHlH,  jplumapudmeretiniKiremj  tiiiapfHciiiarum,msrtu  ftrictt- 

oainiaqaeipfemctdiligsnteradliibai&miMvcro  iumfefwtum.  , 

^qiiiafierinonpotuit.inpatria,qmdipiemetperfa- 


GasterumquiaK-T.  circaresrae(iicasraras&  IT ptam reliquit, mquienSjEryhpc 
fpeculaiionedignasjcuripfam  efleJaam,  mirabi-  j-ibtis  ad  interiora  verti,nonefi:bonum.  Idque 
ieniquandamftradhirain&difpo^onenioffium  folum  in  Eryfipelate  &  infiammatioaibus. 


beo  in 


entis  a:tatis,  mHii  ab  amicodata  raerci  rint,utplurimum  obiervare  Iicct,uti  quoque  Avi- 

qusque  Dn.  PAULUS  OFFREDUS,&  Dn.  eennajMefuesiGuidojVigOj&aliimonent,  E- 
■ANDR-EAS  TOXOTiUS(quifjastibitraditu-  mundoriaenim  cum  partes  fintrar^,moUeSjIax« 
•us  eft)  MedicinEDoSoresjbilce  diebus  non  tme  fpongiofe  ac  debiles,niateria  abiilis  facile  ad  par- 


admiratione,-  apud  me  viderunt,in  eis  aute  offib.  tesnobiIes,quar  eis  fantproximE, repellitur.  ] 
cubitusnonflediturjfedmediantecalloomamo.  emplum  Colonis  in  quadam  matrona honeiw 
&:undique.veluti  ficonidnauraeiTetos^aggluti-  obfervarelicuit  lUa  quum  a  marito 'fuo  adhu- 
natusatquecon)unduseft.\  Qusverbhujusar-  nserumbaculo  percufla,  indeque  pars  affedair 
.  fedus  fueriteaufa  ,  meiatetiinccemiterio enim  tumoremelevatafuifret,  Cataplafmaexboloar- 
teperta  fu^re.  Arbitrabor  tamenjfra6EuraitE&  ul-  njeno ,  farina  hordei,  aceto  &  albumine  ovi  < 


inde-con  jjcio^  fedum,  fibi  applicuit.  Poft  dies  tamen  aliquotj 
us  iniplo  hu-  cummorbumingravefcerefcnfiflet ,  me  accerfi- 


quod  etiam  nunc  callus  extuberans  in  ^ 
meri  feu  brachiiolfe  apparpt ^  fraduram  haiicce  Tumipfam  febre ,  doloreiate^is  j  tudicula  ’ 

iequutamfuilTeinflammationem  &amuxumhu-  etiam  Si  relpirandi  difficultate  laborantem 

morum  maximuirijnec  non  circa  cubitum  abfcef-  inveni.  Ex  quibus  materianrpropterintempe- 
fum,verifii»ilemihi.videtur.Hincabburaoreacrb  ftivum  repellentium  S^  refrigerandum  ufum  ad 
qui  propter  dolorisvehementiam  ,  adarticulos  pedas, pleuram&mafculosrelpiradoniinlervi- 
faaciatos  cumimpetu  fluerefolet  (quemque  CKL  deduxiffie/acile  colligere  potui.  Curatio- 

rurgiGermanijLangii  verbis utor>ineptiffimo  vo-  porrb.fic  aggfeffiis  fui.  Inftiruta  optima 
cabuib@b&iuaffcc ,  hoc  eftj  aquam  articulorum 


voeant)  ligamentis  erolis  ac  putrefidis,  humor,  nam  eadem  die, &  qu!deminipfo  brachiomal^af- 

ille  leiitus  ,  qui  articulis  ineft,effiuxit.  Poftea  fedo,inci  Ih&fanguinemad  ur-'" - 

quoqueaprcedidohumoreifto  acri  cruftul^ills  ^  nlethoricaenimerar  . 


- -  -  .  cALiiiii,  uicuiuittitciiiiuL-iiiL,  virefquecon 

cartilaginea, qu^appendicesoffiumtegunt.limi-  ^  fcapulam  , 

litererofaifueruntjitaquidemutpartes^ongio-  jnerum  &  brachium  fequenti  linimento 
foapopkyfium,tam  offis  humeri  quam  eoam  ra- 
diiminorisj&fociijsmajorisfelead  iavicematti- 
gerinoinde  nutrimento  ad  utramque  os  delato, 
c^lum  produdum  fuilTc  cenEo.  Abipfo  porro 
callo  articulus, uti  dixi, vcluti  vinculo  ferreo  colii- 


K.  '  ol.lilior. 


Exhis ,  virckridflnei  mirandam  natur»  provi¬ 
dendam  coafpicimus.  Erofisenimijgamends& 
deperditohumore  viicido  i  cruftulis  item  cartiia  - 
gineis  confumptis, articulus  ablquedolore  move¬ 
ri  nunquam  potuilfet  ,  pr»ftabatitaquczgrum 
non  movere  articulum  iftum  >  quam  movendo 
continuo  doloribus  affici.  K-cverendusDn.  Joh.  j 
Merula  T-  R-  quam  officiosei^utet,  proteritis 
diebus  morbo,  &  quidem' acuto, correptusfuit: 
hunc  tamehpau)adm,IausncDeoj  vires  ffiasre- 
colligic  Vale  vir  clariffime  cum  tuisomnibus, 
quos  tecum  ego&uxormea  falutamusperaman- 


amygdal.dulc. 

enim  doloresieait.y  jj. 
unguenti  dialtheaegij. 


,ci3j.  _ 


Sequenti  quoque  eiectuario  continuo  ut 


tuirdaginisjan.9ij. 


Decdnneaoiie  offium  junaurarumleaorii 
traSatu  noftro  de  Ichore  &  meliceria  CclfijCaji 
£C;i5.j!lur»yideiejoteriti 


Cum  r.q.  fy  rupi  de  liquiritia  &  violat.  fiat  eieCTua- 
rium.  Circa  vefperam  enema  reiteravimus. 

Altera  vero  die.ut  materia expeaoread  ernmi- 
Qoria&cuteinpropeiieretur ,  fcquensfudorifi- 
cum  propinavi. 

R.  theriac.0pt.3ij.  ^  SuJstsp. 


Cum 


j6o  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

mr  nS  CamaquifcaKofe&carduibcnediaiF.  potio,  0 

bamoram ,  &  cau6m  ajiquttmprocatara^. 
Sudor ifta di? copiose  promanavit.  KEnc  ad fappuraaonem peryemt.  Ego m eoarum 

maT^S^“«“tS^entopr2fi4t;o  “&  clufim ,  atque  tcnaaffimeadJta-entem  repeti 

Met.Deibeneficioconvalnit.  Contufionem  ■—  — - — — - — - - 

prsterrabrachu& humeri requenacataplafinate  OBSERVATIO  LXXX. 

eat/^fa/.  '“r  farmz&bar.&  Vkcris fudcr>dortim,cumtrofmeteJli-  , 

m*.  leatinman.|iij.  culfrum  tmraM. 

pniy.  flor,  charoomii  ' 

meliloti  '  T  Uvenisquidamrobufius,  Stviginti  annorum 


Cum  vino  rubro  fiat  caiaplafma ,  quod  ca^ 
lide  applicetur,  bis  in  die.  Ante  cataplafiuatiS 
vero  applicationem ,  totum  brachium,  hume¬ 
rum  &  Icapulam  oleo  noftit)  ex  floribus  calidis  iti- 


ni  parco  J  ulcus  exluevenerea,  in  parte  declivio¬ 
re  Icrori  contraxerat,  cum  capitis  &  articulorum 
doloribus  nofiurnis  ,  aliisque  fignis  certiflimis 
luis  veneres.  Venit  ad  me  Lau&inam  Anno 
1601.  tum  dimidiam  partem  fcroti,fimul&tefti- 
culorum  exefam  reperi.  In  palato  quoque  ulcus  ^ 
cumofiis  carie  erat.  Inftituta  optima  viftusra* 

R.  maff. pilularum  aurearum, 
Aggtegativar.& 


--  -  - - - — - - •  Trochile.  alhandal.& 

OBSERVATIO  LXXIX.  Diagtidiianagr.iiij. 

■  ,  ,  .  „  .  ,  .  CumlyrUpodebetonicafiantpilultequin- 

Sctrrhi  gravtsfmt  ai  citpum  curatto.  que,involviitUrpUlverecinamomi,denturque 

MAtrona qusdamnobilisBernte, cumnimis  increpufculomatutino,cumcufl:odia.  Poftridie 
violenter  libi  contudiflet  manum  dextram ,  bafilicam  finiftram  incidi ,  &  finguinem  ad  un- 
tircaca'rpumexortusefl:dolor,cumcoliusmanuS  ciasfeptem  extraxi,  finiftram  autem  propterea 
inflatione,  varia  adhibuit  remedia,  tandem  re-  eligere  vilnm  eft,  quod  caput  ipfi  maxirneinilla 
toanfit  feirrhus,  quictiama  virisdoaismeura-.  partedoleret,  &  ulcus  in  palato  pracipue  ad  fini* 
bilis  judicatus  eft :  videbatur  enim  aliquid  mali-  ftram  mandibulam  Vergeret. 

■gnitatis  in  fc  continere.  Poft  annos  aliquot  ad '  Deinde  fequens  apoxema  exhibui. 

me  venit  Paterniacum,  tumadcarpumdextium  R.  radicum  cichorii  tot. 

exiuterna  parte  brachii ,  ftirthum  prsedurum  dc  radie,  polypodii 

magnitudinem  ovi  gallinacei  adsequantem  inve-  lapat-acuti 

ni,  digitos  infledterc  non  potuit,  quandoqui-  Corticum  interior. radie. 

demfcirrhusiftemufcufo,  quidigilosfie&it,&  frang.ana|j. 

eo  qiddem  in  loco  ubi  in  quatUor  carneas  diftri-  fcabiofe 

buitur  partes ,  tenaciter  inhaerebat.  Adhibitis  vcronicas  ' 

irniverfalibus ,  quemadmodum  in  praecedenti  betonica  ana  m.j. 

obfervadonediximus .  cauterium  potentiale  ap-  paffulari  enucleatarum 

plicui ,  ablata  efehara,  per  dies  aliquot  materia  liquiritizrafeana  |j. 

tenuis  extillavitj  poftea  profundius  efcharoticis  fem.  anili  & 

erola  carne,  materia  craffa,  vilcola .  &  aliquo  fceniculian.  |fi. 

modoflavefcensfefeofferebatjquamviquadam  trium  florum  cordialium  an.  p.i. 

exprimere  cogebar,  ipongiis  tamen  prius  dilato  Coquantur  in  f.  q.  aqua  puriflima ,  ut  co» 

ulcere.  Materia  autem  illa  poftquam  per  ali-  laturaredeatadib.iij.quibusinfundantur.ma- 

quothoras  aeri  expolita  effet.lapidisinftarcon-  cerentur  &  coquantur  C  a. 


crevitatqueinduruit.  Multum  hujufmodima-  fbliorumfenaaftipitibus  repurgat,  lij. 
teria:,  &  quidem diverfis  vicibus  extraxi :  inve-  agaric,  recent.  trochifcat. 

niebatur  enim  duaus ab  ipfo ulcere,  quod  erat  hermodaSylorum 

ex  fiipeciore  parte  carpi  cubitum  verfus,  ufque  rhabarb.optim.ana|lS. 

inipiampalmamroanus,  lubterligamentotrans-  cinamomi^ij. 

vetib,  &  inter  extuberandas  illas  quind&oaavi  xingib.  Jj. 

olfis  c^i  palmam  int^s;-  Medicamentis  ipfis  Maneant  in  maceradone  horas  6^0,  inque 

mundificatoulcere,  cicatncemfeliciterinduxi.  loco  calido, orificio valis bene  daufo.  Dei  ' 

verbi  divini  minifter,cuminjuventutenonfatis  tur, addanturque  '  P 

reSe  ex  paroddecuratuseiret,dnridesex  dextra  fyrupide  epithymo 

parte  remanfit,  Scpaulatiminfcirrhuminduruit,  rofarum  foludvi  ana  |ij. 


Mifte, 


C  E  N  T  U 

■3  Mites  fctapozemaproqninquedoCbos,  in 
gj^eurorafamendam.  Porrbsqniaaprimo&altcro 
'  hauftamedmcriter  purgatas  fuit,perdiemanani 
'  aatalteramquierit:  Denique  refiquaoiparteict 
tiiapozeniads  fumpfits  potrema  dofi,  ut  vioien- 
tius  ipfuHj  evacuaret  ,  drachi^dnasconf.Ha- 
inechadau(cai.Interimdani corpus  ita  prapara-^ 
rem  fflque  eapurgarcm.ailiil  eorum  qua:  circa  ul- 
cusneceflatia  videbantur,omi!i.  Demdejanflu- 
ras.cubitosicilicet  jCarpos,geaua,  pedesqueuu- 
guentoexMefcuriOjuiqjdamdoIor  &inflammai 
■  tio  giBgivarum,&  expuitio  pituitz  fubfequeremr. 

Hinc  dolor  capitis  &  jun&urarumremifit,itant  a 
--  Lue  venereafimul&  ab  ulcere  fcroti  &  teftium  fe¬ 
liciter  curatus  fuerit  i  &'ad  hunc  ulque  annum 
1608.  quo  hzc  fcripli ,  fanus  &  incoliunisvivat,, 
prolesque  ab  eo  tempore  procreaverit;exulcerc^ 
palati  tenuis  excidit  fquama  ollis  ,  quod  itidem_ 
pofteacaratum-fuit. 


OBSERVATIO  LXXXI. 

£(c1}ymcifsinfig»lsfanmm  genitalium  ,  cum 
miximaintumefiEiione fcroti^  tefii-  . 
culerum,feluiierfamte.  : 
l)Atetniacenfisquidamexp!rimariis,quadrage- 
A  narius  ,  vir  pius ,  robuftus  &  languinc  adufto 
craffoqueprzditus,  cum  in  celerrimo  curfu  eque- 
ftri  una  cum  equo  in  terram  corruiffetjgenitalia  & 
inguina  libi fupra modum conf adit.  Denubta- 
men  confcenfo  equo  itet  fuum  aWolvin  Altera 
die  retentio  lirinz  dc  dolorev  ortus  eftsinterira  ne- 
icio  quonam  medicamdto  ufiis  faerat.Ego  quarta 
die  accerlitusjlcrotum  &  virgamaliquo  modo  tu- 
mefaaamjfedcarbonisinftarnigramrepefi.nuUa 
tamen  aderatduritiesjuecdolor  admodum  gravis. 
Primo  itaque  inftituta  viftusratione,  totum  in¬ 
guen  ro&ceo'inunxi,&  fequens  cataplafma  cali- 
ddappUcui. 

BL  farin'zhordei& 
fabatum  an.  ^iji 

pulver.  rofar.|j;  ' 

Coquantur  vino  rubro  ,  parumqueacetiadforc 
tnamcataplafmatis  :  tum  admilceoLrolaceipa-. 
Tumsviteiiamqueovicumalbaminei  '  Sequenti 
dielequens  pharmacum  propinavi. 

R.  pulverisnoftrilaxativi9ij. 
fyrupi  rolat.  Iblut.  compoliti  cum  rhabaf bardi 
agarico ,  &fena|i.  Cum  f.  q.decodi  agrimoniar, 
veronicz,culcuts&  fcm.anili,fiatpoti  .,quaclei 
menter  eadiepurgatus  fuit.  Poftridiedpurga- 
Oonevenaminbrachiofiniftroincidi.fanguinis- 

catapialma  per  dies  quatuor  autquinque  quotidie 
bis  applicui, partemque  oleo  tofaceo  inunxi.  De- 

indeleqiientemlacculumipGprzparavii 

R-rad.althe!e|j. 

ablynthii  Vulgaris 

AgnmOniz,valet  enim  atdta proprietate  ad  infla¬ 
tionem  tefticulorum,  utM.JohiTrengiusAra- 


R  I  A  I  I  I.  46i 

flor,  chamomillz  0 

melilotijS 
fambuctammij. 
fem.anifi 
cumiuidc 
fcenigrzd  an .  ^.  j, 

^  rncldantur&  conmndantur ,  indanturquelacc^ 

!o  ,  quem  intertextum  Scvino  rubro  cumaqua 
incodum ,  calideterquaterve  interdiuapplicare 
jufli.  Poli  fotum  partem  afle&am,  lequentilini- 

R.  ol.  cbamomiL 
Anetbini,& 

Lumbricorum  an.lj. 
falisfubriliffimepuiverilktijj. 
Mifce,Gatiinimcntum.  Hisdivinofavorecuiaa 
:  tionemintrapaucosdiesfeliciterablblvn  ,  , 

OBSERVATIO  LXXXII. 
Quidam  cum  ipfi  excidenda)  effittumor feir- 
rhofo),  exinteraai>irtefemoris,miffi 
eftr itione inimam  DEO 
r  Addidit.  '■ 

Qtiamuti!is,ne  dicam  neceflaria,  Cheirurgd 
fit  cognitio  Anaton^iz  etiamfiexpbfervat 
35.  fatis  fuperqueapparea^aliudtamenexenjplnni .. 

am  juniorum  Cheirurgorum  annedere  vifum 

cfli  Germanocuidammagnjnominis'viro,ex  ^ 

frequenti  e^quirationeialiilque  caulis  tuberculuni ' 
qxinternaparte  femoris  ortumfuera-c  Quod  ab 
initio  de  quidem  per  multos  annos  ipfinon  ufque 
adedmoleftamfiierat.  Tandem  verdprOvedus 
aliquomodo  ztate  ,  cum  doiere  accrelcereque 
ccepifletrumor  ille,  extirpationemtentare  voluit 
*g^t.  Empiricum  itaque  audacitftmum  ,  in  o- 

mum  aterum  veroanatomicarum  pianeignarum 
advocari  jufifit.  Is  cum  illuUrem  Dom.  zgruni 

ad  Icamnumligaflet,  nullaque  infignisilliusramt 
yenzcavz,quiexinternaparteferaoris,'popliteni 

verfus  defccndit,habita  ratione,n6vaculam  nimis 
profecto  audadet,nimisque  profundeinlkit,rae 
mumque  przdidum  venz  cavzabfcidit.  Cum 
vero  nullum  in  promptu  haberet  cauterium  a- 
duale,  aclanguiscppiosd&  cuimpetu  efflueret* 
protinus  zger  pie  placideque  mortemcum  vita*  - 

maximocumludufubditorumfuorum.commua 


OBSERVAT.  LXXXIII. 

De  cucarhitimonllnfa. 

ClariJJime  ac  celebcririmo  mro 

Dn.  CASPAR.O  BAUHINO  ,  Eluflfifc 
fimi  Ducis  ^''irtebergici  &  Comitis  MampeL 
gatdiiStc.  Dn.  Medico  necnonAnatonucd&Boa 
tanico  in  celeberrima  Academia  Bafdeenfi* 
celeberrimo* 

Gailhelmiu  Fibricm  Htlduiae 
S.  p.  D 

QUod  naturaaliquartdo  monftra&prodigida 
fa,  virclariffune,  procreet,  idinhomine 


oif.ii-  ^11%;,  etiam  triplex ali^uimdo  reperuanri  at 
S^elemetaBafiachitada  efafcaloftiodertttam 
^■eetuaa  jfraSara,  altjHiitfi^ris/viirietiaemt)  adorant  e- 
eeadimte  „yjg„aiam exprejfu.tjabee etiam  Bolal«s,mlU_ 
'<*?*"*'■  beio  de  Catarrheprxiramfigaram,  renum  qeatKm 

Etfanbfiqt 
,fdfitcmea 

■  matica,i/eashrachiil(^ve!ie:atiygostmfUntatto!te. 
.  ’  OftendttmihiDeS.M.-Urfttftiaeffigiemflan- 

tt  GranadilliidefriiciB  priae  legeram  apad  Me- 
rtardtm,  (gin  Hiprta  Lagdtmenfhfed  atri  figura 

mu  mSMcefferitaSyHidfimtit,-i,aldedal’ite,^aJertim 
■  •xmdietjuiplastddefcribitjclanarumuememitte- 
^  Va^yui forti figuraagille-.  miror axdefump ferita 

corona  Chrifii  ex  totjftniefeptuaginta  duab.  ymt 

,  recenfitptonfiitiffe.  Jiudieihancfigurem  cum  addt- 
^  defiriptione publice  vendi ParifiUdtariferente 
mihi  D^SoUnmdro  ,  yai  nuper  Lutetia  veniti 
mndituretiamm  Italia  Jermone  Italico  .  expeSla^ 
iimui,donic-aliyuisipfam planta  adferdt.  Optare 
intelligereMine  notui  fit  ille  D.ClauditesChapiusi 
f^bifitnetus,rogo,j>,exeocognofi^,yuY^^ 

'rdxujus  ipfe  meminit, yua  lingua ftteditus-i  (1  ubi 
impreffui:itemyuisfittlleMonfaurDure,c»juilL 
irum fcrihit Lutetia  impreffum,ubiimprefim ,  yua 
iingHd,(S  an  figuras  habeat  f  Tandtmferipf tante 
paucos diesadmiXin.D.  Philihertus Saracenus^ 

Beruar  ix  Pfeateria,utabs  te  exemplar  elui  EpL 
.  ftolapeterem-.ngoergof^irpraflantifimep  adrue 
mittere  digneris,  ficis  enim  me  dalapiUo  Berasar  dL 
verfiorumclarifiimorssm  Virorum  opi  ' 
rere.  His  Vale  Vir  prafiane”-—  ‘ 

Ocjsu  Bafiilea  17.  Martii i£i 


Ri  A'  IIL'  -  i(?3 

paocosdiesdQnoadme  mife.'  ScdMpc^mi- Zlifi.  8}. 
hi  eftddirieatioilla.  Neciael>n.CHAPijsiuMVi-  ^84» 

vitoinnin6iflamapprob3re,exipfiusannocaa^  - 
nibns  in  plaiitaorhaac  fatis  apparet.  Hie  autem  de 
facie  mihi  notuJ.Sc  periiteras  famiiiariirimns  eft; 
Nudiiistettinsadipfam  C:ripfi,ut  quinam  "SfiTE* 
CEseDuREfueritiexipfbintelligerem.  Rcipon- 
iumcamprimimaccepecoiliudad  te  mittam. 

Obfervationes  Clani^i  Viri  Dn.  D.  Pkn.t- 
EEETi  SaeacEni, circa  lapidem  Bezoar  non  acce-  j 
pi.  DeDyfcnteria  graviflima,qnWfnp,eriorianno . 

demad^iueicripfic.LapidistamenBezoardicinul- 
iambabuitme'ntionem.InBeIgioin'frequentiulu 
eft  j  iliu  multoties  felici  cum  luccelfu  exhi- 

bui.utproculdubio  exDe.D.DoRiNGio  fcui  ego 
plura  jquffi  circaliuuc  lapidem  oblervavi  j  comu- 
hicavi)intel!igerepotuifti: Vale VirAmplilTime.  ; 
&me,quddfac!Si  ama.  R.aptimPatcmiaciio.  A» 

O BS ERVA TIO  LXXXVl.  '  ' ^ 

De  caUci-egravif imo  Lingua. 

VAtENTINUS  R.ULANDUS  DOCT0R. 

&  JticdicUs  Palatinus  ordinifrus ,  Dn.  Guilhelmo 
Fabricio 'Hiidano,  Medico  {^Ctourgo 
pratftantifllmo, 

■  ^  ,  .  e  S.  F.  D.' 

V  Ere  dicit  Seneca ,  cla-njfiime  Dn.  FABEICI. 

amicti  tarde  dcyuiri.fied  -cite  amitii.  Hoc  ma¬ 
lum  jte  nobis  concingat,  amicitiam  nofiram,  nuper 
hkcotraUamiquamVisahfienteiJiterisMmencon-  .  -  ' 

fiervarefiudebimus\Ego  te  amicit,  ^  tardeacyutJL  . 

yuo  Athenis RauracorUntviveni.tuaerudiia  n-ri- 
pta,  k  DoSiffitmismi 


Clarifiir, 

Dom.  CASPAR.O  BAUHINO.Il.luftriffimiDu- 
ci5Wttcnbergici,&  Comitis  Mompelgardi&c. 
D.  Medico ,  nec  non  Anatomico  &  Botanico  in 
celeberrima  Academia  Bafilecnfi  ordinario, 

'  '  &  longe  celeberrimo, 

Guilhelmus  Eahricius  Htliatstu, 
S.P.D.  i  - 

Qtlse  ad  cucurbitam  monftrofam  relpondifti, 
Virampliflime, accepi  ,& pergrata  mihifue- 
f e.Echium,dcqno  feribi,  non  ita  pridem  Berhjea 
Dn.  D.  Paulo  Lentulo  mihi  oftenfum  fuit  ,3e- 

,mihicommumcavit.Superioriajino  hicinfab! 

repertus  fuit.  III 
Habeo  &  pia  ■ 


r  yuafi  t]ueddfalipergierfa,vtd,l 
deexpertmentorumtuorumhi-■ 
fiori^s,bonaibifidedefieriptis,(^publicituscomunL 
catii,ymh.  Chtirurgtapd:ttonicuraiionib.huma-  -  ■ 
rto  generi  covtfitttumcuptsma.xmi  ,  undemeritb 
cumtatncjuilibetfitt  mtlii g}t,niyd ,  temihiamU ■.  ■ 
cum  exbptavi.  Attamen  voticompos  non fiaausibi, 
fiummimedicaarlisDoSorisitohoribus(fptivile. 
giisinme,exincljtoD,n.DtBAUHm0.fiubMa^ 


tisjsqu^acin  hominibusjmonftraproducefejte- 
IHs  effe  poteft-EfSgiem  Gradadiibe  AugulWViri- 

fcjNobilisacftrenuusVirDniLaureat.  Are- 
ckar  jSolodurenfis  confixi  prudeou/ifeiis ,  a^e 


gnifici  D;7.I>.  tEUC^S?L-ATERl DeVa^^U 
fiuficeptis,Bafidea-yuidemdificeJfi,fiealifiuddomete 
vifiUrum  (g  alloCuturum-.Fonirueoirgo  in  acidulis 
LHserkingenfib.cumlllufiriDn.BaroneaRochhert 
i>bamulando-.delllup.Dn.GEJTZCOFELERi 

d  GEILENBACH  rjc. .  caiculofio  vefitea  affeBU. 

eolloyuens,tm,futivmtasjttbet)honorificSmen- 

tioemfect,ie%  chirurgum  no  experientia  fiolum,ve.  - 

rummediciiinfiuperpraceptistllufiramm,iialau^ 
davi  ,  utopeirerelllufirtsi&Usactfenerandifienii 
fiuafiu  ablHufiri  Domino  GEITZCOFfLERQ 
cumaliisvocatus,mumipfium(lidhucheneVpleU. 

tem)  (fi  aealculofieffione  optirniliberaverij,  (fi  ri 
*iinvariisrebur,prafiertimchirurgicis,exoptai.  . 

Vt  autem fientiasprafiantiffitme  ChirurgorUrn, 

vina. ,  cancrofi  iflius  afeaus,yueprifieni  vidifli- 
•rS  (fiame  rogatam  delineationem .-  cujus  tranfi- 
mittstidd 


OBSERVAT.  CHIRURGIC,  ■ 

,  mittendi,  merum  ,  ore  ne  iere  feras ; fecunde  enim  fericule  nonfolum  elevuhatur,‘veriiilludifftim  tu-  q». 
UuvieantiumflamineincuriifiSumiquednofire  berculumliluicacrefum,  eedemdtevidiciifuftu^  J' 
epifiu  riennimufjuetrmskti  ,  inredttu pri-  Ut,freferienam,fuhUngua,MninimdextriniMn 
mumoblatifrerinf.indemodecarfufubUtefra-  fanguine  turgente,quam  eger fifius  exerende  Un. 
tris  meiMARTINIiMedictCtfarei,literashic  gKStumida,dentib.pUandoaperuit,qudewcuti- 
tibiexirutis.Pragiiceeftasmitte.  ta.neinfiinteneaeemniimigedturiivertebahu- 

katieneefficiiiSerenifiimePrincifeacDomtnei  morttiffiuxu:tndeetiamexfrifirtftecelHlerie,(S 
hn.PHILlPPO  LV D onco  Ceite Palatino  tryigatione  oleo  ligni  juhiferinifeucoryUnifqSa, 
Neeburgico.iSc.mihiinfatriademancUttidntera-  ficq^fer  os  derivande  matertam,f  auctihoris  Un. 
liosalumxosmufirisSchoULaningani,menfeFe^  guaf  laxi detumUtt.  Altero  dse Syrufm  cum  deco- 
hruariocuraKdmadmevenitamkus  ,  mettscon.  Se  diafeni  exhtbttas,ut  (g fudariferafeqitentibus 
fanguineusSEBALDVSAGRlCOLAfiufer-  dieb.afsimftapliciteriacmagxeegri levamine  o-  ■ 
intendentis  }<leeburgicipiimemeriifilitU;adole-  perabantur.  PoPeaalter Medicus, me ahfente(ctt- 
fcensfiHe,do£lus,fantaAiasialpe&u  (gcorporero-  jus  tamenadVentu  xdveram  ^  methodica  hujus 
hujiiirimm,fednimiafeveritaie alter  Cato-.hiredb,.  agri  curam  fufcipiendam  priftolabar^  fire  per 
tario  quafi mdofermonem  nunquam arttculattm  menfem,firimtjltsetidpurgationthuslmguituben 
explicabat ,  lingua  crajfo,  ex  copiahumoris  aflu-  cAoimpofuit  'digefitvu,fedomneineafumiJicenim 
entis  ab  humidiore cerebro ,  obquodetiampatert-  digerendo  UkuftUlum  tnSes latius ferpfit-.  Quate 
ffuif.m.continuhdifitllasionib.ohxoxittl,ntgler.  alter  Medicus  fuumpaiienlemincurabtlem  ,  .niji 
poConfueto  ligni  Guajocinidecoao,  feliciter  altos  malumfeiUone  auferatur  ,  proclamabat ,  (gabj^ 

,  ufurpato ,  tandem  Apoplexia  mox perculfm  obiit,  uBjsremediis  dejperatii,neq^  unquaaitingendii pm 
Filio  pradiSlo  {fequentia  omnia  fideliter  refe-.  iabat-.  Eodem  tempore  aftans  egoUatrt,ob filium, 
rentijin  extremitatis  lingua  magis  dextriparte,  fuummedica  ope  exclufum  ejalantt,nonmodo  ror 
ineunte afiati,mberculumvaldeexigaumabini.  gaius,veruminf rimis  io/sTraSoiq  Chrifiianorum 
tioerupit.  MoXadicicerisipofieafabaaandemneo  fqtsamembrisfide  fg  dileBione  nobis  annexis  o- 
gleUum,adcafianeaminoris,maiorts^qHanittate,  mmbiadmoriemufq^opemferretubemuricumin 
abfq^eninidolore finfignitamen  duritie,  fenpm  ex-  defperatts  admirabilem  fanando  Deum  viderim) 
erevit,itatamen,utfili  inflarmajorishujus  tuber-  eommotus,meapauca (gcertaremediarepetii.  Ea 
eularadicemper lingua  cempreffafubfiantiainego  ratehlmcancro]uiadhuclaCeriofuS,pfmrib,valis  - 
eumchirurgotaBaJparfimdeprehendorim.Eqdem  dusjiene  (f  comedebat  (f  dormiebat,  i^propter 
magnitudine  Menfe  Februario fubJifiit.Praceiin-  eic prefentib.fignis,quaminime  curatio  eradioatte  . 
tib.  autem  ineuntis  hyemis  menjibtts,  non  folubuho  vsscert} fit  fierandaifrafagiens icurapadiativams 
frigidus  indolens  ,  indurassu,  (oviinftarnnferini  quacagcri  aUgmentumfrohiberi,aEa^f)mptoata  . 
magnitudine,quaerupit,eade.  qu  avis  remediis  exr  stemoliri^ueant,ample£lendamfuaJi.Vftidiautfe-  ! 
cepeiis,adagriufq^  viiafinens  pertinax  quievit:  i-  Uiii,quamfeniorMidkmfuadebat,femfermerito 
qu^cumfcrophulisferfancantrofamalignitaie  re*.  iPtradixuab  Hippocrate  irGalenofeil.6.Aphor, 
bellis  futurusfriffee  :  fivitamlongiusigerpertra-  .  ^%,fideliteradmonitus,partenimafieBanUnqudm 
xijfet)  verum  etiam  in  glandula  pofi  aurem  dextra  "gangranofa  manifefie  apparebat,  j  quam  altor  Me- 
Jita,paro'tisfrigidaatmo!!isprominebat.  Ono  pfi  Aicus Jufpitabatur  j  utjamdehoccurandimodos 
attero  die  jtnjim  amSdataMemunBoria  dsclafaU  prafertim  hicpericutojifiimo,  cg  calumniis  expoJitOi  ■ 
iem  pareisfub  mandibula  inferiore,  pfi  mufculis  cf-  nihUdicam,quo  faltem  ulcus  ablatu fuijfet  >  latente  ■ 
fsshyoidis  aclingua  ,fenfim  longa ferie  in  xofidj'o.c  per  amputata  lingua  fubftantiammalignaradice. 
(gfcropbulas  terminabantur.  .Hocmodofingulis  DeeimoergoMarttirogatus,primum  praferipfi 
fere  fepeimanis  ineuntis  h)emis,ad  ineunte, in  qua  convenientem  dtatam deinde  cum  fuficientifime 
obiitafiate,inprimisLunacrefcento,parotisreeens,  ambitbinis  Medicis perpurgatumcorpSssfuiJfeti 
frigida,moUssiteru,tandeademunBoria,fubmd-  tAibusovecuaiionibusfuperfedi  i  lovioreStameni 
dsbulainfcrophulasfempordefivit,tdinduratai,ui  jubenteagri  naturapionnegligendo-.  Deimopsiea 
in  calculos  abiijfe  materia,taBu  putaffeSpaq,  ingH  nam.Jalvatellam  aperiri  jujp-.pofteafudorifera, eCf 
tes,  ut  cumjcrophulisfinifirppartisexeifdeparoti^  culta  virtute  Cancro  inimicaatlternis diebus  {quod 
dib. enatis, fibiq^ obvtis,tandemtotailldc'avitatems  tempus ji neglexit,recensparotis fiacim erupit) cir‘ 
quaeflincolhtotitafHhmeioambttufimplevennt.  camolefliamprabui, 

Crefcentip.ftcin  diesfirophutis.fuaq^vaietudi^  Sequebantur colatoria,optimepaSles  ejusct&cU 
micurandanegltgensAemucoaBusmexfeVebrua-  nemati  vicinas  defendentia.  Denique  exUlcerate 
rie  me  cenfuUtitttUitu  naturajingua  (g  colli  tume-  linguacancre,  aquam  dbjlerfenaex  fiillatitiis  pld- 
rib.  aliisq^  ex  agri  relatione  cenfideratisfiattmfrp.  taginis,cardm  (g  Itgni  Heraclini,  neo  nonpeUtnem  .  . 
picabariabernaeulabac  cancrefaprodiip-.mthie-  ulceriinfpergendumexcarduebenediBo,nicetiaai 
nimtuncinmentemveniebatveneradiiBudGale-  iFtrechieciieviperk,magno' emolumento  agri  era 
m'.Cancrofafciliceteffeemnia,quaab  atrabilarie  dinavi.PratereaadhibitiepradiBis,pefiheraeata- 
fucee  induruerint. Prep^erepeneffe vulgares Jid  plafmaexfaccharecado.flerib.falphuris&theriaa 

dice%cipfummalutbjudicandFefierat,ipliman-  redigende^nincfituh.nuncpaLc  ceratfulcerati  ■ 
davi.  Itletumperegriabfente,aliquandsu,ne  nihtl  Enguaimpoi.eg per  famulum  aut  chirurgum  ufuC- 
agerevidearatliquidremediutentendecoaHieiegh  paricuravi-.quiambein  adminijlratiene remedte- 
ehintenfifiimiienimfrigus,qued  tempore  Baccha.  ,  rumdi!igentijfimierant,bisenimpterumq,fineulis 
nalierum duravit,  malum indies  augebatur, cum  dieh.  finen peregre advecesUs,afieBum  tangende 
fcrephulislmgaa  inmagnumtumere  fuffectaiemt  ipfisadfui.MiterautFfapiui,Berchkmannum  fa. 


C  E  NT  URIA  IIL^ 


^ofainii^rumisrcmtdiu  traBanS^fumiTtgeri-  tptimiii-freiuK  ego&ch^urgiisiib. 
'cemfimremfxjimerefmKilfe,  abs^  n^'if4oda^  riimsf^nmac^aattttdiqx^ 
mu  Sicindi€s,(hrilpMuDn.FABRIGhcaK-  fhi  a  dtmJiKitm^efx.ueficxadim. 

„uLatis<^>iiumihiarMat,c^Himminhu  dmi>!mfrriem flande ex«kerA,atttr, ut fufiriares^ 
TsmBhyx  4iaibut.admirxt!iUm,  oriri  futotx  deates  fcr  excftm  Umx^  mfertorihus  conjxnBi 
dto  limHorxcUni  fivecorylixi,  hujxtViimhrC  fxorm.-.OmifirmdxmSItaxcdum ,  Oixgomom 

KohilSsintUescy-rxndolaudetxf  orior.  foaorom.qttemtolerxmraxs! 

JnSraiuoMaio^saxcer exulceratus imitesiitmu-  :  :Tecunt  omnes fuffocationemmetuebam"' 
(as£dmirationetu?^emollior,fxdo&fw/lidoul-  tamenXeusfrohihuit.  Tandemcui 
ceremitior,  imb.lairrisfrimumcraffis(umidts,-du-^  to.puifojfet,  &fotu  virefvixrefici 
risaopaeiiamnodefiSiinverfss^eUtiSyacpafeab  denteftiqzenttt^xc^ishsXndehc 
ujheauhorrAisJubJidens.&evaaefiensapperuit:  misiisAvumcit'oeXonnimit,foPma^aoMipio 
ita.utintmmnunc  fmguiiiem  ijMxtamholicum  ' 


m  agotrifam  fatientiffmissf  fob 
■gitando  ad  finem  ufiijtsefejuem. 


„unc-fani^ichorofam-,f<efidameficadaverofamj,,  tjuahtrrxunsjuemufiitandoadfin  ,  _ 

acauandocLatrameruSaverasventiisatrotrmre  voceAme!tdaufitAirconfirmavit,at(j,fiinlici'difii‘- 
^raelmiisolkafacedlonertttU,tumor  evanuit -.ac  memChrifioSalvatorei.JuniiSolisdaeobdxrmmt. 
mdionitateextinBalslcuefanUmlaudahilemfufia,  s-f^Sperifuadebamtecumfeaionemcadaveris^cu 
ineSstherataUngua  cavitate  deterfa  ,  carjsnonli-  firtusjaf isfimematriexf  licuerim,  te  mihi eonfemi- 
vida,fedrubella,vrobd,  aS fana Jenfimfuccrevtfs .  re ,  mahgmtaushujus  cancrofit  radkemexhefatt 
iiautjemacicatrixiAdxcendaferet,hifirimtda-/tu  {omntbusfi^isfic annuentibus) cfrgerminaffe,  tS 
UteraMfiarC,admodumf^am,eumnamra  et-  frofterea  vificera  inficienda  efe,  atiOa  tumfuis 
.n„r',„m'dic:ulintulumreli<fsersni,  muUerculsshacdere,quafihocce7nmittereflatteini- 
•dsseffeferajfem,inlaterise-  ejuumforet,  inef cientibus, r^i&denegandxme^. 


■usf7{Thuur,<bm.. 

dies  auBas  antea  firipjs,  tumore  ferpentetintro  ad  Isfobilis  matrona  Bavariane^igit  curaewnemj, 

linguam  fefeinfsnuitrune,ibi!jue  fublinguaincan-  fednobilssnojleradsmdumienevalet.  'TeeiimSfi, 
crummanifefiumterminabantser,  ejuerndatdume-  cedente.-pramifs,  magna  cumfalute  agrK  fKrgO- 
iuebam,quems^foraselicere  efi  apersre  fumme  fiu-  ttcmemconvententtsfimam,  itautnttnc  pulmones  a 
dioiDrafertim  cum  colore inruhro  mgrtcante tdfi-  dtfltllattombtistmrmfiesjtmtdeinde^unocapifp^tuni 
mJaverit,lahorabd,dthicfunis(utinfroverhio)  feBus roboravi ,demssmutilite-r thoracem fprreuim 
nihilattraxit,fedlingua frenum  parnm  exedendo,  itacomrm&  aptavi,  ut  obflipitatem  &gibbcfitatm 
labro  albicante,  nedofi,fenfimmagisinverfi,de-  adolefeentUcomgat ,  & fraBamcofiamnon  ladati 
mxnscrjiemo,tandemexulcerato,paucisdssbusita  f^aleopttmeClarisfime'Dom.FA'BRICI,mequetid 
rebeUisfatlusefi, ut fibi  incumbentem  tb‘far.efi:en-  biamtetsmfierva.fiavinga,ze,.fuliiAnnoi6io. 
telingssaextremitatemxdtaplafmateinfuprrinjer- 

riens,iterunon!iuide  maano,autmanifeflo,utan-  _ _ 

tea,ulcereinquinave-rif.atq-,totamlinguam,p-ra.  .  OBSER.VATIQ  LXXXV.  -  ' 

fertimtedijcede-nte,magno&pertinacttumore,oris  T3emt)nftr(>ro & fcrophttlofo  coUo. 

ferecavitatiadaquavsrit,geminuaccintiguuma-  '  Viro Ckriffimo & DoffiCTimB,  '' 

lum,quafidatatimalternssvscsbusmatersamfibi  Dn.VALENTlNO  RtILANDO,  SetessilTi- 
admtmftrans,repullulqndocsto,lateadmodumger.  ,>iPrincipis4c  Domini 

minabat  ihypochUriusstrumquiaprimisdextr^  PHILIPPI  LUDOVICI  Comitis  Palatini 
valdeprom,nebat,q«odq;pr,nc,pso.n,t-ac,srafilum  amenum.  Ducis  Bavatk &c.  Doaori 
promsnensaccufi,ba,atcancrofu,sdxm,quafi,pfifit  .  Medico,  amicofingulari.  . 

■  Gum.elmUsFabricms  Hildanu.:  ^ 

perjpergeiatttr.  Dolor friusde'xtri,deinutriufque  ■  ■  S.  P,  D.' 

Iqrpochondrii, primum fiibacutumaufierushomonc.  '"T^Am  diuturnum  (ilcntium  tuum,  clariffime 
tebat,rogatus  etiam,mihi, illum fuficanti,tndsca-  1.  atque  amantiflime  Dn.  D.  RULANDE, 
respofiea  tam  vehemens,  ut  cruciatumdiutius  absqi  fummopere  me  confriftavit.  Ab  eo  tempore‘qua 
leuienteremediofiferrenonpofeclamaverst.  Do-  LavingadifcelS,nihilIiterarUraa  teaccepi,prtffer 
loremenimacutijpmum,  pungentium  velut  aeicus  eas,quasfuperiori  annoa4.  JaliiLavingadedi- 
larttm fenfieminferentem, nunc unumpsunc utrum-  fti ,  quaque  1 4.hujusmen(is  mihitraditz  fiiere, 
epeehjpochondriumsnuncadclavesupjueinterierres-  nunc  vero  quia  inceptam  amicitiam  noftrairifcH- 
Ijuehotisoplatas,  cj- humor  es ,  etiamfrequenter  bra-  ptis  te  fovere  video,  iterum  gaudio  afficior.Cafus 
chium,  coxendicem  Sgtotumpedem,ejusdeJcilicet  quem  communicafti,  obfetvatione  dignus  eft. 

.  &dextrilaterispervadere,agercon'quefi’efiJquo  Vidiegoante  annos  iiquot  juvenem  quendam 
tamenvacationemftpius  habebat ,  ob  mitigatstiad  hic  in  vicinia,  cui  uvula  in  eam  magnitudineut 
memiferantepreferspta.  Miferabiliterenimdolore  excreverat,  uttotumosadimpleret,  utiin  fecun-  ' 
agitata,tremulamembravidi.7dndemin  dies  eflss-  da  Centuria  oblervationum  ObLip.  fuliusvide- 
osuauBo,  ttec. averrende ,  nee  derivando  cejfante,  bisi  ubiSedeingentitumore  Icirrholb  ad  radi- 


xS6  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

obsekvat.o  mxvL 

adicdbere  vifumefL  .  °  quodam  occulto. 


aicdbere  vifumefL  .  ^  ^ecancro  quodam  occulto, 

.  Nobilis  quidam  Aoftriacus  20.  annorom  E-  "  Viro  Clariflimo  acDoSiffirao 

•mos&AreliainGaiffisftudiorumgratiadegens,  Dn.  ANDRE.^  TOXOTIO, Sereniffi  ’ 

^^J°P°.““^^onnuJIism.c6llocorreptuscumeflet,  °^^^.?ginasDaniie,6^c.'^Do6toriMcdieoor-' 
Medicos  &  CheinirgosadIiibait,qai,quumo-  i  dinario  atque  celeberrimo,  amico  fuo  .  ' 
mnratruftratentaflent.&fcophulseindiesaccre-  plurimum  honbrando,  ‘ 

'  evmruTar  '  A  Nte  oSiduum,  da'rifl!u;'Dn.D.  Toxoti  ' 

m  SemVT  ^“'“®'“*.Cqu®u>ihitamgrats,dudm-qu^ 

tt.  TandemBafiieam.p.ervemt,nbiclanffimo;ac  grati(rima;)Eernsmihi tradita: fuerunt  AteT 
Pf  PM  PEATE-  ver6.quodLndum  acceperis,  vehememefdo! 

'  'ttmn  1  R  S“^<=gotum  leoiiterumquemifrirem  apographum.nifioccu’ 

<tempor.sBafile^,reren.ffimocmdamprincipio-  pationesoBfuiffent.  Prolixalnim^fe^  ^ 

ieram  ebe.rurg.cam  pralhndovivebacn,  fimnl.  Sifervationemdegangr^hagraviStimo? 

^  SvZfl“b  “•  -fu  equiprogenita.iagsmifeL.  Q^fam« 

^  nSmdrif  ”  “'flexero, Dbfervationemiliam ad TB^cuou 

«.^cutemadaures.futuramLambdoidaam,  certirefponderepofa^nonviir 

«”““-<:°gnitionemmorbi,ampborel^^^^^^  . 
guiqeiepletis  c1rcumda«.erantfcrophute.,  ftantirsSum^Terfe t”  «7”  ^ ' 

'  Ina.tu.t&Dn.  D.  PLATER.US  curationem  quod  fi  ille mBetTr,?  f  a  ‘•feentem,con|.c.o,_ 

.  methodicam.fummamquediligentiamadhibuif  «« orieiZS^^?  ’  utd.afQletv. 

.  .  /e-d:absquefucceru.  oLropferuuumrrmas  f“"‘^>dquamdpumicet,oftu-.  , 

BadenaJ.Heivetiorum^vfrrverTD™D  - 

PLATEB.O  prius  expur<tato&prLparaco  cor'  d  °*“‘®’""°’’'“*”“w»ndnubferaSolu- 

iore,:adipfas'dimiir.^for|rrr^^^^^^^  ■  ' 

maspiperinas  invifendaSjCumSsdidoPrinciDe  ^ &  nune 

~  We^.verrusproficifcerer.^mifeSS  «ttegtStd^fcmir 

Bad|,s  intherm,sv.d.,non„ulla  quinetiam  ad  qu*  poftfac  fiDeusOm  V  ^ 

morbum,  _pal!.a„du.n  .prarcripfimidicamenta.  LibLiSis  ^P  / 

. -  Mkamrediit,  ibiouetandem  f uter fe4 Sm  xfo  On.  ANDREA  ^ElC-wJ 

,  iw:  E.MANUEEIs"  URSTOirad  md  ftSt 

mtellexiXufFocatasobirt.  ■  :  ■  "  orbmci  .  oblcura  famfc 

'ptept:marcil,diehujusanni,amLWe^dm^^^  r^xTaSem^tm euminfantem  ablafia-  . 


CENTURIA  ra.  '  i^7 

m enim  bracilium, imo  '  pluHibinfii&Ioti  Ohf.  2^^ 

gj.jjnanus  ipfa,  tumore  prscipue  ex  pituita,  cui  .  lapidiscalamiiiarisan.gi?.  ^87. 

tamen  multum  bilis  atrs  admixtum  (cedema  cum  Cq*  olei  tofacei  &fucci  geranii  fiat  f.  a. 
iHtrhodesappeUahtMedicijabinitiomorbiper.unguentum.  ' 

annos  fere  quadraginta,  uti  diii ,  nullus  fuerat .  y  PorroclariflimeDn.D.  Toxoti,  vlx  credas  Vmueni. 
4oloriniplamamma,nunctamen  rontinuuseftj.  quSm  eiutiofum  ia  cancrofis  ulceribus  fit  un- 
UftUitvt^  quiquidcm  jam  acutus &pungens,mox  vero  re- .  guentumi^gjptiacUmsegoexpertusIoquorjfd- 
«mifliofjin  ipfiim  taraen  brachium  ,  mediante  perioriemmanboidod.admatronamjhicinvi- 
hrMcbit»  prjedidomufculofefe  extendit.  Dolorem  au-  cinia  canctofb ,  ftec  non  fistidiflimtrulcere  in  -* 
ternae  mtumefadionernbrachii,  ven£efeSio,ab  mamma  dextra  laborantem,  vocatusfui ,  Chei-  'Oh/vatr 
imperitobarbitonfbreinipfocubito,  ante  men-  rurgus,qui  curauonem  fufceperatj  utfcetorem 
fesoftofaiSa, non  parumauxit.  Cumeuiman-  iftumcafligaret)  Sccarnemqus  incarnofis  ul- 
-teadolorbrachii  effetexiguus,poftveniSEfeaio-  ceribuscomirtub  eXcrefcitiabfum.eret,de'tertio 
nem  adeo  audais  eft,  ut  brachium  nunc  officio  in  tertium  ,die’m,  aut  etiam  alternis  diebus,un- 
fiio  fungi  amplius  non  poffifij  tantopere  attraxit  guehtum -Sgy^tiacum  applicuit  j  inde  ulcus  in 


venasfedio.  _ ^ _  _ 

etfiaffedum  indecrepim  HacCe  matro-  breVetemporis  Ipacium  mammam  ad  coftasufq; 
na  (feptuagefimum  enim  'annum  statis  prster-  eroderet,  agraroque  extingueret,  integram  hi- 
-greffa  eft)  plan^  incurabilem  cffejadftantibusfi-  ftoriam  TuolocO  quoque  videbis.  Blande  itaque 
gnificaverim ,  quia  tamensgra,poft  Dcum^em  hujufmOdiulcerafunttra(ftanda.t)emum  quam- 
maxiraam  in  medicamentis ,  qus  adhibiturus  diucumtuisgenerofisLugdunifismanfurus, ex 
effem,  pofuic,  nohnullarnorbum  palliandi  cau-  te  Icire  peteupio.  Refcribe  itaque  prima  data 
japrsfcripfi.  Inprimisverb  optimam  vi£tusra»  occafionC.  His  vale  Vir  cf  "  '  ' 

fioneminftitui.  Dein-* - - 


‘“"TS 

fcrophularia  majoris 

polypoaii(J. 

Cortic.interiori  radiCi  frangute  an.|S, 
Herb.cui(:ntas 
fiimaris 

ceterachao,M.& 

Sem.anifi& 

'fo5mcul!an.|ij. 

Foliorum  fenz  R 

Fi^^^eroaio  inaqua, utcolaturared&t 


-  -i»p-  . 

ter  amare  non  ueime.  Salutant  te  attici&do^ 
meftici  mei  omnes.  PatemiadAventicorumfi 

OBSERVATIO  LXXXVIII. 

De  CnncH  McUhi  pcruuhfi  curetione, 
Clatiffimo  atque  doSifiSmo  Viro  i- 
t)n.  SEBASTIANO  MEYERO,Reip. 
FreiburgenfisD.  Medico  ordivario,  atque 


GuIL,  FaBRICJUS  HllitAKUS; 

S.7.  D. 


adSraj. 

jus  coTatutre  accipe! 


/^llod  promilEs  n 
VCmaturius  ad  vos 


mifee  lyrupiroEtifblutivicOmp.cum  rhabatba-  atque  Amantiffime  Dn.  D.  merito  mihi  expro- 
ro,agarico,&fena|j.  Mifcerfiatpotio,  detur  bras,  iter  quod  in  Burgundiatn  feci,  laboriofum 
in  crepufculo  matutino ,  leniter  hac  potione  e&-  profero ,  &  moleftum  ,  in  caufa  fuit.  Deinde 
purgato  corpore,  poftridie  venatp  malleoUdcS.«  quoqne-per  dies  fermd  quindecim  Bems  bxS. 
tri  incidi,  fanguinem  (revuifionis  caufa  )adiia-  Interim  tamen  fi  quid  in  te  peccaverim,  id  mihi. 


r!!i,&j 


poftquamperdi-  'utcondoaareVelisjobfecro.Doaiflimum.quod 
iffionequieviffetj  mi(ifti,relpotifuin, demorfucanisrabidijomni- 


alterara  dofin  prteferipti  decoSi,  cui  cOnf.haa  nbmihilatisfecit.  Piluk  item  ex  radicibus  gen- 
mech  glj.  lyrupi  rofar.  foluavi  compotjj.  ad'  tians, zedoaria,hirundinari$,  angelica,  &  fimi- 
.  mixta  erant,  propinavi.  Brachium  autem  utfe-  libns,theriaca, &mithridatioob!ita,  &  ulceri- 
quentibasoieisquotidiebisinungeretur,;ufli.  busimpG(ita,fummoperemihiprobantttr,quod 
R.  ol.,  lumbricorum-  .  addam  nuHc,  nihil  occurrit;  huicigitutdifputa. 

vulpinian.|ij.  '  '  tionifinemutimponaraus,tempeftivumeft.Ve- 

ol.  fcorpionum  |j.  rumnemutuanoftracolloquialcriptisneglige- 

de  vitellis oV6ram,&  rem.alia  tuis  Ipeculationibus  non  indigna  .oc-  ' 

amigdalar.  dulcium  an.  |j.  6.  currit  materia:  De  cancrifcilicetoccuitipericu- 

fpicagfi.  '  ■  lofa  curatione,  inquaAphorifmusjg.librifexti 

Milee.  '  Hippocr.  Canccosoceultosmelinseftnorr-cu- 

Hislifquenuncmaximo  cum frufiu utitur  rare. &c. perpendendus.  Nonenimomnes,qui 
■'  -'S 1  dolor  enim  &  intumefaflio  brachii, remit-  in  Aphorifmum  iftum  commentati  funt,  omnino 

mihi  fatisfaciunt  Interim  tamen  particularem 
meam  de  ifto  Aphorifmo  opinionem,  divulgare 
nolui ,  nili  prius  illam  tibi  communicaflem ,  Ie'n- 
tentiam  quinetiam  ac  mentem  tuam  intellexis, 
fem.  Priinh  autem  quam  periculofa  fit  cancri 
Z  1  occulti 


non  accrefeit ,  nec  dolor  adeft.  Sequen: 
.emplaftrum  applicat. 

R.  empI.diapomphol.gij. 
diapjm.gj. 


ario,  ufque  ad  medium  Juhi  ,  totum  cur-  ulceratus  ,  uveoccultuscft.  Exulceratus  dupli-e: 
imabfolveritjipramque  necaverit,  quum  ciafcqulrit  medicamina  j  quia  enim  labra  habet  ? 
[icuratiotcntatanohfuiflct,  in  longum  protumida, calIo{aacdura,caHdahumidaquCj 
vivere  potuiffet :  idque  multis  exemplis  qu£  injisniter  emolliunt ,  defidcrat  remedia.' 
[Irare  poffem,i€d  unum  autaiterumfuf-  &nttauTcus,quiain$quale,iordidum,fetidum^' 


Ohf  87-  perfic^.  Efl  autem  tumoris,  api  o- 

g«*  que  excijSp,qu«  ac  ita  dicam,  periculo  vacaidum 

cprpuspriusoptirae,  tam  vidus  ratione, 
^uam  purgationibus,  vens  fedione-3&  fimilibus 
prasparatura,. malum  qimetkmin  alit^^uo  fiieric 

i^ue  vafa  maxima  arteriarum  aut  venarum  in  le 

LiKi,e.tu  Gircacervicem  vero,  collum,  &  guttur,  in- 


plurima:,  ab4ncifione&  inuftione  eft  abftineii- 
dum ,  uti&inmternaparte  femoris:  firamusifte 
inlignis  venx  cavx ,  qui  ad  poplitem  defceijdit, 

*  -  lumoriintertextus  fuerit, fepimmeenimopera- 

Sbh^c  10  tiofiesin hujulmodi pardbus.roortales effe, -alibi 
olfervai. ' exempiisdemoiiftravi:ideoqaejiunquaminpras- 
bufusCtu  didis  locis  excifioneratentarc  volui:  nifi  tumor 
turU,  fupcrfici^s ,  &  a  prsdidisvafis liber  cffet.  _ 

Io  reliquis  autem  partibus,  operationem 
hanccefelicitermihi  fudesfilfepeque  malum.rc- 
diifle,  &mortem ,  quemadmodum Celluslib.  5. 
cap.aS.fcfibit,  attuliffe,  exemplUSc  obfervatip- 
nihus  nonnullis  nunc  demonftrare  vifumeft. 


xagefimumannup  «tatistunc  prattrgfella  erat, 

Z  nobis  fupervenit  lymptoma  .molefturri,  &  cu¬ 
ratio  ad  votum  fucccffit.;  Convaluit,  ncqV.ere- 

■  Anno  1^01. Cuidamexdomefticis  j^obil. 
viri  Dm  deCHOSA,  Dn.  in  Prilii ,  Creffi,^c. 
BeruhardPenevairenominc, cancrum  in  infe|io- 
rilabio,  prslente  R.everendo,ac  Dodiffimoyiro 
Dno.  jOH.  R  HETEMO ,  CLAUDIO  MA- 
^  ,ILlONE,DAyip  CLER.ICOmulti3qiaiiisex- 
cidi :  curatio limtiiter  ad  votum  fucce/Tic,  &  ad 
hunc  ufqueannum^^ij.  optima  fanitacefruitun 
Anno  1^05*  Cancrum,  quiintegrammam- 
mam  dextram  occupabat,  in  quadragenario  Pa- . 
teniiaci,  prifciUe  R.everendo.  vir  -  Dn.  JOH. 
A^ERllL  A,  feliciter  cxtirpavi ,  cpnvaUiit  &illa. 


.  Annoi^oo.Lauranna  cuidam  membrum 

virile,  inmonftroiammaflam  carneam  excretum 
&undiqueexuIceratum,inipfpabdomineabfci. 
di*  Convaluit  8c  ad  hunc  ulqueannum  1^1  r.bo- 
na  valetudine  fruitur.  Integram  hiftoriara  pete 
cxobfovationehujuscTenturis.^^  ^  ^  - 

modo  omnia ,  quS  ante  operationem  requirun¬ 
tur,  methodice  adminiftrata,  operatio  quinet- 
iani  dextre  perada  fuerit  J  absque  infigni  pericu¬ 
lo  fieri  poffe ,  dilucide  apparet. 

Avieema  Sedcur,quafb,incxdfionecancriha»mor- 

lih.A.Fon»  rhagiam tantopere forraidamus?Nonnepoft'ex- 
tirpationcmcancrijutmultum  Anguinis,  quem- 
•*  admodum  Avicenna& Mefuesmonenc,  alSuat, 
nccefle  eft  ?&  cur, iterum  repetOjhsmorrhagiam 
in  excifioaecMcriadeoibnnidamus?nonnein 


CHIUURGIC. 

rumSc  venarum  occurrant,*qu^  non  (atpiii.  ^ 
mum  )  in  cancrofis  tumoribus  fele  offerunt  ?  nec 
proptereaexpatus  Cheirurgusin  gangrana.ah-  *  -j-m 

Sed  refpondes,  forl^,  hujusmodi  operatio- 
nes  cum  impetu  &  celeriter  fieri,&  proptereaim. 
nus  Anguinis  profluere.  In  caficrovcrbquiafe.  * 
piflimd  multa  Aparanda  occurrunt,  plurimum 
interim  Anguinis  emanare.  Red^  quidem  fends, 
AdGhciruEgus,quivafbrum,venarumlcilicet&-'  • 


.  Deinde  utdigitisprajcipue,qu2  feparanda, 
Aparet.  -  Sic  enim  minor  erit  hjcmorrhagisB  me-  • 
tus,  quam  fi  cultro  Aparatorio,  aut  novacula  fie¬ 
ret.^  cum  alias,  tam  pracipu^  inma- 

Sed  ut  finem  faciam,  concludo :  HippPera* 
tem  in  prxdido  aphorifrno  cancros  occultos  in 
jienitioribus  partibus  corporis  yeluti  in  palato, 

xiffe,  Illienimcum  pland,  ut  Galenus &exper- 
/rientia  fidem  faciunt,  fintinlanabiles,  non  erae 
:ppus  deiilis  decretum  aliquod  p^ferre,  fuperflua 

tio.  Manualem  quoque  operationem  five  extir-* 
patipnein  cancri  externarum  partium,  qu«  fit  no^-^ 
yac1il3,quia,utfaciuntpradici,&pr2edidaexcm- 
pla  fidem  faciunt, .abfque  ingemi  periculo  ficr| 


;  fluit,  iimilequid  Ariptam  reliquiffet. 

Sequitur  itaque /Hippocratdn  de  curatione.  . 
vera,  atque  legitima- cancri,  qu$  fit  contrariis,  • 
loquutumfuifle.  Hujus  quoqueopinionisfuiA 
feGalenum,  exfuis,  qups  inprxdidum  aphori;* 
fmum  Aripfit  commentariis  ,  colligere  licet,  v 
Dum  enimdecancro  exulcerato feribit.  h^cha- 

ukeratio,  efitjecefarmmy  ut  fi  mndiuAagamuty  - 

qmcunq^yfedvelperexverientiamyvelferindiiiga-- 
tionemmventoy  quednecjuefutrefacere,ne^m-i*  ■ 
tarefmemfatientemfitmturaaftum.  Ab  Uci- 
taque  curatione  neque  abfiflere  convenit,  neque  illi. 


affe^mputrefacercdebere,diArt^Aribit,erho!- 
i!Gntiaaucem&  pus  moventia,  qualia  funt  calida  ** 
&hum3da,putrefaciunt.  Nam  quae  vere  putrefa¬ 
cientia  funt ,  Galeni  verbis  utor,  humedantfi- 


C£-'K’fUk 

io  eoieai  porto  commentario  Galeonm-cn- 
®7-^^njn,TOkntamantpotcntemappr6bare^p- 


>"•  la^nem  riokntamant  potentem  approbare^p- 
paret  Scribit  enim,feaioHemaut^onemibk 
Ifeemediacancri.  Non  tamenin  (jnovK  eanem, 
foi  in  iJlis  iblummodo,  qui  in  iummaabqaa  parte 
cotporish*rent^biben<Jaefie  monet  Quodr 


Hsctibi  vir  ciarifllme  ,  non. 
ieddiicendii 

nis  ,  iflfiagandi  i _ _ ^ _ 

piactiit.  Vehementer  rogau^iitomniajequi  bont- 
^ueconfalerevcJisivyiie&micaifltmatqacon- 


bastiani  mayerj 

Med.  Friiurgen/^ 


lA  m/ '  ift 

catricemferiucert^  ’,  iShminahtiUfatimai^i-  Qlj^,  gy, 
Ser  maceratos  admortm  detulersmt:  ‘ 

cssrMioacps'aoadbilis!iJfeBt,loxiiorctc7Srpiire,ctsm 
minori  mokfiia  transegijftnt.Tahs  igstm-cancfos 
cencbtitt  Gaienns)  nstUo  modo  carare  contemni. 

^uamohter  asm  Cdle«o,frointeBi£entia  hie- 
itssrif  horiJimJtK’t‘  in  modum  argumentari  liceat. 
Uiffocratesfrfculdubto  hoc  in  aiphorijmo  decax- 

Sed^'sJodifanteancriaifionditi,  nOnafptsa. 
renteSiinpalato,tnfedednJnumBliehi,conptuti, 

.Ergo8c,  _  . 

Cur  vero  non  '^ipfeGalexus  ,  tumpericuiopQ, 
cancrorum  non  ulceratini  airationesmcthodaaso 
^uasvocai.tlsjirvavit^autJiohjertMvksdem  hoc  ^ 
odphortfmo  non  pracipuomonuiti 

Curationem  enim  guod attiget',  non  violentm_ 
tjpuam  Galeniinterprespotentem  mcai)nempe  ex.. 
■cifionem,fedm'ethodtcamitlam(ilegitimam,ejHli 
contrariisp'erfcittlr,improhari'cerfes.  '  ' 

Mt  iUam  curationem  improkjere  videtur,  a  ipsa 
plef!^  alii tuam  ,  fanemagne^uo^aulhoritatii 


Pn.  Guilhelmum  Fabricium  Htldanum  ,  Medi- 
cum^  Chirurgum  clariffimum, 
Re^onfio. 

\  Ijin  doaiffimeufuperitifimi^lamrationik 


•  gnifiimi 


\mpleape 


rMicuratioper^uttm  luculenter oflenderis^onefi 
<}uodijutfipuamdubttet,Fabriciclaripme.  iterum 
aliudnuc  agi, aliud  inOefiigari  miht  videtur,  vide- 
licet,auhuncipfumcancrumHippocratesinpropoJt- 
to  uiphori/mo  indignare  voluerit^  De fenfu,inijad, 
divinifenisMorari  miht  videtur.Rgo  veri,nemU 
nem  e^utdem,ne  Jpetlinem  cjuidem,proterunum 
ipfum  Hippocrate.ceriosnot  reddere  arbitror pof- 
hoc  tn  /^phorifTno^occulfrcancyhi^tiii  dc- 
■  '  lenda^  Tantam  ahefi,isteaa  hac 

tama  Ferum  ut 
mtaycjuavuar- 

eUtastjtaelticeatmagiiydtlt  ’  -  ^ 

t^ua  eoutra  eam  ohjici  poj?ine. 

Interpretaftstar.croioccukoi  Ji^eutcere-ynonul.. 
€erdios,eam^  interpretatione  exemplo  nokilis  ma- 
trona,e^u£,fi curatio  cancri  ipfiusy  hoc  mpdo  occulti 
^  necdum  ulceratiptentata  non fui f et ^'in longum 
t emptu  vivere  potui f et.  At  'Galenus  Antefignania 
nojleryprimum  aneos  hoc  loco  Hippocrates intelli-- 
gat ,  (pUi  infumma  corporispatteharent  ahf^uice- 
redneertum  ep  »  ijuantumexverhisAphorpmt 
eoHjicipof  it, reUe  aferere  videtur. 

Deinde  ipfemet  oefuUos  cancros  accipit  eoSy^ui 
ptnt  in  partihfupenitiorihui  tn  ore,palatofedefinu 
muHebriu  Suamt^  acceptionem  hauifecus  (at^iu, 
ExperienttfimeFahrici)ippi  quo^flabilit  ^iUu,. 
firat  experientia ,  Utfemontm  ufiionemvemhu- 
jnsmodipartihiisadhibitariUisfecutts  nemo  negare 
poftt.  Equidem  fcio,in<^uit,omnes  qui  hujusmodi 
cancros curareteniaruniy  magtsiSostrritafe  ,  ^ 
brevi  homines  interemt/fe.  Nani  qui  cancrum  in 
palatoconjiitutumy  ^mfedey  infnu  muliehrty 

^eluJferuntyvel[ecuerHtymnposiierHtfilC€raadci- 


hacefi_exciJioiUa  ;iftuonJiatex  Galeno yhoc  loco, 
Succejfus  tUi  tus  felices  in  'excidendu  cancris ynon 
tbfcure/ane  infignem  peritia  ^  dexmitatem  tu^  . 

quidem  in  'omnibus  fed  in  aliquibus  certe  ,  tutam 
iejlantun 

■Fides  intmm  profero  non  Omnino  deroganda 
Celfi,referenUyexcifa  carcinomata  y  etiam  pofiin^ 
duSd  ctcatrkem,tamenrevertijfe,^  caufam  mor* 
tisattulife.Sic  mulieriVeneta^cum  hscmodocura.. 

poiujp  ,'fid  ta. 

fuo  dei  umoribus  truUaiu  ,  P^tSorTrix 

.  Moiumdemoxfirsur^uo  minus fauguinisixexa 
c'ifoxeprofuat,^pmujirmijlimoxodo  ligare juhes: 
Cum  Galeuuiad  Glaucoxemiji laqueis  intercipias 
vafa,  coujbrtiijurc  alias  partes  apcicudiu,  moneat. 
Ex  tjutb.  omxib.m(riti  videri  cuipiampo]!it,a  Ga- 
teno,xtcriocittni,taaniiqi(iftmis^uamprafia». 
iifpmis  etiam  .Medxis,hKncxlphorifm^deeancrii 
occultis ,  hoc  efl,  non  de  aliis,  ^aadeiit,aui  internte 
latentem  aliqiitm  locum ,  in  ore,  intra  naresfrt  ■ 
Utero,  aut  tnjiide,oceuparunt,fum.etiamdopotenti 
curattone,five  manualfoperatione  exctfione,rt- 
SiftmeinteUellum^S  interpretatum fitip. 

Qt^  ^utdem  uno  veritatis  enucleanda  fiudits 
oppofifatthi4.ro  amicitianon  dubitabis.  Ac,  .fitjuk. 
dem  mhil  ea  tua  interpretationi  obftare  docueris, 
tranfibolibensadpartestu3s,dic}urus Uberi  : 


Jinexnoperfihocjpkbrtjmoperocculeosinfellextt 

lhodicamadverfari,tpfeconfirnlas,adeo^ueinge- 

Sncere  concludo ,  Tuans  obfervaiionem,propter 
'finguiarcunivtrfa  rei  medtcafeientiam ,  in  ea  fatis 
Z  q.  confii. 


OBSERVAT.  CHIRURGIC, 

!8.  ^Midexiivi  admiratumi  txtitip.  ccelibatu,noQni(i  aliqua  coUifione  faSajiolorem 

MtSnriiUarMundiguamdixt^mi te,  micum  jionfenfit. In  riiatrimonioautcm proptercoo&i. 
tuiStfrjfertim  inifiis  metibus,  ijita  belli  jjsta  feftis,  caOTneohqiis  fit  in  cbitu,magnnm  &  continuum 

Jermtiiicebsme.NoJiiLacimifmtsmmeumfcribeii-  ccEpit&Dtiredolorem,itautpertredecimannosi 
tUlo^uendi^  QtMreeMlebis,Vtr-fr,tfitttaiffime.  congreflu uxoris abftinnerit.  SuccefruTcrotcm. 
FrtdhHrgiHehetmum,meunteannei6ii.  ^  porisaccreritdolor  .  &verrucammonftro^ 
- - -  ‘“5™!??  "^jwdineinfanriscapiti,  recenter 

OBSERVAT.  LXXXVIir.  _  maffimin^VjemSrtmnsf^a^^ 

Terrttciiin(ummo  baliniexipens ,  tuniemin  Fcetortantusaderat.ntfamiliares&atoiciconlbr- 

herrendum  fungum  cenmfum degent-  tium  ipfius  ferrenequiyerinr.  Ulcera  etiamnoa 

nvifJtbidecbrciffunemembrivi-  eqmbusurmahinclndeeffluebat,  bunc 

'  riliseritur.  fandum^crolumcircumambiTerunt.  Mcrbo 

*  itaqnemdiesindcteriusycrgente,tamempiricos, 

quarationalesadhibtiitMcdicosatqjCheirurgos' 

Virum  freflmtiJUmum  Damixum  Fe‘l^%frniau:  Abiisomnibnscum2gert4dg  ' 


IUM  .  Chirurgum 


tur,&  cun<ai  ad  commiferatiohem  Commovet 

tur,ut  fibiopemporrigereveilcm, petiit  j  RevJ  . 

rendus  itaque  pictatelimul&  doarinaornao/n- 
mus  fenex  Dn.  PETRusPAGEsius^verbi  divinimU 


QUammififtihiitoriamadmirandam  ,  deie-  °acmiimus,aucnortuH:,quod ,  taCto  prios 
dioncCzfarea^prsftanti^imemiDN.CHA-  Fognofticocoramamicis&adfiftentibus,cura- 
pusi,accepi;  pergratamihifuit,  &  ut  inter  feripta  tionemaggrefllis  fim.AfFe<aum  autemcum  dili-^  . 

iornm  hateat  ,  ooeram  dabo,  examinaflem, in  extremo  efledeorehendi. 


mea  honeftum  locum  habeat  ,  operam  dabo,  g^^^er  examinaflem, in  extremo  efle  deprehendi. 
Planta,qu^  addidifti,mihiincognitaeft.Utinam  Cancer  enim  radices  fuas  jamad  ipfius  idominis 
illam  inteoramcumfuisfloribusde  radice  habere  ^“‘^“^<^®^%-Jsfixerat:quapropter  extremum  re* 


illam  integram  cum  fuis  floribus  &  radice  habere  ^“^“‘^suiquefixerafcquapropterextremumre* 
poflimus,noneniro  dubito^quiaexclarilTimovi-  ipfius mefnbriabfi;ijfioncm,po- 

ro  Domino  D.BAUBiNiopleniflimammotitiam  “■“tentaremalui,qnam  hominem,  tanta  calami- 
nancifeipoflimus.  «tefraaumatquealBiaum.inejufmodimiferiis  ^ 

Porrbquumhifcediebusintertiacenturiayer-  diutins derelinquere,  . 
farer.eamque  ad  prxlum  adornarem,  ac  obferva-  Qiio<ijgii:dripfamcurationemattinet,hocmo- 
tionem  hancce  dc  abfeiflione  membri yirilispr^  doproctlTi,  Primbinftitutaoptimjyiausratio*' 
manibus  haberem,  in  traibtum  tuum  dccancro  ne,corpes  feqncntipotiancnlaleyiterpurgayi. 


di.Plac,etprofeabmethodus, placent  &reincdia,  Scabiofe, 

in  excirpatione  ramen  cancri  non  facile  tecum  Cufcuts, 

confer.tirepoflum.C^andoquidemcrodentiain  Ceterach,  ,  7 

cancrq,fiye isoccultas,five ulceratus  fucrit,adc6  an.M.fi.  -  I' 

mihifuntfu(peiaa,uteisutinonauderem.  Exufu  Sem.anifi,|.15. 

enim  eorum  malum  irritariifatpilTime  edocuit  ex-  Foliorumfenzgiij.  '  ' 

perienda.  Verumfubfifto,neq;expericntiamta-  Fiatdccoaio,utcolaturaredeafad  Fiii. 
am  refutare  conabor  :  Ego  quomodo  aliquoties  In  quibus  diflblye  ^  ' 

cancrosfeliciterextirpavhexobfervationeprice.  ConfeaionisHamechgiii. 

denti  videte  poteris.  Inqua&depericulofacan-  Syrupirofatifolutivicompofiticum 

criocculticurationeagitur,&Aph&rifmus38.1.6,  Rhabarbaro 

Hippocratis  exponitor.  In  prtefentia  autem  per-  Agarico  &  lena, 

pendendumtibiproponereyifumfmt.Nimitum  Aquxcinamomidiftillatjeablque 

anextirpationemcancrimembrivirilis(quemri-  Vino^^j,  ■ 

bimoxobocalospona)fpecificotuocaufticotu-  _  Mircf,'fiatpotio,deturincrepnfctjloma- 

to  fieri  potuilfeexiftimes.^  Ego  ut  ingenueratear,  tutino.  ^ 

propter duauurinarju,  Stqu^exipCusobllru-  .  P®feodieyenambracbilfinillrilncidl.&un. 
aionefuborinpotmircntrymptomata.eo,quan-  «“fcftngnioisextraxi.Deindeadmaioremhn-  ’’ 
tumvirapprobato,uununquaau«usfuiffem.Sed  ^^^^^pj^^P^ationem&evacuationcm.reouens 

tnamhacderefentcntiamintelliecrecunio- "Fcr/^  Apozemaej^ibui.  *  “ 


tumvirapprobatOjUti  nunqua  aulfiis  fuifiem.  Sed  praparationem  Sccvacuatioi 

tuamhacdcrefentcntiamintel:igcrecupio.  Ego  Apozemaexhibui, 

quomodo  in  abMonemembrivirilisprocelS,  R.  Radicum  cichorii  cum  toto. 


nunc,ne  nudasad  tc mitterem literas  ,  tibicom- 

PiE^E  Pekrod,  faberferrarius.ex  pago  Cre. 
Iciacenfi  prope  LaufMna  ,«tate  quadragenarius, 
yita  rnlHcus,  temperamento  melancholicus,  a  te¬ 
neris  annis  verrucain  lumitate  glandis  lentis  ma¬ 
gnitudinem  yix  excedente,  laboravit;  exqnain 


Polypodii, 

Scrophulariz  majoris. 
Corticum  tamarilci  & 
Interiorum  radicum 
HerbarumAgrimoni^, 


e  E  N  T  U  k  I  A  IfL  i73 

necem  indtati.  Obiit  tandem  drca&anamu  Q^r 
itfii.dBm^oinBeIgioeirem,  qnalisaatemfne^ 


Polytrichi, 

Geraniiaii.M.j.  _ 
TriamflorumcordiaEum> 
eemftzjSc 
Sambnciana.p,i. 

Liquiritis,& 

Uvarum  pafltilar.  exacioatai.  an.  If. 
fiat  decoSio  in  f.q-  aqn«,ad  confumprionem  - 
termepartisjin  ffi.j.fi.  coiatBr®iafundantar& 
macerentur  f  a.  r  .  ' 

falioram  fensmundat.'f  tj. 
tad.  elleborinjejhoceiJi 
fanicuIafoeminasFuchfii, 

5SSI;o.«.Br+ 

rhabarbari  optimi  5iij. 

6atf.a.potioptoquatUormatutinis.  . 
Hifce  expurgato  corpore,&  exonerata  veficajde- 
cima Julii  Anno  iSot.2grnm  in  fedem  collocavi; 

&  prsefentc  clarifl!mo&  doaiflimoViro  Dni 
JoHANNER.HETERio^ScholaLaufannenfi, He¬ 
braicae  linguseProfeflbrecelebcrrimo,  Claudio 

Marione ,  pharmacopaeo  'exercitatiflimo;Davide 
Clerico  >  aliifque  multis ,  qui  etiamnunc  vita  fraj- 
untur,  membrum  virile  in  ipfo  abdomine  ablcidia 
Pofteapulverem  meumjadfinguinem  liftendiimj 
ftupisj  albumineovimadefaffisi  applicui;  ac 
linteisreduplicatis&  oxycrato  imbutis  i  inguina  - 
&  fcronim  involvi/afciisque  colligavi.  Quibus 
Aflis  fo-voscOnftitui ,  qUi  per  vices  manu  made- 
feSaoxycra  "  ' 


Iit  yeficac,& circumjacentium  partium  i 
>■  mem  facile  excitet.  Vulnusficinhocprimoap- 
parau  ligatum ,  in  alteram  diem  ufijue  infaauid 
reliqnii  TumprimisdiebusapplicatodigeftiyOi 
ventre  circumjacentibusque  partibus  vujnetis, 
oL  Rolarum  &  Myitilloriim  ihiuiais  iteni  ' 
applicato  defenfivo  imo  ventris  ,  vulnuscuinvi 
jnorefolito  Sic  DEt  beneficio  plehilSmdcona 
Valuiti  li  ■  • '  '  -  . 

Pro  urina:  auterii  canali  ;  Boc  iiibfequens  ilia  • 
ftrumentumiexAMBR..  PAR_^Oiibi25-cap.9i 
fubititui  i  quo  tam  commode  ftatim  pdll:  abfolUv  ' ' 
no  nihil  Vei 


SequehSdelineatioi  formainhujusfungicaiit. 
ciroli  tantummodo  indicat ,  magmtudinem  vero, 
propter  penuriam  lj)acii ;  aduinbrarenon  potui; 
viliturillain  Mufteo  meo. 

_  .  ' .  s,qnoinlo- 

co  ventre  excifumeft.  .  • ;  -  . 

BiTDorpuseratcallofumj  fufcicOloiis;  relia 
quuraverbhujustnal&cancroia:  ,  cqlorisrubia. 

eundi, lividi,  obfcUri, ubique  ulcetibuaprofnndSi 
BcputridiSieXqUibusUrinap.romahabatifcai 
tensjcdnlpiciebatur. 


I 


obftacui5>vel<iolorisindc  Icntirec>vit2ecti^fiiac  ‘ 
triuaia  feliciter  j  &  firma  faiiitate  obiret  ;  iti 
iit  omnes  s  ijmipfum  antea  videirartt  j  admifa* 

iss 

corpore  ibTaiiddmfiiilfe^utnegotiarufiicanaSe 
Opifidum  fauni  >  abfqiieuio  impedimento  exef> 
ceretjurinam  quoque  libere,&  quidem  fine  fiftii- 
la  illa,  qua  iii  principio  unisfuera',QbnfbIdm  red« 
derec ,  vefum^edamip^hndnfecusacfivirgini 
£na8c  integram  habuiflet  longe  ^peilcret.  R.e-  ^ 
tulit  prstcrea  nubi  aliquoties  »  fe&pifiirac  ad  ve^ 


OBSERVATIO  LXXXIX, 

Vefericuh/a  memWi-oirilitaifdfiiue. 


s*' toiamqoe^dhibendam<&,tyroncs£kcaecolli- 


C  EN  TURI  A  IIL  .  i7f 

provi-  taiu:teniponsinterre,im&  abinioomorHjdif- 5S,  • 


I  calornativus  fimul  &humidam  radicale  de^-- 


OBSERVATIO  Xa- 

pefrulur^f,^mlnrxchiimdecripito,ipri-  “i-“i;ofij;onerhj.arbari,fofioWmrfflsar 

utqHtcunuone  ,  tn  qmj^prifttnua.  agarici.dcmeriKrexpurgatocorpore,  illamyi- 


(»  depnejlaneii 
^genenaianeejftfrdgi 
tepidis  igitur. 


&isiadonanqaz  multum.nutrit,(omil5s 
cilMS  vifco0s,  quimihiin  fraSaris  miruin  m  mo- 
•  :  -  tr  '  a  ir  ■  ddm,utinprima  centuria  obCpa.  declaravimus, 

■  ttro  fr.ejtextipim  -  fufpeffi)fanguinem4ueoptimumprocreat',c,aIi- 

BP.  CLAUDIO  CHAPUSIO , Chirurgo  dumnativum&humidumradicaieinllaurat,pra:. 

celeberriino,  fcrif  fi.  Sindis  qnoquediebus.jejunoftomacho 

,  ;■  COhtlmusVMciuiHddenus, 

,5.  P.  ^  .  B.. .  Lapidisoflifragidiligenter  przparatil). 

MEnfesfereeiapfifuntfeptem,  priftahtilE.  ,  Ciriamomieleai  giij., 

me  atque  ciperientiiTimemiDii.Chapu-  Sachari|ij. 

'fi,a  quibus  adjtinaamobfervitionemde  Verruca  Mifce,fiat  pulvis  tenUifllmus.  ; 

in  fummo balani’ cjnftentecorifcripfi.  Cumvero  Bracbiumufqueadfcapalamlequeiitilinimen- 

tabcHariumexfpeaaremjecceWormatiamVan-  toqupcidiebisinunxi;  ' 

gionumadGcnerofumvirum,  DominutnEBEitr  .  B..  Ol. lumbricorum |;j.  ’ 

HARDuM5ammer«Mn'iffion^/ 'Stnailtpon  -  ,  Gl; granorum  juniperi^j; 

'  5am  m  GermaniaCohfumpferitn.  Obfervatio-  '  Mifce.fiat  linimentum, 

netti  porro prardidfam  quodattiitbt.illamfubtuo  Pqft  inunaionem  fcqnensappBcuiEmplafirum. 
; _ :«r'^....'.w...f..rpiii.infi.rprpfiecrevi,uteflet  Ib:‘Emnlafirl  Vian’*  ’ "  p-..p*-  p- 


liuiiiine  Centuriat  tcrtisinierere  decrevi,  u 
velnfimonmnentum  imicitiz  nofl:r®,Tibi_fi  quid 
adiplam  refpondere  Iibuerit,fac  qaadb,utid  tna- 
ture  ad  me  mittas.  Quandoquidem  cenmriainU-  - 

lamtertiamprsloquamprimufubjicerecqoftimi.  n 


R;‘ Emplallti  Vigonis  ad  fiaSuras  oflluirl  J  j. 
Emplafttioxycroe.  I  fi,  ,  ,  ' 

Lapidis  oftebcollspr^parari 
Lumbricorum  praparatorum ,  &i:i  fuld:ilifli- 
^  ^  ^  um' pulverem  reda£lorum|i.  'Cum  iiq. olei 

CseterutnmitraadteunciaS  aliquot  la^is'’qt  lumbricofumfiatempkftrum.  Fraduram  deteri 
fifragi,quemr)cinnuilioftcocollam,oftitera,fabu-  rio  in  tertium, aut  de  quartp  in  quartum  diem  fol, 
’lofum,&Germa'ii®em6nK6&i3tUd)|l£inappel-  vi,&  medicamenta  renovavi;  reliquum  brachium' 
la  it,idqaenonimmcrito;quantumeriimvaleatin  yCerb  quotidie  femelaut bis, utdictum  eft,adlca. 
r  fraduris  ofiium,nonrar6  expertus  fum;  cujus  rei  pulam&riuchamufqueinunxi.Hifceadhibitisre-' 

exempla  hdbes  in  prima  centur.oblbrv.jnearam,  mediis  ,  cajiusintrapaucosdiesulqueadcopro- 
nunctamen&aliudnonvulgarctccumcommu-  Creatusfuit, utcollifioillaoffiunonampliusper. 
nicarevifum  eft.  ciperetur&bracbiuintrafeptimanasquatuorrc- 

Ante  annos  circiter  feXjCum  apud  Pateraiacenr 'dlicutum  fuerit;  Vides,tni  Dn'.  Chapufi;  quomodo 

les  Medicinam  faccrem,accidic,utfeptuagenatiHS  natura  in  hoc  decrepito,  veiutiaUbpita experge- 
Utudi  quidam, ayicinoquodamfuo circacarpumbacu-  fada-,fi£cai6rnativusfereextindus,iterumbcne.. 

fiiaurd  l(/percuflusfuerit,  cummanifefta,  Sequidem  ficio  prsedidprum  medicamentorum  acceiifus 
huhU.  completa frafiura.  Eratautemfenexillecorpore  fuerit?' Qumtumprstereavaleatlapisilleinfta- 
exteuuatus&decrepitustfedScantemultosannos  duris  ofliura,inde  quoque  Videre  poteris. 

■  paralyfiejufdera  lateris  ,  cujusfradum fuitbrae  '-Forrd illum,  quemadte mitto,lapidem,fupe-  Aejwewi 
Chium, laboraverat,nequeunqiiamaparalyfi pe-.  rioriaftateipfemetiaGerraaniacollegi.Cu enim 
nicusrcftitutusfuerat,itaquidem,utnonnifima‘  McnfeAprili,adNbbililfiroumac,ftrenuum virui 
xiroacum difficultate,  «iinnixobatuloincedere  Dn.  Johannem HENRtcuUaffEusENSTAii;  Re*^*"' 
po(ret.Egoinconfiliumcumaccerlitusefrem,ofra  verendiflimi  Archiepifeopi  SiEledorisMogun- 
iniocumfuum  edquafieripotuitdiligentia,repo-  tinenfis  Marcfchalcum &Gbnfifiariummeritilfi- 
fuii  Et  qua:  inhujufmodi  alfedibus  requiruntur  mum,necnon  Satrapa.minDieburgv'  " 
remedia, ipplicui.Subfeq'uentibusdiebus,utfym-  mumjVOcatuseflem,&  perdiesaliquoi 

ptomata'prrEC3ycrentur,.corpusa  pravishurao-  -pud ipfirm traherem  ,  “ - 

ies  expurgavi.  Poft  dies  veto  aliquot,  -  '■ 


DAEMSTADtI 


itameBjprope 
>AEMSTADtu.Mme  conducere  curavit..  In  ipfq 
porro  agrojapidetft  huncce  copiose  ,  hpu  Iblum 
ipfaterraab{cohditu,yerum&  inipfins  fuper^  . 


WALLiEB.uMprOficifcendumeffet'',  c 
domefticismeisablolvendamreliqui.  Pofime.. 

ligenter  inrpexiffem  ,  omniaqueperpendifrem,  ritur,nulliuse(femoenti,pta5noinatns  ille  nobilis 
callum  nondum  fadum  efie,  exCollifioneoffium  (qui  hujus  lapidis  cogitionehabet)  mihiafiirmaa 
fradorumbelld apparuit.  Brachiumenim,  uti&  ■  vit.lllostameinterle,liveformafive  coloreinlpi- 
totum  corpus  adeo  extenuatum  erat.ut  offa  eoam  cere  velrs,vix  dilcerm  pofie,  ac  promdc,qui  vena- 


^7^  OBSERVAT.  CHIRURGlC. 

,.fecircamferantnr,fepjflimeCnonadulterinoSj  brachiiad te  faipfi  ;  Obfervationaii quoqj^ qj, 
|]nulUostamencfficacia:effe,exadjanaisfacilec6-  menitovitiU,  integum  cancrolamexcreto'^. 
gnofcess  de  uno  enim  atque  aliiro  fep^imad  fin^mifiifacqu«o,utquamprunujnmtelligamj 

.  Potto antemenfesduos «Germania  tedienf. 

num  autalterumfdlummodo  aeri  cxpbCtns,paa-  Bafilezfraauram,  obfervatione dignam,  inqui- 
latimiadurefcit,&albeCitqooque.  diagenariovidL  Hujusautem  viribtaehiumfi. 

OpinidnemporrbnobiMmi fimulacDocciC  mfttum.quumanteannosdecemrotamolendiia 

fimiiftius  Viri,  Heusenstami  .  rationi confenta-  apprehenderet,  inter  cubitum  &  carpum  pffain 
neam  c(re,plane  mihi  perfuafum  habeo.  Obfre-  transverfum  adeo  confregit ,  ntomninointerfe 
quentes  enim  pluvias.S:  ioUs  ardorem, fubftanti-  disjungerentur,cutis  quinetiam.&mufculimirum 
.  amiUath  vIlcidam  &  bitaminofam  ,  quam  (cum  in  modum  dilacerarentur.  ..Boloufiipervenitnifc 
ptimbipfumeterraefodi)  in ipfo  obleri/avi,ab-  3tirous,inflaroatio  Stintumefafiiototiusbrachii; 
fumii  ac  proinde  virtutes  fuas  ex  parte  deponere,  noti  folum  ob  pagni  tudinem  morbi,verum  etiani 
&  nihil  prieter  id ,  quod  maxirtie  'in  iplb  terreftre  quod  olla  iri  propriam  ledem  repofita  non  fiie- 
eft,remanere,  planeverifimileeffejmihi  videtur.  ranc,carnemque  continuo  compungerent.  Mul- 
Genctaturnild!ominustamen&ille,quiiafuper-  tum , putis  per.  mcnies.aliqqq.t  efflit  ,multa(pie 
fidecetrsereperitar,  etiain  inipfisviiceribuster-  plEculaaGhitHrgoextraaafuerejTandemrenii- 
r£e,  led diuturnitate  temporis  paulatim  erumpit.  .Ierunt lymptomata,& con&lida^ueruntvulncj- 
Deinde  advenientibus  pluviis  &,luperficiem  ter-  ra,  ledoira.disjuriftaremarfernntj&itaquideu^ 
fs  j'  quiaEbUlofa,  abluentibus,  incqhlpeaum  uteoinlocojvelutialtcrum  atriculumconfiituc- 
venit.  Alter  pedem  unum, yeletiam  duos  tresve,  renr,manum  enim  dextram  iiadhibet,finiftrum 
im6etiamoao,profundf,diveifarumfigutarum,  brachium  antrorfumSt  i^otfumducit,nonle- 
ut  ex  adjunftis  vider  e  poteris/reperiuntur.  Non-  cus  ac  fi  naturalisinloco  priorisfraaurz  articulm 
nullos  ex  bafiqriadam,vdutiramiarb6risexradi-  efict,idquc  fine  ullo  dolore.  Ofia.ie  invicem  non 
Ceprodcutes,inyeni.lllcqui  profundo. terrz.peri-  attingunt ;  fimt  enimipfonun-extremitates  cate 
tur,uip!ririmum'molliscft,friabilis,&Iiriioius,6-  obduSa. .  Brachium  aliquomqdp  extenuatum 
Cilequeiriaduadiflolvitur.autir.terdigitosconte-  e/i:.  Cubitumquidem  movet -,  ied.difficu!tcrj 
ritur:Brutustam'encum  fuerit, riioxjuridixiiindu.  qujpropter brachium  fercinudleefi:.  .  . 
refcit&intercoloremalbuin&furcutrijmedium  .i,,; 

quidobtiriec.iEjusdetntamcn'cai9risetiamnon-  ,,Cafrdm quid  caufefit  ,  curpfiainhocviro  ' 
nullos  extra  terram  invenilapidesiquos  ego  nbn  per  c^mconneSanon  (uerint,  profcad,mela- 
omninbimprbbo.Noneriimipfosaerfdiuexpor  '  tet;  nififorlan proprium nutrimentumoffis,  ex 
fitos  fuilfe  exiftimo.  Alii  prieterea  fblidi  funt;aiu  quo ,  tcfte  Galeno,  callus  procreatur,  in  pus  con- 
fifl:uiofi,ioquibusmatcriaaliquanigra,n;oilistar  verfum  ,  unacumpuretffluxcrit  ,  autcarovel 
men.friabilis.  St  aliquo  modo  limofa  ,  medullam  riieiribrana  aliqua  inter  utramque  cxtrcmitatpm 
ofiiurarcprtefentas,reperitur.  Qubforlanprirnus  offisinterciderit.  Alioquin natura  adeo eft pro- ‘ 
hujus  medicamenti  autorrcfi>cxit,illumqneinof-  vida  atque  diligens ,  utextremitatcsofliumcon:,^ 
fium  a'fi'cdtibus  lingulare  quid  praftarepoire,in-  fradtorum,  licet  leviflimelc  contingant  i  ftatim,,„.,_ 
decollegit.  Plura  fi dehoc  lapidevidere  cupis,  conglutinet  atque  conjungattutiexfequenliex- 
confule  Matthiolum ,  Quereetanum,Anfcimum  .emplo  apparet.  Hsbeoin  MufxomeodBuscq-OIJtnt 
Boetium  de  Boodt,&  alios.  Ego,  etfi.ipfum  in  ftasjquj  in  medio  mediante  c^o,quemadmodum"'*^' 
fraauris'ofliumpraftanti(fimumefie,'iri'contro-  exfequcnti figura apparet,coha;rent.  Verifimi-*"^,^ 
verfiam  vocare minimecontendam,  attanienin-  jeautem mihividetur,fr3gmentanonnulla3cuta,^„  „j,, 
tra  tam  paucosdies  ,.  uti.fcfibunt-Matthiolus &  'uniusatque alterius  Coftsemufculosintercofialescnjjfui. 
Quercetanus ,  ofla  fraSa  lanare  pofle  ,  non  facile  perforaffe,ac  fe  invicem  attigiire,&  beneficio  na.  tiui,  , 
mihi  perfuadere  polTumttibi  quid  hac  ie  re  videa-  tura:  per  callum  firmilBmeconnexa  fuifle.  Quod 
tur,relcribe.yaleVirprieftantilfime, SccumcoD-  autem  homoifte,  cujusanteafaaafuitme.ntio,  ' 

..  juge  feliciter  vive  diu.  Raptim  Laulanna  jb.  dolorisexpersfit ,  SthrachiumnuUainteriiperie . 
AuguftiiiSi3.  ■  ■  vexetur,  admiratione nonvacat.  Egoetfiia' 

'  _ _ _ _  Belgio  &  alibi  infinitas  propemodum  fra^uras  , 

OBSERVATIO  XCI  videnm.hunquamtamentalequid  mevidilfeme-  • 

VemgmifraSlurakacUi  ,  i»  ^uaofadi-  ™  ft;  ,  mXm“uroye“rv?re7S“S^  ,  ;  ' 
:  junUi-teminJerum.  -  le  quid  fi  oblervaveris  ,  id  utin  bonumpubli-, 

Adeuttiem  Virum frtftxxtifimxm  eum  eommunieare  velis  ,  obrecro.  Peliis 
Pom.  Ci-xUDiuM  CHAPusiuM,Cheirurgum  ex-  hic  &  in  vicinia  vehementergraflatur  ;  Scmul-’ 

cellentiffiraum,  .  tos  d  medio  tollit.  DEUS  pro  fua  mifeiicora .  ; 

-  diaperunigenitumfifiumfuumJESUMCHRI* 

GmlhelMusFulrrkiasmUanus  S:p.D.  STUM  ,  iramfuamjuftiflimamanobisavertat. 

IN  poftremismeisadteliceris,  Virpraftantiin-  Tu  fi  lingulare  aliquod  remedium  contra  mor- 
me,curationemquandamfingularemfractur£  bum  huncce  tamgrayilTunumhabcs  ,  idutno- 


_ _ _ _  e(Ky^cabatur,a£fnlg^te(livi- 

jiac^,provoto Scanind fenteijtk curavi.  Ve-  ^  ^ 

roraoimmintegrumreffitatasplaiievideretari  t^tam  Sc  malignam  Qualitatem  pro  oiormsfm 
fclHe  jam  ad  confoeta  mimia  transferre  vello:,  cau&  agnolat,  dicavit,  tamque  apertis  exempla 
quoid  ipfnmfcquentidie&cilius  confequefetur,  rem  confirmavit  j  ut  omnem  dubit^di  occafib- 
&  ledolo,  ijcita  torpefcerctj  corpus  furgere  nemoranitimammiscripuerit.  Ha?c  occulca  de- ' 
decrevit.  Per  cubiculum  auteni  dim  tholii-  leteriaque  quiditas  non  adione  manifefta  j  'fed 
ter  deambularet  i  fim&nm  pedem  libi  mi-  t^vi,&utiHqmtauthprideto,mod6quodam  . 
rnm  io  modum  degrav^i  tantoque  dolore  mentibus  noUris inperveftigabili,  corporisfub- 
percuti  leniit  i  ut  cum  inter  fe  deambulandum  ftani^m  corrumpit  i  devatek  ac  depopulatur, 
fufiincrenonpoiret,  inhumum,  quali  vi  excuf-  NecabsrC  quidem,ct)ntrariisenimlegibusquam 
fus,deddcrecoadusfueiit:  quaread eum mint-  nativus iple.calor regitur &^bcrrtatur:  quofit^ 
llriitesilU  famuli  lubicb  accurrunt  3  ipftimque  utpe^etuas  invicem  inimicitu^  ^ercentK,  beU 
in  pedes.  Quo  Haret,  erigere  conantur  j  Icd  lumqucperpetuum  contra  le  gerent«i  alterum 
frullraiprogredienimiplumnonpoile  animad-  inprsHo  ocoimbere  necefle^tj  deficiehtequc 
verterunt,  altero  Icilicet  pedeeoQue  finiftro  mo-  n^  vti  calore, proprio  temperamento  partis  ev^* 
tum  corpori  nullum  praiberite  i  quapropter  .ad  Ib,  gangr^am  ac  Ipbacelum,  nili  humor  cui  mi^ 
cubile ipfum  deferunt,  veftimefttis  cxuuncifu-  HgnailiaqUalitastanquamfabieaoinfidetyforas 
.pinum  componunt ,  ficquO  collatum ,  ut  a  me  evocetur  jneCefie  quoque  fit  ingenerari^  partein- 
invifefetur  j  lilcrb  latagunc.  Accerlbr  M  ho-  queadinternecionerapenitusdeduci.  Hocnia^ 
tninem ,  queni  jacentem  intuedr  >  &  pra?  dolo-  ximo  fuO  malo  expertus  cft  ^ger  ille  >  qui  ciim 
rc  atrOcilfimisduc  cruciatibus  magno  clamore 'gangc^nalecundiim^fimftrum  pedem  correptus 
'  ac  ejulatu  divinam  opem  implorantem  auefio:  effetj  ex  nulla  manifia  caula  originem  trahen-. 
mirari  liatim  fubit ,  quidnam  rei  tanti  doloris  te  i  ab  Occulta  matignaqUe  qualitate  nativO  Ca*  ' 
-  maiooccalioncmitacclerempribaiflet:  quare  lofe  lethalem  yim inferente  in  eaudera  incidilTc  - 
abeo  feifeitor  j  numjamdiU  ita excruciarecur>  cenfetuf.  '  ■  ^ 

in  quavecorporispartedolorcmperfentiret:  qui  .  , 

moxfeita  efleaffedunii  ac  ob  dolorem,. finiftrd  ^jEnarii  autem ellet  dejeteriailk  qualitas^ 
tantumpedefeincedererefppndit.  QUOqUeaominCdefignaretur^nemmem  efle^,qm 

Dedoloris  Ipcde,  &  qualis  ille  effeti  inter-  exp.riiucre  pbfiitiexiftimpialioquirimanifeftam 
togatus,indammationifimiIem,  &  talem qaideni  &apertani  dicendam  fuilTe  po^us  Quam  bccul- 


qijklis  fuppofitus  pedi  ignis 
expreflit.  Quibusauditist 


:,eire  tam  qualitatem ; 


-  fe  arbitror.  Verum  i; 


erum  quoniam  quandoque  extriifr 
, quandoque  autem  cOrporiinhalci 
nhocjnumveiiloModoaccideriti  , 


id,&li  qu^in  ealabesfubel^.;  fccusadvCi 

ivl.,«.-^.^.»v*,v,^*-cogito,fedta^tumabeftlitin*^:bnfdevit^h^  . - - - - - - 

€adem  admota  manuincendium  illud  grave,  de  ,disquilitionemihidighumefie  videtui‘,  fed  cii_. 
QUo  CoriqucrcbatUr,oblcrvatcmi  quin  potius pci  iialli  teicktrinleciis  corpori  occurrenti euni  fiiifl 
dttnuniverfumjmaximeautemplantamejusjin-  le  obnoxium  feiam  ,  tanti  mali  caulam  inter- 
tenfo  admodum  frigbre  rigentem  ,  tadu  depre-'  namelTeingenudfatebOr  j  acin parte  aifedta.noii 
hendoi  &  nifi  mutatam  naturalem  figuram  fi^^-mOinento  quiderft  temporis  jlM  magno  dicrunt 
tiimVe  cOnfpexilfein  (erarttenim  reclinati  in  le-  numetoluccrevi.licdicerfeaudeOiilIenainQuet6i 
jpfisdigitij  pesquequafi  extriifus,  ad  demortui  td  antea  triennid  fenfifife  fej  nelcioquiddoloris 
partisinlbr  immobilis  permanebat)  l^am  nui-  dc  iricOriimodiin  pede  a^rmibat  y  cujiis  merito 
loque  vitio  inquinati  judicaffem  partem  illam  j  &  Iblito  iiicalelcebat  magis  j  &  pliis.aqud  grava- 
iha^m^autemQuod  nec  tumor  iiJlus,  nec  ulla  baturparsaifeS^i  SieniraqUahdOquebibcbata-. 


fenfibilis  mutatio  coloris  intervenilfet;  ihe  cx  liquidyeadufrigidumforbebatiadpedem(quod 
tempore,  qui  aderant  interrogant  j  &  a  me  tidicaiofumerat)iiic6defertifentiebat,commu- 
Quid  tamacerbi  dolores  fignificarenti  feifeitan-  liicatd  nefeio  qdo  frigoris  fenfu.  MedicOs  de 
tur.  Quibus  fan8futuram.gangtsnaha jfi jamac-  haC  re  cdnfuiefec6aauSr2Ep^fijit,qui  ciim  affe- 
CerfitanonelTet  i  judicari  refpondi.  '  Etfi^m  &ashbjulcecaukm  ignorarentjparVi  momenti 

alia  manifclta  intemperie  affici  j  ob'qu^  cd^^^  pofitam  eflediceban^  HiUc  vhicre  eft,  quanid^ 


fpedum  crat,eu 
humani  corporis 
Cxtinguipoileiri’! 


)r  j  antequam  decumberet  &  cx 
tincuereturpforfiisjprxiium  fultinuerit  Hic  aa 
gelcente  indies'tiiaijgha  illa  laba  i  &  Venenata 


ie  GuiUielmi  Fabricii 
Chirurgi  tcltirooniuni  multo  pleiiic 
ficiebati  qtquddtrafiatum  magna 


partem  proprio  calore  eoque  vivifico  paupera- 
tamjacerc  demortuam  tandem  Uecefiefuit.SiciiK 
omnia  Ordifie  cont_igeruht,tantoquedoiore(non  • 
Quod  pcnelphaceldperculfus  doloris  letifiimba- 
'  Aa  iv'  •  heret 


2.80  OBSERVAT.  CHIRURGIC.  .  ^ 

'01^9%,  boreCjfedquod^nspartesfcrpentcadeas  aa-  ficSjperag^epofiferjCumqaadamtJieexfpadarc- 

vimpaterenmr)  iic  mori  fe  potias  quam  viv.ere  cam  maximis  &  iramamiSniis  doloribus  &cni*  ^  ^5* 
prsiiloexopiaret.  Acutus  enim  adeo  ac  foox  datibus  correptus  fuit.  Caput  enim  verfosica. 

erat, ut nullisadmotispra:fidiisdemulccre nemi-  puias  adeo  convellebatur,  adeoque  retrorfum 

nimum  quidem  potuerit,  &  quantumvis affe^  contrahebatur, &infle&ebacurfpina,  ut  caput- 
parsianguineexoaeraretarfoperfluojacmtusre-  pop|idbusincomberevideretor,atqueiahisdo-- 
coadito,nihlIoineiiuslchabere£atebatur:necle  loribusmaximisanimam  Deo  reddidit, 
qaicquam  fblatii  nunquam  fuifle  conlequutum  Cajterumcumgangnenambanc,tumetiani- 
dicebat,  quam  ubi  diu  muitumqueparstibiaque  fpafmum  ex  occulta  S:  venenata  quadam  proprie- 
'  recenti  ladte  bubulo  &  repente  perfunderetur,  tate  originem  fuam  traxiire,non  eft  ut  quisj^  y- 
Comburillbiparteraiilamdicebatjfedquaocca-  ambigat.  Laboraverat  enim  «gcriCleantealue 
fione,  non 'habeo  quod  dicam ,  n^li  forte  fenfus  venerea:  cujus  veneni  &  maligna  qualitatis  (pro- 
illi  amalignivaporis  propnetate,  aut  a  multitu-  cui  dubio)  Icrmenmm  aliquod  in  parte  aliqua 
dinefanguinis  &  Ipirituum,  quos  eo  lolerspro-  corporis  diu  amcondicum ,  tandcmque  ex  hac 
vidaquenaturainalfbdaspartisfubtidiummitte-  caula  externa ineffedum  adumve  produdum'- 
batjelTetmvcdus.  ..  fuerat.  Hiftoriam  hanc  cum  Anno  i ad 

.  His  inanguftiisbidimm  commoramur,  do-  Nobilem  Virum  Dn.JacobumWallier,  Burgum^  - 

ri^tandemtranslata  ad  exteriora  gangrena,  co-  Segullorum  ybtatuseircm,  mihi  communica-  ' 

loris  mutatio  in  cuteapparenet  :  £x  eo  tibiam  vic  Dn.Janusde  BurgOjibidemMedicusIongd-  -■ 

amputandiconlIliuminitur,Cbapufiuspra:ftah-  celeberrimus,  qui  omnia,  quz  narravi  Juis  vi-*, 

-  ttinmusChirur^s,qui,nohionge'3berac,  voca-  deratoculis. 

tur,  hic  tibiam  magnatiextcritate  amputat:  fe-  _ ; . .  . . - .  _ 

dantur  lymptomata  omnia, quies  accerfitur,'&  OBSEAVATIO  XCV.  . 

^  de lalute  hominis benefperamr:  Interea  de  difr  ^  ^  v»/  i  -  »  •  • 

cdTu  cogito  .  tegrumquc  regendum  Chapufio  & (phaceb  «  occuUa  ve«mi. 

committo.  Verum  quia  male  conftitutum  e-  iaque  qualitate  i  poft  curatam 

rat  corpus,  putrilaginemqjquahclam  ac  pravam  .  fefitm,  , 

di(politioneraexiueveneraconcraclam(quavix  I N^prsccdentibusobleryationibusde gangr±« 
iillb  medicamentorum  ufujhydrargyrive crebra  i'na,cxqijalitate  occulta poft  luem  venercam.  , 
inundionecuraripptuit)  pcrtbtam  fuilubflan-  orta,egimus:NuncpoftcUratampedemaliosqj- 
tiam  fparfam  habebat,  effcdumeft,  iit  ne  par-  'acutos  morbos  idem  accidifle,  uno  aut  ^ccrocx-.- 
vum  quidem  vulnus  i  ex  ablcilionerelidumyme-  eroplo  demonftrabo.  '  . 
dicamentis  derergi  pptuerit ,  fed  inv^eleentc  ,  Exemplum  L  - 

magis,  ultcriusqUc  ferpente  putredine  V  gan-  Anno  ij 82.  Puella rulHcana ad  DulTeldor-^  V. 

grsna  corripi  riirfum,  atgriimque  undecimo  jjium,  pcfte  gravjffimalaborabat.  Qus  cum  nuU  v  .  . 
amputatione  die  intente,  magno  adftantium  'i-  .)os  adhibuiflet  Medicos ;  tandem  nihiiominnfa  ■  ' 
inicorum  fletu  acciderit.  Hzc  vera  eft  gangra-n»'  fingulari  DEI  beneficio  ita  curata,rcfl:itutaqu»  ' 
aboccuitacaufapfofeaiimago.quamquidcril,  fuit,  utipfam  jam  penitus  eraliffe  cunffi  arbittir  - 
quia  effedtum  de  fe  promfjt  omnibus admiran-  rentur.febrisenim  nullaampliusaderat,  bu!^  . '  .  . 
dum,  occulimacincognitamdicere  nonpude-  nes fub axillis ,  &  anthraces  iil  brachiis fanatiSi,  ,  ^ 
,bit:  Inpedu>ento^|apedB,^uamumpolbi  rantiam^bulabat,  negotiadomeftica  peragebair  ; 

,  ut|feifderet,’&pcrfp  icuitatemvitrimodo  ade-  pleniflime  le  evafilTe  exi{fimaret',acciditutqu^  ‘  ■  >  '1 

pca,  fub jeSorum  tendonum ,  venari^ ,  aiteria-  'dam  diedoipre  acutiflimo ,  in  utriufque  pedis  di:f  i; . ,  ; 
rnmquelubftratarum  intuituni  non; impediret,  gitis  corr^ta  fuerit.  Undeillico  inflammatib&  ; 

—  - - - -  Iphacelatio  dictorum  pedum  leqtiuta eft.  Ad  : 

ultimam  tamen  articuIationemVabfciflis  digitisf  ,  . 
OBSEfLVATIO  XCIV.  convaluit;  Ex  Ks  apparet,  materiam  quandaiii  .  ; 

.  ,  J>e  gafigrama  Jpafmo  pefi  curatam'  myignam3peftcihcorporeremaniiife:ipiamque  '  . 

lucem  Veneream,  '  Vpluripef  criticam  expulfionem  ad  extremita- 

ANnoi6o8.  civis  quidam  Bur^  Segufiano*  tes  p'edum natura  benebclb  expulfamfuiffe.  -  ■ 

rum,opificio  fartori,  fib:  digitum  auricula- 

raaMag.ANTONIO  CHALY  Cbirurgo,re<ae  goAvernier,ad  lacumNeocoracnfcmHelmio-..  ' 

&  ut  artis  erat,  repofita  fuit.  Sequentinodfeex-  rum,  Dahiel  Courtaillio  nomine ,  idcmacciditi  , 
ortus  eft  dolor  maximus;  quapropter  cum^tefa  -cui  peftetorrepto  bubo  in  inguine  finiftro, an--  ^ 

-  diefafciasfolvcrecoa^aseffetsSigitumjamgaa-  thrax  vere  circa  talum  ejusdem  cruris,  exorta  eit  ^  '  .-i 
grsna  &  fphacelo  correptum  elfe  deprehendit.  Tandem  quoque 'fiquuTagangrsna  &  iphacelo^  '  -.v 

Convocatis  Medicis,ne  malum  ulterius  ferperet»  tibiam  ad  poplitem  ablciderunt.  .  Convaluit,  &  3 

&  vicinaspartesinvaderet,quicquiditaaflFeaum,’  buc  ulque  vivit,  annum  aiinc  1 8.  itatis  prseter-  \ 

ut  ablanderetur,  ratum  fuit.  A blci flo  digito,  greflus,  ab  eoque  tempore 'rnorbis  raro  obno-' 
feliciterque  mundificato,  &  fere  fanato  vulnere,  xiusfuit.  Utiegoannoido^,  cum  ex  Burgundia  :  . 
itautetiamdenuo  eanegptia,qu£Efuicranco^i-  redirem,  ex  ipfomet  adolafcentcintcllexi. 


:  hermoslaayfts , 


teriamfeanc  paulatim  extraxi,  applicando  i 
UnguentumaliqUod  cfcharoticum  >  nunc  pu 
rem  ptiscipitatum,  aliaque  fimilia,  Interim 
ligenter  profpiciendoj  ne  tendolzdetetUCj 
mundificato  ulcere  cicatricem  induxi ,  pofte 
TeqUeuribua herbis  pro  cotroboralioneparii 
feSs,  fomentationem  applicui. 

R.  florum &folior.ridvis  .  - 


otiganian.m.Ji 

incidantur  &  facculo  indantur  j 


'  .  O  B  S  E  R  V  A  T.  C  H I  R  U  R  G  I  G. 

9«.  .  enjiiscn«tioms& initaris  facceffijstam  iiiflanm!3aoqnmetiani,lipothyni;£,  qa2fi*.nt, 

^  felidllinius  ,  cum  ad  aures  cujusdam  dvis  Cofo-  quentes  aderant,  &  febres  cefiaru  nt.  Sed  qma 


.  nienfis  quinquagenarii ,  cujos  nomen  non  am-  arriculus  humore  iftoaqueo  &  purulento  imbu-  ®  ^ 
piius  occurrit,  perveniflet,  me  in  conliliumvo-  tnsfuerat,indirerfiscircumcircagennIocis  quin 
Laboraveratautemillei^oquindecim  etiam  in  ip,&  fora,  partim  natura,  partim  artis  ' 
annorum,  tumore  ad  patellam  deatram,  qua-  beneficio,  fefirefiteruntaperrionesatqueetnl- 
propter  absque  baculo  incedere  ipli  non  licuit,  cerationes.  Tandem  maximo  comlaborcfina- 
-  Ante  menies  tamen  duos  antequam  ad  me  veni-  tusfuit,  fedquiacendones,ligamenta,  Aaopen^ 
ret,mmorifteita  accreverat,  ut  pus  aperti,  &  dicesjunaat,r3tioneichotis&pnrisexefe&c^ 
quidem  in  divcrfs  locis,  circumcirca  genu  pal-  ruptseeflent,  reliquum  vit«  fu^  claudicavit, 
pando  digitis  perfentiri  poffit.  Manum  adhi-  Quidam  Genevenfis  vulnusifio  Iclopetirec 
bererecufavi,  fciebam enim  incurabilem  effeaf-  cepit.  Huic  a  Chirurso,alioquin  induftnofo  S-  • 


bererecufavi,  fciebam enim  incurabilem  effeaf-  cepit.  Huic  a  Chirurgo,alioquin  induftriofo  &  ' 
feSumhunc.  Tandem  nihilominus  iplius  pre-  oprime  exercitato ,  applicatum  fuit  balfimum, 
cibus  obtemperare  coafius  fui,  tum  aperto  ab-  cujusbeneficio,cumlabiavulneriscoaluiflevide. 
!ce'(rn.perdiesaliquotmateriarubalis,8fc.inftar  batur,colleaumaenu6%)usinprofundovnl- 
feri  laffis.copiose  laris  effluxit:  absque  tamendo- ,  neris ,  ex  quo  poftea  finuofa ,  &  pene  incutabilia 


' '  lore.  Poftea  materiacrafla,  vifeida  &  alba,  adin-  faSa  funt  ulcera.  Ego  tandem  illum' maximo 
ftarlaaiscoagulariautcafeirecentisapparuit,at-  cum  labore  fanitatireftitni, 

■  Demuiri  veritas  eorum ,  qui  prius  ipli  progno*  '  ADMONITIO. 

'  h "Tmarii  eariofum  depte-  Juadeo  itaque  omnibus,  medicinam  atque 


.henrum  eft.  Et  quia  ifta  in  parrecaries  abradi  chirurgiam  exerlentibus  juvenibus  ,  netemlr^ 
honKcuit,quaodoquidem  profunda  e'iat,lequu-  quicquam  cum  hujufmodi  balfamis  incipiant: 
tum  eft  ulcus  mcurabUe  &  fiftulofum,  ita  utin  pradpudin  nenrofarum  partium  vulneribus. NS 
pofterum.uti&antea, absque fcipioneincedere  - ,• 


b,  fedtutbargrum  velle  lanare,  ex 


OBSEU VATIO  XCVIII. 
Solor  'vehetfienttjjim^  i«  ipjn  calce  pedut, 
applicatione  catttern  pottmtalts 
fedatas. 


Satfimaindtftreteapplicata,periculofd.  appltcattone  cautem  pottmtalts 

USum  emplaftri  IKpticiParacelfiindoaeap-  fedatus. 

plicati,  periculosum  efle,  Cemuf .  prima  ob,  ^  Limam  Colonietifi  jn  ipfa  calce  pediim  adeS 
ferv-pg.  exemplo  . nionftravimus, idem  &  de  '^acutus. vcbemens&continnas,cnmfebre, 
ballamis  cum  naturalibus,  tum  artificialibus,  ^^ttusexdolor,  utnequeno&erieqnedicqui-  ^ 
cenfcndumelTe.tamcertura eft, quam  quodce.r-  ^f“re  pollet.  ]OH.  SEOTANtIS.apud  Colo- 


Anno  i598.Lanfannenfisqu:dam,Cl3u-  piunmumnonqtanqus,in  conmium  adfubitus, 
diusnomine,  habitans  in  fubu'ffafo'Mafteres,vit  corpus  aliquoties  cirmper  fcceirum ,  tum  inpri-  . 
robuftus  &  quadragenarius,  lecure  prope  rotu-  ““  Kvulfiomsgratiapervomimm  evacuayiqv.e^ 

'  lamdextramfefe  laudavit.  Vulnus,profundum  -Pam  in  brachio  incidit,  anodyna  applicuit, riec 
non  erat,  nec  aderat  dolor,  qiiapropterfe  ex  con-  ft“i?quam  eQrum,quat  bic  necelTaria  videbantur, 
filio  cujusdam  amici  fui,  nefcioquoballamocu-  pt^tctmilit : 'absque  frufiutamen,  ciim  dolbi 
rare  tentabat.  Diligenter  itaque  bis  in  die  balfa-  ^  hujusmodi  potius  augeri  videbatur. . ,  JPars  ta-  Slf/iti, 
mum  hoc  calide  vulnerrfilamentis  imponebat,  men  affeiftavixin  tumorem  elqvata  erat,  idque^f*"- 
Hincbrevilabiaquidemvulneris  coaluerunt: fed  ptopter  denfitatem  curis,  tandem  loco  dolenti 
coUedo  pure,  non  diu  poft  tantus  exortus  eft  cauterium  poteritialeapplicuit.  PofthoraS  ali- 
..dolor,tanta  inflammatio, febrisqueexlipotby-  quot  novacula  %arata  elchara,  guttula  una  aut  • 
inia,utdevitapericUtaretur.  EgounacumDn.  alteraicborisextiUavit, dolor moiceifavit.  Ul- 
CLAUDIOM  ARIONE, plrirmacopceolonge  poft  cafum  efchara:,  per  dies  aliquot  aper- 
-peritiliimo,  vocatus, totum  genu prietumidum  tumretiriuit,  pulverem  przcipitatum  infperfiti 
-rinveni,  exvulncrefunguslivefungolacaro,qu£  Deinde  induifta  deatrice  pleniflime  convaluit* 
'■lnagnitudinemovigaIbnaceiada:quabatexcreve-  Hiftoriam  &  curationem  l^c,  priedidtus  Do*- 
rat.  In  fungum  huncce  cum  HylumimmifilTcm  mmus  D.SIotannsiruhitoromumcavit,&2gef 


quam  Germani  ©liebwajfcr/JosquinusDalhe-  nam  profeSus  elfem,  mihi  recitavit  ,&  ab  eo 
mius  vero, qui  Chirurgiam  Paracelli Latine red-  'empore  nullum  dolorem  ifto  in  loco  fe/enliflb 
didit.SynoviamappcUant, effluxit  Nonfolpm  affirmavit. 

eadie^verum  etiam  per  triduum  cbpiosdemana-  — - • 

OBSERVATIO  XCiX* 

-*'”"^Ltionem  f.c aggrefflisfum.inltitutao-  “pan  pUmarcm piditm ex 

'  ptimaviausrarione,purgatoiterumcorpore,in-  ttarioliSi 

cifaquevenaincubitodextro.&applicatistopi-  A  Nno  ijpp. Puellam  ex  liobili  fam!Ija,eS- 
cis.convementibus,pauIatimfedatuseft  dolor,  Agrippime  adeo  graviter  d  variolb' 


CENTURIA  liL  ifj 

coiTEptim  ;  nttt)'tnmc6i^nsavemc£u%i^ad  Palver.Pafforanticomrfiabaiii.Sj.&ojr 

<2Jceni  Boa&qmdemcontinnacnjlaobt^ere-  Syrupirc^folat-fj. 

tnr^indimhabai.  Frfuisctjnanna&artiens,  GumdecoSoa^moniz-,  vcronics^ radicum 
iiiqoictiKSncs„nimfeadipodiijrmi^&ddiri2jjdo-  bp3t.acuaicorticiimiafaiommradic.frangiila& 
iorquined^toouscorporis ,  pradpueplanta-  lkn.ahiSfiatporitmcuU.  Qoadementeexpur- 
rum pedum jmaximUs&contmuosaderat.  Ego .-gatus fuit.  Eaderadiepoftcosnaraperduasiioias 
■  omnibus  Ijrmptomadbusi  quanmm  potui,repu-  'ipfi^ad  grana  fex  taudani  exbibui,quieTO  eano^ 

'  gnavi.  neque  ab<queftu&.  Dolorcarneuplan-'  fie  ,  -viresque  d|qu6  modorefocdlarEfuernut; 
tarum  pedum  (quiunacumdbiisadgenuaufquc  quapf^ter  poftridre  venam  brachiilaterislaboa 
prxter  aibdum  in  tumorem  elCTati.erantjindies  rantisinciiS^^n^uinem  adunciasdecemextra- 
audu^pungens&condnUus^Suseftjeujusie-  Xiteratenimpletboricns &robuftas,'hiucfebris', 
niendi’  cauia  >  auodyua  &  pus  moventia  dolores  &  iimammatio  multum  imminuta  fuiti 
'applicui.  Taidem  diverfisialocisrupttefunl  Statimquoqueabinitiocdxamigenu,&quicquid  ' 

'  piant*  i  purulenta  eaquefbecidifllma  emanavit  abinflammatibnelibetHm,{equentiliaimeatoini 
-iBateria.Iadedoforceffavitj  reiiqoa^mpto  >  ata  unii.  i';',..  '  •  .  i. 

-  Cmul  temiierunt,  ita  ut  penitus  eonValuetit.  'Sed  R..  <31.  r6ficci|i|. 

'totailiaparspedisjaeaiceulqneaddigitsospedum,  ■  'iOlihiabricorumfe  .  . 

qua:  propter  deambulationem  callo&eftjintegra  'Ax0ng.buman.an.  5if.  ; 

abfceflit.  Quam  deinde  in  fcatula  ad  memoriam  .  Mflce. 

"  ’  '  i.oeoycrbafFefiOjqmapinguiaexGaicni  dba  - 

firiha  fib.  j.  de  fimpL.medic.facnlt.  admovendi 


lerantjfequemapplicuicatapiaihta'. 


.  /  Altbesaii-ji)'.  i—  - 

GBSERVATI-O  Ck  ■.  Palveiiftntur.&matetentUraqttacaii^a.pefdjA 
hotasjdeindeadmifceiFarin*hordeiliif.  - 
Se  fericuie/i  plauti  pedis  infiimmaitiim.  ipulventofar.  _ 

.  Coquantur  cum  fq.  aqn*  ad  fo'rniam'cafapias'- 

Cum  plautz  pedis  partes  fint  nervok ,  ac  pro-  matis ,  pofrea  admifee  vitellum  Ovri  cum  albuinej 
indeexquihtiffimbfenfu  pr*dit^.j  atque  in  applicetur  &  renovetur 'quoticfcunqsopusvidea 
partedecliviorifitar,noDleviorafymptbmataexi-  bitur.  Hisadhibilismedicamentis.dobrihultuili 
piarum  infiammadoneoririfolent ,  cujus  rei  eX-  tcffarecc£pit,&lociismateri*apparUit,  cuiem- 
emplaal!quot,ingratiamtyronum,hicinmedium  plaftmm  balilicoois  toti  vero  pedicataplalmi 
adferre^non gravabor.  Juveni  cuidam Coloni*>  pra:lcriptumapplicul.EtqUiaparsiilapedismaxia 
viginci  circiter  aUnorum  statis  ,  exdOmefticis>  me  callofti  baecalenti.inqiiofem.foenitocij 
Generofi  Viri  Dn.  Guil.  deFlodorif.Du.  inlLeu  J.  folia  inalv*  &  violarum  incoftaeranti  dfligenter 
&  Wel,  &c.  cum  ex  nimis  violenta  deambulatidej.  foraentavbdeinde  novaculae  JIofitatem  illani  ab- 
'  dolor  in  ipijplanta  pedis 'exortus  e(ret,&  abinitio  rafi.quemadmodum  bblervat.  sjy.Cehtur.jatimtej 
temedianullaadhibitafuiffent ,  auausefl: dolor,  incUrationeparonychisfcHpfimus  Sicbreviinfc 
moxquoquelequutaeftinflammatioi^  Egovo-  P^“  planta  pedis  rupta  yomicajfelicitefevallb  In- 
catus  ,  totmppedemintumorem.elevatumi  &  terini  dum  cii'cacurationematq;ranationem  hanc 
pblegmoneoecupatuminveni.Dolor-adcratma-  occupatus efamjali^uotiesmihinarravitgenetqc 
'Simus,  &adcoxasusquefefe extendens;  febris  fa Domina  deEeudjquendam.exfuisconfahguii 
.cbntinua&ardenstinquietudinesitemjdeliriumj  n^  ex  fimili  morbointrapaucoidiesexrinaurti 
Stlipothymi*.  In  curatione  autem  hurte  in  mp-  foiifei  ^bdrniram  nemini  videridebet.cumjoa 
dumproceUL  Inftitataviausrationetenui,iei  nusilteiUtanteadixi,fitncrvoiuSi&exquifitiB!ni8 
quenti  potiuncula  corpus  purgavi;  .  fcnfuprsditusjutproindegravifllma^rma  ' 

^  Elea.defiiccorefan  • ,  ptomata  accaferer. 


P  1  N  I  I. 


Am  - 


GUILHELMI  FABRICII 
HILDANI. 

Iliuflf  ilTMarpliionis  Badenfis  ScHochlaer^ 

Gs&e,  lncIytsitemRcipablic^Beriichfis;Medico*Ciii- 


GUILHELMUS  FABRICIUS  HILDANUSj 


■  tiemacimodum  magnas  Muii-  obfervatioiiesjmagrid  latore  sttiultisquevigUiis 
dusj  Coelum  videlicet&  Terra,  colligit,^ quafibinonrajitum,fed&‘aj!isquanv 
Ur  divinus  Poeta  fimiil  &  Pro-  plarimis'ului&emolumentoei|£poflint,6deliE^ 
pheta  exciaiiiat  j  gloriam  DEI  adpoftefostransmittiti  EaxitDeusLGptMax.uc 
annunciant,revefende  juxta  ac  T.R.  hitic  generi  ftudiorum,  ad  Dei  gldriaijl 
dodliffimc  Vir,  Domine  &:  amU  &  utilitatem  proximi,  felidter  adhuc  diu  mul- 
.ceiEternum'hojiorahde,ficetiaminmineriMun-  tumqUe invitare poflit. 
dOjCorporeicilicethumanOiadmitaiidaillaDei  Interraraautcm&admiranda ,  quahomi- 
opera,prudentiaIcilicetipl!us,potentia,clemeni  ni  obvenire  poliunt,  lequenshiftpria  revepanon 
tia.  ac  mifericordia,  velati  in  fpcculo  nebis  pro- ,  infimum  locum  obtinet :  Poterit  itaque  audaScr 
ponuntur,  idque  pratcipue  in  morbis ,  in  quibus  illam  fi  vilum  fuerit ,  fuis  hiftoriis  T.  R,  inferere. 
Aquando ,  UtAverrhpes  refiefcribit ,  monftra  Prsterquam  enim,  quod  Sereniflimus  Princeps 
videntur.  Deusnon  finegravilfimacaula,  uthu-  JANUTlUSdRAD2EWlL,&c.illamnonle- 
jufmodi  contingant,  permittit,  nimirum  qub  mei  interim  dum  Bafiles in graviffimo  morbo 
polfit  exulceratilfimo  hocce  feculo  ,  ingenium  circa  ipfum  occupatusfiu;  mihinarraverit, illam 
hominis  in  rebus  divinis  ftupidilfimum,  veluti  poftmodum  quoq;  nobililT.  ac  dofliflimus  Vir, 
ex funefto  Veterno  excitare,  &  adpcenltentiam  Dn-DaNiEtNABORovius,  ejusdem  Principis  , 
itaprovocare.  Admirabilis  enim  curfus  ccele-  ArchitricKnus,  dcaroicusmeusfingularis,  juflu 
fiinmorbiamSoiis,I.an:E,Stellarumquereliqua-  Principis  fui  ad  me  fcripGt.  Cupit  em'm  omnino 
ram',&pluraalia,qu2inMcteoris,mariitem&  ferenilfimus  Princeps,  ut  meis  oblervationibus 
terra  occurrunt,  quia  jam  acreatione  mundi  or-  inletatut ,  8:  ad  pofteros  perveniat.  Sunt  autem 
dinem eundem obfervant, mentem bominisnon  nobiliflimi ViriDn.NAEOROvi i, verbahacc: 
ita,  quemadmodum  prioribus  feculis,  commo-  CIxri0meVtr,  hifioriera  commilitonis  li¬ 
veat.  Redeitaquefacit  T.  R.dmn  admiran-  BERTI  OBORSCIC,  nobili  loconai,niint  im» 
dasillas,  qute circa  parvum  Mundumoeciirruat,  tmciiBeroliniexiflentis,qtiEpromifhlrfivilf  aedp. 


C  E  N  T  U  R  I  A  ir.  48; 

,  Erttinto  ttmfmt^m>nohilataaRcii,(SSena»  hajnsvulnerisjadquaro^opfoIiEenobMimoac  Qhjerv.i' 
^jfummfacratfx  ciapSaicd  Oranfium,  Pa.  doiSiflimo  viro  Domino  NABORoviorelpondi, 
maprafiSidlrumiam  ,  ofpidumiBuJlr.  Ducis  cBssiAn^cjuaraodiifridsBavKhiusltthiilsfusriti 
‘piICOLAlCHRISTOPHORI RADTZirl-  -  perqmfiviiMififfemapographam  hnjnsrdponli, 

L1I  ,PuUtiniWilnatJis ,  ir.ter  lUuftrifftmi  Ducis  fcd  occupationes &anguftk  temporis  id  in  pra- 
ffftiEcfuiteshafiiaasaUdcxtru^ipuiprimicumRs-  fendarnm  non  concedunt.  Valeitaqnevirreve- 
gUsfzBJtcangrtfi:  in  toi^comurfu ^ui  & rol  -  —  - -  - 


irtfji :  tn  concnrfn\  qui  &  robore  jrend^  &  cum  axorcjtotaqi  tamiiia,<juam  mecum 
tinfcmibtum.sStmfetuwUuaume-  falutatuxotmea,feliaifimeTi7edin.RaptimBer. 

qusrumpuritusurmisperugcbaturyhsflsfercu-  nzlS.MajilSr;. 

■  fmfrbocubjisijhrsitulirujcclusyutcufiisferriyjio- _ _ _ - ^ - - 

ficriarisslcs,^«sccrviccmceca,par,cfsrfsr^^^  _  OBSERVATIO  I).  " 

frsmiucrit,firrum,ffHm,hsftu,umcou<iuaffalu,  , 

fcftucafsltemfsPpuipecUhremaucutc' ,  miegrum  ,In  qai,sn  df  qmmcdoprstdtciumiiulnusfer 
ificerpuUtHmfScertbrumrehmjUercturJUeuihi!-  ctput  leihskfueritiperqumtur. 

gmiuiu  (3  nmhus  ^  astms  adhuc  fiUcmfiuus,^  Eaodoarina&piaau NshiUBimo 

poftipu-acxcovpauevajigct .  fcftucamremaseute  DANIELI  NABOR-OVIO,IIIaftriffimi& 

au,cocul<u,cir«cm,jautk.udspahuudjcs^uJj;^  Potemiflimi  Principis  ac  Domini  ,  ©.Ta.»™™ 
acdCafidc caputf,b,frcm,a4scra,us ,du,Ua dc.  R.^2,^,ui.6ucisin BinteDubiDki,acSchlncfco 
trabcrecupsc, ferro affixapu fimus JicaUquamum  Po.ikto  is.magni DucatusLithuSiaBorifovie*’ 

ammoJouficr»musacdub,mauterpalamsmpofi,,^^^^.^^^^^^^^^^■^^^^^^ 

coupSumab«tra^ucpancm.htcm  uc,  duruhp-  Archifricllriovigilantiffi- 

ficm  cvadcrci^usmadmodugcucrofi  e^uojsSus  ■  D.ominomeoin  perpetuum 

potcrac)cupUyrwcChu^aux,lu.u^  otfervando: 

ntorteincidatyiamsLniuhofeiHmt^UrofeobtuhuA 

^mb.cuptus  ,  e^dgcneralernex^citusDHcem  Gutlhelmu*  Fahrkiu,  BildatJUS 

quo  wlletduffm  efi^  Ita  tandem  ai  lllufiri  Comite  1-J  Atfcenusi 
-Tarnoveo  Caftellxko  Lindomtrienf  exceptus  \  ac  ‘ 

fuJfuipftu  triumChirurgorumcura  commijf^efi, 

Ju  dixere»tamen  ut  aliquid  praterfpem  in  homin 

de  quo  conclamatum  erat,ten:arent ,  injlrumentis  aeinceps  acceperam, ,  prseter  illas ,  quas  6*  ■ 

adidaptisiulococoapaus  defiituti  ,  lergoficuris  Calcnd.  A  uguftifuperiorisa^  ni  Berolinidedifti, 
culiidiflrri,a«cd:mcapueharebaifarmeradaao,  quxqueantetriduummifai  tradita  fuere:  quibus 
dum  .ac  proms  humi  ab  aliquot  rdujlis  pediiib.  perle&s  vehementermibi  gratn!atusrum,inpri, 
teneretur  ,  tertio  iSluvixferrumlocomoverunt:  ^^<|uo'^I^JuftfifnmumPrindpcmtuuiTinon,ro- 
quo  pojlca  cx  capite  forcipi  exiraao.fatigume^ue  «morbo  fuo  graviiTimorcftitutum  effe,  ve- 

plurima  mficutoxartilago,  ■ael potius  part-ofis  te-  «iamproamiflacoftafua,  novam  reperifle, 

ttuifflma,  bafsferriquedraugulars,  ijua  hafta  affi-  «  eisintellcxerim  ;  Faxit  DEUS  clementiffimiis, 
gitur  mavnitudinecQronati^harere vifa esl,cu^tde  «^5“™  fua Neftorios  ufqueannos  fe- 

ipfa ab iEin  tergi fecunsretufi f  qnahodie  quoque  i^cicer  vivere, EccIefi2Deiornamentum,,lubditis 
monftraripoteJljnefiHfemUmmisSidlorj^^^  vero  fuis  folatium  ,  &  protegor  acerrimus  cfli 

curruveSius^ac  Chirurgaillius  loci  commendatus  .  ,  E  -  .  ,  . 

(jqmfequeundieclavosbinos^quih.firruhajlaaffi-  Carum»quera.communicafi:i,derard,admiran- 
xum  er  at, ait  erum  ex  naribus,  alterum  ex  vulnere  do,&  vix  unquam  vifo  Vulnere  capitis,cum  tuis  fi  E 
extraxit)  elapfo pofi  quinq^fc;pt:manaru patio,  itt-  ;  gratus  ,  'quam  qui  gradlfimus 

tegre  convaluit.  Cicatrix  adeo  exigua  fub  oculoresl  - ,  mpi  fuit.  V er^cnim  dignus.eft  ut  annotetur,& 
liEla,ipfiintegr0,acintegrafunElioniJ,«tulcerisa-  -  p^^^f^’^ quoqaeinnotcfcat.  A;(i5uoauteraprieci- 
ticujuslevis  vefiigmm  dixeris-,  ab  altera  partem.  pueinilloannorandaarqueofaTeryandafunt:  Pri- 
occrpitio^ubiferricupisexterjit,fignummagnitu-  fingular's  divina  clementia  fimii!  ac  potentia, 

dinisfabaremanftUpJemetrobuJlaacintegrava-  iDCuiusmanufiintomniaKuiomn!apoiribiIia,fa- 
.letudinenu»cutitHr,dcdferem{firmpleEioreBran-  cilia,nihilqiieincurabiieeft:.  Seciindo.ut  etiam  in 
denb-urgico,aciduflrijp.mtsMarchiohib.hr  Princi^  diorUsdeTperatisbenefperetMedicuSjncqucim- 
pib,alttsi»hoccovetu'nofineadmiratio6infpeEluSo  pium&  Chriftianx  charitati  adverfifilmuEtbni-. 

Habes  virclariffim.e.  j  quod  voiuifti :  Si  luce  corumaxioma ,  Dejperatos  non  oportet  attingeycy  • 

%aum  judicas  s  arbitrio  Silimse tua;  eommitto>  oblervet-Impiiim  inquam,quandoquidem  coram 
Ploralcribefenunc  non  vocat ;  reliqua  commo-  Deo.uttiiximihileftincurabilemuapropter&pifi-i-e/»;,^»^ 


S.  P. 

ifblumfbllicitus-,  verum  etiam 
ixiusde  te,tuaque  valetudine  NiijNobililfi- 
^  'Dn.NABORovi.A ‘^.e-  . 

,  otuas  i7.Febriianidatas 
accepi,nihil  de  te  iiiTeIlexeram,ncc  quicquam  lite- 
rarum  deinceps  acceperam, ,  prseter  illas ,  qi 
Calend.Augaftifuperiorisa- :  ‘ *'  *  ’ 


'ir  clariffime,  petOa  fime,  qu3;pIaneinciirabiIiaaVulgo,nedicamab 


diorioccafione. 

titmequemfemelfavoretuodignatusesjfempcr  ipfisMedicisjudicai-.tur.adhibita^ii^entiarefti- 
todemprorequipcrgastdemefisperfuafus.nihil  tuuntur. Cujus reiexcmplumfinguIareantEduos 
in  rebus  meis  effe  ,  quod  non  tui  caufa  velim.  menfesmihiCoppetiadIacumLemannumvidere 
Qpod  reliquum  cft.te  clementip,ac  proteaioni  contigit.  Puer  cx  dyfenteriagraviffima  revela-  p!tf 
mv!na»commendo,acquam  diutiflimcbeile  aefe-  tus,  gangrsrna correptus  fuit ,  qu«  in  fpbacclum  uriam 
""'""".cupio.  Berolini  6.  Cal.  AugufL  convfria,dextrumcrusmvafitdind&ipfumgenu^''^'"'^- 

io  admirandi  fimitatis  ia  jEgro,pr$ter  juvemiem  statem  elu- 


OBSERVAT*  C  H  I  R  U  R  G  .1  G. 


^  c^ercvidercni  *  ammeaotampatado  membri  Arbitror 
negligeretur  ,  bonacamconfiientiaproponere  neris  fiib. 

nonpotaimiormamenim^ta  vivo  {eparetur,ars  Jpin2doruv*^*vi*j.»i*v»u.^i.  ,  utijucu 
jpladocet.  Invocato jtaque  numine  diyinOj&in  liquum,  hoceft  ,  es  finiftra  in  dextram  pt 


ifiibocaloCniftrO fuerit, ficquoqueadlatus®^ 

,  - jj,  gg.  ' 


ip^femoreabiciilbcrure ,  tnasimacumadmira^  colium transfolTurafuifle.  Sicenimaiperaatte- 
tione omnium brevifeftitums filii SEger.Hiftori-  ria.  Oeibphagus,Ipinador(!,&ipfameduIiarpi. 
amintegramaDeovoIentedn quarta Gencur.Ob-  nalisjiimuliatlafuilfent,  AtnuUum  fymptoma 
ierr.  meatum  videbis.  Unusltaquentalteriad  quodharumpartiumvulneraconfeqnifolet  ,  ia 
extremUmnfqueanhelitumfuccutratjChriftiana.  nobili  ifto  agro  apparnjffc.^extuiscolligcrepof- 
cbaritasjabecatqueimperat. ,  fum,quapropterco!lumreae.nonauteminobIi- 

CzterumNobililEmc V!tiet(ivulnUs,4equo  quum transfodumfuiffeiterumconcludo.  Pri- 
fcribis,merit6aChirurgisletbalejudicatumfilif-  mbitaquefuboculofiniftroosilludmagnumfu- 
fe,  in controvcriiam  vocare  minime contendim:  pcripris  roasillie  ,  cui  pars  dentium  inferitur,? 
attamen  diftinaioae  hic  utendum  eflearbitror.  perfoiTum  fuit:  Deinde  inter  arteriam  fopora- 
Veficat,terebri,  cordis,  przcordiorum,  tenuium  -  lemjproceflum  mammillarem,  gulam, atque  afpq^-- 
■inteftinorum,vcntriculi,autjccorisVulnusletha!e  ramarteriamfubcraniOj&quidemadlatuslpinS', 
efleHiSPocRATasdocet.  ,%riimhoc  verbum  dorfi  fflufculos  perfodit  balla.  Harum  autem 
i«rWe,utGAi.tNusteftatuf in  comment. praedi-  partiumnullam  moiremesnecclfitateinferre po¬ 
dii  aphorilmi ,  Hippocrates  fepiusdisit  de  iis,  tuifle  ,  ve-ifimilc  effe  mihi  ridetur.  Quantum 
■  qui magnaex parte.  Ex  neccffitatcmoriuniur,  enim  ad  os  illiid  fuperipris maxills  ,  quianpn 
'telle  GA^no  loco  citato  ,  quibuScorvulnera-  uiqiie  adi  o  durum  ,  hallailludabfque  uUafere 
tumelVieftcnimiUt  tcllaturARSTOTELES.fons  violentia  perfurav.it  :',dcinde  quia  concavum  & 
rite*  i^onnuili  autem  in  iplb  fere  momento  fucculehtum  ,  etiamliabidcumiruminmoduin^ 
extinguuntur  ,  alit  per  boras  aliquot  poftacce-  confragum,  faciletamefipercallumiterumcor' 
ptumVnlnusvivuntjdequovideexemplaplaraa-  aluit.  Cujusreiexemplumantemenfesquatuor  . 
pud  JoHANNEMSCHtNeKiuM,  lib.z. Cerebrum  hicinquadragcnarioquodamrobullo  ,  Scopti^ 


“‘^PS/uva- 


Vulneratumfepias,inquitiGALEi«us,vidim«sicu-  mo.«prporis  habitu  predito  pbfei 
jus  rei  eSempa  quoque  videre  poteris  Certturie  cnimedm  osilludiniplamcapfulamoculiufque,j,. 
t.  Obfervationum  mearum  Chirurgicarum.Ob-  veSe ferreo,  quo coementatii ad fiiblevandoslat,  - 
fdrvariij*  .Quoddevulneribusfuperficialibusin-  pides Utuntur,  cum ingenri vulnere,  maximaq^.  T 
»i»te!ligen4um  eft.  Quacunque  eiiim  ad  ventri-  hamorrhagiadcprc(rum>canfr3ct'umqucfuilfet,  .  ri 

culum aliquein penetrant,  ex  neceflitatefuntlc-  in  conljlium  vocatus  fui.  Ho.c  vulnus  «Ii  per 
‘  thalia.  /Eadem  dillinaione  in  vulneribusjeco-  fe  magnuiii  ,  &  propter  praftantiam  parris 
ris  Utendum  eft.  Supetficiale  enim  vulnus  jcco-  aflePl2,periculofumeirevideretur,intramen- 
ris  aliquando  curatum  fuMe,  ex  Obfervatione  34.  lemtamen,  divinoaipirantenuminefclicitercu*  o' 
Centur.a.obfervarionom  mearum  videre  poteris,  ravi:  IllafoquoqueVifu  :  inferior  tamen  palpe-.  ■,  / 

Profundum  vero  Vulnus  heparis,propterprofuri-  bfa  aliquo,  modo  deorfum  rcfleclitur-  Ollicu- 
onera  fanguinis,quidaelaurnscllvitanoftra,  ex  Ium  enim  unicum  excidit  ,  id  etfi  parvum, 
neceftitate  lethaleeft.  Sic &vena  cava  aut  aliqua  &  notam  hanc  vix  adaquaret  ,  cicatrix 

aUaVena,mtartcriainabdiriscorporisparribus,fi  tamen  propter  deperditum  os,  concava  . 

vulneratafuerit ,  propterbamorrhagiam  ,  qua  reman(it:R«li  /  ^  qua  ofllcula  confrafia,  ■ 
cdhiberinonpoteft,exneceflitatemorteminfert.  quaftjrloexpio^''-^  ratorio toties  terigi, per 
Ventriculivulnus,  quamvisabHippocratcloco  callum  iterum  coaluerunt* 
fupra citato  lethale pronunciatumfecrit, non ta-  Deindevenamjugniaretnihtcrbam  ,  Scaf^ 

™*menexnecefllfatctale  cfler  tcftiseftadmiranda  teriamfoporaiem , minime vulneratasfuilie  ,  ex*  ;  ' 
&  ftupenda  biftdriailla  ,  quam  apiid  OlValdum .  igua  illa  hamorrhagia  indicat.  Quam  pericu» ' 
CrolUum  in  prafatidne  Bafilicsf  chymica  mihi,  lofa  enim  harum  venarum  atque  arteriarum  fit 
pag.S4.1cgimUs',  de  ruftico,  qui  Pragacultrum  fauciatd,  inpuellaquadamGcneVedfianteannos  '  ’ 

adventriculufflufquedcglttri!t,quiquepoftmen-  aliqudtoblervavi*'  Hinc  cum  temerarius  Em- Oi/<rs* 
lesfcreduosaFlorianoMatthis  Cbeirurgo  felici-  piricusftrumamin  Cdlld, cui  vena  jugularis&rier- 1"- 
■  -  -^^isfuit.'  ApudJohannemSchenckium  vusrecurrensinfertuserat.exfciiiderevellct,!!*-^'’”'^ 


triculialiaqudquelegun- 


lrrhagiaadcbmagnafec'utaeft,utanitmnifi-'"’,Si.'  ■  ' 

ilcumlanguineprofunderct,inipraetiamope-£,j,/«.  • 


.  busJoh.Schenckii ,  tum  etiam  ex  raeiscoUigere  vadonum  meafum,qus,DEd  volente, brevipre* 
poteris.  .  _  ^  dibit,fufius  ridebis.  Hamorrhagiamautem,qua: 

^  VulnUs  autem  ilnd ,  de  quo  fcripfiftijetfi  cum  extrafioferro  hafta,  fequebatur,ex  lafione  Vena., 
perle,  tumetiampropterprzftandampatrisaffc-  tumjugulariumiautattcrialbporalisminimefuiC. 
b“'“f?“’cbs,maximumelfet,exneceflita  etamenminimd  fe ,  aufiis  Ium  affirmare.  '  Quis  enim illaminhi- 
*S“,,  lethale  fuiflb  ,  rationi  confentaneum  efle  mihi  bniffet  ,  pracipue  in  loco  conffiaus  ,  ubiitt- 
videtur.  Idveroutdemoaftrem,  partesvulne-  ftrumenta  ,  forfiul  &  medicamenta  deetaht? 
rata  mihi  examinanda  erunt.  Sub  oculo  fipifiro  Latitant  praterea  in  abfeondiriffimo  loco  ,  ad  ' 
haftamaflixamfuiire,  totumquecolluminterpa-  quemmedicamentadifficnlterpervenirepofluilt: 
latum,  &  cerebrum  transfixifie,  ex  tuis  colligo,  addequpque,  quodpartesillaproptcrinlpirati- 


OBSERVATIO  III, 
Vefercufime  capita ,  e^araviJpmaixJcfe 
quata  [jmptomaiihta-.uht  quoque  dcfetut  per 


488 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 


Obr%<-  nutUireulUeammitteituarz  HtatmfanimarSe  Cnmenim  iEginetspro^fitom  nitil  al<ii%ra:-ojr  .  , 

■*’  ^  ftrumijucconnmdiimlmuidujUMdocUhgiircnti  terquam,utexHppocrans&Ga!enifcriptisconi.  |j 

f(ilvebMttirfrfcit^Kiis(iiffediUtifera,un^Ka  pendiiim  condnniret: eum menttm honun an-i^* 0»  - 
imfmtiiaiHfri)jicUb*t>Jic^fteru^uefermaa^i  tbofammretammagmmomenti.mvenerc,min.®“e  4 
MlUref,t^«idimUviJin,acmbruifiiffdialm  qnamfibipropofuiffe.tamcertumeft^qoinqood'""'» 

«Mr/8  wndicatMubo  plHr»imfiifipUtnmi-  certiflmmm ,  un  quoque  ,qu2  mox  addit  Verbar^^ 
msexud«’im4thocecd,m\criber«»,d^«i^’»  teftanturdnquitenim:  Antequam rektafympto-t^^. «i’ 
firipfij^em,^ihtJ^oriaatJpi<MgHM^i(^tmsdcaif-  mataaccidant.  '  Atm&aains&depreffionibusf^-T?. 

e - :^rL — ^aexifiimnpm,  MaU  cranii  fpmptomata  graTiffima  ut  plurimnm^ite 

tutfxnt.ntexferc,  qei  quartamj&  perpaucos  flc  Vulneratos  addecic 


iruperftitcsmanerej  etiam  mediocriterin 
Quomodo  itaque  verifimi. 


tAc»impri!erei,!j«tnim^  , 
ff  Midirek  meloMierefermiHi  cxp 

praxiv  _  ,  ,  _ 

mmeera,mta»taiiytxo^«edpieriefuisfxcert  leeffepoteftj^ginetam  perforationem  adfepti- 
xcx  pinbit  InttrealgD(S«xorme»ixicuttm<ir^  mumjancdeciriium  quartumprotrahere  voluiffe.^'^-^ 

boy^x^xcbipUcmpirM,  (^tcpipfMgXim,  ltaque^inetam(quicqniddicatArantius)ciun4!ri  i 

prtUtixxmpapeJiMxridiUvaiExcellyMkyfxit-  Hippocrate  &  Galeno  confenurearbittor.  Lo-*^,  I 
qHtExaUMeSt^imiimceKjK&emtXaxitxofitlx-  cus  autem  ille  apud  Panium  adjedlo  adverbio  <>«»1*4, 
Nondoiritegrumtcftituipoffe,nullam4uepoftea*"«‘. 
pn  commodum  tfc poptyliEenterofferimuiy  Vttli  mterHippotfatem ,  Galraum^  &  .«ginetam  dif- 
%iirgtCttle«iyDccanb.Ubmt'aiixm  c  o  .  ^  i  . 

.  tuus 

Janus  De  B, 


icnlioUeni  efle  ,  plane  mihi  videtur ;  Sic  enim  le¬ 
gerem  :  C^od  fi  etiam  difcclEt  membrana ,  &  tu 
ab  initio  Vulneratum  noh  fulcepifti ,  ■  hyeme  qui- 
dem  ante  decimum  quartum.dicm  omnino  oflis 
. . -I-  '  . . . . —  ablationem  facete eonerisjSftate  vero antefepti- 

5BSERVATIQ IV  ' 

in  fracum  caharfa  ujsdcema  dfe  quam  iymptomata  '  graviffima.  fuperveaiant*' 
morbi  mmum  feiki  cmficn/u  perfmtun  ^  ab  initio  Medicus  vocatus  non  fuerit* ' 

ubietiamdeinedia  APOLLONLE  .  nuKo modo camen  perforationem  pr^termitten- 

,  'SCHREIEFUE  mtuf,  Jameffe/uadet,^amfiKppocmtesip^^^^^ 

•  .  cinem  terbfnendeoefCj  tnatidaVent.  Sedquo- 

^l^trpclaripmai^ued  Bifimo  cunquefiat  tempore ,  .cumratione&frudu  feri 

Som,  JANO  <ie  BUR-GOjPhiioibpbofommOj  pofrc,dummodbbat,antequamrelata^mptoraa- 
&  Mcdicin^DodorilOngfecleberrimo  ta accidant , intclligit.  Ila enim; quia mOtbiini 
'Gitiihilmiu  EahrumtiiUinui  deploratum effeindicant .  racitdifginetahnjuf- 

S  p,  f)  modi«grosminjmeluicipjend,oselJeluadet.Pra^ 

L  ,  .  '  *  dentis  eiiimeftbom.inis,inquitCclfusIib.5iC.2;. 

Iterat  tuie,vir  aniplimnie5&  aternum  miy  eumquifervarinoftpotcftjnonattingere. 
obfervande ,  Calendis  Decembris  datae,  taii-  tamen  hacinre  ctima(Egineta&  Celfo  confenrire 
dcm24.juniian0biliviropominq|acobo'J<^aI-  nonpolTum*  nequeTuamExccIL ejt eorum  elTe  . 
licrSolodurimihi  traditsefuefe.  Utinampaulo  opinione,  admiranda  illa  &  prodigiofa  curario*. 
itiaturiusadmepefvenilTent.  Libenter  enim  illas  quam  commmiicaftijfidcm  facie*  -.Etiam|ieniin 
ftcundae  Centuriae  obfevationum  mearum  Cbi-  mOrbus  plane  delperatus  eflet  ,  'attamen  polt 
turglcarum,qu*tunctem6or!sfubpr^loetat,ad-  DEtlMtiiafolertia  ,  &inrebusMedicisatque 
junxiflem.  Quod  fi  DEuSOptMax.  vitam  eit-  ChirurgirislbIidaeruditione*prilHnaelanita'tire— 
teriderit»donec  tertia' Centuria  (quam  pr^mani^  ftimtusfuitmifelfusille.  Si  vero  curationem  iioft 
bus  h^eo)  prodire  poffit,minimc  erit  omittenda  fuicepifiet ,  procul  dubio  cerebrum  farevifpfece- 
biitoria,atque  curauo  illa  rata,  &  admiratione  di-  latum  fuiflet,&Kgermortemobiifet.  Coticluv  . 
gn^fe  quoiia6doadniirationenondigna?Moriet  doitaque,lymptornataquamvisadfintgrarifiitna* 
enimHippocratcslibro  de  vulneribus  capitis,in-  perorationem  tamen  minime  efle  negligendanij  •  •  - 
tratriduuos,quodfecandueft,fecarideber£:neq5'  dummodb  vires  «gri  aliquomodo  confient ,  & 

'  permittendum, ut  operatio  ulteriusprotrahatur,.  Chirurgusabaflidentibusipfius«grir.ogatusfDe» 
TirfcrMh  prafettimubit^puscaiidufuerir.  Ab  initio  enim  ■  rit.  NihiIeniinmtereft,Celfivefbisutor,pr»fi- 
€tMu  neglefta  perforatione,  propter  compreflionem,  dium  an  fatis  tutum  fit  ,  quod  efiunicum  *  & 
iX»!»-  autpimffionera  meningum  ab  blficnlisfadtam,  extfemismorbisexcremaadhibendaeireremedja,  -  ■ 

.  augeturd0l6r,&mernbran2mflamtnationecor^  inquit  Hippocrates.  Poft 'annum  ab  accepto 
ripiuntur.,  Hinefebris,  hinc  deliriumi  vomitus,  VuInWe  feliciter  pcrforammfuiffe  cranium  M-* 
I».«.ejo.fpafinus,paralyfis,^4ae/ymptemata.imb&  ginetalibro&capifeprzaUegatorefert  :  fbdad*.  . 
m6m!pra,celerrimefapervenireconfuevdre.Me-  dit  ,  vulnusevtotofaanmfhiire.&cfflnaonem 

nto  laqueAranaus Paulum  repeehendifie  vide-,  habuilfe ,  ideo4ne mirum honeft . membranam “lomH 
tnf  ,  quizftateantefeptimum,  byemeveroante  ilk6mmanfisle-  Ego  undecima  diernorbicnmJilW»' 
decimum  quartum  diem  c^variamaperiendam  a?gerprodepioratohabebatur,craniumcumfuc-^"’i^^*'‘ 
eflenoluic.  Sed  menfemAgmeta  incuria  typo-  cesfaperforatumfuisfeobieryavi  J  bifioriamhic 
graphorum,auteorum,quiolimdefcripferuntli-  receoferenongravabor. 
brma,mutikcamefejCumPortamopknlfenuo.  Anno  15 S^.fcxageflanus quidam ,  &civis 


ipd  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

-profe&is  eft.  Iterum  vale  &  milUes.  Da-  tnfionem(^pfiteeaguam  drcapatpebramdes- ■ 
-^.JuliiAnnoitfii.  tram )  in  capite  reperi.  Poftquam  autem  caput 


OBSERVATIO 
Ve  gra^visfima  commotione  cerebrt 


'xqui  K 


nnxiflemjcatapiafmaqmn  ^ 


mmintrafaucasbor^sfe^uma,^  ' 

Viro  NobiUffimo  atque  Conlultiffimo^  •-  hilcibiindigeffifponteevomuiffet,  veluti  ex  &- 
Dn-  HENRICO  a,  ROSENTH AL ,  Juris  u-  pore  expergefa^us  s  iterum  adftantes  alloqueba- 
triusqueDodtorilonge  celeberrimo,  RcgisDa-  tur,  Scquotquoc  fibi  familiares  aderant,  cogno— 
niat,  necnon  Elcdoris  Brandenbu/gici,&c.  -  _  fcebat.  Manfit  in  hoc  ftatu  per  horas  circiter  du-^ 
Confiliarioprudenriflimo."  as,inv’Ocandc»ab^queullaintermniione,fublatis' 

,  Guilhelmus-Fabricius  Hildanus  adcceluui  manibuj,  mifcricordiam  Dei.  interim. 

^  i»'"  D  '■  tamen  quia  ianguis  propterlm  ebuU!aonem,ma- 

MAgno  animi  criiciatu ,  mcerore ,  multisque  neni  venarum  &  arteriarum  ,per  nares,  &  au->,  ^ 

lachry  mis,Vir  amplilTime,  hascad  te  feribo.  res  continuo  emanabat,&  proinde  vires  profter- 
.  Infperatam  enirriatque  repentinam  mortem  cia-  nerentur  (ultra  libras  enirn  feptem  fanguinis  ef- 
riflimi atque  dodiBimi  Viri  Dn.JohannisBrtu-  fluxit)  tterumloquelam  jfenfum,  atque  inteHe- 
veri  ([quem  propterfingularesiphusvirtute.sme-  fiiumamifit,  &  circiter  horamiecundam  nodis 
.  duIHtus  amabam)  quam  acerbeferam,  vix  verbis  piepIacidequeirfDomino  obdormivit » maximo^ 
explic^epoBum.  Eaautem,prohdolor,  hoc  mcerore  virorum  dodorum,&diipendio  incom¬ 
modo  accidit*  Secunda  hujusm^Bs  dic,  cum  parabilishujus  Academis.Tantaenimcum  lande 
poft  meridiem cam aliis  juvenibus  dodis'^ -extra  ^  frudu  Philofophiam  badenus  privarim,  & 
urbe  hanc  in  amceniBimo  loco  per  horas  auquot  Mathematicas  difeipHnas  publice  pr^Iegit:  ut 
^obamKulaBet ;  truntulis  quin  etiam  cum  ipfis  AmpHBimus  Senatus  Bernenfis  ipfum,.fi  fupGrv  , 
luBATet,  paulo  ar  <*  -  --/'.....i.j  «  ..  . 


,  ^  te  fextam  vefpertinam  fimul  ad  ftes  manfiBet,  ad  Profesfionem  ordinariam  flrie 
urbem  redeunt.  Et  quia  excalcfafti  erant,  an-  dubio  promoviflet.  Quidpjura?  in  ornamen- 
tequara  montem  (omnes ehimirraltiore- parte  tumhujusAcademis&PatrkpaiilatimevafiBer,- 
urbisholpiria  habebanr)arcenderent,  uthauftu  nifi Deo  aliter  vifumfuiBet.  .  Poftridie  4.  nimi- 
vini  vires  refocillarent ,  diveribrium  ingrelE  rum  hujusmenfis,maximacuTrifrequentiaHQ- 
n  corpus  ad  fummum  templum  dclatumf 


domeftici  DEUM  teftainur.  Csctcrum  opti- Tfaique  honorifice  inhumatum  fuit.  Reveren-'  '  [j..' 
mus  ille  vir  ad  ccenam  properans,  quum /ub  dus,  clarisfunusatquedodisfimusvirD.JACO- 
crepufculo  vefperano,,  inftabat  eniih  feptima,  BUS  ad  Portum,hu[us  ._Abademi 


,  capite  in  pavimentum  la-  RedbV  magnificus  (  qui  ut  vividiligenrisfimam^ 
pideum  cecidit,  cerebrumque  adeb.concusfit,ut  rationem  habuit,  &plusquam  fratrem  amavitat- 
protinusfanguinem  peros,  hafes  &  aures  ejece-  jque  promovit,  ita  mortuum  minime  neglexit) 

^  rit,  loquelam  quin  etiam  amiferit. ; -Iri  cafu  porro  veftimentislogubribus. indutus,  veluti  vicari^^ 
cerebrum concufiumfuiBe,teftatur Hippo-  parentis,  funus  fequebatur. 

'  crates  lib.  7.  aph.  f  8.  Quibas^nini ,  inquit,  aH-  ^  Hasc  de  obitu  hujus  Viri  ad  te.fcriberevo- 

cft  ftarimmutos  fieri.  Quod  autem  concusfio  illaindurare  posfis ,  quos  ut  DeusOpt.Max.fpi-' 
cerebri- in  hoc  viro  adeo  gravisfuit,  mirum  pro-  ritu  fuo  confofarijnosque  omnes  ad  piam  BmiKi* 
fedo  nemini  videri  debet.  ’  .Unaquaque  enim  tcrmor£emprapararevtIit,ruppIiatetor6i-'  fe- 

rifmuro,  docet,  qab  magis  vaciiaeft,  cb  prom-  qiumintereft,  fidelium  mors  violentafitjautna- • 
priusvio!amr,&  frangitur.  Circa  defedumpor-  turalis  ,  dummodo  ariteada  vita  bona'fuerit& 
rb  lunsi  ut  idem  G^enus  dediefeus  d«retorns  pia:  atquihic  Vir  fuit  fine  crus,  Kumanus,&-vei 
fib. ^.fcribftjcercbrum  hominis  valde  eft  vacuum,  rum  pietatis  exemplar.  Quis  igitur  deipfius  falute 
cfgb  mirum  non  eft,  quodin  hobviro  (  deficie^  dubitabit?  HisyaleViramplisfime  cum  tuis  o 
bat enim luna)  tamgraviterlaifom fuerit linpri-  mnibus,quosego&Uxor  mea  peramanterfalt 
mis  quia  conftitutio  corporis  ipBus  etiam  ficca  tamus.  Rapriin  Laufannse  6.  Aprilis  16 
erat.  Unde. quoque dilucideapparet,  ipfummc- 


_  BSERVATIO.  VI. 

fuifle.  Ebriofi  enim,  qula-molics,  &  ipforum  De  admirando  dolore  Capitis, 

corporafimul,  &  cerebromplenum,rarisfimca  Viro  Clarisfimo  atque  Dodisfimo 
tfu aliquo  offenduntur.  Egocumaecerfitusef-  Dn.  SEB ASTIANO  MEYEROvB.ejpub.So- 


fem,  hominem  quafiApopIedicumreperi.  .Qui-  lodurenfisDodori  Medico  ordinario  at- 

busenimcerebrumconcuBumftierit,Ga!enivef-  que  celeberrimo. 

»Bbisutor,eodcmmodo,quo  ApopIedici,fineren-  Gaithelmw  Fabricius  HildatiPUi  S.T^V,: 

*  fu  paritcr-&  motu  jacent.  Sanguis  copiose  per  T  Achrimanribasbculis,&tremulamanununc 
os,  nares  ,  &  aures,mprimisfiniftram,eBluebat,  J—iadtefcribo.clarisfimeatque  dedisfime  Dn.  '.r. 
Abrafis  crinibus,vuinus  nullum,  nuliamque  coo-  M£yxRE ,  idque  non  fine  caufa ,  quandoquidem 


mSrbi  per  paucbs  ialtem  aics  ipfam  ihfelUverat 
tiolorifte ,  fiicceflu  vero  temporis  paiibtim  aii^ 
Sus  efl:  dierum  numeruSi  donec  tandfcm 'cum  ad 
iplam  vocatus  effem,  per  iiienfts  tres  cOntiriUo 
fere  tormentisrnakimis  diiaceraretur.  Extra  cfa- 
niUm.aUfdih  erat  doloriftejMqae  certum  locugr, 
&blidebatifedhine&  inde  qmfles partes  iftiuffiS-. 
teris  pervagabatur  s  &  mok  circj  muicuium  teUir 

Ipiam  mandibulam  inferiorem  s  vel  enam  ipla 
mala  &  inferiori  parte  Oculis  S  labio  fiipSiori 
crudelitatem  fuam  exercebat..  Nunquam  auteinj 

grediebatuf  dolor  iftej  &  C  labiuii)  inferius  j  aut 
,  etiam  fupetius  s  vel  hafuria  occuparet  j  mediatai 
menpars  iblummodo  dolebat  i  altera  veto  omhi- 
nb  doloris,  expers  erat..  .Csterdm  Ctli  dbiorita 
auauS  effel,  ut  aliquando nofies  diesque  ejula^. 
retj&  intra  horas  yiginti  qUatuor  >  yfx  per  horarii 
uiiam  aut  alteram  dormire  poffet;  carebat  tam  en 
febri  &  appetitus  noh  uiqueaded  proftratuse^ 
tat.  Et  cum  dolor  j  utGalenus ,  imo  &ipfi  ex. 


OB.SER.VATIO  Vli. 

Ceaiumacisfmm  dotor  capitts,feticeikmfi- 

A  NDR.EAS  POLSTER.  Colonicniisihomo  Ceotimi^ 
quadragenarius  &  phlegmaticus  dolof  eca-  . 

pinstam  acerbo,  tamque immani  laboraverat, 
ut  domefticoruni  fhorum  pCr  cUbicuIum  greffus . 
ScparfussCqu^umvEexuusCalceiS,  &fubfi;tati 
arena  per  pavimentum  ciibiculi  iriceffiffbnii) 
feenonpotuerifi  Videbantur  eHimfibiiqud- 
tiescunque  inaudientium  iri  cubiciiium  grefliis, 
j)^dpereti,£uitcUicefebroinfigi.  MtiltaadM- 
biiitmedicamditaj^c^Ufefexcon^oyindodUs-  '  . 

.  fitni  DnijohannisBreidenbaehiij  .Medici  Co^ 

Ibnienfis ,  quibiis  tamen  dpiornon  cefliviuTan^  , 

iiiS&nm  fuafi ",  quod  &  cUm  cOnfcnfU  e^ in  '«■»“«<»*? 
prsefcntiaiJominfDoaorisfireidenbachiiappli-  . 


OBSERVAT. 

.  _ xesfitjOtmdiesniaaife- 

ftam  doloris  miogadonem  perfenferit.  'Tan- 


cfcm  ekpfoftmeftriSetaceum  coaldcere&con- 
folidari  permific,  &locoeju5  inlmillro  bracbio 


OBSER-VATIO  Vllt 
Ve  aimiribiU  aimohm  &  horrifici 
xJHinie.  ' 

Ad  Celeberrimum  &  Prsftanrisfimutn  Viruin 
Dn.GUILHEL.FABRICIUM  HILDANUM, 

•  Cui  CLAUDiusDEODATusiR-cvcrendisfimi 
-SillluUrisfimi  EpKcopi  Bafikenfis 
D.Medic.  S.  P.D.  ■ 

im  T  liTardtiufericiiliq^fleniJJlmicaffiBihHi^irfri- 
'<”■  i.fii!miJJ'im,exercimtimMedkKm^giim  egere,' 


aadirigcrefied  drjbiipfic 

fanatici  hifionaconfiabit. 

Oiftrvat.  .  f^r^uidammbilitaruffenere  clarui-.. 

circiter  ^uadragimayadf^ictijuidamcelebratione 
:profeBttruiy'V*^eri  bene'^tmyjolm<y:onfcenfo' 
in^HentihHsjdohfcfiramBistenefrhjfjfhamgre- 
diiur  horridi  tenebrof^mfiaoBurnts^jpeBrisJdtis 
'  '  '  frei^tienteJokf^rti^opofareBafemitad^eciit^  dm 

1.  multum fy inopaca J^lva^frigido fudore perfufus ob~ 

'divertensfuturiitinerucomitest^fefivitatufie. 
ciosexpeUavity<jutbuscumaddejlinaiulocueflpro~- 
feBmyaifoUtornmpor&tacKurniorfihq^^ 


fhantafisyfidjis^y  d*  terrificis  imaginationibus  i 
batur,  recrudefeunt  iu  convulfionesytumcolicH 
tis.Viefu^equente  adt 
•ni(^ conflipatumldri  .  ^  ^ 

orminibus  nclyfierem. 

?j>&-fimel' 
evalla  injicioy  pa 

andefeenhumhu 
fentinafinon  filum  ea  noSeyfiddr  fiquemii 
tarnbellbhaheretyutdereditudomumverfisomnes 
cogitaremus.  .Atqui  vero  ferinus  ardor y  cerebro  ceh~ 
c^KS-y  cldmfurrtimq',  retomda  bflisignuulosfi^d- . 
taaSyatqiMercu7:itfiMimationeurgensy(utIqquun~ 
,turHermetici)confiliunififieptumqi‘^ermutav/^ 


C  H  I  R  tr  R  G  I  ,  ^ 

leBo^o^Ut ,  eUm<irih»sJiergm,vociferaticm  Otf.^  ' 

melc^fieSactiUtantiterrmrepercfilffuiUaem-o. 

jai<r,&kr^>»ihiaUeijKinat»kijftmSeirfe?>,mi. 

rifimufilMSfmisrirr^moneoyhortttr.ohf^^ 

ter  omne  expeBationeimpemin  mefiiB6,guliam-^ati- 
hil!ttimanil?!ist^hiarr^ta,ftrangxUnoniiififi'i,.’f‘kim. ' 
cdtitmeramimtiaxr, cj- cirre  dubitationis  ilea fnf.: 
focajfet,mjifirepitufedibusfa3o,domejliciele8is 
profitientes,ocptainmeifibj;diumadvolefent.  Ego' . 
Veip/yvidentiefuffocationispericuloliberatus.eun  .  ■ 

edtcumneutraprejiartt.^huc  Huc  curjltamor 
nmie  lacerartt,accitisdiijmtrohuflisviris,injtgis. 

clemente,ttocifi-ante,ora>ltepthitrde,(ir interdum  -  ' 

dtfiaxtid  nonniji circa  noSiscrepufculu  adfuit, e. 
ferta  cephabed  ndniji  magno  labore  (Pr  operationis  ' 
dificultate,unciasoBofanguiniseduxmus.poflve.  ' 
ndfiliaetjipaulo  quietior  videretur,no  tamen  dor  r'  ,  ■ 
mfjtt,ut&nectoto'morbidecurfu,(unica-vice.ex.- 
cepta,«tmox  dicetur )fedcBinenter  lo!juebatur,cS‘  ' . 

taba,erehat,ijuando^etiamdejerahat.rilteropdfi 

prandentibufprateropiniommevincululiberatus,  . 
e  leclofroSItt, arreptis^ fcabelks  meos  impetu faSk.. 
■ruii^uicJmprehenderedenuofatagebant.  Tandem  .  '  ", 

^tato  die  &  tota  noBtpermanfit  infomnis,  lo^uens,  .  -  . 

.camans,gamtns,voctferans,oranst^\ parum  cthi 
admtfit, potavit  hordeaceam,  arcano  mtrioltm-' 
pragnatam.TandemleBici alligatus,  ndn fineraje-r^ 

fimnocorripitur,  ^oadfilutisdomivincuhs,dor- 
mstans  m  leBusn  deferretur.  Poflfefijuihorames^fifi 
pergefaSus,  de  intefio  furit ,  vociferatur  ,flrim^' 
dentibus,  cantat ,  orat ,  convellitttrnonrarb ^ 

Hac  morbi feries,hachi foria.  .  •  ' 

ldmvenaCephelicafeBiov.em,DiacodmmcumhoritilMi. 
. ’■  '-ifiiuSffomntconctliandigratia.ijuin  - 


tsspriuscapiIlis,caputdecoBionefaperife.-~ 
f,okisq-,humeSantsbusloleorofaceo,vtolMeo,chh  -  '  ' 

'  iofapdfovim’:imoadNepemheosexhibstiop 
ejimus,c!rffe^uentesfeminumfrigidorsim  -  ' 

pertaijuinetiamfuitCephaUcafiniflribrachitsutrS  .  ; 
frMtts-vettafuistmervalhs.  Hccesfimus adSinapt- 

xa..^adpurgantia(utnuncacrtKCljJteriutnftk'  - 
Jionescrebrasfkam)exhibiiim- primis  dtebusSfria. 


tibus  amnibus  i  ccenafilusfirre 


t;  adialfamiticaHelleborim^ieffentidinPtiJanadif 
«  filutaafcendimus,facslienimnegotioomniavorabae  ■ 

morum  copiam  vacuarunt :  at  mllopenitusfruSu, 


^  g,  ,mbf»timtUrcUaine.Vpisf^metiamSfm 
fera  ia^na  dijfoUaU:  TinSxra  item  rofanaa,ef- 

,^Uii:MomniainpejHsih0nt‘.  i&gehant,  vigiU^tfer- 
ti^tfmut^n&ftdefiebanrterr^A  admodum  con- 
^u^esyfergmtefanperfifrore^liaquamcam^^ 
ita  fft  ajfifientesmhiHi  coHtbsfrahioJor^^canHmin^ 
jiardentibHSfeteret,  Tanderafra^iii v^ib}fi,na^ 


bidecHrf^agrotUnif^- 

^ali^tanndsgefiU  t^Hand^qfiefecHmUqsirrettsr. 

'  HahsSiPirclartfims,te-nihiUmie^ 

'ni A  hifioriam,  ^  meintotbdi€f{rf}i&  anxizrAj. 
valde  cantiorem  etiam  reddidit-,  vereorque  ne 
malefcitmaiqmd  in  npBarna  iUaperbfacam^U 
■Oiemi&^earis  venefcitrHm^  incmiame-atiefrir 
^tfenteiA ,  frofeBione  contrdUura ,  Anfam  foiijji- 
'mam  huicmah  dederit  t  Ut  merite  illud  to  &£i6v 

^jSipfocrdtk  a  Medico  bhfervarideheaty  fr&firiim 
cu  medicamenta  longo  ufu  &  expefientia  coprobata 
incajjkm  applicaverit,  l^ale  qatd.  de  hoc  cafu  cen 
feasyfiribe.  Dabam  ^rHntrutiz6i  Majii6iS. 


Ad  Ampiifliirtufrtatqiie  Dof^ifTimdm  \^f  am' 
Bn.  CLAUDiaM  DEODATUM,.  ELevf- 
rcndilTimiatquc  llluftriiTimi  Epifcopi 
Icenfis  Do6toreriJ  Medicum '  , 


Cauilheiinus  Fabricius  Hildaiius  Ii 
S.  P.  Dor  ^  a 

Obl^vationemtuamdeadmirabiliidmodumj  n 
&.horrifica  mania,  accurateatedcfeViptarai  ti 
Vir  ampliifimejfautofjatnicepiurimum.  bono--  b 
tandc,  accepi ,  iri  qua  npiMuilla  obrervafiorie^di-  •  \ 
gna  occurftint  j  inprimis  autem  firigularis  DEf  ii 
clementia,  qui  'plane  miraculosete  cdrifervavitV  o 
ctit  acernum  fit  laus  atque  gloria.  Ego  per  ejUi-  c 
dem  D  E  i  mifericordiairi  firaili  periculo  bis  fub-  n 
tragos  liberatusqliefuijprimO  ex  dentibus  phrei-  n 

iriordiflet,  nifiadftantesprgtinusauxiiiuniriiiht  S 
fubminiftraflent.  ,NondiupoftPateriiiaci,cum'  ti 
mekncholicorobuftiffimo  j  ferirek  vinclis  alliga-  n 
to, medicamentum,  ilio. fecufante,  propinare  b 
vellem ,  accepto  brachio  meo  j  prorfus  iiihil  ab^  S 
Elie,  quinmetrucidaflet,  nifiadftarites  ex  ipfius 
inanibus  me  eripuiflent.  Ab  eO  temporcpericulo 

ago.  Securidb^notanda  eft  fiimma  illa  dive^- 
divtr  iy^i»ptomata,adeoq;  inter  fe  contrarios  e^dus- 


pe^tia  telb^^in  Bc^  &  wprimk  Obf 

quadamdMagi&am^pUflirao  ad  id  deftimta, 

liquando  obferVavi.  In  curatione  eandetn  vidi 
diverfitatem.  Plurimi  enim  nulla  arte  nuUaque* 
induftria-lanari poflunt,  utieventusintuosgro 
fidem  fadtiabireraedia,  quantumvis  pnefianti/n- 

riia,  Scate e^qua  fieri potiiit  ^gentiaj&<x  ar- 
teadh5biu,iuhiipr0fiieriint.  Egoanttannoso- 

teis^ntrarium  obiovavi.  Qn^rag^^usqui- 
dtoircjbufiiiilmusjnecex  bbfcura  familia  oriuri- 


terdichim  fuerit  aMagiftratuarnplifijniQitandeni 
in  graviffimaiii  maniam  iaddit,^cum  tanto  furo¬ 
re  ,  ut;  omnia  dilacerafieti  &  frequenter  fcipfuiri 
ex  ako  prEEcipicafi^:^.  nifi, vinculis  conftriStis 

cianioribusque  corpus,  coniinubferefudoribus  i 
nunc  frigidis  ,  nunc- calidis,. madidum  erat.  .  Ego 
ciim  advocatus  eflem ,  clyftercm  aerem  infudi  i 
deinde  venamin-eiibipdextro  inddi: eadem did 
poft  cceriammondibil  laiidani  in  aqua  borragiriis 
diflbiuti  exhibui ,  frpnterii  j  &  tepora  oleo  rO- 
Ikeo  j  &  violaceo-  inunxi,  ea  no(^e  utcunque 
quietior  fuiti  Poftera  die  ad  fcrupulum  ununi 

Cxtrai^iMeJarizgogiexdecOdoPoIypodiijfoiio- 
rum/CnEe,  betonies,  culcuti,  frabiofe ,  aliisquc 
appropriatisexliibui:  Vomufrbis  terve:  Alvus 
quiriefciara,  quarer^ut  ^.mnquies  fubduifra  fuifi; 
Hinc  impetus  ille  mam^  aliqubmpdo  retnifiti. 
Eadem  diepoftecenam  iterum  fbmrilfcrum  cohi 
fedioni  Alkermes  riiixtum  exHibuit :  qSevit  fatis 
bene  cariodte  j  &  altero  die  penitus,  mente  coni-' 
ftabati  Poft  aliquot  dies  j  cimi  melanagoguni-  , 
aliquoties  reiteraflem  ,  8c  extrad:um.  hellebori 

nigri  feiiaeiatque  iterum  exhibuidcmjitafeftitiii. 

tus  fuit  ,  ut  ab  eo  terriporCj  &  ufquenunc-re-; 
bus  filis,  domefticis  quam'  prudenter  proli)iciati 
Vides  quahtafit ,  ut  ante  quoque  djxi,.diverfitas. 
in  curatione,  horurii  afte^ulims  In  tuo  agro 
omnem  riioviftiIapidem,&  quidem  fruftra,  meo. 
contrarium  evenin  Ex  quibus  j  ut  eriam  divi¬ 
nus  Hippocrates  .monet  ,-iriauifeftum  fit  j  non-^ 
nunquam  in  morbis  divinum  quid,- hoc  eft  alr- 

quidj  quod  captum  htimanurri  excedit,  fubefie* 
Sed  de  hisalks  plura;  Ante  paucos  dies  trada- 
tum  meum  de  dyfeQteria.Francofurto  accepi: 
mitto  exemplar,  quodut  aquihonique  confii- 
iaSi  rogo-  Indufiirii  epiftoiium  mitte  quafo 
M^nopoiin  iidque  prima  data  occafione.  Valri 
Virampliliimei  &  aternum  feliciter  vive* 
Raptirii  Berna  5.  Aiigufti  Anno 


OBSER.- 


CENTURIA  IV..  ■  2,95. 

SintindeBrcslaviammitterentur  i  opei^  dedi: 


^  ^  &vio!emaftcmntatione 


(qaod  tamen  rix  crediderim)  autlitertefdequo 
flmaempiflfe&aded  cofMoseproflimfTe.ntfere  nondufaito)inviamterceptE,antquoTisailiomo- 
'  - - - - fl™  : - -  r., - dadeperditzfaere.  Oinfelkinternosdiftanda 


OBSER.VATIO  XIH. 


Anno  1611.  Juvenem  quendam  Rutoerum 
Gummersbachium  ,  robuftum.&optimo cor¬ 
poris  habitu  pr3Editam,CGloEiiEAgrippinar  fami¬ 
liariter  cognovi.  Ille  cum  catarrho  ad  dentes  de- 
fiuEnte  vexaretur.  Empirici  &  circumfofaneicon» 
lilium  aufflliumque  implorat.  Numerata  pecu- 

10  medicamento  purgante, naribus pulverein  ex 
radicibus  cyclarainis,pipere,euphorbio,&  limiii- 
bus.calamo  inlpirat,&  b^llo  ex  utraque  parte  bi- . 
furcato  inter  dentes  polito,ftcrnuumenta  provoc 
cat,&  pituitofitateper  os &naresextrahiti&  qui¬ 
dem  copiose.  Sed  quid  6t?eademdiefequutuseft 
tinnitus  aurium  moleftus  &  ddlorofus.Porro  do¬ 
lor  ifte  cum  per  fe  paulatim  remiliflct  &  materia 

menfes  aliquot  inde  eliluxit.T andem  odorati _ 

abolitusfuitjuf  ab  eo  tempore  livefvaviflimi,Gve 
ingratiffimi  odoresfuerint,eos 
aut  difcernere  potens  non  fit. 

observatio  XIV. 
Deophthilmugrtviffimiicomptadhpi 
tioae  1  ubittUm  de  tptrtiom  vemru 
juguUrinm  agitur. 

-  triro.cUrifmaat^aeioSlifimt 
D.  MichaeLi  DorinOio  BreslayienfiMedicime 
DoSori  longe  celeberrimo,  amico  lingulari 
ftudioobfetvando 
CmlhetmUi  Fahrkm  HtldanOs 
.  S.  P.  6. 

/~\UidagassS'ubinam  locorum  fedem  fi 

'-^clariffime  atque  amantiflime  mi  Doi _ 

Doringijignoroj  tribus eniinabbincannis nihila 
te  literarum  accepi.prarter  Epiliolam  tuam,di 
ta'&  adifiirandaHerniauterinaimpreflam:  qt 
lJn.D.GeorgiusFaberjCOmmunisnofterami 
inihi  communicavit.  Refponfum  prtEterids  nnn  - 
dinis  inlucem  prodiit.  Aliaspraereaadtefcripfi 

literasdevuiueribusdigitorum  ,  &i -  -- 

quibus  erroneam  doarinamWirtz: 
tubus  fimuISi  exemplisrefucivi-Jias  f, jfiam  mifi. 


rsdptiegraflante  hic  pefte  gravliSma  (^in  qua 
panem  domefticorurameonim  amisi ,  autpotins 
-  ad  beatorum  fedcspr2einid)&ab  eo  quoque  tem- 

indicsprofternijUtfepiffim^cum  gentiu  Dodore 
c  d!lfbrvi,&  cum  Chriilo  eiTe  cupiam-Etiamsi  enim 
ia  praxi  oinaiaj  lausht  Deo  OptkMax.  ad  votum 
fuccedant  ,3?  apud  Procefcs  &  magaat*  noftros 
ineadem,udipiemetme  vidifti,  nc-aftimatione: 
attamen.quiante  annum  vulnus  mihi inflixitjiUud  ' 
r  qiiotidic  ad  cruorem  usq;  refncat,  fe- 

mea,  quse  merito  '  , 

,  .  Verum  de  his  nunfi 

obiterpppfthacforran  fusiusadte  jferibam. 

C«enim  ne  exercitia  atqne  colloquk  noftra 
Chirurglcamtermittam,  enqusiOjquidfcntKde 
venarum  juguiarium  fedipne  ?  perpaucisenim /eSw. 
Medici,  quifedionemharumvenarum  approba- 


.  fufuiffe,autpemtusobfoieviffe,LeonhardusBot-4.^.  ioi 

talius  feriptum  reliquit.  Et  Petriis  Plelantiiius  (e  Petrus 
nunquam,ctiamsiquinquagesimumannumfftatis**^«^«» 
attigerit,  venasjugularesincidiffej-nequeabaliis  ^,*^**i 
fedas  fuiffe,unquam  audiviffe  fatetur.  Hujus  opi- 
nioms  cau&fbrian  effe  poteft  jocus  apud  Gale-  ntfemo, 
numjubihtec  habet  verba  :  Jugulares  tamen  in- «j 
quit .  vtnx  8c  foporales  arterias,  non  fiint  fimpiici,  Ga/e»» 
abfoluto^uemodo,  quemadmodum  nervipfs/e-  $ 
candec.  Peribit  enim  ftatim  animal  immodica  piacUiiL^ 
giiinU  profusione  cnedumiSed  Galenus  hic  non  i.  eap.  ir^ 
Joqidtur  de  fedione  venarum  jugularium,  qus  fit  loratius 
iratioe  ajicujus  morbi»  fed  de  totali prscisieme ea- 

non  venarum  autarceriacumTOllij  fedndvorura  j** 

beneficio  heri.  Pdperam  itaq^Ccum  Horatio 
^UGENio  aficre)  i  fedioneharum  Venarumab- 
horrentaliqui ,  quiaesiUarumfcdioneritepefa-  - 
da  niillum  maliim  obfervavi  contigilTc.i  quinpo^ 
tiusio  inflammationibus  'cuiorom ,  &membrai 
nammeerebrij  Aqjaffedtbuscapitis,  e^acifc 
fimum  fubsidium  fuifTe,  cum  in  viro  quodam  o- 
phtalmia  laborante  (ucmoxfiii^unganL)tumeaa  . 
ara  itj  multis  aliis  obfen^avi. 

SedionematkemharUmvenamiiirit^fieride-  ^ 
bere,nonimmerit‘6mohctAugenius  -  Nisienim  ioctLa^ 
prius  eorpiis  a  rhulatddine  humoriim  expurgi- vcaa- 
tiimfuerit ,  infdixeritfucccffus  \  ratione  enim  /»-  • 
lig^iirs colli StTcdioms  'venje,  qui  ambo  attra- 
hunt  humores  i  &  fanguis 'ex  infimis  corporis 
partibus  ad  caput  rapiuntur.  Quapropter  d 
■  piethora  maximaadfiiCTit  j  pharmaco  expurga^ 
to  corporei  vepain  in  cubito  primO,deiude  )ugU- 
larem  fccare  foledific  enim  fanguis  citea  mecn  - 
branas  cetebri,'oculos,feucesque  coiIcdus,‘pfori- 


Sb4 


OBSERVAT.  CHIRURGiC- 

Asnoiifoo.  qimijaageoarias&ciris  qni<Janl  Sc  fafdaadoiculmnvnlneAconSrina.  ExtaC 
'  f  mnmnpnfisDom.  N.de  Combeinfl^matione-  vena:  E^oneinHammado  ocoli  proanusitare-  ' 
dextriDcniiadeograviterlaborans.titdeVjfape-  niifit,ut  intra  paucos  dies  pkniflinie  convaluerit, 
riclitaretur,&pt«dolorediEsnbctes(juedotmire  neque  abeotemporeinhuncufquediem  ,  quo 
non  poffet,meaccerWt.  ExqnJfita inftitutavi-  bscfaibojunquamhocriialblaboraverit. 
austatione ,  fequenti  potiancuh  corpusespur-  i^qd  de  feaione harum  Venarum  ininflam- 


Eupbrafia: 

Scabbfe  anapij. 
fol.Scn3:& 

Sem.anifiariagij.  .  __ 

Coquantur  in  aqUi.qt  coialura redeat  ad  Juj» 

in  quibus  diffolveeleauatii  de  fuccO  ro&r.MeC  ' 

gij.  fyruqi  roiati  folutivi,  ex  Multis  infufionibus 
Ij.Mirce.-fiatpotioi  -  ’  '  ,  .  .  ; 

Sequenti  die  veBara  in  cubito  dextro ,  incidi, 
&  ad  uncias  ieX  En^inis  e-xtraxi ,  erat  enim  pie- 
tboricus.  Ab  initio  ocubsfeqUeHScollyriumini 
ftillaVi.  .  . 

<».  R.  mucilagihis  fem.  cydonibruih  i  £um  aquJ 
ro&cftextraak  fip  Aquse  Plantaginis 

-  Eu"^Sana|j.  -  . 

.  '  Tuti«pF«parat*  gj. 

Ceriiffae  lozx^$c 

C.Q  ufti& pr^par.  aha  gij.  / 

tiaphurargr.vj.  . 

,Miice,fiatquccoil^rium.  _  . 

Fronti  kqucnsdefenlivuM  applicuii 
k.  farina:  hotdei  fijt 
pulV.  rofari  rubearum 

Mjttillorumanajiji  ’ 
Cortic.granatoruM-  .  .1 

Balauftiotumana 

ihfpiflarigij.  ■ 

.  CuMaquapiantaginis,betonicsE,parum_quea^ 

cetirofacei  fiatcataplafma ,  quod  tepide fingulis 
diebus  bisappUeui.  .  ' 

Nc  autem  cataplafma  ilve  defenfivum  boc 
ficcahdoj  cutemqueeontrahendo,  affluxihnem 
huraorurtiadaugeatifindone  autcarbaibaquarej- 
laccamadefadocooperio ,  Sctepide  appllcoio- 
mnia  tamen  (ut  viftus  de/cnilvied  melii^  ad  cute 
-  pervemreibperatiori€squefu^exequjpoflit)ma- 
didautfintjneceflc  cft; 

Secundadieavenaefedioncincubifdfaaa/e-^ 
qpentes  pilulas  urde  voraret, pratferipsi* 

.  R,  Malfepilti!arumlucismajorisaij\ 
''Aurearum  9j. 

TrochifcorumaUiaodalgraQaiiii* 

-  OL-fcenicuI.  sut.fex 

Cumlyrupodeficechade  j  formentur  pilulc 
quinque,ihvoIvantur  pulvere  cinamomi.  . 

•  -  ■  Sequenti  diepoll  fumptas  pilulas  paulo  ante 
prandium,  latiori  vinculo  debito  modo  ligator- 


corenimSeiTcnumihagrumLugdunenfem  ^  ad 
nobilem  quendam  juvenern  Polypo  laboranteroj 
itautmihi  properandum  fit  AntetriduutiLve* 
nerandum  fenem  illum  Dn<»D.PeDotum  invifi,is 
Shte  annos  quatuor  inGalliam  abivitrfed  anteda- 
' '6snien'“'.sYverdunumredut,ubiSenatus(ctiarr^  . 
Tuum  habeat  jVIedicum Jipfum  iterum  benigne  re.<  . 


prandium,  latiori  vinculo  debito  modo  ligato  2- 
^’co|lo,&  ili  oppofitam  feftiopis  partem  inclina- 
tocapite,  ut  vena  magis  tcndereturjfcalpellove^ 
nam  fecundum  longitudinem  incidi, fenguinisque 
adunciascirciterfeptemextraxi :  Deindepuivil- 
lum  ex  ftupis  fabricatum  j'^nec  non  albu¬ 
mine  ovi  madefecEum  ,  p.olvereque  no-. 


OBSERVATIO  XV*  ^ 

Ex  iptem^ejhva.  kchrymemne  fifitfio  tno- 
ttila  dexsrs/ukrta,  _  , 

^^Atrona  qiisdani  Ba&eenfis  pia  atque  hone* 

conlaiiguineiS  filis  rani  acerbe  ferret  j  utperdieS' 
"aiiquotcontifiub  lachrymasedunderetj  tahdeiii? 
fubito,  &  quidem  una  nodte  vifu  de>'tri  oculi  pia-'*" 
h^  privatafuit,abfquc  dolore  tam'en  &.infiamnia— ^ 
tione*  Ego  a5iJuniiatipo'i^t4.ex Ailatiare- 
diehs,&  Bafilcam  tranfiens,m  cohfilium  vocatusj’ 
&aDn.RlIDOLPH0  URSTISIOpharmaco- 

-  p<£0.exercTtatifiimdadipfamadduia:asfui,8dfaf-: 

^  fufiOnem^fivcjUtdicuntjCataracbmfulacQlqrisi- 

fuboriripo]Te,videmuSi  '  ' 

^  Observatio  xvi. 

'  mnovoqusdamznftrumento  .  tndeponendk 
i  CmtaracikutUipm* 

-  7  biter  ciBteras  difficultates  >  qu»  ih  deponendis 
1.  Cataradis  occurrunt,  fequentem  no  minimani  <?*J» 
*  •effecxpertusfuminimirum  quod  brachium  Chi- 
furgi  ex  longa  ifta  in  altum  elevatione  defatiga- 
tura  vacillat, s2  manustandem  rremitaprscipuefi- 

Chifurgumfeaem,pium  ,  &in  operadonibus ' 
chirurgicis  longe  verfetiffimum  Dn.  Came  p. 
meraorisfamiiiariter  cognovi:  Is  in  decrepita  ar¬ 
tate  3  beneficio  perjpiciili(qaqd  tamen  periculo^f^ 

-  fum)  CataraSas multas depofuic.  Brachium|iir 
tem ,  quia  tremebat^  fervum  autafiquem  aHiiin  ex  - 

-adftantibusfubievare,acfuffii!cirejubebafi  Sed’  . 
quomodoidfinepedculofiebpofiit.nondumvi-- 

pore  vacillant,  quam  ipfe  Chirurgus,  &  prius  iyn- 

-  cope  corripiuntur, quamipfemetsger. 

i.  Hanc  porro  ob  cauflam  fequens  inftrallien-  , 


Hqicmllni 


adpcnlttoi  prosiliens  ,  ipsiinfixumfuirprofuni 
jJins.  EgopoftdicsaliquOtacccrsitus.exinferU 
oripartepupillz.ubiirisapparet,  fcoriamreperi-. 
Macula  emm  nigra  minima  &  litetam  han^ (o) 

Viaexcedens.-j-beB-eibicpnipicipotuiti  DoIot 
aderatmaximus  ,  &fere  continuus  ,  przcipud 
claufo  oculoi  Tiinr  -  J 


QuodfiGKirnrgusKgr 


Chirurgus  divaricatis  quoque  propter  noau-inpr 
:amno  ubiC.n6tatumefl:,infi-  res.  Cteteruirt  qu 
leceffeeft  ..utChirurguszgro  omnemqueinduftri 
j  ideO  Cbi  pulvinarfubfternat.  femcl,imbtcfqualei 
;r  in  iedem  propriarn  aptamque  ncmqUe  centarem  ^ 
nnecti,fi  opus  fuerit.  Chirnr-  didi.  Tam  eiigui 
rdiSo  fcafnno  uti  nolueritjfcam  profundd  infixa .  ut 
i  haberepoteriticdera  3  eiqueJ^io  modo  extrahi  j 
mentum  anneaere»  ,  Anfeoi- aSqUb  inftrumenn 
a  anncaendura  cftififtrumen-  niotum  oculi etfodc 
,  utiin  procedenti  figura  appa-  fimu!  &  inflamtnati 


tilludqqoqu 


'  Sc  mcdicame 
Iter  femtl  atqi 


ipiz-r  ,iinm,&i 


tiicamnoproiSniftramanuoperato-  rcmanferuntftatu.  ,  Tandemb 
tdatumeft.  Sivcrbdextrainanuad-  Occulo,  maculaintra  paucos  die 
operatio  occurrit,adaltcram  partem-,  ledatusiuit,  peaiitusqueconval’ 
i.DOtatum.inftmmentumaffigendu  culiautemdeicriptiohoceft.  , 
beneficio  ckviEmotaOjexferrofa-  R..  Radie.  Aithzo  mit 

isculpistorculataeftjcommodefiet.  cohCHfe|j. 


Observatio  xvii. 

'irrUittattmfixdig'tvtfpmes,lesgoii 
mtiiiuos  dolores  txcitoi,& qmhaste- 
mediU  Undem  remoufaiu 


Incidantur 


-  ^^8  O^s  E  R  y  A  T.  C  HIRURGIC. 

OBSERVATIO  XIX.  :  °^ '*•  • 

appUcabamterqoaterqjindie.  _  ji,pr4antiifet<:teimfJluUUchrjmaU.  » 

_  - .  -  '  p^oxaMiUimciuqiiediiSiijpmi;  .7 

Bii.  i>AULO  OFFREDO  Medico  celeberri- 
OBSERVATIO  XVIIE  tno, amico fingukri, 

,  fyiMrMsFehficmsHM^tniisS.P.D. 

J>eftmbi^MsinfixitxtriatMi>  o,y„bpmcfoinniumrpemB.t«/.. 

fu^fekigtmcarattoxe,  (^gj(.^peaat!oncm,cIariflimeatqaedoaiffi-"^»»  • 

^  meDn.Of?redeijuVeliisi!leCoppeticonvalaerit,o’^3 

/\U®fymptomataoraviffimapoftfcommfer-  ’  inaecim  adte  fcripfi.  Abeo  St, 

Virfa<ba,iinfiKam^ab.nmo  negleaam.ea-  ™™«ac«piUteraS ,  adquasL^^^ 
Orta,pra,cedemeobrervationedec!aray..  Nane  ^„;fi„„„ainieFrancofemn^ 

rimilemferdarfeaumjq^61ioDn.SamuebsZc-  ^  ■  P  j  ^  P^j^f^ribendisUteris-meoccu-  ' 

BendersPacridiBemehfij&protemporeprrfe-  ‘“XLreddunt,obfuiffent.  Adqu^ftionea 
aiMilduneofisprudeliuffimi^cid^F^juogere 

;  ssfss:?i-|ss 

,,  cillo flniftroinfigeremt.  Parens qtiiih proximo  v  ExEMPtU*»  I. 

piStm».  cobdavietatintelligens  ftrcpiyum  (-pnerenimex  Honefta  quidam  &  pia  matrona  Laufaniiett- 

iauinterramrecidit)accurrit  pueruniquefolumj  trigiotadreiter-annos  nata.&uxor  Magiftri ti>tM  . 

fedfemianimeihreperitipfotinusqqeipfumadme  biicokileProdeuirobufta,  fedhumidiffimpee- «J!»»»»-. 
adduxit -Oiulumcuminfpexiflem,granumuhum  tebropridila.cuminflammationeoculorumfe-'"'”^^ 
plumbiadlentisferemagmtudinempalpebrafu-  pijEMe.jdoiore  xerb  capitiscontmud vexaretur, 
periori, ubi crineserjimpunt, alterum adnatiinn-  tandem  qUoquefiftaklach5malisindeXtripeulijfc,jo,B. 
Sum  Cepeij,& quidem  adeo  profunde,  ut  vix  vol-  cantho  exorta  eft  »  eacuitiadariubs  circiterduoS 
CuUik  fellis  extraber'e'.po{remi  Extrado tandem p!um-  jcgramexcruciaffet,tandema«hoi598.meincon-  qft' 
bo.oculo  coUyriumannodynum&repellctisiu-  .f, lium vocavit. Purgato eorporcjreliquisque uni- -.<>£- 
ftiliavij  &applicui,  oculuroquediligenterfafcia  vt-rialibuSadhibitisi&cOlIyrioapprDpriatoquo-  ;■/ 
clatifi.  Frontem  oIeo,r6ikeoinunxi,deinde  de-  adieinoculum  ihftiUatO.fctaceura  nuchte  quoq;  ^  " 

fenfivumapplicuialteradiecorpusfyruporofato  adhiBui.  '  Hihc  dolor  capitbnoii  diu  poft  ex  toto, 
folutivbtparumq;  pulveris  feni,  in  decodo  agri-  ycniifit,&fiftulaintratnenfcsqnatuorpIeiuflime 

monKjbetoniciieuphrafiatdiflbluq.KpUrgavij  fanatafuit.  ..Vivit itiatronailla  etiamhuHc apud 
&qU6ttdiebkocdocollyriumappl|cui!  ficintta  nOs»neqqeabeotemporemq^aradefiftuia,aut 

ente  (ymptomate.  ,  Hinc,videinuSiquam  ntileine^  ijlaipfametcoram  marito  fuO  mihi  retulit  Ab  ini,-  J«».  ■ 

.  ..  ,  dicam  neceffefit  j  ftatiUiabinitiomOrbiipfius  tjoautemperdieSaliqnotrctaceum,quemadtijq- 

i,  cauffam,  fi  fleri  poteftjaufferre.  fjuodfiadho-  ^um  AreliqUaVulnerareCentia  .aliquoniodqfibi 

fasaliquotreliaum.fui(retplumbum,procUldu|.nioiefl:umfuifferefertj-.deiudeverbnuUumjn- 
bioprtcskfiEintumUiflentj&plumbumardius.  ;cbmn,odumattulifre,itaqnidem,utetiamremfa-:- 

membranisinclufum^lTet, necante fuppurafio^  miliarem  iplamet  quam  .optime  adminillrarcpof-; 
iiem  extrahi  pQtuiffet ,  interim  autem  varia  peE-  fct.IntertiumaUtemufq;aniiumEtaceumgefta-  A 
culofiflimaquelympton'atajimprimisdolor,in-  yitjgcdiutius.utiplametafErmat, illud  relinuiffet, 

EaUimatio ,  phlegmone ,  Bd  fimilia  pertimefeenda  nif,  per  fcjxit  aliquando  fieri  confuevit, per, itus  ex- 
; fuiffent  IhvulUeribusfciopetprumidfepiffiipd  fJccatuffl.&cicatrixindnaafuiffet  .  ■  *  , 

■  vidijin  quibus,fiafainitio  extradio  globuli  negK-  Ikboravefatautemf quOdahUOtatiOne  dignUifl  S,o»>h- 

■  gituf.utplurimufflpofteaffuftra^oiatChirur-  eftjmatronaillaperannOsaiiquotfluxumuliebrij 


CENTURA  IV'-  299 

Ohf  19  p^^efiiCarmhjnt^nmchrcKmjMmtih.famsreUUi^^  ipv 

°*ikria.7idebanmr,oin!0£iinfu!t,  {i^sh^<^Qfmct^^cujxsretcaulfamJareJifa  efi^diceim^'ua^oremit^  ■  ^z'o* 

-  cprrapi^imAt0ttinAiuraagendi^im^ac^^^ 

:-  txdinentshtznuijfetUt  konif  in  corptu JoUda^maxi- 
Q  m£,Jirm£^cZpaginis,^uaUos,.agere potucrit^car- 
la  x^interim pari[b,fxi  r»oUuie(S laxitatetdnto  ho- 
n  fiivetuuudentib.acdeUt^iSeji4i''Oimliberotxas- , 
a  itH  tpfi  coceto  eludentib.  tjua  rattoe  vidempu  inter-  v 
i-  dmn  afHimixe,^updtKirapartmmten»ieate,jHnt- 

T»a^prpinde(i^ivitAtepoll€t,giadixfntaUdvagi-  ^v 
xdlsipuari.Sibi'u^qmahgnHtUuvaporemoSi 
debellaret^cex  objeSitm  reiitfxispartib.  magis ** 


appUcai,  ulcus  vero  eaqua  fieri.^omittiilj 

N  muDdificavijOCuIoeoIIyriuminftinavi, <» 

denudare  nolui,  cum  efiem  incertus ,  an  &  _ 

loco  caries  rube(ret.ConvaIuit  &u{quc  nuncopti- 

-  His  omnibus  confideratis/peronobilemillum 
virum, methodo  i!la,qua  alii  fanaci/fterunr,  etiam 
ianari^iofle-,  neque  fetacram  a  me  propofinim  in 

■^rum.  Intra  paucos  diesNevioduhum  profeiSai- 
rus  Tum :  quod  fi  aliquid  referibefe  tibi  libuerit,  id 
adD.R.udoIpbumWagenerura  ,  ibidem;Pr«fe- 
^um,mitterc  poteris*  .Vafcvirclarifllme&ami- 
corumoptime,cumtuis6rahibus,quostecum  ex 
animo^Iuto.  Raptim  Laufiinns  5.  Martiii$i4V 


NOnfinemlaptatetUasperle^  ,  virexirme^ 
qntb.  te  feinixinordixariatmpraximira- 
hiliu  (3  natura  fartis  operu  indagatore  prodere 
/>*/«•««!»- 

medMtif.Ketiiro in  hac  xf^  diem  refpmfam dis- 

Jtftiyfin-gcCftpatioKeSiUindfii.fiibinde  detraxifenu 
ttrUa  Dyfenteriam,^xanireferteo}ffeSlayiumhabHif. 
J^^”*tnanem  repentianm  crxris  dextri  da/oremy 

.“d-  ?*' pofig^igrana  exceperit, iUu  ' 
fuiimit  ligni tjKtfftS,  PS  venenati,  utfapefit,, 
teefu.  fiitredi>ieobtt9iiijfesneceJfeeJl,HndecxmitatHraia 

maUgntillacacMhymtare}ixrganda,ntilUopead- 
iKtafxerit,faS«efi tandem  tliitadiri,a„iin  crm 
alteriim,icheremalignd,tenmgimafcilicet.teterri- 
ma^  dyfenteria  humoris  portione,  per  mefartum, 
q«od.i  lamiis  orttttr  in  ipfos  nervocmttfcxlos^  lii- , 
hares  tr*nims^a,atip^  hinc  velat  moento  ad  imu  ufi 

jtadi  veuen  ■t]itatL,farama  cam  ejfet  daxamp  aSli- 
vtcate,emtoscracigt!esfiiimordicattee,inpartiiJU 
liste«dinofspS'torf^tri7iexcitavir  ,  «ttandefiH 
vitii,  parum  doloris  virefolatts,  partimk  venena- 
UmaleriaJiiffocalis,calorisextinSioibidsmfaife^ 
^Hittajil,ande  totam  tUttd  membrS, gangrena  cor^ 
reptam,  reSe  Pi  feliciter  a  te  amputatam  fuit, non 
ohflantefummaagritmheciilitate.  Nameertho 
cafaatthene  monet  Cir^.!ncertafpes  certa  dcfpe- 
w/Vj  radone  potior  habenda  cft."' 

iaamporr'o,ynam  defcriiisysi„  femoris  k  nata- 
5  '•  rafeparaittmem,mirarifabit  ena  tecum,nolam  eo, 
^nodfimplicuernatara  ot  vita  carei  '  " 


tii.  ta, 


,  impatiens  e fefoleti  feram  ^a 

ea  pars  isfemore,qaa  raucs  fua  eSpoftionisacist 
peramsnti  Vapori  idi  venenate  pri  aliis  obfifit 
pojfe  videbat ar,  ea,  ia^uamsfelagangrandperpef 


ejfepotefl,yaedais,osipfn.m  illtco pofPmemhr 
pmatienemailiyuafaipartedenedatam&prcmi. 
nens  apparatjfe , partti. fcilieetad-jacentibusabilltt 
corpore  vera  np,lr,u,  mox  fatara  feminaria  infe 
Ubente  ,  recejfam  P$ liberatione jdaffeBantih.at 
hicrarfamnaturt  ,  licet dnaiil-ireifafacitatem  pf 
providentiammtrari liceat.  Hincetiam-certiieltcis ^„,iram 
argamentamadverfm  eos,  yat  membrum  demor-  dmortui 
tuamin  tpfa  carne  putrida  refecare  audent ,  utpote  in  carne 
^uiaaturamreUeagentemimitari neUevidxntartb‘“’‘da  . 
nee  vere  placuit  uxijiiam  mihi  talis  epinie,fuos  et-  ' 

iamftajfertcresfrautoresr,  habeat,nonebfcari  ni-  “  — ' 

QififfieBatadtudixfifiulalachrj/raaiiihrdn.  VifPuU 
dame, iodum, nebil, Germane  ateprerefitam,ea‘f>g’«^^ 
txet.cUJ!,ceramfcrtptorumaathoritate,atipuidem 

athitrer,nen fulciatur,  tjui omnes  eb Utins potUTt- 
mnrnintaliaffeae  o$svttinrtt,manuMeptin par¬ 
te  affiau  curationem  reyairunt  .-'nihileminssi  ta- 

mencuminhacmacurat,oxe,yuam  apudaliosio. 
de IX  cafu feliciter, tit  refers,infitiu{fii'nihilnotem,  ' 
<}uodigrumnonmagnopereiuvarepelftt-ddeo,ui 
Jpesettamaffulgeaeyuepiamfere,utcaujfadn(ecei.  • 
denteplanefemota,centinensipfa,  pg  yuicepuidre- 
licjXKZP  efi  nsaliy  xatHrd  dnceipr/>baty^  viSiia  ratio- 
ne  comite ,  tandem  dholeatur^  in  hac  prajertimfii- 
.rextipi  vegctajegriatate  ,  idiir co quin fe. 'is cieret,  ' 
tuaptfmluat  ,  per  me  non  flabit ,  poflquam/cii.  , 

licet  hac dereplur,bescoramegerimus,quodfr.tu. 
jum:jperopropediemtucadmiacceffx,minunciai 
tuisadme.  :Initrimvale,meq^lutamaKtiffimum^ 
quedfacis,vedama.  Gc)teva\6,Aprilisi6n,.pa-' 
tplurtmampermettbtfalulemimpertitur. 

OBSERVATIO  XX  " 

-btukert  maligni  &  cancrofo ,  circa  radicem 

lingua.  ,  -  ' 

ViroAmpliJJtmoacDoatflimo 
Dn.D.  BARTHOLOMjEO  MERCUNOj 
MedicoPalatino.&Lignanoionoeceleberi  - 
rimOjDomino  St  amico  plurimum 
lioriorandoj  ■ 

Gmlhelmta  Fabricius  Hildanui 
S.  P.  D. 

^^VirampliflimCjScarternutpmihidbfervidei  . 
exhilaravit  Cplurimum  autem  cirede,  propterami- 
atiam  noftram  me  exhilaravit)  tantum  earum  le- 
Q:io  me  conturbavit.  Exemplaria  enim  tertis 
Genturis  obfervatiohum  iiiearum  tum  tema 
poris  nondum  acjeperam  >  multo  minus  in- 


C  E  N  T  tl  R  I  A 


Pinnato  corpore,ielac6nmnnch2applicm. 

Capio  cttcaphan  ex  J^oeniibBS  fimpUobus 
ptsparatam  appUcnimosi 
tMlcifrf  R.  floram  Betonka 
a!*[^  c.l 


t>if.  ifr. 


Saiviz 
tofimnni 
iavendubcanp.ij» 


taryopKylloruia 


ftyracfecakmjtem 


nigella:  Romana:  an 


-  ContuiaOmniaj&feiquilitepuivcrirata,  'ex-  , 
pipiantur  bombate  pexo  ^  &  cum  pan  tio  fcrico 
carmelino  fiat.  'cilcupKa  interpundim  tonfaraj 
.  protramoobducendo.  jEiifceadminiftratis,  je- 
grum-iterum  fei^uenti  pdtiuiicula  expurgavimus. 

k.  decodi  comniumspedoraliS  cum  fe.mini- 
busaiiisi,  •  . 

nielonum,citri,acfetofe,addc 
pafiulatuni  mundatarum 
prunorumDatualcenotum  ana^j* 
fub  finem<lecoi^poiypbdUj6£ 
vifci  quercini 

.  feminis  cartbamiaha^Hj. 
foL  fens  mundatorum  giji 
fem,  malva:  gj.  ' 

jFiatdecodioad  Jiij,  ,  .  .  .  ' 

In  quibus  infunde  agarici  trocbifcati 
rhabarbari  fi. 


intindo  uU  s 

ccnifli  iota:,  cornu  cervi  tifti&pri^arati 
pulveris  ranarum '&  .  ^ 

gamrnarbrtamiCa.  praparatiana 

.nist^doniqrumfadz  'cum  aquisfupra  defchptisi 
fiatinftariinimfenti.  ^ 

Hac  obi^ervata 'methodo  i  &  adbibitis  medica- 
-  mentKjmabgnitasulccnsbrevicaftigatafuitjf^^  - 

§:grum  moram traxiffemi  &uIcU's  vereadcicatri- 
tem  per^niife  j,  ita  quidem ,  -ut  res  tam  domefti- 

dbmummerecepij&  qua:  pr^tereaagendaiCIa- 
riffirabMedicb.Dn.D.RroBiNo  i  &Ma'gifi:r6 
Glaudio  l^ENNiNb  perficienda  commifi.  Sed  Mhihmf 
quidfit?  Poftracum  abitumclim  Sgyrta&cir-Wrww/i- 
cumforaneus  ^uidamBellltium  percurreretjtnul-  **^*‘*^  _ 
ium^ue  &  adcbslum  uique  (utbujufraiSdiihipb-  &*'***”• 
ftores  facere  cbhfuevere)  ifecreta  fua  extbllcretj  -> 

^gro  addudus.fuit,  Is^cceptapecuhia  »  cum 
prKterintenabntmhiediciatqueChiturgi.igrb 
....fuaapplicuiiret,tertiop'oftdieha:- 
.  ex  ipfo  ulcfere  adeo  magna  cbnfeqUu- 


landalicitrini  anagrahalex. 

ili  expreifibiic  diffolve  diaphceuici  & . 

bohfedionis  hamechana  3j  fi, 

.  feleotuar.diacarthami  gji 
fyrupirolatifoIuavifimpl,|]\  , 
Mifcefiatpotib,  ..  .. 

.  Qua  expurgato cofpbre  i  adhiimbrisaixa- 
biiariiacrimoniam  arcendarn-.  ■,  ferum  ladis  cum 
fyrupo,  violaceo  per  dies  quindecim,  &  plus  e^ii- 
buimus  vinum  dbcbdo  veronicz  j  &  agrimb- 


rofarum  ana  |ij. 

.  meilisrolacei|j. 

Milce,fiat  gargari{ma,qu6  os  fepiflufteablua^ 
tur,&  fiphone  in  iilcas  ipfiim  injiciatur^ 

Poftcafequens  pulvis  beneficio  follis  ,  j  uti  hic 


cornu  cervi  ufti  &  pr^parati  ana 
Mifce,  fiatqiie  pulvis,  qui  fiftulse follis irrlpo-^. 


CLAubius  j  in  ipfa  hora  exmdus  fuifiet  igcr*  ' 
Hinc  maxima  cpnlequiita  eft  virium  proftraiibi 
Cum  denuo  advocatus  eirem,noh  folum  vires  mi- 
hini  inmbdumlabefadatas  verum  etiam ulciis 
priftinam  fere  m^ignitatem  adeptunl  elfe,reperi; 
profuridurh  item  &  fordidum  erat,  tllceris  qui¬ 
dem  malignitas  blandis  &  benignis  illis  luperius 
’  ■  **'  '  itafuiciiedhurnidu 


podfet ;  itaquid.em,utnondiu  poftahimamfuairt 
DEoreddidefit.Quodfanemi,rumnbneft:eratc- 
nim  cum  ratione  cohftituiiohis  cbrporis,tum  et¬ 
iam  fehedufisfiipra  moduin  exteiiuatusitanta^c 
eopia  fanguinis  ('qUeraadmodum  Chirurgus  & 
udftantes  referebant)  effluxerat ,  ut  vix  credibile 
fitjCbrpuicuiumUdebexileitqjextenuatiim an^' 
copiafangiiinispofieelleprsditum.  Verifimile 
autem  cftiEfiipiricum  illuiii  (quicquidpro  defcri- 
fione  fua  adftantibusperfiiadere  voluerit)  medi¬ 
camento  aiiqUo  acri  &  crodehte  ufum  iuiffle ,  car- ' 
hemqubad  ramum  aliquem  infignem  vehz  ju¬ 
gularis  interii*  nbn  tantum  erofifle,  verumetiam 
priffinam  malignitatem  ulceri  iterum  indaxilfe,  - 
Hilce  vale  Vir  Amplifflmej&Gcnefoium  ac  Stre-\ 
nuUm  Virum  Dn.  CeitzcofflerumuGeilenbacb, 
pominu  in  Haunsheim,  &c.  totamq;  ipfius  fami- 


302. 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

,o.Sea,qiupareftj:eVerlck&lma.Dn.D.Me5reras  <d,€roitnti>humorisvchem«ucxtd»&Hr4«it.  . 

^4  ,tR-«Ali“SoIodarenfisMedicus,acDn.  D.tlr-  W-  s( 

“  ftifius civitatis  Medicos  ordinarios,  gn»^t^cacccthea,nme^io,gU«d^,^Hc,aBi 


plorimumpermei^utare jubet.  Iterum vaiecum  ,■  7"  \ 

totafamiliatuahoneftiflima,quamtecumexcor-  « 

defiluto.Raprin>Bem^vc^mn AOg..<i.d. 

AiemtiemVtrumitnfhpmum  frbJrS,  HocoaffcaoUMtriorAttmbUinavi 

ptjfjcriptui».  ^  fceriivextrtciil«m,hifiir,6i«em,cUmfiirtim^ii_ 

AdoWervarionem  tuam  deinfomniis,  «era-  fefiinfinumtem,  a  mcipiem em Jh ferioris maxiUt 
planonoullainraemctipibobiervatajviciinrate-  inferiori  fer  contagii  legem  iCariemfmgritietny 

cum  communicare  cooiKtui:  Verumnuncpro-  etfaturamtandemommam  ojfmm capitis fHtrilt. 

pteroccupationesnonlicet.  h.msfia.ccssvdsct  fictio iavoivamy 

meniesinciytaRcfpublicaBerhcnlisHclvetiorum  Abitu  tgittsr,  ut  ab  ovo  tanta  fyadromesmalo-^ 
me  vocavit, Stinnumerum  Medicorum ,&Chi-  rurttetfomesetcanffMinvefiigans,audttio»e  aae. 
rucgbrum  iiiorum  ordinem  collocavit:  <juapro-  ptynobtlem  hancvirginem  Canomffam  dprimisfe- 
pter  nunc  in  transferenda  familiamea  occupat^  readohfceutia  assms,malig«atjuadamcafitissm. 
furo.  HKcineumfinemtibifigniBco.utfiquidio  petigine , ve/ d pafexcumjemine,velcontagiicon~ 
pofteruro  adme  fcriberetibiiibuerit,literas  Ber-  fortso  correpta  fuijfe,  qua  jpretisomnisgeneris  re- 
narofiveadme,  fivead  Dn.  Wilhelmum  FtLSS,  mediis  ,  feptennaUfere  jpacio  dSverfis Medica 
!ntermercatoreslIlmenfesnotiflimum,mittercs,  fi-ufiraadmotis,curationemxoxadmiferit, quoad 
'Hifloriam  &delineaoonemroonftri  ,  fuperiori  tandemadhibttisdqtudamChtrurgoEmpiricocu. 
annoLaufannaEamedilTeai, adtemitto:  iterum  cuphis,iterumiterumquemagnaviolextiaetimpe^\ 
atqueiterum vale,  i6.Augufti  1615.  - - - - e 


natura  yct  peccantes  humores  ad  capitis  fuperf- 
m  expellentis  curfuyinspedita  videretur. 

Ab  hac  mpetigine  utcunque fasqUe  deque  ltbe-  ui 
taypsfi  aliquot  annos  accejfit  terrifica  et  pertina-  ehU 


OBSERVATIO  XXI. 

De  admirando  dentium  dolore,  efigra-vipmts 

indexonfiqutttkjymptomauhas.  ^ 

,  ClarijfimoldexpertentiJfimovtro_  et  corrupta  et  pravaviUusvivendiqueratto' ftair 
Dom.  GUILHELMO  FABRICIO  Hildano,  bant,etinfignestamlte«isyquammefenterii,hefa- 
celeberrimo  R.eipub.Bcmenl!s  Medico  Chirur-  tis ,  et  uteri  obfiru3tones/equebantur,et  quibm  o- 
go,amicofuofingulari,CLAUDlUS  DEODA-  mmbusrefraSaria  ad  hunc  ufque  diem  menflruo. 
TUSReverendiflimiatliiuftrflimiPrinci-  rum  vel  omnimoda  fupprefto,  veldepravataeva- 
pis  &  Epifcopi  Bafileenfis  Medicus  cuatio,alimeuta  fubminijirabant. 


ordinarius.  Ex  quibus  ommhm  tandem  co&igt 

intempefiivailUusimpetigimscuratii 
mdifiicikm,  fraaariacorruptorummenfium  rete 

fartis  obfefiayCerebrifctlicetynobililaleSdpraJiatia,  folum  colUUumfuiffe  peccantium  et  corruptorum 
quam  caujfarum  morbificaru  eundem foventtu  &  humorum  colluviem  ,  fed  et  ob  diuturnam  men, 
magnitudUne,l3 perennitate atq^ferocia,tihiUedi-  firmrum {upprejfionem,malignam quandam,ve-  '  ’ 

coprafianiidinChirurgictsoperattonibtuexerci-  nenatamyfeuArfeatcalietMercurialitinSur/tdo^ 
tsaifiimo,ne^lisfamiliaiujfu  (gvoluntateexami-  natam qualitatempotq fui fubftantiatotiuseorpo^  ,  5 

utiisprobecogmtisffperfieaisyVelipfemetDEO-  cohfervandiftudtofaxoll^tsetinunumconfpi- 
,  RVM  manus  Alaturus  avolaret, velfaltem/alu-  rantibus  viribus, quadataporta,intefltnumhuni 
,  eareconfiltum,optimis(^faluberrimieremediisim,  hopem  expellere  conatur  :  fCerum  cum defitnati 
Obfervti- pru3um,caxdidoaximofubmieteres,  ad  hoc  ofiiciigenusemux3ona,vel  humorum  copta 

Annia  fere  agitur,  quo  rehgtofa^  nobilis  Ca-  ohfiru3afint,Velprepedientemorbofuitnonfrm- 
nonipd,annosnata,^o,plsa minus, feroadmodu^.  gantttrofiiciis,fit,ut naturarelt3isordinarttsviis,  ” 

tufoUnticorreptacatarrhoyfalattofam&dolorifca  furfumverfus  per  ad  caput  ,  fimptoma. 

ad  dextra  maxiUa  dentesdefluxionem,cumixtole-  tum  vehementiafraSum,  via  et  cttrjum  inp3at, 
rabiliedit^placabiltodoutalgiapaticotpit.quanuL  in  eeq^pleraq,totius  corporis  excrementa  dxponat: 
lo artu Machaoniavetiugenio,velSpagjricafedu-  prafertimcumetalvuspigtefcentfuononfungatur 
/itatis  dexterttatefedari  aut  mitigari  potuit,  /mb  officio, etrenesvafaq,urettrarumarenulii,tumvi. 
n,ero{utinejiumodicaf,bu,ferefit)„o«folumhinc  fiofis  et  crajl.s  humor, bu,obfeffa,minus commodi  '  ' 

inde  petita,^  citr,aratu,nemMedtc,q,pTafcriptu,  urinaexcretidireffiondedt  ,(S  hepar juflocalidius, 
adhihitafuereremed,a,fed(3adufumaquafortis  Jurgentth.incaputtamprima,quamfecundacoco~ 
feuregtaperventum,(Stnfamtumefi.Vndevelex  aionisvaporib.alosfubminiflret.  Hinccontinuus 
plus  fatisaudacild temeraria  illius  aquaadmini-  iBe et  circularipravoru  humorum  ,n  caput,fubjc^  . 
ftratione  ,  velfavientis  (^excedentisdefiuxsonis  Sasquepartescurftaetrecurfusjhixcperenuisero- 
appulfu  ,  non  dentesfolumpra  doloris  acerbitate  dentiumetvenenatorumhumordtn  locumaffeSit  ■ 
evelli  debuerint  ,  fed  (i  inferiores  maxilla  decubitus, et  madorpeipetuus,  qui  etmaxiUarfiXt 

dent> 


'  r  ,  t:  E  n-TTIBl  I  A'.  IV.'  ■  \  .  m-' 

^ltK^^^V<Br!tmfux?,cxcfi)yKa,futte^  fieme»te7tiexfi:cal?U^rau,»txpe3diaBsco^QK  ^ 
^ lixmiVeletiamadvi!iMju,uijtiidfitaoSlopts, 
j^joj-ifiniamcoBulcna^JixUajirefhHLumiL.  audixmKS-.EiojMcematmMedicumdetttauho- 
Ugxas,f£tirotiiii,fini(dr}mrAUaaMMCiirci^  fitmamrixmre^rnaHrxmf  eri,  ,  qmftrenmm^  _ 

' fuiiliiaatxcitaifivetijiie  13 legitmamatratioxtm  difluxioxisfoveamexfacare,  etcorrHpta 
tuxtumimfeditfrocraJlmiO^t^jaim  omnem  Me-  hzUrxmofttfhsfiidiaimcitraKoxxm  eottorepote-  :h  ' 
Scoramindxflrieemeladit.  rit.  Seihoc opesMcUdor-.SolxsfoneArchima.  '  •  ~ 

tnuie,  Ero  tititi  afeSue  CKrMione plurima. haBeaue  diaox,etMedicixaCreatmabipmus,hacciloxgi 
fggeuerofaremeSafuagexeropQfracUrisyu-  majorapraflahit,fivoeisetfrecibus ardextihasix- 

molMaySgadminiJiratafaeram^uaet^iufimibh  _ '  '  , 

imiSgmajorih.afiSih.DeorumuousfueriOtrin  "  „ 

hoctameu  feriixaciJfimoaffeBu  ,mhUmlpurue-  :  Ciaripmo atque  DothISimoyhre 

malumeutiattaUrHnhNectujariafzae.Cumemm  Da.  Claudio  Deoiam  ReTercndiiTirlii  &  lUuftrif. 
hicaffeS!tsvix,acnevixquidemcKrationeadmif-  finsiEpifcopi  BaffleedfisDo&orl Medico  ' 
furusfie,u^morbijiciscaujfiepriusfublatii,effe-M  oirdinatio 

•  GuilhelmusFabriciusHildanus 

tib.cauffasn. 


dautib.  atq^reiipieiitibiaadliaturalemtemperiem  T  TTinam  ego'inpr$fcri£eniSs  rei 
yeduBis:,fU^tlickMeMciiterumiterum^P3tip-  «-feris  j  Virclariflimejuxcaacdoi(air.tamfelii 


mediis  laluti-  ’ 

_  ,  tmiterumq,(3clp-  *-^feris  j  Virclariflimejuxcaacdoi(air.tamfelii 

/lenb.(3ienieutib^(3 p»rga!tub.(3reveUexiibus,  effem,  atqucmindeiineatione morbiiccuratu» 
dtrieiauttbusq^mexfesitemmoeientibus ,  (goxjic-  fuiffi.Tamdofte  enim  (fincere& ime  adulatione 
cautibus  etiam ,  humorum  feutinamevacuare  (3  loqu&r)ateruditemorfaumipfiusq;cauias  cxpli- 
toUereteutariut:tamperttuax)ameuhaSeuusfuit  catti,utquodampliusde(iderari poJIit,nqtiTide- 
fontis  ifiius  fcaturigo,taqjperennisadiecumafe-  am.  'Maligna&fdedaiBaicabieiquain  juventute • 
5«  decubitus  utincajfum  haSenus  (3  purgationes,  laboravit  agra  j  non  methodice,  ied  intempgftivd/taJijM- 
(3  ■venafeBioues,Jcarificatii>xes,wJicaKtia,fonti.  &  empiricdcurata,c^utdebilitatum,&adhiimo-^«  ‘WiS- 
tulitamirachiis  quam  cruribus  affixiiOmntdeniq^  res  (uperfluos  excipiendos  aptum  faaum  fuifie,  ' 

otacuatioxis genus fruftra fuerit  adhibiiS,(3 Me-  tamceitum  efl:,quamqnodcerti(Emum.Rj:liquse 
diciSyfphiJaxu -volvere  videantur. 2»de fit  etiam,  quoqtcauflse.aTeehumeratse,  inprimis'melan- , 
ttttamrebellis,tamqjrefaBariimsrbicaHfiama-choi\s.ptainzc3Sixati,ti\t.iieieDt3ca,Se.mcnCmtd  ' 
iiamKonagnolcdm,quamperennemittu^  eferu  retentio,  cauffammorbificam^auxemnt.  Hzc 
mnenatorurnhuhsorum,menfiumq,tupprefforuia  omnianundpr6hdolorconcurruntj'morburaque 
fingulis  Lunis furfiumverfiusadtaput ,  fui  natura  difficiieni;nedicaminturabilemredduntjnterim 
iiumidiflimum.  reeurritantium appulfiuin,eo  quod  tamen  qiiiaicimus  Deum  magnum  ‘eiie,&  mira-  nonuuu- 
tcremeta,fuppreJ!i(3cor^-  __  ■  ... 


^ti  reftitntosfuilie  'i'  qui  prodeplofatishabei- 
iturjinpraxindnrarSobfervavi.  Quapropter  c- 


,  banturiinpraxi'ndnrat6'obfervavi.*Qpapropterea,ai&. 

quaquamdiuprafexsfaerit.nullaxeccieatrtajitut.^Pa6txpta^o&\asioae ,  hoctempOrevcrisdige-  ' 
xem,xec  curationem admit fit.  •^Qmdfivilferro,-  iHs&  prtEparatishumoribuscorpusiterum  Mela- 
veligneismedicameniorumprapdastcerruptorum  -  quamoptimd  ,clementertamenexpur-  -i 

stffium  evulfio ,  veIcorreUtote'ntetur',aidfiortenei '  ^dum  judicarem.  OeindefernmlaiSis  addiesssaj 
Vtres , morbi  jSdiuturnitate  et  violentia fraSafie-  tpsxAcdm  aut' viginti  prabeiidum  cenfetemia». 
rentsnec  partiia^eBanobilieas,citravelvitaMfi-  quodlilummitatesIupuli,lcabio4item'fiun^ia, 
crtmen,velfacieittsrpitudinem,permittet,  cichorium,  agrimonia  ,veronica.radices'polypo- 

Cumiiaq-,resiysaagufiopofitdietJ,csadmodumia,ictop\m\inz,Si.c^ceciatuTioieiits&c\im\ 

„,/ Ji'—.!mMachaoem et PodatirL  frangul^, cumfero coSi fuerint, longe prseftan- 


fitancepi,adteceualteru 


elarifiimum,etin  artis  Chirouie  operib.  loUgedex-, 
terrimum  ,  hajce  dare  confiam  ,  at  qutdconfilts, 
quidveremedsiadhacfnperfitlextecoonofierepof- 
fimus !  eln  omnia  curatrici  natura  relinquendo  -at 
hocvixfiet,  cum  etafaejadecltxet,etvirisparttm 
morbi  violentiaspartim  atatis  decurfis  lahafcat.  An 
ferrp  aut  igne  quidtentaxdunfi  iceris  ' 


prsfcripasriidicibus&herbis,*  qui  depufitiiSde-  ■ 
turcumlaccharo.  Deinde  fumat^j.icquentium^ 

'  Ri  ^pec.'biarh.abb. 

Aromatici  rofatiantgj.  . 

•  ■  -c - j - 'j . --  .  ,  , -ConfeaJdmsAlkermesghij. 

iionequtdtentandumiP-erumquisifiain  Margafitarumprzpprat.  9ij. 

\,etfraaisjamVtrihusReligiofaaudebtfi  Glicinnamomi 

" . *  ^  Sacchari diiToluainaqn3bet.Jmj’,  _ 

ilabelki 

retentabit}  Omsperennem  deiabentiumhumo-  necefseeft  ,  cui  rei  friaions  &  ligaturardolo- ™ 
-rumfontemetJcktebr'am,omniahaUe-nusremed'ta  riSxs.  crurum  ,  &  balnea  ex  herbis  approptiaC"' 


O  B  S  E  R.  V  A  T.  C  H  I  R  U  R  G  I  C* 


'feminS 


>■»«”  aut  tribus  diebusinterpofitis.  Apirtionem  ve- 
^  narum  bamorrfaoidalium  in  hujusmodi  ulcgi- 

j,/  bus,malignismuItumprodefle,tumalias^man- 

te  annum  in  argro  quodam  feptuagenario;  ukere 
cancrofoorislafaorante,expertusfum.  Cucurbi¬ 
tulas  Jam  ba^nns  fcopulis  applicatas  foiifenon 
/  dubitosquasedamnunciterare convenit.  Fonti¬ 
culi  btaebiis  cruribusque  cum  ratione  applicati 
fuerunt:  ledquiadiverGofimul^evacuarioinfi- 
•gnisingravilSmobocceaffechjrequititnrjfiiade- 
aara.  T-em^utfetaceum  nucbxappIicafetur,  nonamen 
/  ferrdcandennej  ied  acu, optime  fdndente.,  Lo- 
msaffeSus, quantum  fieri  potcRblmdetraSan- 


OBSERVATIO  XXIL 
Cir&tlgUL  6-  gravijpma  ex  inej,ta 

'vemfeSuia^equuti. 

rire  dea, fimo 

Dn.D.EMANUELTim.l.TlSIO,apudBieIlen.'  . 

fes  Medico  ordinario, 

Guilhelmus  Fabricius  Hildanus  ' 

S,  e.  D. 

A  Ntediesaliqnotavobis  difcedens,do6h'flime 
“  atuue  ammtiflime  mi  Dn.  lIrftifi,opportune' 


:ni.Cumeniro  intranfitnpKeftantiC. 
D.Samuelem  Vogt,ibidempr*fe- 


fimum  Vi' um  D.Samuelem  V< 

(Sum  prudentifiimum,Dominuni&amicum  i 
iim-  plurimum  oblervandum  inviierem ,  civem  & 

Zubel,  hominem  quadragina  circiter  annorum’’,  ' 
2tati',veiutiinagon5mortisinveni.Eautemcnm‘^i2' 
it .  perdies  aliquot  in  arde  operaretur,  vigiUis  prater- 
naturalibus  correptus  fuit,&  ita  quidem, ut  in  iex- 
-  -  tdm  aut  feptimum  usque  diem  fomnucapere  non  ■. 

I.’  tmr,nl)nfaade6  ,  idque  propter  gtayiifimascauf-  bularecoaftus  effeti  Harum  vigiliarum  cauff3,cu 
,  .fas  ,  fed  infpergantur  pulveres  radicum  ariftolo-  propter  Ipirituum  eacalefaSionem  caput  .dblere 
chrarotundzjiridisFIorentinaangeiics.&thuris,  coepiffet,  &  appetitas  paulatim  proftratus  fuifiet,- 
,cotticumpini&fimilium,qua:feparatipnerao|fi-  barbitpnfqrem in confiliuih  adhibuit.  lUe.cum,. 
umcarioCorum accelerant  ,  autmifceenturcum  lymptpmatailaomniacxianguineprovenire,  ac  . 
fuccisprididtiss&melierolaceo  ad  formmn  lini-  proirtdevensfefiione curari  poffe  segroperfua- 
iiii  menti,  i^iiod  fimandibula  aliquoinlocoextra  fiffet,  vigefimatcrtiajuliicircafeptimammatuti- 
osdenadatafuefit,applicarempulvererneuphor-  nam  ,-venaminfiniftro  cubito  (nqu  purgato  cor-  . 
bii,quod  mirandas  habet  proprietates,fua  enim  .  pore) incidit.  Verumciimvixadunciasquinque,** 
caliditatehumore5moffenofoluinexfic3bfed&_  fanguinis.eatraxiffet  ,  cardialgia  correptus  fuit, 
occulta  quadam  facultate  hic  convenimvidetur:.  moxinterr.amipfiimcorryentem.,cummocuin-aafajyB‘ 
quapropter  nbri  immerito aDiofcoride,& recens,,  ordinato  epileplia  quoque invafit.Uxor Dn.  pr*- 
tioribus Medicis,  olIibuscariofisa4hibetur,.p^;fedU.protinus'ipfiaquam  liliorum  convaffiumc 
efi:quodipfiusatrimoniaratimeas,ctiamfiepim'  pceonis,&puIvereunicornuexhibuif,bincpau-  '  ‘ 

'linguam  &  nares  mordicet  ,,, .ulceribus  tamen,  latimreftitiitusfuit..  Fofffimihommfinitoparo.  EpiUfjiti 
qMntumviscopioseinlper&mcpullum  dolorem  xyfmpepilepticOjiraprudensbarbhonlbrvenam 
aut  inflammationem  excitat.  Hasc  ficum  dbarina  :  ppllicis.dextricutgpertudiffet  ,  muitumque(ut 
'Diolcoridis&Avicenns,  quin  Sc  cum  neoterico-  adftkntes  referunt  }.liinguinisextraKiflct,  iterum  . 

rum  fcriptis.conferre, volueris,  paradoxumeffe, .  &, quidem interiin  dun)  languis  effluebat.,  paro- 
iuvenies.ledegoexpertusloquor.  Ulceribusta-  xylmoepilepiicoTctimtotiuscorporlsmotuinor-" 
menihipfooreexiftentibus.,  quiaindeadlingul,  dinato&convulfiyo  corripitur.ParoxyfinMsaded.,?  • 
fauces  quoque  £acn^^.ervmire^ptef|  ,-  ut  in-  fuit  vehemens ,  ut  firigulis  momentis  ipfum  anj-  . 
r».  fpergatur^noafua^deojiinguamenimjutaatcmo-  mamederedixines. Uxo£itaqueD.pr«fe<aiitgr .. 
nm,faucB,nares(j;mordicatveUjcatque.Plurauc  rum  nonnihil  aqUselUiorum  convailium&pceo-  ; 
adfcri^nij  terapusnupc-^obpermittitjbreYie-  ..nisexbibet ,  led  non  eodem  cum  fucceffu*  ut  irt 
nim  familiam  meam,  Deo.voJent^Bemam  ttans-  primo  paroxyfmq,  Ego  cum  tandem  circa  iecuh- 
feram;  ^apropternuricdccupatiflimus ium,.ac  dampomeridianamadveni(!em, hominem utidi-*”^ 
vixha?c  gancaexaraj-epotui».qustamenutamice  xi,velut!inmordsagonereperi.  Pnifus  adeo  erat ; 
interpretati  veIis,rcgo.  Vale  vir  doSillime  Sc  feli-  variabilis ,  ut  nuaqdafimilem  in  homine, qui  eva-  . ' 
cil!imevivediu/"^Raptiintauranaaecque-  feritjmeobiervaffeaufusfimaffirmarejamcnira- 

ftrium8.Majiidif<  erat'magnus&celer>janitardus,rams,insqualis, 

-*  '  formicansjparvus&Ianguidus;  .  Sed  &  ('quod  o-i" 

mnibiadmirabilius  eft)aliquoiiesadebintermi£-..'. 
tebat&qmefcebat,adeoq;deficiebatpuifas,utae- 
ger  jam  animam  ctfudiife  videretur^Non  enim 
dfcumunumautalteru  ayeriimquatuor,  quinque* 

faciiiraepaifus  quamor  autquinqi  quleliece  ' 
fu  percubicuiu  fecilTes.  interim  dum  itaquieiee-  r 
'  _batpulfus,  corpusapopld^ieoruinorcplanelins 


W(o)5« 


CENTURIA  IV.  "  '  ,,  305'  - 

^  Vr^oranone  iacd.at;  Ocnliaperd&fia  Emtnuelis  id GuiMaumTshricium  Oif 

<M-  “•^^S^’Si.i«iniplobfer,»  H.ldi»Un,,M.dico-Cbirurgumfrifti^.  e# 

"  pot;^qnodparKScprp^6ipfequ<^ae 

r.aM.  «treniitaiesrBocalorenaEnralifrnefaannir,  tgo  jij^utinfKUnetUttu^irnctkhi 

*I^<^camaivenaron,protdDasaares,lab!a  Bctempora  J^yrijiMuf,me,dtqiufiribuaffellu,obfin. 

U  t’!""  facco  ratz  (maximas  iftias  focdin  epilepfiarfe  certi digmfma  txili«>u-^refirtimm,. 

<»<f'‘?i“‘vir(s,t£ftaiitarviri<ioai)mqaononnihathaia-  ^^^^f^^ctrafittmionefttlfmeitudetaiinKotiifiid. 

czdarolatiimera£,munxi,regiomcordis&carpis  ^„f^i„gadehfridemt>tmiro>ut,]Ktida»rbis 
epithemacaUdeapplicuq&piilveranepilepacum  httjmhcxeftifimemibiohfertterecetigit.iiecnifa. 

&aliqaantum  confecbonis Alkennes  ,cam  aqm  q„icKmU  qitMitorfeptinit«esftbricmti»m  cor- 
lilioram convallium ,  pcEoni2&  betofflcxexhi-  ^^t^^^^^uiaUritjKtuuordecimSesgrevittr 
bui :  Non  dmpoftquam^rarfciiptamporiunculam  conjitBlafHilfet ,  vores  adeo  profirat Afuere . 


dtipoft  mediam  noCTemtamen ut-  ^Yofiratusy  utper  tridsfumuetaKtidumcthiat^up  \ 
rit-Sequentidiecumiterumpralcri.  ^ottismtriimttttref.fitlfsisdem^langmd»s,Bin-; 
ailamfampiiflet,prartermeam&ad-  ,mod'ofi,rmiciais,m<idomtermttetis'erAt. 

m atq;  exrpeaationsra  melius fe ha-  Ex qxib.faxiJyntftcmMib.  fa apparextib. emaixa 


remediafumpfiireti&loqnelamrecupe-  ^ 

raSt ,  debrare  coepit,  &  ex  unain  alteram  partem  ^  ^  j 
lefli  fe  projecitipoll  mediam  noaemtamenm- 
cunque  quievit-Sequenti  diecum  iterum  pr^lcn- 

ptampotiunculamfampiiflet.prartermeam&ad-  ^^alis, 

ftananm  fpem atq;  earpedationera  melius k ha-  Ex qxib.faxiJymptcmMib.  fa apparextib. er, 

pojimo£ttibixediadie,  cxrxappetitusctbi  (gpeeus 

-  .  -  dexxeredirectt0ettxdelirm,<juincjue'vel[exdies 

occurrunt-  Prim6quidnaturayalida,etiampi^-  ^raxs.ixcidit.TaxdemdelirieccJfaxteMb»‘x”>> 

tcrfpematqueopinionemMedici.praftarepoffit:  ^„i,f-^gy,ii,pii,l,^utneittr,fxxfi:vi£lxrx!jxixeti»m 

■  quanftiquidemego,  utingenuefatear.cumpul-  „fixxrixterx,txedtcxmcxMij\cerrehorantuipri. 
fum,utidixi,nonfolumvariabilem ficfummeim-  p,ffu^„ii,„!f,cp„xliqxet diesxfxJxgxUriDei 
becillem.verumetiamomninbintermittenttram  Q^titxi  Maxixit gratia  prijiixa  ffxitatirejiitxts 
ipfoobfervaflem.morteminpropinquiseffe.ad-- 

flantibus  fignificavi.  Ille  tamen, quia  juvenis  &  Qaeixrxargixe  ad  calcem  liter  aruixtuirxni, 

robuftus,  adhibitis  remediis  idoneis  ,  intradips  obrervatioe^haceli  totixi  eorporii  'feri’,Htadet- 

quatuorfanitatireftitutusfuit  R.efpexiautemm  amrelpexderem^fybxexiJii,iBius/aKedtxpltieixS : 
prognoflico  meo  non  folum  ad  ea ,  qua  quotidie  rxemixi  -.x&ferfax  ebfervatioem  illatx  Bajileaixter ' 
«Mifriii- in praxi accidere obfervarous; yerumetiamatilo-  jchtJaimeairecSdttamreB^iierimdgxcro.  Mitto- 

fai.  cum’illumGaleni,quihabeturlib.z.depracogni-  i,icfi.,rgmexeaxoxaealap!ditcejafdd,^aiixNee- 

tioneexpulfibus,ubiitafcriptumreliquit:5«r«-  jiadiexfium^lpixlociifxbterraxeisteteaxxomwi. 
ria,iacni\t,dxernpx!Jitxmtempmmeretitr,haxd  p^acglacierefirtis^civeaxodamxrbishajtiiix- 
fiie,axqatf^xamftiperfieieJfepeftt.  Uteodemh.-  ,^i„tBs,abipfa^hxcajportatasfxit.Ex^aaaxtem 
hm-.Natxralts arteria  rxotiufaxitatem  refert,vi-  j„^terialapistJlecoJht,dtibito:rxdeturmihiadxa- 
tiofiumorbxx3,orxxixiinterrxtffxx,rxertem.  tardcry^aUtaceede^epitimjitpellxcidusixfiarcrj- 

Offipixtx  5j(.q[,(}j,^quImpericulolamfit,inunocodem-  jirdUtXotamexaftj^adeedHrxs.Hacytrclarifftrxe, 
«.toiST-quetemporediverfisinlocis  ,  inter reoppofiris,  raptirxadtefcriheretieltthaxaata^uibexiip^cox- 
■  ■■  -nasincidere:  hinc  enim  maximafaSafuitlan-  ji,i^^„g^^r,„biimeriqxejexxeritxaleaiftrxa^c 


'  fHlaiprege,nerb,imetsqxeJe 

- D - >  „  ,  -  Itberitcharifiimisfalxtempliirimam 

'  ;  vcnaincubitoliniftro.versusfiniftrumlatus,  in  Eiexxaio.JSlevembris\6n. 

ratipsa-  Jjj^tropomceyerb  verius  dextrum  ,  flngumem  _ _ _ _ _ _ _ 

5? ‘'“?:S&Scideniimvenam,ninprius  OBSERVATIO  XXIIE 


6,hone{feincidendamvenamsnifiprius  V  /•  * 

corpore.  Cum  enim  in  hoc  viro  duplex  J^efeflegravtpmALaufimepfi^  &nonnuUfS 

adefetrepletio.advalafcilicet,  &advires, &a  annotathmdigaisdnipfaob- 

duobus  abhinc  annis  epilepfia  obnoxius  eflet,  Jervdtis, 

fe“exp";X^hatiS°”“  7»^  ^ ^rrrixa^dixprimitpic.atcN^ 

nis,&huraorum jampervigUas  pracedentes^-  jj^niELI  NABOB.OVIO  ,  Illuftriffimi 

cenforam  vaporesmuhosadcerebrum&  ^  Principis, ac-Domini Dan.  jANuTi.Rso^iur. 

levamsfiuffe ,  &pradiaafymptomata  excitaffe,  Dubmy,3y''sclncko,  Pocillatoris  . 

veimtnuraelt.  j*  Hr  Magni  Ducatus  LithuaoijEBorifovienj&e.Capi- 

'  ° j  r  ‘R  nva  tan-PrincipisImpcnisConfiliarioprudentiffimo* 

Laulknna.3.AuguftiAnaoidi4.  .  TJiftori^taamdeadmirando,&vix unquam 

jTJobfcrvato  yuInerecapitisjnobililSme, atque 
:  dodiifimemiDn.  Naborovi  ,  fautor&amicc 

^  sternum obfervande,  accepi,  Sejamdudumre- 

Cc  5  fcripfi. 


53«  '  o  B  S  ER  V  A  T.  C  H  I  R  U  R  G  I  e; 

Oif  ,,  fcripG.  AiljaaxiCremaliquiddeftata&milisme^  mcnperDeinufaicordiamCTafcmnt  tapMem  ’ 
■'*  ’'veriimmen52grol2bat,nequeetiamnnncpenitas  bezoafdicimaqusdnamomi ,  &cardiubenedi- 

rdHtutaeS^qacnoQfmemaxiiriacau^Qaaata  &,confeaioaequca&ermesnuxtuin',cop;os€i-^?**^ 
eium  adverla qaantaquc  luSuola  poft  reditum  pfisraaxitnocumfru^e2iiibai.Inbacpei3:e 
meum 'Kformatia, ubi fuperiorizflateadGenc-  temnallumeomm,quiautvomitu,autflnoreal-ii«. 
rofaravirum0n.EBERHAR.DUMKEMME-  vilaboravit,cvanflefcio  ’  Sic&omnesfere,qui- 
R.E8. S)6tl=SMm6S/3tnantit»i>n®aftcr6voca-  bus venafeaafuiiiobierunt. 
tusfuij  advenerint,  vixtibiexprimerepoffiim. 


Npn  ibiumameminhaccivitau 


’’  cordis, quiquejUtSpiritusfanauspetPrqphe-  invicinisoppidis&pagis.Vi7iaci.&Morfearom 
liith.  a.  tan,  loquicur.calamum  conquaffatumnon  conte-  adiacum  Lemannam  prscipne,graviflune  gfaflk. 
'*■  ret,&linamfercexdnaamnone!ctinguet,folafaa  taeft,  multosque egregios virostum hic ,  tumin 
clementiaatque  mifericordia  huculque,intcrtot  prsdiffislocisdnter  quosvigintitresminiftrivcr- 
miferiastampablicas,quampriva'tasmefaftinuit.  bi  divini  ,  in  Dicecefi  Laulannenfi  trucidavit. 
“■Peftisinbacciyitate,qus,utividlftiip(emet,  non  Mortalitas  hsc  aliquibusin  pagis  tam  vehemens 
'*  tdq;adebpopuIofaeft,intrapaucosmenfes,nimi-  fuit,utfrumenBina|ris,  uvsinvineis,&fruaus 


/annenfst 


cio  Julii  tiique  ad  finemNovembris,  ul-  arbor 
■Jia^mediofuftalir,antemenfestainen  busrtUnc 
it  ,  &nqnc  ,  laus  fit  Deo, 


quatuorceflarecoepit  ,  &nqnc  ,  laus^litDEO,  expertes! 
omniribcefiavit.-  Maligna  fuit  Sc  vehemcns,mali-  ipfis  etiai 


,fedbcftii$&aYi- 
iquerentur.  NequeliberjBj&hujasIabis 
tfuereruftiComm  &  paupera  tabernae, in 


rn  longe  antecel-  cfiet-  Inhacipwurl 
Ierevidebatur.Vehemensverb,quiamulti,  ante-  aEgriea,qaaficripotuit,diiigenriaalanisfepara- 
quam  vix  aegrotarent, cxtindli  fuerunt, ^uinefcio  rentur,&aliiin  xenodochium  extra urbeni^lii  inr  • 
&  virium  labefa&ationeop-  tabernas  ,  adidbiac&indeinfaortisScvm^is 
ucas  horas,  miiiti  vero  phrenetici  extrudas,coiIocarentur,nihilominustameniDfi- 
riodie  defecerunt*  niti  homincs,qui  nunquam  cum  aegris  confbrd- 

:,pefte  trucidati  fuerunt.  Escer 


Dn.D.R.oscioMedico  excellemifiimo.tum  etiam  .Laulanrienfis  &  vicinarum  partium  , 
ameexarteprsfcriberentur.  i^ethodicatamen  &  propter  contagium,  verumetiam  propter  co; 
diiigenseorura  exhibitioatque  appl^atiodefide-  pdonem aeris fuilTc. 


neque  Medi  c  us,  neque  pbar- 
- hciarnJiancce  admini- 


didishorainibus,  quos  Marones ' 
ut  e^  centum  3?gris  vixviginti  evaferinuEx  d< 


Etprofcftbinfedorum ,  &pr2cipueenicaruP<jK«  ftik 
copia,  quae fuperioribus annis jnprimis  i dit taiis^'^**’ 

&fof-  mninbdcpopuiareturatquedepalcerctjidlatisfii- 
perque  arguit.  Inieda  autem  hzc  non  foluin' 
t,  praefagium ,  ■  ^  .  •  . 


Ltresexhaclachrymarumvalieadbeato-  putrcdinem,.,eiqaaortafuerunt,  pnecefliflepu-  . 

..-c-  -x  . ndemonftrant.  Ca^^^am,^aiad5mo^tua 

ieinauxerunt,novamquefccerunti  Prs-;  ' 


imfedes  evocatifueriiht:  primo  filia  mt 


tii  una  cum  uxore  graviter  laborantem  reperi.  terita2ftate,&quidemiiloipfotempore,quope.  •  • 
,PoftdiesverbaIiquotj  cum afebre aliisque fym-  ftishicgrafiabatur ,  mufcarumcopiatalisfuit,  us  ” 
ptotnaphusipfampenitusimmunem  eficj  exifti^  poft  hominum  memoriam  vix  tanta jrila  fuerit.-  ' 


vuxu<uswtts,su^s<»  »«s».»v.«ii»**.w».Miflet,  &fru(fiibus 

crudis, atqaehorariisfelein^g!tafiet,iterumin  vallant,  prae  omnibus  aliis  fup 


febremincidit ,  quaequiabuboininguinede 
antequam  vis  rcmediaadhiberepoflem*,  ^medio 


ihftiUit.  Js 


utPiiniuslib,io.cap.8.fcribit,  z 
_  lemmortuis^infideant  ,  hoc  tam'" 
I  frui5tus,vei 


autumno  fruvtus,  veiuti  poma,pyra  &  pruna,quaB 
poftrates  dilTecant ,  &  ad  radios  Iblares  cxficcan^' 


lavomitu  inipfi<^uoqueconclaviaufque  (quodanteanun- 
i  quidem,  quam  oblervatum  fuit)  turmarim  loquebantur ,  i- 

:d  Fedum  ' 


3  led  fedum  hoc  percepifle,  lloribus  aliquid  maligni. 

iraVi^venirepotmtr  ObiitilUtertiadic  morbi.  ;fuiire,&p>omdeexfruccibusiftis,jamanteami-  .  -  , 
Tandem&ancillainmorbumincidit,  maximo-  riibus hominum confricatis,& aere nodurno mi-  •  / 

^ue£uore'alviftaumabinirio  torquebatur  ,  &  ii?meexporrtis,alimehtumfuumpouus,quam‘cx'  ' 
cumab  alimentisjtumetiama  medicamentistara  ipfis  floribus  quaefivifie.  ' 

averloeratanimo,utnihiIfereguftarepoCret;illa  f- 

quarta  die  morbi  vitam  pofuit.  Uxormea,&am-  Nem'ncmautem(quodnotaDdun))eortim|l«/'®“' 

^  c...  .itri  o  rtMvnvn.  quifonucuios iH btach^ &  cniTibushabuerunt, 


ho  fiiii  gravifiioQC  qu 


mtt 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

yiroclari^imo  , 


^'pjdcm  in  animali  aliquo  concretum  cfie  3  ftame-  GUILHELMO  .-FABRICIO  HILDANO 
nuita  &re&equMero,  utexin&anexodecreto  CFirnrgd celeberrimo 3  Scexperientifluno» 
- Tindifficile  .  Phiiibertos Saracenos  M.D. 


fitjI^idmomBezoarabad - ^ - 

Lapidesenim  quiBezoarreferebantjneqqis  &a-  V^Oledtl^trclitriJSmctnoxeJfetiHreMt/ismt 

'  finis  qaoque  repertos  fuifleJoRDANusCRATOj  litertu>qfiasMitefridemfmpJ!fumiUrefic 

Mindererus  teftantor.  At  ego  derem,^aasmerc'at<irS.Gi!lleiiJI!siumihifaura 

f'^7^Iapidem  ,  quimagnimdinerocaftanezfereads^  antetriuiiderittiU-McamfecumA,^K£intrtichi{apy^ 

■fS.  quabatjnterrarioramearefenro ,  qaiinplurimis  viperinos exf ejfa fuerat. Ex filaitiornofroprutai, 
'.noascamBeioarrefpondet  ,  Stamenindoau  mihif!lentmmpeTaha,faff:ica»steuerali^ued[o. 
'nrinario  porci  Coloniz  Agrippinarepertus  fiiit,  iamfufcepiJfe,^mdadnosfcrihereoccafio»emeri^ 
forfanibidemcumraaaarctur  ,  proptermortis  peTet.it[a!iemagislataitufum,ciimpoflremiutHM 
violentiam  ex  ipla  vefica  detrufus-ilium  antednos  accepi,  ^tte  teincoiumem  ege  tai^-, femper pmilem 
annos.cum  paternos  laresinvifcrem.Dn.RENE-  nobis  amicam jmihi  abundeteflatafant.  Prodi, ge 
ros  SLOTANUs.pfaarmacopsus  Coionienfis exer-  in lacem  teriiamobfervationam  taamm  centuna, 
citatiirimus,amicuimeus  fingnIaiisCin cujosprs-  gau4eo,(^per,juiraundi^«aqeeill,a)  exemplm^ 
Zii.JtU-  fentia  lanins  illnm  extraxerat)  communicavit.  Eft  degderium  meamfcripta  tua  pervidendi  expUam. 
fi*  E<^  prseterea.utre<aemonetBAUHjNus,talistantaque  -Caterum  repetamhif  ,  cjaapioremeaepifieU  ' 
<r  cop.  «.impiorum  hommtimdvaritia&aftutia  ,  qoorum  continebantar,^amexcidigevideo.raamdelapi.. 
ingeniaauridelldcriumtantopereacuat.utlapidis  disBescoardsctinceriacogniiidefententiamverigh 
lesconditiones  naturales, tamexternas.  mamege,fmtidieafitcoperio,Fbipagimintaropa 


:perbelle  adeo  imitentur  ,  utfere  magno  tn  pretio  ege  in,  _  _ 

^  oiilnt.  Hscjvir  cla0flime,non  in  gr  pfeadopharmacopcei  dolosi  adalterare  incepe.  , 
.onturaeliam*  bujus  tam  excellentiiTimi  medica-  rmt,tjmrHmKtfaUacidmeludamus,duemihteiiis  . 
menti  fcribOjfed  ut  quantain  ipfins  cognitione  &  mcorrapta  neta  aliis  omnib.  addeda  videntar,,jKas 
'  eleaionefitdilBcultas&incertitudo,  quantumqs  pleri^  omnes  iUias fedaliindagatoresnobis tradi- 
proinde  Medicum  lyhceis  oculis  proditum  effecE-  dere.  Trima gtdarities  inggms,  nam.  ^ai  arte  con-  Sntm- 
porteatjdemonftrem.Tuquselb omnia zquibo.  fiantar lapides,verorum  ama/i, faciiias in paivere,'^'^ 
nique  confule  ,  &  lententiam tuam  relcribe.  Dn.  f^aammalae ,  vel/evigimeattritiabireconfae-'  ^ 
Felicem  Peaterum  communem  noftrum  ami-  verant,  Secandafsttin3uralevisviridefcens,cjai^ 
cumgtaviterlaborare,BxDn;BAuHiNO  intellexi,  agriSadariufculoexkateowoUi  ,  leviterfaliva 
ego  propter  feftinationem  ipfuminvifere  non  perfafo.contrahttarinhnteam.  !dn.exfraWb.0  ^  ■ 
itui.Obfervationes  fuas ante  fefqui annum  pn-  herb,s,^a,  '  '  ^  . 


potm.Oblervattones  luas  ante  Jelq 
blici  juris  fecit.  Utinam  reliqua  fua  1 


e  pScoIoredepofait.  .riddam,eos lapidesmihifageg 
Ba  bonitatis  videri,  tpai  in  medjtallio  nucham  da-'- 
”  ' - 'adl^pmppiamfimihcontinent,  sinimaSs. 

GUILHELMI  FABRICII  HILDANI  7ng^mit!^fX‘^TZtmXZTom^^^^^ 
defiagraentis  lapidant  ,  capfuUhtticinclags,  inde  corpasfinfm  con f eit.  /n^aib.naclis  reperi- 

artigces  Corpas  -  eUiqaod:  Jsbi  parare  ,'  cai 
Fragmenta  hsclapidis,cineritii  coloris,  &dra-  velati  fundamento  f^aammat  jitae  fqaamma- 
chmas  feptem ,  fcrupolos  duos,  grana  fcxponde-  tim  obvolvant.  Plura  certiora  in  re  tam  incer- 
rantia,  quaehaaenusamultisvariisquedoiais&  ta,diet nobis pSafaspofihac apertem, tjua  atoccar- 
inremedica&pharmaceutica  eruditis  viris,  qui-  rentaibilabenicommunicaboiutteidVicigimpra- 
faiis  ea  monftravi,  pro  genuino  Bezoar  habita  ju-  fiitararngefo.  Metaone  mefiribenteSatiasdn- 
dicataqdefuere,teftorego,nonBezoar,fedca!cu-  ,erimabeattabellarias,^aogt,utplnrafSvariaad 
Ium  ex  vefica  hominis  excifumefle,  eumquenon  tefcrsberein  aliadtempas  digeram.Pergefiplatet 
.  in ufum hominis  me refervate  ,  fednt  ,  quaiia  Jcriptistais,ttt  PSasfidaabenevolentiatefiimoniit 
fit  in  cognitione  &  elefiione  verilapidisBexpar  xosfabinde  exbiUrare:Te,fi  rjuem  ex  hominibus, 
difiicu]tas,raonflrareprobare^uepoirem.  Siquis  colo  colaminperpetuum.  rale.Ttat.Lugdani 
fecusfecerit,deftagmentisiftisproBeaoaryehdi-  ■a.Pebraar.Annotdt^. 
derit,!Egris aut  finis  propinaverit,maIediaus,ex-  -rtroclarisgmo,at^ueDoaisg,no 

ecrabiliseftoi  ,  ■  .  Dn.D.FHiLiRERTo,MAGNiatqueExckentilfinii 

r  •  Viri  Dn.D.  Jani  Antonii  SAR.ACENiFilioy  , 

puin  tabellarium  commodum,  qui prafentes 
literas  Lugdunum  perferret,  expefio,  vir  clarifli- 

me,nobilisquidamLaufinncnfisBafi!ea  rediens,  -  -  . 

me  certiorem  fecit  Dn.  D.  Felicem  plate-  ^Uodto2i.Februariiadobfervationemme- 
RUM29.Joliidiemruumobuffe.IterumvaIei.Au-,.Viamdediftirefponfiim,  Vir  clariffime,  fautor., 
guftildiq,  &amiceztemnmhonorande,  aS.MartilBema 

Ta  Fahrkftiia  Xaixlaiinam  rediens  mihi  traditum,  perquam  gra^ 


Guilhelmus  Fabricius  Hildanus 


mfia,oaalkpviuohf, 
letq-,ferheIierj^ra:Quomodcz- 
-  °  -  l!tchici!m,fi- 


m  durtate iidhKCaoniuiUe dolore iMerit dextri 

in  ciu^urinariopbrd  repertasfiiit.in3ecoUigo,  ilbtjis,ne  nireipemiy.scollabere>itiir,feddie)xdica^ 
ex  duritie  nnllum  fignum  certum  haberi  pofle.  toriofxfficerentinhitxerimmiHiCix^uiituomBid 
Irnanrain  vitidefcoKcrn  in  vero  lapide  Bezoar  fropetihijamugniiafiimetperfieEla  ■.  Igitur <i«d 
quoque-defidcrariaddis;  fednonnematOTamiI-  poti  difceffum tuum fetjutaufugi^eipe. 
jam 5  exquanebulones&impoftoreslnosconfl-  -  PrtmoAdartiiifeptimomorhidifj^utfotetejfe 
ciontiapides 5 facilimd colote  aliqnoviridefcente  criticus,cum>ioxpT<tcedeui{exuiphorifmoiy  l.zj 
tmgi-polfeeiciftimas?  Occidentales  Beaoar  ex  fuiffetgrav,or,Epithemafe  ex  atjuti  et  pulveribus 
jnaldstenuiflimislaminisconftantjquaprqptetin  eardiuasyuecmu  confeSioue  Alkermes-fumparf. 
iplislucumnallumcflc,aliquandoarbitratu5fum,  Kococciueo.iucurpisetcordisregiouemuuieudumi 
-  fed  parikm  refie.  Ante  menfes enim duos.cum  ^dmtmoBexjmredeituocoufirmuttdiimcenfui.Ei 
Pn.Daniel  EpilcopnsLithotomusexcellens ,  &  ecceeircucjuiutumvejpertiuamjudoreumprehenu 
lenexBerniultraquinqnagintacalculos,quosil-  dtt^fedUuomdusetfubfrigidus  ;ijui'u»dcumr/tii- 
leiplemetexcorporibnshutnanisextraxerat,mi-  guu  debilitate,  'etproflratiouevirium  vehemeuter 
H  monftrarer,,  interipfosnonnnllosobrervavi,  terretaiajltjleutesdtauttrepidatiofueritexotdaac 
qui  cxHiuiris  tenuiflimisquelaminisconftabant,  c«»Cai-ya/M  ,  nec  uou  acciti  eum facris Sacerdotes. 

&  Occidentalem  Bezoar  quam' eleganter  prafe  Bic  ego  ia  medio  ifioduedofuccurrere  Natura,  ad 
‘  ferebant.  Qpaprqpter  optimusillefenexconfti-  edm^uecorroborandafi,forimscjue excludendum 
tuit,  &  hgredibus  fiiis  mandavit,  ut  fato  fuo  fun-  fudarem,  confecliokem  Alkgrmes  iterum  exhibere 
'dtojonigesquosextraxit^fibiquerefervavitifere-  mndubitavi.  llufir. Dn.Oratortumvalde erat  ' 
trbfuoimponerencur.neforranimpiusaliquisim-  foUicitusdifalute  agri ,  adquem  citUtuf,  licetrei 
•p6ftor,imppfturamcumipfisexerceret.  hat^t,,xoucareat  periculo,  f^emtamenlonamhahereme 
quibus  notis  certis  &'  indubitatis  lapis  ille  cogno.,  aff eruis  CatefaBis  itaque  linteo  cruribus, fuinpto 
&ipoflit,nondam  video.  AdexpOTentiamquide  medicamento  coccineo  ,  applicatitqueeptthematts', 

- :c:ii - occafi  misceleritatf. .  Jinemdraprofiux;tfudoradduas  horas  uberrirnui 

pctictiohtX-  pilhberrimusque,itautlaademfufiulerit i 


,u'i  dignuat, 


;  fet.Kucquantainco^itione&eleaionehujus  ger,etpoflquqmlevatumfefenJit,abJlergt,  cil 
.  lapidis  fitmfficultas.iterumapparet.  Mittoadte  que  ultro  cupiverit.  'Ad  cibum  ttaqueetpotum 
tertiamcenturiamobrervationum  mearum,&bi-  optime/e  habutt,necarifuabjlixuit ,  mequeeom- 
dloriaro  de  vulnere  Dn.Wallieri.tuquslb.omnia  prefisfortiter manibus demura  redire iuJUt.Non- 
«quiboniqicqnfule,&igaofce,qaodmaturiusil-  djsm  tamen  debellatum  erat ,  fedterttadje  Martii 
lam  nonmiferim,  hodie  enim  exemplaria  meahic  demum,  quierptnonut  morbi,  cum:iterumcxpijfe't 
GeneviEaccepi.Valc:Virc!aril1Ime,&meexinnala  fudare ,  iterumque  All(ermesfumpfiffet ,  feliciter 
perge,  Ocyus Genevae 5.  perfeEleque judicatus  &abfolutiuefl.  Tummix 
hiinmextemvemt,quodDiaatornoJierfcrtptum 
-  reliquit  Commment.  s,  in  Aphoripfitpp. ti.  A- 

naxionemft  ante  tertium  diem  expuijfel,  'Velcirci 

diem  Judicationem  fubfecuturam  fuiffe.  ijusii 

t,utrim^MedtCinaperitiJimUm  VirZ  autem  nojirum  Antoniumabixitio  fatimerUeux 
xfT  wTTwr-.nn  t.,r  rx.  tu  expuiffexofii.  Quinicrbitrorjficonfiuutiohjc. 


Aprilis  Anno  1615. 


OBSER.VATIO  XXV. 

DeduplitiPlemtide. 


■aftfuijfetiCrtjin 


amfiUf. 


eiarifimu 

Dn.  GUILHELMUMFABR.iclUM  HILDA- 

.  NUM,  amicumfiogiilarem.  _  _  _  ^ 

E  velitum  ei  exitum  gravtlfimimorhi  nobilis ju-  feaium  eodem  locomoueatEracepiorftngulismi 
venisAaionHPagayiGaB,gratio]iAultciillu.  bis  ajfatem  addere  celeritatem  ;  hyememvero  tar. 
firi]]imiV)nj>ratorisDn.PetriCajliUii  eic.adquem  ditatem.  Itaque  faventibus  fuperu  oliavopoficrix 

Cnitie  biqdeftderai.QmodoverovtgefimotertioFebruai  tpfemetinAulamreduxt.Illuftrifiimaquerefiitui, 

tl‘ttittilu,riis6iq.indefejfafaltatioe(utitnhilaribjjetfrigida,  nec  non  liberalem  mercedum  pro  operareportavii 
largopotu.favijtimadupliciq,pleuritide(refitgigle,'  .  Ex  qua  ilfirvatione  elucere  facirepoffe judico:, 
trepidahteq^nimirumfanguineyinutroque  latere  Primum  duplices etidacutriusquelaterispleurdix 
correptus, eiqueconfejlir»  vena  brachiidextrifeBa  ,  daspericulo(tjltmae  quidem  accidere  nonnunquani 
fuerit-,  ^omodopofiridieex  finilirolatererurfus  pojfe.  Beindequantapracipuevuftinhocafeau 
CquddoqusdeChirurgiiacifSeeodedieultraunciiB  legitimapitejnpefiiva,Pilargaquidem,fedprovix 
tresnonprof.uxeraijtuamdufinguis  emiffus,cdti-  ribtuqihlebotomia,  necadei  valtddeffe  eorumfenx 
nuoquedilorejuscepartispulcherrimedilpatueriti  tentid,quiinfiniJlroquoque  doloredextra  lanium. 
Q^modotertiodieiucubito.dextrofeaiorepetitq,^  venafeBionemproiant.Adexiremu,qudioinpre: 

■  fiiouleque  feSiones  ad  libram fereperoBa:  Quo-  tio  duo  iUa  medi(aenta,lapis  Peruanus,  (i  cofeBio  ' 
Aecocco  hxnPliCB  hafiAtiala  -VilSuApt  /fiiditrtifmvusik 


OB  S  ER  V  AT.  C  HIR  URG  IC. 

Oij:  z6,niSri£sridi£it<a;acJ{  y  eidenujae  iBtmugratia  _aasrationc,IaccopioseadniammasitErnmpro-  { 
ly, ferri frofequatHr.  falt  1'irclariJltme  ,meque,  fiaidt  :  nec  unquam  in  aliispuerperashacdere 
' gieedfiicu^mayUThmdmumfuemmratiimtx  conqueftaeft,utiillaipi^et,qpmaanoi6u.pa- 
jjunUxeofrtmiffocommendatKmhnhe,  ternos  lares  inidlerem, mihi  retulit.  Abeotem- 

extremo  Munii  Anm\6if.  pote  Colonise  &  alibi  eadem  methodo  multasi. 

.  TeLr.ee.ae^tuauiiemmt»  iiasmatronasfeUcitercomvi. 


OBSERVATIO  XXVI, 

VtnasittuutUmori)is nocenti ^ma.  A  NnoijjS.fiUaDn. PetridesChamps,  civis; 

^ T  TEnerem  in  affefiibus  nervofarum  partium.  ^Viviacenfis^  ,  itatis  annorum  duorum  cum 
humdt  "  capras4;vulneribusnoccnti(fimameire,aiibi  dimidio,  fubitoinmorbumabditum&incogni. 

aunotayimusieandemiu  morbisacutisnon  minus  tumincidit;  &  uno  eodemque momento  vifum, 
85-j^i»«bpericuIoiam  el&,nunc  exemplo  desqonftrare  vi-  fimul  auditam,  loquelam  &intelle(9:um  deperdi- 
cef.tf.  fumeft.  dit.itaut  neque  cibum,  nequepotumappetere^' 

Anno  i6ia.  cum  Hndenam 'profedtus  fuiC  fed  nociw  diesqueexnnainalterampartemlefti 
lemi&ColoniieAgrippinaiapudamicosperdies  cum  maximo  impetu  fe  convolveret  atque  pro- 
aiiquot  moram  traherem, adcivertiquendamivi-,  ftcrneret  ,  *&  quidem  quindecim  dierum Ipacio, 
rum.robuftum ,  &ttiginta  circiter  annorum  sta-  Pofteaiterum  uno  eodemq;  momento  itarellitu- 
tis  pleuritide  laborantem, in  ipfis  diebus  canicula-  ta,  ut  vifum,  auditum,  loquelam  SCintelleiSum  fi-  ' 
Ijtariiidii  ribus  vocatus  fui.  Viftus  rationem  tenuilfimam  mul&lcmelrecuperaret,cib'umappeteret&aflu- 
earaiie.  inftitui,&  exhibito  enemate,venam  in  cubito  per-  mereqviresquepaulatimrecoliigeret.  Exmorbo 
tudl.  ’Locodolentifbmenta,&inaniaionesdo-  ifto  violento  ac  fubitaneo  vix  curata,  menfe  Julio 
loremlenienEaappKcuiiper  osexpedtorantiade-  Variolis corripitur:  tumegounacumD.Jacobd  , 
di,necquicquameorum,qusmorbuspoftulabati'  Prbbo,apudViviacenfespharmacopolaexpenen- 
,  omifi.  Circaquartum  dolor  lateris  ceflavit,  li-  tiffinio  vocatus,  illam  adeo  graviter  laborante  in- ' - 
bereque&abrquernoleftiaexlpuebatj&quidem-  venimus  ,  utderecuperapdavaletudineipfimet 
materiam  fatis digeiSam.  Septimofudorcopio-f  delperaremus.-totumenimcorpuspuftulisitalca- 
se  prbmanavit.-  Ab 'eo  tempore  lyraptomata  tebat,utunaalteriadhsreretj&vixrelpirare,mul- 
cefrarunt,itaatipfi!mjampenitusevafiffe,cunai  tdminuscibum&potumdeglutirepoffet.  Adei. 
mecumfperarent,ftddecepitherclenosomneso-  ratfebris  continua,  curamaximaviriumproflfa- 
pihio.  Decima  enim  die  morbi,cumiterumfe-  tioneatqueimbeciilitate.  Adhibidstamenomni..',  ' 
bfe,maximisq;rigoribuscorreptHs£uiflet,  deci-  bus',qusneceffariavidebantur,paulatimrtieliuf.'. 
matertiaviveredefiit.  ,  cule  fefe  habere  coepit.  Sedeccenovusincaftrai 

,  /  AdfumaufemVenercumcaufi^mortishu-  nohisincidith'oftis,vomitionenimirumcorripi-' 


jusviri ,  profedlb  optimi  &  pii  fuilfc,  plane  mi 
perlualum  habeo*  Conjugem  enim  juvener 
forrapfam  (honeftam'ac  probam  tamen)  &  uts 

debatur  ,  Veneri  fatis  deditam  habebat.  Elam  .  purulenUmateria  permixta,  nonnunquam  quoqi  ' 
,  pprrdbdnumi{tumvirum,amorbomaximepror  lolumpus  evomebat. Vidienimaliquotiesoculis- 
ftratum,adVeneremincitaflearbitror.Decimae-  meis  putis  alBiSc  bene  cofii  ad  femilibram  ,  una,- 
'■  nim  die  morbi  cum  lummo  mane  infeiisomnibus  ■  vicevomituabipia  rejc^,idqueutplurimurh  ter 
,  cubiculum  ingreffus fuiflem, uxorem  cum  ipfo in  quaterqueuna'die  :  atque  jnhpc  vine ftatu ultra- 
_!e£iorepeti;quodie,ntidixi,iteruminmofbura  menfefalanguida  ,  &  adeo  extenuata  vixit ,  ut 
incidit.  ,  tandem  bfia  vix  cuteobtegerehtur,  atque  difficul- 

- - ^ - ^ - — —  terrelpirarepolTetSnviaustamenratione&ap-;- 

OBSERVATIO  XX.VII.  .  plicatione  Topicorum  nihjl  prTetermiflum fuiu 
Lac  deperditum  quomodo  reftirntum.  '  Tandem  vomitus  paulatim  cefravit,viresq;ita  re-. , 
A  NnuisSi.JllofsenaaffCiimiSanbC/HildenG'  cuperavi,  utinpriftinamoptimarnvaletudinem 
•rVmatronsiliotemporejuvencukadhuc  ,  in’  redierit, &adhuncufqueannum  i6op.quohsc 
primo  puerperio  ,  cum  propter  res  adverfasin  fctipfijBellelehabeat. 

iummaratriffitiam&mcerorcmincidiflet,  mam-  — ^ ^ ^ - r- — - ^ - — 

msita exaruerunt ,  utneguttulamquidemexlu-  '  OBSERVATIO  XXlX. 

■  gerepofletinfans.  illamfequentibusremediisre-  "Demorhoqtiodamahjlrafo. 

Situi.  Primb,utfeexhilararet,admonui.  Deinde  jciro  JdobiU 

(•  corpusptdverefensBraflavolsleniterexpurgavi.  Dn.  PAULOEENTULOReipublicsBernea.  . 
Poftea  fingulis  diebus  in  aurora  ad  3ij,  pulveris  fis  PoliatrO  digniflimo. 

lumbricorum  terreftria.'n,prsparatqrumcumde-  Guilhelmui  Vthrktm  Hildaum 

coapaagalaiSi,Iiquiriu2,&Iummitatamfceni-  s,  ,  p,  j). 

culi  recenitjm  propinavi,  &  mamas  oleo  lumbri-  «  Nte  diesquindecim ,  Vir  clarilfimc  ,  fautoC  - 
eorum  bia&dieinungerejuHi.^  His  per  dies  ali-  Tj  &' amice  plurimum  honorande  ,  feliciter 
quot  adhibitis  nanedus ,  8c  optima  obfervata  vi-  pef  Dei  miiericordiam  ex  Belgio  admeosrever- 


ecfolumea,quaaflamebat,  pure,  fed  ■ 


PAULUM  LENTULtlKi; 
Cui 

vMm«i  Pairim  mliim 


tis  graviflimisi^ue  lymptoraatibus  ('quemadmo- 

prs  manibus  habeo)  confefius  fuiflet ,  tandem 
«^uoqueprodigiofafaraecorrtptuS  fuit.  Appe¬ 
titus  enim  adeo  erat  veh'emens,ut  difSculter  fitu- 
raripoflet  seger  ,  etiamfi  enim  fingulis  24.  boris 
cibum  ad  minimum,quinquies  j  &  quidemiitis 
lantdaffumeret  j  vix  tamen  mehfi  inenfam  expe- 
Satepotuit.  Potum  contra  non  nfque  adeo  ap¬ 
petebat.  Cibumretinebat,  neque  illum  indige- 
ftum  petalvunj.  reficiebat,  ricc  vomitus  ullus  ade¬ 
rat.  Pofteaquam  morbo  hoc  gtaviiiimp  per 
menlemint^rumlaboralTeti&lummacumdifii- 
cultate  magnisque  laboribus  &.diUgentiaDn.  D. 
Jani  de  Burgo, Medici  celeberrimi,  vix  curatus  ef. 
let,itcrum  in  tertianam  incidit. .  Febris  hsc  cum. 

&deliria,vigilia:,inqnietudinesq'ue  maximte.  Fe¬ 
bris  hsc  duorum  menfium  Ipariosegrum  mirum 
in  modum  excruciavitdnterim,  tamen  appetitum 
illum  immoderatum  &  prodigiOfiira  ita  delevit 
abftulitquc ,  utdeinceps  &  quidem  in  hunc  ufque 
diem  ne  minimum  quidem  iftius  velligium  lenfe.  ; 
rit. '  Hrc  in  eum  Enem  ad  te  lcribo,vir  clariflime, : 

torquere  pofllm,  cupio  enim,  utpaf  pari  referas. 
Vale  &ignofcefeftii^ti  calamo.  Raptiml.au- 


OBSERYATIO  XXXII. 

De  vomitu  idmiraxdo ,  &  fereqmticliim,  c: 
a&tsgrovtjpmosjympiomatiim, qui  ul¬ 
tra  annos  trigimadu- 


occupjtiorieslicet ,  in  quarta Centufiaobferva-, 
tionum  mearum  progredior ,  eamque  fi  DeuS  vif 
tameonceflerit,  &Ca'ptisfaverit,fequentibyenie . 
ad  prdum  adprnabo.Hifce  diebus  ex  Vallcfia(ubi  . 
filjfuialit potius  jufluquorundam  ex  magnatibus"'  -  ' 
nofiris, thermas  LeucenleSinvifi)  rediens,  Cuhl 
adverfariaquartzCenturisrevolverem,  incidiin 
obrervationemlohgSrarilTjraamide  Vomitu  vide-' 
licet  admirando,  &  quotidiano  fcr8,  qui  nunc  ul- 
traannostfiginta,  cumaliisquibufdamgtaviffi* 
mis  lymptomatibns  durat.  Quam  obfervationent'  - 
quin  tibi,  circa  resraras  in  praxi  Medica  ftudiolift 
fimo ,  communicarem,  intermittere  non  potuii  , 

Tu  yiciflim  fihujusargumentivelalteriusrarurtV'  ' 

ne  bonum  COmmiinicare  non  graveris  ,  obnixd 
-  Reverenda  ac  nobilis  qUsdamCanOnifla,  l^i-  0*^ 

abineunte  aetate  ,  eaquafieripotuitdiligentiaac®jjj^ 
cuta,Mafonopoli  irtilluftriCsnobio  educatafu- 
iireticonrinuotamenferdobftruaionibus.acin-' 
de  provenientibus  morbis,  inprimis  cachexia  »i- 
,  ^erida,febribusgue  obnoxia  fuit.  Cibumquoqj' 

:  utplurimum  cutnaviditate  quadam  prseterratufa- 

quin  ecbm  valida,  &  mente  hilaris  fuit.  Decimo  ■- 
tertio  auno  stzils^  perlcverante  appetitu  illo  pr^ ' 

_  ternaturaii,yomi£usfupervenit,itautfinguIis^e-  ‘ 

.  busfemd  evomeret,& utplurimum  pituitamvir 
Icidam,  nonnunguam  quoquebiliolara.  Con¬ 
tinuavit  vomitus  ille  quotidianus  ulque  ad  an¬ 
num  vigefimum  odtavum  atatis  j  nec  ulque  ‘ 
adeo  moleftus  ei  fuit  •  quo  anno  cum  vaiioKs 
gravillimd  labotalTet  ,  lymptomata  omnia  mi¬ 
rum  in  modum  accreverunt  ;  inprimis  vero  ca¬ 
put,  quod  varioiis  maxime  laboraverat  j  poftil- 
lud  tempus  defluxionibus  multo  magis  obnoxi-  ' 


coiifilro  Medicoram doSiifimoram  abhibaiflk  evomit^forfioqmamenfesiionfadscopioseprdi 
tnedicamentaj&thermaspIumbmaS&ferinasini  flutmt.  Hanc  evomitioaenlfcqmtard^rm- 
vififlet,  aiiquomodorcftitotafnitjicaUtbfachia  geasSctoaxifiiuSfentricuii.  '  ’ 

&  crura  iterem  moveret  In iilud  tamen  ufqae  Ante  Vomitum  autem  pituit^tticopids^^ 

tempaS-j  quoipfamvidi  jannumqUadragefimum  capite  ad  ventriculum delabcntem  percipit,mor 
quartutn3gentem,liifi  humeris andUsinnixtaj  difiicuitas  relpirandi  adeo  magnafubleqmturi 
incedere nOn potuit, lcribereqaidcm,&nere^d.  utvixioqmpoffit.  Eademtamen  dieaUt  fubjcr 
non  W  diScultate ,  pr^pue  aUtem  duobus  quenuiiodejingentiltipervementeludoretotiuS 
ab  htnr  aiinisj  a  quibus  morbus  ingraVefeitj  'Sc  CorpOris  jrefpiratio  fit  liberior  ^paulatimqueiii 
ViresIabefadantuT.  DUrantecoiicodoIorc,Vo-  integrum  relHtuitur.  PoUfudorenij  yel  etiata 
mitus  quOqiie  Continuavit*  Meni»  quinetiam  ■  !n  ipfo  fudbre  riaufea  fupervenit ,  &  fuiUpto  ad 
fempeti &6rdinatim  finxere^ fed pafCe,  SedatO  femimenfuram  jufculo , vomitus,  ucfuperius  di- 
doloreCoUcOidaoaiiaiMervenererymptomata  id,rubfequimr. 

itatis  raolcfta,  primurn  eft  Velati  fiiffocatioabut  MsecomniajqUirecenfuijcumannd  iSiSb 
tero-,  ^lia  ut  pluriiftum  fingulis  meUfibus  corri-  menfe  Januario  Mafonopolin  ad  revei^endaiU 
piturj  idque  tefrio  >  aut  quarto  die  pqfrfluxom  Canoniffam  Dn.  Barbaram  BlaUrerinj  a 
ttlcnftrUOrUm*  Alterum fudor  eft  uaiverlaKs&  j?^jvocatusefiem,imacumclariflimOatquedo-, 
maSmils,qui finguiis fere diebp  erumpit,ut poft-  diffimo  Viro Dn-.  D, Claudio  Deodato,revereil- 
cafafiusdic^*  Sufecalioutericumipl^iii-  diflimi&illuftriflimiEpifcopiBafilcenfisMedi- 
Vadifc,  fine  lenfu  ac  motU  veiuti  inibpore  qUo-  co,  &  per  menlcm  fere  integrum  apud  iplarti 
dam  profundo  perdiesaiiqU6tjacet,moxexhor-  commorarer,  partim  ex  ore  ipfius  asgrs  excepii 
Jelcit  j  ee  exunainalterara  partemfeprojicit :  In-  partim  quoque  his  iricis  vidi  ocuiis*  NOnneraU 
terim pituita tamcopioseadVehtricuIumdercen-  rUm^,cIariffimeatqueamantilfimemiDbmin& 
dit,  ut  fuffocationis  metiiS  adfitj  ipiritUraque  Sarazencj  corp^^Iuirt  hocce  alioquindelicatu- 
nonnifi  di&uItertraKerepopiti  Itandem  Veluri  -  lura,  tantis  ^oloribus graviflimisque  fymptOma- 
cx  fopore  lorige  profundiiltmo- expgrgefafta,  tibus  tamdiu  refiftere  pofle?  etiamfi  eftim  a  tot 
fumma  virium  proliratio  &  labefadcatio  adeft^  anniSjUtidixijtamfiadOreiftocOpiofoiquamvo- 
Cieterum  vOmitus  ille  quOtidianUs  in  an=-  iiiitu vehemermffimo,  quotidiefereexcrUcietur, 
num  ulqUe  (  quotemporeipfam  MafonO-  corpOre  tatheii  non  usque  adeo,  extenuata  j 
poli  invifi)  quiquadragefrmus  quartUs  fuit  asta-  quod  admiratione  non  vacati 'mente  iatis  hSaris 
iis, &trigcfimus primus  mdfbi,apudipianiper-  efti fertqUe patienter  j  conftantef&Chriftiane j 
fiftit,  &  quidem  indies  ingravefeit.  Evomit  aii-  qu^efibi  a  Deo  Opt.  MalimO^dveniUnt  adverS 
tem  primo  materiam  pituitofara  i  ac  fiipta  mO-  &triftia,  y 

dumvifcidam,ientam&ladinftarc6li2£teaacem..  ,  Atque  hicefthujusadrairahdiaCfarilfinu 
infecunda  vero  evomitiohe  liUnc  materiam  pia-  cafus  narratio cujus  fimilem .  ego  quideUi  nuq- 
nebiliofani&amararajnuncquoque  acidamad-  quarii  obfervavii  legimus  tamen  apud  Marcel- 
Coque  acretii.  Ut  linguam  kbiaque  ad  eruorem  lurii  DonatumUb.4.cap.j,  exenipkaliqtioUjo- 
ufque  erodat,  ej’icit*  Tunc  quoque  dolor  &  erO^  Kaniies  Schenkius  obferVationum  medicifjaliUin 
fio  ventriculi  i  inflatio  hypochOndriOrum,  prs-  lib*|.  exrelationc  clariifimi  ac  aterna  laude  di- 
tipuedrcafiniftrumadeft.  ;  gnifiirniViriDn.D.JacobiZwingeri  p.m.  foU 

Non  poteft  autem  (  quod  maxime  6btan-  bit  his  verbis  *  .K.eIi|iofe  virgini  j  cum  eflem  PS-  i 
diim)  evomerejoificopiosefumptojufculb  cali-  taviijHerculesSaxonianavavit operam,’ quojam  i 
doj  aut carnisiautesfarinaavenaceaj^el  vitellis  annis  triginta  yel  quadra^nta affidua  vomendi* 
Ovorum  cUiii  pauco  vini  j  aut  femine  cUminij  Viblencia  ^agitata»  nunquam  deglutit  tahtillum  * 
primum,  quod  fumit  jufcuiumi  pane  fatis  Ipif-  panis, ^usvecibi,  quiti  moxidenfjproutaflum- 
fum  eft,  &  feiUimenfurarn  excedit,.  Cnm  hoc  pfit,rejidatjnuilocotporis'autfadeidamno,ut 
jufculo  pituitam  illam  vifddam  &  fere  infipi-  mirum  flt,  unde,* rem  nihil rerineit^fibividtum 


514  ■  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

Cordum  Damina  e<momjfi  tragea  jafculis  quoquccocb 

GermanicUiiffrmferfiripHm.  cinamomi  gi,'. 

GRavem  omnino  &  perdifficilem ,  Domina  .  Ooci 

reverenda  Nobiliffimaque^  affe<9nm  illnm  Macis  ana  9l 
tuam  exiftere  ,  ^a  controvetfiani  eft :  qaipPf  Sacchari  giiij,  Mifci 

quum  natura  anmsjamplus^ju^trigmtaprefTa  etiam  omnia  pii 


velli  mrfus  Scaverrancari  uUa  arte  potenmt.  hz  jufcula  pinguia  propinentur,  qu®  fi  - 

profedb,  fiiecundumartisnoftrsMedicscer-  per  fetalia  non  fint, addatur  cochlear  unum  o-  - 
tiffima  pronunciandum  fundamenta,  primnam  lei  amygdalarum  dulcium, .quodhoclocomaxi- 
&  pcrfe^mftnitatem  R.Dh-necpolliceri,nec  me  convenit,  non  tamad  promovendam, utidi- 
prseftare  quisquam  poterit.  Propterea  tamen  to-  a:urn,  vomitionem,  quamadtemperandamhu.  ■ 
tam  opus  naturas  etiam  non  committendum:  niorumin ventriculo acredinem,licut&admor- 
hac  enim  ratione  morbi  vehementia  vidacitius  jjJqj  rofiones,  tam  in  orificio  ventriculi, 
^fuccumbet: led potiuSiquantumfierip^teritsilla  quamin palatu poft vomitum, mitigandas &in- 
juvanda»  & fyraptomatum  vehementiorum  in-  hibendasR.D>eodemut3turoleo,vdIad:eamy-^ 
fultuscohibendusautmitiganduseft...  ^  gdalinorite  pr^parato.  Extra  verd  paroxifmum 
Quia  vero  natura  longo  jani  tempore  ita  apjnguioribus  in  cibo  diligentrffime  fibi  caveat.  -  — 
vomicus  cbnfuetusjutinhabituraglequafiabic-  '  Vomitu,  quia  natura  viresque  vehemen-: 
rit  j  nec  poterit  facile,  nec  etiam'  debet  motus  tiffimohoc  conatu  mirum  in  modum  deblfitan- 
hicinpofterumimpediri.  Quodfienimhacin  tur,  neceflarium  omnino  erir,  uc.hisillicb fac-.  ■ 
parte  quicqpam  tentaretur ,  ac  vitioli  ilH  humo-  curratur :  quod  fub  initio  haud  incommode 
res,  quos  tanquam  onus  grave »  excutere  vomi-  poterit  jufculo  carnis  bubul« ,  aut  caponis,  vel 
tu  natura  hadenus  quotidie  folita ,  retinerentur;  utatur  pultealba  ‘2B«n«>avmdida ,  ex  vino,  ovis, ; 
certe  periculum  extremum  in  procindu  futu-  faccharo,  butyro  parata :  veifumataliquidexfa-  ,. 
rumneraohontddec.  Ergo  tutius  omnino  erit,  pofitatragea,  aut  cuiri  ovo  forbili  vini  han-- 
&cbnfultum  magis,  ut  naturs  in  hqc-conatu  fiumfupertybac.  .  Qua:fiminusarridcnt,degu-. 
fuppetias  feramus ,  &  membrajrincipalia ,  vi-  _ftarepoteritaqu2cinnamomi,finevinodeftilla... 
Iceraque  interiora-ita  roboretis  3  quo  vires,  tje, cochlear unum^atque alterum,  addendo  pa-  _ 
quarum  hic  inprimis  habenda  ratio  ,  conferveo-  rumconfediomsalkermes,  qu£e  cordi  mirum  in 
tur.  Id  autem  alfequipoterimus  primo  quidem  j^odum  auiuliatur  ,  ventricullim ,  reiiquaque vi- 
&pr*dpuaviaus  ratione  aahfbitacqnviniente:  fccraanteriora roborat,  &  vires  confortat.  Se- 
-  deinde  etiam  medicabitis  idoneis  intra8£  extra  quentes  item  tabellzfummopere  conveniunt.  ; 
fumptis.  B..  Specieruni  aromatici rofiti. 

_  Cibis  mali  fucciScacribusR..D.  non  nta-  \  Diarrhod.abbat.  r 

tur:  fediis,  qui&conco£lafaciles,&parvaet-  Diatrion  iantal.anagj. 

lam  quantitate  fiimpti  bene  multumque  nutriant:  PuLCinnamomielcftigj. 

ita  enim  natura,  excrementidis  Kumoribusmi-  ,  ,  ConfeSionisalkermes  gjjS. 
nusgravatajmorbo  lele  fqrrius,  &  majore  cuni  Sacchari  dilToluri in  aqua  cinnamomi  gHij.  ' 

fucceffu  opponere  poterit.'  Quales  autem  ciU  hi  ^  fiantque  f.  a.  tabelbe.'  ,i  ' 

fint,  oper^preciumducononpluribuscomme-  ExquibusfingulLsdiebus  mane&  vefperi, 

morare,cumR.pa.  longa  jam  aperientia  edo-  poftcibumquoqnefumptum  unam  comedat. 

£ta,  proculdubio  cognitum  fatis  ScperlpeSum  flatus,  qui  poAvomituip  e  ventriculo  ^ 

habeat,  qui  hsc  in  parte  fibi  magis  conveniant.  aftendentesmoleftiam  haudievempariunt,  de-^ 

ug  _  Ad  vomitum,  provocandum  cum  natura  primendos,  non  Iblum  proderunt  omnia ,  qu$  - 
s  (  propter  humores  illos,  quos  acres  &  acidos  R..  ventriculo  Sc  viribus  roborandis  dicata  fuere',. 
D.deprehcndit, quique  e  liene  in  ventriculum  utpotecinnamomiaqua,confeaioaIketmes,  &  . 
ablque dubio  effunduntur  )•  jufculo  potius  ^u-  tabelte,fedprateteaanificonditiufusRj  D.de- 
deqt,  quam  vomitorio  alio,  etiam  convEnienciffl-  bet  effe  frequentiffimusjquononfolum  poft  ci.. 
mo ,  dubium  non  eft,  quin  naturaex  jufculisillis,  bum  ftimptum  utatur,  fcd  alias  etiam  per  diem 
licerdiu  non  retineantur,  aliquid  fucci  boni  ex-  fiepiiis:  quin  imo  finimisadlcenduiit  ,& urgent 
tfabatjfequeeo  iquodammodorefocillet.  Qua-  flatus,  parum  aqmeanifi  cum  faccharo,  vefolei 
■  ptopterR.  D.-qud  huic  etiara'natur!e  appetitui  anifi  deftilfati  gutts  tres ,  cum  vino  albo  calidd' 

'  latisfiat,julcaIafenipercIigat&affumatnicli0ra,  fiimendz. 

utpote  carnium ,  quiefi  in  promptu  non  hafeen-  Hilce  8c'  fimilibus  medicamentis  internis 
tur,  ignobilioribus  tamen  aliis  addere.jioterito-  proventriculi  confortatione  debito  modqadhi- 
■vi  vitellum,cum  pauco  vino :  ita  enim  viribus  non  bitis,  ad  topica  etiam  deveniendum :  Unguentum 
tantumSc  tobojri  natuoeprofpicitur:^verumja-  itaque ,  quod  cor  &  ventriculum  maximerelpi- 
fcula  etiam  illa  propter  jucundam ,  quam  ex  vino  cit ,  tale  fiat. 

ad^ta,aciditatem&acrcdinem,vifiddam &te-  R,  Olefmentbx&lcorpionumanagiiij. 

nacem  in  ventriculo  hsrentem  pituitam  melius  Nuc.mufchat.gvj. 

incidere.  abftergere,&  ad  excretionemptaparare  Catyopl^yl^B'!' 

poterunt.  In  eundemfinem  R.U.  ex  liquenti  CrOci  orientalis  fubtililTime  pulyeri&ti 


CENTURIA  IV. 

Comu  cem  niH  &prasparad. 


315’ 


iLl>-  espedare  potenLNobiliof  em  adhuc  habe- 
_ _  bic  >  6  in  colaturam  primam  ro(k  recentes  tteruin 

Conte&ionis  a&ennesaoa  §].  inbmdannir." 

Mifccanrar  diligenta:  in  mortanoj  fiatquc  AficdiisUIc,  qui  R-D.  findis menfibas 
finimentpm,qao<ire{^etnr  in  vale  vitreo.  poft  purgationes  menftruas  alQigit,  quo  velud  - 

Unimento  hoc,  cordis  &  FeoracoE  regio  lyncope  correpta  per  horas  aliquot  omni  fenfu 
i^ius  inungatur.  privatur ,  maximam  partem  ex  vaporibus  oritur. 


Pr«er  ventriculum,  hepatis  &Eenls quoque  malignis, e 
diligenti/Graahabendacft ratio, '^'quidem hepar,  affc&am,i 
quod  jufto  calidius,  morbo  augmentumadditt  quod  haud 


_ Si  lien  non  movet,'  certe  proraov 

quod  haud  obicore  coIKgitur  ex  j>alpfiatic 
hypochondrio  finiftro ,  quse  f^mper  pr“' 


t,id 


quod  jufto  calidius,  morbo  augment 

Lienautcro  pr^dpua mali  hujus  caullaexiftit,;  _  .  ^  ^ 

quddprarteriilacxacidisiftis&acerrimishumo-  lblet.Huicmaloatfuccurratur,abiDttiolhtim, 
rib[3s,-qai  vomitu  rejiciuntur,hand  ob^rcli-  durn  irruit',  fortillima  fiat  ligatura  tibiarum  ftib 
quet.  Hepatiserf-  - - - -  -  '  = - ’ - ' - — - 


r  genu ,  Dt  Vapores  cerebrum  impetentes  hac  rat 


:er  alia  meiifla,  artemifia,  matricaria  &angelica 
E.  C^od  fi  R.  D.  ab  ufii  clyfterum  ab- 


wt-  tanda.  Vinumfi  generofius,aqua  dii 
».  qu^  tamen  fimplici  ,&  cruda ,  propt 

ufiim  ejufinodi  decoiftum  fieri  poteft, '  tur.  Naribus  lufturaigaoones  d  plumis  perdi- 

R,  Veronica?.  cum, inferioribus  vero parabusftohx,ben2om 

Agfimoni^eana  M.  j.  ^  &  fimiliaadmoveantqr.  fn  hac  matricis  prstfoca- 

Coquanturighe  forti  in  aquselfeiix.-  ufque  4d  tione  ad  duo  inp^mis  diligenter  attendendum 


minutimincifi  fi.  Vaiebeneob-  gni,e{fiorc{centes  inuterb,  quofaci 

turato  refrigefeat,  HocdecodumSihepatierit  uti  didum,  tetri  vapores  e  liene  af  ^ 

tl  Per  intervalla  quoque  corpus  leviter  expur-  per  fere  prefentire  poteft,  convenienti  purga- 

ganduro  cum.  rhabarbaro ,  vel  fy  rupo  roferum ,  tione  'prius  evacuare  ftudeatmbi  medicamenta  fu- 
aut  fyrupo  cichorei  cum  rhabarbaro  pr^parato ,  pra  pofita  optime  conveniunt ,  ut  rhabarbarum  * 
qui  hic  inprimis convenit:-  Sed  rnabarbarum  folia fense,  benedida  item,  laxativa ,  confedio 
priusinaqua  cichorei  infundatur&  maceretur:  -hamech&fimiHa.  -  '  '  . 

Cinnamomi  etiam  aliquid  &  anifi  addatur..  In  -  In  ipfo  autem  paroxyfmo  Tymptomatum, 
purgationibus  ejusmodi  lien  femper  refpicicn-  Trehementia,  quantum  quidem^fieri poteft, inhi- 
dus,  &  rhabarbaro  propterea conjungenda  feria,-  benda:  &pr2Bter ligaturas  extremorum, &  fuftu-. 
polypodiumj  fumaria, cufcuta, lingua 'cervinaj&  migatiqnes,cbrmprimisroborandum^  Exhibe- 
fimilia.  Herbjeaiitemdidse  optime  coquantur,  antur  iaque  aqua  cinnamomi,  meliflT»,  bugbl^ 
priufquam  rhabarbarum  addacurihac^^enim  ra-  fe,borraginisv&rofarum , lapis Be2oar,marga- 
'  tione  fena  non  tantos  excitabitflatus,' qui  etiam  rita?praeparat«,  cornu  cervi,  uftuaf  &  prap^a- 
xinnamomi anifi  additione prscaVri  pote-  tum, theriaca,&c. cum lyrupadtrorum.. Poteft 
_  runt.  '  ■  -  _  .  ^  etiamexaquism’od.6  drdis,aut  omnibus,  aotali- 

w-  Propter  Kcnem  etiam  lignum tamarifinin-  ^quibusmiftisfieriepitheniaj&rcgioni  cordisap- 
terdum  vino  per  fiodcm  infundatur,  aut  iri  a-  plicari,  prajftaptius  ei’it,  fi  (crocf,  cinnamomi, 
qua  coquatur  ,  ex  qua  horis  matutinis  fumatur  aceti rofacei,&  vini malvatici  parum  addatur.  - 
hauftusrLatusliniftrum  inungaturoleo.de  cap-  Ven$.fedionemquodattinet,licecillaR,D. 
paribus.;  Ad  proximum  menfem Majum,  cum  multis  jam  annis  fuerit  ufitata>  *tatetanicnjam  . 
roforecentesin  copiahaberipoffintjfiiaderem,  ingravefcerite,viribusqriedeclinantibus,nonhi- 
ut  R.D.  virtutes  earum  experiaturfequenrimo-  ficir^umrpeae,&  fummacumcautioneadmini- 
do.  Purgato  prius  corpore  rhabarbaro  &  fena,  ftranda,  Hujusautemloco  venshimorrhoida- 


fum  viribus,  finguUs  diebus  horis  matutinis  bibat  primis  quia  purgationes  menftruas  jam  deficere 
infufionis  rofarum  |iij.  abftinendo  per  horas  tres  etiam  incipiunt :  Dubium  enim  non  eft,  quin  a- 
ab  omni  alio  dbopomve.  Quodfilaxionexhu-  pertioharum  venarum  infigne  commodum  at- 
jus  ufu  fiat  alvusjuti  accidere  quandoquidem  ob-  quelevamen  ailamrafitrlienofis  fiquidcmaffedi- 
fervavi,  per  diem  unumpoteritquiefcere,  &  bi-  bus  fingulariter  fyccumrjfanguincmcrafTum  6^ 
bere diebus alt^ernis.  lofufio autem, quam dixi^  melancholicum  evacuat,itavcihacetiamratio- 
-rofarum  tali  modo  pr^parabitur.  ne  vomitus  ille  fanguinis ,  R.  D.  fepties  vel  o- 

r»-  R.fol.rofarumpurpurearum|iiij.  InoUa  dies  per  annum  mbleftatur ,  prohibere  pofle 
nova^ntreatainfundantuririaqusferveritistfetij.  videatur. 

■  Vafebene  dauforaaneantperhoras  24.poftcai-  Alvusfemperfir  laxior,  qusfiquandonon 
Wrum  calefiant,  &  forti  exprefljone  colentur.  refpon3et,CIyfteribBsprovocctur;quibusfem- 
Colatura  fervetur  ad  ufum,  utididum.  Siloco  perfiorescfaamomi{]ar,&fambud,  ferainafeeni- 
aqua  vulgaris  fm^tur  deftiliata  ex  cieborei ,  a-  culi  anifi  ^propter  fiatus^  meiifla, matricaria, 
grimonia,  veronics  squalibus  partibus,  infuiio  artemifia  (  propter  uterum^  incoquantur. 

«it  prsftantior,  ex  cujus  ufu  plus  emolumenti  Atquehsecfunt,  qus  ingraviflimo-faocaf- 
Ddz  fedu 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

'Mfymp<mae,t^hremus;aliasdmksvex4- 

s,maUhi^iiminifixmhe,iac<encbic DiviFari, 


_ _ _  .,„.„.«rOptM.precor,-utomni-  <>rigommkjcrfimirecmtifa»Mskbe^corry^i^ 

bushifcedementer  faenedicat>  ifUaque gratia  ftelari^etenda  venit, ^  Hoc n,in  va^s  jpermtm^ 

D.  adfit,  qud  animo  placido  &  padend  tMtos  idimdmny.icemxlMii.ifacyM/iteexpiltricefcr,^- 
-graviflimi  morbi  infulms  feliqter  tandem  fupe-  maUinutmimde^ii^itKr,in^moiH:liiii^m osutt- 
'  rare  poflit.  Mazonopoii  6.  d.  Januarii  A""r> 
lSi6. 

ClarijJSmo .  .  ,  , 

Dn.  Gjra-HEL. JABRICIO  HILDANO, 

,  __  Philieertus  Sar AZENUS  'qiidfram&fKferflMh«moruinve?mrictiht^m 

.  '  S.P.  P.  ,  fartibus  meimscolkSumefi,exigitairdepellteMmc 

A  lSr^rfa«eimimjsfexfihsu,f'h'slariJfirMFSa-  illitam  frequemes^imojmiidimiacdiutstrnino. 
txmiceobfervaiute,  me  tamdiuxihiladteiitera-  mittis,  quitamdiuaffigmt ,ipiam  ditccorrttfttm 
rumdeSjfesttec  ad  tuas  officit  &i-adujlridfle-^  re-  femen  muterofiabulatur.Iitffecieveroinifia-m' 

'  fionderepotuiffe.  SiuBustiegligentiamihieffemco-  liHflalilymftomMihuicfscHlMerf  ' 


im-amtridiie^imperm^itm  fetmiihiriU^Kec 
Mt^hanatmainftffa,, 


Kredimeremabhacculpain-  co pravam  ah  m 


iximribusofficiute-  magis  vergentem-.^ua  obJiruSionihus dcraffojento 
<immeriia,e^iftud  humore  profeSis  valde  opportuna,  cachexiam  (pi- 
vadareimedtcaac-'tumfammaxirne)quavirginummti>robfiUJcit,iff- 
!fiudmm,h0oso--aliafympiomataolimcomifa.  Erodit  amem  fieijn  ' 


^  fimd,tumetid eximia  in  fublict 
indefeffum  augenda  (Ir  locupleta 
■  l:uratilpmiiohtrvatiombitstuu 


voluifii ita  devincit,  ut  graviter  delintjuere  mihi  hac  virgine  erant  coffictia.  Ex  hochepatisvitiima-i  ■. 
viderer,  non  modoji  eriidkifftmis  literis  a  telacefft-  gria  humoris  fituiiofi  copia  ,  nimia  illa  voracitate 
'  tus  in  offciiceffare,  verum  etianijite  ultrbfrovo-  mBafuccrevit ,  ut  omnis  ccrrportsfartesefusfjsu^, 

,  care,laudabilesjg  tuos  conatus  bono  publico  dicatos,  Muvio fueterint. Pubentibus  ver'oannis,quihsuges^ 
fecundo'quffi  applaufu  '^acclamatione  erigerem  ac  nitalesf  artes  ,fiecundx  femine  turgentes,  adiibtdU 
incitarem,  ficeat  enim  mihi  id  fne  fufficiont  ca-  nemfrurireincifiunt,ahundantiusfemenincaptt‘ 
ftatagratia  teflari,intamcacis  epr  fallentibus  agr e  citatemrxieridefletum,ihiijuefitu  corruptum  ac  b-- 
tmrtalitatis  cafibus,^uiexercitatiffimisijUoijuein  befaSuefi.Vndeddesvemrtcsdhexjpiranufxhmde' 
arteytofranegotiufaceffuM,nihilveladartisme-  m^igndaurd,acudejus amolitione concitatafacitl- ' 

.  dtcalumentUuflrius,veUdmcrementutoc0pletius,  tatejhumorts,tjmcunij^tnventriculovelgenttiis,vtl 
;  velMhominuufusuberiusdfiisobJervationibusre-  ex  aliis  partibus  accumulatus  ef, per  vimitu  exclu.' 
periripoffe  exifiimo.adt^uiinamineadem  tecurru  fio  oftinfe^uta,  quitam  diueitenuit,sju^uea» 
palsffranohilioratfiinhacfaadtateprofeSioraftfe'  irritans  cauffaperflitit.  Hac  vero  labes  cumVifi»-o^ 

. fabigerent  ingenia, jpesefft, fore  brevi, ut  ex  his  per-  rumnaturalium,ac  venvicttUpotifimumfacultasi 
'  plexis  ambiguitatis  faliiris, in  quibus  adhucdunt,  tesimminuiffet,e9eorumfiinSipnesoffudiffet,.nott*.' 
obharet,  eluSatafMultasmedJca,gloriofu:Capuiatr  mirum,ftopio]!usincerebroacuniverfocorporeptX  ^ 

■  ret:  iirum,<]U0  pauciores  hiccuratangit^'oju-'partibusmolejias,crefrasdejluxio'na,p^onemco- 
'cundior  (fi  acceptior  tum  prifenti  tumpofi futuro  Ecam,fi  ex  eaparefin,menfium  fluxum  refirtcbdf'-. 
feculoerttifieiabortuus,quoipfiiisemolumemistam  rem,fudorem  totius  cofprris  univerfalem  intulerit. 
pr,aelare cpnfultum  effevoluifii.  Qeiego ftnemirifi-  7i(ecmirum,fiau8dmalo,ixdtaphragma,fai 
cefaveo,fifiadeffetfacultds,ct^eremamulari,fed  ac  cor  ipfiem malignus 
eademmecauffa  ah  hoc  conatu  arcet, quahaSenus  a  diffcilem&Jirangulatt 
fcriptionerevocaviel(/edeenirnmihi,clarisfimefi  Habes  meam  de horm 
.  amplisfime  Fahrici ,  nulhim  aliam  iserditatis  iflius ,  deperhickfijfanis  illius  vomitus  caufis  fententtatp.  - 
caufamsprMcrasjiduas  fiinexhauflasoccupaiicnej  Quodfiilluacompefcendi  prafidium  dmerequiraS-, 

'  oyirhiter  collocav'u,deferrrei^  adlanguentiumgy-  fuggererepoffim.DitraBus  nffanguis,ndprofertir- 
mifusfifuffiriaobfurdefceremalimusdnhacquan-  poferutantdfeminiscopiam,qua natura gravis,ea  . 
tulacun^auSiorispertot annosinremediaperitia  adfuiexpulfionemfoliicitee,fedquavslinfutsvffs  .  . 
famafitanobis  earum fahstiferviendum  eflattc-  innoxietffervari,velinnutritioneeorufaeileabfis--s-.. 

■  mne  tempus  ipps  impendatur,  ei-  vix  qtsicquani,  mipojfit.  Habespralarammfimiliplane  cafis  apud 
exeoadnaturaufus,corpKisq^refeaionem,xedum  foh.  Matthaum  de  Gradi  ptuscEpa-rt:!.  dxagrttti-  ' 
Jid  excolendas  debitis o^iis  amicitias Fitiieripipos-  dinihusJldmachi.  cap.'^.narrationem,quifent(mtii-' 
fit.  Igifofcas  igitur  huic  ce ffatio-ns  mea ,jion  mea  -noffraMflipulaJu-r.  Nevero foluiafjmbolusfim,m- 
\  ^culpaexorieffednegotio-rummoleexrorta.  hil^o}uodce-nturiiituisaccenfiripaifit,ccferamju  .. 

■  Hifio-rifiUlade -religiofitMafonopoIenfis  triginta  hahe  ohje-rvationem  raram ,'  ac  prorful  admirati- 
■ete-  ahnosperfidhte  vomitu, -nobis no  usq,adeonova  tgr  damlHecesfit nuperpofipuerpe-rii labores illuJh-.H. 

»  infolensefi-,quippequivirginesifiasfiacrasfrequen~  ^.‘Vhali-neou-affro-regisi-nGailiaLugdKnenficon-i,.  _ 


GENTHRIA  IV.  ii7 

^  „  3mx,c*j*SThi!iucadaaere,anrSsiBiUim)!)I»-  ctaPrincg«(qne!npere^eaI>fentemiIla:6ac-OJy:  jj, 
cr«iff^ttodveraardiamdicit^^cort^ipli civeraat) aavemflet, proriimsadgraca  qoadra-^  2^*" 
hmmircifuiBonatirdifrovidmtiaMifHsinigit^  gjnta  lapidis  Bezoar  Orientalis  in  pollinemreija.  De  f,x. 
tima>&Tcfii^ri»mwptmo,-Baiaimfxiffe,re.  ai,exvinoalbopropinavk,poftfeniihoramiu-/»a<» 
penumcfi.  Resfixpa!dafr:fc£S,,&xcmimaxtca,  dorcaUdus&univerfiUsfaperveni^&inteUeausf^ 
amdliiaxtfibfarvaa,  ferfitititfaxiilUexhmm-  rediit,  moxfcmnnmqnoquerepraitjcnjns  fae-®"’' 
fii^Hsinofiaevidentia  utcoTooda^  X^amafiuans  neficip  vomitas  fimul  &  nuxas  i^guinolentas 
ftrfetma^emc^abiu frigidam, jaimoUfiatn--  ce(6mnt,&  intra  paucos  dies  integr^valetu- 
qmhamr,  netenuispmi  etiam  tegamemifatieiis,  ^neriitreaperara,  inultosqae  annos  intofnmis 
feSasnudabati^iaetiamafertridierecordecon-  fnpervmyitegometteftisocolarisfumjcuman- 
cMefiMisftslmeriiius.iaerrrtembretichiaattraais  no  i6to.  Principiingraviffimo  morbopermen- 
aerpteexterrefaUis hamerilms,  difficiUrejpirittiene  fesaliquptadeffem,atqueea,qu2icripfi,exip(;as 
''  lahi>rabM,fjiuifimt<>?aataliHUiaBcanfifeiitis,  &uxoris  rcladoneannofarem.'  ;  . 

—  '  aliampericardiiariditatiimpitta?ida(iim.  Maka  - — — - ■  '  '  ' . 

ihfer^adignainjn-axiqJtiMaaaUmdeoccxe^  ^  OBSERVATIO  XXXV. 

,  mttfmit.Sjientamen,fi>eoclememerimniteme,ex  fiexfisittuJUminJcrotitm,  , 

hisecatpiuimKmmdisTMaliijitaadaemerfertsttu,  '^TObilis  quidam  drca  Laufannam  ,  Robert 
,  ^inUm^tdlkoexaggerandotecum  of  eramloca-  -^^du  Gas,  Seigneur  de  Ia  chauxnominejcutn - 

t«rm»./aterimtameaFab'rme/ari^meaeeptime,aaDoiSi4.menreAugai[tofaagoscosBedifftt,, 
dam  etiam  [appetit  yfergetuamSfortamnamter  vomitu  ade,6  vehemeiiri  correptus  fuit,  ut  inte-  ' 
exbrttaref^taispraclkrislaboribasfera  etiarape^  Idnaindextramv^namcumimpetudctrude- 
'  feritatis gratiammereri.  Verne jUetiescoeitabis-,  rcntar.Egotertiadie.morbiunacuml3n.D.A- 
deheminetaiflmUeJisJimedrcapieatisfme cogitare  BELEROSCIOjMedicdLauiannenficeleber- 
ieexf  ima.  -  fate  (dfijadmfelicisjime age.  Hac  rimo,  in  auxilium  vocatus, in  maxioiBangulIiis 
maria  (IrfyleBxeelleatisJimil^iri  Dn.taaliKroke-  ipfum  invenimus."  Dolor  enim  vehemens ,  &  vb- 
riraptim  adieferibeLagduno.  tnnusfrequensadetanc.Allhibitoficculoexradi- 

— - r — - - - -  cibus  herbK,iloribus,& feminibus  emollienti* 

OBSERVATIO  XXXIII.  bus,lenientibus,?£difcutientibus,inteftinumm  ' 

•'  J)eil>veteratodolt>revemricitlt,fjusdemque  ftumnaturaIem(nontamenfinemaximoIabo- 
cirmpenditrficuratiene.  rejtandem reduxi,  couvaluitqueieger.  . 

fuiflet,  nec  ullis  remediis  ventriculum  roboran-  (ihi  coniacia  fungorum ,  queifympto- 

tibus,autperinferiorapurgantibusIanaripotuit  mata  eonfetjuuta. 

fttr:  tandemqnecxconflfioDnaD.Danielis,'^^Obilesnonnulli,aliiqueViridoiai,cxquo- 
I>aniels,DusbufgmIisClivorum Medici  celeber-  ■^^rumnumerocla^miviri.Dn.D.DAMEL,  ' 
rimi,vomitivumaccepiffet,  frulfumcorii,laridi  Medicus  DusburgenlK  Clivorum ,  j&  Dn.  D.  ' 
fumoexficcati,  quodanteduos  annosinopinan-  KNOIISTIUS  Medicus  Trcmqnienfisquoque 
ter,  cum  difficultate,  tamen  dcglutierat,  maxi-  fuerunt, yirginesitem&matrontenobiles,  cum  ’ 
ma  mm  admi^one  aditantium  evomuit,  &  «>Beigioperviridaria,prata,&nemoraobam- 
brevipleniflime  convaluit  Urinam  fempercauG-  l>plarent,  &nnusalterum  alteraravejocosefu^- 

femotbommtamfaciledebella^ipol^ent. '.TI^c  g'speteret,domumquereverfieirent,labiaDn.D. 

«relarioncipfiusDn.  D.  Danielis,  amicimeiin-  RNOUSTII  eadem  velperl,  ac  interim  dum 
tegerrimi  habeo.  uoenabant,  fupra  modum  intumuerunt.  Mos  au- 

■  “  “ " '  '1 — ""  ...  '^umilliefat,  utconrihud  ferebarbam  digiristra- 

.-OBSERVATI.O  XXXTV.  fiarMatque  adornaret,  quodcumeadicquoque 
Sxefufungorumfimptomatagratdjpmdfi-  ^°“a“anibns,tjtdicifolet,feq0et&labiadigi-.^ 
quuta,uhittiam  de  lapide  teloar,  “  fzpiffime  atrigiflet,  mirum  non  eft  f  cum 

„•  ;  -  „  veneno&m  &lefhiferamih  fecontirieant  * 

vefperamdoloretorminibusquemaximisveritris.  ^^n,  aepoftera die,  crimiquam Stapedia^-  ' ' 

nec  noncardialgia  correpta  fint,  mox  quoque  qnamDn.D.Danielfeeumferebat,  applicuilfet, 
^mitus&fluxusventnsfupetvenerunt.  Pruno  brevi  convaluit.  Hzc  ex  relatio  ne  DrnD.Da^  ' 

■  -  emerer, o.  '  .  _ 

voluntarie fimul,  &fu£iores  frigidi  proSiierent,  Ex  Kis  videre  Hcet,  quain  periculofiis  fitefus«/.: 
inteUcfttts  quinetiam ,  omnesque  adioiies  dimi-  .  fungorum » acproinde  e  culina  merito  eos  ejici-  G»Un.  d* 
nuerentur.  Mediet  etfi  fiimmam  adhiberent  cndoselJe, -^tiamfi  enim  nonnulli  edules  fint,  *^'”*®^* 
diligentiam,  morbus  tamen  medicamenta  prse-  .utDiofcorides &Galenusconcedunt,  malignam ^  ' 
cellere,  caquerelpuere  videbatur.  Totam  itaque  tamen  &  venenolam  qualitatem  in  fe  Continere 
coQiem  veluri in  agone  contrivit*  Altera  dic  quoquetefiantur,&itaqaidem,utfelediores,  ^ 


iopoftprovoGacQyomitu,aifii(;erquaterveev^, 
tfiitfdtur,  —  mmiTct  ;  dolor  aliquo  modo  ceiTayic  j&quipau,', 

lacum  Lcmannum  Ha-  ante  mecte  captus  Scfuriofiis.  fuerat,  paula- 
HtuitofuSi&quadragin-  timadfe  rediret  fapere  ccepit,  fedqjiiajnquig-  , 
is ,  in  convivio  quodam  tadines  &dolores-adhuc  iaftabant  maximi , 

)re  veneno  inquinatus  cvomitionos  fumptp  jufculb^,  &  Iiaufto  Iadc:a5' 
ft  circa  undecimam  oo-  m^-gJaiino,  circa  decimarh  no&is  nonniliilN^  ' 
L  doloribus iatisfecifTet,  penthis&confe^onis  Alkermes,cum:aquaciii^ 
rt,  quas  circa  defunctam  namqmidiffolutiscxhibui  :' quievit  latis  bene>^ 
nmifit ,  &  'nave  traje^do  noa:e.  _  Sequentidie  dedi-poriunculam  purgare 

i,  narrans  omnia,  qiiK  quoties.fubdudla  eflet,  'deiride^uoque  infu&\; 
iderant.  Occurrebat  yini ablinthii ,  mentha,  cardui  benedidi,  Sffi-. 
dni  Hippocratis  didum^,  oiiiibus ,  qu«  y entrictilum  roborant  j  ulus-fuis^- : 
adhibenda  eprmedia:  lH,mtra  paucosdicspleniinjneconyaluit.' .  ; 

im  adhuc  in  ventriculo^.  autem  hujurdoloris  fuerit cauflaprsfj*  - 

Itionibus,  aliisque.indi-  pua ,  non  facili  per^cdumeft>  Cui3i^lioqu!p^^'  - 
&  propterea  infigni'ac  qua. illa -latis  fit  ialubris  ,  fons  iBe  prs  dm 
orio  opus  cfievdderem,'  jaiidetur.  Xlunamadftantcs  diligenyores  fi^ 


'Abaudus  quidam  a^la. 
^bitans»  Virrobullus.ph 


dis 'natura  m 
ille  vero  gravi 
erantagenda, 
lacu  Lemann 
'horarfrrcxtam 


antia  (infufum  enim  ut  daretur ,  violent 
inonadmittebat)  cura  fcrupulis  duobu; 
tionis  allwrmes,  Sc  nonihil  cornu  ce 
^^raparatisCxliibui.  ^dem^dic  cum  ’ 
vomuiffet,  dqlpr  dc  incendium  venti 
Dtoferercmiferunt-  .Deind^  fingulisdie 


.4afe^uuu 


nini,  Erafiik^vte 
etemioriibus  men*  - 
mibus  vifteramab 


KTIO  XKXVSLK: 

frigidi  ingens  dohr  , 


itricttU, 


C  E  N  T  U  R  I  A  IV.  .  319 

avis  afflans  innotnit.  OBSEKV  ATTO  XLt  .  '  0 

In-  njirofs  fotm  ahflinattiAcariam.  ' 

srimevorelrigcrantiaiSccorroDoranaajVelnri  ABEL  ROSCIUS  Medicus  Doct  •_ 

CTum  factis  3  decoaam  agrimonis  &  vcronicati  GUILHEEMO  FABRICIO  Hiidaao,  Chi- 
•nmfyrupo  berberorum  Cqnit>“s  &  nirgp  pr^lantilTimo  S.  P.  p.  ^ 


raCTOjbngloflaj&firnibfamcoaafncranticopio-  ■  capo ,flactdi^dehpcfKhjeBot  ^  .... 

se  ■^plnavi.  Tandem  convaldt,  a  cachexia  fare  (fle.  De  mevictjftra  immtii  nhi  henevelentit 
qaoqaeplefflflimereftittofni!:.  Sic;poftpran-  jiKeiiafrenmo,(a(peeffaiojfarp..Otfpv(aipi!e.p 
diam  in  commodam  ceffit,  qaod  procul  dujjio  mamdeh^drefe,  cmuanm ploerae  accep(Jjem,ti. 
jejuno  &  vacuo  vcntriculoipfi  exitiofum  jletbi-  naranofram  xut  dter»m  !i'dtf>stttere  deaevirS', 
fcrumqueiniSet.  '  o(fttttlfetfant/edomitsKee'a§ilIio,p-otUe,^m 

'  4U)ngefecus'cum  duobus  Civibus  Coloni^  fifvifttitxeriimeiwavifimi&dm)irmiim-ie,ae 
’Aprippinsc.,«tcubiasnodtar.nasagenubus,circa  fere  me  freSftejt,  acvd&mmmio.famcumdi 
Annum  ifito.  advenifie  a Colonienfi  quodam  mrud  eam  hife-iiammihi  inmaiteiraexmulup-is 
Virq  btie  digno  ,  narratum  mihi  fuit,  .th  enim  redega-iitjifeaslxbentrr  a^emitmfaxciidefirt.. 
cu.min  publica  platea  Qp  SCriDJatrfmdlinS^gaft  .pdt^uttHedefderiorejfbndtrem.  biheUHmtxumde 
-  jendifla)  ante^des  mcrcatoriscujusdamjdoU-  amhKftimtb'm  ntifer  edanmeumferlegeremtixr 
lun  aqux  vitx  plenam  nofiu  offendiffent,  tam  cxndumrmriifmt ^  m?i  filam erxditioxetx  tuam, 
af&tim  -biberunt  fequeqti  die  ambp  mortui  fi  juitett  tiu  pape  candorem  ferfficere, 
feperti  fuerint.,  C^apropter  juflu  MagifttatiiS'  txm  mihdtnm  alm  de.t.eperfxaderejiejjimi, 
^mpliflimi.utqutfejpjbsinteremCTint,  perCar-  patefacere.  Id  cemsfimeajferam,  te  nonfeliimm  ' 
ni6cem  extra -Urbeni.,adiocum  fuppbai tradi 5^  h'dccivaate^fedmmaHehetm^Sabaudia,citi-‘a 
]®idcjnque,,utalii5Vclutigscmpfarpropeneren--a®!aa»f  comriverfiam primu  henoniu)  in  ane 
iur , fepulti fuerant.  -  -  .  MachaenuamentadrgnHraiac-Jfgnisfpiahahe- 

' — ^ - - - 3—^.  n.Ve-nimm  adremredeam,  lOadestiiaimihinmc 

.petmstee  tdtd- 


OBSERVATIO  XL., 

De  fluxu  hepiuk<>.^  &  rejeClione  fahflamU 


acftfeUhriviierreffondxre  dacrem 
Nebms  (gurdam  -  '  •  '  ' 


pii  memoria  Alh.Rofciiu  paxin  Medicam  apud ' 
'DelfhirMekxme-ret,inydrifemmaIa^mAfcf 

ANno  i«bp.  meofe  Martio  j  nobilis  quidam  “^Juf^caAt^SiK^mL 
Freiburgenfis  Hdvedoram  ,  ®iifpar  'i>b'A  ':^i,iCdiifirmdtalabiraniem 
sptarnmdn  nonnne.cum  obftradionibus  vifce-  raediorum  genere  abhorrent 
■rum,di&ultateanbel.tas,  & tuffisda  afiquan-  ehrdattiatq-perfeaefanmit-mmirumeidixit-.Si 
idiulaborafilet;  tandem  fluxu  hepatico  correptus  ptsfinOripmiflmeDcmmt^a-JlperfeBeabhtd; 
t^quoque  fum  ,  Ego  una=cumpn.D.SebaftianO  ingIn,it,emristumore.likerevadereMeflflmve- 
.  _»o,qus^publ.c*Medicoord.nanoi,n^^y-^,^_r^j,^^^ 

confllium  adhibitus,  ipfam  fab%ntl3ni  hepatis .  yes.  Hocf feceris bnitifemperefberc te  finiiati  rete 
veliiti baculo conaiflam.&inpultemdifloluum,  ptetiimiri.BecauditaconlUioNohiiiefAimlibii^ 
nec  non  excrementis  copiose  permixtam ,  per  enini‘fom'imperavit,itaittper  mcrtfeminteirrum 
aliquot  di9  o-bpnrajnmus.  ,  Hoc  affeaucUm  nthilprerik,U(iaidiha«fe-rit.r!r-Pnus  evafit'.  Eenb: 
per  paucos  dies  1  Aoraffet ,  ac  fcMs  auda ,  vires  fair&kteque  d  me  amari  cenltibi  : 

yeroimminut£foiireDtjnatursdebitumtandcm.^^j^^^_j_jjj^,^j^jj^^^^^^j^^^^^^- 

.  ‘p?noi''i‘-  ,  materlMariontuPharmaphetaJamiqaJamkii 

Caufam  autem  bujus  fluxus  fiiifle  Turbith  Daufanna  quarte -Nonas  fixtdis  anne  ChrUhana 
minerale  Dn.D.Nicolaus  Pacoras,  Reipub^cz  Epocha.  tdoj.  '  ,  ' 

rtfa-  Freiburgenfis  Helvetiorum  Senator  prudentifli-  ty^teramhifl<>riam,deetbax«AiDn'eaquainhfa 
ae-  mus  ,&  Medicus  ordinarius,  mihraueruic  anno  dropeo  per  umbilicum,  cujus- meminit  Oaris/imub' 
iSi5.i«,Martii,_qui&defcriptioncm,mbcllar^  q}n.-.D:  Rofcim,inexirdmprA:edindsepi]iola,ie- 
vat.tqS.  vtderepeterii: 


1’°'?®“'.  ex fpeciebusdiairidisjdiatragacantifrig. floribus 
■  Vnrbith  mineralis.  ' 

(quibus  iger;"  '  "• 


Uau.fiisfue-c  _ 


,  OBSERVATI.O  XLIL 

1  affeSibus  hepatis  &  pulmonis  non  temere  es-  - 

hibenda  effe. ,  ^nete  &  virtute  .nobiliffimum  A' Dierofos  humores  hydropicorum  evafcnaria 
^^dos,Pmlus  ^gineta  rel^uique' Media  fe-^ 


VirumDn.Benedidnraab.Ei^/tfr/i.R.eipubl.B^- 

morboobiiffe  9  esjrdatione  clariifimi  Viri  Dn,..,quiderh  in  oppoficapane  viTcem  affecti  fa^aiTij 
Paulit-enmii  habeo:  qui.  hibftantlam  hepatis  laudant.Egoetriredionem  hanc  non  improbam, 
^cum,  paulo  poft  obitum  Bobilis  agri  Bernara  ^at^men' evacuationem  hu^*pris  fcrofi  cpnimoT 

'  _  Dd  4  '  ■  bra 


5i0  O  B  S  E  R  V  AT. 

OhL  4^turaeo  tendente^umbilicusintumuerit  ptopen- 
amnxdiia  deritqae)fieripoffe,ciim  LAOiffiNTio  Eb.  i.  q.i6. 
aftiaa-  leptio.  DilaiatarenimaEqnandoTCnaumbilica- 
“'v  Z‘°f-  hy<li'opias  j  itant  fcrofi  hnoiores^  S  qnic- 

"4  »«»** qnidpratter  nataram  in  jpib  hepate  continetur, 
intfircfi-  pftipiam  quoqueefflnerepoflittnti  ei  obiervat. 
eii  4iiw«-  47.cemuri£i.videreBcet.  AcCednnt&obler-. 
tur.  vationesrarsE  virorum  doSiffimprum,  Antonii 

Beniveni &LAURENTI1.  PnelUrn  hydropi^. 
aMedids  pro  deplorata  habitam,  ex  apertione 
umbiEci  ^ontifactacuratamfuifle,  i)n.  D.  Ro* 
iciusMedicusdoSiflimus,  mihiqneanidffimns, 

-  'ctrervavit.  Hiftpriam  integram  Leflorin  edic¬ 
tione  Centuriar  2.  Obfervationum  mraram  Chi¬ 
rurgicarum  obfirvatione  5  8.  videre 'poterit.  Por- 
rp  etfi  apertio  umbiEci  in  hydropici|  ad  expur^ 
gandos  ierolbs  humores  commodiflima  fit  via,& 
abfque  periculo  fieri  poflit,  multos  quinetiam 
hocremediocuratosfuiflc.celebrioresMedicite- 
ftentur  :  attamen  hocgenus,  remedii  non  lemper 
'  prodeflefequens  oBTervatiofidemfacit. 
dhrtrvat,  ‘  Anno  IdII.men^eMajo,muEert^jgintaan- 
norum  ietatis  Alcite  laborans,  cui  umbiEcusid 


rimo,  8cmihiaddaa:afuit,&  quiaviresntcnnque' 
conliabant,ac  natura  viam  nobis  mbnftrabat;  ut 
umbiEcus  pungere'tur,deEberatum  fuit.  Inlli- 
tuta  itague  optima  vi&us  ratione,  purgato  item 
■  aEquotiescorpote,&quzinternavifcetacorr6- 
borant,  exhibitis,  umbilicum  przfinte  pr^difio 
Medico  multisque  aEis  Icalpellopunxi:  Aquam, 
.eaquidem,  quafieri potuit,  difigentia,  paulatim 
.  &  bis  folummodb  in  die  parceque  extraximus: 

.  Nihilominus, tertia  poft  pundlionemdie,  vomi- 
'tus  &cibififtidium  fuperveniebant,  vires  di¬ 
minuebantur,  &  intra  paucos  dies^animam  pro- 


^epaicuhjadjfi/itmecia-atimefera^giaa 
.  ■  -  frigidam^  ■  >  . 

ANno  ifiio.menfejunio.quadragenariusqui- 
dam,  vir  robuftus  &  ccnopolain  thermis  Pi- 
fttitm.  perinis  in  finibus  RJiethe,dyfenteria  aut  potius 
fluxu  hepatico  correptus  filio  Multum  enim  pi¬ 
tuita:  &  lerofi  humoris  adinllar  aqua:,in  qitacaro 
^  .  recens  maiflata  lota  fuit, excrevit,  ablquc  tamen 

,Jft'’j*3ifEcultatcS:dolote.  Suafit  quidam,  ut  jejuno 
tU  puu  ventriculo  maxunumhauffumaquznivisebibe- 
MAliiu-  ret.  Exproximisitaquemontibusfibinivemad- 
vam.  ferendam  curat,  eamque  adSolem  exponit,.qua 
Equefaaa,aqUam,<juzfrigidiinma,bibit.  Eadem 

quedie  planeceffavit.  Sed  paulo  pofi;  doloreac 
tenfione'hypochondriorum,przcipueeregione, 
hepatis,  correptus  fuit.  Ego  cura  eodem  anno 
menfe  Augufto  cum  SereniffimoPrincipeJanu- 
tio  B-adxivilio  &c.  thermashalceinviferem,  in 
confiEum  adhibitus  fui.  ,Tummanifeftamdu- 
.  ritiem  tenfionemque  e  regione  hepads  invem". 
AnheEtus  difficultas,  dolorque  ventris  adera^ 
‘Impetitus  qumetiam,  cum  qmniumanuumlaffi-  ■ 


tudine maxim3,prolfaatns  erat.  Egofcme&tque 
iterum  corpus  clementer  expurgavi,  ventr^im.  ^ 

unxi,8£  vinum  ex  radicib.  herbis,floiib.acc.ape-^‘M* 

rientibns,partesq;nobilescorroboranhbns  pr& 

fcripfi,yi<2usque  rationem  inftitui.  Hincm^ 
liufculehabereecepit.  C^dvetopoUmeumahT  - 
.  itumcum  eofa&um  fit,  ignoro. 

OBSERVATIO  XUV. 

De  d«elms  lepiddkis  ingentis  magnitudinis, 

'  in veJicafeUis refertis.  ■/.  -i 

A  Nno  ifii2.  II.  Februarii,  Colonia  a  viris  cla- 

^rilEmis  atqtiedb.ailfimis ,  E)n.  D,' Johannbcatas 
Fabricio  &  Henrico  St^edio,  Medicina  Doao.  wAi. 

ribus  longe  celeberfimisjapides  duo  mgenus  raa- 
'  gnitudinismihiexhibitifuere,quosDn.Fabriqns  -  ^ 

ipfemetexvefica  felEs  Comitis  cujusdam  feptna- 

genariiinErfBiaexfciderat.lInHsoblongusakec  -  - 

fere  rotundus  eft,  pro  magnitudine  tamen  non 
ufqueadebponderofifimt.  Majorenimdra- 
chmas  quatuordecim  ,  minor  verq  drachmas 
quatuor  &femis  folummodd  pendet,  quandoc 
quidem  fpongiofi  funt ,  &per laminas  concretis  / 

fed  abinitio  multo  ppnderdfiores,  neque  ufqiib 
adeoduros  fiiifie  afferebat  Dn.Fabricins,  qnbS 

&  etiamnunc  in  ipffs  lapidibus ,  pracipne'  in  ma- 
■jbri  beEd  coiifpicitur.  in  ipfo  enim  rima  hinc  ' 

'&inde(uffolenteffeinEmo,cumdfoleesBccaa  ' 

tury.  confpiciuntur.  Color  aEquibus  in  locis 

«o_«us,aEisvttbinlocis ad  nigredinemvergin, 
DeEneationem  horum  lapidum  ad  vivum  fa&m  ' 

dono  mihi  dedit  Clarilfimus  Dn.  D.  Supedius, 

amicus  meusfingularis,quamhicfubjungerevi- ■ 

Major  lapis'  ex  una  parte,  ubi  A  notatur, 
tantumexcavatus  eft,  uttertiamfere  partem  mi¬ 
noris 'excipere  poflit,  eamque  a,  continuafricati- 

one  umus  contra  alteram  ita  excavatum  fuiffe,' ,  - ' 
certum  eft.  Przdiaum  Comitem  per  totiun 
vitam  fuam  robuftnm,  neque  morbis  ufque  ad-  .  '' 

eoobnoxium  fuiffef  nifi  quodahquandriicten- 

tiaftboraveraty  tandemq;  circa  annum  leptuage- 
fimum2tafis,febreconrinu3eaquemaEgnad>-  ■ 
uffe,referebat  Dn.  DiFabricius.  A  midris  au-  -  " 
tem  annis ,  quotiescuhque  in  kao  fefe  ex  una  ia  ; 
aheram  partem-circumvolvMet,  pondus  ma- 
gnum,raoleftum,&exnhaihdcerampac-  * 
temdeiabens,eregione  hepatis 

perciperepoterat.  ;  . 


OBSER-VATiO  XLV.  "  expri 
t  tenmmucijftmo  Saturno  -vea- 
’s,deiiffiatcaappofi  mortem  ' 

repma,  •  _ 

quUam  Aventicenfis  v  JOHANNES 
SSELLANUSnommejCumquadanwlie  Og 
violentum  corporis  mjotum  in  itinerefii-  -  ^ 

am  ihcaluiflet  y&hauftumfngidsbibis-  j 
correptus fum  CuinatKem^riullum^d- 
Medicum  rationalem ,  variosverbEm- 


W nonnu^  prarfcri-  OBTS  E  R  V  A  T  I  O  'XLVIL  " 
tdiaftarlcelecirereex*  •  ,,  -/•  ^ 

,ntiaaaaderat,alvamq;  ^^^trona  quadam  mtUtum  ftngue^tm  per 
>ebati.  Tand^m  ip.  A-  _  exeern^t,  ^  - 

i impo{uiflet,pra*fente  \>f Atronapiaac bonefta.Dusbur^.GbVpfHtn : 
L AO  Vireto,  ejusloci  habitans,  quinquaginta  drdter  aiinoram  S 


itris  excruciaretur,  ultralibrastrcspinguc 
:  per  feceflum  rejeciflct;  Poftea  enim  Ej 
nvaiiiit ,  '&ab  omnidplorcliberatafurt.  l 
:em.  pinguedo' illa  a  jbaj  puriffima,  peliic 


GENTtiRiA  IV. 

tes^nun  varietate  .mutandum.  -.'Jfoli.  iraque 
v^um  e&3  qmKi<&imt: .  $emdre&e£i^m 
na^tenos  eftraatandum:  matara  quippe:  tem¬ 
poris  catiS,  qnodT^e  aate  fe&im&erati  ita 
mutari  vera  ratio  pler4anqae  fla^tat,  ut  cumipfi 
dicant  rede  non  fieri,  fi  mm^r,  contra 
Veruas ' clamet,  rede  non  fieri, nifi'tnatetar« 
quia  utruroquetunc  erit  redum,fi  erit  pro  tem- 
•porum  varietate  diverTum.  HadenusD.  Augufti- 

Cotonis  Agrippina  idem  fere  mi^  con¬ 
tigit.  ■  Quidam  ex  domefticis  Dn.  Gualteridel 
Pracopi^mempriar,  Virivirtute&pietate  oma- 
iiffinii  &  Corapatris  mei  obfovandifiimi,  cum ' 

Ophthalmia  laboraret ,  ac  ego  advocatus 
purgato  corpore,  &iiicisa  venajcoifyrium  quo- 

tusfuitargw.  Poti: ^esaliquoc, cum  materfa- 
miUasi,:Dn.  Lucretia  |el  Prato,. Matrona  pieta^ 
te  &finguiari  virtute  ver^  nobilis  (quam  hono^ 
ris  &  reverentia  caufa  hic  nomino  )  eodem 
flSFedu  correpta  fuijTet,  &  fu^u  pracedentb 
-de  coiiyrfo ,  quod  ipfi  reftabat ,  appUous^ 
fet,~dbIoraudirseii,audaqiioqueinfiammatio. 
Pofteradiecummeadvocartdumjufiiireti  qudcj  ■ 
quslb ,  mi  compater  »  ajebat>  domeftico  meo^ 
prslcripfifti medicamentum, quod  ipfi  tam  fa- 
iudferum,  mihi  vero  adverfifiimum  fuit?  R.e- 

cif^ui:  Tibi  adverfiflimum,  quia  me  infiio  tu, 
iplamct  id  applfcuifti.  Ut  igitur  videas  j  quan¬ 
tum  manus  Mcdici  pptiit  prxftare  i  en  protinus 
idem  collyrium  pr^parafao ,  tibique  applicabo. 

Id  cum  feciffem ,  corpusque  levi  aliquo  medi- 

tione  Curata*fuft.  Hic  autem,  Vir  clariflimej 
perpcndendiim.  eli';  collyrium  ex  lade  mulie¬ 
bri,  cum  aqua  .rofacea  &  plantaginis  mixta 
confedumffuifie  :  quapropter  ratione  ladis 
(,acidum  fadum  collyrium  ,  acrimoniam  cqn- 

■  traxerat  ,  dolorCmque  excitaverat.  Collyria 

Itaque  ,  quas  lac  recipiunt,' fiiigularis  fere  die¬ 
bus  renovanda  fiint>  ut  afibi  juniores  Chirur- 
-gos' monui.  ,  '  .  , 

Urinam  Itaque  j  Vir  clariflime ,  feplafiarii , 
dUm  Medicorum  pr«fcripta  medicaniehtu  dn 

■  proprium  ufin;i  atque  commodu^iconveauncj 
morbos  diligenter  inter  fc  diftihguerent  j  cau- 
fas,  statem  ,  habitum  corpofisj  tempus  anni  & 

Imjufmodi ,  dequihus  monet  Gafedusjobfer- 
varent.  Dn.  Merula  ,^cnim  corpore  obefus  & 

.pituicofus  erat  3  Fiamingius  vero  macilentus  & 
biliofus;  Dn.  Merula  fexagefimum  tertium  an¬ 
num  aetatis  fus  agebat,  Fiamingius  vero  vigefi- 
-mum  feptimumnondum  attigerad  DolorDn 
Merula  ex  cruditatibus  &  calculo  renum  j  quee. 
natura  expellere  conabatur  ,  &  proinde  balne- 

ipfi  profuit:  Dolor  verd Flamingii  ex  - - 

mationc  hepatis  copiola  effufione  ^mbris 
hiliofi  ad  inteftina ,  originem  traxerat.  C^apro 

_  balneo  concaiefada  exficcataque  eiJent,  mirum 
'noneft,  febrem  reliquaque  l)'mptoraata  proti- 


auda^fie.  Scdep.urqaearsMedicapp-^^^r 
,it,ut^amimpenu,& hujusmodihomines» 
qai  (, ut  Plinius  experimenta  ducunt  per 

mortuos»  de  corio  kumano  ludere »  aliosquej 
qui  vitam  fere  integram  in  ftutffis  &  praxi  Me¬ 
dica  confumpieruhi ,  quantum  quidem  pofliintj 
opprimereatque  reprimere  non  vereantur.  Io-  ; 
terim  ego  quantum  J3eus  virium  dabit ,  ut  cla¬ 
vum  redum  tdieam,  bmnes  nervos  intendam; 

Te  hadenusideril  feciii’ei&  iiipoftetum  fadui 
tum jdTe, certo  fcid,  ’  'ljliitaadTeicribam,cuni 
qnasavide  exfpcdo,Juas  accepero.  VaIe.Patera 

q,B  S  E  R  V  A  T  I  O  l! 

^  fegf »«'  caic^  alia  nonnuUes  dfer.  , 

■vationedi^aajncadavtrercperuis. 

Vlrd  prstftantiffimo  Dn.  GUitHELl  -FABRIi 
eiO  HILD  ANO,  Chfrbrgo  periaflimo, 

'feirat  Blartdiiim  Mediciat  ‘DiSor  S,  E.  D. 

P  r  ipfHmte  mprr  vidiJfe.jUavemihifm^^jg 

^te  ferUterdU alloqui,  jucmdifimum.Ampl^i^  <.  , 
im^frClariUtmeFjdBRICI,  ariiiMachdamade- 
■S:,mcintimJ^aHfaixadomic:Ui!mreverfiu,^nm 

jamaccipefrmmamt,bfervatiomsilb,amra,c>sjm 
dmeapudtehahtaJxa>miitio,adfiapei!dacalculi,  ■ 
i>i-jepafe!learepe;-H,hijhriamtUa>».  -  .  ; 

-«1«  d«kiani, 

mmfarodebitap^filvijjit ,  aktmoJdectrabrUpra- 
ximee§xxiami-,fofldituim!»,eara^vatde>mle- 
flamilhm,^mdprafigmbat,-coyp^CcxU  conpaic-  - 
tkmm,exT}jfpn(xa,Marhpxo,S-'yefu:tcalci4o 
tadavrr,exjig»  affiammdiJjicariperChirKrgxm 
cxravtmui>.(jmtnnsy.ltafafm»aty.ra  modum  ad- 
.mirabihacS^eximia.Pnraothoracuix  cavitate 

«ijier  pHlmonis  hbii  fucemgemi  membrana  -ur.a^^a' 

cum  dextro  Ita  tenaciter  adljorebat,  ut  admedias 
fuirefaaae,&frmma  puris  tjuamitittecopiavire- 

fertaf.ftcut  &  dexter  ejusdem  Itmdus  plane  &po- 
derofus,vix  tirfumma  cum  avellipoffint. 

Duplo  maforemfilttofabliantiamolemcorLaurn 
jattmedtajumtt^tnfuafubfianfit^alhaglandu.  . 

troBumpra  ctht  vetrtculutpcxnf  eximus,  ui 

■c}athtunmshaudadmttterepof.tmenfuram:tsve-  ■ 

ro  mera  htle pxrrttcea  ,cumptiuitajunaa,t^-pariia , 
tibus  vemrtculttenact£;me:adhareme,planerefera 
tus  er  at,  ut  cavitas  aStmpleretur.  Vkertus  erat  hea 
par  exangue^  retomdum,debitam!jua!rtitatem^ 

turper  Ugamenta^dam,  jicut^  reUjua  ime-  ' 

■  exhmdgalhicabat,  ^  ■■ 
cwtreSatione  infru^i 
wfupera^ 


pnaperitonao.  orideon 
plane  vergere  dtxifes,  n 

abiret,plusjHfionat«r-alemma^ttua!r.emJuperic 
hat,  arenula,  ttsque  tenuibus, faut  (f  feromulto 
fefertussrlit.T>eram,amfaccHl«martefabrefaau 
iinifii-um  renem  judtcafes,  hujus  enimfous  &figip-, 
valebant,  fed  ob  ureteres  indeim-iundos,  ejr  vejki 
flanrdtos,  oh  valvulas  in  interna  cavitate  ma- 


OBSERVAT.  CHIRIIRGIC. 

tUuraUs  qiuidmtmd&  refe-  Sufaftantiani  cordis : 

\€mtentam(p^imenim^  leiiduplo  excedentem  j  t 
firm^famtnfiitamGerie^  efle  arbitror.  _  Extenuat 
:hori!idfuilfeJ«!cefi,iid  tm-  illam  indidfeSionibusalic 


cAUaliUa 


abfetvatam  ^ 


i  dilatatum  fniffes  admira 
lenrationecalcuiij  qui  pr 
ferisfiniftriaUtadJacebata 


!rat,d-'nih«iiei:p^i>'meamariferge,§-^iii 
e firipta ,  di  rnettari  mtk Jufiipe.  Dtiiiim  Gernr, 
2,J.  eAprtUs-Aiioredempimmhiii&iff 
Iklagnitudb  &  figura 'calculii^ 


fHueret  i  nec  alteritas  progredi  poflet  j  pauhrim 
&  fubfiantiareniSjStipfius  membrdna  UUa  cuin 
uretere  j  in  formam  lacmli  aut  petas  ^dnia  at^ 

hydrocephalisi  non  foluinih  iplafubftantia  Eerb- 
bri  una  cuin  membranis^  verum  etiam  ErUnium 
.  ipfum  mirum  in  moduni  (uti  tU  ipiemetin  mU- 

tb  i  qu^lb  j  magis  idintenefieripotuifleputas? 
Mirandam  formam  renum  in  cadavere  juveriis 
tujusdam  j  Andreas  Helm  Weiffenfeldenfis,  a 
clariffimo  Philolbpho  &  Medico  t)n.  Leon- 
jlardo  Dbidio  Norinbergenfis  reipublica:  Dr 
Medico  ordinario  i  repertam  fuifie  j  teftatUr 


Caicuios  ingentis  magnitudinis  ahte  men-  ^ 
fes  aliquot  mihi  oftendit  Dn.  Daniel  EpifeopUs^ 
Bernenfis ,  Lithotomus  excellens  s  quos  iple  di- 
yetfis  temporibus  ex  calcniofis  eXtraXetat,  At  > 
■  ego  calculum  >  qui  magnitudinem  Ovi  gallina-  *’ 
fei  multum  excedit  j  ex  vefica  nobilis  mattpnss  ‘ 
eXtraxi  AUnp  1598.  iS.  Julii,  quas  &  annum 
lAii.ulqUefupefvixit.  - 

Anno  i  d  0  i.  prima  blovembrisAndream 
Vitellium,  oculiifam  ,-St  lithotomum  intrepi-^ 


observatio  Lt. 

T)e  CoIckIo  iv^ntU  magnitudinis ,  exijeficd 

Viro  Ciariiiirnoatquetlodliffimo 
t)n.  PETRO  BLANDINO  ,  apud  Geneven» 
feibofiori  Medico  celeberrimo, 
GuiMmmTnhricmHild0iiUiS.?>V. 

Llterzmai  i  Vir  ClarilTime,  antepaheos  dies 
mihi  traditas,  tam  gratar,  quamquzgratifli- 
masmihifuere.admiranda  enim  quamplurima& 
annotatione  digna  continent.Et  profeflb  mirum 
cft,  quomodo  zgeriftc,  tot  tamque  graviflimis 
morbis  confectus ,  tam  diu  fubfiftere ,  luperftes- 
que  manere  potuerit.  ^ 

u  -  Peauserofi  humoris  plenum ,  &  linifttam 
partem  pulmonis,  pleurz  &coftis,  mediante  cal- 
'•lo  firmiffimeadnatamfmfle,  in  quinquagenario 


i  juvenis  cujusiEm, 
uhann  Groten  no- 
T  Eberhardus  Ste-, 


,  Vitellius  calcua 
i2.,cumHadeni 
rzlentibus  ;mul- 
bus  fideiifGmiS, 


OBSERVAT. 

Oif.  ^idefne,nectibitjtUitmDdisitifi^iicihymristu)flri 
e  fa.  fonaationcjKdat natura, ignotam-Deinincorfore 
t<,ttmtit^n«rrhitohMc,n«Baparsfava(gtnerali- 
tarfanitatUnomine  accepto jpraeripsiecar,  reper- 

tafmt,!jmdtiemmj!tamrtiite^iimf»hfia«tiania. 

^itudine:famiiirosinptbiupe^errepotmtMfic& 
correjpondebant  ea,ijHa  animipathemata  Scmtier. 

CorSs  attenuati  ac  Telejio  ad  ttmicamafijtK 
■  exentpIiimprodii,fedtjitiddeatfceffani^erincorde 
.  .  vifi  ahexceUentilftmo  PatdoOgredoia^otan^a 

amico, ^  vere  amicinomne^o,pixnius  ofcipe- 

re  poterie, judicabis.  Inci^jil^s  mntriailum  ita 
raro  ad^ingivere  affemias^fedhicoifubita  potus 
eventricuheduBioneabhumidisUfeUu,inreUipiis 
corporis  partibus  ab  hepatis  retorridam  f^ftan- 
tiam,  necaUmentumventrfctdumadfiringi. 

jjpprimefitti^acittuadetatitarenisdUatation» 
etrguta  raiio,nec  vivo  carens  ^  privato  exemplo, 
fdmepijlok  tiarejpondens,  (^^ssajliunculam,  tptd 
Vsfiet  eal-  proponis  Jibar e  conabor, fid  breviter,!;^  cis  Homero 
tubu eoius imofxdSf  QMenimhic.velapandam}  Q^is 
fieileru,  cujtescolorisftteritcakulus!item,anssju^stSrjio- 
litusf  Fuithiccineritii  coloris, prout fempervejica 
calculusobfervatur,iniijua!is,inapicemvergensi 
asl  fitnda  enim  vejica  rotundtts  vehtti  erat^unc  ad 
cottii  vergensdectivior,^  multo  acuminatiorinul- 
-  libi fatie  er  at  aejualis,fed  plane fcedirofus.Geometri-, 
cataam  renis  Sa^aphen  mirum  in  modis  approbo. 
InEcjiafin  rapuit  me  veluti  caksdidte  vijt  tanta, 
tam^monfirofama^imdo.  Quin  inio  e§-tiecroci 
metsdliciinfelicijuccejjud  te  fcriptamepijloliu  mi-  ■ 

taBorUperchpmiamprapeiraiorum  exhibitioemuU- 
ta,  ni  ^ep^oliumlimitestranfcenderet,(^tabella- 
rius  strgeret.  Veriim  de  his  plenius  alias.  Qtterum 
^aspojfum  animo  concipere  gratias  agoiproiamho- 
neffaCenturia  exhibitione,!^-  tui  ergatnejpnceri  ^ 
nivei  animidemonfiratione,polliceorijue,meino- 
mnihus  tuis  mandatis  de  filio  tuo  perho-nefio  ne  la¬ 
tum  unguem  difisefiierum.  Hale ,  ep-  diu  incolumis, ' 
Deobenedicente,viveauamhenefiifiimamcofortem 
''  meonomine  fialuta.T3abamGenevaii.Majis6s$. 


Fxpotuvinirecmtit,atnendumdefacati,re- 
temio.urint  cum  maximis  dolm- 
husfequutt. 

^  ^j^XAQltavariaque  morborum  genera  exmofto 
ehrmia  (fi  vino  recend  oriri, teftantur  Medici,Mu-  , 
eaeseif.  ftum  enim(  Galeni  verbis  utor)  licet  coquatur 
mia.  M»/fisEgre,  craffumque  fuccum  Scinflationes  gignat, 
adtu.  al7umtamenfubdncit;itl,quodfiinterdnmeffi- 
cere  nequeat,  mirum  in  modumnocet.  Hafie- 
nus  Galenus.  Hujus  quoque  fententizeft  4n- 
tborScbol^SaIemitan^e,&omnespr6badMe- 
did.  Dyfenteriam  inducere  mullum  ac  vinum 
recens,Foreftuslib,aa.  obfervat. 31. affirmat.  E- 
go  idem  in  viro  robuftilfimoaccidific  memini ,  u- 

ti  fufius  in  libro  meo  de  dyfenteria  declaratur. 
Muftum  ptcEterea&  vinum  novum  ,propterad-  j 
mixtionem. ctaffiuum partium  yoppikdones  vi-  I 
fcerum  hepatis ,  fplenis ,  &venarum  Mefiraica-  l 
rum  inducere ,  &  urinam  fiipprimere  atque  rea-  e 


CHIRURGlC. 

nere.^iffimeobfcrvatumeft.  <^derele.0t,  .  ^ 
aorhiftoiiamadmiratione  dynam  in  2.centnr.  ^ 

poterit.  Hocrao  anno  ifiio.  menfe  OSobii  fi- 
mileqnidaccidit:QuidamenimVir,genere,vir-  °^‘ooo^ 

tute  ac  do^na  vere  Nobilis  ,  cum  praer  con- 

fuetudinem  fuam  poft  prandium, &  in  coena vi¬ 
num  novum  aliquomodo  laute  bibiflet,  eadem 
noaefupprefiioneuiinsecorreptusfiut.  Dolor 
»deb  erat  magnus,  ut  ventrem  in  partes  dilacera- 
riatquediframpiputaret:  Aderat  &  vomitus, 
inquiemdinesque  maximse.  Ego  in  conSium 
adhibitus,  ftadmlequensEnemapralcripli.  ^ 

R.  radie.  Althrea:  |j. 

herb.  malv.  SntBc; 

Mercurialis 

foLAlthrea 

fior.chamom^ 

lambucianaM.j. 
lem.anifi  .  ' 

^fcenicuii  — 

'  pettofeliitiana  |j. 

fcenigradanagvj. 

Coquantur  in  aqua  ad  confumptionem  ter- ■ 
■tiarp^.  Inlb].c61aiufediirolve  vitellos  ovo¬ 
rum  'num.  2.  mellis  Merculialis  Jij.  olei  anethi 
&  chamomelini  ana  |j.fi.falis3j.  Milie  &  fiat 
clyfter.  .  f' 

Interim  dum  expediatur  operatio  Ede-  ’ 
raatJs,  imum  venOTs,  penWuiti ,  membrum  vi¬ 
rile  >  atque  os  ^rum ,  iequenci  .-iiiimentt»  inua- 
ximus:  ■  ...  t 

R.  l^nguentuJialthsa  Jij.  i 

oJ.  Hliomm  alborum  ‘  • 

lumbricorum  &  . 

fcorpionum  ana  |j.  ^  'i 

Mifce.fiatfinimeiitum;.  Rejefloclyfte. 
re,  urina  effluere  incaepit,  &  poftqaaih  lequens 

balneuiningrefluseiret,d6lorfedacijseft,&'uri- 

nalibere  effluxit.  . 

R.  rad.Althacx 

lilior.  albor,  an.  fiiij.  telum 

-  foLAlthtear 

malvas  crifpae  .  :  c.  ,■ 

Mercurialis  '  . 

fior.  Chamomillas  .  ^ 

Meliloti  -  -  ~ 

fembuci  ana  M.  iiij, 
ftm,  anili 
fceniculi 


foMig^danalij. 

Inddantur  qu2  inddenda,  &  contundantur 

.  pro  femicupio.  His  adhibitis  remediis  ple-  ' 
niflime  reftimtusfuit.Libcnter  ipfum  purgaflem, 

&  qu*  obftru^ooes  referant,  &  vias  urinarias 
expurgantj  exhifauififenjjfed  occupationes  ipfius 


3ii  OBSERVAT.' 

carancnis  inipto  progenitz  difficulter  finentnr  , 
dummorbos  acria,  S^quomodo  erodentia  me- 
diamenta  defideret,  at  locus  afefins  nihil  tale  . 
fine  maxiiHO  dilcrimine  stgti  admittit,  praxipue 
'  mdelicatQlis,ntleqnehsluftoriafidemJ^'ti  _ 

«.  NobiUcqidamPanfienfijcamncniaesGonor- 

“®"  Aoea  virolentar  contrafla  laboranti/aim  chirur- 
gnsMedicamentum  acrefiphoneinduSum  uri- 

tus  eft :  fequutadeindeiniammaribSc  febrisjili 

rinaqaeplanefiippr^afuit,& intra  paucos  dies  ' 

Hiftoriamlianccerijihi  communicavit  yirno- 
bifis  ac  ftrenuus  Dn*  Noel  Lovis  Dn.  in  Denant, 
qui  fa^c-omnia  luis'^  vidifie' oculis affi^avit. 

^  eju^demque  TOchilcos,*de;  minio  (  recipiunt 
enim  Arfenicum  )  non  tuto  Brnuculisiftis  appli- 
■  caripoffe. 

OBSERVATI^  LV.  ” 

:U(itroniiffa.vidi  vnnolis  Uboram ,  infan- 
s-  ■  temvtrioliiiffeBifmjeferit.  - 
V^ro  AmpKilimo  • 

Dn.  GR.EG01U0  H0R.ST10 ,  Pbildfopho 
[  i"  &  Medico  fummo, 

;  .Necnonllluftrill.  Principis  ac  Dn. 
DN.DUDOVICI  LandgraviiHaffi*  ArAiatro, 
rin  Inclyta  Academia  Giefljna  Haffbrum 
MefficinieProfefiroriiongccclcberci- . 
mo,araicofingulari.  -r  : 

De  atrumnofo,  ftafu  rerum  domefticarnm^ 
mearum.  Vir  ampliffime ,  fautor  &  kmice 
plurimuni  honorande,  antebacad  t^fcripfii  qua¬ 
re  fuperfluum  eflet,'"  mine  iterum  reftic^^^l- 

huc  ufque  alperafitis  fuerit.hyeimr  :qnapropter 


CHIRURGIC. 

matris,  anverbfimgnismaternns?  Hscfeflinan.  «j 
te  calamo  ad  te  ^ribo.  latilanng  uldma  Deccia-  ,  • 
bristdit.  , 

-  •  c-.A _  _ .  .  c«i 

OBSER-VATIO  Lvl 
TtAgnans  morbillis  laborans ,  infantem 
totum  cor^fis  morbillis  lontaantnatum 
.  pprit, 

t^Bernenfi-i^^Senatoris  uxor*  cnin,  dimidiat 
■  fet,  febrj:acuta&  cjuidem  mali^aqorreptaf^ 

morbilli  qum  etiam  mox  per  totum  corpiiseru^ 
perunt.  Quartadie  morbi  prjEghantmm  dplori- 
buscorrepta,  puellum  per  totum  , corpusmorbil-r.  ' 

iis  contaminatum  peperiG^  :  P.b'^betfi  cum  ma¬ 
ter  tum  eoamipfe  infans  per  dies^^quot  gravifli- 
me  laborarent  j  ambotamen  convalueruntjiri-  .  >  / 

humidifnmum  habet  catarrhis  obnoxius  e{£ 

Quod  prxeipue  mdcaccidifleverifimile  eft,  quod 
.obftetrix,.&  adftantesmulierGuia5(qu€madmd-- 
dum  matermihi  retulit)iiSrahtbIum  aqUatepida 
ftatimpoft' partum  abluerunt.  i  Aqua  enim 
fit  .potentia  fngida ,  materiam  rriorbillorum  ver-  iMphn.ti 
fus  interiora,  non  fiije  maximo  damno  'repulit.  _ 
Quodeuoque enim,  atteftame, Hippocrate, cor-  '  '  ^ 
poris  malum,  ab  exterioribus  &  ignobilioribus.^' ^  ' 
partibus,  veftiadinteriora,UEadparEesprmcipes,'  , 

\  periculofum  &  aiiquandd  inortem  adfert.  .  >' 

.Humorenimmorbificusadpartesprincipespro^ 

^-neIlo'ifto  &  recenter  nato  puerulo  facile  eificerc 
potuit,  iiinc  videre  licet ,  quam  perniciofumfi^  p. " . 
infantulos  recent^liatosaqua ,  quatmdstepida, 

'abluere,  C^ererufeum  puer  catarrhis ,  uti  di^  '' 
xi,  a  juventute  eflet  obnoxius,  ^  cirea  ftp^um'  ,  ' 

fifle  parentes  percepiiTent,  ac  egp.in/confilium  ' 

adhibitus  fuiflem,  nervum  opticur^'e3Us-pcuii;.y-  ^^^^^ 


Be  pueris  quibusdam  epilepucis  ad  te  lcripli,& 
quaftionem  movi,  oiimrum  an  etiam  mpfblex 
forti  imaginatione  pra^Wisfcemi  inprimi  pos- 
'fint?  refponfum  verqad  iicerasliialsetiaranunc 
avid^expedo.  Nunc  fimile  fere  quid  qi;curric> 


corpore ,  &  perintervalla  applicatiscUcurbituli^ 
I4^riuarii  i6i.f.  nuchsfetaceum^quqqueappii- 

circanervumopticumcollcdam  ,  adniicbamfe^ 


obiret.  Matronain  ipfo  vigoremorbij  cum  cor- 
pore&  mente  fimul ,  &  graviifimeiaboraret(coE- 
|)orerationemorbi,mente  vero  propter  obitiim 
mariti  fui)  infantem  p^erit  vivum  quidem ,  fed 
variolisiminfedum  Sccontaminatumi  utipl^fa- 
ciesquoque  undique  puftulis  fcateret.  Vixit  ni- 
btiominnsadpdavum  ufquediem.  Hzc  exreJa- 
f  tionepis-atqjhoineftiemaaron^,  CatharinseMa- 
ip.  f^^u*  Dn.Milou,qua?  fiicapudijos  vivit,qu»- 
qaS^i^etteftis^ft  ocularis ,  habeo.  ,^Geterum 
'  iummop^eex  teintelligere  cupio,  quinam  va- 
*  fjolacumfcecus  r  erifltou  caufii  fuerit :  Imaginatio 


.  OBSER-VATIO  EVII. 

De  admirabiU-admodum fitu  feetm  in  utere , 
tpjitisqueutm  ruptione. 

■  Viro  Clariflimo  atque  Dodiflimo  '  ‘ 
Dm^eEAUpiO  DEODATO,  reverendifli- 
mSaeiliuftriflimiEpil^^i^BafiieenfisDodori 
"  Medico  ordina^Vatque  ccle-  '' 

Citi 

Gmlhelmtss  Fabricim  Hildanus 


CENTURIA  tV*  ^ 

U- i  taiJcisx3x£otm(cetasmmeiiam2Mnas:B.§o  Necitemprciprinmiiepat!soffiaumiip& Micet 

Olfs  •  -  ficcmi  gorpori-t  conftltngcy-  fcignifidatio  ,  i  partium  propimjnanim  lienis  i 

Bem,fitusfoetasinmerocontenti  pervcrfitatem,  me&tetuque interceptione,  infarfiujaut  Ijm- 
niaaiiu6cio  in  hoc  calh  lenitatis  espnferids  pathia prohibetor ttnmqnpd tales  mferSas non 

n  ram  r>fh  yifalic  fei-tilrat-tc  ja'a.  ifAfint  -.TTim  t|UO(i  jtCUT  probcfao  fuQgaD2r.O&* 

apcncEtantefcetufaciamru-  do;  ureximmodico  laudabilis  fangionis  fingulis 
Siquidem  Lunispron  — 


cfoibis,  Atoniinexci^tejconftat.  H^jgitnrnobisde 
cdiat  ejusdem  inlbumenti  a^o.  aliqua  hydropis  proprie  dii^lpeoe  omnem  ipc* 
■”  rdialgiz^recur-  tum  ademerunt:  AnaJkcse  quidem  feubypo4r- 

tj^^ope^febris  oEaCum  jam  nulli  crudi  ac  pitmtofi  humores  ia 
dubie  e  venena-  totum  corporis  habitum  eSundantur :  Tympa- 
nitidos  quoque ,  eum  nec  flatulenti  Ipiritm  int- 


andem  mors  ipla  j  haud  dubie  i 


smorbi  inlultibus  accefidis. 


permixti,  internam  abdominis  cavitaton  diften- 
^  ^  -  dant.  Nec  etiam  de  hydrope  uteri  fiilpido  e& 

'  busn^isfermofitjadmirabilcm  quoque  cujus-  potcftjineonqtudcmjiSvel  cnidicrafliquefluo^ 
dam  honeftidimae  matronie  Bruntrutans  hifio-  res  flatusve  includerentur,  vixfieri  polTet,  quia 
riamrecenfebos  Hscpoldquam  bis  utero  felici-  pridem  una  cum  copioiidimo  me^um  fluore 
tergeftafle^eIapfisaliquotanniSjmenftrua,quas  excluderentur.  -  - 

alioquin  aut  r^enter  ,  aut  dimmutd  fatis  fluere  Exiftimo  igitur .  j  maflam  iDani  duram  ac  / 

iblebant ,  lingulis  poftea  mcnfibus  &  quantitate  globolam ,  qus  ta&i  fadlepercipitnrin  abdomi- 
&  qualitate  peccantes  apparuerunt:  poft  imrrio-  ne,  elTe  Variorum  craflbrum ,  ^utinoibnimque 
dicum  enim  languinisfluoremjmagna  vilco&,  humorum,  forte&^guinis  conererijflatuum- 

terim  uterus  clam  furtimque  in  tumorem  afpe-> 
habilem  tradt^ilemque  elevari,  &  non  ipfl  dun- 
taxat  matrome,  1^&  adftanribus  amicis  de  ter¬ 
tio  conceptufccm  facere  coepit  >  donec  immodi- 
cusmenliumflac>r  ,  ImguiisLunis  copiose  pro- 
nimpais  ,  h\fim  de  concepto  fcetu  opinionem 
fregit  Venter  flquidemindies  in  moiemexcre- 
Icens ,  non  amicis  duntaxat ,  led  ^  mihi  eundem 
paulo  attentius  palpanti  i  primum  non  dubiam 
de  accepta  quad^  mola ,  five  ex  craflis  flatibus 
aut  yilcofis  &  taitareis  humoribus. ,  live  carnea 
congerie  ex  cruditate  &  corrupto  lemiric  in  utc^ 
rocongcftis,  Ipera  fecerat :  mox  tamen  mamma¬ 
rum  flacceleentia ,  falfe  mok  immobilitas  ,  ma- 
ximel6!ennismenliumflaor,tanta  copia,  tanto- 
queimpetu  prorumpens,  omnem  de  concepta  in 
utero  mola  metum  ademit  Vixehimhadtenus  in 
utero  lubliliere  potuilfet,  quin  tandem  aliquan¬ 
do  laxaris  uteri  vinculis  ,  releratisdue  qusdem 
Valis  &  orificio,  una  cum  tanto  profluentis  lan- 
guinis  impetu  excuteretur.  R^eda  igitur  de 
concepta  mola  opinione  ,  crevit  de  imminente 

hyc’  -  ..... 


ftina  in  inferiori  abdominis  parte  prope  uterum  > 
non  in  interna  ejus  cavitate  fitam  firmiterque  af-^  . 
fixam.Et&n^tc  paucos  annos  pnelente  cbirur- 
go,indefimdaqu^ammulierei  quaemuldsan^ 
nis^  hydropica  credebatUr>limiIera  maflain  pro^ 
prio  involucro ;  {zcd  inftar  inVeftitam  obferva- 
vi,aperto  quippe  corpore  nihil  in  abdoihine  re¬ 
peris  quam  duriflimam  maflam ;  propria  mem¬ 
brana  involutam :  qua  aperta^  aliquot  nigrican¬ 
tis  &fcediinms  aquse  amphoras,  magnam  item 
craflbrum  humorum  ,  &  concreti  limguinU  co^ 

jecore  ,  utero.  -Hinc  fit;  ut  opinor;  qubdhone- 
fHfllma,  &  £t  juvencula  matrona ;  nul^  haftenus 
medicamentis  curari,  maflaque  ifla-l^fim  cre¬ 


te  Icribo ;  ut  li  aliqua  induflria  hs 
curarepoflIs,me  moneas,neccmm  gr^de  de- 
'erittuorumlaborurapr^ium,  ValeVirdodil^ 
flme,  &  me  amare  perge^ 


)re,cumfGed6  fliciei  colorejcachexia;  pedum 
crorumve  inflatione,&  notabili  virium  proftrari 
cibne,  ob  nimiam  Icilicet  langiiints  profufionenii 
At  cumrieftarisvivifidfons  hepar;  tum  propter 
laudabilem  fecuitaris  b^tiqe  progrefliiiri ,  tum 

vires  amittat,  cacheSicusque  ille  corporis  habi¬ 
tus  alia  ratione  nori  accidat,  nifl  quatenus  fons 
vivificus  obnimiammenlium  profefionem  len- 
lim exhauritur ;  fit;  ut  de  vera  aliqua  hydropis " 
Ipecie  ,  certam  6cere  fignificationem  nondum 
N«enim  pnecelEt  liberalior  aqusEpri- 

hydropictin  partibus  abdoi 
rio  ;  qust  facultati  hepatia 
poffii  ( Jceur  enim  adhae  omnis  viai  expers  ) 


€ldrtJjimoFmDn.D,Ghadi6i)edd3X&i 

^CiGuilhelmusTAbricimHild^- 

Dc  cafiiilis inferioris  Ventris  hiatronacu-  jkifpoh^ 
jusdaih  Bruntrutans ;  clarilfime  atque  amanrifli-  ^  prtu- 
me  mi  Dn.  Deodate;do&e&accurate  feribis ;  ac 
meo  quidem  judicio  afle&um.  illum  .nbndum/^.****^^ 
proprieefiefaydropcmiledeoDgericmpbausva- 
riorum  ;  crairorum.;>Iutinolbrumque.bamos 
rum,in  iplb Yehtreaffixam;redce concludis;  ia 
hydrope  enim  abdomen  ad  diaphragma  &.coftas 
verasusque,  huiicferofbhurnofe;  ucinafeiteae 
anal^ca;  nuneflatu  5  utin;t^panite^,a:qualiter 
extenditur;  Si  ita  quidem ;  ut  Iciirhi,  ll  qui  fint 
ia  hepate  &  liene,  vix  percipi  poflznt.  Atinve^ 


,552'  ' 

quidem  e  regiOE 
^•mr.  Scribispn 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

[amaflaininfcriori7eutrej&  cumtuisotnnibugztemumquamfeUdfnmevive.  ,  ,■ 

perd^  Ci/Luimis  Deodatus  , 

lacm-'  - 


tegrumefie, probe  onineriam  Jhq  fimgt  oifiao) 

qnorlm  hydropefieri necuit.  Eft  igiturafFeccus  Cuilhclmo 'Fa.hrtcio  Hildano^ 

atqiiedurmesiJkaatm  ipfo  utero  ,  aut eim  I'  S.' P.  T). 

pfios  concavitatem ,  omento  i  melenterio  ,  ant  A  DmirMii  illius  ftetus  tn  tstero  conflitiai 
pancreati  a&a.  Video  te  in  hanc  fententiam  £\ltnt«tumem,  rtmjtne  amwKYXKndttme an^ 
inclinare  >  -maflam  illam-  duram  iutm  peritonz-  .te^UttttsssusrahUemfiatur Afolerttamyrudentiastu 
'■  ■'  prope  uterum,  non  in  interna 

m,  ermiterqnea&ameffe.  mtrMm^uiMfifaojimfemperfotiiifmr propfaop^ 

-  "  M  iiietamenfruSlraomntmps^siferarajofi!^: 

na,  omnem dedon-  vidiatitrfinaaejfiUherainiqKeftreincogaitesuius 
mola  metum  ademit:  Vk  enim  mdos!jueMat,uths!Udm]unaifri[cisfhikfaphis 


lubliftete  potuiffet',  qnin  tm*  tdjdsuidsc  &  ommfcia  tuam  a.  mncKJtaa.fuerit. 
atisuteri  vinculis,  referatisque  OpenffeauttifKeris^fifulchemmahacdlifiriim 


dem  aliquando  laaamu-— - - 

eiusdem  Vafis&orificibjuhicum  tanto  pronu-* 

a- -  •  t: - x..—, — ,  Porro  etfi 


■i  Si-ind^ilhUaqmfitomdechdybistn 

,,  eeipfo(^irento,pi)create,&mcfentermdiqiBn-  taiaufi^tthalttpiaidtmexpdrtsfatisfsi^mft.A^^^^ 
dohujusmodiexcreiceiitias  enata,  ac  mlcitrhqs  gaudeo,  tium  autem  lucem  fuiUcam  videre' digna ‘t. 
concrefeere  fciam  ,  bifec  quinetiam  meis  oculis  JintiptudentiJJimotuojudtciorelimjm,  Hocfaltem 
viderim:  hstfito  tamen  aliquantulum,  aninye-  fihieenoferjuafemvebmime-fropterfingularem,.  . 

.  ■  ftraKgramaltSn  fit  eytra uterum,  nec  immerito:  quoteprofetjuor,  amin-emt^ca!idjnrem,omnemopi,  - 
Scirrhi- enhn, qui  extra  matricem  concrcfcunt,  ramdatitrum',^uottescun^fefeohulerttacci^,ut . 
aiiiittim  pedetentim  enalcuntur  ,  &  ita  quidem  ,  utiali-  ^fludialahores^drinJgl!escatiatits,ijuos'indefe/ps-  l 
»a/t»pr»r.qnando  permultos  annos  tadtu  deprchendimon  fudorthus,  &  candida  ammij^mficationeinfuhtaf- 


poffint  ,pr£cipne  fi 
foerint ,  profmide  e. 


lesmagisKi^istyprff,  - 


I  in  veftra  sgta  parvo  temporis  intervallo : 


res  oriuntur  ;  ut  apud  Marcellum  Donatum  a 
clariSirho  ViroDn.D.Geot^o  Horfiio  editum ; 


-^candorefuasdfnvalt  X 


latus  commovenmr.Im 


lOvenmr.In  veftra  autem  sgra,q: 
colligere  pofifnmj  fere  immobilis 


fuUicis  typis  darent,  hrevi  temporis  Jpacio,  non  fine  ‘ 
animi  jucunditate  iC^jludiofa juventutis  utilitate, 
videremusauaamRempuhlicam  Medicam,  (^iru 
ut  plurimumpro  teffinofasagyrtarum^fophijiarumfentestritme  ■  -  ^ 


iribus &fcirrfiis^enti,tnefen-  delepra,ejue^ueexamne,jgnis^ueci 
,v  ■  tpuhltcumedetes.CumenimhoctemporeadLepra  - 


ttrprofluxerint,exquibustaconcludis,nihiIia  yamajallmamiponUnt-.quaderecopiofamfaiiUd^l 
-  ■  ipfouteropoflcdeIittfcere,fedcredemiDomine  temtfsohfervamhem,dnohisnuperohfervatam. 

“‘"“"'“'DeodatejidemmeinnonnuUismatromsobfer^  Mijl^inet'  .......  .  ... 

vafle,  prateipue  ia  nobili  matrona  hujusurbis,  Sdatrona  ohfet 


,  nuper  oy 

tem,falfiMokfiuJpicionelalto-‘‘iJjfi; 


^  iUumventristumi)remnubhydroptsfipe'cteiadfcritr-_  •• 
u,  gefia-  ii  5  non  item  Mola  uterina  annumefari  pofe  :  fed .  .,,1  ^ 


dumrefcrtAmbrofiusPar®uslib.26.cap.(;f,per  clufam,nonintfaMerum,fedforinfecusfupraui 
ramos  venat&  arteris hypogaftric2,qU2 in ute-  rum,intraferitonaum&ipfiaintefiinacanfifierey. 

Ex  ipfo  quoque  utero,  ibi^rmitermediantihusligamentis&memhranu 
:c  propterea-ta-  hsrereXucontradxaiffime^foknijJmiementiil^--:  ' 


tuifenfium  hoc  modo  explicas.  ‘Docesprimo 
ididuritiesfiirrhofai.eprexcrefientiasijudi^llip 


Hesfiirrhofas.ep-excrefient  , 
e,  Mefintmo,yonrarenteriprotn:o-^  .  , 
tto  ep-  Pancreate  ohonri.  Deferiptam  aute^  a- . 


aliquoties  obfervavi.  Non  male  igi 

”  ■  meo  quidem  judicio ,  fi  circa  exclufionein  mok ,  conoefiam  duritiem  feu  excr^efi^amfiirrhdiie 

5.  dummodo  vires conieniermt,  laboraveris.  Hzc  famaibipotihimraief^capacitatemjTtamwderij  '  - 
Objerva-  firnt  ,  yirampliirmieatqaedoaiffime,qi^pro  tumquodnonpedetemim,Jedlhevitemperts.^aeid 

r  jtfimqHodfer€immobiliS}]iXui'i  y 


temporis  anguftia  ad  te  lo^ere  p( 


CEN  TUTLl  A'  IV;  '  • 

•s  m  coacti  fmgumh  i^uLa ,  fifi  pigxi  ij^ar,  Oif.  ^ 


{ineode^ferijtatHferraanety  citra  aUquirn  dir 
■is  acxAntatera.  .Mtrhicfam,  miclarijjmte  FA- 
-  ct,di]ludio,fedman. 


mexcutineceffeft,  ei  piidi(S-ftActitiJfm)iccfi^fr(fmd^mdetet 
'  '  fcrisfre^effii  alitld^aexpe8andtid>ti'qtiimly~ 

^  txijiimasuii  "fiihefe  aliqttem  ■Del  in  metifinteric 

hectaflrdmi^atantamnecdtrntiemhtAtierit.fed  esq-M,(^ctit>ififede, 
ft  traihdtiltifktis^ec  ita  occtdta  ^  immerfa,  fed  fcrihe.  Pro  traSatte  dtgang^em 
circtai^crift'afatisoc»Us^allUiqHeehvia.Ejtii?mdi 
majfe  cum f rimae  agiait--radkes,  nmflatim  ■vel  d  l 
Medicv,  vel  ah  infiamibas,  ipjisveagratis percipi-  r- 
— ■er^prdjhrtiminobejisc^pingaibtisjd^—^  -  " 


cmtatec»ncedat,ejit'a!^faciluei  (fr  feli- 
podiis  &  Uhoribm  rem  Medicam  exsrr- 
ij.  Vde.  Datum  12.  Maji  j«i8.  • 


ccreveriat ;  ideoq,norm-riem,{i 
^  is  non  confidet ans, 

firipf^in9iextoffoten»potfs  fpacio  in  djpeBahiletnif 
mole  majfaminamexcrevife.  Raro enira^mnop,  OBSEKVATIO  LIX. 

ad  frsma  raorborte  jrincipta  vocamtet  Gravida ^  cum  t£ium  bombarda  in  coxam  recl~ 


noejuodJfdoU 


fuerit  uja,  aut  ^uod  occtujisi^eri  vei 


feret  i  abprJum f&cu. 

Viro  clariflimo  kque.dQdiffimo 


uraptusfieirihpquolJ^^^^.  Dn.  DANIELI  DANIbLIS,  apud  Dusbur. 
icunt  adhuc  ettam)fedauodobeJicrajptque  corporis,  genfo  Clivorum  Doaori  Medico  longe' 

fmdtieetiamPteihHi&-vapJb&iferti,cJflM^  ^  cdeberrimo,  amico  meo  plarimum 
timem,-muliiqH0f,jldtusmammufefiinJinuarint,  '  honorando  i 

ideeq/cripfi,fal(amillammammarum  excrefce>tc  djudhelmui  Fabricius  HiUanUi,  S.P,  D.  „ 
tiamcjfinptimem^-nobiKjrMfiamihusfAfams  ^Uodadobfervationcmmeam deimorfuca:  { 

devercfmeeptucpini<>nemfecife.ippervcprmidtb‘  SCnisr^biditradidiftirefponfum,  Vir  ampiis^iMj. 
tx  iamdiSisultimavideturratio^cuitamenJicoH^  lime&amiccplurimum  obfervande,gratum,im6 
•  defcendentisy  tefiibm^vejica,  gratiffimum  mihi  fuit:  &  quomodo  non  gratum? 

,eo  latis  colligere  licuit.  Faxit  Deus  Optiir 


altera  epigaflrica  furjumvrrgens,  altera  ^ue  valva  ^  _  - - - - 

cervici  infiritur,  mammis  occurrit ,  ex  <^ua  uteri  vere  jtusque  Excellenti»  officiis  debitis  relpon^ 
cumm4mmiscofenf^exoritur,&perhancJropa-  dcrepq%Tt:  ;  ^  . 

fine  ^virgines  ^pragnantes  menfituumfdngui-  Deferi^o  potionis  Luchtenbergiciadver-  T)epticni 
nemprofunduntflicetaUis^uoquepereasdemvias  fus  morfum canisrabidi , hilce  diebus  ab afnico 
fanguisprofiuerepoJfitiAlteraverbejusdr/»  trunci  quodam,Viro  dodo,  mihi  communicata  fuit:'  U- 
frppi^odnipjius  uteri  corptainfiritUTiinf^ejuscd-  lam  contra  venena  yalcrci  ctfi  ingredientia  fi- 
tiiMpe-  vitat^dipminatur,^ui&fcemialimentumy&  c™ - r  ..  .. 


wt  purgationem  profla  .  _  . . 

Hmejfepertimefiendtfm,  hibitione methodus  obfervetur,  necefle  effe  mf- 
nfesprorumpuntieo quod  hividetur.  Quomodo  enimunumidemque  rd- 
.  ericoUofeucerviciinfe^i  medium,  tam  pueris,  <Juamienibus,& in  eadem 
fromaneht.QMdfabinterioribusvenisyfeet^^-  fere  quantitate  esJiibitum  j  intranovemdies  ve- 
"  herent^iis^eiq^almentumji^mifirantibusifu-  nenumhoccetamexitiolum atqueletfiiferumfe- Medies^ 
ant,rarhfdittssdebitotemp6rdmiucem editur,cum  cure  extirpace  poffitjnoiLvideo.  Medicamen- mentum  ' 
JintdcetabulaiUactroravendritmiquAinuteri  ca-  tum  enim,  ut  carri  cbrporesegrbtantis,  Cmul  &  *S^*. 

viiatemdefnunt:,Qrferquefoetus^mentumtrd~  cammorboianalbgiamproportionemquehabe-^^'’^^'’ 
hitjfoetusqiinvolucrafiunt.Exh^epatet,?^lam,  atineceffe eil:.  Atquiamoidbcanisrabidiinter^^”^ 

Nam  cumipfa  acetabula  c^oravenaruminterw'  nobiles  occupat,  quifiiam  qu»lbj  venenum  boc- 
Tttmut£ri,£quebenemolam,acf(Ptusipfis  involucri  ce  tam  cito  &  indifferenter,  inomnibus levihoc- 
injlfrcf^umdent^  ambiant ,  vix'fieripotefi,qum  ce  medicamento  expellere  atque  fuperare  polTet  ? 

‘  Quandoquidem  ut  Hippocrates  ■ 


_ icollo&cerviciinfertii  ^ . _ ^ _ _  . 

iamtamenmihiperfuadebis,abejusmo~ '  labeActatus,  &  veluti  fopitus  eft,  ita  ut  medi- 
sangufis  iCirexiguomsatupatmibus,  camenta  intra  novem  dies  ex  potcntiainaclam 


OBSERVATIO  LX. 
Ue^rclaffauterifrefteriKeftam,  -m 
agitiuioiiem ,  tra^ionemq 


«6  observat.  CHIRURGI  C. 

Diligi  autem  ptofpkiendmn  ea .  tit  QminqmdamEpiaqkadme  fcnptahzcU« 

«rf  *  riobi  cum  genitalibus  propomonem  babeant,  verbas  .  .  ^ 

^  loUamqueSaaidsadimpleaut.  Magnuaenim  ObreirTationt6nCeat.2.dea^umenaraoi,^ 
intrudi nonpotea;  paryustobtttetum nonre-  mi^tuaginuvntfublc^em.uiaipfemettale.j^ 

quidaiinotaflem  mnbbili  Vidua  adhuc  apud  nos  ««»■ 

,  ViventCj  qu*  annum  circiter  ieptuagefimum 

OBSERVATIO  tXU-  ^jamagiE&ibdstemporibusorinatom^ 

j  ftruofluxulaborati  quodegoconftitutiomlai*. 

froUffMUtmttmftnmft  *  .  guinez&boUbcDrporisbabituiiquoprasdiaef^ 

MUietquidam.Juttanou^e^»*^^  ldfcfibo,rK:uU  fehibuS  quoque Uon raro flum 

bitans,  qu2  8t  oluil  apud  P^entea  ihraS  hamorthoidalis  ad  ingravefeenteta  ufque  fine- 
offi£ioaneiU3tpetanuosal.quotHdelitet  fan&  perdurat.  HalenusDn.D.Horftins. 

fiietatj  cum  viro  nupf<flel,  propteHnopiata,&  Secmidume!!emplumclarar.mu5acdoaiK. 

inde  refultantempa^am  Titorationra(e^  VirDn.D.DanielDaniels, apudDfisblir. 

enim  ipfts  res  ang^  “W*  3  ™antO  ClivorUm  Medicus  ordinarius  j  &  longd  ' 

ibbie  correp^  &  C>loiusaleprofc(quibuseo  amicus  meus  iiiigularis,  hunciu 

in  locOi  quod^ibi  inconfue^>Wlitat.o&«-  mod^^^ihirediayit.  Dasbnrg,dicd>ak,virgU 
amin^o  leprofornmcqmirfaeft^proleprofis  ji^qajnajniDorotheam  Qpanthabuimusjla 
dijudicati£uere.Non  dm  polti  cUm  primo  ut«^  ^  quinquagefimo  atlatis  fuse  Uien» 

geftaret.&partUsdifficiliseffet,prolapfusmeri  ft^,^ifl-et,\aLttmreptuagefimUm*tatiS 

cjj. 

L,T  ruam,  puigavi  aliquoties  corpus  pulvere  fens  g^^^rtiUt.  pOftedeelTarUnt.  SedquodannU. 

Braflkvoteipofteafi«ulumfequentemipfipr*-  exevacliauoneitenaturliqttafi 

paravi  leumque  Ul  caUdeterquaterque  m  dielo-  ^  centefimUm  ferd  annum  ^ 

coaffefio applicaret, ac cqUrmudgeltaret i juUu  pg^enitvirgoilla,&hoctaiidetnanrionlilleGmO 
cuiusbeneficiobreyireftitutafuit.&abratem.  fg^^ntefimo duodecimo, ittenfeMattiqa extre- 
potepluSquamreiaeSUMogeftav.t,feterque  i^aadeeonfeaa,  d vivis disteffil. 
peperit, uuipfemetmihl retulit  Annoieia. cum  ■  _ --  -  .  _ --  ■■ . 

Hildenamparentes&amicosvifitaudigratiapro-  OBSERVATIO  tXlV. 

feaus  effem.  Sacculum  autem  e* fequensibus 


R,  folplant^inis 
felicis  ' 
melpilorum 
qucTcUS 


taufi  ei  ut  plurimum  in  dextti  parte 
nafcituri 

^iro  ClarilTimo  atque  Dofii^SmO 
DmPETRO  RO BINO  apud Belficenfc» 
Doftori  Medico  ordinario ,  longe  celeber- 


Prunorum  ^Iveft.  DoftoriMedicO  ordinario, longecelebet- 

ammitatum  rubi  timo.amico  fingulati, 

£i&.Tom™dIl*  GuilhelmmMrkmHildinut 

conlblida:  majoris.  S.  33, 

biftortjeana|j.  CEliciler,  laus  fit  Deo,  admeOsredii,  vir^la- 

batauftiotum  ITriirimejuxtaacdoaiflimc,  ied  tarde.  Cop* 

nucum  cupreis  anagn.  petenimapudjuvenem,  cui  tibiam  ablcideram, 

fcm.  anili  |j.  6.  _  '  per  dieS  aliquot  retentus  fui.  lile  prater  omni* 

Incidantur&contundanturommagroflomo*  fpgm  atque  expeflationem  convaluit  i  Os, 


doproficculointertexto.  ,  t  quodfutiexDn.jDhanneMonteillctointelli- 

EtfiaatemmuUerh*c,&nonm^  alia,  hoc  antecarnemprominebat,natut4perfefe- 
remedioamefanatafuerei  inmultis  tamen ^iis  feliciterque  paulo  poft meum  adiplim»  - 

hoc  aliaque  praflandora  remedia  non  rato ftu-  reditum  illudabfque  dolore  extraid.  In  hoc  a^ 
firaadhibui.  grq  nonnulla  rara  obfervavi,  de  quihus  prolixe 


'  ,  I.  -  adDn.D.01&edumlcripfi.  Mififlem  ap<^- • 

OBSERVATIO  LXin..  phumlitcrarum,fed  propter  occupariones  non 

,  potuil  inftant  enim  nundina  Francofurtenlb, 

Uenfesultraannumfeptuegefmum  *  uotempore  mihiadamicos  indiverfis  locfs  de- 

profluum.  lentes  fc^endnmeft.' 

MEnfes  ad  annum  ulque  leptuagefiroum  o-  Adipem  humanam,  quam promiB  pnrilfi-  . 

Savum  profloxille,  iplemet  obfervavi,  ud  mam,  &  a  memedplb,  cum  ante  annos  aliquot 
Oblcrv.61.  Cent.  2.  anno  tavimus.  Idem  aliis  hicinoaavum  ufque  diem  corpus  virile  publice 
quoque accidifle,  quafequunturexempia.avi-  dilTecatem,  fidefiter  coUeflam  &  mundatam, 
ns  fide  dignis  mihi  communicata ,  Sdem  fiiciunt.  mitto ,  uri  quoque  tradatum  meum  de  combu- 
Primum  clariflimus  ac  longe  celeberrimus  Vir  ftionibus.  Tu  ut  omnia  hilari  fronte  exdpere 
Dn.D.Gregotius  Horftius,  lauftrilSmi  Land-  velis, obnixerogo:  &fiquaalia  in  re  tibi  gratifi- 
graviiHaffiieMedicusordinariuseommunicavit.  earipolTumjpromprilfimmn&fideliffimumfem- 


33S 


OBSERVAT.  CHIRURCrC. 

©4/ «4- Etreveraretemioneml^  Euffer,  ibidOT Medicus  longe  celeberrimos,  «ir 

minisin  Generolbifto  viro,  cujus  abinido  me-  non ^ftremi fuere.  Argendnadifcedens,  I 

mini,  cauflam  totius  mali  fuille,certum  elL  Gum  Aliado  nobiliflimum  quendam  juvenem ,  hcr- 

nn,Tiafenine&fpiridbns  turgerent  tdaaquosalaboranteminvifi.  Hmcqniafpi-®»  , 


m  ante  ab  aliis  fru- 
,  ftraprrelcripu  &  adhibita  fuere ,  petierunt  pa- 
s  ,  ut  tcntarem  an  aliqua  alia  via  letari 
ui  poflit  filius,  fe  quoque  fore  contentos. 


jm  feminis  ablque  a  mi 
ingenti  periculo  fieri  non  poruille ,  dolor  ine,  ftra 

qui  in  inguine  lubortusefljtelHs  fuit.  Idem  for-  i 
ta^  &in  reliquis,  quorum  Afta  fuit  mentio  i 
(  quiforlm  caulEm  morbi  propter  verecundiam  i 

celarunt) accidit.  HujuCnodienimbemueut-  tnrtefticulus.  Parui,  ii _ ^ _ 

plurimum  in  juvenibus ,  qui  finguine  &  femine  donem  me  feliciter  abfolvere  pofie  Ip  _ 

abundant,&incccIibatuvivuHt,  accidere  fblent.  quandoquidem  exterius  nihil  aliud  prater  a- 
Raroautemfitexfinillraparte,  quandoquidem  quam,  qua:fiveadradiosfolares,Cvenoauad 
lemiiialisvenafiniftranonavena  cava,quemad-  candelam  exponerem  fcrotum,limpidiirima,&  ‘ 
modum  dextra,  fed  ab  emulgente  finiftri  renis  inveficulavelutiinampulla  inclu&,  apparebat:  ; 


cumfemineexvenaemulgente  nonnihil  i^ledi-  itaquidem  ,  ut  nihil  prteter  aquam  fui  ^ 
nis&nitrofitatis,qu2craflbsvifcofofquehumo-  tarem,  uti  de  ante  ffleabaliis  Medicis&ChirurC’ 
resjncidat&,refolvat,  exficcet,  Seputrediniad-  gis  judicatum  fuerat.  Sed  bone  Deus,  quam  me 
verfetur,adfiniftrumtefl;em  defluere.  Tuamta-  fefellit  opinio  ?  quam  veriflimam  efle  divini  i 

.menfententiam  haede  re,  ucmihi  communica-  Hippocratis  lentendam,  luMctttmdt^cilt ,  ' 

revelis,atemagnoperepetocontendoque.,Hsc  ipla  inveni?  purgato  enim  Se  pratparato  prius' 
fefiinanter  ad  te  Icripfi,  quapropterut  impoHto  corpore,  ciimcauftico  meo,  ablque  ullo  tamen' 
ftyloignofcas velim.  Quod  fupercft,Deum ter  dolore,  Icrommperforaflem,  Se  teftio  die poifl: 

Opt.  Max.  elevatis  ad  coelum  manibus  fupplici-  applicationem  efcharam  feparalTem  ,  prteter  a  ' 
ter&humilimeoro,utSpiritufuo&naote,dum  quam  etiam  carneam  quandam  Se  induratam' 
in  labyrintho  illo  Jullintani  oberras,  clementer  materiam  ,  circumcirca  vala  Ipermatica  inveni,' 
conducere,  tibique  Bartholum  aliquem  pium  ad-  Poli  excifionem  itaque  efeharat,  ciim  nonnihil 
ducercvcUt,quitequamcitiffiraeelabyrinthoe-  humoris  ferofielfluxilfct ,  doloringensininfi- 
ducere,  Se  incoetumMufarum,  Se  campos  jE-  mo  ventre,  inprimis  in  inguine  dextro  f  quie-' 
fculapii  introducere  poflit.  Bene  vale  in  Chri-  rat  locus  alfeiftus)  fubitq exoritur,  Icd momen. 
ftoJefucumleaiflImatuaconjuge.Semeexani-  taneus:  antequam  enim  anodynuo»  prarparaf- 
ino tibi feventem  redamare  perge.  NobililTi-  fem,  perfe,  Scnulloadhlbitomedicamento.feT. 

mum  Virum  Dn.  Claudium  Fiandrinum,  mifit.  Sequentinofteferotum  aliquomodoin.. 
Dn.deMontarfller,  uti  quoque  pr^fiantiflimos  tumuit.  St  tumor  duriflimus  in  Ifiperiori  parte 
VirosDn.D.MoNTBiLLETOsmeisvcrbisolficio-  vagia$,circumcircavala  Ipermatica  plenius  pef. 
selaluta.  R.aptimLaulannKultimaMartii  idiq.  cipiebatur.  .  Tunc  graviffima  illa&pcriculofap(yi„» 
ftylo  veteri.  lymptomata,  qusexhujufraodiapertionibusali-  mitij- 

nerunt.  Anteannosenim  aliquot, cumpfa-  ' 
llantifiimusille  atque  excellcntilfimus^  Medicot 

fet,  &  nihil  aliud  pr^terquam  de  hydrocele  co- 
gitalTct,  carnolaquoquefubftantia,  tellicuIo& 
Vafislpermaticisadnata,  ledferplo  humorevel- 
’  utifubmerfa  Sc tecta,  reperta fuit,qua!'Stpaoiq  . 
pqllincancrummalignumdegeneravit;  ’ ' ' 

buit  Grilfonius. 

Ante  annos  circiter  tres  Laulannae  idem  OffevaS 
feremihiinquadragenarioaccidit.  Sed  ambo 
:  illi  viri,  quodhon  omittendum,  pravis humori- 
ni  Dd.  D.  Schlanovi  ,  in  Germania  deti-  bus  referti  erant.  Nobilis  vero  nofter  atger 
neor ,  neque  huc  nlque  a  )  ultimos  fines  Helve-  lanus  eft  corpore ,  interim  tamen  lerib  apud  me 
tiz  ad  meos  pervolare  mihi  licuit.  In  caulTa  perpendens  periculum,  anxius  fui,  prateipue  e-  , 
funt  ex  parte  amici ,  inprimis  viri  dofii ,  qui  am  ob  canflam,  quod  de  periculo  ab  initio  nihU 
hinc  Scinde  meretinuerunt,  inter  quos  Dn.D.  przdixeram.  .,^ri  taroenztasjuvenilis,  con- 
Petrus  de  Spina  ,  fereniffimi  Sc  potentiflimi  lUtutio  corporis  optima  &  fana,  Scquodadil- 
PrinciplsacDn.D.Fridcrici\^  Palatini  ad  Rhc-  lud  ufque  tempusabomnidolore,  inflainma- 
num  Medicus  ordinarius ,  Sc  Dn.  D.  johannes  tione,  &  febre  imUmnis  fuerat,  obediensprar- 
Rudoiphus  Saizmannus  Argentincnlis ,  Medi-  tcrca,  cordatus ,  &  ad  omnia ,  quz  agenda  Se 


OBSERVATIO  LXV. 
T)eHernkaqui)fii,inqM priterfptm.dr  ofi- 
nionemcarnof»  qttudiunfuhftamtit 
fis fiermatiets  adnau ,  referta 
/«it. 

Ad  clarifllmurn  juxta  ac  < 
DmliECTOREM  SCHLANOVIUM, 
Reifuhltc^^ormaxieafi!  DaSere»  Medicam 


Gailbelram  Fabricius  Hildanm, 


IbKe- 


'  C  EN  T  URI  A  IV.  -  |4» 

ir  M  OxioantiirpoKadfonnjm<aupl2fmads,m  OBSER-V^O  I^SX. 

^^'^fineaSnifcepWerisroIknmodoriferaraioffr  nemonftrojobrmhio. 

&ooftoi!icanidjnlUQonemraiiotisabigne,id-  f>iro  Amft^tmofruitxtifimo^ 

niitovitdlam&albunienumiisovi,oleiro&ram.  Dn.  D.  CASPAK.O  B  AIIHINO, Anatomico  & 
parum,  fiatqnccataplafina,  quod faoto per liies  Botanicolongecefeberiimo.BafileenfiArcluatro 
^tepide3ppEaiy)isindie.’  Deinde  quzma-  meritiiSinp.ejufdem Academia Profeffori 

gisrefolTnntadhifaui  :  qnaleeftfeqoenscatapla-  primario,»^ 

Guilhelmus  Fabricius  Hildanus 

R-  &rinafabarnm|iij.  '  S.  r.  D.  , 

hordei  |j.  'TAndemnt  fidem  meam  lifeeni,VirampKfli- 

‘mUt  Coqaanturvinornbroadfonnamcataplalma-  J.me,&utor& amice  plurimum  Eonorande,en 

tis,po(leaadmilce  pulveris  rofarum.  omnia,quain  przcedentibus'meispromifi,nunc 

Florum  chamomilL  adtemitto.  Q^omnia,etiamfiperexigua,&tua 

mdilotiana|6.  leaionevhcdignacenleripoffint,  attamen uthi- 

01eirolarum&  larifronteeaomniaexcipere,&amiceintefprera- 

chamomilLana|j.  _  rivelis, obnixe  rogo.  Poftremastuasap.Balilea 

Vitellum&albumenuniusoyr.  datasnudiustertiusaccepi;clariffimamacceleber- 

Mifcejfiatcataplafma.  m!mumvirumDn.D.Pavium,tiolb^adhnc(a 

Horum  medicamentorum  beneficio  dolorS  tribus  enim  adhinc  antiis  nihil  llterarum  abiplb 
inflammatio  omnind  remiferunt,  inflatio  quina-  accepi)  memorem  efle, gaudeo,  LArhim  liiumde 
tiampfacipudeitdextrapartefcrotifubfedit.Cir-  oflibus, quem  mihi  rransmittendurnabipfoacce- 
cumdrcaverbtefticulum^ftruminmembrana  pifti,trade,quafo,Da.KonigautUrftilio  Phar- 

Erythroidia  ,  tumorquidamexferofo humore  niacDpeo,utillumhucadme,atttl>.Dutenhei- 
remanlit.  Denub  itaque  corpus  per  intervalla  mium  mittant. 

purgarevirumfuittlocoai&dtofomentationes  &  •  PnellamiliamexAnglianatam,  cummonftro- 
cataplalmata,  quasincidunorefolvunt.&difcuti-  iis  cruribus  ,  cujus  mentionem  ^cisinUbrode 
unt,admovi.  •  Verumenimverocumfruftrabasc  Hermaphrociitis,ante  biennium  Argentin^, cum 
omnia  efle  viderem,  fuafi  ut  fcalpello  aut  novacu-  clariflimo  Viro  Dn.  Johan  KufferdD»  Medico 
la  ferocum  incidi  permitteret:  ficeniminclufum  Argentin.vidi,necfineadmiratione.QuseDomi- 
humorem  facileSfabfque  periculo  evacuari  pofle,  pps  Cbapufius ,  Chirurgus  inflgnis,  non  iu  pride 
ipfi  promittebam.  Ille  etfinon  «cuiara ,  quia  de monftrofo  brachio  ad  me  faipfit  ,  paucishic/vra. 

cebat  totum  negotium  natura:  tantiipCT  ,  donec  me  ftmftmsla  ex  faga  Cham-doro  wf^efigura 

tempus  efletapmm,committerevolnit.  Porro  Be!luexfi,AMoixefamnsmmi>iejiXagexar'ta^a- 
etfitumorfcrotipaulatimaccrefceret ,  Beferofus  h„aitst<tmoremgexHhrachii  fmfiri-,  (^aaqxi- 
humor  m^is  magisquein  membranam  Erythro-  ^  circumferextia  brachii jpithamai  tres,  hoe 

idzamdefluereteamquedifl:enderet,exiguumta.  efi,dmidia>a circiter fanemalna  tarifienCisada. 
menincommoduroindeipfifequebatur.Quapro.  tjmret.Ahamit  autem  tjuix^  ita  aecrevtffelrra- 

pter  curo  hac  derenon  ufqueadeb  foUicituser-  chmmreferehat.lut«mefaa,oc,rcaJineutdeltoida. 
{et,resinannumufqueidGS.prolatafuit.  Tum  incifiehac,ijitiinfarteetiSfltadott)risaieritt3ttu. 
Hiwia  a-  meabiente.planeimperitiinmanusEmpiriciin-  rtuerat tumer.xe^dtgicaccmprefe  cedehatuefi- 
fuleim.  aJit.  is  nulla  habitaratione  corporis  ,  neque  letfieriiuecdemate.  Celer  fereuatutalis  erac^uijt 
quodheftcmo  die  in  magnifico  quodam. conyi-  ^juedali^uautSadruiediuefergereiiNesuuuqud 
’  ‘‘  viofuerat,&proximampracedentemnoaemm-  'fruritu)  (gpufiula,ex^uti.icherfuhiilisiiffiavui 
terpoculacumainicisabiumpferat,vigefimatertia  exJlilUiatifuperveuiehaut^Maxfiieaapudxeipey 
Maji  ,poftquamlaotejen^ct,&  vino |encrolb  me»festrettiitterimpreparateiSexpurgatecerpo- 
atque mero  iterum inc^uilf^ipfum m  fetuum  cauteriet  petemialih.  tunn>remaperei,fed uihit 

collocavit, acleftemviquadamextraxit  Pofto-  preterputi  utieXatiis^ue^foKCiculisi  eXfliUa^Oit. 
peratlonem  mox  fupetvenit  &febris  ardens atq;  Cataplafmata  tjUotjueemeUieritia .  diJclititxiia,S 
continua, vialis, ahaquefymptomata,quipium  refelWKtiaapplicun^uih. emnib.camaihUmeef- 
ac  optimum  huuccevirum  ,  ad  finem  ufquevira  fcere  viiierem,juaji  uiiapejlerum  nihilawplius 
fus  continuo  acmifeteextorquebant  Et  qma  te„taret,^uapr<ifter  adfueiredtit.  Btachiumaute 
artis  periti  homines  in  confiUum  vocati  mimmd  (^uedadmiratieuexe  caret') d  delteideuf^adhu- 
fuere ,  lipothymia  quoque  &fudoresfrigidi tari-  f^cellumjcti  (g  circa  carpum,altere trate 

dem  fuperveherunt,ita  ut vigefima  die  morbi  am*  ^  ahJtmUe  erat  y  ^uemadrabdum  exaxxexa 
mam  Deopiereddiderit,  mammo  eum  luduci-  figuraaffareiMacChapuJiiet:  CsterumViram- 
1  &  reipublies  dilpendio^Poft  mortem  lao-  pli(nmejcaufam(qus  meo  quidem  judicio  obfcu- 


^ -  a^Ciprai 

unuic,  mgrum  liyidam^ue- 


cur  intumefa&DjJertotahnosfn  mecHo 

puCusmccumiumoperefcireexpedt.  Tarorum 
anatomicarum peritiffimus  j  nbdumiftumfacilt- 
nobis  fblvere  poteris.Id  fi  feceris, Dn.  CbapUr 
fium  mecu  dbi  muItudevinxeriSiVale  mampliifia 
iaej&  ih  bonuni  publicum  feliciter  vive  diu.  "Ra-a 
ptim  Bernje  i^.  Junii  idij, 

f  £  }  qBSEK. 


OBSERVATIO  LXX 


Vt  infelicijprao fuaeffufeSlimU 
incubtte. 
AinntmmUUta 

1.  D.  PAULUM  OFFREDUM 
clari0imum&  dodiiHmum 


fiitui 


;  -  C  EjN-T  0-R  IA  IT-  :  ^  >  ?45 

„  a£s,  qnent  anno  15^7.  Tarrfanng.  milii  videre  .eroftrunt  inflammationenigue^otcitaniBt,  caii- 
"contigit,qaenwo£«rifausYerbisliiciniererenoB;  iiinqueinnatumexonxerunt,idqiiepoftampu-  ^ 

gravabor.  ,  taaonem  braAii.  fuperq;  nobis  innotuit.. 

Honefta&pbmatronaLanfcnenfeBe-  Brintema  enim  parte  braA,  ubi  vena,  quani 
^  noitefemmedeTilmanMalagnierqi^bjnctem-',  Bafilicam; appellant»  ddeendit»  dufius,  cum  in 
^  porisadbucjuveniserat)cnm,f^!^;^pntinuala-;  paite.b.racluiamput^,  timetianiinipibtrunco 
boraretjipfiquejnfliiclarifliiniWB  ^Dn.Albern  quambefleoblervati  potuit.  Perduiftum  enim, 

'  B.oileiD.Medici,medianaie&j^C£^.vanapef4^  H^Cpus  foetidum  ex  corpore  taro  ‘t^iosc  de- 
binaque  iequuta  iimt i^ptoniata »  braebium.-  Buebats.utpoftampu.tationem brachii» cauterio. 

-  ' quoque mirumin  modum intumnTt.-  hiaturae-  adarali  putredinem, .illam  caiHgare  necefie  miin, 

-■  himcaHflammOrbijhamoremlcilicetexcremen-;  ^et  Ha:cfunt,wcl3rifl!me».qusdehoc^- 
tianmadcubitnip propellere jS^batur.  fea:Had,teicribereilatui,tuquidfentias,refmbe. 

dies  aliquo, tapjpficuiflem,  Apj^^.fiiitabfcellii,:'  ingenerolbqupdam';Anglo  accidifie„i.pruden- 
&quidemihloc6iplb,  inquovenaTeiSaTaerat"  tilfimo& confultiffimo  Viro  Dtu.Q.  Sarazeno, 

Maxima  inde  effluxit  puris  cbpjai.&  qiiideriihd'  Syndico  veftro » .  berimihi  relatum  fuit.  Illum, 
menles  fere  duos  tlnteriniautemdum  pus  efflu-  nifi  graye  tibifuerif,  &  occupationes,  non  oIh  , 
eret.  Symptomata paulatini feraiferunt,  &pfi.^,  fuerint»utniihiprim.adataoccafione,eommunir 
ffinzlanitatiroboriq;  relHtutdmfuitbtachium,;  care  non  graveris  «obnixe  togb,  ValeVircIarit 
quo  ctiamnunc  feliciter  utitur,  Praeclarumita-  fime ,  &  me,  ut  facis,  amore  tuo  .prpiequi  perge, 
que  feliciffimumque  fuccelTum  medicamento-  Raptim  BefnseAl..Januariii6iy.  r  ■  , 
tnminpra:di&  matrona  apud  mt  perpendens,  - r - '  l  i  .'  -  - - ^ 

^  Medicorum,  Cantrarm ,  ut  iippbcrates  docet  Do.  GttlLH.  FABRIciO, :  HILDANO 
I  libro  de  Rivhvs,  Ccmmferum e fe  remedia  u  i  Chirurgo  prsftantiflimo" Paulus 
qnaijmdmdHmUyreUxmiamfSemoUi-  - Offredus  M. D. 

»l-cnd»w^,{Galen.)lib.j.AphorinHipp.com-  S.  f.  D. 

ment.  ij.),  imturanria&  pus inoventiapetldies  C  R^ditiPmMtuMuccepintnUOfiddeKynrc. 

«  aliquotapplico.  Sed  quid  fit?  rupta  vomica ptis  ^xtmie  famice  fmgitUrU,qU^r^f  ms altent, 
ii.  efflniqSc quidem fbetidiflimum.fed  copiofofan-  «ttieredicq,qAi  'degratiarva$iaxeefi',  plmfatii' 

).  ^guine,Strerofishumoribusmixtum.Tumquoq;  ‘‘’UflemretmmUttliiimefteJitta,]ufer§iuevi-  . , 
irr  Dn.D.Barthoiom2us  Dunushujus  Rcipublic^e  detar,itHtfaUerftttltrAmediticnttUit  legeSinihtle~ 

Medicus  ordinarius,  cum mecum  in  confilium  tttmeffepetiesme,qHedtihitmep^^p»iltbusjurenm  ■■ 
adhibitus  fuiflet ,  ad  lymptomata,  quae  incide^  debeatur ^^ensfrofiteor.  LaSmfqtUa  j^mpte- 


ida,  omnes'  mAtAjitfelii^penAfeElmscenfeBeriayqiitdefcr^ 


fequuta  eft. .  Illa  autem  primo  inipfilfimoloco, 
in  quo  antea  vena  fefefueiat,  exorta,  intrapau-, 
cos  dies  brachium  ad  manum.&  digitos  ufquein- 
yafit.  Hacin  fphacelum;  terminaa,  brachium 


term-.aecenim  dy.bita,qi-.in  preter  teptitt  omnia 
«edteamexta,  Ltigdmi  0  Berxe  ad  itijaice- 
noditamprUcarat,oxearft,rpata.emmpreaJferit 
■.evalfiont,gexm,atq,Uinpr.mu,qaoddpttrgaa- 
iHm  ciaJfedefumitHri  utpoteincorporCi  ^mdtideo 
■acoch}micumfi,ifferefers,perxeceffariett,m-.xee 
•jerotn  apgnandaprActpua  tanU  rmn£  caujpiyi 
'ententiatHU  difcederepojfttmi  cum  de  nervorum 


intracubkum&humcruraamputarencceflefiiit*  Jerotn  apgnandaprActpua  tanU  ruinA  cauff^^i 
Operadonemfeptimadie  hujus  menfis  prxfente  fententiatHU  dxfcederepojfumi  cum  de  nervorum 
Dn,  D.  Duao Medico,  &  M.  Jphanne  Knop^  fympathUobtenpmsinvenafec&ndAUfionedubp- 
feliciter  adminiftravij  omniaq;  nuncj  laus  fit  *<trenos  haudjfndtdolorfubifanetUsAt^fiuporre- 
.  Deo>  falva  efle  videntur.  manus  invadensidc  tres potipmum  digitos , 

^  Sed  objicies forfani'  tumorem  Kuncce  .bra-  occupam,nUemmtaleinAneuryfmateoi>arteriar» 
chii  AneuryCna  fuiife?  R.efpondeo ,  nori  fuiiTe  cajam  conjpic,itur>utnofiiJedlonge  diverfaabhis 
AneuryCuiinde  manifeftiim fieri,  qubdnulk  Jymptomatafuccedunt.  lamautemcaujfatUapra- 
unquaminipfbobfervata  fuerit  pulfatio,  quem.,  cipua^eff ciens fCumadfuneftofumjymptomatum 


gj^aem,utantea  dixij  adfuilTe.  Ex  quibus  perfpi-  exuberans f^uadacacochyrata,  tum aliismultis de 
cuum  fitj  non  arteriam  ied  tendonem  mufculi  bi-  caujftsyum  maxime  ob  luzs Fenerea  relttpuias  end- 
eipitis,quiatxta&fcptimavertebranervosruos  ta,qt,eq^adpdttema§iSamacdolmtemanatura,  . 
(qui  adpollicem,  indicem  &  medium  defeendunt)  utjhi  meris  efi,  affdttm preptt/fata,  calorem  ejttstd- 
recipit, phlebotomo (auciatumfuiffe.  Ratione  demextinxit,xtproberiotas-.AcfaKe  hicdaphcem 
iaquedobris  humores  ex  corpore  affluxifle,  &  iltam,„fdna,  caxffamagatfco,  mmeam,qxafit  i^a 
cirm  locum  feiSionis  venas  in  cubico  coUc&os  calortt  relolatioxe, ab  immodicamfcilieet  ac  toties 
fuifle,  verifimile  eft.  Humores  porro ifti,  cum  recurrexttm  hamorrhagiam,tameam,qHaafufo-  ^ 
propter  cacochymiam  maximam  corporis  sgri,  cattone  caloris  oritur,  tauta  nempehtemertsm  icho-  ' 
&pr2ccdememluem  vcncream  non  fatis  exafie  rtimq-,illame  huc  appellente, at  hinc  etiam  mirari 
curatam,  maligni  &  acres  eflent,  venam  paulatim  dejinam,  conJpeSiHm  i  tefaijfe  poji  amputationem  • 
Ff  tp  brachii 


ORSERVAT.  CHIRURGIC. 

dhf.  jz.trmqne&qBatae&bzmorrba^  CanfUcume-  Titffirthaia.Alii^carfrittUhaiit.Hmtmtitmeii.Qj^r 
^7j.nimramamiUumfuperioran,qaeraCephalicam.  raiicxis^uimiafi^tfint  ,  eUqitiwanmnmi, 
vocant Anatomidjcrofoat.  ^oaccerfituset-  'Uerfatifutityn.tiftmunieJ}.  Scmntenimymryoi 
fiprodnasm{ublidiumaccaffl^M3,  adHbrasta-  lan^fnfundiorei  latztartiquAm^uodacaHttrio^^ 
yppnaliqnQtGnguinigf4flHT»ftrr<*p**H**^"^^^*^ 

cnm  impetu  prosiliebat,  utadftantes  omnes,  imb  fiu&deltouiu^fidmMaittfisapfo^iufitefatc^ 
&ipfepharniacop2USperterfcfadieCric.Pi^vere  fiieHm^Pdfimexfes mspr^hio,  •velutihydroftcor 

nollroadfiftenittmlangtunero  ftopisalbui^e  rrtnfcrnra^mumef^oMyadfehri  txitnUtufH^^ 
ovi  madefacis  ulceri  impolito  j  feUcitercohibita.  NuUa  tamen  ad^oigAn^Anaaut  as  ^nHUns 

fuitIi2morrhagia,paulatimque deinde  ulcuscoa-  item  dolor^ifgrdUMivt{s»%€dut^eritat0s fatear^ 
luit.  Vides,quimcifcUm%c^cia  applicatione  nijifeptuagenarioatasappropin^uagef^^obf^^ 

ti^eavenduinque^ne lique-  tio^uam mox referdof?mp.7»ovtffep, appUcatioaem. 

Icendo  nimis  latbi^ar  j  quod  qiiideminftru-  cauterii  ifiim  JjfmptomatiscauffamfujffearBitra- 
mento^teamit^sdqos  ameadtemiifo  ,  Facile  'rer,  Vno  enim  modo  n^fiimur  omnes  tfednaturd 
impedire  poteris,  Vafe  VirarapUlliniecum  bone-  dec^ante»dii/irp>  mode  ruimus  in  interitu^omn^ 
ftiffimatuaconjugejquamtecumperamanterla-  ifus^hominibuiiUtfitfnmusdoSlorpMiumdocety 
lito  ,uti<iuoijucnoba™Viwmp.Johannsm  ,  .  ,  / 

Breogenlcr,&rd*cribe,filicet^ro^cupationes.  Alterius  autem  ahfervtttiOrtis  uo^ra 'nAfrittio^^!*f'9tU^ 

E^amBadensIS.  Jamii«i7.^  hicifi.Domi«adeKaJitrei,defiitiSijamfridet>i^‘^^  ** 

L - •  — — ■-  ■^_ 

OBSERVATIO  LXXIli.  lUMii  ,  cjtmro i»  dextri raamm^» 

X)ewfellcifacceJJi(Ciuterifporentiills,bmhiD  ftifmUseXBcexlupialittrucxHkteratuseft,  g  ■ 

dffbcatt.  -  Uemdemviffmotumtre  r,i^xidcm-,xtw,raS,icmmd(ccm^^^^ 

■prelemto...  mUis,(^ijpeaihBrre,idis,crcfmt.Elidccerp«i 

'  7  iaSiim^lempigdprcfeXrhemPontimiuiUeiifer» 

^Jertipmxm;,  «icimiXpWrimiJtmufa  nrxm  Mt^MdegebatMifprttpervtm,  piremediai 
feaiiiELMui»  FAbmciumMiidanum  Medlcum  diUrttipa.adhihHuDolirtiUimrXid, 

&C!rirurgamclanfl;maiii.  JeiBto,  ftrxefirepcfiiter^rxBrhuirecrxdifiirtcot^ 

Vlirdrrem utimcaliim^iisideooiaomamejfe,  p,>.  BrichiUmimmdtXtrttiHfrtmicircimtifca- 
aiijUeMepi!i!iim,te-,P'trpri'jliBUpme,itt  himdeltotdemiShaipiumAixdeitdBiiimmxf^ 
p^eiUmis  artis  chirargiiopmbxtfipipmeeX-  etdeta  »>odt  ,  mi  hrachitimpracideitlisririDn^ 
pert}irnft)ifff,«t>i)dtibito.Mever'o^Xedamxet,Jy-  Et^ltctfiiPri)P iittttMXitJterfiirtigttur advocatus, 
vofhaBtariimraorJhsaUijmttesijuo^cffugertma  rmedia  ad dtppaudos humores scpuifisappUcui, 
OUtrvalt  fjfppsfi^xcxtbijhriafidem  facis.  -  ■  fdpaucocumfruBu.  QMpropttr-hrachium  (g 

(rima.  '  Arsteaams  tres  aut  tjuatuorsrogattuati^advo-  ^xumfcarifaarecoaSusfui.jliitca^tiataiiteo^ 
cattutuopptdumMoyrentyUteraucifoProafexa-  piofaeffluXitJutumVerJamfericubicuBpavime»^ 
gtutactrerterattuorum aratis  ,  (g gravifmo uec  tumeairr<rrareturiahfj,uila*amUanJilietnex=r 
rton  inveterat o_dt>lor-e capitis lahorauiiiremtthisfa-  iguatiemoHsirumititstaue-Taudi poft^ebdiadae 
iutartb.fuhveairem,mecoatuh.Huicuxiyerfalili.  tresviveredefiilJirachioattidiauritiinsumefaBoi 
velttttpurgatso«tb.veitafeclioBc,cucurbUularura  fuaverofeuticudifacUltaiCiXtiggbrachiumDrt. 
applicatuuicadhthssis.fetaceumtjuo^&cameriu  Fra«cifciProB,rtti»MedcJlituto.  jNeutertanteu 
pptenttakappUcui.  fCerumu.  verotntra  duos.vet  brachiutrtfuumob tumoris magBitudiHcm,al{^up 
Cauttrii  fuatuor  dies  pofiappiscaisortcmcatitirii,  tumor  te-  fubfdiO^idpmeutogeftarepotuies 
guetym-  dematofust>tbrach!Ppauiattmexorttaefl,Jf«fm-  CeierumcaujfamiittumefaSioBis brachiipredi.  (g fiinh 

ttomata  ^ueitaaccrevttpUt  totum  brachtam  ab  humero  uf~  Stiviriiod feirrhumdurifimum,  inveteratumam-  /«^  uaBe 
^ueaddtguorum€xtremieateS^honfecwachydro-_  mo^l^ydolortsexperte^lividumMaXsnaiati^b¥Miai*^ 
puorumeruraputumefiereuterumigiturvocatus  taulemiXeeBScoftmpfisiffixumirefiroitltmor^^^^^ 
fut,  (gnehumtdttas-tUamaximariMuraiemcakre  enimh>irtCce,cumdiua«teamihimo»papt.fune-  ‘  ' 
dJtpara,pe»Uiu_^extu!gueret,braeh&fcar^a.  fumifiumexitum^ijuan.eumdomiiiapRofiires 
vi:Paaisfcarificatioxib.muituiaai;uaiimpida(g  aeeideraiti,mihs'occurrebdt)ipfi prodixi. Tumorts  ..p-. 

veiatiixivium^bdipmUisabefiraueexhjdropi-  ha^bracbiicauffamfiirrhumijiumfubaxitta,di  -^1 

arumUicerthxmderetdafuersitreffluxU.Remedia  aueemcattteruappiicMioHtm{etfiipfumdiPobitus  ? 
gmb.  ufusfuiadhutrroresiftosdtppandos,  (gE.^  aliijiaodo  maturaffe  nox dubtt^futjfeutc  tandem  ' 
fthiomenupraeaveniiSi,nepreiiXiorfim,fikxiioius  fimpimahocfufervenijfe,  etiafcautermmappii.^ 
voiyo.Tamortta^brachit  bmntnorifliutm  (g dif  catumnofuifehextflimo.  Voflmortera  invit&s,qui 
fpaaafuit.Pofi  duodecim  tamendiesreverfiisefl,basdereadfummaietitacontorqUebarriur,varsis 
.  eafdequcpartesinvafttumrtilavetumeisdeite-  ixkciimeobcrcSaxdino>fdefuitmatcrui.Hac  'ti- 
.  .riiadbibituremediis,denuoma^aexparte,npta-  hi  ettSfi  experientia  (grationib.  te  minime  effefeia 
snenextolpevanuit.Q^apropterv^asiniocisex-  defiitutumfgxipare  decrevi, ut faii^uandotaii 
pertoscdnfuiuerunt Medicos, ijuoruaikjm[fetex--  ^uidtibi  acciderit ,  cautus eps,mihi^uevscisfm 
tib.eximconfiiiumfemperaii^uidrefiodedumejl)  fuae£umftgnifcares.yaklgmeum<sreperge.Daa 

fympt:ahocraiionecausem,nenoappofit,,pro-  tumSaiiSiAmork2t.Decembrisi6iv. 

,  venifeaffrmabant.Erofiensmetabfciffoxervo,a-  ,  TuaiEacell.  addiaiffimus 
^uamnon aliter  ac  ex  ampusasoftrmentoextiiia-  Ciaudius  CsASasius. 

OBSER- 


AffBta. 


fjuuttu 


eNTURIA  17. 


347 


OBSERVATIO  LXXIV.  OBSERVATIO  OKVI. 

mmixmofuccelfufimuttliidptfUuni.  xnaufvttheridi^mum  &mdtteuo>,cc>itrt 

lEnator  ^  ifertdretirnndiejfe  ,  exemfUtollendi. 

‘  tiir.&tpnio^^SaM  refutatur. 


Vtro  clarifieuo  anjue  deSifiina 

Dn.  MICHAELI  DORINGIO  , 


to  hamore  peccante,  corpus  aliquoriesrhabarba- 
ro,fenna&:ibnaibuscxpurgavimus,&qus'pattes  tantotemporisinterrallo, Virclarifli- 

nobilescotroboraiit,caliduinq;inaaurai  fovent,  l^n,e  ^  faator&amicezternumhonorande, 
exhibuimus.  Tandemquoquecaateriopotent^U  yeterismeteergaccobfervantizmemoriamliteris 
fjoriculumadpoplitemdexcrumeffiaximusjinde  nonrenova&n  ,  ineaprofeaonegligentia mini- 
fcroli  humores  tam  copiose  efauxere  ,  ut  breiS  fuinfed  propter  occupationes  corporis 

pr«er  omnium  fpematqueexpeaanonemtefti-  ^OTentismoloftiasidaccidit.  Superiori  enims- 

tutusfit«ger.yi!uthomoitteadannumufq;i«i5..ft3jg-,jjror„3(ian,jaGenerorumqnendamvoca- 

&  quidem  iatiscommode.Naturaemmhumores  _  variis  occupationibus  a  ftudiis  meis  abftra- 
excrementitios  ad  fonticulum  vduti  ad  cloacam  tu^  vero  mcutaLaufa 

tam  copiosi  protrudebat,  utabeotempore,  &  luSuofa  ac  funeftimihi  advenere  ,  e: 
qmdemadfinemvita:fu2,paucisufusfitmedica-  nieisadteUtcriscognofcerepotuifti.SUentmitaq;  . 
mentis.  /  .  meum.fitibi  moleftum,  longdprolTdolorcauira  \ 

- - -  - - — - - -  filentii  mihi  raoleftior  fuit.  Rcfponfum  meum  ad 

epiftokm  tuam  de  nova.rara  &  admiranda  hernia 


OBSERVATIO^ 


LXXV. 


tisanneaatufj&fimul  cum  ea  excudatur. 

ChirurgicumopusFELicisWiKZii  .iuperiori 
annoauautnBafflea!iterumexcnfutufuit,Multa 
■CRancifeus  Cro(reranus,Lufi:tiacenr.s  ad  lacuni  “  ‘pf»  continentur, quar  rationi  &  exp^ 

rLemmanumSenator,  necnon  Tribunusple-  nen^repugnant,ideoq;quomodo,un.oreschi, 
bismetitiffimus.  Vir  pietateSt  virmteornatiffi-  «■'g' exleaionehujuslibncaperepof- 
mus,  fexaginucircicerannosoatus,  Scamicus  nnt,nondum video'.  C^jBnam,qu«lo,abfurda& 
meusfinguiariftudioobfervandus,cumpermen-  pefimlofahaeceftopinio. quac.n.ha.ubiin yid-  rt 
fesaliquotdolorefciatico,  &  pruri,tumolefl:o,aut  ® 
potius  dolorofo  totius  fere  corporis  Iabbra0et,&  ° 
vixinnixobaculoampIiusincederepoffet,mco  '  ” 


tis  pefloris  penetrantibusturundas  rejicit,  »«. 

evacuari  poffe,prarter  rationem  protulit»  Invul-’’” 
neribus  digitorum  acmanuumturundasquoque 
abfqueulladiftindtiSneimprobat.  Hreeverodo- 

£t_: - i — rronea  fitatq;pericuIofaetiamfiti-  ' 

is  exercitatiflimoviro.fatisfuper- 


roborarentufque,S£quan tum  fieri poffet.ad  tei 
periemrcducerentur.llle  verbcumatnedicaii 
tisadebalieno  efl[cc'animo,ut  hrirum  nihiltet _ 

pqCret,nccveliet,ncplaiieipfumfinefubfidiore-  EXEMPLUM  i. 

iinquercmcauteriaduo,  alterum  brachio  finiftro,  Civisquidam&mercator  ColoniasAgrippina: 
alterumpoplitidextroapplicuhquorumbenefido  Wilhelmus  Quadus  nomine,in  vico  iSlchet;» 
dolor  fdaticuSjfimulScprufitusiUemoleftilfimur  gfljfmhabitans ,  cumqua.iamdieinofficinacirck 
totius  corporis  paulatimremiferunt,convaluitq;  mercesfuasoccupatuscffctjexamenbilancisvolrB 
cEger.  Fonticulus  autem  brachii  nullum  dolorem  manusinfixit.Ego,qhia  tunc  temporisadGene- 
rS»  e»'  ’“'“*''»™™^®«“f°''“™'“S“^P°p!'tepetmen-  rofumvirum  Dn.SEBASTiANuMabHatzfeIt,Do- 
MiM.  "  Pesaliquotcontinuoferedolorofusefiet.  Acris  minumin5Sl!Denb(tg/!C.profcauseram,cun. 
enimfalf^s^ue,acpravusiDehumor,dolo^isfcia-  aando,&meexfpeaandoaffeaumfuumnegle- 
tici  &  pruritus cauflaproxim3,cumnaturre bene-  xit ,  &  abinitioperitosChirurgosnonadhibuic, 
ficioadfonticulumcopiosedemandaretuTjVelli-  multo  minus  vulnus  turundis  apertum  reti- 
candonervoLspartes, dolores  excitavit.  nuit.  Superficie  itaque  vulneris  claufa  ,  circa 


OBSERVAT.  CHIRHRGIG. 

leiidolonilliq^ corpus fengiu-  xSa^feniibifise^  fequfmrdoior,qniattiaIienila 

Lmeiarjadeoadieattr^  iangumemSchiimor^, ,  graviiEmafym^inata  ^^7^ 


pfo.fiindo  vulneris - j,- 

taliafequuta  funtfymptomataiUt-de  yita-peric 
retur.  Doidfauteminprimis  exortus  eft  acu 
mus,  moxfcbris,  iuquietudines  &  phlegmone  fe- 
quebantuTiEgo  tandem  in  conliiium  adhibitus,& 
omnibus  ad  morbum  depellendum  neccflkriis.in- 
ftitutis «  poftgraYiiTimos  ac  diumrnos  cruciatus, 
tandem  priftina  lanitati  reftitutus  fuiCj  &  Bucof» 
quehicviviu 


txpunStf^  AnDoi5?i.  paganaquxdaHildense  fpmafum- 
raj^ioA  mum  indicem  mgitum  punidtiCum  vero  propter 
tueieSM.  ^  fupcriijs  allatam  vulneris  fuperficies  coa^ 


^&%haee^  luillet ,  &  pus  circa  partes  nervofas 
b(s7  "iffetexortuseftdolor ,  inflamatio  atque  gangrae¬ 

na,  qua  infphacelumconverfa ,  adiitme  tandem, 
purgato  corpore ,  &  ad  metacarpum  abfciflb  di¬ 
gito  convaluit...  , 

exemplum  IV. 


Anno  I598.rufticus  quidam  propeLaufann^, 

gledo  raor^o  &  mature  nimis  clausapunfturaex- 
ortuseftdolor  :  moxlequuta  eftintiammatio& 
gangrsnajcandem  fphacelustotam  tibiam  invalit 
atqueoccupavit.Cum  veirb  abrcilHonemtibise  re- 
cufafletjintra  paucos  dies  extin&us  fuit. 


in  parubus  nervofis  fuerintj  quicquid  dicat  Wirt- 
xius ,  turundis  tantilper ,  donec  vulnus  fatis  fuerit 


duni  Vulneris  minime  attingat,  foleo 
aurei^autarg^teiapro  vulneris  profuncHtatelon-  biicaiu 

omnium  fere  exitiofiffimum  lymptoina  efiedOi 
lorfm3ali3<exrnpintcllfViftii  -  ■ 

Atqnehsecprima  &  prsBcipuacau^a^,  quod  nuteauft 

eguere  poffint.  Altera  eft,utmediramentaa4^*^'^‘ 
fundum  vulneris  .perycnireatquepenet^epof-**  *'* 

tumjadvulnusdigereadumjmuftdificandumjaUt  .. 
carneimplendam,fivi^usclaufum  fuerit? ^ter-  --  - 

nuis  itaque  vidus  ratio  inftituenda, corpus  a  pra¬ 
vis  humor^us  &fanguiDe,{j  plethora  adfuerit,, 
vacuandum.  H£cnirifadafuerint,&vulnusab 
initio  turundis  rion  dilatatur ,  etiamfi  exiguum  & 
nullius  momenti  fuerit :  aliquando  tamen  materia 
3liaretenra,gravidimalymptomataprocreat,mor^  : 
bmque  accelerat.  Cujusrei  exempla, prstcriilaa 
meadduda,etiamapudauthoreshabemns :  Ab 
'exiguo  &plane  defpicabili  vulnere  (ut  poftValle- 
rioiam  Iib.3.  enarrat.  Z.  feribit  Schenckius  obfer- 

in  vola  finiftrs  manus  accepto,quodyix  fubditam 


contigerat ,  Ludovicum  ViVEs,  Se- 

,  ^  ^  _ iiordinishominem,eaxnCuria,ciU2apud 

iplisapparetitellis^.Acce-  MonlpeiTulanum  eft  >  quam  vulgd  Generalium 


ir,  primo  quia  membranola  eft; 
deindequoque  quia  natura  Sia  veluti  tegumento 
ignobili  reliquas  partes  magis  nob!les,veluti  car¬ 
nem,  vcnas,'arterias,ncrvos,nervofasqueDartes  ab 
Injuria  aeris  vindicare  ftudet.  Caro  aut 
to  coatefeere  nonpotcft:primo  enim  in  ipfis  quo¬ 
que  vulneribus  per  indfionemfadis  ,  quadam 
fpecies  contufiomsadeft,at  caro  contufi  ut  putre- 
fcat,&  in  pus  convertatur,  nccefreefiTe^exHippo- 
cratefeimus.  Suppurationemautemif  ara  carnis, 
nifiintempore,  fierinonpol 
notumeft.  Contraluti^^  ^  ^  , 

Uo:bmnores  Ter6,qui  < 


t  feptimum  diem  convulfione  dere- 
penteortajConcidifTe  vidimus.Obfervavimus,in*  ' ' 
quitHoRATmsAuGENiuslib.5>.epift.2.Pataviicx 
vulnere  minimi  digiti  Johannem  Baptistam 
ARGEjrfiNUM  deceflilSi-Ex  his  vides  mi  Dn.  DA- 
I  periculofustir  Empiricusiileprocet 


Dn.  Petrum  Kirstenium  ex  me  quafb  demilsc 
r-i —  ^.aufennaiy.Df  ’  ' 

Anno  1^13. 


OBSEIl- 


^^.77- 


■  CENTURIA  W. 
OBSERVATIO  tXXVIL  luddo  fvdiit 
£X  ptnSarn  vefpe  cim  carpam  dokr  ingens 


34^ 

>n^icimi-  okf.  n‘ 
.  )  repleta,  exorta  iont.  Sub  velperam  ,  ud 
loqoe  feqnenti^e,  c —  — - 


bpide 


^  mmciirporU,&lipothymUicin- 

je^auia,  bat^  excciiendf  ^ 

Viro  Amplillimo  atque  DoSiflimo  Be2oarcopioseprovocatusfuiffet,brevipriftinse 
pD.  GEORGIO  FABRO,  Caftri  Imperialis  fanitaoreftitutafditsgra.fcpar^pertotumfe- 
•  Fridbergenfis, 8£c.  Doftori  Medicoordi-  rd  corpus  Epidermide.  Vides  vir.clOTfBme, mi. 

-?  nario  ac  longe  celeberrimo,  amico  nimum  quandoque  iniefium  maximum  in  fe 

liio  plurimum  honorando.  '  continere  venenum,  pracipue  fiadpartem  ali- 

ai&fe».  fiw»«  H»».. 

S,  J>.  .  D,  delatum  fuerit.  Pundiones  itaque  velparum 

Qtlod  jam  diu  nihillitetarumadtedederim,  ngj,  negligendz ,  quandoquidem  aliquan- 
VirdariflimcchatilTimequefraterjnon  ob-  do, io  in&nabile  ulcus  degenerafle,  in  aliaqua- 
Evione  amrcitiz  noilrz ,  led  longo  locorum  in-  dam  matrona  nobili  oblervare  mihi  contigit :  hi- 
tervallo  accidit.  Cupio  enim  fraternam  noftram  ftoriam  forfan  poQhac  tecum  communicabo, 
amicitiam,  quoad  vixero,  tecum  literis  fovere,  nunenon  daturedum.  Vale  frater chariflime', 
Sed  quid quzfo  agis,  &  quomodo  mente  fimul  cumhoneftiflimatuaconjuge, liberisque  dulcis- 
Sc  corpore  vivis  ?  me  quod  attinet ,  alias  ex  meis  flniis.  Saluta  quzib  meo  nomine  geoerofum  ae 
intdlexifti  literis,  quam  graviter ,  vel  potius  quam  ftrenuum  virum  Dn'.  BtIRGGR  AFIUM ,  nox' 
j^rne  Pater  meus  cmleftis  ante  annummevi-,  bililTimumitemvirumDn.aSiftroaliatt/ipCus- 
litaverit,  quodque  graviffimum  mihi  inflidlum  que  uxorem  genere  &  virtute  nobiliflimamiprz- 
fueritvulnus.  Illudproh  iiolortantumabeftut  terea  clariflimUra  virum Dn.P.HOB.STIUM’, 
cicatrice  fifobduaum,  quin  podiis  ininlanabile-  cujusliteras,utiqaoqu£tuas,avideexpe6i:o.Ber- 
Sclcthaleulcusabicrit.  Propter  continuosenim  nz  15. Decembris  1614. 
doiores' vires  exhaurit,- humidumque  radicale 


r-— -  y  .  .  d-  , .  OBSERVATIO  LXXVIII. 

taeftj&fuperionzftateplemusinnotmt:  mno- 

tuit&nobiUflimo&  ftrenuo  viro  Dn.  WOLF--  ExpunctKravejfectnajuitaurammandm- 
G  ANGO  AD  AMO  a  ©ctwasfacft  /  etiam  fuo  larum ,  ulesu  injanaiile  cetife- 

dilpendio.  Fecit  id  humanitas  fua,&inmebei  ,  qautum. 

nevolchtialingularis:quapropteripfi,utdebeo,>'  * 

eradas  ago  maximas,  gratias  inquam  immorta^ 

les.  s3  feverum  iUum  pfeudomedicum  {  qhi  •  Virum  ClarifllmuroatqueDoailT. 

5cualumnonlenit;fedexafpetat,nonfuavi-  Dn.  GEORGIUM  FABRUM,  caftrilmpe- 
terabftergit,fedadcruorem.ufquecoafricat)  fi  Fridberpfis  Dojlorrm  Medicum 


ordinarium  celeberrjmiimque, 


amas,  repellito, &uimco,nonfuoconfiliouta-  Cui 

meonominequzfofignificato.  Porro  etfimens  0.  P.  D. 

zgrotet ,  corpus  quin  etiam  hic  Bernz  f  quo  ance  /^Um  przcedentes  ad  teiiteras ,  clariffimeat- 
menfemadzgros  quosdam  vocatus  fuijlabori-  V— 'que  doSiffime  mi  Dn.  FABER,  obfignaf. 
bus  occupatum  fit ,  nefas  tamen  fqrc  putavi ,  fi  fem,  nec  in  tempore  commodum  tabellarium  in- 
■colloquia  nollra  Appollinea  negligerem.  Oc-  venirem  ,  fequentemcafum  (queminprzceden- 
currit  Itaque  cafus  non  omnino  vulgaris,fuperio-  dbus  meis  ad  tcliteris  qudqucpromifi  )  adjuneei 
rizftatea  me  oblervatus  &  annotatus,  quem  la-  revifumeft. 

conico  ftylo  tibi  delineare  decrevi.  Matronaquzdam'Piisburgi  Clivorum,  gene- 

Matrona quzdam ex nobiliflima& heroica  re&pietatehobijisN.HOLT  nomine, cumad-S“«> 
familia  Sickingiorum  oriunda,nomine&reipfai  huceflet  juvenis,  &quadamdiein  viridario ob- 
Margarica,tiecnonGenerofi&ftrenuiviriJOH.  ambularet,  &,aveipapunctionem,infacicmcir-  . 
CHRKTOPHORlaStadion,  fereniffimiprin-  ca  aurem  dextram  rccepiflet,  prodnus  exortui 
cipisacDn.-D. MAXIMILIANI  Archiducis Au-  eftdolormaximus,inflammadoquoquemoxle- 
ftriz,&c.  incameraEnfishcmunacqnfiliarii&  quuta  eft,  &  totum  caput  intumuit.  Adhibitis 
vicariiprudendflimi,  nec  non  Satrapz  in  lanb"  remediis,  dolor  nec  non  intumeiadHo  ex  parte 
ftm  vigilanriffimi/.&c.  Uxor,  cum  in  canicula-  remiferunt  jreliaohbfcefTuiniplbJocoafFeClo 
ribusinprandioavefpapun&ionemcircacarpura  quo  ruptOi  fordidum&inlanabiielequutumeft 
fiuiftrumaccepi(ret,prodausdolor  ingensinlo-  ulcus;  quodetfiprzclaris  quoque  Medicis  atque 
coaffcaoexor-aisclt.  Inipfofereinomentocum  Chirurgis  curandum  commiffumfuiflet',  oleum 
Epothymia fuperveniflk,ad ledlum fe conferre  S:operamperdideruntomnes,,quamvisfummam 
coaflafuit.  Ubinondiu  poftdolorille,  quiab  adhiberentdiligenfiam,uti'egometteftisfumo- 
initiomanura&carpaihfoluraoccupaverat.per  cularis.'  Cumenimapud  COSMAM  SLO- 
totum  corpus expanfus,  Aacerbior  faflusfuit.  TANU.M, Medico-Chirurgnm przftanrisfimu 
Eodem  quoque  dic  veficz  humore  ferofo&  pd-  viverem,  &  Chirurgizftudio  operam  darem  in 
.  Gg  .  fextum 


correptus,  ali^mtfeftimanas  gra^ 
m  “h idi^mintervfMptcceUltre- 


3JO  ,  OBSERVAT.  CHIRURGiC. 

^  fexramnWannnm.vidiqaantaraklitate  circa 
^  ‘afeoumhunccelabotavit.  Defundo  SLOT  A- 

NO j  quum  ommafiiiftriad&ibieahiide  vidiflet  7»ft»feritmiFabrki,omnia0jf(<&aheni^iJJmar 
nihil  ampEusdeincepstentare voluit,  fed  Z>«  Chriftiaitimagnindme 

curationem  paliiativam  ad  finem  uCjue  vita:  Ihz  coajtaater  perferre ,  eaprxfirnm,  ^xe  hxtaanitif 

quidem  ulcus  hocce  velut  cloacaerat,  ad  quam  muttexenxmtriftmaipfaefi.  Q^cumfcriicmt 
natura fup.-rfluqsacque 

ma^d^ru^^^dTutemafFedusille.qui/ab  vetDemOpt.M.umeevoveo.  MemeottpieqMi 
initio  non  nique  adeo  gravis  effe  videbatur,  la  ttmnet fitperwrt  ego  ^ate  varie  tjuocpsevOm ,ifr 
diuturnum  Stinfanabile  ulcus  abierit.adconfti-  mn  tam  corpore, ^xmtaximomiaite  commode.  Pe- 

rir- tutionemlociafedi,  meo  quidem  judicio,  prz-  hre  arhmifftmacor. 

cipne  referendum  eft.,  .  Cum  enim  ulcusere-  vtterdtc.  ' 

'"‘'‘■sionejundurx  niaqdibularumelfet,nonpotuit  - - 

X  ^opter  continuum  motum  jnndurxad  cicatri-  haajerat.  Hriimj;ttguli!riDuhe!iefaio,deliittujHe: 
t.  cem perduci-  .  Ulcera  enim,  ut  noruntMedici,  tttedtcxmemcrmiepplicmiotietandemviSadifcesr 
non  linantur, 'nifi  exficcentur :  a  quia  motusat-  fit ,  egoijae  viribttspmhtim  recaperatis,  cara  meis . 
trahendo  humores  humedat,.fcquimrneccfla-  medtocrtterjimcvivo,&recortvaUfco.  Qmdprip. 
jio,  ulcera  circa  junduras  mandibularum,cum  fetu  hic  «obis  alliitKriisfitm-/ues,an>HiKexp:So-,: 
fint  in  continuo  motu  ,pr2terquam  cum  homo  tpsampcaritnontmmm  dxkamytptanmmficto  lecci-- 
dormit,  infanabiliaefle;  nifi  tor^  Chirurgus  difie,ipKamtimeism,if>ittitKmadhiicpotfitMcUerec- 
methodum  illam,  quam  ego  primus  inveni,  &in  oriola  fitperiori  ftnm  multos  hic  cirtti  victntaer 

prima  centuria  obfetvationum  mearum,  obfe-  medio  fafisderuM ,  has  nmc  exceperunt  morbilli,; 
vat.  propolui ,  adhibeat :  quod  fi  methodus  <jaiepidemiiiirnohiejiimfit!it,  atque  idem  midtim 
illa  tunc  temporis  mihi  cognitafuiffet,  agra  pro-  mihi  quoque  doraefiicKmfait,fed,  Deo  gratia  ,to-  ■ 
puldubiomaximumcommoduminderecepiiret,  lerabile  fine jaliura  vita  &  filiok:  videntur 

mihi  vero  divitias  comparaffem. ,  ,  '  -  <#  futura  prduditpefiie , ficuii  cf-pleuritides  iUt 

Deagnomonllrofo  Laufanna:  reperto  ni-  maligna.  Dublica^atereanecpre  tiofiro ,  necpro . 
hil  nunc  ad  te  feribo:  'hifloriam  enim  Scanato-  aliorumvotosf-voluntate.  Sumintota  nofiraGer. 

'  -  matiUfeditionesci-turiayhic^ubiquebellami,^ 


ftri  ad  dn.  de  Hxy  ipili ,  quiillapi,  utilpero,  pra;-  nanturfunefitsfima,  Denegotio  Francofmienfii.. 
lofuofubjiciet,ita'utmatureadtepervcnirdpo|-  aliis,  adeoqueipp  relationibus  publice  eStis  multa 
eognofierepoteris.  "  '  ’ 


uofubjiciet,  ita'ut  mature  ad  te  pervenirdpos- 
fit.  Hisiteruni  vale  vir  clarillime.  St  FABRI¬ 
CIUM  tuum  amare  perge.  Raptim  Berna:  22 
Decemb.iSi4.  .  - 


OBSERVATIO  LXXIX. 
De  punclun  wfifia.- 


modushic  efio, 

- .  poris  articulo ,  quo  tua  mihi 

offerebantur, ime-rcateraprivatoftudiotrallatum 
deveiienhpramanibushabtham,ideoq-,  eoip/ono- ; 
minegtattsjipia  erat  communicatio  duorum  ifloru 
cafieum,  depunSurafiilicetvefparum  ,  pro  quibus 
tiHgratiasagomaximas.Jisautemperleaisin. 
rarriam  mihi  revocabamfimilemferme  cafium , 
ium  ainno  ijpg.  Datavii fiudim-umgratiac-... 
wrarer,excelUntisfimumDn.  D.  fulium  Cifferi- 

Dn.  GUILHeImo" FABRICIO  Hildano.  Z^tmiZd!Z7ZZ! !oZter'^Z’‘^ 

iiolor  obortus efi maximus, cum  inflammatione  in- : 
me  &prafiamilfime^  figni,fupervenit febris  ardentisfima,  & phrenejis,  .* 
ptirae.cir  plus  quam  (jiquidem  nervojis  eir  mufculofis partibus  infiam-  :  . 
ireprofequende,qudm  raatu,hacnoxacerebropromptisfime communicari  . 
ra ,  21.  fanuar.  hu-.  filet.)  Meram  praterea  frequentes  (fr  biliofa  evo- 

imfufimoniscujua.  exacerbatio-.accedenteinfupertempore afiivo coli- 
.  «ffisfub  amantffimo  disfimo.quodimpetum  moti  jam  humeris  mobilis  i' 
etSohlletuiergamepriftini  inmatronaprafirtimvaldeplethoricaj)-fucculen-  '' 
aclariffmus,qutquidemtion  ta,magumamqueintendebat.  Mcerfitusitaqut 
penitus fublatus,  fiddUqteandiuoc^.Uatusfuitin  /upradiSusDn.D.Cafferius,pramisfisSet.oar2cif- 
obfcuiisdiuturniorts  quodammodo filemiiteiiebrie ,  fir  cordialibus,  locum  affeSum  fineulteriorimora 
rmOii  ingratiffimis.  V trism  purgavit  fi  trifie  illud  ^  fiarificaitdo  cauteiirabat.camqxe  non  negleSis  a- 
ecelumyxf- tu  teipfum  de  intermiJfihallenusoff.cii  liiscovenientihusrcmediis, cumuniverfalibusaum 

mmodoktfirailkdevaletKdmSfm  pardcuUribujffdivhia annuente graf ia) a prafen- 
tlsfim^  , 


CENTURIA  iV. 


_ _ __  carfarist  iefxltKsillujuot  epileptici,  (jrdekres 

'■  hremrefiitHe-  intoto carpere  acerhi^fimi.  ParexeesmiferriTmhtc  ^ 
^  hac  ahdteritK  ^eSacnla perterriti,  (Scammati ,  riin.  ‘D.  fere- 
■dculi fuBtttielinfijfuiajel  7nittnMaltherifmMedicttm,epi: 


^^^^filiciterqueprifiitKtfii 
het.  SejpicnhtUierP.^D-irifeSiimhacdidterim  ^eSacula perterriti,  (S i 


hSa ^pie!mverter.iuadeprilla,infeaHmffiilfe,  fehricitamemm>icitUgrdtiamviferat,xccerftcp- 
li-  paaeamalianimem  hmc parti  ltfcdyfer4!!i,  rata,  fedpriapjuar»  adventaret,  mortem  appetiit 
^f^Kepm^iiraind!txi!fe,idipiadTationiaiitve-  infelixifiapHelbtla.Cadaveripfi!sdecaiifiUoMe- 

inpriariillaegrotafiihpem^atianisaplerisqKe  diffiisfraaineodeprehenfa. 

carpariepartiltiitfiieritfeparata,maitifefl'acoll^  ^qxaoitrmaa-reiSrnaribxsegiiexeratcapia. 

tm-4iKdvenemimft!mmafi!iffeaaivitati6,eiqi!od  fisjima. 

lipnam  [ttum  har/mem  ,  vi  in-  Omemumvifcmbas  exemptis  fuerat  apar- 
imcalorif!ca,(S't>irtiitel>ezj>ardc-  teinferiaridjfruptum. 
ca,  aaremattares  tjf  excrementcdespartescKtis  (S-  Hepar  caeruleum  &  nonnihil  induratum, 

paras  amandarit,tandem^ue per fudaresepidermir  quiftm ama fervemisftmafuifet mace, 
de  excoriata  &  ablata ,  omninbextra  carpus  pro-  Pulmain  dextra  partefiavefcens 

pulerii.  Cujufmodihifleriakpiturinohferveitiom-  Veftca fellis  prater  t>.  ' 

hutVarep lib-io.  qhferv.^.fub^em,  ReBeitaque  rans,&repktafanauineai 

punBuras,  etiam  Itinutifm^rum  injeBorum^f  ,  Ventriculus adavi, 
prafertiminmufculo  aliqua  feujunaurafiam,  mi-  pertusadhf.  ,  ,  , 

.  nimeeffenegligendas.  U^updetiamexalterahi-  intefiinafuerunttinlia&infiaa. 
fioria  nahilis  matrona  ah  Halt  apparet,  cuiapun-  oAtqae  ita  habes  hipariam  canjilii  impru- 
Sura  vefpa  ulcus  infacievenenatacantinuatisfa-  dentispmi,  tp  facinoris  capitali  fupplkio  dignisft- 
Safalueionecacacheaicumep-infanahilereliBum  mi.  Hlids  tibi, (yuod communicem  hactempare,mi- 
ep.HujusquidemcantusnaciacauJfamGalenuslik  hinihiloccurrit.  oHccipies  etiarrtdclarisfimo  Dn. 
j.decampaf.medic.peraeneracap.iS.&lib.4.cap.  ‘P, HarPianoJlro ,cumliteris obfervationetaliquat 
eumul-'^Ittmlib.  1.  demed.perlaca.  Sic  quaque  Carnes  fmguUres.minimevulgares.fiquidpaphac  erit, te 
L  i.,.,.  A4n„ta„«s  lih.  t  rJ.  ■,-,.exi,arteredderetanan-  nancelaba.  Vale. 


m  perduci  non  patuijfe.  HAU  dicam 


Biiafilui 

/«nj» 


OBSER.  VATIO  LXXX. 

Ex  pun^ume  veffa  gangrana  con- 
,  ,  ,  ,  fcquma. 

culiaribus,  ad fanatiancm  inidaneis.  Quemadmo-  V  Nno  1587.  rufticus  quidam  prope  Laufan- 
dum  enim  ligna  quadam  propter  nodorum  ahun-  Ti-nam ,  juvenis, robuftus&piethoricus.ave-  t^luniu- 
dantiam  exnaturalidcfeBu  ep-  carTuptela  adeo  de-  fpa  in  dextrum  latus  faciei  .haud  procul  a  minori  ,/vtpa.' 
generant.utpndi  nulbmodo  po/pnt.fedrelinquen-  cantho  oculi,  cum  ifftatis  tempore  pundtus  fuis- 
da :  ita  etiam  tn  ejtumodi  naturisfrupraftpius  in-  fet ,  dolor  ingens  &  inflammatio  talis  fequuta  eft, 
pituiturfanatia,  ub^pra  exipemeinpgnicacachq-^  utrextadiemorbi.cuinegoadvocatuseirem.to- 

illa  innata  medicinaefe  nequit.  Quandoque  etiam  contaminata  reperirem.  Exhibito  dyftererquic- 
intemperies  alicuius particulaincaujfaeP,quemi-  quid  ita  affe&umlacrificavi,  unguentum aEgy- 
nusulceracanfilidatianemrecipiant.-SedquMgna  ptiacum  ,  aliaque  ad  gangrttnam  appropriata 
f/lvam  i  medicamenta  applicui ,  eademque  die  venam  in 

Pro  Colophone  addere  lubetcaptmdeinfelicicro-  cubito  dextro  incidi.  Sequenti  die  corpus  cho- 
me-  “  efeSu,  quifuperiori  afate  hic  lagogo,  ut  infufione  thabarbari,  fj-rupo  roiato 

accidit.  Fuitaliquandiu  nobifeum  Chymiater qui-  lolutivo ,  &  eleauario  de  fucco  rofarum  expur- 
darrs,homo  alioquin  non  indoSus ,  fed  purus  putus  gavi ;  hincljunptomataremilerunt,  &  aliquoties 
fParacelppa.  Is  rebus  juis  forte  defperatis  aut  ad  reitetato  cholagogo,  &  adhibitis  remediis  ad  gan- 
rePimuJqueperduSis, pe  majoris  lucri  Francofur-  graEnasnecefliriis  (de  quibusprolixeintradatu 
jumfi  contulit,  ibique  brevipop  vita  (frpraxeos  noftro  degangrsena  &  fphacclo egimus) finitati 
fnemfecit.  Habuerattllepuerumpro famulo, que  reftitutus  fuit ttger. 

popeadifiedens  hic  reliquit.  Famultu  verbabhe-  Eodem  temporecivisquidamLaufannen- 
rofuo( nefcioquotitulojfortefortunaacceperatpi-  fis.HugoLugrain  noroinc,cumfirailimodols- 
xidtilam  croco  ifo  metallorum  plenam,  'quemque  fus  fuiflit,  ac  in  manus  imperitorum  incidiflet, 
contraomnes, etiam  deploratijpmos  afeciusegreoie  multos  fuftinuit  dolores ,  non  iblttm  in  parte 
pradica-re  didicerat.  Ouidpfi  Mulier  quadam  maleaifeSa,  verumetiam  totiuscapitis.  Tan- 

ippus  vtcsna  conqueritur  de  pliolagraviterdecum-  dem  convaluit, fed  palpebrte  dextri  oculi  propter 
iente  ,efr  fipkionem  lumbricorum  verita,  dopn  cicatricem  inverfe  fuere.  In  ifto  porro  m  rbo 
iPiuspulvifculi,tantoperecommendari,dvicinop-  (quodquidem  deplorandum  )  caput  &  oculi  ita 
tn  erogari  petit,  Ida  impetras  fatis  magnam  quan-  debilitati  fuerunt,  ut  poft  aliquot  annos  vifum 
tstater/s  ptdoaeris ,  tantamque  eam  agrotanti pUola  omnino  amiferit ,  &  ad  hunc  annumidi.!. 

qusnqtmsuexhibet: dcujus affumptionepaulbpop  ufque,  ccecuscircumdu- 

gpamSftma  oboriunturfyrrtptomata ,  vomitus  ^  de-  catur. 

jeSknesalvienormes yconcuspones  vehementes  to- 

Gg  2 


OBSER,- 


3y^  OBSE:RV-AT. 

Olf.%1.  OBSERVATIO  LXXXL  . 

Defrepatio  menfirofiejas^ahjcijpone, 

Dn.’  JOHANNI  FRIiSrICO  WERTEN- 
BERGIO,  DoSori  Medico  Bafileenfi  lon¬ 
ge  celeberrimo, 

GuiOielmus  Fahricim  Hildanm, 

S. 

bergi,partim  proptertbeies  ai 


CHIRURGIC. 


;r  fucceflSfle, 


tvetiUpf,.  finebaculoincedererim 


tis  &  laboribus  noftris 


,  OptMi  , 

benedirit.  In  epilepticis  divini  quippiam . 
irari  polTe,  tecamaffero  ,cumidip(umno 


.  jcumidipiumnonrarci 
ne  edocuerit 'experientia.  Ssepiffimdenim  non¬ 
nihil  quod  captutri  noftrum  fuperat ,  in  corpori¬ 
bus  Epilepricorutn  deiitefcit.  Quapropter  mor- 

6:usfuerit,muitoties  tamen  liullis  remediis  eum 
tolli  polfe,  teftanturviri  graviflimi,  przcipue  fi 
seger  Baccho ,  ut  eft  nofter  seger,  addifius  fuerit. 
Sic  &  morbos  comitiales ,  qui  poft  vigefimum 
quintum  annum  atatis  ruperveniunt ,  ut  pluri- 
*  mum  infanabiles  efle,  Hippocrates  &  Galenus  te- 
^  ftantur,  cum  stas  illa,  fi  comcntariis  Johann.Ly- 
gaiinAphor.7.credendum,  humidafit  ^frigi¬ 
da  ,  caulTamque  morbi  adaugeat.  A  decimo  qqar- 

yigeCmum quintum,  non nifi  duos  Epilepticos 
fanitatireftitutos  fuilTe,  ab  eo  tempore guo.pra- 
xin  exerceo,  obfervavi.  Primus  fuit  juvenis  Lau- 
&nnenfis,de  quo  vide  hilloriara  obferv.  4f.CeDt. 
prima  obferyationum  mearum..  'Alter  fuit 
puella  exftonelliflima  familia  in  Belgio ,  ofiode- 
cimannorumatatis,  qua  ab ipfa  pueritia Epile- 
pfia  laboraverat.  Purgato  aliquoties  corpore, 
provocatisque  menfibus  &  exhibitis  eis ,  qua  a 
proprietate  occulta  huiq  morbo  adverfantur.nu- 
cba  quin  etiam  adhibito  letaceo  convaluit.  Sed 
hujusmodi  exempla  rara  funt:  lofentulos  vero 
multos,  morbo  comitiali  laborantes,  feliciter 

»r.  Caterum  poft  m 


mcmam^nca  pe^n^mmmournnexten-  Qif. . 

debat.  Propter  contorfionem  enim  &  compli-  ^ 

ostionem  praputii,  lotiumper  fe  omnmo 
re  non  potuitinifi  digitis  diu  emulia  glande  atq; 

praputio :  propter  continuam  bancce  emulfii 
nem  urina  ,  &  contrefiationem  glandis  mem¬ 
brum  v^e  magnitudinem  naturalem  multum 

excedebat.^  Porro  yiausratione,purgationibus, 

&  vena  lecuonead  operationem  bene  ptapara- 
to  corpore,  agrum  in  dorfum  collocavi, &inftru- 
mento  cafttatore  a  Chirurgis  ii&o,  apprehenlo 
&conftriao  perpetuo,  ipliimjuxta  glandem  ab- 
fcidi.  Deindepulverem,reliquaque,quaadcohi. 

ftivum ,  &  qua  cicatricem  inducunt,  applicui! Ne 
autem  perpetuum  intempeftive,  &  prater  mo¬ 
dum  contraheretur,  fiftulam  plumbeam  impofii 

SicdivinoalpirantcNuminefelicitercuratusfuit  '. 
Verum  id  notandum  eft,  meh 

"  ’  ;landem  _ 

ite  potui(re,qnod  quidetft 
fubftantiam,  de  quaan-  . 
tea  dixi,  accidiffe  certum  eft.  lirina  tamen  uiinf 
abfque  ullo  Impedimento ,  &  copiosi  &  reai 
effluit:  necdubito,  quin  (perraaidem  fafturira 
fit  ,  cmn  ad  matrimonium  pervenerit,  etiamfi  ba¬ 
lanus  apraputio  detegiminimepoiTit.  'His  .vale 
vir  clafiffime&  feliciter  vive  dim  OcyusBetna  • 
Helvet,  ij.  Novembr.  id.uj. 


_ la,  iplafurfiim  verius  abdomen  effluereuHinc 

veficam commode,  &  fine  madefaSione  vefti- 
mentorum  nunquam  exonerarepotuit,  nifi  Iblu- 
tisligulisad  latrinasfefe  conferret.  Etfiautem 
parsillapKeputii,nt  poftea  ex  delineatione  vide¬ 
bis,  non  fimplexeflet  membrana,  ut  eft  prapu- 
tium  fecundum  naturam  formatum,  fed  potius 
fubftantia  quadam  carnola  .efflueris  tamen  urina 
filbipfo  praputio  rednebaturuplumque  ulquead 


A.  Subftanria  eft  praputii  ablcilfi ,  carnofa 

B. &C.  dubius  eft  urinarius,  rugolus  &  con- 

D.  Inferiorem  partem  penis,  qua  futura  dici- 
tur,denotat ;  illa  dura,  &  inftar  cKorda  extenla 

De  fhimefi  fricedente ,  idem  ad  eandem. 

In  poftremis  meis  ad  te  bteris ,  Vir  clariffime , 
ubi  de  abftifione  praputii  egi ,  fcripfi ,  me  nulla  ' 
arte  aut  induftria  praputium  retro  glandem  re¬ 
trahere,  ipfiusque  coalicionem  impedire  potuMe. 
Idautemeaodcau&m  accidiffe  fcias,  quod  ager 
in  prima  operatione  confentirenoluit,  utfuper- 
fluum  omne  abfeinderem  ,  glandis  enim  la- 
fionemfupra  modum  timebat:  pars  itaque  fu- 
perfiua  im  ex  yiteriore  parte  glandis  coaluit,  ut 
nullam  fere  foramen  pro  evacuatione  urin* 
reflaret.  Quapropter  cum  iterum  ad  me  venis- 
let,  de  praputio  particulam  adpolbcis  latitudfc 
nem  feliciter  ahlcidi.  Hinepraputiumadebre-  , 
trabium  fuit ,  ut  amplius  glaudem  obtegere  non 


C  E.N.T  U  R  I  A  ^rVT;.  njj,  ^  ^ 

^  Drp^apMr(^nS^onem'fc^arem.  qaam  medic^entprumk Arthritide  adhiben-.  •  ' 
aate feTriereflatoerem,  none  verAptoptercer-  dajneffe.addu^usinefctusqueefe  morbum, 
osld  b  alHid  tempusdiffero.  Vale  Vir clarffi-  neglexitr  quapropter  dolorespaplaomS:  vehe-. 
me,&imc,quoafacis,.ama.  KaptimBernat.  menoores.&.fFequennores.ftquuti  runt,,&  ita_ 

•  — : —  — - - — : —  ■  ■  ;qtdde.m,.ut_nQnnun<5uani  ad^esquatiiordecira, 

O.-BSEK^y-ATi-O;  Lxxxn.  aut.  hebdomades  tr«,pr« maximo  dolore  for. 
DtmMcifmofHCcefiwunaionaexMenu-  mpiumcappreviapoflit.,  Cumitap.erannosa., 
noiauylythrmde..  -  liquot.  mileram .vitam. vjveret.,,mnd^qupprp-. 


yiro  Clarisfimo  atq;  Do^isfimo  t 
0n.  CEAUDIO  DEODATOi  rev^rendifiirri 
^  iIJuftriffimi  -Epifcopi-Banieenfis  Do^toii. 
Medico  iongccefeberrimo»  amico, 
fingulativ 

GuUhelmta  Fabricium  Hflknm 


M&aberis  proculdubip,.  Vir ampliffime,iam.  queadam./ 
diu  mefouifle,.necquicquamliteraruin.ad.  (hbrqm  ei 
te  dediflcj imb  ne  quidem  rclponfiones.ad  p6r,  fontfecteta 


pterdolorisfrequehtiam.ac  ipquieuidiaes,,  cour. 
co&ioncs  in  vifferibus  probe  Eeri  nou  poflent 
paulatirn.  foquuta,  foi^  obftfa^jones,  maximas,, 
hepatis ,,  fpienis,  &  v.enarum.Meiaraicarum :  & 
at^tis  hpdofo  fada.efk.  ipgravef^enteficmor-? 

hominum  conliliisuticcepitj^fcd paucorum £ru-. 

Tandem,.quidem:ante  biennium, fuafu, 
quorundam.  in.  Argoviam  ad  imperiti^mum,. 
quendam.A^rtam.prpfedusefb  Is  fuis.focretis. 


te  dedifleyimb  ne  quidem  rcfponfiones.ad  p6r,  funt  fecret3,),cum  integrami^faletudinem  fe  ipfi.. 
firemas^masmififie.  Qusris.caufara?-  Superio*.  reiEtuprepoffe imprudenter promifilTct,  fefeipE, 
sautumnoinHaiSamadnobiliflimumquendam.  purandamtradidit.  Quidbt?  vizpurgato.coi;-  jnttnBUs-, 
j^rum  vocatusfui;.  apud  quem  mihi  aliquandiu-  poreartifcunguento.ex.Mercurioconfl^toinun-»'*»  tx. 
perEftendum  fuit,  &  ante  menfom.folujhmodb  quidem  eo  u{que,dym.fojici}im,.lingu^,.'^'”“”^. 

ad  meos-  redii qpapropter  ntdiuturno  filcntiq.  gingivar:um,tpriusqueori^Dtumefadio,mflamr 
'nKO,,&quod,tra.£bii:um  meum  de  gangrena  &  matio,&exulceratio,,fiimmaquevir:ium.proftfa-y7^^  ’ 
■  ^hacelo  matucius.noamiferim,igaofocrev€Hs,.  tfo.foquuta  Et,.adep.  ut  in,decim.um  quintum, 
obnixe  rogo.,  '  djemufqueveitifiinigone.fuecit  p.emumcqjir 

G^ccrum.  aliquando  me  ^sfonte  inter  liter%-  filio  8^  a,uxi|io  qujusdam  yiri.Ecciefiaftici.,.  qui  k  'V  ‘ 

'  tos,&quidemindifputationifauspubIiciscontrOf.  ftia  ia  locis  medicinam, fa.cic »,  veluti  ex^.cymba^  ^ 
hanc, nimirum  aii  im!nBionesex<J^er~  Charontis  ereptus, fuii^.  Viribus  aliquo.modo, 
curio  J^rthmicisfr/odefeposfffr,  necne,  t  exortam  coliedks  ad  foos  Bcrnam..  rediit,,meqiLie  npn.  diu, 
roaii^  dilputaramqucfuiflcmemihi.  Unus  quidem  &  po.ft  iterum  fo  confifiuni  adhibuit';,  iterum, in-, 

*  ,  alter  foas  habuit  rationes:  neminem  vefbhade-  quam- „  antea  enim  ipE  &  interna  &  externa, 

nusfcientia&conrciepciaprsditum.yiderepotuij.  quoque  nonnulla. medicamenta  feliciiB.mo  cumj 
qui  Ulinitioncs  hafee  in  Arthritide  adhibueritt ,  fuccefiu  adhibueram  j  ^.f<?nticulos.a.d  brachium, 

Agyrta  tamen  quidam  leviifimusjimpecitusque  &  ad  poplitem,  feceram,.  Sed  yidp^mm  nunc,, 
homo ,  ad  iftam  impudentiam  ac  tcmecicatem  uE  quidnam  apud  ipfo.m.  etfecerint  *  &  quid,  dein-  - 
que  devenit,,  utiqu^ftioncm  hanc  dubiumque  in  ceps  cum  ipfo  acciderit.  -  Campo-R.egio  (ub| 

Patrkio  quodanaRrnenE&  Senatorii  ordinis  curatio  ,  aucpotiusdeftrudcio.  h«c  aMedicaftro, 

Viro,  nobis  non  argumentis  Scholafticis  &  Aca-.  fo&a.  fuit )  Bernam.  reverfos ,.  p.rster  extenuatio,- 
demicisj  fed  retplafoivere  non  fo  veritus:  au-’  i^em  &.  yiibecillitacem.  externarum  pan^ium  ^y 
fculta',  quiefo,  mi  E)!!.  Ipeodate  integranj  fommam  quoque  internorum,  vilcerum  , ,  caioris-s. 
hiftoriam.  ^  quenativilab.eifaijiationem,  achumi.diprimogc-. 

^  FuicisDn.Joh.RudorphusHubertus, exaa-  ueiditninutioneminipfoobfervarepp.tuimus,,6c' 
tsqua  familia  Patriciorum  hujus  urbis  oriundus,  quidam.,  ut  ab  ep.  t.empo,re  o.rpma  in.  deterius, 
virpius&folidedoiauSjqui&iniuventateQer-  procef^rint^  Ecquamvis  multis &prjeftaq,tis-v 
n^iam,  Bergium  ,aliasque  regiones  peragra-  Emismedicamentis,  cum  a.viris.d.oi^is,  tum,  et-,  - 
vit , & Academias  varias periuftrarit.  -Inpar'  iama.meprsrcriprisuteretur,thermasquiaet-- 
triam  reverfos  cum eflet,noQ diu poft provincia  iam  Piperinas  ,  qu.»  in  obft.rui^ionibus  vifce-.w 
Grammatei  curialis  ipE  commilfa  fuit ,  ih  qua  fe  rumreierandis,.  divinas  edunt  operationes ’ 
ha  geffit,  ut poftmodum in  prajfcdura Grandis-  feret ,  ac  fonticulos  f  quosagyrtaYciutiroinime 
fonenfcmcoiifmuuisfuerit.  Elapfis  annis  prs-  nece^rius  eJauferat)  iterum  libi  aperiendos  cu- 
fedtursfuar,  in  Senatorem  hujus  Heipublicse,  raffet,  parurn tamen  profecimus,  adep vires,, 
tandemquein  Tribunumplebis&  dEdiiemdeE-  ftionesque omnes proftratieera.ot-  Morbusitat^ 
gnatuselE  Porro  cuin  ex  patre  arthritico  na-  paulat.imitaaudusfuit,  ut  continuis  feredolori- 
tusefTetrinpttegrinationifausquinetiamincom-  bus  afSigeretur,. nec Cfom  pedumj  genuum  8^ 
modamukacumcak)ris,tumetianvfrigpris(quf-  manuum,  verum  etiam  fcap.ularum,  nucha»  $c 
*”jrumirtmodum  coxarum.  In  his  doloribus  f^pifllme medica-. 
dcbiIitatur)foftinuifl«,actandemquoqueratio-  ftrum illum ,  ejusque medicinam,  diris  votis  exe- 
ne  confervationis  vino  largiore  uti  coadusfuif-  cratus  fuit.  Ante  menles  aliquot  cum  morbus 
te ,  circa  annum  vigefimum  oftavum  statis  fuse  poftremum  infultum  facere  vellet ,  primo  exor-. 
ecdoiore  ardculoram  conqueri  ccepit.  Abini-  tus  cft  dolor  capitis  tam  vehemenSaUefuturadis-» 

G|  j 


3^4 


OBSERVAT.  eHiRTJRGIC. 


^  ^  0  bone  Deosj  qi!ia)procuIabeftadhnca(copo?Q^ 

pitnitola  tam  copiose  in  bracbiom  dextram  dc-  dumbujnsmodiimpoftoresnontantHmperfcrta 
cobnit,  ut  totum  bracbiom,  mantis  bmnl  &  di'  &  nonnunquam  in  graviffimis  morbis  ipibsad- 
gidfiipra modum, &iaquidemintnmefaaifint,  vocat,  ipGsquequodpreuofiflimnmhabet,  cor- 
ut  exanSionem  caloris  nativi ,  gangratnamque  pus  nimirum ,  imb  &  vitam  ipfam  committit, 
proximam  ede  metuerem:  prarterintumefaftio-  Quapropter  miram  nemini  videri  debet,  fi  aii- ' 
nemenimdoloresquoqne  maximi,  qni  materiam  quando  juftiffimo  Dei  judicio,  Magnatesipfimet 
peccantem  magis  magisqoe  attrahebant,  aderant,  ab  hujusmodi  imperitis  impoftoribustruciden- 
Necconlultumfuitapplicaredefenfiva&repel-  tur,pmnamqueeorumquacircafubditosnegIe- 
lentia ,  propter  metum  aliorum  graviffimorum  x&e,etiaminhocmundoperiblvant  Hac  de  re 
iymptomatum.  DEUStamenitabenedixitme-  exemplum  memorabile  videre  poteris  Obf.  Sz. 
dicaraentis ,  ut  intra  ofiiduum  reftitutum  fit  Cent.  j.&Tra&de  Gangrzna &lpbacclocap. 
bracbium.Interimverbcatarrhns  nnncad  hunc,  if.  IgnofcequzibMiraroplilfime,  fi  forfan  Afia- 
nunc  adillum  articulum, imb  &  ad  ipfum  petSus  tico  dilcurfu  moleftus  tibi  fuerim'.  '  Non  ita  pra 
deflexit,  hinc fequuta  eft  tuffis  maxima ,  non Ib-  dem exliteris DmConllantini  Erhardiad  me  feri- 
luro  propter  materiam  cxcapiteadpuhnones  de-  ptis ,  maximo  cum  gaudio  intellexi ,  reverendam 
fluentem ,  verum  etiam  propter duritiem&in-  Dominam Canoniflam utcunque reftitutamefle. 
tumefaSionem  hepatis &fplenis, qua diaphrag-  Laus  fitDeo  Opt.Max.  qui  benedicendo  medi- ' 
ma  in  altum  elevabatur.  Quzomniacumappe-  camentis  ipfam  reftituit.  Tu  fi  forfan  hoc  tem- 
titusproftratio,  viriumque  labefadtatio  fequuta  pore  Veris  ipfam  videris,  flatum  ipfius  quoque 
eflet.dic^uintahujusmenfis.horaptimanoais,  mihi  fignifica.  Valeviramplilfime,  &cumtuis 
Afcitepiepiacideque  obdormivit, cumnondum  omnibusquostecumfaluto,  ztcrnumquamfeli- 
quadragefimum  primum  annum  ztatisfuzabfol-  cilTimevive.  Dabam  Bernz  ii.  Martii  ifii  8. 

vifTet ,  maximo  cum  ipfius  familiz  detrimento  at- - ^ - - - -  ■  '  i 

quejaSura ,  ac  hujus  Rdpublicz  incommodo ,  Vlmmlydrar^i  inmaiojinkriticis 
»  nec  non  amicorum  fiiorumluSu.  Quinque  rcli-  '  cm-uexiat? 

''  quit  liberos,  inter  quos  filiolus  efl  Nicolaus  no-  CLAUDII  DEODATI  Med.  DoS.  revereii- 
mine  ,  quinque  circitefannorum  statis, in  quo  diffimi&illullrifllmiEpilc.BafileenfisMe- 

*-  i®™  doloris  arthritici  indicia  haud  obfcura  <1'“  relponfio  ,  ad  clariflimum  expe- 

tcnella  zcate,vixqucfimile  abHippocrateobler-  Dn.GUILHELMUM  FABRICIUM  Hildanu, 
vatumfuifleexiflimo.Tellaturenimlib.fi.apho.-  tefitgit,  (lariffime rir.oftimamijHidem 

nCmo^o.Peenisaace^Jltmreneru Podagra xoaU-  ^'effeixeer  Medicos^am  Hifpocrateos 
borare.  Atpuerifle  non  folumperintervaila  de  Hoxmmcosiopinie-mm  dt  '  '  ’  ’ 

dolore  articulorum, inprimis  circa  plenilunium,  «orui  fejjiraam  aatem  voiumatam  :  ommum 
accaloexiftentefrigido&humido,itaconque-  'P^ofrafiantiJJimam, agrii  maximi sxpite/idai»,  _ 
fitur,uteciamnoaununcinquietedormiat,nunc  iamopinioxumtamzjolmtatHmconJenJkmi^  con-  ^ 
prz  dolore  ejulare  cogatur,  verum  etiaih  non-  fjiirationem..  HihihmixKS  tamennoxpaucosDi-^lj^^ 
nunquafntuberculis  pituitofis ad  carpos, &pedu  deris  praptmisjimos  (fr  celeberrimos  Medicas'^^ 
articuloslaboret.  Horumtubcrculprumantean-  ^acxoflraatate, iptsicoxfititandi gratia  ad  faxan- 
num  duo  ad  fiuppurationem  pervenere ,  in  qui-  dosagrosconvocati,xoxtamme!r^adi!imopera)m 
bus  materiam  adeo  lentam  ac  vifeidam  inveni ,  ut  ^aelocaxt ,  y.t  morbi  ideam,  nataram,  ejfentiam, 
vixmedicamentorum  vi  extrahi  potderit.  Vides  caxjfas,  locam^eSam,  (^-debitamcarandiratio- 
quanta  impuri  &  morbifici  feminisparentumin  xemixmediamproponanti^admmdoSrinainge- 
libellos  fit  efficacia.  r  nii^aeoJlendendJcaaJfa,  reliSoaorotante,adJab~ 

Hzepropteream,  quzamultisabhincannis  Umes  &  hpperphpjlcasqeafiiones  atque  ambratiles^ 
internos  fuitamicitia  &  familiaritas ,  lachryman-  logomachias  ingenii  acumen  librent,  ^  ampulUfs 
tibus  oculis  fcribo,ut  videas  unicum  hocceexera-  •verborum  opinionumqueratiunculis  ,folo  conrra- 
plumad  przdifiamquzftiouemfolveridam  fatis  dicendifiudto  decertant',  dum  unus  Hippocratico- 
fuperqtie  lufficere.Apparetprztereaexinde.hu-  rumpartestueriialterHe-rmeticorumcafirapro- 
juCnodi  illinitionts  in  aliis  quoque  artituloram  pugtare  conatur.  Hic  contradicentia  Jitthoruopi-  ' 
doloribus  (qui  ex  lue  vcnerca  proveniunt  non  nionesad've'ritatisexamenrevoeare’,illenirvdcon., 
tacdligo)zbrqaerammo  periculo zdhibednon  JultandimethodumcrepanSjne/cioquidnow.lumi- 
poffe.  GravilTimeitaque a  MagiflratusAmpliff  nisinHippocratisorcodelitefientiseruere,clradil- 
mulfiandaatquccocrcendacffetfzxillapfcudo-  lufi'randosobco!catos,taintheoricis  qudmpraHicis 
Medicorum, quzindoloribusarticnlorum,quos  animos, cujusdamTremetheimjlar,fubminijirare 
vulgus  Nefalte  fabntevocat^miferosilloszgros  fludet.  Interea  dum  hac  npnjlnefuperciliodr ani-  .  ' 

crudo  crudeliter  excruciat,  acnonnunquamim-  miJeri,^otantes,ndrarenterobfirvatam,^diis 
manifiimetracidat.  Trucidatinquam ;  poflera  in  concitationibus , no  expeclatoconjultantiumvel 

illa  obfervationest.  Cent.;.  addufta  fufficient.  Idem  fere  in  ob(curiorumquefiionum  Medicarum. 
Utinam  igitur  Principes  &  .Magiftratus,  quibus  ^fcusfionibus  ufu  neni-re  co-nfuenit,  in  quibus  enc 
ReipubliczfaIuscommiflaeft,tandemhujulmo-  d. —  * -  ■  .  . 


woj  ingenuj 


»,&pompofam  labajeentis  doSrinaoJientatit 


C  Z  N  T  U  R  I  A;  ly.  - 

\  »»'•«  Latini,  GiBj^Kt  tyingUcyj ,'BraJfavalai,  q  /rgj. 

aimitaaarLHi  &<iifi’tra!atisi}«isapodtakiTe-  Fallapi!ts,Sylmiu,fKltKs^almari,ti,Matthid:.-, 
Ibtiiderit,ni  pauci! m-ias&anhritiMa&J^-  & aUiqt!Mnfl^!res,^fr4amif,midcgmaticiMc- 
cxriinatarA,efen^A<Ma]fa^pr^frUtata^^  dici,qy.ih!iafiMmttnH!  dliqmrmdo  fufieaui.c^ 

jnbfim  '^‘‘^hritidt^qncdccnctrnit,  hcclocimnqatm.  jr^aratioie ,tam  q^^mtrnS,  quam  qmaZx. 
n,iadoycemartMnf4amtma«iimm4de«n, 

djintaxaty^siify7»ptomatfimvehetn€ntia»fer«nm  Mus  &  encomtts  extulerum,  unico  fere  excepto 
materU  morhi^A  affuxuy  humoris  feu  falis  potius  Fernelio,  c^ui ptavijjlmo  latinitatis  xeBare  prifcoru  Fernelint 
uirthritici  cruditate  ^  fjnathryfm  acerhisjimus  Arsdmmyt^Mauritanorum  barbariem  nohis  con~  Mercurii 
edytum  propter  communis  Uaamentidifientionem,  divit';hiclibellofuodeluevenereayomnibusinoenii**(’*f* 

- - - - j.- - /:_  ■!^-'-nentiavirihmtM!rcurmntemedUamtn-f’‘^"- 

familia  deturbare  ,&  ad  uHimos  ■  Ga- 
thasyextremos^lndosrelegareconatur.Cum 
bfervafet,ex  intempefivis  hydrargjriin-  - 
tferociorytf;' dolorum  alioru-y 
■'  ■  &gris(friires 

'.langeefiere,  refrigerari, 
brorum  tremores,  con^aSluras^ypamlyfes,  apople- 


turaliJituSvulJioneSyCfi 

\  iddjuenoncitraingenternparmmjcaloremiideocpte  lem  htfrrendorum  fymptomaium ^ndrome. . . 

Jnlriik  Hippocrates  Uh.  hunc  affeBum  Jrticu-  tarijydraroyrumqualitatefrigidiffirnumyfubftan-- 

grtieuh-  lorumfebremvocatycum  doloris  acerbitate  conjm-  tiaproprietatemamrmyvenenofumymdcumfeBa~ 
rumfibru.Bam,abarticulorumrepletione,di^en(ione»com-  riisproclamavit( aualiv.  '  '  •  ' 

jreffione  ^  ipavrt  ^  . 

Ctefa  at-  Safiipiens  hujus  affeSbeecaufa  ejl,  vellingieh-  receptum  /  .  ^  ^  _ 

tMiiiis.  articMlerum,  •velpluriHin  fimul, gentilitia  aut  eSMercuriiferociamfrcenmtihus,  ejusmodi  ufur- 
hxreditaria  imbecillitas,  vel  d  nativo  &  propria  pentur  inunSioneseJdSercuriau,  qualia  funtaro- 
temperamento.vel ah  immodice Finerisufu, nimia  mata,pinguedihes,aSpes,olea,&c.quihusfaculta- 

traUa.  Bfricitns  a.  mmiafalfuginofi,lerofi,acuti,  vamrosprafervsaurosquefb^perfuadent."' 


rogenei.in  t an  aream  Jubfis 
dantia, (p- feritas, qmvelk  „  . 

Uurie,  capacitate  &  fjnov  ia  gignitur , 

,g  dolorum  acerbitatesyquipp  Hippocrate  ^experi 
tia  teftibus,poti/Jm- —  -  * - - - ' 


filum, ut  volant ,  Mercurius excandefcemium  ha-  quUepstt- 
morum  ferociam  impetum  fisa  frigiditate  coer. 

cet,obtunditque,  non  filum jiccitatem  attemperat, 
tuis  malignitatemque  eorundem  cohibet,  fidet^amvi- 
ria  fiera4u,flagrantiahs!meaatrefrigeraeq^-.  Vnde 
ciet  nonmirrum ,fi ormie geyierss  fiabies, pruritus,  im- 
ra-  petigines, pfiras,Jichenas,&spfam  fipelepramde- 


"‘‘■risfirofadefluxion 
^  ad  imbecillas  artic 

geant,veldiJfoLvant,aut  calcisvivainf 
do  inflamment  ,fit  ut  dolores  excandefiant,  drfpn 


u.compefcat,  aut, 

<fpo~  Hifieadduhty  hydrargyrufn  fua perniciofa 
a  nenatacjuaUtate  caputpetere  y  immodicas  de^ 

I.  nes,molefli!]imas^uitiones,  epptj/aUfmos,aequei.. 

-  feflijpma  alvi  profluvia  ,  lethalesque  hpper- 
qrrigan-  catharfis  ciere,  corporis  item  humores,  &  fili. 

,  cfifim.  dam  totius  fubfiantiam  fundare  efi  coUiquare,  ut 

-  '■-■'a  proprium^  peculiare  ex  iis  humoremtrahaf.Scir.  - 

... , - - -  rhosquinetiam ,  nodos  tophos^  tam  arthriticorum, 

Haaenusde  arthritidos  hifloria,  quantum  qui-  quamgaBcorumemoUire  ep-  difilvere ,omnisoene- 
demadnoftrumpr.opofitufacerevidttur.Nuncpau-  ris dolores,iamcaUdos,quamfrigidos,mitigarX(ut. 
CIS  etia .  orosnjlauti  mflri  ratione ,  quanturn  qmda  nunc  omnium  ulcerum  ,fiflularssmq,  curam  fdentio 

,  - . ,Julpharea(/humi'da, 

spra-  partim  demuveneficaproprietatefieri,exifiimdt. 
udif-  eMultas  hic  audis,  doa,frmeFAB&ICJ,easque 


t  vix  alius  timidius  (p  incertius  de  Iqtdrar-  proprietates,utquamin^ 
l>tUmit.CF‘”‘‘>^‘^&prop:cietatibusfiripfitnopoGaleno;  vix explicareposfis. 
rupeiiea  LtoJcondes,galeno  antiquior.nonnulla,  iHiHermeeici, quibus naturaiumeitpatee.qui-  . 

“tobfiurafatfrnectamittiamtfsomentideeoliteris  husq^  in  referandavivarerum,  &i>otiskmumetal. 

quHamaddtderum.In^Arabesverb  Avicenna,  ^clamitant,  fedutm^IntisCmummeihcamentxm,  ^ 

£bafes.Mefue,aUiq,nonnuUipasslbplcniore^au.  ^  -  "  -  "  ' 

''  ’  u>  Mercurii  faculmes,comoda  (p- in-  n 


-  nibusadilliusujumaci 


ia  depinxerunt.  Hes  dem» infieuti  moder.  vitobvio,necmsde,fidarteSpagjrkaet! 

Gg^.  . 


3?^^  0-BSERTA.t. 

mr.  82.  ^  cs!kfi'ait>^^t;,xp,.!i;efmiAr<!iiiSo,ma. 
^  ■'■  giot^amtiiimfrHSK^fermSinKriaiitmTiie- 
bmriexfHlfionesmnntm.  ida^ijHamKjicrifxifi' 


xilem,ejue  PL*niiis  4Uemt  li^uayis  1 
wllfhicttmyatitiSchlavonkiii  'Uncari 
■  ^  lis  erutum  ^(^^irimdih.us  Auri 

■a  imfr Agnatum.  Borii  defeUu  ar- 

^‘^'"Ifales-refitfcitaricsitne  ^mricaeUcittar.  _ 
fuJt.  & &«>>>“  &Mfmuthiadmixti>maptur,aimfiphi- 
U/^ythi  ftkatHifo^(^t“>e?apmc$p,leruiK^  obpraiimli- 
t^mixih-  tatliitxmiir)obve!i^tm>kemfirem,S-prigidi^- 

immicS, fupradiSaJpmptcmxta  pr<>dtscat,omnipi~ 

^  d«i(i-Sligemiairaidicx«!—‘ . . 


dadho-ejcamfx^vxrm&lxpilak 
riofacxltaus  imprimamddeoj^Hern 

^d  vcriaa,genxmxm,ptsrum,pxn 


e  H  r  K  TI  R  G  I  C.  ' 

fPr.partesdemiimsjftSiCsrrslxvisnde  QuUm  ex- 

tcmprefidiakxmimernU-txmextmiU,cxmTeie,Cel:- 

'£££i'  — - - - - 


umopttmumpritedJul^hurAs^ 
terrefreitAtibus,  corporibusve  heterogefieis  fiparOx- 
tftm  repurgatum^ifiligum ,  ^ui fumma partium  t€~ 
*'uitat€prAditui>aereHS^  celefiis,^  (biritusinfio'- 


refteetiJJimorS. 
ibit,pre  Arthritidos-cunaioxe  Mercurii  ^oo«e.  ' 
adhiberi  ttahpeffe  :fed^fii(kefi,lixa>crxdo,eari.. 
teptrepitrete,nxmartificiali,mmxetxrelixtemxr>  .  . 
Crxdxm^xiedM,be«t,&»‘mqAdan,!,HeexplHm-.^"P”'^ 
hegixe  ,  Satxrxc  drBismxth(icmfiatxr,(ijxefire:ihlJ^”' 

■veri  cirgeuxivi  Mercxrii fignetxremi^orem)  ep-  ieadu.. 
'dercurietm^additiiprmitlxytt:, 
■is,pixgxibxseedipofis,aUefiqxe, 
ebeft-paeArehriticieaixxxdioy 
nefxblevemxr,  xtpoiixsprewfme<jxe^xefjmptr- 

- . ^--epeji  ixxnaio-eem  effo-- 

tefic^,meli^e,^^fHgk 

mxMionxmpr^eretieneverxnxi-^-emnumHj-- 
drergjrxmedhibeem;  cum  tame-efipevexenatisAr.  , 
liorxmmetalliccrxmfxhfiamiiSiUtdiaHmAmwei-  ■ 
gnetxr,  (S'eb  iisneglebiedebitapreperaiu 
. . 

hgereenus,, 


ret^fibiinditapropriett 

lerjde  pararipoufi-yUti  exalta 
fexcenfaprAfiantijpmaremedia>utieji  Arcunuco- 
rdlinumytantopere  in  affeBibuspodagricis  decanta- 
iurff ,  Mercurius  vitAy  Mercuriuspracipitatui  auri 
^iaphoretkui^Ac^uila  ccelefiis.  TinBura,effemia, 
^irituSyoleumydrelyxirMercur.  ut  videre  apud 
Paraceljum,Penotumy  Quercetanuy  Rtpleumy  Crol- 
tiumyAndernacumy  Lihavium^  Beguinum  Borneter 
tunti  Scotunty  Fr.P^lentinum ,  &  dies  eptamplures 
•  BermetkoSyExhaBen’>MBkydeBiJf^zhnciypauck 
intellexifif ,  ^ua  meo  Jaltem  judicio  (jr  Arthritides 
C^MercuriiJitindoleSynatura  (^proprietatis  ratio. 
««-  ^  fempexkpropixsed^efiemsfelxeicx^^^^ 
ure.  deniesrtnbxsxtejxat-verbu,  Arthrmdescxratfvei 
»'  fehem  indicetionesreferemm,  xemdeciffarepoffit, 
*'•  ^x a  lege  e^  methodo  hxic  affeBxi  Merexrime  iti- 
xxBionesadhiheripollint.Cumigitxrfxperimdocx- 

[  'imbeeillitatekxmferoci  mxterUfeljxgimfe  e^-xcx- 
tiagixxx&eopia,^xe  eo  fertur, vel  deexbi 
attr«Bioae,vtlorgeJmo  cieri 


'dentem aqxamMcrcx-riivocanrjperfalisAr-  leti  fiit^ 
p^rkos,ppfeepL(irtanJemZateridjm.^  , 

fiKjxepraaitiendhimtngaimismiinime  qS^xedii- 
hitandx.^xihfelicisfmxsindcfeijxxtxreffeam.ae: 

XX. - ,  . 


rriemorhifi:egeneretioimpedie>ida,gemtime- 
ifonsexhati-riendxiimpedienaiaorgafi/aajna-. 
'a.  partibus  eo  tenta  difohenda,Sfcxtieada^, 


nagaf,  nxUomodo  diffdendxm,qxine^mate-- 
iatartarofamjxnlix'risagixam,veUpfisperiiipiie 
■d'natam,xti  ^  tophos  nedosqxe  gypfsss  enodare  , 
•ioUire,refihere,  inflxxilem  tiqxtrrem  age-re.ficqae/ . 
endemevaexatiomaptos  redderepotispt. 

"De inee-rm Mercxrii xpt  cumnihitqxxras.nihil^""^^ 
qxoqxeeico:  certxmtn  efl  jiermetieosarcimoilio  „ju, 
ceraHinolamoperilaxdato  in  cxrandaArthritide , 
podt^icisqxes^eBihHS,  mrrandos  effeBxs  edidife. 

Et  hscpaxcxla pro  temperish-revitatead  diSa  que. 
fiionisjolxtionemdicia  fipieia-nr. 

Pxe-rxlxmaxtemqxinqxennemarticxtaribxido-  cexfe  ik 

nejixa  tinSxra  impresfionem  Arthritidosfxpepit:  f*”»- 
ncxmprecoxfxerit,prscocesqi!oqxeeixs-,i,upua. 
'afrxllxs,qxalitates ,  proprietates  ,pgna-. 
cJ-  charaSeripnos,  wno  plxribxsve  membris 

Noit  qxidem  lahorampodagra  . 
pxm  ante  fleris  xfxm  ffecxndxm  Hippocratem, 

prognato  id  contingat, 

tue  Venerea  fiserint  aliquando  infecit ;  qxi  afe- 
Bxs  Hippocratis  avo  nondxm  nec  efflorxerat  ,nee 
innotuerat.  Q^onidit  Uco  addiderim-,  qxodnort 


CENTURIA  rvr 

diebnsCoioois  a  viroqnodamddao  miliinnn-  filo%OTndiijioffet,n6nnMaBgneimefcliaro- 
°5'  Doleomei,non6iicaui6:inei,  tidadipfinsdftiamj  pollea  pulvara  noftram  ^8C. 

ijqnani,  caufla  j  in  reditu  enim  admeos,  teGici-  ad  pui^ndnfiftendem  cum  albumine  ovicopb-..' 

'  gubninvifereibinm,  fed&ambabus  ulnis  am-  se'app  icui;  6mhiaque61cia  osycraio  m^efafe  “ 

pl^ipeiUbam.  Tuiyerocauflalaor,  quan-iB^yi.&mJ^uentem  diemufqnereliqul  De-  '  '  - 

dbduidem  tcbaa:ennsCmimocumb.onorcatqne^m'uin  vuInerar  aKbrum  vulncrim  mbreciiravi.; 

-<  —1-—  U-. jr-e - - 'am  Profefc'  Interim  qtft^ue  dria  ulcus  nibil ,  quod  neceffc" 

‘liftraC:  videbatur ,:^r*terndfi  »  St  cd^ltoperintervalla' 


emolumento  fodioibmm,  provinciam  Pr 

fcj 


_ _ ^ _ ^ _ ^  ^  Sic  divino  favore  cony^Uitj&  ab  \ 

dIm^um  fuifle,iatfcio.  Reflc  itaque  facis  ,  mi  eo  teinporejnhodiemumdiem  Ulque  optitna  la- 
aiiidflime*f)n.D6rmgi,quodmatetnis&ami-'  nitatefruitur;  ulcUsqUinetiam  ijauium reman- 
corum  predbns  obteinperasi  teque  ad  paternos  fit.  Utinami^tur,-Vir  clarilfimO,dnomnibm 
laresconfers.  EgoDeumter  OptimumMaid-  morbis  cauflaaufefri^offet;  nihil  enim  tunc iny 
munifnpplieiteroro  ,  utSpiritu  fuplanab  tibi  curabile  jflet.  Vale  vir  dariflimej&Et^r/d»» 
adefle,  te^ne  Angelis  fuis^felicitei  conducerd  tnumamareperge.  RaptimHildeng  tfi.Aprilis 
vefe_.';'i^6etiamnuncinpatriaba:feo,eritque  iiia.  -  ■ 

forlanpefmenfoaliquotmiliihicperfiftradum.:  ' 

Caeterumquiate  opertionibus  Chirurgicis  de-  -■  ■  - - - ■  .  "  "■ 

leSafi  fiio ,  placet  in  pratfentiarum  adlcribere 
,  quem  tibi  non  ingratnrii  fore  confi- 


OBSER. VATIO  Lmvt  ' 

■  *  ;  ,  .  “  ,  _  '  Detffeliuqtttdamgravijpmo^  fteemiirar» 

CtitimthtmfiorefifiKKmtra&o, 

Anno  1 58p.exGa!fiacnmad  paternesla-  Viro  nobiti 

-  -  ■  '  renariumquen^-  pn.  P  A  U  L  0  OT  F  R.E' !>  O 

&omimo  Do  Sori  Medico  daiilEmo  atque  ddSilfimo,, 


“•  Anno  1 58p.exGaliiacn 
resreverlus  eflem ,  ad  quadrage 
hic  invicinia,  virum  robuftilfii 

corporis  habitu  praeditum,  Adolphum  aitffStItt  _  ■  ,,  ,, 

•  ^Stiinominevocatusfuis  Laborabat  iUeuice-  GmlhebmsMrMm  Htldtnw 

remaligno&inveteratoihtibiafiniftra,nnacum  S.P.D- 

varice  ingentis  magnitudinis.  Crafiitieenim  jTNIftuli  aliquantilper  ad  te  fcribefcj  Vir  am- 
bfachium 'meum  ad  carpum  adaquabat  &  Ipi-  ‘-'pHflime  ,  6utor& amice  umed  mihi  ob- 
tharaaraferderatlonga  :  fiicipiebit  autem  in  i-  fervande,  non  propter  negligentiamin  fcriben-  - 
plopopUte,&pedoversusdelcendendogyrum,  dis  literis.,  multo  minus  oblivionem'  tui,  fed- 
&  circumvolutiones  duas  efficiebat.  Sedquod  quo^verebarj  ne  tuum  fimul  &  meum  adhuc 
notandum,  qnamprimumiibiaminaltuelevabat,  cruentum vulnusrefricarem.  Eaenim  eftami- 
prodnus  retrocedebat  finguis :  in  terram  vero ,  cidse  noftra  landitudo  ,  ut  qua  tibi  advenere 
pofitatibia,iterUmdelcendebat>.&quidemini-  adveria  triftiave ,  m^tem  quoque  meam  non 
plb'mdmenco:&utverbodicam,&ngais9uebat  parum  compunxerint.  Ht  enimdemorbotUo 
&  refluebat  non  aliter,  ac  fi  in  tubulo  quodam,  peftifero,quemacntiflimum  fuifle,  jampridem 
nuncinhanc,nuncinillampartemprojeausfu-  non  fine  maximo  dolore  intellexi,  taceams  an- 
iflet.  non  evulfio  illa  CosT.«Ttus1ongdnobiliffima 

-  doleret?ExpertuslOquor,:  Antequatuorenim 

’  Porro  cura  ulcera  varicOla,  utndfti,  nili  ahnosineadem  fuinave.  ffidesmeapropaer 

’  priusabfciilbvarice,conlblidarinequeant,cura-  peftem  graviffimam  Laulannenfem  ultra  men. 
tiqnemficaggreflusfum.  Inftitum  optima  vi-  fcs  quatuor  praclnfe  erant:  ex  filiabus  meis 
filis  ratione,aliquoriesitemexpurgatocOrpore,  mortem  obierunt  dua,  famulus  item  ScandUa. 

&  vena  brachii  ejusdem  lateris  incisa,  agroque  UxOrmea  chariffima,  rcliquiqudomnes  dome- 

-  in  Icamno  collocato,  in  iplb  poplite  cute  blande  fiici,  per  fiogularem  Dei  milericordiam/veluti 
abiplavenafeparavi.  Deinde  filo  reduplicato,  .exeymba  Charontis,  non  fine  maxima  ffifficul- 
mediariteacuincurvatavaricemamplefiebar:  in  tateevaferunt  Tuas  milerias,  inquis,  narras: 
inferiore  parte  varicis  eodem  modo  proceffi.  ficmefolaris?Egoverb,miDH.  Ofirede,ad- 
Sed  antequam  filum  ftringCrem,  nodumque  vei&  mea  praterita,  &  qua  etiam  nunc  conti- 

.  cerem,  tibiamexlcamnointerram  collocandam  nuo  (quid  dicere  velim ,  fitis  intelligis)  mihi 
jufii:  idque  in  eumfinem,utlanguispro  mOre  dolorem  cruciatumque  adferunt,quantUmDeus 
deorfiim  flueret.  Verebar  enim,  ne  finguis  ille  Opt  Max.  pro  lingulati  fiia  mifericordia  atque 
propterfluxum&refluxumfiibtiliorfefius  ,  in-  clementia  dat  virinfU  s  patienter,  &quantum 
commodumaliquodprocrearet.  Tandemfi-  fieripoteft,conftanter  fero.  C^propterte 
Ium  ex  fuperiori  parte  varicis  primo  arfie  ftrinxi,  hortor ,  ad  incommoda  tua  pari  mente  mecum 
nodumque  efFeci,poftea  quoque  ex  inferiori  par-  ferenda.  Amififti  illam  ?  minime ;  led  pro- 
te-  Quo&fio,varicempropenodumfiiperio-  peravitadbeatorumillamledem,  ad|quamnos 
rem,utfiinguisinvarice,velutiinlacculpoblon-  omnes  quoque  afpitamus:  Scimus  enim,  inquit 

-  gocqntentus,  effiuerepsflct  ,  Icalpello  incidi.  Dofior  Gentium, nos,  fiterreftrishujusdomus, 
Cuinver6topiolior,qudmptomagnitudineva-  'noftta  tabernaculum  ffiflblumm  fuerit,!  adifi- 

,  tieis  decebat,  efflueret.  Stlocum  attente  inipice-.  cinm  ex  Deo  habitntos ,  domicilium  videlicet 
>:em,repertnsfuitduteccecus,qmexinferiOti  non  manu  fafium,  atemum  in  coelis,  inboce- 
^  parteh^tutavaricem  ingrediebatur.  lUecura  nimCilpiramus,  expetentes  domicilio  nolito, 
Hh  quod 


C  E  N  TITR  I  A  IV. 

..  ^progigafeti -note amicit»,  Inmmoque  ia.  velmthiveltiiiftttifitceremepcffeMffteor:  quii  Obf.  %6. 
«mtoiacamioe,  negotinm  hoc  tibi  cordi  fit,  ,amt»tib,gra,ificari,ac  ^Ttmg^cre  fimferm  ' 

mi^nemaoe  tuam, fimnl &  parentis  tui,relai-  vntit habutt, aUqiMfitpar hacremmtMum  adf  tr-Bitrifit 
^edigncl  Egoenim,jttingenuc&tear,m 

cognitionehujas  affeSus  mihimet  ipfi  non  pe-  tcfcfierec>irruJ-<h«de‘idcorpor:sfurum,qu<zfe-  l^^^ 
nitos  fotisfacere  poirum*&  quonam  inloco  mate*  meUarbuncHlo  vel  bubone  peJtilentiaffeSlafueriti  ftturrit 
riamorbificalKErcai^item  undenamfympathiaii-  nilefi  ambigondffm.  Nam  £?  ipfi  boc  expertus  Ju:  adpsTttm* 
laintervdicam&talomadebmagna/utiliaexo-  Si<^uidempefiquUMrbunculHs,^uemincoUopafi 
^eratSbicprotinusadoIorelevetUTjnondumfa-  fusfuntfadeimrkemperdu^usfutt, 
csredeintcIKgere  poffam.  *  Sub  finem  peftis  locusvarietemporeacutijfimifidferemomentaHei  *  * 

Laui^nenfis, materiam  quoquefiatulentamcir-  doleris  finfum  exhibere',  idem  etiam  experieban-  jpg„f„i 
ca  fonticalumm  brachio  meo  finiflro  coHedam  turalit^u^mplHrimtidum  hic  pefiis  grajfabatur,  piferima- 
fiiiffe,  percipere  potui.  Mufcuiusenimanterior  Quaresabundemeojudicktejiaripotefiy  <puant»  lignUsu.  j 
cubitum  fiedenciani  3  incujusmcdio  fere  fonti-  fit  malignitate  donatum  venenum  tllud  pefitferuy. 
culuseft.permtervallaadebcremcbatj^mbatur*  utpotetpHodmnmodopartisafeUa  temperiem  aU 
.  que,  ut  adftantesnocfolum  agitationem  &mo-  terat,  verUmetiam  naturalem  ejus  habttum^fiu%. 
tam,verdmetiam,fibrachioadmoverentauremy;  ^onipuiincertacaliditum  nativi,  tum infueneis 
velutiftfepitum  quendam  perciperent:  nullus  ta-  proporttone,ac  debita  utriufi',  ad  partis  temperiem 
menaderatdolor. '  Duravit  quidem  per  menl^  relatione  conjifiit,  immutat,  aevelut  evertit, u 
fereduos,poftquamvcrbpr*didi.saIexipharma-  hinc  no  filum  pars  dt 
cisaliquoticrfftfusfuiflem,  omnino  remifiti^ne-  ^ue  recipiendis  apta, 
quedei  nceps  ullum  incommodum  hac  de  re  fcu-  ^fu  vemtfid  tnjuperob  illam  ve 
fi.  Hscpropcerca  adfcribo,  U  forfanadcogni-  venenum  pefiiferum  tn  partem  affe^amintrodu- 
tioncm  morbi  mei  tibi  in^rvire  poflent.  His  va-  cere  arbitror,  determinati  videturiUapartis  debi¬ 
le  vir  AmpUffime,  &  cum  tuis  omnibus  sternum  litas  ad  eam  tempore  pefiilenii ,  ration^ 

felicitervive.  Saluta  qusfo  meis  verbis  AmpIiC-  cujusvel  leVijfima  i»  aere  labes,  finis  omnino  cor- 
fimosvirosDn.Parentemtuumi&D.  Saraze-  porib.minimealio^uihnoxia,peroccuitam^uanr 
KUM Syndicum  veftrumprudentiffimuih.  :  Dd.-  damfympathiamae  familiaritatem,  corporis olim 
bamBerns  20.  Januarii  i6i6.  pefie  detenti  fiiritm  hutnbres  nonnihilagitare 

- . - .  ,  '  ,  ^  '■».  valeu  unde  fit,  ut  locus  in  eo  fetare  debilior, ^ui^ 

Viroceleberrimo&darifiimo  ,  ^  carbuneuhaut  bubonis  fanati  vefiigia  re: '  ‘ 


.Dn.GUILH£liVO  FABRJCIO  HILDANO,  doloremi/lumacutum&fugacemperfiniiat,aba- 
Medico  &  Chirurgo  przftantiifimo,  Pau-  ’  criorefcilieet  materia-,  fiuvaporofa,  feuichorofa, 
LusOFFREOUSjMcd.Dod,  ^uanipropulfateonaturavariotempore,  .Acfane 

,  P.  D.  vifieranobiliagraffantepefieinpleris^indifirimiT 

"  •  '  ri^freqaemdcfrga. 

’  ■  ifirtim,d<,lo- 


.  _  .  . , .  ^ . . »p£vago,inemunfiior'tts\ 

ciftme,qH!ut^me>imtehimeftrifrrefiripus,,iii~  re, qnmkjatii arguit,.  ,  , 

dita  tertiua  modi  accepi.  F dum  meum  dum  i  tui  Jam  mrhut  cuujfae  doloris  uttiugam,  quem  in  cami. 

Jimtlth.re;^tcatur,murecrudefiereillud,utais,fed  calcaueo  dextro  percipis  ,  venjimile  omuiuo  ejl, 
potius  delmiri  perfiutio,nec  ullum  abire  diem  pati-  hunc  a  materia  pejlifera  primam  traxijfe  origmem, 

uefciumrefricemmempeutpateruadDeovjifitatio-  pftmtimiapparuitthincillxtbtdemintrodaBaaUe- 
uis  modum  ob  oculos  miht  ponens,  ab  ejus  nutu  in  ratio  atq^dretia,  quam  fupradtximm,  a  veneni 
jj>e  (d  Jilentio  pendere  dtfiam  indies,  mundanisq^  fcilicet  prafentia,  cujus  quide  portio  paulo  crajpfir 
Jepoptisad  calefiiadivinoadjpir ante  numine  ve-  cS  humoralis  per  fonticulum  in  poplite  dextro fa- 
hementim  contendam,quem  etrumnarum  ,fidelib.  luhriter  evacuabatur, actenuis  ac  vaporofa  adcal- 
tenttum,  finem  ejfe  pracipuum,preM  nofii.  caneumufq,excurrens,  (g  ad  partes  illas  frigidior 
01  vero  libi, vir  optime,  deprojpero  "valemdi-  res  ac  tendmofas  appellens  denegata  Itbera  njis».  j, 
nlstua,  reritqc  domefiicarum flatu gratularipof-  doloremitlumacutiJftmum,tum  diflendendo,tum, 
fem:  nec  enim  flue  dolore  tibi  mrinq^  fictis  graves-  vellicando  excitare  capit.  Et  quamvis,muceriam 

dolendummagts, quod iflheclavitatuaparteeX^  \occe tempore nonfit credendum virit tamenicho- 
periares,qus:fibfldio  allevi  amento  potim  dtgna  res,  tum  btltofi,  tum  Melancholici,  fiucireficere.nojs 
foret,  ^  in  qua fane  mejfemte  facere  dulcijfimam  depnunt,quiratioe  potiffimumfonticulirquemge- 
tottantorumq,laboram,ingratiamsfituorum,  (fi  flaiinpoplitedextro,toraeampartem,  (fimaxime 
totius  quoq^ReipubScaMedicad  te  exantlatorum,  calcaneum  adeo  iod&mtt, (fi  jam  debilimdivexa- 
tempeflsvum  plane  videretur.  Atverocumfecus  repergdtfidq^multomagiscitmvtno  uteris  valii 
fentiatPatercteleflis,  maSe  animo  pie  fehex,  (fi  tenui(fivaporofo,qualeilludValdenfe,quednsi- 
quod  jam  pridem  inflstuifli.ceuflrenuusCbrifli  tas,toti  nervofogateri,nervorumq;  principio  pa- 

dabit  Deus  his  queque finem.  ^  ^  plrrohic  dolorissncakaneotypses  efi,quemajf"^^^“*- 


5^4 


OBSERVAT.  CIIIR  TJR  G  I  G. 


g^,}icdepTeM,itcrect«aci»ealtyiiimeoviilJuixis fiecie  parionibus  io  praxi  medica  obrmus,  tam  folide  «»> 

‘ cotixgtt ,ijux(iiiUisvislgi>Giiaacrafii dicitur.hxc  acd6aeadlitcrasmcasrefpondes,nodun!(jiHer- 
inimfirucruris  affeSicofreffioac  ,vap(nr,^iiitji  culcnm  iblTis.  Plnrimumj inquam,  tifai debeo. 
c<uiJfamiiltcoxtixe7u(Sfriixim*,  fefem»ervofa  nec  candidiffimam  illam  animi  tui  Cgnificatio- 
eorporainJinuas.velHt excutaHr&evanefcit:^ia  nem ikisesofcularipoffum.Xntenmquoquedo* 
vero  perfimuti  calor  cocentratusin  ichoreshofce  bt-^  leo,  quodinprarentiarum  verbis  tanttunmodo  d- 
iiofamc&hoUctsugms^eiiaarKrawfores^a  bi  gratias  agere  cogor:  qnodfi  tamenDeusOpt. 
multosfiuUixtgetiiiexfufiaAi^HipoJlmodiifiliiti)  Max,vitam extenderit, & occafioTefc  obtulenti 
,  fSoinfArttsxervofisccumAgitextctxiaiicdektles,  neomninoingratus  erga  tevidearoperamdabo. 

-  impttxhiiheKt,hi>icideirecx>-fiaiJledeloris^«iiti-  Cauterium  ex  brachio  finiftro  removendum, 

diAxtu,  tUcofofifamnxm  pettfif.vtrtim  Sc  dextro  applicandum  effe  fuades;  at  ego  propter 

qxodhKjmcedslerxfcdatioxepoJieximeraiXveJi-  affluenteshumoresadoculosin  utroquebrachio 


cdprotmHS  (3  rxamfifio  deprehederexAtriKimi- 
firo»ovilldxAhlimileittdkAnm:qHisexim,qtiefo, 

fiugixin-ii,cptrifaeficietAtc.fiupAniiwaxmj>t-  applicati: 
tefttlum  'Swficara  confenfiim  m^uam  xotAVi '  ’  ”  ' 

Maforte  vtficA  htioptr  xoSim  coleSo  difiext 


an,adfetacei 


mipervenire  neceflc  quoqsmihifit. 
Fonticulum  ex  crure  dextro  in  finfeura,  de- 

__  j  ^  ,  ivationiscauffarcmovendumeflecenfesj&re- 

_  •jos,i]xoram propagixei  ad Ateroenirocrure,ihquitGALE-'**'*- 

exciirrHxt,noxiiihilc<n>tprimcxs,mipedit,^«o  mt-  NIIS,male  habente,  reliquum  fcarificabis;  Ma-  ‘1’ 

raoduIocoampliorefaSoper exoxeretumemvefica  venas defluenSifcarificatoautexulcSliito  finiftro, 
felicimperagUxr? cjKodisetiam dcbrinalama^-  violentie quadam  attrahitur  :  quapropter  circa 
gextiicaKffapoiiJpmainipfe  ixgxixedcxiro ,pefte  diftributionemvenarcavzfiipra  offislacris  hjiti- 
oUmaffeSioxcn  in  proprio foue  velirxm  agxofce-  um, potius  ad  finiftrum  quam  ad  dextrum  crus 
re,  uxde  pofiea  per  coxanxam  xenii  frkjiaxtiam  defluit.  Lihcnter  igitur  fententiz  tua;  fublcci- 
evidexsdolorisfenfitiadipfimtalxmtermixemr,  berem,nifiobftru(5tionibushepatisamultisan- 
iii^deixKcexmpartefexJitiexipu/JltilJira!  elxce-  nis  obnoxius fuiflem  Etiamfienimheparper 
fcatievidextaradhHcemdet illa  harum  partium  venasfiniftricturisetiamev3Cuaripoffe,ratfciam, 
tieiida  vicixarur^  ah  ea  repleta  comprejfio,  liheram  rciftitudinemtamenflbrarnmIecuBdummentem 
rxaterierumexSflatioxeraimpediem.haxcopixio-  HIPPQCR.AT!S&GALENIIibentcr,&quan- 
xemre  tam  ardua  expexdexdamtihirelix^uo,  ^  tum  quidem  poflum.oblervo.  Interim  tamen, 
adipfammaluuratioxemicum  itavii,  dxfiexdo.  fi  dplor  calcanei  iterum  infulti  ^^•cerit(  a  duo, 

«i-  feiriimq^^uodgeflascaxieriuMtitamexmu-  busenimmenfibus,  quia  vino  modice  &  minus 

md, valde  proh-p-.fuperiai  exim  affigere  velle  hra-  generofo,  aqua  quinetiam  diluto  utor  ,  inducias  htpxiiti- 
chio  dextroyxempead  revulfioxem  rar%:>  dparti-  mihi  dedit(  confilio  tuo ,  volente  Deo,  parebo.  A“*. 
husaffe£iU:txferxdverocruriJ!xiJirp,maccomeda  Libentertamcn  exteintelligere  percuperem,  an 
fiatderivam,(3uvoceturhacratioxemateriade-  fonticulusin dextro crureabfque periculo  clau-_ 
Jcexfuiixcrus dexrum.  CaiharSicaxoximproho  dipoflit/Egoquidemdubito.-primopropterim- 
per  vices:  verum  ix  hoc  affieBu  ixferxas  corporis  becillitatem,vifi:erum,fedinprimis  ingeneratam 

'  partesixfefiaxte.hemgnumaliejuodem  '  ' 


mixeralthJefitmptum,  cjttodperexigud  copia  fero, 
fos pottffimum  humores  a  mea  .W»  tuto  1$  ahuxde 
vacuaf.Ji ejus  volueris  copiamriihi  factam  lihex. 
tifime.  Vsxoutexditmomxixo  cenfeoyfedruheU 
potiusyspudmalhoyejuodutiltterymeojudicioydtlue- 

nus  pro  ratioxe  vixt  magts  mtxtssve gexeroffi  Inter 
topica,praterea,cjuaufurpaSyhatxeafulphureiiix- 
euxtehac  afiaieexufueffiext.  Plura firibere nox 
vstcatyoh  vernas  curationes  ^ prsfervationes,  cjua 
nos  plane  avocant:  tu,  ^uefo.honi  coxfule,  efut 
pro  temporis  anguffia  hic  adferipji,  (g  confulttfi- 
musDn.  SARACENVSfalutem  plurimamim. 
percitur  tihisec nox  (3 parensmeue,tjut  Meditina 
.hocfuoextremofeniovalldixiCyUCIotumfefeTheo- 
logicis  occupationibus  tradidit.  Ego  vero  faujia 
omniatibifuis^exaxiraoadprecor.  Pdle.Geneva 
l%.Mart.l6i6.  ,  .  . 


tetronobsli  Dx.PKULO  OFFR.EDO  DoBor 
Medico  claripmo  at^  doBiffimo . 

Guilhelmus  Fabricius  Hildanus .. 


memini  emm,  utrumque  parentem  longe  charifi. 
fimumhydrope  vitam pofuiffe.  Deinde  quia,, 

uttu quoque  redefentisjinioguine  dextro,  ne-  ' 
Icioquidmalignitatisabeotempore,  quopefte 
laboravi,  remanferit :  illam  porro  malignitatem  an 
pofthac  ingravclcente  state,  &  propter  conti- 
nuoslaborescorporis,  &  mentis  moleftias, im¬ 
minuto  calido  innato  &  humido  primigenio,  be- . 
neficio  naturz  ex  dextro  inguine  ad  finiftrum  per 
obicuriflimasvias  regredi  poffit ,  valde  dubito. 
CatharSicum ,  quod  promittis,  gratilfimum  mi¬ 
hi  erit:  pretium  quod  indicaveris,  libentiflime 
perfolvam.  Vinornbclloquotiefcunqueutor, 
ab  iplb  detrimentum  accipio ,  &tenfionem ali¬ 
quam  hypochondriorum  perfentio.  ignofee 
oblecro  vir  clarilfime,  non  poflirm  nunc  propter 
occupationes  pluraad  te  feribere;  OcyusEer- 
nzio.MajiiflKS.Tradatummeum  de dyfente- 
rianondum  Francofurto  accepi ,  alioquin  mifiC 
fem  ad  te  exemplar. 


Dn.D.  PAULUM  OFFR.EDUM. 
Maturius  ad  te  icripfiflem.  vir  ampliflime, 
"autordcamiceplurimum  honorande,  nifi  trt- 
datum 


:  bonoiftiruftic 


©  B  S  ERV  A  T.  C  H  I  R  U  R  G  I  G. 

'  '^fl  88.  ipiumque  eadem  die  adfuosremifit,  ad  t 

*  maiorem  qaoqaefecuritatem,  t 

-MWtantopereinmoiducamsrabidi«^  pangens, qaiper dicsaliqaoi 


1  diligenda,  &  proutprairipta,  afasfuiL*  cerafllmumeftindidum,  aliquid  veneni  ibi  re- 
iura  fuperveoit  fymptoma ,  &  ulcera  intra  di-  manfifle.  Et  profedo .  malignitatem  aliquam 
uatuordecim  plane  coaluerunt.  Eodemau-  adfuifle,  pr^er  dolorem  Uviditas,  autpotiusni- 
temporeporci  tres  ab  eodem  cane  morfi^  ^edocicatricumindicat.  Vides  itaque  Vir  da- 
tiqmbusprsedidam  potionem fimilitercsH-  rilSme,nu!iiremedio  j  nuUique 


prilis  abfqueotr 
primo  dolores  i 


.e"m!int;urina  quinctiim  fimul,  &  excremea- 
taalvifupprefla  Fuere.  Tertia  die  moroipm  e-  ^ 

goaccerUtus  elTem,  vires  adeo  poftratas  inveni,  crificulus  cla\ 

^leao  furgeret ,  ex  una  in  alteram  p^-  profunde  infixerit,  i 


e  quantumvBapprobatilfimojii 

remediaram  morfiicanisrabidi,  eft  caute-  <^teriS 
_  adtuale :  at  hic  inutile  fuit  i  CaulTam  qus*  *» 
Dicam  paucis  qujd  lentiam.  Primo  an  fa- 


tem  velati  cbriofus  vacillaret, &  folosi 
cederepoflec.  Inquietudines, naufea, 
tes&anguUia  pedoris,  nec  non  dolores  in  infe¬ 
riori  ventre  aderant ,  3:  urina  fimul  &  excremen¬ 
ta  alvi,  utdixi,fupprcfiaeran^  Circagenu  ta-  {es  duosj 

igrs  elTe: 


pium  habes  obferv.  Sd.cenmr.  i.obicrvationum 
mearum  Chirurgicarum,  Uemde^ftinuftio-  iniaw/g 

itresapertum  eftretinendum.  Efcha- 
lifi  prima  aut  fecunda  die  auferati^,  re- 
lipfaportioaJiquave:  ‘  “  ’ 


quodcicatriceslividat  ,  ^  .  - r- 

EnemacmoUiens&anodynum  protinus  infudi,  inipifiatafuit; 

quorejedo',fequuta,fuat  excrementa  prsdura,  inliquoremdiffolvitur,  &  per  venas  capillares  ad 
parumque  urinr.  Sacculum  quoque  ex  radici-  majora  vafatranfit,  partesque  nobiles  ferpendo 
busjherbis,  floribus,  &  feminibus 'emollientibus  paulatim  inficit,  uti  fufius  tam  in  prima,  quamin 
&dolorem{edantibuscaIideappliciii:ihfcnorem  fecunda cencuri^  pbfervationum  monftravimus. 
ventrem  perirrseuque  butyro  recenti  &  oleo  lunri-  At  quiain  hoc  atgroefcharamimme  excifa ,  &  ul- 
bricorum(urinamenimprovocat)inunxi.  Pofl:  ceranimismaturecicatriceobdudafuerant,  mi- 
horas  duas,  cum  iterum  alvum  exoneraret,  ex-  i’umnonefl:,ipfumtandempcftifcrohocce  vene- 
crementa  copiose  rejecit:  fequutuin  eft:  &  mul-  no  extindumfuifle.  Quia  tamen  inuflio  aliqua 
tummateri£pituito&,vifeid2&lalivq&,  velu-  •  vulnerum pr2ecefrcrac,‘&:potione  Luchtenber- 


ita  &  folfia  effec,  abfque 
..  _  _  .er^  deinceps  ad  finem  potuit, 

ufquevitffifuxiplam reddidit.  -  Semel  atque  Potionem  Luchtenbergianam, 
terum  ita  copiose  exonerata  alvo,  iplunvjam  eva-  ea  curatos  ex  T.ExcclL  intellexi,  non  improbo : 
fifle  penitus  fperabam ,  fed  fefellit  opinio :  quan-  an  vero  intra  novem  dies , '  uti  affirmant ,  vene- 
doquidepaulbpoftcorrep^useftrigoribusmaxi-  numhocee  tam  exitiofum- excirparepoteDsfit-,^ 
,  mistfubfequensnoxgravis&viresmagismagisq;  valde  dubito,  &  empiricum  iftum  proceffum  pe^ 
proflratse  fuere  :&  quia  ab  initio  morbi  ufque  m  ricuiofum  effe,  afRrmare  aufus  fum'.  Galenum 
quintum  diemnihildormiverat,  paulatimin  de-  StaliosexantiquioribusMedicis  medicamentum 
liriumincidit;  exclamabat,  vociferabamr,adftan-  ex  cineribus  cancr-orumflaviatilium,  quod  omni- 
tes  arripiebat,  ,& objurgabat,  ex  una  in  alteram  numeftpfsftantiffimum  ,  &atotvirisapproba- 
partemledifcfcprojiciebatcumimpetu,  &  fan-  tiifimum, adquadragintadiesexhibuiffe,  eorum 
guinematrum ,  &c  in  grumos  concretum  exfpue-  {cripta tcftantur.  Quomodo  itaque  potio  ifta 

bat.  Cutnverb  poft  ccenam  nonnihil  iaudani,  venenumhoccetamlethiferumintra  novem  dies 
&confeaionisalkernies  exhibuilTcm;  omnino  debellaret?  Ideoque  omnia  fecundum  ra- 
remifit  delirium  &ea  node  bene  quievit.  AI-  tionem,  ut  monet  Hippocrates,  lib.  i.aphorifino 
tcro;amendiecuma{bmnppejushaberet,mor-  52,.fecere;  in  magnis  quinetiam  pericnlofiflimis 
tem  ex-  Hippocrate  Aphor.  i.  lib.  4.  proximam  morbis,  empirica  methodice  &:  cum  ratione  ad- 
adelfe prodixi.  Audaitaquefebre,  auda  etiam  bibere pr^ftat.  Valevirclariflimc,&{iiibet&  - 
imbecillitate  virium,  &fudore  frigido correptp  vacat, referibe.  Raptim Hiidens  i8.Maiii dia  ' 
SEgro,  placidi  Semente  conflanti,  animam  Icxta  • 

dieraorbiefiiidit.  — - - - - - ^ 


Hydropho^  CsEterumVirclarifiime  ,  etiamfi  Hydro-  ^  - - -  - 

pHobia,qua:pr2cipuura,  &veri{rimumlympro-  Dn, GUILHELMO  FABRICO  HILDANO, 
morfiisrabidi ,  correpeusnon  fuerigi-  Mcd«co  &  Chirurgo  cxpertiflimo,Domino3c 
tgm  veneno  necatum  pf-  1 

fe  exiftimo.  Primo  enim  morbum  in  fummo  gra- 


_ itadicam,malignum  fuifle,  fumma  illa  viri¬ 
um  pr«ftratio,aDguftiacircapratcordia,anxieta- 


amico  fuoi _ , 

DanielDameinMed.  D.  S,P.D. 

Vomfiirneat^ueexperziJ^irae Domine  Pahici,  ' . 
meoruamicipmey  qna  zedovmxern  Nejfeirha^ 


C  E  N  t  .tl  R  I  A  IV.  . 

>»  Jiisii »otriai«iraSaiu»icitM (iceieuerfaio ,ex  ciiffe c«m  hMfom>icfr<ictde»dum,\iaicv4rio-  Qm 

grtitifftmist/iislacrismli,fare^meHlriofferotd  jituotii facilefHbfcriberem  alin  bnU mrMiom. 

l0^mtfl>rilb!jau,/iIe^perU^,ommbtif^  (3huicfKbfmb<,.QmdlibetemmmedtcamtxtKm, 
perpexjis  ,rHftuummiim,^ztemfibipiaimtemhii-  ^  fKilibit  operatio  fiam  habet  oydixem.MdiM 
tmt,'arabidacaeiU!tm,mprtmk  ordinario  {fiper-  V>.fi^^liodtantotemperiefiatto,iim,riim  afejlo 
fiitiofo tamen, Mhabe6)remedio,clam7iimir!em:,  pKrifcattontsB.brtrgiuuadfinem u^tj^AfrilUne^ 
quamdbaintS.Hitherti,ignitiufim,fibifa7ittatem  ficm commode tiixerit.vtslneraqae omnia coalue- 
fnmittendo,faife.  Detndeettaadmajoremconfi-  rint,nonmtror  ■.  Lxchtenberoicaenim  potione ab- 
dentiampotanemillam,qt’.amdicitLiicyenbergi-  litta,tandemcicetricempofiirnnf.  Venememante,  ' 
cam,toties feUcicer  comprobatam  fimpJifi.Hiocte  qttodinhafi,iiUaiq^incorpore  radtcelfiofier  dia- 
itafe habeant fiperftitiofimiddmmajiionemxlto-  ttairetentamefcharami»iecit,ablalioneiUafiper- 
rumanimlethharereconftat,qaatamen,Jiferroad  ficialiabJlerginonpoiait:Sfmiib.etiim  fingak 
td definito  concimi  apto,debiti  re  fiandaar-  niparticipabif.  defit  etiam  novemiUkabfolitiisdie. 

Ii  til  exigentiam  fiat, non  foiaraprodep,fidetiira-  eba,  potionis  ufae.  Natura  itaq^nimedtcamme 

,  dieuasnenenamtonerevakt  :  non  enim  eji  quod  defiituta,noxpotuit  evincere  ii^efumtott^cora 

“  la'mmmrrdin-exfiirpadi'Qcorrigendi,qxamipfe  perationes-,unde  extrema  illa  ■dehilitae,nau{ea,ana 
■  ignfipraferiim-candentiferrotmpreffusagnisna^  ^  xtetas,peaoru angHfiia,vertigo  aliaquaj^ert, 
tkpeneiraiiva,abrafva,mzdificativa,^fiptica,  firnptomataorUitamiemquemoriipfafibfeqaulai 
pracipuefiperferrumimprimattir.ferruemm  na-  Convocata  ubi^O,  fiuaaccefferit, refert  ante  tiidu- 
turafidabfieygit.&exugiificcumquemvieinibi-  umfioloretilliijukm  maximos  peracutos  in  ti. 
iendothabet  Q  hoc,quod  infringas  penetrativa  il-,  bia  dextra  exortos  ep,tmo  oninia  excrementa  alvi 
lam  veeni  qualitatem,  quo  minus  ad  interna  vifie-  &  urina fippreffa frijfeppfizsq,  virei  adeo  frofirfi 


ratranfeaiTfed unum refiat,ut citi  (g fcite  fit,de-  iasinver.it  ,  ucvelutibriofis  eleSofirgens  ihirfc 
inde  etiam  cfchara  fibeio(gapte  excidenda  ejl , ne  indi  vacillaret,  minimequepedibusinfijlerepojfei-. 


rit)  exftirpare  difiutere.  Hac  forte  {meo  j 
dicio).JiruJlkus  methodo  ,  debitaque  (gconvii 
enti itiaia ratione ufiufitif et  ,  jemmifervite 
cummortenoncommutafiet. 

'me  He  Lachtenberpca  autem  potione,  qupdpon 
n-  sifri,exiguo attamen vel-auilo profeSu,  credoia, 
■  enimhacejfmeihodiacurandi  ,  qaa/altem per o 
cultamantidotaridvimperficivi- s.  t  j  -- 1  .u  ; 

•  nemcandentisferrirequirit.  Man.propterefch 
ramindu£lam,^frrtenorefead,potior,tsvimA 


cuit,quominusiliaexternevsl!nerib.app!icasa,fi- 
am  potuerit  exerereefrcaciai  fic  non  potioni  im¬ 
putandum,  fed  potius  infcitia  Chirurgi,fiforte  quis 
.  fuerit.  Illam  enim  toties  (fiam  filia fucceffu  comc 
probatam  potionem  {cujus  Ocularem  me  tefiem  of- 
ferofilla/aminec  maculatam  vo!o:plurimi  namque 
adhuc fuperfuM,qui  ex  ufuihiusp  otionisjam  mul- 

,0,  chleariatrinisvicib.indies,nimirHm jejienoflomai. 

Ua,  eho  in  ipfo  Solis  ottu,  meridie,  (gvefperi  Solis  occa. 
fu.  Deinde  locum  apaum  ^  vulnera  quotidie  ter 
etiam  diligenter  abluere.petiamque  lineam  potione 
illa  imbutam  vulneribus  externi  applicare,  donet 
vulneracoaluerint ,  (^cicatricem  ohduxerintinec 
memtniudumfuife,qui  hocitajufie  habiteprocef- 


rebrum,unSrabies,tandem^ipfamorsfibfequu. 
tAu  Uetxmbitione (jiiOYHndam  medicamsittoriim 
recehfei,  feenemaexhihuiffe  .quotam  telra  &  va¬ 
ria  fuerint  ejcBa  eXcrementaitamalvi,qudm  've fi 
ca-.Crtdo.CcnfiipatioetenlimittacorporisXorruftm 

rum, talia  excrementa  produxeruist.  Aha  adhibita 
anodyna,  bene  (g  opportune fini  adminifiratu-.fed 
efiicaciam  in  tam  graviaffeMuhaberenonpotue- 

virtus.  Laudornum  quietem  (f  fomnum  quidem 
induxit  -yat  venenum  tollere  nor.  potuit,  uti  (f  com- 
fiaio  alkermeS  laadano  mixta  :  friritusinfiaos 
cordiscorriger'edefiit,ju  '3ctap-roportionem  enim  ve- 


nacpsnt,mi  doBiffime  Domine  Fabrici,quapro 
madulomeiingeniiinhoccaficonfideravi.-quaifi 
placuerint,  gratum  erit-.  Aitamenobr.ixe  rogo, ut 
judicium fiumrefcriial%optaremexammo,mein 
hifceorisfimperpoptud  fruiprpntialdexterim 
enim  (Sfiientm,  longa  (f  felicicxperienria  copro. 

Brina  .pietatis  (f  probata  vita  cognitio,  me  fotum 
'tibi  devinxii,itautnihitmagisoptei  quam  eficio- 
fiSimanhipraJiarcofilcia.-auvalop-irdoaifPmePS 


j4  OBSERVAT.  CHIRURGI  O.^ 

,  exfaityais^me, divina  «umme[amerfiikia  ,B  feoarionemvirinnidiarrhcea in  lienteriam con-g^ 
vividintiijimifeUcUer^e^tthiiwticiiJiTnKmhii-  Teria,planceatenuato corpore, naturzfirisfedt. 
be.  BtbnmurDiubio-aiia^pa  Ama  1.60.  VermD,dariiEmeDomineMqrereaiicperpen- 
*  dendnmeftjprimohancceyirumcacochyniicmn, 

_ _ -  '  -  &melancholicoluccorefertumfmffe  ;  fecundo 

morbum  ab  initio  neglexiffe.  ^o  enim  cum  ad- 
OBSER.VATIO  LXXXIX.  vocarer  ,jampermulfosdiesdecubuerat,&labi» 
vulnerum  fere  coaluerunt.  Deinde  propter  inju- 

^  DemcrfalHpi.  riamtemporis ,  &adverfamvaletudinemmeam 

(Hondumeaimaquartanameaplanereftimtnse- 

CUrisfima  atque  daSisfimoVaa  ram)rar6ipfuminvilerepotui,fedhegotinmfa- 

•  1 mulo, &ipfcdomefticis  (qui nonnunquaabfentc 
bn.  SEBASTIANO  MEYER-O  ,  ReipiAEcs  famuloturundasextrahebant,itautlabia vulneris 
Freiburgenfis  Helvetiorum  D.Medico  or-  qjJ,  coaluerint)  committere  coadusfui; 

.  dintuio  atque  celeberrimo,  circa  affefium  itaque  externum  errores  commiffi 

fuerunt.  Tertio  non  illam,qua  requirebatur,  vi- 

Guilhdtftue  fahritiui  Htlaautes  6tus  rationem oblervabat.  Quarto  partemla:!^ 

,  S.  P.  D-  valde  debilem  fuifle  perpendenda  efttanteaanim 

permultos  annos,&  diverfis  quidemtemporibus' 

A  Nte  paucos  dies.  Vir  clariinme,quiaDEibe-  ulceribusinipfatibialaboraverat.  Abinitioitaq; 
XlneficiofeUcitcrexBclgioadmeosreverfusfu  morbi,  quiacorpuspurgatumnonfuerat,&doi 
diutius  differre  no!ui,qum  T.  Excellent.Epiftolio  lores  vehementes  (qui,ut  Galenusteftatur.inftar 
hocceintcrpellarem,  priftinamquinetiam  amici-  cucurbitu!atattrahunt)adcuent,umguis&.humo- 
tiam  atque  famiUaritatem  noftram' renovarem.  'rescopioseafBuebant,quiapartedebili&inde--  , 

*  Freiburgum  Brifgoviorum  in  reitu  peragravi,  cliviorilocoCta,facileexcipiebantur.  Interitum 
ubi  Medici  multis  honoribus meadecerunt  ,  &  itaq;hu]usviripotiusadlupradidascaullas,quam 
nonnulli  ex  usconviviisfplendidismeexceperut,  udvenenofam  aliquam  qualitatem  aferainflidam 
Dn.D.Mockiusibidem  MedicinseProfefforpri-  referendam  effe,rationialiquomodoconfintane- 
'  marius,  fimul&reliqui  MediciT.ExcelLperme  umefle videtur.  Verumtuumhacderejudicium 
plurimum  falutare  jubcnnE-eiponfumad  obferva-  ut  proxima  data  occalione  refcribete  non  graved  - 
tionemmeara  de  periculofa  cancri  occulti  cura-.  ris,rogo.'Ego,utingenuefatear,hujumodimor- 
tione.quamanteannumadmifi.nondumaccepi:  Pus  malignitatem  non  fpernendam  .  cttromaxima 
’■  exfpcdo  illud  avide.  C*terum,mi  Dn.  Mejere,  contullonem  ,  tum  etiam  falivamfetieinflidam, 
quamnecelfariainreChirurgicafitexpericntia,  fibiadjandamhabere,exiflimo.  Idenimnonlb- ' 

’  indies  magis magisqjexperior.  Olimenimmor-  iumvirieruditi,verum&fymptomata,quseihhqcc<; 

fumlupivenenofumcffe.indubium  vocarevolui:  , viro  apparuerunt,fatisfuperqueceftantur.  Civem 
/i-  Nunc  vero  opinionem  Dn.  D.CaroliStephani,  infuper  quendam  in  oppido  Corfonnay  prope"’ 
Medici  Regii  longe  celeberrimi(qui  morfum  lu-  Laufannam ,  Minicus  Maria ,  fi  rede  memini ,  ex 
pivenenofumeireaflcrit)ratioiconfentanca  efle,  morfu  lupiobiifle  ,  JohannesColonnayArchi- 
experien  tiame  cdocuic.Et  quiaantehac  de  morfii  grammateus  Corfonnenfis,  vir  virtute  &ingenio< 
canis  rabidi  inter  nos  fcriptisprolixecothunicavi-  pra;ftans,mihiretulit.  Plura  nunc  propter  inftan- 
mus, noningratucibiforeexiftimavi,fiquodantc  tesnundinasArgentoratenlesubimultafcribenda  ' 
duosannosdemorfulupioblervavi ,  paucis,  ne  mihioccurrunt,  adlcriberenonlicet.  Valeitaque 
nudamadtemitteremepiftolam,hica<Ucriberem.  virclariflimecum  tuisomnibus,  quostecumego  ' 

« — ,  KSio.menfeFcbruacio.cumrufticipro-  &Colinetmmeaperamantetfalutamus.Raptimex 


C  E  N  Xn  R  l  A-  #; 


UntG2lE)pruAflcononao  acmblefixidrcacar-  &genaverrHspeSm5ncan’atnni,atmet!tnmfe-  otjt 
pnmiaborans  jMonolpeflidumyenitcirciteran-  re^ngera.  Pcarroin  fcamnnm  colioeto  zgro, 
Danji59J.nbifetiamfiqaanmmadpartesinter-  cruncrBsextenderCj,  &fcmarfcaoino2nne(5tere 
nasopdme  valeretj  mconfiliumadyocatoChi-  vclJeni,Tenainpopliteriiptafmc,&fingiijscopib* 
jTii^o,oiedicainaaa?ariaadIiibitafncre;Tandem  seemanaretffipit.P^endcnsitaqucdnhoc2gro 
eaortainflammatione&Gangraniajfatodebitnni  hamorrhagia  nihil eflc  periculqfius,acproindeat 
Ibiverecoadusfuit.  femur  fcamno  ahneaetem  ,  inducias  noh dari, 

prorinus  finiftra  apprehenlb  femore,  dcxtracar- 
- “^madosusquemcidimonautem  novacula.urm 


OBSERVATIO  Xa. 

De  Gtngrtmpeftci 

{'IramhiHdimtacdtlUJfimo 
£)n.D.  Paulo,  OfFEiDO  Medico  celeberrima 
QuilhcbmuFahncimHildinus 
S.  P.  D. 

HtfmanilEraas,  quas  ad  medediftiliteras,  vir 
clariOime.  jam  jam accepi,urinameis in  pra- 
fens  fatisfaccre ,  &  cum  egregio  ifto  viro  Bn.  Jo- 
HANNEMo?fTEiLLEToBellicium  me  conferre  pot  , 
fem.  Sed  detineor  hic  apud  juvenem  quendam. 
Urbani  WadaNs  filium.  Is  ante  menfes  tres 
Pyfentcriacorreptusfuit :  Morbus  graviffimus. 
contagiofus  &  malignus  fuit;Un6e"‘~ 
feretemporei — 


robuftioribus  &  plethoricis  corporibus  fieri  folet 
fedcanterioaauali,&informacultri,  quet  ' 
modum  hic  depidum  efi,fabricaco. 


,  &  duo  filii  in  morbum  i 


m  doloribus  &  cruciatu  obiit: 
filius  verb  major  natu  paulatim  natura  beneficio 
reftiturasfuit.  In  noftro  quoq;  agro  cum  fluxus^ 
alvi  paulatim  remififfet,ac  ipfitm  jara  penttns  eva- 
fiflei  eundi  fperarcnt,&cumcirca  vires  inftau- 
randas  tantummodo  occupati  effentjecce  n  ^vo,& 
quidem  graviflimo  iymptomate  corripitur.  Re- 
penteenim  Sceximprovilbdolor  circa  talum  dex¬ 
trum  exortus  eft  ,  ac  mox  totum  pedem  invafit. 
Dolor  ille  adeo  vehemens  fuit ,  at  dies  nodes^i 
ejulare  coadus  effet:  interim  tamen  intumefadio 
nulla  fequutaeft  ;  Calorem  nullum,  quinpotius 
frigus  maximumimoleftum,  &  dolorofumXenfitt 
quapropter  adftantes  linteis  ,  teguli  ^ue  calidis 
pedem  excalefaccr'cftudebant,fed  fruftra.  Dolor 
enimfimul&reliqualymptomataita  accreverunt, 
ucintra  paucos  diesextindo  calore  inilato ,  Ipha- 
celusinpede  exortus  fit.Is  totum  crus  ad  genu  nC- 
que  paulatim  invafit.ablquc  ullo  tamen  caloris  in¬ 
dicio  &  intumefadione  partis  afiedar.  Subihtit 
fphacelus  in  ipfa  poplite,  ibiqueinfordidillimum 
ulcus  degeneravit.  Ulcus  hoccum  toturagenu 
cccupaflet,  carnem fimul& ligamenta  itacrofit, 
ut  offainipfp  genu,  imb  St  rotulaipla  planefepa- 
rataeflent.C3aeruinetfisgerexpracedenteDyfi 
enteriagraviflima  ,  fuprampdum  extenuatus ef- 
fet,&  vires  propter  fcetoremfqui adeo  magnus 
erat,  ut  etiam  adftantes  ipfiim  ablq;  noxa  fufferre 
non  poflent)  fere  fuccumberent.aeproinde  de  re¬ 
cuperanda  valetudine  omnesdelperarent  :  atta¬ 
men  quiahocunicum  pr2fidium,amputa'tio  fcili- 
eet  merobdputridi,  fuperefletitandem  in  confiliu 
vocatusfiri.  Illtimaitaquedie  menfis  prxteriti, 
auxilio  divino  prius  invocato, przfenteDn.jAco- 
BoGouiARTioverbidiviniminiftro ,  muldsque 
aliis,tibiam  in  ipfo  femore  abfeidi.  Operatio  labp- 
liofi  Sc  diificilisflucNervi  enim  ita  erant  retradi, 


Mujus  cauterii  etiam  beneficio  U  carnem  inci- 
di,&  &guinemfimulreftrinxi.Inci(a  carne  usq; 
ad  os,ac  dextra  apprebenia  ft-rra,illud  feliciter  ab- 
fcidi.  Operatioetfi  difficilis,  nihil  tamen  finiftri 
nobisineajausfit  DEO,acceflit.  Alteraverbdie 
cum  truncum  afafciisdenudalTem  ,muiculo5,  qui 
fada  amputatione  membri  os obtegerant,ita  ver- 
fus  .coxam  retrados  reperi,utos  plusquamduos 
digitos  in  latitudine  pofitos,  ante  carnem  promi¬ 
neret  :  ita  ut  vermdumfit  ,  ne  prominentia  ilia 
offis  molefliamaliquapofthac  nobis  pariat.Nune 
quia  in  viribusreftaurandis ,  &(ymptomatibus, 
qus  graviffiuna,corrigen  ris,  bccupatus  rum,sgro 
per  dies  aliquot  adeflecogonpofteaBellicium  me, 
Deo  volente ,  conferam,  &  in  tranfitu  Geneva  de 
afledu  Dn.  Monteilleti,  &  de  quibusdam  aliis 
rebus  prolixe  tecum  conferam.  Vale  virclariffime 
cum  tuis  omnibus,quos  tecu  ex  animo  laluto.Ra- 
ptim  Coppetiadiacu  LcmaBnu4.FebruariiiSi4. 

Adenn. 


ei.sll 


57*  O  B  S  E  R  V  A  T.  C  H  I  R  U-  R-G  I  G.  _ 

Ad  .  fpematqne  opinionem  meara,omnjniJiquead-oif 

■  tH«d«nvirm>notikmat^»,mur»num  lbntianwpramreaevalcnteminveni.Cumver6 
_  ^  ^  truncominfpexiflemjosremonsantecamemai- 

Da.p.  PAULUM  OFFREDUM,  hucprominS^peri.  Qnadarecnmitenimfu- . 

'  pra  modum  aimuselleins  de  abfciiEonecogitarc 

Guilhelmm  Fabriciue  Hildinut  os  prominensabfcindere  vellem,  &  ferrum  juxta 

itertim  S.  p.  truncum  appoluiflem,  illud  jam  beneficio  natura  ~ 

MagnaliaDEi.eOamfiinomnibiisrebnsaDEO  reparammeflc,  primo  inmitum^a  cum  Istim 
creatisappareant,nGbiIilIjmeatquedodHfiimemi  cognovi:  quapropter  protinus  fententiammuta- 
Dn-OrmEDE  ,  inMedicinatamenpfaa:ipne&  vi,nequepuerHm,quifupramodumtimorepcr. 
lucnlenterquidemfefe  patefacere  ,  indiesexpc-  culfuserat,ulterius defetigare  volui.  Subftitiapud 
rior.  BellicioenimCoppetumadsgrum,  cujus  ipfumperdies  aliquot,  ac tjuzofliculaattrahnnii 
in  poftremis  meisad  te  litteris  mentionem  fed,re-  applicui ,  &  quotidie  qs  clementer  ex  unainalte^ 
diens,  cumnihilmagisexpefiarem.  quamcorpus  ram  partem  commovi,  atque  deduxi Sic  quarta 
ipfiusjamdudumterrz,animamverd  Deoconfe-  ■  die  poft  meumad*grumadventum,os  m^um 
Matamfuifle(quandoquidemprzterproftratio-  atque  integrum  ablque  dolore  &  ita  quidem  ex- 
nem,  StfummarnlabefeSationem virium, etiam  traxi, utneguttulaqnidem  fanguinisfequutafit. 

qui,utdivinusHiPPOCRATEsre-  Longitudinem  autem  atque  formam  hujus  offis' 
fle  docuit,»»orre/»pre»««CM»<,adcrant,(  pranse  hic  adumbrare  voluL  -  i  -  ^ 


perationem  enim ,  ut  in  prscedentibus  meis  ad  te 
fiteris  lcripfi,mufculi  vetsiis  coxam  retraheba  ntni^ 
itautosacarne ,  imoScabipfo  periollionildum 
^  conlpiceretur.  ,  - 

Pars  vero  offis  aB.  ulque  ad  G.  iu  ipfis  mufculis 
abicondita  remanferat,  donec  tandem  beneficio 
naturs  in  medio  fere  ipfius  femoris  feparatum  ef- 
fet.  C^odantemnaturaosfemorisperfcitafe- 
paraverir,  profeflb  admiratione  non  vacat,  inpri- 
misquia  dutiffimum  ac  lblidum,sger  vero  natura 
fupra  modum  imbecillis,  &  cum  prs  virium  pro- 

dicamenta  adlocum  iftum,;n  quo  osdecidit,nun- 
quam  pervenerint.  Ubi  iterum  divina  clemen- 
tiaatquepotentianotanda&celebrandaeft.  - 
<Ku  Sed  quasnam  putas  eflecauffas,  vir  clariffime, 

dtnu-  quod  ita  acarne,im6  &  perioftio  denudatum  fu- 
»»j5M.eritos  ?  Ego  quid  fentiam,paucisanneflam.  Mu  - 
fculosbeneficio  fibrarum  &  tendinum ,  &  perio- 
ftii,offibustenaciffirae  adhsrerc,lciunt  anatomi- 
cimon potuit  itaque  osacarnedenudari,nifiero- 
‘s&periqftiq.  Ceterum  etfilphacelus ia 


videre  licet,  quam  periculola  &  abfurda  fitopinJi 
atque  doflrina  eorum ,  qui  membrum  detnottuu  “2'»s 
in  ipfa  carneputridaabfcindendum  efle  docent.^ 

Tuam  vcrbjvirdiofliffime,  opinionem' atquelen-;liai«a,, 
tentiam  hae  de  re  libenter  intelligam. 

Nobilisille Germanus,  quififtulalachrymali 
laborat,  quid  agit?Ne  incifio  illa  a;  Chirurgis  pro- 
pofiu,  te  fuadente  fiat,  iterum  moneo:idque  pro-, 

^ant?  . 

enim  tempore  nuUumfincommodum  haedere 
lenfit ,  &  nonlblum  a  fifiulaiachrymaji,  verum,., 
etiam  ab  aliisincommodis  unoeodemq;  opereli-. 
berata  fuit.Hsc  raptim  &  inter  rnidtas  occupatid- . 

tenfes,quz  in  feribendis  literis  continuo  mihi  Ia-. 

anti&feftinanti  calamo  ignofeere  velis  ,  obni¬ 
xe  mgo.V ale  vir  nobiliffime  &  doaiffime,iteruq! 
vale&  sternum  vive  cum  tuis  omnibus ,  quos  te- 
cum  exanimo laluto.  Laulannz  ij. Martii  1614, 


fisfibris&pei 


n  longe  altius  circa  OS  femoris  radices 
fuas  fixilTe ,  &  os  a  perioftio  denuc^afie ,  ex  hac  hi- 
afraJr;f»ftoriaiucc  meridiana  clarius-apparet.  Ex  quibus 


OBSERVATIO  XCIL 
De  Gan^anaexintemptrie frigida,  & 
Jiccaorta, 


T  n  oc-f  NT  B- 1  iT  .IVI-  y  ..  '  u  itP: 

;tais,fi5inJ*gint2ciKitaaii5onujtfErati^ciinipa,  acJ»eoeyoki!|i*pj|nijiHmmilii4ab>uinfiii£:  ^hor  Oif.  :0i 

'annosaliqjiotnoilpfipod^^-,.  C^ia-  adieiamep.fingflteq.er^ameilusiianimunijma-'; 

graadeo  fe5£®dani<fiiiflK-^;:ijtaefpfflcrisijm-  gk^agjf^e.JBSH 

danamJ>jifiiuice<k«po|fcT“ctoannpi^:.r3rt02,qu?>4^<|qpSra4Bie.4^ftitefcij)toque; 
jnenfe  augHftot&j^  qu^danimqieflam.aqftu-  eft ogus  tuam debffibos  quo4nDnita pridtm  do-. 

potem perftofit.  Cumautemdoto^nuUufcn^o  .  nomaiimifilENoncBaraeeiamiaatofliatttpro-' 

'  minus  iocdmcfaSiofiipervemrcnt,  de  morbo  fuo^feabjfed  aureum  mififti  munas;ade6mihicHa- 
noBsfqueadeoipIicitHsfmtSa^emaaaopau-^rumacceptam.qaeeft.nonipluIfipropterifoati- 

de  ni^'e^e^t,&  ^^iena^evid^ntijiime  fefe  a  tanto  amico  proficifcitur.  Ab;  a^co^inquam,- 
patefeere-ccepit,  fenfimqucretfiisgenu  profer-  fincero,qaideme,qaamvisiminCTenti.tambonp. 
pfit.Ego  cum  quinta  Septembris  Moratum  ad  i-  rificd  mentionem  facit.  Sedquidpamcgorcpen— 
pfumacC^tds-dflemipetfan&cmsinipiamfu-  dere,autquanaminrcampKflim%Viir(0-:gi:aafica-  .j  , 
tam  ulqneipfaacelatum,&  "  P^^ra-non^deounterim  tamen  ftudium  o- 

frigiduu>&  iupra  mo~dum  iiccdmextenuatum^ue  mne  meum  atqu  e  ingenium,  ad  himianltatem  tu- 
reperi.DbiortanienriuBffs-aderafmequeabinitio  am  celebrandam  conferam,  tibiqae,fi  aliqua  in  re 
morbiadlBudufquetempasadfuerat:inquictudi-  gratificari  potero  ,  non  deero .  officio  meo, 
nes  fere  nuUs,  quapropter dormiebatpro  more:  Vix  credas  ,  quam  meexbilarantpratcjara  illaferi- 
appedtusTix depravatusfuit  ,  &Tixmutadoali-  ptatua.quaadfinemprffationislibrituidcoffi- 
qua  in  puHh  perfentiri  potuit.  Rogarunt  busproraittis,quasqueavidecxlp^q.FaxitDEUS 
tum  ipfe  'zger  ,  tum  ad  flantes  ,  uc  am-  Opt.-Max.utbrcviiacemyidercpoflint.Propter- 
putarem  crus  ,  fed  ipfprum  voluntati  parere  ea',qu®lb,yjrampliflime,ncfioaSjUtilla,quatot 
nolui.  Morbum  enim  penitus  inianabilem  laboribus  totque  curis  ac  vigiliis  concjepifti,qui- 
effejudicavijprimb,  quiamaximatotiuscorpoiis  que  &  tecum  natafunt,tecumquoq;moriantur. 
extenuatio  adetatdecudo,quiavirespropterzta-  Non  nobis, 'fed  Deo  &proximOnati(umus;nec 
tem&diutnmiutemdoloris,quototies,cumar-  malevolorumac  feeleratoruro,invidioforuinque 
thridite  vexaretur,excruciatus  fiaerat, minime  co-  hominum  ,  qui  (nefeio  quonam  Ipiritu  diabolicq- 
ffarent.  Tertio  ,  quia  calidum  innatum  Schu-  du&i^  leoninis  dentibus  aliorum  feripta  libenter 
midura  radieale.  propter  .  jam  dii3as  cauflasi  dilacerarent,  totumque,  utitadicara,  orbem  viris 
nonfolumlnparteeffe<3a  ,  yerumetiamintoto  probisorharenr,habendaeftratio:  fedclavusre- 
corporeabfumptum.Atmorbiexficcitate&.pe-  .  fius tependus cft.  Galenusfiiosquoquehabuit 
nuriaalimenfi,  Schumidi primigenii,  mpluri-  adverfarios, fuosqueantagoniftas habuit  Home- 
■  muminfinabiles  funt.  Quapropter convulfio a  rusjimo&SalvatornofterjEsus  Christus.  Sed 
,  veratro  ;  item  eaqua:poftardentesfebresfuper-  deflexeruntneapropoCto?minime.TuiuqaeVir 

'venitjtefteHiPPOCRATEilethaliseft.  e  amphUiipc,  audafter  quoque  perge,omnemque  • 

Pofl:  meum  abitumbarbitonlbreminconfiU—  cunaationemabjice:omnibus,fineomni  dubio,. 
nmvocarant>isfpretisomnibus,qiueegodeeirenr  probisviris ,  quibusgloria  Dei,utilitalqueproxi- 
tia  morbi  emolueram,  dede  eventu  prodixeram,  micordiefl;,remfaciesgratilfimam.  -  '' 

ipfis  perfuadebat,  affedfum  non  ufque  adedgra-  Caterum  cum  libellum  meum  decombuftio- 
yemefle,8c amputato  membroomniafalvaaffir-  nibns  tibigratum  acceptumque  fuifle  ,ipfiusque 

mabat.Ex  confenfaitaqueogri  8:  amicorum  CIUS,  leaionem,(utiliters  tu*.  Coloniam  admedato, 

,  abfeidit.  InipfaautemopcrationeKgrum  mi-  teftantur;lteobleaaflefciam,  intermittere  non 


ferventis  ple 


OBSERVATIO  XCIIL 
Degrtw]jimiquaitmcombufiune,qusdtm-  aquaadui 
quefilieijjimaeuratiotie.  pedis  pia 


O  B  S  E  R  V' A  T.  C  H  I  R  U  R  G  I  G. 


ckmentEMoipuSexpnrgaviTopicaliicfuenmt; 
niaconqueepidentiis  nondumfepairautrat,  an- 
gnentumfequensapficuB  .  .  .1 

'rngiia^  -  R.  C^Ecrad2|i.6.  • 

?"*'J**’  fiponis Veneti  albianafj.  ■  "  ' 

Mifceantarin  mortario, batq;  un^aentom  cum' 
oleo  roficeo  &  amjfgdalarom  dalcium. 

-  Deindetbticrari  ,^di,  imo  if^  gemifeqaens 


iminimmnherpeseSedens,  uojOTemcui- 
icnjusceat.t.obfciv.99.meroini,acaditJe. 

.Degraviffimoquodaniaclethalivat.  ’’ 


j, _  j  -  clethaSvii 

:in  puella  qna<tf,quathic  in  xenodochip  ob¬ 
iit ,  &  quanta  cum  mcilitatein  difleSioneca^- 
veris  ralvulam  iliam  ad  prindpiu  eoE  invenerim, . 
aEas  ad  telmbam  j  iinnc  enim  ne  epiftobeEmitea 
excedam^finem  iadam.Vale  Vir  ampElEme , 
ternum  vive.  Berna  I.  Maji  1S17. 


-  '  R.  Farina  hbrdd  Se 
■  fabarumanajvj. 

firinafeninis  fen^ad  I  j. 

cydoniommJiS.  ■ 
fcL  Se  radie.  Aldiaa 
:  MaIvapuIverirataana|j,R' 
e'  radie.  earcumapttlveri£|& 

““Si-"  .  ..... 

fautyn  recenm  guij. 


OBSERVATIO  xeiy. 
ex  combufiione  fuhens  urmemrii ' 
f^hioto  mim  ferecorfork  cerrifitur, 
demrth^iuiMdecimnaturit 
fitUficif. 

Ad  .  " 

VtnimyriflMuUpmumMijHedaUisjimHm 

Pulveresfeminisfonigraci  Secydoriiorum  pri-  EMANUELEM  URSTISIUM,  artium  libcrafe. 
moaquapariimcoqi^tur.quacuraitemmre-  EumMa^rum,  ' 

ftigeramtuerit ,  reE^ua  farina  &  pulveres  una'  ..  , 

cum  butyro  adjiciantur  ,  coquanturqueadeonfi-  '  ' 

ftentiamcataplafinatiscumfq.laaisvacdniitan-  -  Cuilhelmut  Tebriein*  HiUanus 
ddn  adrailceantur  viteUi  ovorum  numero  duoi  S.  P,  Z).  - 

appEceturqueeaEde,  '  :  .  - 

•  AbinidojUt impetumhumbrum^ qottxcor-  T^jftermenfbnj^utcitciterjprsfl^uflinieatque; 
pore defluebant, impedirem  (eratenim valde  ca^  J.d0iailEmeDn.Urflil!,binasadtedediEteras,,. 
cochymica)  defenfivum  fiipra  genu  appEcui ,  ac  In  prioribus,  ut  aerem  mutares.  Se  huc  adnosve- . 

im  propinavi,  nires,'horatuslum.'^odnu 


■  nec  non  corpus  femel  atque  ite  ^  ^  ... 

iimim»  His  pes  dies  aliquot  adhibitismedicament!s,etiafi  fitus  fCetus  mcutui ,  quem  atttemenles  duosfeU-  . 
J;”"'  nuUumadeflet  ulcus  profundum,  fedipfa  folum-'  dterhiceictraxi,incluli.An  verbliteras  acceperis,. 
mtfinit.  niodbep£dermisfeparata,tacopiosetamen(quod  mihi  non  con(lat.Poftmodnmca{nmnonvuIga- 
diligcnternotandnmi^us  album,aquale.ac  opti-'  rejh viderecontigit,quemtibi  communicarenom  - 
mumefiluereccepitiUtincredibilefit.Aufusenim  ‘ gravabor. 

^fiimafiirmare.  Se  ipfi  domeftici  teftes  funtocnla-  H«i,qui  fuitterriashujaamenfis,juyenis  qui- 

res,quotiescunq;affedhim  curavimus,  curavimus  damvi^tidrdter annorum atatjs,  cumnodir 
autemipfnmbisindie.plusqnamfemilibrampuris-  pnlveremtormentariumpararetjfibimetipfi  tor- 
in ijpfis linteaminibus &emplaftris repertam fuif-'  mentumeriribfummortaleqsparavitlntabnlaHl 
feridq;  permultos  dies  eontiriuafle :  Tandem  fen-  eninriigneamad  libras-ulque  quinquaginta  puU 
fimdiminntaquaotitateiUapuris.pauladmdefic-  veristdrinentaruiquinondumpenitusexficcatu^ 
mtaeftcurisdtautintrahebdomadasquinquecu-  irifperferat.  Verumeumineodcmconciavi,drc»' 
tationemhanccefeEdter,pleniiEme^ueabfolve-  horamquartam  maturinamqnietiiefettadidilfe^.  - 
rim.Interim  autem  dum  pusitacopioseeifluxit,  &  candelam intabulamipfim  ,  cuipulveremin- 
eataplalmateufiislumi  imoSeaEquibusinlods,  iperierat,pofuiflet,acpaulppofl:fdntiEaexcan-; 
veluti  in  pede.  Se  drea  talumuique  ad&iem  Cura-  ddain  pulverem  ceddiflet ,  protinus  itaincenlnt;. 
tionis.  ApplicurtamenSenonnulEsaliisinlocis  fuit,utpaitedpmusdiirumperet,flraminaquin- 
magishumidis.drcafinem  curatioffls.Enimenta  etiamIe&,inqnomilerillenudus}acebaiyncen- 
'  «Occantia, vcIuriunguemodeccriifla,deminio-  deret.Cnrpuscumicaelletinmedioflamie,accure,. . 
Oi/trvu.  &fimiEa.NonitapridemfilioluD.PiereeBouier-  ritipfiuslbdns  fqui ab  eodem  pulvere  graviter 
dvisLanlannenfis ,  decemmen^um  aetatis.cuiri-  quoqilsefus  eft)iscopiosealFusaaqua,ignem  ex- 
biaaquaferventecombuflafliit,eademmethodo  tinxit^ijerumq;exVulcaniAndbu5eripuit.Ni^: 
fdidterreftitui ,  ubiflmiEterpusfupramodum  hEpminustamendoioresacerbiflimiprosinns,ac, 
copipse  effluxit.  OeterumannOtationedignum  paula  poflviriu  quoq;proiiratiofuverveneruiit. 
eft,tantamrcopi3mpuris.cumnuUumaddret  ul-  Egoeilemdiedrdterhotamterriampomerfdj»-, 
cu$,perii>fosporoseflirafre:Exquibjsp^ien-  namaccerfitus,liomincminagonemortisi'nveni.  - 
um  &,quancum  meriipdnsfascdmeratabilla,pa£  Calor  nativus  cum  propter  vehementiam  flariiso 
-&^emi»-fimapradidsufurpna.Sienimhiciri^daappE-  tum  etiam  propter copioseafluEm aquam fli^- 
diffima adebcratcxtinaus,uttotucorpus(quod 
effluxiffet  t^led  inipla  patteafiedbrctenta  undiqueintumefaSumeiat)  ne  pedus,auc  veri-' 
''■mjquidemexdpio ,  fiigidiffimu— 


inipfisvafis8cmnfcnlisputrefaaa,Seactisreddi-  Iphaeelaturaqne effet.  PnlfusnnBusperdpipc^; 
tamatcria,inflamniatio,Secalorisnativiextinaio,  toiwta  utpaulopofteyitadilcederet.  ValeVir 
.  pneftan- 


W/:<>7.37tf  OBSERVAT.  ( 

.  travetat,  &  trajeSo  mafaib  obfiqno , 

ttanfr erfo  abdominis  ( ilUcfis  tamen  vilceribus 
internis}  fupetfidem  ofiEs  ilei  prope  os  iacrum 
perforavit,  ibidemquead  ip&n  cotem  remanfit. 
Altera  tamendieieria  Cbirorgo  fai3a  indlione 
cutis,  ^atofuit.  Abimtio,etfigraviffima 
lupervemrent  (ymptomata  nonnulla ,  vulnus  ta- 
meneregionehepadseriliens,  brevi  confblida- 
tumfuic,neqoeabeotemporeuEum  incommo¬ 
dum  segro  attulit.  Alterum  vero  ulcusin  ipla 
Ciperficieoffisilei,  etl!  Chirurgus  illud  ab  initio 
'  &  methodice ,  atea ,  qua  fieri  potuit,  diligentia 
cmaffet  &  oflicuia nonnulla  comminuta  exipfo 
/eatraxifTetjtandemq,  quoquead cicatricem  per-, 
duxiflef.  poft  annostamen  circiter  duos,  cum  ie- 
ger  febre,m3ximisquerigoribus  &  bubone  in  in- 
guinecorreptusfuilfct,  iterum  dolor  ingens,  in¬ 
flammatio  infignis,  atque  intumefa&io,  in  loco 
priorisvulneriscireafuperficiemoflis  ilei  porta 

gentiam,  uttumor  ille  paulo  ad  fuppurationem 
ppvenpit :  quo  rupto,  multum  puris  inde  efflu- 

ferebant .  a  Chirurgo  ablque  ulla  violentia  estra- 
Safuere:  aebreviiterum  confolidato  vulnere, 
arger  convaluit.  Ab  eo  tempore,  etfi  aliquoties 
iildemlymptomatibus  corriperetur  £Eger ,  &  di- 
yerlbrum,  &  quidem  in  artis  operibus  cxcrcita- 
tilsimorum  Medicorum  atque  Chirurgorum  cu¬ 
ris  fefe  lubriiitteret,  hadienus  tamen  nullus,  ut 
■fcrrnm&ignisadhiberetur,  imoneGuiFONius 
quidem,  excellentifsimus  atque  cxercitatifiimus 
illeChirurgusfualit.  Ante  menlctri ,  poftquam 
ulcus  denuo  plusquam  perannumintegrum  clau- 
fum  fuiflet,  ac  eisdem  ^mptomatibus  corripere. 
turtEger,tandemqueapertum  fuilTct  ulcuS',  nec 
non  multum  puriseflluxilreTjBelliciumlepntu- 

Ibftylo  exploratorio,  fragmentum  ofsis  in  imo 
vuhrerisftatim  inveni.  Quaproptcrluafi,utad- 
hibidsuniverfalibus,  ulcus  clementer  &  abfque 
dolore  dilataretur,  donecoflaconfracta,  &qui- 

hipoflent.^  Quid  vero  fa&rrus  fit,  &  an  confi- 
iio  meo  in  poftenim  obtemperaturus,  nefeio e- 
goenimpropterfeftinationem,  curationemifto 
in  loco,  afamilia  mearemoto,  fufeipere  non  po- 
tui.Demdeetiamfiprtedi<51alymptomotaperin- 
tervalla,  &  ut  plurimum  de  lecundo  in  lecundum 
annum  recurrant,  malmnquc  iterum  recrudelcat, 
&  oflicuia  ejiciantur ,  quiatamennon  ufqueadeb 
malum  hoc  ipfi  moleftum  eft,  &  ulcus  iterum  fa¬ 
cile  coalelcit,  non  magnopere  haede  re  lolicitus 
eftsger,  Eftprtstereavirrobuftilfimus,&opti- 
mo  corporis  habitu  pratditus,  morbisque  parum 
obnoxius. 

rUe  hifit-  Hxc  ineum  finem  adte  fcribo,utinde  vi- 
fiaw*  deas,mmaximisiliiscontridonibus,  &commi- 
i|,”^)^”’'nurionibosoirium,uta!ibifufiusmonftravi,poft 
filtftii.  multos  etiamannos  officula confiadta  exvulne- 
ribus  prorumpere,  ac  proinde  quam  incircum- 
ipeSe  Chirurgus  ille  circa  affectum  nobiliffimi 
viri  Dn.  Wallieru,proccflerit.  Uleautem ,  quo- 
modonunc  fehabeat,ut  ex  aobiliflimo  viroDn. 


CHIRURGI  G. 

Philippo  aSt^hiaco,Dnjn  Molondinsexpifla-  qu 
ri,  &  mature  adme  referibere  velis,  phuimini 

rogo.  Delireris  Dn.D.  D6ringii,qaarumin 
fuperioribasmeisadeiiteris  mentionem, fecine  ' 
fislblicitus,  illasenim  per  aliam  commoditatem 

mifi.  V3ievirclatiflimecumtuisomnibus,quoa 

fecum  ego  &  Coloniem  mea  peramanterfiiuu- 
mus.  LaufannziS.  Martiiidiq. 


OBSERVATIO  XGVIII. 

Ve  ufucorticum  at  horum,  toeo ferularum  ia 
fraSurisi>fsium,drMcommodisiBie 
fuh/equiais. 

COrtices  arborum  in  fradturis  ofliumlocofe-  . 

rularumin  ufum  quoque  receptas  effe ,  fei- 
nntPradlici.  Ego  vero  eas, obeauflas,  quas moa 
anne&am  .plane  improbo. 

Anno  isSy.NobilisquidaraChamveriacen- 
fis  ,C/Wcdf Co»>^enomine,exGermaniaredi-  ' 
ens ,  prope  Laufannam  ex  idtu  equi  fradluram 
tibite  cum  vulnere  contraxit.  Ego  accerfitus 
fradluramrepofiii,  tegrumq;  inledtica  ad  urbem 
conduxi:  ubi  cum  in  diverlbrio  ad  crucem  albam, 
perdies  aliquotpermanfifict,  utipfum  Cluime- 
riacuminSabaudiam  ad  ades  fuas  conducerem, 
petiit.  Porro  in  viatranfeundo  Romiliacuin 
Sabaudiat oppidum.  Empiricus  quidam  (quem  in 
o'flium  fradf  uris,  &  dislocationibus  repOnendis, 
adccelum  ufque  extollebat  vulgus)  at^oaddu- 

fti,  fuafu,  ne  dicam  julTu  segti,  loco  ferularum 
cottices  recentes  falicisapplicucram.  Solutis 
itaquefafeirs  prtelente  Empirico,  impreflio  qua¬ 
dam  in  parte  mufculofahaud  longd  a  poplite  con- 
'fpedta  fuit  :qua  vifa ,  arrogansille  Empiricus  (me 
Ob  juvenilCT  ztatem  in  hac  parte  Chirurgise  im- 
peritumlScinexpercumjudicans)  offa  illa  confra- 
fia  non  fatis  accurate  a  me  repofita  fuilTe,  inde 
colligit :  ac  agro  perluadere  ccepit.ut  de  novo  ti-  ' 
bia extereretur,  offaquecosfraaa,  &  fuislocis 
remotain  fitum  naturalem  reponerentur.  Evo, 
etiamfifraauram  pleniflime  reftitutam  effe,  ne- 
queeoin  loco ,  in  quo  Empiricus  fraSuramlibi 
imaginabatur,  unquam  os  male  affcdlufn  fnifle, 
fed  iroprefiionem  illam  atque  foveam  ratione 
corticumaccidiffe,  &tis  fciremiattamenquiade 
honore  atque  exiftimatiene  mea  agebatur,  fu- 
pramodumfuianxius.  Tandem  agrum&  ad- 
ftantes ,  ut  negotium  in  fequentem  diem  differ-' 
rent,  admonui,  hilce  addudtus  rationibus  ;  pri¬ 
mo  quiasger  defatigatus,  deindequoque,  quia 
operationes  nunquam  velpertino  tempore,  ni- 
fi  maxima  urgente  necefiitate  adminiftrandse. 
Opinioni  metecumclarifiimus,  ac  longe dO&if- 
fimus  VirDn.  Claudius  a  Verneto,  I.V.  Do- 
aor,Judexordinarius  Epifeopatus  Mauriacen- 
fis.  &  Advocatus  in  lupremo  Senatu  SabaUdite, 
tegri  Gener  (qui  eademdie  Cbamberiaco  locero 
fuo  obviam  venerat )  fublcripfilTet ,  &  ut  ope¬ 
ratio  in  fequemtem  diem  produceretur,  sger 


GUILHELMI  FABRICII 

HILDANI, 

IlluftriffMarchionisBadenfis&Hochbergen- 

fis  &c.  InclyKeitcmRcipublicseBernenlisMedico-Ghi- 


CENTURIA  QUINTA, 


Epiftolis  nonnullis  Virorum  Praeftantisfimo- 

ruHijnecnoDinftrunieniiSjab  Authorcinventis,illufttata. 
OBSERVATIO  I. 
DecalcuhperpalatumrejeSo. 

Viro  nobili  &  dc<aiffimo, 

,  Domino  D.  C  A  S  P  A  R  ,0  H  0,F  M  A  N  N  Q, 

inlnclytaAcademiaAltorfiana  Medicina  Profcflbrilongecele» 
berrimojamico  meo  fingukri, 

GUILHELMUS  FABRICIUS  HILDANUS, 


BUmanilTimas  tuas  jiteras  ,  Vir  fuafuDominiparentlsmeuacidulaspetiitsmdica- 
clariflime  &  doaffliine  ,  quas  vitenim,  ex  ventricdi imbecillioris,  continuas 

i6a4.admedcdifti,tandequin-  rem promanare.  Reverfaex acidulis, omni poft 
ta  hujus  accepi.  Hatcab  initio  tempore  optime fefe  habuit.  Septimana  demum 
fcribo,utlciascau(am.cutmatu-  proxime prKteritaao. Julii,  noftupoft primum 
riusnon  relpbnderiro.  MuU  fomnum  ,  motum  quendam  velutirei viventis,, 
tas  autem  obcaufat  eas  cum  voluptate  legi:  inpri-  circanafi  radicem  ,  velpauloinferius,  evidenter 
mis verbquodantiquam  noitramamicitiam,  olim  animadvertit.  Obftupuit  admodum,dubia  quid’ 
BaGlea:inchoatam,&fraautemporisvetutiobro-  hocraeflct,inquelcdfoereaaeVentumanxidex. 
letara,innovare  ftudes:demde  etiam, quod  cafum  Ipefiavit :  Et  ftatim  per  palatum  lapis  fele  Iponte 
illum  tam  rarum  tamq;  obfervatione  dignum,  de  fuainos  promovit.  Ejus  magnitudinis  &  forms, 
lapidevidelicetperpaktumrcjeao,inmemqriam  quam  rejeAa  infineracapitislequentefigurayi- 
nuhi revocas.  Scriplit  quidem  hic  de  rtante  debis,  (fibram Sg.magxitudinem&tpitlei per f a-' 
annum  ad meclaridimusSc doaiffimHsyir,Dn.  iiti»arefetli,videfe^xeBafigierttxxmeri>i,) 
JacoeusHagenjsach,  Baliieenlis,  MedicinaSc  Duras,afpef,  ex  cinereo  flavefccns .admodum 

Chirurgi?  Doctor,  UterasquinetiamfibiaDn.  fistidus.idquelineomnidolore.moleftia.fangui- 
UiRico  Rietmanno  ,  MedicinaDodore.lcri-  ne.aliisquelymptomadbus.  Ipfa  diecraftinaDn. 
ptas,a_dmemilit :  qu^m  apographumquidem  parentem meum.fratremfuum accedens, me pr?- 
retinui,fedutingenuefeear,  peneeffjuxithifto-  lente  ,  didiam  a<^y»!««>eju(queeircumftantias 
riagua:  ita  habet.  ^  ^  reccnfiiit,lapideraque  tota  &na  &  incolumis,mi- 


Decenniumjameft, 


CENTURIA  IV. 


oneoffis  ScartHa^umperforarepomifle:,  n™  . 

JatraCalTarianiiaijae.filTotamentub  t 
iodidojgeneratus  non  fuit.  * 

.  inipiapitEtereaCalvam  ,  videlicetincaTitati- 
,  qus/untinfaperciliorumregione  ,  inter 
«'^^juramqne  tabulam,  minime  quoque  generatum 
fuiCTciapidemhuncce  ,  fidem  fadtipSusmagni- 
pkiiiir,  tudo.  Cayitatesenimfiveforaminailla,utpluri- 
mum  tam  funt  erilia,  atque  angufta ,  'ut  quomo¬ 
do  lapidem,  qualem  depingit  D.  D.  RJetmannus, 
continere- polfint ,  nondum  videam,  lltplari- 
mum  inquam  ,  in  iliis  enim  qmbus  frons 


tra  orbitam  fuam  propenderet.  _ 

E  rupee  eflent.  Seddebis  ,-DEovolente,pi 


Poftquam'  enim  tuas  accepi  literas,  ut  plenilfimam 
haberem  cognitionem  harumcavitatum ,  crania 
aliquot  in  mufseo  meo  diflecui.  Vise  praterea  ex 
his  dviutibus  ad  nares  anguftz  funt  :■  Offa  quin- 
eriamprsec.pudin-adultis  ,  utieftmatronaI\.iet- 
mannin,  adcofolidaaclpiffa,  utaiapideminime 
dilataripoillint  ,  nifi  maxime  intervenerit  putre- 
do,&off[um  corruptio.  Atnihiltalc  inDorai- 
naR-ietmaniiin accidit  ,  ergbiniftis cavitatibus 
generatus  non  firit.  Deinde  fi  in  cavitatibus  i- 
■  itisgeneratusfuiffetlapisifte,  potiuspernaresi- 

■pfiim  excreviffft  zgra,quam  per  palatum ;  quam- 
visnon  negem ,  iplitm  etiam  expreedidlisforami- 
nibus&ilc  ad  palatum  pervenire  potuiffe  ,  prz.- 
ferdm  fi  illo  ipfo  tempore ,  quo  lapis  movebatur, 
&  adexdufionemfefe  parabat ,  zgraadrem  virili- 
veradfe  ,  uti  fitquotiefcunquemucumcircaos 
cribriforme  coUedtura  &  exficcatum  ,  ad  fauces 
attrahimus.  Ergo  nec  in  ipfis  cavitatibus  con- 

an^irecupis :  Eftillemuldplextinprimitau- 
tem  (verbis  Magni Bauhini  p.m.  Anatomicorum 
facile  principis  lib.j.  cap.fi.  utor)  fadd  funt  ob 
vocem,  qub  magis  canora  fitjfiquidem  in  lenibus 
&  qui  male  loquuntur  ,  non  repedantur.  Dein 

quo  is  aiteratus,ad  hos  linus  primum  deferatur,St 
inde  fenfim  ad  olfaSus  organa ,  &  ad  ter  '-—"* 
tranfeat,  illudque  alteret,  &  cerebrum  qt  ^ 
affefiumfit,  ad  flatum  naturalem  reducat ,  (utfi 
cerebro  nimis-humido  pomUm  ambr®  olT 
mus  ,mulco  &  ainbra  aer  calefatfcusnaribus  i 
hatur  ,  adfinushos defertur.)  Quarefepeodor 
naribusattradfusjinhis  finibus  permanens,perin- 
tegrum  diem  in  narium  fummitate  perlentitur. 
Sunt  qui  velint, a  materia  contenta,  quz  velati  o- 
leola efl,  foramen,  quodinoculiangulo majore 
eft,  tranleunte,  oculumhumectari ,  &  lubri¬ 
cum  reddi,  quo  ocylfime  moveatur.  HzcBau- 
hinus.  Cui  tamen  non  ubique  aftipulaturPe- 
Jrus  Pauyius  ,  Anatomicus  &  Botanicus  longe 

nem  habeat  in  vulneribus  frontis ,  Parzus  monet 
lib.5.cap.4. 

Maximura  przterea  halce  cavitates  cum  o- 
br».  culis  habere  confenfum  ,  olimHildensein  patria 

oblervavijhoc  modo.  Adolclcens  qoi  'am,Con- 
rad  in  der  Bech  nomine  ,  cuminduello  vulnus 
adfiniftrum  fupercilium  flyleto,  utvocant,acce- 
pilfet,  vulnusque  ab  initio  ex  arte  curatum  non 


rum.  Afbitrorautem,  flyleto  live  jragione  pri¬ 
ma  perforata  tabula  ,  fanguinem  in  cavitatem 
hanccedelapfum,ibidemqueputrefa(aumfuiir^ 
&  proinde  adnatam  tunicam  primo  ,  deindeper 
confenfiimtotumoculumquoque  infecifle.  Ma- 

Icapaciores  tiumeffe  ,  fidemfacinntforaminaexcavitatibus 


Porro  hiftoriailla  ,  quamAm 


bit,ii;i  memoriapi  mihi  revocat  calumquendam. 
obferyationedigniflimu,  de  puero  quoda  Hilde* 
nzin  patria ,  qui  poft  dolortincapitis  ,  vermem 
per  nares  excrevit,pr6cinusque  ab  omnibus  lym- 
ptomatibus  liberatus  fuit.  UttAmpiiflimusvk  . 
videre  poteritoblervat.mearum  centur.i.obfcr.8, 
Putasne, vermem  hunccein  cavitatibus  iflis  gene¬ 
ratum  fuiffe ,  Sc  cruciatus  holce capitisexcitaffe? 

/r.) 

-  Exhisapparet ,  vir  Amplilfime&dotflilfiaie, 
lapidem  Dom.R.ietmannin ,  nequeinter  Calva¬ 
riam  ,  nequeinterdoastabulas  cranii ,  heiceft, 

in  cavitatibus  illis  olfis  froiitis  generatum  fuifle. 
Qqoigiturinloco,  inquies,  fadta  fuit  concretio 
illa  !  Arbitror  ego  extra  Calvariam  ,  &  quidem 
ad  radicem  nafi,circa  os  EtHmoides,a  longo  terne 


pore  coHe 
lentam  & 


im  fuiffe  m 


1,  eamquetraSu  temporis  vi  caloris,  aconti- 
nuis  iflisdoloribus  capitis,  vigiliis,  Stinquietudi- 
nibus  Kcenfi,  &  fpecifica  quadam  facultate  exfits 
raram,  &  taCidem  iii  lapideiu  compaftam&inda- 
fuiffe.  R.em  autem  ita  fehabere  ,  arguit 
fatis  non  tantum  notabilis  circa  nafi  radicem  ob- 
ftrniftio ,  in  literis  Clarilfimiviri  Dom.D.Riet- 
orata  ,  verum  etiam  motqsille 
,  quemzgrapauloanteejcdrio- 
..  - radicem  nafi  ,  vel  paulo infe¬ 

rius  ,  evidenteranimadvertit ;  quemadmodum  ex 
przcedentiapogtapho  literarum  D.D.  Rietman. 
nividifti. 

Similis  vere  cafiis  hic  Bernz  accidit  hnoc  in 
modum.  Nobilisquidam  ex  Senatorioordine,',;,^-,^,, 
CXSP.SRUS  aGRAFFEttRiED  nomine,  cum  Anno >«. 


. o  &  grayiiEmo  dolare 

uupu..,,  qu.,r,ttiu,iem  partem  ad  luturamufque 
coronalem  &  dentes  molares  occupabat ,  labo- 
ralTct,  nec  ullis  remediis,  quantumvis  ex  arte,  & 
a  przftantilBmis  Medicis  prziiriptis  Stadhibi-- 
tis ,  cedere  vellet  doior ,  ita  etiam  ut  de  recupe¬ 
randa  valetudine  nulla  fere  fupereffet  lpcs,ac(;i- 
dittandem,  ut  quadam  noSe,  quu-m  poftingen- 
tes  cruciatus  ,  multasqUe  vigiliasparumperob- 
dormiviffetzger  ,fubitbintegramdeturbaret  fa¬ 
miliam,  &ica  quidem ,  ut  non  tantum  dqmefti- 


}8i  OBSERVAT.  CHIRURGI  e;  . 

p^Pj_d,veriuH^inTicimaccijrrerent,nihilaUacl'pu-  tam  av«ftr3Excellentiaenidm:&Iiberiter,C™Qj 
,  tantes,qa^ipfamjaa)jamnaturjE&tis&auram.  .inreerrayerinMneammatabofem^tiani.  ^ 
Qaandoquidemtantaeratfanciumangnftia,  acfi  MifHsemlibdlnmmeumdeprarfianriaAnato- 
aliquis laqueo  eas  ftrinjdflet.  In iftisporroan-  luiXjnuperGermanicoidiomateeacufimijnifidi- 
gnftiis.&luffocauomsmetUjCnmcbrpiBqaod-  flantia  loci  obftaret  Nonautemdoaisjfcdty. 
dam,  videlicettuberculum  durum  ,caftane*nia-  ronibusarris  ClururgKE,&  barbitonforibus  Icri-  - 
gnitudinis,ejuldemcolorisadfauces ScosdeddiC-  pfi,fi  foWaniplbsadhocftudium.veluticlavemSc 
fct.jUudqueexpuilTetager,  omnia  moxremife-  clavum  Medicina:  arripiendum  ,  perfuaderepoC- 
runt  lymptomata.  fera.  Valevir  Ampliflimcj  &fcUdter  vive  diu. 

TubercnIumautemhocce,exmateriadura,&  R.aptimBernaE8.Februarii,i6a5. 
veluri  cafeoputridiflImo,conftabat,&  membrana 


narium  :  ab  arthritide  tamen  mirum  in  modum 
jam  a  multisannis  vexatur.  ^  Non  dulrito  autem, 

ciletandcmincalculuminduruilsct :  Podagricos 

enim  ad  calculos  generandos  pronos  elsc  ,  nos  Np*' 

docet  experientia.  Qaod  autemmateriahscce  ^ 

calculi,  adbuccruda.ante  concodionem  &coa-  Jj  i 

gulationem,rcjcaa fuerit,  tumfcetoremlonge  j6I*II  M”  III 

gravilfimum.tumetiamquodvidnaspartescom- 
primere_t,&  proinde  natura  moleftaelTctjincaula 

pultrixexcitatafuit,&quodfibiadverfumacno- 

potiuspe_rfauces.quampernares:quaeaimnc?bis 

liusviadfaucesattrahimus,quampcrnaresextru- 

dimus. 

'  '  Czterum  locus  generationis  tamlapidisDo-  HW 

ttUnsRietraannin.quam  tuberculi  DonnaGraf- 
fenried,drcaosEthmpidesfuiire,apudmenul- 
lumeft  dubium.  Nafus  enim  circa  radicem  car- 
.  tilaginofuseft  :  cavernulas  quineciam  nonnullas 
habet,  utividereeftincranioqnodam,  qttodin 
Mu&omeordervo,  in  quo  finusautcavernula, 

qU2  nucem  avcUans  facile  excipere  poffet,  circa  — — — - 

nafi  radicem  &  verius  dextrum  latus  conlpidtur. 

Of/erwl*  Cartilagines prteterea,  quibusrcfertus  eftlocus  Varo cUusfimo atque dotlispmo 

ille  ,  corpori  duriulculo  fadle  cedunt  .  prz- 

lertim  li  accretio  fitlenlim.  Gblervavi  idAnno  .0n.GuiLH.ELMo  Fabricio  Hildano, 
160 J.innobiliquadam  virgine ,  cujus  fitmentio  Iliuftriffimor.  Dom.  Bernenlium  Medico-Chi-  ' 
obCn  centur.;.  cuiductusaurisprppterinnatum  rurgo  Exercitatiflimo  ,  Dii.  &  Amico  ob- 
fungumlcirrbolum  baudparumextenlusacdila-  lervando  '  - 

-tatusfuit.  Id  fi  inoffeduriulculoacciderat,quid  - 

nonfleretinlococartilaginofo?  CASPAKIIS  HOFMANNtIS 

Cur  autem  obftruSio  circa  radicem  nafi  in  ■  S.  0, 

matrona  Rietmannin  ,  poftexcretioncmcalcuU 

perftiterit,innobilivero  noftro  unacumtuber-  T  henti  t«as  ,  Vir  Clariffime  ^  reSe  accepi 
'  cu!oevanuerit,hincaccidiffemihividetur,vide-  X-ijamijaeadeoac^mefcojiidicioim  ,.«yi^uod 

licetquodinillamembrana,quainvolutusfuerat  fiire  euftem^rjmmodoiamni  laf  is  liat  detrimento  ' 
lapis, drcaosEchmoidcsremanferit,inHocvdb  optem politU  exctderef  otnerit  t  Defieadijfee- 
viro  cum  tuberculo  rejecta  fuerit,fid  &Cartilagi-  nim  per  nttres ,  af  ilUpftem  effe  ia  orisestptuitateta 
nes  a  calculo  rara  filum  naturalem,&  procul  du-  per  foramina  ila,per  tjtttre^iramtta,  noa  credam  t 
biovefsusosEthmoidesdepreflifuerunt,&ob-  etiam  nhVcredere  me  dixero.  Becavitatituss 
Urufiioni  narium  anEm  dederunt.  pta  fuat  inter titramijue calvaria  laminam  fuper 

Habes,  vir  clarilfime  &  dodifllme ,  de  hoc  octtlof,  ejaefote^per  otium  meditaris  aliquid  am-' 

"  cafufententianimeam  ,  quamtuotamenjudicio  piius  i  lnprimis autemcupiamaudireatcs  quid 
libenter  fubjicio  ,  Tuamque  Excellentiam  fub-  fentias  de  Fuchp  illo  experimento  s  cujus  memini 
mifserogo.ntfiquzforlanhacin  retamraratam-  etiam  Comm.  meisinlthro  deufuparttum.  Addas 
que abftrufa  minus  reaeameprqpofitafuerint,  aliquid, nigraveefe^deoffeillo,quodiacanibus(i 
pro  fua  tamenfaumanitateeaomnia  benignein-  felibus interjiiuouit cerebrum (geereieSum,cuie- 
terpretari,mequelibercmonerevelit ;  Cupioe-  nmbooeJllDehisl^Jlmilibusinceperaaoerecum 
-  "Semim 


3^6  OBSERVAT.  CHIRURGI  C.  ^ 

.  avide  aTe  ex^efio.  Qniacniaiobfervationem  Anno  1615.  Neoburgi  Helvecomm  ana 

illamCenmrizqaint®(qtisEnuncadcalcemfere  cnmCUriinmo&DoaunmoViro,Dn.Jolian.®^4, 

dedudla  eft^infererecapetem, libenter  quoque  JacoboCrafftio,qusurbisDoaoteMedicoOr-^5- 

Relponfum  Taum  adjuneerem.  Et  quoniam  dinario&  celeberrimo,  cpmpatre  meo  fnmnio 
in  turbulento  hoc  renimftam&ftrepituarmo-  ftudioobfervando, puerum oaeimem vidi,  qaj 
rum,Kteia:  me*forfanad  Tenon  pervenerunt,  catarafiaBifiniUri  oculi  in  iplb  utero  mattis  coa- 
eniterumapo^aphumhiftoriziftiusmattonz,  traxerat.  Materenimdumgravidaeflct.obia. 
Trichiafi,feupilorammiaioneIaborantis,adTe  tempelHvam  lachrymationem  cataraAa  sSe&i  j 

mitto.  Vivitillaetiamnunc3pudnos,&  quidem  fuerat.  Ex  quibus  iterum  videmus,  quamfortis  " 
prosetatelua  ( ap  '  - c  - j - e.: - .  . 


antehac  aliquoties  mtel  nos  de  maculis  aliisque  mitteremliteras,alias  plura.  ValeVirAmpliflhne,  | 
a£fcaibuscorporis,obimaginationempriegnan-  SccumTuis  omnibus  zternum quam  fciidffime  * 
tis  fcetuiadvenienlibu5,perliterasfaclafuitmen.  vive.R.aptimBernzHelvetioru,6Aepcerab.i62j.  f 
lio,  viliimeft.Hunc  exemplum  unuraatque  alte- - - -  ^ 


.  fiuvi 


OBSERVATIO  IV. 

AnaoiSoS.  cum  Aquiliam  adRhodanum  DeCerehronQupmefiBoyincaJaveriip.ta 
idam  vocatus  fuilTcm;  _  piiterratrepopt<k 


1  a ‘Generolo  quow.. 

'Puerulus  hydrocephalo  laborans  adduSus  mihi  AdPfzll2ntiflimum,Ampliffimamq;  Virum, 

fuit ,  quemadmodum  videfe  pptefis  Centur,  j.  Dn.  GOILHELMIIM  FABRICIUM  Hilda-  £i 
Oblervat-iy.  ErataUtemiUterdomefticosiftiuS  num,inclytzReipUbiiczBemenfisHdve.  ® 

.  ©eneroOi  Puella.undeCim  aut  duodecim  circiter  ■  tiorumMedico-Chirurgumordinarium  jp 
^Unorum  jetatis,  quas  obintempellivam  curioli-  _  digniliimum,  C»i 

'tatem,conlinubcircainfantulumhydroccphaii-  GeorOius  Faber  S.  P.  D. 

tam  verfabatur,&  caput trafiabal.  Hzccum  T^Erttr&^mdammmicem^i^ihtisniisdignKt 
poli  annos  aliquot  viro  nUpliflet ,  &  infantem  temfKrefeximhilmihifmcwnrit^fi^d 

hyi^rocephalo  laborante  enixafui{!et>poftmen-  ^^fi^^^odie,^p»>£iddeduSlionemftinerisNobUiJpmi 
fes  damum  fex capite  «irum  in  modum  accre- 

reente  >  &  pafoxyfinis  Epilepticis  per  intervalla  hu>»mHmerfodieadumfen'ef<rnmiiieie7»piHm, 
lupeiVenientibns,in  Confilium  egO  vocatus  fui. 


Cum icaqUeea,quafieripotuit, diligentia exma-  huccmti!iel>at>irpla»icriidum,mc<ifryiS,>iiiJli^ctiMm 
lreinveftigarem,qua:nampol!lt elfecaufamor-  !>i»i>xmm,fedelhiciins.^tnpar in li/M 

bi,  nullam  vero  fatis  Validam  reperitem ,  in  «en-  .flxe!is,>ie^fatem,dmsmultisf,  C^TuUihis  f 
'temVeniunt,quzCentur.3.0bfervat.i7.  dehy-  tdMiffioiilihus^ifiimj;t,iunj'mmag>ia'tidrmr»~‘’^ 
droccphalicopuero commemoravi.  'Exmatro-  Hoiu.  Q^tei  OmfiderMme  reverddigm$m»cfit 
na  itaque  perquiro,  annealiquando,  dumutero  ^«atuamad  mefememiambr^imUdfrifiri- 
geftaret,  puerum  illum  hydrocephalicum  io  me- 

moriamfibi  reVocaVerir?  Relpohdit,  fepiflunet  S>'i”‘‘>mrixte,’i/ariarxiBi]KiKetialinguariimperi- 
&  quidem  toto  gellationis  tempore  monftro-  'vir ,  Dn.  Philippus  a  Be 

. ■  ei-!, - .  .  faeimjueWecufirir ”  '  '  ' 


’eriidijiidk4're, 

|uadam  gri>fiifliiUt,atqiiioptima jpermda  efinissJis^fadU 


nali  ptScipuamfuiiTe  cauEm,  apud  me  nullum  ttlexdaSiCadiivrr^itdfiiiffeiiviJui^uiexvulnert 
elTedlibiUm,  Tibi  quid  videatur,  (ignifica.  Vixit  'cxphi  itifiiUo ,  Memfmm  ohieria.  -  iAnviribUi 
puerifle  infecundum  ulqueannum,  nili  mefal-  Sidfimiicis  dieiijtis Medici  ilhtdadfcribendionft, 
iit  memoria  ,  ex  variolis  8c  paroxylmis  Epilepticis  re"™  .r.r..  J.v.-. 

Superiori  fcculo  i  cu 

herniofa,  ex  nobiliflima  iamilia  Bernenii  uriun-  Cjcliemmisfi^xrii  nundinii  cmmhteexfpeSa^ 
da,  Cc&3,Sc  feliciter  curata  fuiflet,  depoft  men-  -Jntera^ene(i-felicitervale,efdme,rneauxere,£f 
fe  fex  a  curatione  puellum  progenuiflrt,  vulnus  piiibm,cumiuae^fiioimicisjimere^tiitm,in 
non  exiguum  in  inguine  «Entis  repertum  fuit;  mubciannoivive-  buham  FridhergetWitteritS» 
cujus  cicatrix.quamvEnunctrigelimum  annum  CdenSst/tprilisiAnnoiiiZ. 

5etatisprztergreirusfit,'etiamnuncapparec.  - - - -  i  ■  ■ '  •  ■  ^ 

Nonabfirailisefthiftoria.quamTurecen-  ■  OBSERVATIO  V. 

la  ad  Marcanm  Donatum ,  Efilefjia  in  virili  ttate  purata,  fiqum 


libr.ytdelicety.eap.j.degravidamonomachiam 
duorumobftrvante,  quzcnm  alterumabaltero  Viro  Affipliflimo  &  Doaiduno 
transfodi  videret,  admodum  perterrita  ,  digito  D.  LUDO  VICO  SCHMiD,  Sereniflimi 
oculorumpalpebrampetiiti&paulbpbftpuerum  Pr^ipis ac  Domini,  T 

mortuum,  cui  caput  transfoffum  erat ,  genm't.  OEOR.GmRIDERICI  ,  Matehionis  Baq» 

Hiltoriam  hancce  Clariflimus  &  DofiilEmus  denfis  &  HoMbergenlls,  &c.  Archiatro  di-  'if  ' 

D.  DanielDanielis,  DusburgiClivorumMedi-  gnBip,  Amico  lingulari,  •;| 

cus  ordinarius  &  celeberrimus,  tanqnamteftiso-  Gnilkebm^ahricius  Hildanus,S.P.J)i  i| 


cus  ordmanus  Bc  celeberrimus,  tanqnam  teftis  o- 
cularis,  anno  ifiii.  eodem  modo,ut  Tu  illam  de- 
Icribis  ,  mihi  retulit. 


■p  Pilepticns  mens  Tibinotus,  Vir  clarilEme,  ; 
A^Eutot  Scamicepiurimum  honorande, poft  ? 


:  .  CENTURIA  V.  .  '  isr 

fflcnmavobisrediram^miicamhabmtparoxy-  ClanJpnaatijKeexpariiTtt^mcT^ira,  ol 

5-  ^^^fedgra7iffimnm,&qaidemea  nooe.  Dn.  GUlLHEIMG  FABRiCIO  Hii^ano*: 
qnadoaiatnpervenimas.' :  Ab  eoteraporeapo-  IncIytsBermtnmlLeipiiblicsMedico-Chi- 

imateprsparato  humore  peccaate, aliquoties  rurgoordinariOjCoIIeggatqueFau- 

Ii«3"f^ipfam  pHofis  capitalibus  purgavi  Eieaoario  0 

^in^olfibas*trianguIaribasj  (anonnulliscan-  HIoftrilKmiPrincipisacDomiiii, 

topercinEpiiepfiaIaudaiis)coraacervi,  extra-  Dk.  GEORGU  FRIDERJCI  j  Macchioais 
aovifaTiUxaBetonicst&Salvi^,  cum  faccha-  Badenfis&Hochbergenfisj&c.  Archiater 
ro  ad  %»orisfiiaviutem,ufasfuit;  uti  quoque  S.  P.  D. 

Aqua  Anc-epileptica  ex  floribus  frivise^primulsE  ^  Ratilfintafuit de  EpiUpticisprapofierecuratti 
V^is.floribus Tilias, Pc£on!^,&Betoii!C2,cum  ^^tHa.cUrtJfme  P^ir^admepr&frriptaohferva^ 
SyrupodcPceoniadulcorata. Quibus  DeusOpti-  tio:tuaq^geminaacmethDdica,ipfoj^  t  "  ' 
.usMaximusitabenedixitjUtfperemipfumpri-  ffobataejMdei»nterhi curato.  Jntere& 


.utfperemipfu 


fumpn-  p/robataejusdefUntorbicu 


JmereaqHodnftper 


lie  qutforlan  tuis  auribus 
:»  Rufticusquidamprope  Mura 
>ago^e§crgn)pl/ 


natu  ntinor  Czrolo  Magnus,  Menfe  Majo,  qui 
decmiu  quanus  at  aris  erat ,  quutn jam  pedibus  fir¬ 
mis  incedere  reBus  ceepiffet,  repente  dolore  'oborte 
extendere  amplias  crura  renuebat, coaBuspra  dato¬ 
re  exclamabat.  Forisnihilpraternaturamcerne- 
baturiprarermaculamcaruleam^quaPrincipiMa- 
triy  ^  vocato  Medico  ac  Chirurgis  perfuadebat, 


n,  adeo  hifce 


effluxerint  ,&  vifus  amifllisfueri 


trusMalungsno - -  ^ 

pfia  laborans.  Empiricum  in  confiiium 
ctt;  ciim  jam  adquadragefimumahnun 
appropinquaret.  Datur  ipii  Medicamentum,  per  mism  funiomenje Stargardia  mijfus,vidicrusftnt~ 
fdperioralimul  &  inferiora  maxima  cumviolcn-  flruminaquali,  duro  tHmoreJividis  corruleis,pur- 
tiapurgans.  Hujus  beneficio  quidem^Epile-  puretsmaculuadmodumdeformeycujusarttcultad 
pfia ,  etiam  contra  mentem  Hippocratis  !ib.  i.  a-  malleolos  &  genu  pra  dolore  agre  extendebantur, 
phor.  4i.  liberatus  fuit :  fed  mox  fequuta  obftru-  *Dexterairem  tibia  non  magis  ad  motum  apta ,  ca- 
^one  Nervorum  opticorpm,  vifum  plane  ami-  terum  extenuata  exijlebat  •,  palati  anterior  pars 
fiu  Vixit  per  annos  quatuor ,  vifus  tamen  recu-  quoq^lividji ,  atro  fanguine  referta,  tumefiebat  ;/e- 
perari  non  potuit.  ^  briculaquinetiamlenta  alternis  diebus  in'valefiens 

OipTV.lL  AliusquidamrufticusineodempagOj^ang  acceffit,qudDiarrh£avarii  crajfi  ac  lenti  humoris 
nomine,  cum  a  multis  annis  Epilepfi»  comitabafur.BgoScorbutumejfejudicavi, aliisque 
obnoxius  fuiflec,  &  circiter  annum  vigefimum  perfuafi ,  meamqjfententiam  curatio  huic  morbo 
astatis,  ab  eodem  Empirico  potiunculam  cum  conveniens>felicicumfuccejfu  Dei  beneficio  adhibi- 
violentiapurgantemrumpfiircc,amorboquoquc  ta y  veram  efie  demonfiravit.  QuaVi  '' 

Uberatus  fuit,  fed  parum  feliciter.  Non  diu  e-  Generoftjfimi  pueri  corpore  origo  m  ’ 
nim  poft  humores  peccantes  tam  copiosi  ad  ocu-  locis  infueti ,  adeoq^  inauditi ,  fiatu 
Ium  dextrum  decubuerunt,  ut  exorta  inflamma-  absteperotiumperdifieredefidero  :^eumOpt.A£ 

uicut alter  ^filepiadea fartu teBumconfervet.  Vale.  Exem- 
wutuiii  wtu.u»  ,  «..j»oties  etiam  plar  EpifiolaclarifimiririDn.D-StigeliicrasSe- 

praeteritis  diebus  medicamenta  pr^fcriplL  Per-  reniffimoPrincipiyVolenteDeOytradam:  lique  de 
aidofumitaque  eft  cito  curare,  nifi  idturoquo-  s.  C.voluntatefaciamcrrtiorem.  Iterumoptime 
quefiat.  Quapropter  prudenter  monet  Hippo-  >vale.  DurlaciCal,OBobr.^nnoi6ii. 

crates  Ub.  i.  aphor.  ii.  concoSa  medicanda  at-  ......  - — — - - - ■  ■  ■ 

que  movenda  efle,  non  cruda.  Crudusenim  hu-  Viro  ClarilTimo  atque  DodilTimo  s 

mor,additButinuS,  obcra{fitiem& frigiditatem  Dno.  LlIDOVICO  SCHMID, 
eft  tardi  motus.,  nec  Pharmaco  obedit;  iind^  ex  Screnifflmi  Principis  ac  Domini, 

commotione lymptomata prava  fequuntur,  t 
tb  certe  deteriora,  quanto  pharmacum  eft  in 

trahendo  generofius  ,  St  humor  ob  majorem  d^nijfimo. 

craffitieminreluaandovalidior,  aut  magis  fixus,  .  Gllilhelmus  ftbricius  Hildanus, 

&  inviis  anguftioribus.  Ante  diesaliquot  lite-  S.  P.  D. 

de  ftatu  patrislonge  milerrimo  ad  me 
doftiflime,  feutor  &  amice  as- 
de  jdolorcmcruciatumquema- 

’  vifcera  dies  nodesque  ad  fufpiria  commovent. 
Ah  fliilereatur  Deus  Ecclefias  Cii£  afflidilTima?  / 
Ah  illam  hoc  exulccratiffimo  &  fteleratillimo 
feculo,  inter  tot  miferias  Spiritu  fuo fando  illu¬ 
minet,  conftantia  &  perleverantia  adornet; 
Quod  &  fadurum  ipfiim,nec  ftios  unquam  dere- 
iidurum ,  conftanter  credo.  Mittit  nonnun- 


Ohr  j.  qaamMeicasfingvrinem, non  nt ager p^eat,  xaBmrjininmevd&ltemTOo&difficnlterjiro-Qt^ 

i^ut  auta  futuro  morbo  prafcrvari,  antapta-  vmire  >  tum  hic ,  tum  edam  Laufinua.  Pater-  ^ 
fom  curari  poffit:  ita  fiimmus  Archiater  niad ,  ahisque  in  locis  in  Helvetia  alijuories,  non 
nofterhodiemamileriamateriamTiriofamjqna  fine  admirarione  vidi  ;  edam  fupetioti atftate. 
animas  noftras  veneno^  lua  qualitate  contami-  Etiamfi  enim  &  egoraet,  &  collega  meus  Du. 
nat,  vultadimere& evacuare,  ne  in  atemum  Dofior  Rex,  in  horto  fiio  fummamadhihued- 
cummundo*moriamur.  Quemadmodum  ita-  mus  diligentiam:  attamen  ex  l^ineifto,. quod 
que  nauta,  utquidam-inquit ,  undas  allllientes  Durlachio  mecum  attuleram  ,  ne  plantula  qui*' 
negligit,  manum  inclavo,  oculos  vero  in  aftris  dem  nohis  provenit.  jUteratoitaqueaerepro. 
habet:  fienosoportet,  quodbeneagimus.agc-  pteradventummilitumextegionibusmaridmis, 
re,  &  mentem  ad  Deum  referre:  qui  tandem  na-  facilelabes  aliqua  tenello  atque  delicatulo  ilH 
viculamnoftramadportuiiroptatumconducet,  puero  imprimi  potuit.  Secundo  etfi  in  vifins 
omnesque  tribuladones  noftras  in  noftram  lalu-  raripne  circa  illuftrpn  infentem  nihil  peccatum 
tem convertet.  fuilTc  videatur:  fcimus  tamen,  prasgnantes  et¬ 

iam  magnates,  non  raro  depravato  appedtu  & 
Dtpum  Csterum  quz  de  lUuftri  puero  Scorbuto  picato  affeSu  a^gi,  &plerumquecibisedam 
utnazti  laborante  feribis,  admiratione  profeSo  non  advetlilfimis  ventriculum  gravare.  ,  Cum  nutri- 
'vacant.  C^snam  autem  iniplb  fuerit  caufla,  cibus  fepifllme  propter  menfiumretendonem, 
morbi ,  etfi  mihi ,  qui  abfens  fum ,  non  fadie  per-  idem  advenifle  memini.  Accedit  &  alia  caufa, 
ferutari  licet :  qui  tamen  ita  vis,  dicam  paucis,  qusprjEterprKdidtas,temperamem(rm&.crafitt  '  ' 
quidfendam.  Oritur  Scorbutus  aut  ex  aeris  vifcerumPrincipisIUullriflimK,  praferdmiienis. 
ambiends&  regionisnamra  atquedilpofitione, '  immumre,  ipfiusqiie  aSiones  depravarepotuitt 

poris  confiitudone.  Quk omnia  taliS efle de-  St , hujusmodi  pathemata animi,  quibus  Priod- 
bent,  utexindehamorcra(rus,crudus,frigidus,  pcmiiluftriffimamtoto  tempore geftationis u^ 

&  foetulentus,  live  is  fit  melancholicus,  fivecum  ri,  tum  propter  ftatum  longe  turbuIendUirnuVu 
pituita  mixtus,  circa  vifcera  nutridonis  pro-  St  miferrimumpatri*,  tum  edam  propteradvef- 
creari ,  atque  exinde  in  omnes  corporis  partes  lam valetudinem  &  obitumPrincipisnoltrs,piE 
pervenasdefluerepoflit.  hnbeciilitasiienis.ipfi-  memoris ,  affeflara  fuilTe  fdo.  Hscomiiiafa-  ,  '  ■ 
usque  depravaa  fundio.hic  quoque  requiritur,  cile  ininlantem,  cuminiplb  utero  matcrno,tum 
Per  lienis  enim  affectum  prster  naturam, inquit  etiam  poltquam  in  lucem  editus  fiiit,  redunda- 
DodtilTimusHorftiuslib.deScorbutOjcrudiores  re, ipfiusque conftitudonem  depravare;  mate- 
chjilipartesafanguificaiionejecorisnonavertan-  riamquinedam  ad  hunc  morbum  procreandum 
tur:  unde  primo  fanguis  in  venis  jecoris  &  lienis  aptam  procreare  potuiffe,  mihi  videtur  :  Salvo 
depravatur  ,  aliens  materis  commiltione:  de-  tamen  Tuo  judicio, 
inde  jecoris hsmatofis impeditur,  ra'done  obje- 

fii  minusreiSedilpofiti,  quatenus  chylusobls-  Porro  antequam  finem  fadam  ,  Oblerva-  Olfmii. 
fionem  lienis  juftomodo  non  depuratur.  Porro  tiunculam  de  conturaaciahujusafFeausafc-riber.*  *"'**• 
aeremveftruminmorbumhuncceprocreandum  remihivifumfuir.  Circaannumifgj. cum  a-"' 
haacnushauddilpofitumfuiffe,  latlcio.  Fuite-  pud  prsllandflimum  Virum,  Dn-XlofmamSlo- 
^  nim  purus  acfaluberriraus.  Qiiia  tamen  turbu-  tanum,IlluftriffimiPrincipismeiGailhelmi,Ju- 

lendffimo atque corruptiflimo  hocce  tempore,  liacenfium,  CUvenfium,  &  Montenfium  Ducis 
propter  concurfumScconfluxum  aliarum  natio-  Chirurgo-Medicumlongeexccllentilfimu,  Chi- 
num,  etiam  ex  plagis  illis  Septentrionalibus  &  rurgis  lludio  operam  darem,  virginem  oflode- 
maridmis ,  in  quibus  Scorbutus  cll  frequendfli-  cim  annorum  statis;  &  domcllicam  dofliflimi  & 
mus  ,etiammores  &  ingenia  hominum  inGcr-  conlultilfimiViri,Dn.N.Renderi,J.lI.Liccntiad, 
mania ,  proh  dolor ,  turbantur  &  corrumpun-  ejusdemque  Principis  Confiliarii  Prud'entiflimi 
j  tur;  quis  negabit,  aerem  quoque  aliquo  mo-  curandam  habuimus.  Laboravit  illa  vulnere  iri 

tuuVnt-  ’“<l“'"ari,  mutari,  &  proinde  morbum  vel-  ip&  furadextra,  fi  refierccordor,  ex  morfii  ca- 
ut  qiti-  udpercontagiumadincolaspropagaripofTelEo-  nisconcrafio.  Illudcumnulia artenullaquein- 
vuitia  dem  modo  olim  dirailla lues  Venerea  ex  infula  duftriacurarepotuifletSIotanus,  infcedumat- 
Eunftm  quadam  anriquisincognitaCubifi-equcntiflima  que  contumaciflimum  ulcus  tandem  degene- 
eft)  perHilpanos,  ut  Johannes  Manarduslib.  ravit;  cum  maculis  quibusdam  lividis  pertotum 
•  y.Epift.  a.  &  alii  teftantur,  primuin  in  Italiam  corpusdifperfis,aliisquefignisScorbuti.Hsccum 
deportata  fiiit.  Quum  vero  anno  1 454.  Caro-  vidiflet  SIotanns .  &  cnradonem  Scorbuti  adhi- 
InsVin.  Francorum  Rex  ingentem  exercitum  huiflet,  brevi  &  ab  ulcere  &  a  Scorbuto  feliciter 
in-Italiam  duceret,  urbemque  Neapolim  occu-  curata  fuit.  His  vale  Virampliffime,8e  cum  tuis 
pairetj&  victor  ad  fiios  rediiflW,  illalues  omnibus,  quos  tecum  ego  &  uxor  rneaperaman-  •  - 
ad  Gallos  Germanosque  quoque  propagata  fuit,  ter  lalutamus  ,  sternum  quam  felfciffime  vivei-  ^ 
niihi  aliquodes  in  mentem  venere  ,  tum  Sereniffimum  Principem  nolirum,  fi  opportune  ‘ 

'  fuperiori  VereCochleariam  (qus  haSenus,  ut  id  fieri  poterit,  meisverbisqusfodemifiefiluta; 

ex  veftradbus  intellexi,  folum  vellrum  refpuit )  uti  etiam  reliquos  amicos.  Filius  meus  minor 
apud  vos  in  hono  SerenUfimi  Principis  nqllri,  natufatis  bene  habet;  Laus  fit  DEO,  Tuamque 

ilis  in  lods,  qui  Scotbudca  paflioncrion  ve-  tucumantemenfem exitinerefuoreverfuseflet. 


CENTURI.A  V.  389 

-erpaocos  £ltem<Ees  moramapadme  traxif:  Jtiiio,rnffidcnjusdOTNic.Biewer,  radirio.nis 
^ftca  BaCtani  pro&auseft :  ubi  forfin  hac  hye-  SoiodurenGs  pago  BietzvvTl  oriundi  filius  Jdhan- 
me  commorabitur.  Vale  iterum  Scmillies.  nes.joSo  circi^aonorumstatisjcumeaatbo- 
lUptim  Bcms.aS.Oaofaris  I6z2.  reintetram  cecidiiret,&  caput  ad  concurfum  at- 

- ^ - ^ - que  connexionemfutura^cumLambdoid^ea,tri-• 

OBSER-VATIO  VI  businlbdsvulneraflet  (fine  cranii  tamenlsfio- 

ParJjticus  ex  »/«  hdaei  in  Lethirgvm  ne)  coafeftim  cibum  indigeftum  evomuit,  &  lo- 

incidit.  quelamintelleaumqueiraamifit,  utvelurimor- 

VTObilicuidam  fexagenario.mihicognito,  Pa-  tuus  ad  zdes  paternas  deportatus  fuerit,  &  in  eo- 
'  ]Nralyficrutumlaboranti,cumaMedicoquo-  dem  flatu  perdiesallquotpermanfent,  cumvo- 
dam  folide-dodo,  &  inprarilonge  ver&tiffimo  mitu  a(rtduoeorumomnmm,quaingerebat.Ad- 
(pracmiffis  tamen  qus  promittenda )  baincum  vocatur  barbiconfor  ex  vicino  oppido  Bicl,  qui 
cxberbis&  floribus  calidis,  veluti  Betonica  jpri-  cum  vulnerum  curam  tantummodo  haberet ,  & 
mula  Veris ,  Rofmarino ,  Salvia ,  Majorana ,  La-  univerfalia  negiigeret ;  ea  tamen  intra  hebdoma- 
vendula,  foliis  Lauri,  Iva  Arthetica,  Origano,  dastrescicatriceobduxit:  Ab  inmo  fymptoma- 
atanis  Juniperi  &  fimilibus  in  vino  coois,  ta,  veluti  febris,, naufca,  vomitus,  fuerunt  gra- 
prsfcriptum  eflct.eoquealiquotiesufusfuiiret,  viflima;  cum  autem  pofi:  dies  aliquot  remiliflent, 
in  Lethargum  incidit,  in  coque  placide  obdor-  &  menti  reftitutus  eflerager ,  comptrrum  cft, 
mivit.  Ex  quibus  perfpicnum  fit,  aliquandiu  ipfumvifuplanddeftitutumcirc;  quapropteray. 
medicamentum  a'  Medico  rcSe  prselcriptum  &  Augufti  pater  ad  me  adduxit  pueram  ,  opemque 
adhibitum,  a  natura  propter  caufas  internas  &  meam  imploravit.  Oculi .  quantum  oculi  hu- 
quidemabfconditas.invenenum  converti.  mani  per  externaminfpeaionemdifcerncrepos- 

_ _ _ fiint,absqueomnifefione  conipiciuntur :  quam- 

OBSER.VATIO  VII.  obrem  parenti  fignificayi,  vitium  in  nervis  opti- 

De  Pardjfi  crurum  ex  Gibba  orta,  ciselfe,  eosque  propter  maximam  concuflionem 

PUEUaqusdam  duodecim  annorum  aetatis,  cerebri.&agitationcmhumoruminipfocqnten- 
ex  nobili  familia  Beriicnfi  orta,  per  annos  ali-  torum  vifeida  aliqua  materia  obftrudos  fuiffe. 
quotgibbo  metaphreni  laboraverat.  Circa.de-  Confuiiii,  ut  purgaro  fatis  corpore,  &  applicatis 
cimum  annum  aetatis  gibbusille ,  qui  permagnus  cucurbituhs,  Setaceum  nuchaadhiberetut.  B.e- 
eraticumdolerecoepiflet;  &  mater,  qusvidua,  .duxi  puerum  domum,  ut  cum  uxore&amicisfuis, 
Bon Medicos  rationales,  !edagyrtas,.circumfp-  hacdereconlulerepoilit.  Anreverfurusfit.i- 
raneos,  &  incantatores  adhibuiffet.paulatimgra-  gnoro.  Ego,  ut  ingenue  fatear,  de  recupera- 
vilTimusfecutuseftaffcaus.  .MepfeenimMajo,  tione  vifus  parum  Ipero.  Materiam  enim  illam 
anni  i5si. ,  Materia  illacirca  gibbum  colleiSaad  vilcidam  circa  nervos  opticos confluxam,  quam 
nervosGrurumpau!atimdcfiuente,dolorquidem  abinitio,  dum  adhuc  erat  in  motu ,  ex  capite  e- 
circagibbum  remifit,  fed crura  refoluta fuerunt.  diiccre,autad  aliaspartesretraherecoiiveniebat, 
Epo  poft  menfes  aliquot  accerfitus  quidem  fui  j  -nunc  itaconcrevifle,  ut  non  amplius  luo  loco  a- 
&ea,qu2recenfui,annotavi:quumvcrq  dein-  moveri poflit , haud  dubito.  Libenter  tamen 
tegra  valetudine  recuperanda  nihil  certi  promit-  hac  de  re  mentem  tuam ,  &  an  fimile  quid  in  pra- 
terevellem.necpolTemi&matertentativamfut  'xitibiyidcrecontigerit,  intelligam.  -  Hiecpro- 
dicitur)curationem,methodicam tamen, relpue-  ptereaferibo, quiaTererum rararum ftudiofum 
ret,manum  adhibere  nolui,  nec  quiddam  ex  arte  'eflefeio.  Vale  Vir  Clariflime,  Dodtiffirae,  & 
drcaaffefiumtcntatumfuit.  Videanttyrones,  Fabricium, qulTuuseft.amareperge.  Raptim 
ne  dolorem,  inquacunquepartecorporisisfue-  BcrnEi.ScptembrisAnnoifca. 
rit,  negligant:  femperenim  aliquid  mali  pra-  - - 


ClatiffimoViro, 

Dno.  GUILHELMO  FABRICIO,  Medi¬ 
co -Chirurgo  apud  Bernenfes  cele- 


OBSERVATIO  VllL 
Degravijpmn  commotione  cerebri ,  ^  exinde 

vifasdcferditioHe  fequuu.  ‘Petrus BUadinm ,  M-P). 

■■■roArapiiflimoatqueDoiaiillmo 


Cn. 'PETRO  BLANDINO,  apudGe-  ' 

nevenfes  Medicina  Dodorilonge'  celeber-  mihigjaufHire.^ueudeVen^saccLiuihere, 

nmo.Amicoraeofingulari,  PABRIC/ ehoriffime.  Ouihusmveumergame u. 

Gmihelmm  Fabricius  HiMattUs/  tau  ulteriis  d^nT^i,  ’ 

S.  P.D.  . 

^^Kte  paucos  dies,  vir  Clariflime,  Fautor  &  vexaharisfumorem  ’ 

quihas Tibi  traditurus  eft,  literasL  Tefcfipfi.  cmimusex/rimoeurHmirnmtuperculluscaHdio, 
Isverb,  cum  propter  cetras  caulas  iter  fuum  ^oddehinii^ii,til>ie.i!imitusgretp.lordeSmua- 
tetardaret ,  &  proinde  tempus  feribendi  mihi  fu-  teprifiindrecuperatu.  Hiftoriam  oodeperleei.per- 
pereffet.fingulare  quid  de  concuflione  cerebri  doaan.^accurata,tamcaufarS,^udmremediorS 
Kcum  communicare  libuit.  Superiori  inenfe  fiiieinmfiigatio.f^erumjiijuidem  dmpoii/pmum 


'Wi 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 


r!jitirai,V7uim,iinipiidjimilt  mihi infraxi^  ohfrxaionmne-, 


m,qut»mft4de'cfxbitih4eQ, 


id«[i^mt?^erxm,iadeeai«er!temmea  infaneiSedibcamprefionc. 

tdifaciUmefatixKtxr.  s7fiemmAm^^ 


ustJWidicosfiin  csnfef,  rigimmidftri  mn  foSivideatur ,qma fefxrmm 
nmprincifiitmejft,  hinc fit,  oriumttri  Interea conmHzntur  medie  vehit  itine- 
sdanmr-.Cafm  rejkprt  ejf!sj^hineidiefellam,anteq«im  calvaria 


Cumi^tmetptda 
«teetafe.c 

enimah altoin capiet,  haadfetaitnencteii  ,  „ 

^uadteenarratafmtfpmptemata;  Etfienimdy,-  harentiamaat intercalationem, antqmd alter al- 
plici  memirrana  terebram  araiincranu,  contineo.  ter«mconfcendat,  redperomitmodam  Kmeneme!r 

velhar,unde fit fenfiatem  obtenebratio,  ociiLionis  tomes  Scriptoresviderelteetrationes,ijuas  hic  af- 
lplendet,natKraemmSpiritiuvifiviioneif«nt,at  ferre  extraremejfet;  IcafaSumfiait,  obfaUtam 
ex  eoram  friBione  paulo  fortiori  dignofcere  licet  ■,  o-  eam  commotionem  &  concaj/ionem  cerebri ,  mfa- 
mnidingjrumvertividemarexfpiritmmcommo-  cillimecomprimipomerint;.  Cm^aUaopitulatar, 
tioneifi- eorundem  attritione,  hihcpariter  oboritur  foBam  fiiifie  eerum  condenfatioxem  obmateriam 
vomitusafumptorum  dr  contentorum,afumendo-  vaperofam&crafam,  obortam  ex  caafa  previa, 
rum  naujea ,  quian.ervoja  nervofis  generis  cornmu-  quavi  attenuata ,  mollia  ejufimdicorporafacillimi 

-  '  .  ■,obJexta  conjugationis  ner-  innaderepotuif,Hisfianneaaturferfandrahfcef-. 

Jus,exmale  curatainfiammatione,quafecutafmt 

_ _  mi-,  Enchymofin  ,mn  videtur  foTe  abfonum.  Perum 

rum ,  fi  pro  mertuo  ad  tempus  habitus  fuerit  rufii-  quid  de  prognofiico fentiam  breviter  dicam-,  Anceps 
cus,  cujus  efi  hifieria  dr  eb  violentior  judicatur  certe  (fi  dubium  efi -,  Interimnolim  plane  de  jje  de- 
cafus,  ob  diuturnitatem  fymptomatum.Vtemm  ed  cidert,fiquidem fit  juvenis,  btfidiligenscura, cum 
comfwejfosfuijfe ventriculos  cerebri,  fi ad-nervorie  a^ridiiigentiaoperemsdierumadhibeatur,pofefie- 
- • - -—iivaporofificrafiiaffiu-  ri,  'ut  vi  naturadifcuffa  rnateria,fi  ai^ocalSre 


■fi,  cujusprafentia,  libernon  erat  jpi-  cerebri,  dentio  nervi  fii: 

Ttiuum  animalium  tam  in  partes  motivas,  quam  Quare  qua  a  teprop,^ 
fenfivitasinfiuXus,nec  mirari  convenit,  haccon-  thodo,  valde  approbo,  pecuJiaris  namque  erttpur. 
tigijfeilkfo cranio, fiquidemfiminoridecaufavir  gatio-.  ( quauttnam  in  principio  cum Penqfeaione 
dearaus  pleris^  hoc  evenire,  fi  modo  aliqualtter  la-  fuijfet  adminifirata  )  ad  humorum faburram  eva¬ 
dantur  ,  ut  fit  in  iis,  qui  pugnis  contendunt ,  aut  alia  cuandam  -,  Ex  ufu futtera  fiunt  cucurbitula  ,revul- 
de  caufacaputinopinaioladum;  InnUit  fihaccopi-  fionis  ergo,  qua  fi fapius fine  fcarificatione  admove¬ 
tis  pars  afi^ella,  ad  connexionem  nempe  reBa  futura  rentur,fummi  ejfent  ufus.  Betaceum  fuas  hic 
cum  Lambdoidaa  (etfinon  fcribas  aitVulnus  ad  virespariter  edit, derivantis  officio  fungens:  Ve- 

liceat ,barbitonfaremmale  ejufmodivulntracuraf-  cicatricemreebi^funt^~Iulnera;Q^ia,fotusce- 

nem,  Enchymofios  fubjaxentis nulla fioBa confide-  nattvumexciiando,materiamdrrigerent (fiinfen-, 
ratione:  Impojpbile enim  fuit,quinfaaafueritEn-  fibiliter  evacuarent-,  Poffenthic  haberelocum.  Sic- 
ehymofis intra pericraniu-m  fi  cutem  capitis, obe-  ca,u'tpulverescapitalesficucupha,prodeffientpa- 
riteretiamMafiicatoria  fi  pleraque  alia,  qua  tibi 
apprimenota;  Interea  adJoucunum  fuperefi,  quod 
maximiponderishaci-npartemihividetur,  SyrtP-  ' 
pus  nempe  Magifiralis  sqm  per  epicrafia  purgare¬ 
tur,  quiceftaex  methodo  compojitus  confiaret  iis, 
quacerebrumpurgandoroborarent,  fivifumproe 
■s,quomo-  prietatefieaarent:  tjus  vero  defcriptionemfi tu* 


£xcellentiaperquirat,Ju 


fiioduriorinaturajedfathe-rbacoopertusfuit,par-  fatisfacio;meplerosqueexcafupartim,p) 


.  o  ^ . V'  - -js--- . -liud  tempus,  praejus penuria, 

ra  vijafunt,  fimensinintegrum  fi  latoris  harum  fitbitodtfcejfu.  firumfi  quidul- 
refiituta,ciecus  apparuerit  fi  lumine  xrbatus -,  Cu-  terius  contingat,  ut  fit  dedieindiem,  quafonede-  . 
juscoscitatiscaujamdicis,  nervorum  opticorum  ob-  dignerisadme  firibere-.Demea  fanitate  certiorem 
firuaionem  ab  humere  vifiofo ,  ob  maximam  cero-  te  faciet  Dominus  Monhemius ,  cui  ficut  tibi  fitui 
hriconcuffionem.Eerumeilibenter{tuapace)-non  decaufa,omniaquapenesmefunt,offero.  ralerif 
ajjcrtbo  -,fiqutdemccecitas,ubi  mens  in  integrum  re-  Clqrisfime  fi  diu  feliciter  vive,  fi  me  aman- 

fliiutafuit,dummodb  apparuerit ,quodtefiatur,fi  tem  redama  quafo.  Datum  Geneva 
ipfum  ah ipfometcafucacumfaaumfuijfe, ficut  rg  IX.  Septemb.i6iz. 

privatus  reliquis fenfibus  vifus  fuit,  unde  non  oh 


C  E  N  T  tlR  1  A  V.  moif.i' 

^  bos)rni)icfiamntios^enndetnf.  Athocloco  cemimterimurinam&alvieiccfementeinyolDfl- 

mtercotem  aeosinterjefiifanttEnlporalesmo-  tariecxcemefaat.obiitvigefimafottadiemorbl  ^ 
folli  jqoos  difcindere  fumme  perioilofam ,  ''  '  '  ' 

imlethaleeft.  A 


_ _J, _ ,  ..c  CsteromTulnns  faocc4_  peiffo  non  nfque adeo 

_  L  AnnelempcrJMinimd.  Vidi  giaye  Sipericulofum  fuifle,  indeconjidendlim  • 

nam^ne  ala  Mola:  puero  ita  coUifam  tempus  eftjquodab  }nitio,inqaartumdimufque,etG, 
dextrum,  aliquotuti  offis  pertuli  fragmenta  per  utanteadixi,  meffieamenta  adhibitanon  effient; 
vulnns  efimerentur,  nihil  tamen  incommodi  to-  nullumtamen  fere  incommodum  inde  adsgrum 

to  curationis  tempore  patiente  puero.  Ita  terft-  perveniret  .‘donec  tandem  circa  - . - 

ra  aperiri  manu  chirurgi  non  femelvidi.ablq;  decimam  morbidieiji,  delapfan 


nllolymptou 


_  ectandemcircadecimamau _ 

. . . _ ^mmorbidieip,  delapfamateriaadmulcu- 

..  _ mducebaturfemperno-  Ium  temporalem,Spa{mas  Cynicus  fuperveniret. 

m  du&um  fibrarum  temporaUs  &  mandibula!  dentesque  adeS  clauderentur,  ut 
mufculi,  unamque  omnes  excurrunt  tendinem^  atgernutrimentaconterete&degludrenDnpos* 
(jfns.  .  fet.  Unde  igitur  ,  inquies ,  graviffia  illa  fym- 

.  j  Varias  autem  ob  cauias  vulnere  bregmatis  ptomata?  Dicam.  Ab '' initio  ,  cim  curatio 
'  periculofafunt.  Primo  quia  cranium  eainparte,  vnlnerfetantoperecontufineglcfe,  nec  &ppu- 
»r/>ni»-utHipp.lib.i,  de  vulneribus  capitis,  &ipfaEx-  ratioautdigeltiopromotafuiffet,quinpotiusde- 
1'f''  perientiatellatur,infirmiffimumefl:  ,&  facile  ex  cofto  traumatico  (validiffimeenimexficcatQim., 
cala  autqiercuffiione  difrumpitut.  ^Secundb,  peditaeffiet,materiapurulenta,vel,utveriuslo* 
quia  vcns  &  arterii  afcendentes  ad  membranas  quar ,  ichorola  &  acris  ad  mulculutn  temporalem 
cercbrijcircatemporamagnatfontj&ctaniotam  (quiabinitiotamenhefusnonfuerat) adipinam. 
propd^adjacent,  ut  efiam  earum  femitas  cranio  deiapfaeft.  AbolitaitaqueaSionemufcuIitcm- 
infculptas,incfaniismortaommcernamus‘.  qua*  pordis  finiftri.&ad  fuam  originem  trahente 
propter  ex  can&  aut  percuffione  facile  rumpUn-  dextro  fequutus  eft  Spairaus  Cynicus  primb,de- 
*  tur,  &  lahguis  in  vacuum  effunditur.  Tertio  inde  quoque  tum  propter  materiam  ad  Ipinam 
periculola  lunt  pfoptet  temporalem  mufculum ,  delapfim ,  tum  etiam  propter  fummara  corporis 
qui,  quum  pericranio  (membrana  d  dura  matre  extenuationem,  dchumidiradicaiisabfumptio- 
prodeunte,  &  proinde  exquilidflimofcnfuprse*  nem  Tetanos. 

dita)  obvolutus;  multisque  nervis  prsdituslit.  Ex  hisvides,  clarillime  ac  doSiffime  miD. 
fi  vulneratus  fuerit,  facilcdolores, inflammatio-  Hagenbachi,  primo,  quam  periculum  fit,fiab 
nesj^que  graviffima  lymptomarafublequun-  initio  vulnera cXartecuratanonruerint,pr2ler- 
oS/wv.  *  tur.  At  fiin  rtansverfum  feftus ,  vel  quovisalio  tim  fi  decoSo  vulnerario,  quod  valenter  exficcat, 
*?ff‘”"‘tl"modol*lusfueritgravitcr,SpafmusCynicusex-  aUt  quovis  alio  modo  fuppuratib  impedita  aut 
peftanduseft.  Vidi  id  fiiperioti  anno  in  puello  retardatafuerit.  Exempla, fiopuseffet,qaam- 
decemannorum,fi'ioUlricit®!i6ttinpago©ef,  plurima  in  medium  al&rre  polfem.  Secundo 
tDttlhic  in  vicinia  lito.  Huic  quum  Z4.  Junii  fi-  Vulnerabregmatum.ut  ftatoit  Columbus,exn»e. 
niftrumlatus  capitis  propter  cafum  ex  equo  vul  ■  ceffitatelethalia  non  effe  periculola  tamen ;  prse- 
neratam,&catisafuturare<aaverfusaurem,lati-  fertim in  Italia,  ubi  Columbus  visit ,  propter 
tudine  trium  digitorum  t  ransverlbrum  a  cranio  Caulk ,  quaS  recenfui.  Tertio ,  Spafmum  Cyni- 
fepatataeffet,  cutem  in  fedem  fuam  repofuerunt  eumnontanthmfupervenirepoffe,fialtermu- 
adftantes,  plerumque  fine  ullo  lubfidio,  in  quar-  Iculustemporalisintransverfum,  UtvoluntPra- 
tum  diem  reliquerunt.  Tum  exorto  dolore,  dici,  diffedus  fuerit,  verhm  etiam,  fi  propter 
Medicaftra  cuidam  ipfum  curandum' commile-  affluentem  ad  ipfum  materiam,  ipfiusque  a^io 
,  ■  tuntParentes.  Illa  quum  Panacea  noftratium.  Vel  depravatur  vel  aboletur.  Hisvale,miDn. 
decpfio  videlicet  traumatico  vulnus  curaret,an-  Hagenbachi, &cum  tuissternhm  feliciter  vive. 
ausfuitdolor,inflammat&iotumor.Poftdies  Dab.Bernatio.Oaobr. iiSiJ. 

aliquot  fuperveniente  fpafmo  cynico, mihi  ad-  - -  ■  ''  ■' — ^ - , 

duSusfuit.  Tummaxillietamvalidderantcon-  OBSERVATIO  X, 

jUna2,utdehtesadinfundendnmjufculumjfpe-  Die  temmoMue  terebri,  ejxxper  expvlfienem 
culo  oris  disjungere  vis  mihi  licuerit.  Bacillis  nttictminfarotidemrefiktafaii, 
iigneisbifiircatisos,  utoliminaUoquodamaffe- 
^oris(dequO  videlicetOblery.,58.  Centl.vi- 
derepoteris  Jfectfam ,  apertum  retinere  quidem 

utbacillos,  quamvisexlignofolido,  ,  ' 

«tonfringerent.  Cum  itaque  propter  nutrimenti  T  ^  ^ftremis  feeisadTe  Iiteris3f)odiiEme& A* 
iflopiarnvirespaulatimimmiauercntur^fympto-  ^mantiflimemi Domine HAG£NBAGHl,de 
i»  niata  verS  accrefeerent,  fummaqueeorporis  es-  pcriculofafeommotione  atque  concuflionecere- 
tenuatio,  &  Immidi  primogeniti  abfumptio  fu-  Matrona Viviacenfi  curatai  ad  Teicripfi; 

perveniret:  fequutus  eft  Tetanus  ,  &  ita  quidem  inteilexifti  quoque,  quomodonaturafanguinem 


gidum,&trunciinftdfinflexibileesifteret;idqiie  Nuncaliutr 
aon'{ine  dolore  maximo.  varia  quidem  ten  -  admirariqne  dignum  j  tecum  communica* 

tavijfed  pauco  cum  fru&i: -visit  tamen  f  quod  re  vifum  mihi  fuit.  ^ 

4dmirandi«ti)!n  hocftatu, ultra  diesoftoveide-  K.ufticusquidam£obnftu5,optim6  corpo* 


mlolenoa  &  peti^tia  lua  Dominu  -  _ 
>vocaflct, Scinde  iftum  baculi  ad  dexmzm 

sgraa  recepilTetj&interramproftrarusfi^et, 


os,oares  Sc  aures  rejecit  >  loquelam  &  intellc- 

m  amifit  5  &  pro  femimortuo  ad  Ticmiitti  con- 

>eveftigio  Dn.  Jofa.  JacoboHuplchero  Cbi- 
|0,cum  vulnus  nullum  adefJe  animadvertere^ 
[I  aliud  tentarc  voluit  ea  no^e ,  ut  men- 

proftemationi  (  quam  ipfelipothyiniam  folam 


iymptomatiea,  ut  in  expuuiombus  cnacis 
folet,'  abfceffus  fiib  aure  exortus  cft,  qui ,  qi 
intra  paucos  dies  ruptus  fiiiflet,  exactam] 
culofa  cDncuflione  cerebri  pleniUime  conv 
^gen  Qttid  non  poteft  juventus,  &  natura 
da,fi  Medicus  medicamentis ,  exartcadhib 
adjumentum  ipliiubminiftraverit?  Hisvalt 
Domme  Hagenbachi ,  Sc«ernum  quamfel 
fimevive.  Dabam  Berna  14.  Ofliobr.i^zj, 


OBSERVATIO 


C  E  N  T  U  R  I  A  V.  ,  .  in 

,r  ftjbabere.infpeaioocalarisaBqaomodoquoq;  momenti ^ffe  videnppfflt, placttittamenJp&mO^^if..^ 
®’‘"'fiiJem6cit;Noncnim2qaalis,adcommnniter  ingratiamTyronamadtnfaere,utndeantqaan- 

foleia:efl'ef^ones,fedina!qnalis,rngo&,  &'  taminterfitmorbumco^ofcere,  imoprScipn-  i 
velmilaccoagaktnm  in  ipfo  oculo  conrpidtur.  am 'partem  curationis  cffe  cogmaonemmorbi. 
Referebat  przterea  sger,  &  qui  ipfumadduxit.  Cognito  enim  morbo,  quid  circa ipfum faciens, 
abinitioinvenisadnatiEtunic2.rubedinem&vel-  dnmfit,  anque curabilis  necne?  facile agnofcet 
nd  inflammationem  quandam,  per  diem  unum'  prudens  Medicus.  QuapropterTyronesmeoS 
autalternm  apparuiffe  ,fedper  fe,  &nullis  adhi-,  femperadmonerefoKtusfum ,  utlpracipuam 
bids  Meacamends  fede  evanuiffe.  Rubedo  ligendam  in  coguidone  tum  morbi ,  tum  edam 
l,zcmlorisquoqnefmtinacium,&  quidem  ca-  fedis  motbi  impendaiit.  Sedem  porro  morbi 
loriscum  materia  fubriliori.  Senimeraflafuit  inhoczgro,  intunicallvea^tuifle,  ipfa  oculatis 
feyiontamfacile&citbevanuiflet.  Hscfinon  infpefiio  fidem  nobis  fecit.  Iniftp  enim  oculo 
prSiabilia.veririmiliataineneflemihividentun  neque  pupilla  ,  neque  iris  apparuitfed-nigredo, 

i _  ■— - ■■ — qi»inoculolano,perpnpillamrolummdddcom 

ipicitur,  inhociegro  pertotamillampartemCor- 
quse pellucida eft, extendebatur.  Exqui- 
- -tetUveamdilruptam  fuilTe.  " 


OBSERVATIO  XV 
T)e  wfas  amfjjieae ,  proper  difrupum 


mmpore  Anatomicorum  Princeps,  fi- 

CONRADUSnomin  ^  ^  etcnfluselfct  in  mulacrisacccpds  tranfitumpr$bereadcryftalli-ti^.35, 
‘■ipf“entovrm‘amifit.“  Prodnus dotes  “““t 


demmodo  cuneoli  ad ocuiutn.  ^  cryfiAllinicer 
n^anguioacHtOf  ^uoeiimprimantur, 

imeaicis  ac  mcuicaiue.ms 

_ ex Haffia rediens,  Stfeid-  l‘‘‘‘r^prodASAlmeA,tA,,^mmhhaf,,c^^^  , 

bergi  apud  Clariliimum  &  DoSiflirnum  virum  nfif  Angn  acuto  K 

D^inum  GEORGIUM  FABRUM,  ibidem  dzUactuu  m 

Cafiri  Imperialis  Medicuff 


reftituinonpfltuit,  edarali multis ,  Scpr^cla-  * 
ris  quidem  uteretur  Medicis  ac 


a  A  in  cryfitWmi  centro  Angulus  w/  reclum  iieloi- 
,  per  dies  aliquot  moram  ff»mfAciAnt,iiAtim-o^,oAiolotur.  HacBaU- 
traberem,juiruPrincipisliiiadnosvenic,  quinta  hmus.  Ex  qmbusaffeaum  in  hoc  viro  plane 
Decembris,&an.&quibusremedi_iscuraripor-.  mcurabilem  fuifle,  fatis  fuperqne  perfpicuum 
C"  exnobisperquifivit.  Cuideaffedufao,fe-^  ’ 

quemjudicium  noftrum  a-d  ^  OBSERVArTT^xir 

KpiLrdTrmdumdedimus;  OphutmUm  grAViJfmam s ‘vifuS ,  quem 

Nos  fubfcripd  notum  facimus  omnibus,  deperditum epputAiV!mUs,pr mer/pemat- 
qubd,  cum  honeftusvirCONRADUSadnos  queepiniouem ,ACUtiiirqukmfuerAl  , 

veniiret.&petiifletjUtafleaumfuumocuUfini-  Antei,/equutmeli. 


ftri  dijudicaremus, anqueeurabilisfit,  ipfiindi-  COlodurenfisqui 
caremus, ex  inlpeftione  cognoverimus;  Primo,  iJgorius  Sickingt 
n:  iUu  ipfo ,  quem  inoculo  recepit, tunit 


is,M.Gre- 


ifruptam  atque  dilaceratam  fuilfe,  ut  fpi-  Ophtalmia  graviflima  oculi  finiftri  affligeretur, 
lvi(quia  ffl^etguntur)  non  amplius,  res  ac  ep  eodem  temere  apud  nobilem  quasdam 


nepolfint.  Secundo, 

propter  cpntufionem  &  inde  confcquutam  in-  eflcm.inconfiliummeadhibaiL  Inflamini 
flammationem,  humorem  Aqueuni  aliquomo*  autem,  qua;  ingens  Si  magna  erat,  nonfolun 


ohje&s  ad  humorem  Cryftallinu 
puuin  &  primarium  vilionis  inftri 
venire  non  poflint.  Porro  quia 
ptoma  corrigi  non  poteft,pra;cipud  primum,  ye*  gionclrid 
rifimilenobisvidetur,inturabilem'efleafieaum.  ftabat,cir 
Infidemver  ■ 


prscf-  quepartemfacieioccupaverat.*  Apparebatpr^- 
',^er-  terea  extuberantia  quadam,  fabie  magnitudine. 


i  y.Decembr.  t6 

Cuilbcltmu 


AUN0TAT20 

AiTjroncs..  _ 

E^nfiobfervatiuncula  h*cce,  iis  qui  in  cet&aliquomodo  tenui,  feque 
reMedicacxercitatifuntjnoniifqu*  - 


corporecacochymo,  abfcefflim  oculi 
1,  ea  qua  fieri  potuit  diligentill  humo¬ 
rum  impetum,  ad  oculum  defluentium ,  utimpe- 
direm,  &adaliascorpotispartesaverterem,  fi-, 
mul& evacuarem,  operam  dedi.  Quapropter 
refrigerantefcili- 
:  pilulasexlii- 


inftitnta  optima  viaus  r 


L1 


R.Mafii 


J9S  OBSERVAT.  C  H  I  R  U  R  G  I  G. 

Otr.z6.  MaffzpikUr.  aurearum 9.]'.  ^  tonos  coitis,  cum  tanta  intntne&^oneocoE,  ^ 

Lucismaioris9.ii-  utadovi  drdtermagrikadinem  extra capfulam 


oajorisg.ij. 
Troclutoram  Alhandal  & 
DiagridiiaB.granatria. 

CL  foenicuL  guttuL  lex. 


,  cum  Come 


ruptione,  &  hu- 


Egocum  Clivia  (ubi  ad 

OL  foenicuL  guntuL  lex.  menfes  aliquot  cuprzfiantiflinioViroD.Cofina 

Gnm  ^upo  to&to&ludvo  ,  compeaCtocum  SIotano.inaulaDluftr.  PrindpisacDomini,Dn. 
EJiabarb.  agatico&fena,  fiant piluizfeptem,  GuilhelmiJulacenfium.Clivenfium&Monten- 
involvanturpulv.cinamoroi.  Purgato  corpore,  fium.&c.Prindpis  Chirurgo,  moram  traxeram) 
vcnaminbrachiofiniftroioddi ,  ocuioverofe-  patentes  invifendi  caufi in  patriam veniffem, ac 
Buens  collyrium  iniiniari.  przdiflum  Virum, tumadhuc  Juvenem, intan- 

R..  Aq.rofac.  tismiferiis.utetiamdevitaexiguafupereiretfpesi' 

.  Plantaginis,  ■  inveniflem,fequentibus  medicamentis  adhibitis 

Fragarizah.  |.ij.  adfpirante  Divino  Numine,  ipfumreftimieVi- 

Sem.  Cydoniorum contiif.  fitm  tamen,  propter  membranarum  cortuprio- 

m  Sem.fcenigrzcian.g.j.  nem& humorum deperditionem,  nunquam  re- 

Milce ,  maneantque  in  infufione  horas  quatuor,  cuperavit.  Protinus  autem  (quia  alvus  non  re- 
inexpteflionediflblveTutiz  przparatz.  Cornu  fpondebatjfuppofitorium  acreimpofui,  &ab- 
cerviufti&przpar.ana5.j.Caphu^3.fi.Mire»,  rafispilis,capntqleorolaceo inunxi,  oculo  vero 
fiatcollyrium,inftilletur&applic«urcalidequa-  extuberanti  liquens  cataplafmaappEcui. 
terautquinquiesindie.  S^ta inflammatione,  R..  Miczpanisalbi|iiij. 
locoaquzfragatia&plantaginisjaquamfcenicu-  Pulv.fem.fcenigrzc.&Tinian.|15. 

li&euphrafiz  collyrio  admifcui.  Sequentidie  Croci  g.j. 

polifefiionem  venz  cucurbitulas  cum  thagna  ■  Coquantutcumlafievaccino,addendobu- 
flanima  applicarejufli:  deindeiterum  przlcriptas  tyri recentis  non  lalli  &  vitellos  ovorumnu- 
pilulasexhibufjSc  fecundo  venamincidi,  cucur-  mer.ij,  fiat  cataplalina,  quod  tepide  applicui,  & 
bitulasquinetiamiteravi.  Hisper  dies  aliquot  reitefaviquotiefcunqjnecelTevidebatunlcquen- 
adhibitis  remediis ,  Scobfetvata  optima viSus  ra-  ti  die  corpus  hac  potiuncula  expurgavi, 
tione,  tuberculum  paulatim  fubfedit,  &  oculus  R..  Herbar.  &  flor,  betonic.  &  euphralj* 
feliciter  convaluit,  vifus  quoque  ita  reftitutus  fu-  anahtfi. 

it,utnuncacutiorfit,quamhiitantepr2cipueo-  Flor.falviz&rofmarlhianap.j. ' 

•culifiniftri.  Ciunenimantemorbumultraan-  „  Sem. anili Jiiij.  • 

nosviginti  perlpiciUis  ulus  fuilTctzgef  ,  nunc  Coquantur  in  aqua ,  ad  confumptionem 
claulb  dextro  oculo-,  liniftro  etiam  minutilTima  tertispartis,  in  C  q.colaturzdiflblve 

:r  c...  PulverisfenzBraflavote  gj. 

Syr.roC  folutiVi  compdC  cumRha- 
barbaro ,  agarico  &  fenna|.  j. 

Purgato  corpore,  venam  in  cubito  liniftro 
incidi,  Sclanguinemlecundum  tolerantiam  viri- 
thar  cucurbitulas  m 


dilcemere,  legere  ac  pingere  poteft,  idque  fine 
.  tperfpicillo. 

Authna  morbos  graviflimos  &periculolbs 

‘aa"ismcr~  •'pnnunquamcommodum  aliquod  poft  Ic  relin- 
Wi  eiaiixi-  quere  videmus.  Ego  a  teneris  annis  ufque  ad 


tum,&indenafcentil 


s  ,  valdeob 


I  fuiiPoftquamvero  Annoiyyy.  expefte,  qua 

tra  menfeslex  gravilfime  &  periculose  laboravi,  prima  vidus  ratione,  dolor  capitis  &  oculi,  febris 
reftitutus elfem,  ita  convalui,  utin  hunc  ulque  item, inflammatio,  naulea,  &quzprzterealym- 
annum66.ztaris,  morbis  parum  obnoxiusfue-  ptomataaderant.celsarunt:  tandeih  oculo  pro¬ 
rim.  Sicplerurriquemorbusmorbumfana',ab-  lapfofequenscataplafma applicui, 
fumptavidelicctcaulamorbifica.  Hoc  modo  R  Farinzfabarum,  ' 

quiaconvulfione,autdiftenrioncteneturnervo-  Hordei,ana|ij. 

rum.febre  fuperveniente  liberatur,  tefte  Hip-  Pulv.rolar.  rubear. glj.  f 

pocr.lib.4.Aph.f7.  /  Myrrillorum,balauftior.an.5.j 

- '  Pulv.  flor.  chamomil.&  mei.  an.5jj. 

OBSER.VATIO"  XVII.  Cutndecoaobetonicz.eupKralizS:ro&- 

Veperieuha  Ophtilmia,  &  uifusuniusocub  5?™  Cataplalina ,  quod  calidd  applicetur. 

,  ptrdirnnLeKkmmmo  vuherecir»  Cataplafmate,  & 

S  Artor  quidamHildenlis  M,  Conradusnomi-  quamvis  corrogatse,  in  litum  naturalem  redie- 
ne,mihiaqjiciriajun<3;us,cum  AnnotyS,.  runt,&plenillimeconvaljtit,  vilum  tamen  nun- 
in  duello  ab abverlario  exiguum  vulnus  acie  pu-  quam  ipfumrecuperalfc  Anno  i  gt  a.  cumBerna 
eionis  ad  radicem  frontis,  &  quidem  inipfam  inparriamprofeausfuiirem,vi& 
fere  palpebram  fuperiorem &  liniftram  recepit  HoneftzcuidammatroniMetenfi,  Anno 

fec,&ab  initio  vulnus,  propter  fui  exiguitatem,  ifgd.  idem  fere  accidilTe  rnemim,  cum  enima 
tumabiplbatgro,  tum  fere magisa  barbitonlb  ■  '■  ■r,  .  ... 


laculi  in  bregma  liniftrum  re- 


firiflet,  paulo  poft  exortus  efl 


C  E  N  T  II  R  I  A  V;'  399 

o  nHknmproiapfoseft exorto  dolore,  mflamma-  teft  ( iangois  ex  mferiorilws  partibiB  corporisa 
”'done,ai3squepcflimisfymptomatiBus  :  Param  perTCOas.ugulares,  velati riquadam  fatfumat- 
ab&itqain  viliiro  amitteret,  arte  tamen  &inda-  'tra&usfmt,  yenasque,-qu2  percurem  &pefkrm‘ 
dofttia,  Dfo  remediis  benedicente,  D.Jobannis  nium  dilTcminanturcxpandunturqucadlmplevlf 
5art^i&Chirnrgiiletenfis,meprzfoite,i^ci-  -  Cumitaqueadnatatunicaexpericrariioor. 
ter reftimta fuit.  .  tu  fnamhabeat,acforiafi  oculus  iUepropterpaa 

- - - : - roxyfmosEpilepr - - '  ^ 

OBSERVATIO  XVUI.  -  n  ' 

DeOphthtlmmgriivtlJimt,d>--vifiis<ziiliielo-  h  ^ 

qiuUperdtmne  ,foffeaim-vea<im  aosrecepit.  .  Vinculum  itaque  . . 

■'  fronti!  venm  frontis,  quam  feflione  vensfub. lingua, 

gArtor  quidam  B^fileenVis  .  MicbaaKefeler  ^“^'^Ifr^mtTtii^^uein  t^tutfoG^^ 
do"oX%l*&E|fl^*frp^SS£”  An^nacap. obiter  notavi.^  . 

gumtcmpm  fexarerar,quadamd.ebarbitonfo-  ^  ,  C*terumbgaturaautv.ncBlo  pr2d.ao,noa 
?emaccedit,cuicnm'  morbum  fuum  dxpofuiflret,  -<otamattraausfmtfangu..s  perexrernasvraasju- 
ramnmillumvensfrdnas,9uimMiqdibnsuon-,  geleresadcutem&pericramum  ,;&prpindead 
nihil  ad  fmiltrara  vergit,  protiniis  incidit;  nulla  adnatam  tmacam,verametiam&aluquam 

pi^edence corporis  pr^paratiolie^  <-  humores  pravi^  &.irireri6nbus:partiDus 

Lulasmipfoeaammbmentomdtamimifit,!;!  Sqrppris,  perjugulateslitefas  li^Carotides, uni 
xns ,'immobilis & cliufuspermanfit rdolbrquoq;  “PJ cerebrum ipfum defi,uxerunt.&: 
capife^xacCTbatiisfajtj-.inflamfriatioquineciani  'P2uipp61tadneryqsrecurreptes»:&  eosquuin- 
bciiii  finiftrifepuuta  efia<l’eb, magna,  uterofis 


rifiisomniho^  ff 


inlerviiinf,  <^uiqueoculuminoyeri^dccubu. 
it,  ipibrumque^^onesdepravarunt.  Pr^ci- 
deperdimsTucritrfed&  qudamaxi^  piia  autem  caufa,  ft^diaoram  Tymptomamih 

poftloquelamamifit ,  adhibitistamen  teiiediisi  h®cfiiif  ,qu9dcorpusante  reaionemvena-  m,r- 
Medicis  BaGleepfiBus  ;  fpikm  aliquomodb.^ 


^ arte  recuperavit  Ego- pridiaum' Virum.,,  .  EftemmreaiovpzFrontislpcaleremedi- 
unacumclariffimoVir6Du;D:Iohan;Frfdetiio  um,u{ioquanturMedicii  cujus  natutappftulat, 
i  Werteubermo,  Baffleenfi  Medico  celebe-fcimo',«Univerfaliapr$cedanc.  Ettuncmaxiroe con-. 
vidi  a4.Scgtembr.  i68i/&.qui  recenfui,  uon  v;eiut,utmonet Augemusdeyen^fraipnedib.y, 
tantum  ex  iplius  ore  excebliverum  etiam  ex  cla-  -  R  SPando  materia  amplius  ad  cerebrum  noq  . 

rilEV.D.D.  Wertenberai relatione',  Vera  efle  - ex- 
intellexi.  '  ■  '  ■  .  inanita;  fiyerpfciisiccidit,  maxime  Isdifreme- 

^  D  M  0  N  I  T  I  O  :  ■  -didm.  :i<^orum,verboraiuveritatemex  priece- 
'  ^adjumoresChiyHrgos.  ^  aeiiMhiftoriavMereefl  V  ^ 

Viibmfuit  hiftoriam  ibancc^  obfe^^  ;  Apty-fedionem  ica<jueyen«fronm^ 

nibus  noftrisinferere,'  ut  inde  edilcant  tyrOnes,  ter  corpus  exconfilio;Mediti,fe6undurabumoris 
iiifeaioncveniefrdihtis  cirCiimrpeaiS^pradcn:-.  pradomihantis  iiatunim,Cxpurganduineft.  Ve-  : 
teragendum,  hec  unquam  .haC  in^retemere&.  h.eiJuinetiani  inbraGbio  aut  circa  itialleolum,  fi 
ablqiicconfilioprudentisMcdici  quicquamten-  retencio,menfiuai:aut  hsemprrhpidum.adfuerit^ 

■'  tandumefe  '  Quodenim,'huic;viroaccidjt,aIiis:  .*Pc^endaiteliquaorania,qu®cprpusputuinred- 

quoque evenirepoteft:  fi  none  vefiigio,filtem.  dunt,tjaaituenda.  ,  ,  ^ 

hocfcriptumreiiquit  j  Cui ppftica^pars  Capitis  Exhibuoromtortp,igerwfurnommmejus- 
dolet,  Ie&  infrontereSa  vcnaeftadjumento.  ,  demg^medudmenttbeneficidipfimre- 
Seaione  enim  hujus  vcn$:  Materia,  quam  con-  '  <  .  caperai.  ; 

jundeam  vocant  Medici ,  reveBitur  fimul  Sc  evi-  Ornituin  :pculis.ol3.efIe,  pfilertim  in  corpo- 

cuatur.  Sedvidendumeft,  ahdolor  iilefitper  V  ribuspituitoCsjfepifllmi-bbferyavt.  Pitui- 
Sympathiam,an  perldiopathianip.fi-enim.  per  taenim cum humorlj tenax &-vilcidus', E-vime- 
Sympathiam  fuerit  i  ffuftralecabis  veham  fron--diedm'entifurfum  ad  nervos,  opticos  repellitur, 
tis.imbpotiuskdes  z^m,pf6pterea;q,up,d.ma-  eis  cenaciter-adhzret,  eosque  obftruit,  &  adeo, 
gismagisque  fei^aisachuinores  ex  aliis  parti-  indurelcere  facit,  ut  perpetuo  coeci  remanea» 
ouscotporisad  caput  attrabantuf.  SCd.qtium  ®gri,Sedrarum  & annotatiohe  digniim  eft,qu'^ 

ocums,fimur&nemtamv6cemqaaihpcuram  recenfebp  ,  zgrufti  videlicet  exuno eodemque 
“  '  '  '  '  -  medicamento  vifumamifilTei&paulripoftrecu- 

.....  -  peraffeitemm.  -  . 

,  ,  ,  uevirofuper-  .  Reverendus&dpaifi!musVlr,Dn.Jaco- 

cf  Adnatam  membranam;  quz  ledes  eli  basMaira,DecanusadS.  Albinum  >  inditione 

Ophthalmia:,  venaS  fuas  a  jugulatibus  externis  Freiburgenfium  HelvetioruDU,  hPmo34.  cird- 


Oif.  iS. 


m 


400  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

ip  c2fienconrae7lt,mtamui0^&TOinitoniiinv2-  ^ 
'lidifi^tinfiimpGfletjeademdieaimo&intervo-  f 
mendam  vifutn  piane  amifit,  fine  dolore  tamen:  ' 


m  opacorum  erat.  Manlitin 
jmd  qaatuor  drciier Horas  :  fe- 
qaenG  vero  die,  poftfniMtura  medicamentam, 
cum  faperpurgatio  per  Inferiora  lnperveDiflet,v!- 
•  fasraifitcgrumrcftjcntus  fuit,  uri egomet vidi, 
cumino  i  6z}  .  4.  Martii  apud  S.  Albinum  ipfi- 
ns  familiaritate  uterer.  Magnum  atqae  Excet- 

ienrillimum  Virum  Dn.JoHannem  Sturmiump. 
nj.foGtum  ftiiflTe  corpasper  interyalla  vomitu 

ab^eisTqui  ipfUni  familiariter  cognoverant ,  rda- 
tummihlfuit  Videant  itaque  juniores  Medici, 
ne  temere  exhibeant  vomitoria ,  in  corporibus 
pituitoGs  &  cacochymicis  ;  pra:cipae  chymica,' 
propteripfbrum  violentiam.  Rafilfimeenim.e- 
os,  quibus  nervi  optici  obftruunmr,  vifum  recu- 
peralle ,  obfervatum  fuit. 


B-h 


Trochilcorum  Alhandah,  & 

D^^dii  an,  granaiiji 
Cum  lyrupp  ro&o  folutivo  formen^ 
Piluls  fcptem.  Deaarentur. ' 

Poftero  die  venam  in  cubito  deimro  inH- 
. “  £ngm. 


nem  extraximus.  '  Deinde  fequent  ^ _ _ 

perdiesquataoruluseft,,lanelin  die,  videlicet 
tribus  horis  an  te  prandium. 

R.  Radie.  fceniGuE ,  A^aragi ,  Cichorii, 
Liquiritia?, Polypodii, ana  gj. 
Corticum  radicum  frangulaf  ^iij. 
Foliorum  &  flonsn  Betonies,  '.  ’- 
EuphraG^ ,  aha  ni.  j. 

.  Agrimonia,  Veronica?  an.  ro.B. 

Trium  florum  cordi^ium ,  StRolrna- 


.  OBSERVATIO  XX. 

yifisfropter  nervorum  opticorum  ohflru^io^ 
nem  deperditus^  quomod&recuperatus  ^ 

CAula,  cur  vilus  propter  neAorura  optico¬ 
rum  obftrudionem  deperditus,  aut  nun¬ 
quam  aut  falcem  raro  reftituatur,  ex  procedenti 
obfervarione  laris  colligitur.  Quod  fi  tamen  fta- 
timab  initio  morbifumraa  diligcntiaadhibita  fu¬ 
erit,  nbn  omnino  Ipes  fahitaris  abjicienda  eft. 
Vidi  id  in  juvene  quodam  Genevo,-qui  propter 
ahtempeftivam  fternutarionem  vifum  amiferat, 
adbibitistamenremediisconvenientibus,  ipfura' 
recimeravit :  uriLedtor  videre  poterit  Centur.  1. 
pblervarione24. 

.  Aliud  exemplum  laris  memorabile  mihi*vi- 
dereconrigit ,  quod  hocloco  adlcribere,  operae 
preciumeric.  Senator  quidam  &  TribunusRei- 
publ.  Bernenfis,  Dn.  Petrus  Freudenreich ,  p.  ro. 
Compatec  meus  lummo  ftudio  obfervandus,ho- 


Seiiiinis  Anifi  &  Fceniculi  'an.5ij. 
Coquantur  in  f  q.aquo,  ad  confumptionc 
tertio  partis.  De  Colatura  accipe^.  %.  in  quibus 
'^’^''’"“^"rupideBetonica|ij,  Mifeepro  qua- 


ordofibu 


Sic  proparate  humore  peccante ,  fequentes 


«  Proferipti  decodi  |vii). 
BJiabarbari  eledi  giij. 

Agarici  recenter  trochilcati, 
Turbith  gummofi  an.gj. 
Foliorum  lenasmundator,  gij, 
Florum  Tartarig.g.  -  , 
Cinnamomi  eledi  ,  &  femin. 


fus,: 


proditus^m  anno  6.  adulta  hye 
Magiftratus  fui ,  legationem  Freiburgura  Helve¬ 
tiorum  haberet^  ibidemque  a  Senatu  Amplifiirao 
fplendide  &  magnifice  exciperetur ,  &  per  di< 
^quot-vino  gcnerofilfimo  laute  tra^aretu 
cidit,atcumc 


IncidantUE.  &  co 
modo,  poftea  cum  fupraferiptis  ^iij.  Decofii 
■infundantur  per  nodem.  Mane  poft  unamaut 

alteram  ebullitionem  fortiter  exprimantur,  ad- 
danturque 

Syrupi  rolari  Iblut.  compofi 
Syrup.  deCichorio  curhabarb.ffl.|j.^. 


Milccanturprotribus  dofibus,.in 


Poft  univerfales  purgationes  ad  parrieularia 
pervenimus  ;  &  aliquoti^  cucurbitulas  Icapiilis, 
applicavimus.  Mafficatoria  quineriamproferi-- 
pfimus.  Sic  Divina  clementia  plenilfime  refti- 


;t,&literas,qua 
in  ipfius.abfentia  acceperat,IegereYellet, 
defedum  in  vifu  perciperea  Protinus  itaque  tutus  fuit  vifus  j  neque  de  ipfius  defeduin  ] 

cJarilfimnmSc  dodifliraum  Virum,  Dominum  -  - r^...  .-..  r  n 

^^oldmajumDunum  jhujasReipubL  Medi¬ 
cum  ordinarium  jCompatrem  meum  bonorari- 
dum,  mccum  inconfilium  advocare  julfit.  Ih- 
■^edis  oculis,  cum  nibdproternaturak 


ftuinpolte- 

upeftuseft. 


i,&adfinemufque  vita^uo,  a 
Porro  coecitatem  iliam  propici  uiuui  vwi» 
generofi  lautefumpti,  &  nodurnascorapotatio- 


ipfis  appareres,  finiftro  vero  daulb,  aegrum  vi- 
fuplane  orbatum  eflfe  cognovifiemus,  fecilime^. 
ind^  nobis  apparuit»  opticum  dextrum  humore 
Cumii.  aliquo  obftruduraefle.  .  Quapropter  cujario- 
nem  lequenti  modo  inftituimus.  Tenuem  vidus 
rarionempraefcripliinus,  Scloc^o  vini  decodbm 
agrimoniae ,  Veronica  &  Betonicae  ,  cum  pauco 
cinnamomo  &  ftccharo aromatilatuni , propina- 


nim  vifcera  nutritioni  infervientia.praeter  modum 
excalefada.  St  ex  eis  vapores  multi  crudi  &in-  ' 
-digefti  ad  caput  elevati  fuerunt. 


Ooict 


denlari  Client,  opricora' meatum  obftruxerunt,' 
dextrum  videlicet.  Ex  hac  enim  parte  j^opter 
litum  hepatis,  vapores  copiofius  ad  caput' afeen- 
derunt.Pr2ter€ainredrtuFriburgo  domum,cum 
impetu  flahte  Zephyro  caput  ex  parte  dextra 
frigas 


G  E  N  T  U  R  I  A  V.  4oi 

Al^loDsJ  mtenfins,  qoamexfiniftra,pafliim  «cogitat.  Interim  coim,  afiego  ambabus ma- 0«/» 
^  .^pfometasro  fepiffima  intdl«i.  mbus  palpebra  aperio  .  ^  [Magnetem  ocule,  ii, 

fmaCj  V  ^  -  _  proxime  «geridfurferre  potuit,  admoveu 

n R SER  V  ATI O  XXL  Ucom aIiqaorics,&qaidemrepeatis«dbuS/ fe- 

j),fcorUebdjbhcorne^mf^aejusiem^ 

ingeniofijpntacurdttone.  demfcoria  ex  ocuio  nobis  omnibus  videntibus,  ^ 


frn^oclonfiwKos^jHcdoaifi?»^  adUpideraptofiliit.  Poftea 

I  aCOBO  HAGBNBACH,  j  (jtevi  «invaluit. 


Medicin2&  Chirurgia  Dod:.  excdiei^. 


■^Uamin^ualisprajteritisdicbv  ii 


anodyno,  brevi>x>nvaluit.  Vides  Dodiflime 
miDn.HAGENBACH,  multa  qus  vi  fieri  ne¬ 
queunt,  induftria&dleperficipoffe.  Notandum' 
autem,  plerumque  iijnno  codemque  frufto  hujus 
Lapdis,  contrarias  reperiri  facultates»  videlicet 
ipfum  ex  una, parte  fernim  attrahere,ex  altera  ve- 


conditio 5  Dodifiime  mi  Dn.  D.HA-  Voipfum  repellere,  quodidcminlapide,  quorios 
GENBACH,  amicorum  optime,  edam  nunc  ex-  inmcoperationeufifumus  .  oblervatur.  ,Nei- 

ut  Coftam  tuam  longe  defidcrarilfimam,  pro  anguUlapidisquam  accurate  examinandi  funfl,  nc 
dignitateexdperepoffis.  E^ohoftiraeoimpor-  pars  illa  qu£  ferrumrepellit,  oculoadhibeatur. 
tuai0imo  grabatum extru^te  cogor..  Tu  rides,  FacileauremidexpJorabis,filirnaturxfcrri,lnca'- 
&  alacriter  vivis :  Ego  ingerpifeo.  TeEiber  a  bula,  autchanamundadifperfe,  lapidem  paula- 
curis  &isoIeftiisliberat,mibi  Tethys,pr$cordia  dmadmoveris.  His  valeamantillimemiDniD. 
premit,  vifeera  exagitat,  mentemque  morolbi  HAGENBACH.&cumlediirimatuaconiuge,  qu5 

facit.  Videscaulam.  miDn.D.  H AGEHBACH,  mecum  lalutat uxor  mea,*ternum  quam,  K-liciiTi- 

curnuptiisveftris'"corporeintercffe  non  potuit:  me  vive.  lUptimBcrnazy.ApriliSjiSaqA 
iammeaprofelicifucceiru  matrimonii  veftri,co^  OBSER.  VATIO  XXII. 

:rmt“arnt“"  Virodoatina,etuditione,&virtute. 

Srgtatr&tf^n^^^^^^^  D^n.  D.  Ldl  D  O  V^C  O  ?  CHMID, 

non  poffum,  candidd  vob?s  polliceor  ,  me  9eremir.miPrmapisacDom.m,Dn.  Georgu- 
omnia,  quse  in  veftrum  commodum  &  utili-  FsmERici,  Marchioms  Badenfis  8t  Hoch. 
tatem,  cedere  pofliint .  diligenti  ftudio  femper  bergenfis,  &c.  Archiatro  longe  ce- 
fBfcepturiim.  Citteriimantemenfemdedua-  lebernrao.Amicolingulari. 

buscuradonibusquam  maximelaboriofisadTe  Cm 

(cripfi,quibusiibentcrrcqucnt€m,  magisinge-  Gnilheimus  Fabntms Hildanus» 

niolam, quam laboriolam,  addidiflem,led pro-  S.  P.  D. 

pter  occupadones  circa  Dn.Joh.  Rodolphum  /^Ubd  t^da  admodum  &  pigra  adTefcriba  ■ 
SteigerjPr^fedumin  Trachfelvvald ,  mihinon  '^manui  Vir  AmpIiirime,faut,or  &  araice^- 
licuit.  Ille ,  laus  fit  Deo,  nuiic  fere  in  integrum  ternum  honorandcj  nonT iii,  aut  amicida  noftr« 

rcftitutuseft.  t.  Curatio  autem  ingeniofa,  de  qua  fit  oblivione,iilam  enimquoad  vixero  in  hoc  meo ' 
loquor»  taliseft,  '  fovebo  pedore  :fcd  quod  tantis  negotiisjprWd-' 

KufticusquidamexvaileS.Mie, ufevocant,  pueturbuieadlfimishifcetemporibus,  Teintci- 
propeiacumBielcnfem,  BenedidusBarquinno-  eammeffe  fciam,  ut  vix  Te  fpirarcpoffe.j  fa^d 
mine, cum  ChaIybem,apudmercatorcm emeret, .  crediderim :alioquin nihil ,  credeniihi,  gradusj 
opdmumqueelii>erevcllcc;&pro!nde,utflerifo:  nihil opeadus accidere  pDfleCjquamlitcraais  coi* 
iet,frufi:am  contrafrufium  allideret,  icintilla ipfi  loquusfepifiimeTibiadcirejTequefcripdslacefi- 
inillamcorheajpartemjubilri^conlpicitur^jpro-  /ere.  DeindeedamrelatummihifuitiTe cutn 
fiiiic,  ibidemque  membranae  firmiter  inhsfit,  id-  Serenilfimo  nofiro  Principe  peregre  profed-utft 
quenonfioedoloremosimo.  Adftantesqunm  fuilTe--  quae  omnia  a  feribendo  me  abftraxde. 
perpluresdiesfruftraomncadhibifiirentdiligen-  ignofee  i^que.  Vir Ampiiffime, fihac afaauuem 
da,vcnit  ad  me  Bernam  quinta  Mardi  j  tuneprius  reTc  forte  offenderimi  De  aegro  vcftroj  qui  in 
inftitutaopdmavidusratioe.&evacuaiocorpo-  ipfam  'fubftandam^Cercbri  vulneratus  fuerat, 
re,^  per  pharmacum  quam  venae  fedione,(cft  quidpoftmeum  avobisabiturafadum  fit,intel- 
,  enim Plethoricus.) Primo inftrumeniis,  &.qui-  ligerccupio!ScHbeitaqueiqu£foi&fiquidrari 
demdiverfis  vicibus, &  per  dies  aUquottentavi,-  prajtefeadbi advenerit  j  fiperoceuparioneslicet, 
anfeonamextrahere  poffem .  fed  adeo  erat  exi-  communica  quoque.  Mifiiinter  alia  lingulare 


40*  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

Qir^  Scharandeo,  ejasR«pubLDoa;.Me<!kocek-  admodum ferama  diverfimode  germinant  enim- 
beiiimo,  ad  puerum  trededmdrdter  annorum  pnntque,  ita  etiam  in  sgtis  propter  caloris  nativi, 

statis,  &  exnobiUfamilianatum ,  Hnxsliuch  viriumquevelimbecillitatem,velrobur&finni-®^ 

t/a»  nomine  ,  vocatus  fui:  Is  ab  annis  qua-  tndinem  ,  medicamenta  dtbauttardeoperant. 

tnorfiftulalachtym^  ea liniftta parte,  quspro  AtqualisfueritconftitutiofiliiDn.EufebiiDracli, 

deplorata  habebatur,  I^oravit;  non  enim  os  fo-  Tibi,  Viro  in  arte  Medica  verlatiliimo, 'notiC. 

.  lummodo  cariofum  ,  verum  etiam  glandulaita  fimum  eft.  Fuit  enim  is  natura  imbecillis, 
erolaerat,utqnotiefcunqucpuerploraret,lacry-  conftimdone corporis cacochymicus,  &refer- 
matperip&mfillulam  copiose estUlarent.  Eft  tus  pravis  humoribus  ,  quipropter  vitam  fe- 
prteterea  puer  adeo  morofus& impatiens,  ut  cau-  dentariam  ,  indies  in  iplb  augebantur;  Quan-' 
teriuraaauale,quodfummamopcimumquecen-  doquidem  ulcus  circa  talum ,  motum  Sceaer- 
feturefle  remediumfiftulatumlacrymalium,nun-  citia  corporis  impediebat.  j^er  vero  nofter 
quam  ipfi  applicare  potuiflemus;  quapropterde  Soiodurenfis laudabili  fucco&fangmne abundat; 
alnsremediis  nobis  cogitandum  fuit.  Itaquein-  Robnftuseft&agilis;  qnapropterutmoseftado- 
ftituta  optimi vidus  ratione,  corpuslecundiim  lefcentum,  tota  die  currit,  lalta^,  Scproindefi 
humoris prxdoniinancis naturam  ,  &2gritole-  qusfiiperfiuitates  incorporeIubfunt,faciIedif- 
rantiamcxpurgavimus ,  deinde  Sctaceum  nucha  Cpat,&calorem  innatum,  qui  curationis  mor- 
applicuimus:  poftdit-s  aKquotopdme fluente fe-  borumprscipuacft  caula  e&iens,  iufeitatad- 
taceo  ,  manunlfiftuls adhibuimus  hoc.  modo,  augetqueillleenim.ubi  languet,qneraadnaodam 
Primo, quia anguftifiima  ,  nonnihil  de cauttico  inprsdifioagro  Badenfi languebat,  profefib 
meo,  quodabfque dolore,  udT u  ipfemet  vidifti i  auttarde  aut  nunquam  operabitur  me^camen- 
erodit, applicuimus.  Poftcafumefchara, fiftu-  tum,  edarafifiieritpraftandlsimum.&furoma 
lam  unguento  efeharodeo,  Stlpongiis  prapara-  cumdiligendaadhibitum.  Adderem  nonnulla 
tis,u(queadipfum  os,  dilatavimus.  Tandem  aIiarara,lednuncnonlicet,  fietidpofthac,  vo- 
Euphorbiumperfefiftulsmlperfimusj&quidem  lenteDEO.  -  Vale  Vir  amplilsime  cum  uxore 
incopia:  deindeEmplaftrumexfologummiE-  ledilsima,  &filiadnlcilama,  quas  tecum  uxor 
lemiapplicuimus.  Hiseaquaficripptuitdili-  mea-.mecumperamanter,  &ea  quipareftreve. 

'  gentia, per  feptimanasaliquot  adhibitis  remedi-  rentia, 'lalutat.  Raptim  Bernse  ii.  Aprilis, 
is, fquamula olfis fefe obtulit, quam Dn.D.Scha-  Annordab. 

per  paucos  dies  femiguttulam  balfami  Tolutani, 

fcmelindiecumfilamendsulccriimpofuiiremus,  O  B  S  E  R  V  A  T.  XXIII. 

cenmquoque ,  nondiupoftconfolidatamfiftu-  ciuritcttmpirejjtone. 

lam,  cicatrice  obduximus.  ViroclArifiimof^doBijSmo 

Maoh-  AliudExemplumnonvulgarCjdepraftan-  Dn.JACOBO  HAGENB  ACHIO, 
/inaiie  tia  Euphorbiiin  ofle  corrupto ,  pradiiStus  Dom.  Medicina:&  ChirurgisDofiori,  amico  fuo 

*fra/!i-D.'Scharandeus  mihi  communicavit,  quodnon  .  ,  plurimum  honorando, 

phJili  i“pridcminfratrefii6obfervavit:Illienim,cura  GuilhelmUS  Fabricius Hildanus  •  • 

■  poftruptumabfceiTumcircadentiumocubrium  p 

radicem  dextrae  maxilla:  ,  relichim  fuiflet  ulcus 

cum  carie  maxillz  ,  paftamduriufculamexpuro  ^R-avismihifuitpraetcrita  hycms,doailsime 
Euphorbio  &mellero{aceo  confccitDn.  Scha-  VJatque  amandlfimemi  Dn.  D.  HAGEN- 
randeus, iplamque  ulceriimpoluit, Sclaminace-  BACH;terenimdecubui;  non  ulque  adeo  ta-  .  . 
rea,  ne  exciperet,  cooperuit.  '•  HuicViro.qui  mengravicer,EusfitDEO,interimtamenfidcm 
Juveniseft,  &optimo  corporis  habita  prsditus,  meamtumapudTe  ,  tum  &  apud  alios,  liberare 
intra  paucos  dies  cxcidiflelquamamcarioiam,  &.  nonpotui.  Cum  primum  tamen  adMulas  ineas 
protinus  cicatrice  obduSuinfuifle  ulcus,  teftatur  reverfusfuero' ,  promiflam  obfervadonem  fina 
Dn.D.Scharandeus.  gularem  St  raram,  denova,  &  a  me  inventa  cu- 

HascadTelcribo  ,  Vir  ampliflime,  non  radonefi-aauraecoxte,  Deo  volente,  cohfigna- 
qubdtantopererarum  fit  curarefiftulas  iachry.  bo,&ad  te  mittam  ,  cupio  enim  ,  ut  in  quinta 
males,ledutvideas,quoddbiquoquenodflimu  Centuria  locum  habeat  quoque.  Quiaigitur 
eft,  nonnunquammedicamentain  hona:groVir-  debitumtibinondumpeifolverepofliim,  enredi- 
tutes&0{jeradonesfuasconfeftimedefe,cumta-  tumproventumqueaccipe.  •  - 

meninaliistardeautnunquamidfian  Vtenim  Vir  quidam  robuftus,  Scopdnio  corporis 
unumidemquefemeninhactcrracitb,iu  altera  habitupraiditus,  viginti  quatuorcirciteranno- 
verbtarde.aut  nunquam  germinat,  Scfrudtum  rumaitatis  , ‘BcfemuluaGenerofi &StrenuiViti  • 
fuumprofert,itaetiamdemedicamentis  cenfen-  Dn.  Joh.JacofaiaDiesbach,,chmpr2terita28, 
dumeft.  InfilioDn.EufebiiDrach,Pr£fectiJanuariibcnepotuseiret,8?dumequosGenc- 

arcisBadenfis,  id  evidenter  vidifti.  Vidifti,  in-  rofi  Domini  fui  curaret ,  in  pavimentum  ceci- 
quam,quomodoEuphorbiumpermenlesaliquot  diflet,  ifiumfoleaErreaequi,  ad  ipfum  osfron- 
ablquefuccefluipfiapplicuimus.  Fuitneincau-  tisiufiafuturamcoronalem  ,  &  fere  in  locum, 
laMedicamcntum?Minimegentium,fedquem-  uci  crines  delinunt,  recepit;  &  ita  quidem  ut 


'  Garyopbyllatian.jhji 
Ligni  SaiTaphras.  ^ 

Roiarum  rubearum  oddriferar  utn  an.^j 
Mifce j  fiat  pulvistenuiffiratis.  Hsc  det 

C^^tiimad  univerfaliajjnpnmisVi(9:ilnitet 


404  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

Ohf.  i}.  aiai^  earm,8tqimmarimam  pleifaoram^et-  nteuemmnedtfkiJfevidetryiK^gKeiUiediiubiKii 

^  ^  Qo  Inguinis  ez  sidem  vena'  ,  imo  &  ez  HtremtihinttnqtfomantehAc auditam 

eodem. vulnere  eduzimus.  vero  vide-  fedttttibiflurtmitmmedaberedeTmnfiYeraj^ad. 

remus  finguinem  eztravcnatum  ,  &  Cd>  cute  tuas  lueras  mnfmioieiSa». 
contentum  ,  in  halitum  refolvi  non  pofc  an-  BAJluo N.KraHsdafago  Awieup^uiDurla- 
tequartum,  cutem mformamcraeisinci^n^  cemxtjmKgentufaffA.ab^^dtsnfisca^ulam, 

e^venatus,  intercutem  &craninmcontentus,  vatidiiUi[n^teffraaocranior}iftis^mer,itigth.L 

^uzit,  verum  etiam (juicquidpraternaturale  jfmcerebrifahjaceMfcrMccMala^ahiinfiarfc 

in  ipfo  capite  &  cerebro  contentum  fiiit  ,  per  ri-  deteatim  primis  dieb.  effinxerit ,  unde  intra  calva~ 

Tanta\dbifaita£tdiiigmtiaaDom.D.R.egein  hLurJiocloco^uiffiiavelijHddmorbidefcriptione 
admiDiftrationcuniverra!ium,ameiniocaUum,&:  obaudtens^  noninjurid  horrendaiUaSymptomata 
a  domefticis  Dn.  R^s,  m  eisqus  ad  vidos  ratio-  denfo  agmine  ihorutffie  extfiimabit ,  quaab  Hipponi 
nem  reiiquaque  externa  fpedant,utan  Priiw:eps  cratetanquamfraQicraniid^fiijuecerebricer.taac 
aiiquismajoricumdiiigent:adiraripoffit,vixcre-  pathognomonicaJigi3anumerdtur,ye/utiA^phorij: 
dam.HuncquoqueVirumJuveneiT)pIcniffime&  ^o.febt,6.Quibm'diviJkmeftCerLbrupt^hts febre 
finegravioribusfymptomatibusreftitutumfuiiTe,  ^  bUiofum  vomuumfuper-uenireefineceJIr^cjHod 
_  ex  ipfbmet  agro  omni  proculdubio  intfellexifti.  tpfum^oo.^^ojaJententiaCoac.repetitur.Item: 

Vides  clarilTime  atque  dodilTime  mi  Dh,  D.  Abasfs\cramt\v»lneYefiupiorautdefipe»ua,fm 
HagenbaCH  ,  quantum  curatione, methodica,  vacujimusi^peTietraventSe^ioneyAphor.i^^. 

mus.  Nunc  contrarium  vide^inDn.Joh.Ru-  rit'vehemenierconcuffiumymutosprotinusferieffi 
dolphoSteiger  ,  Przfedoin  Trachfilvvaid,  ise-  necejfefeSlton,j.aphora’ffi>.Coac,^^^adeni^  :  Re- 
nim  cum  quinta  hujus  cx  equo  cecidiffet,  &  idum  djutrendum^fii  ^ui  Ufusftiity  conctderittdut fopore 
foleaferreacquijadiuram  finiftram  accepifletjru-  correptus  fuerit,  z.  prorbet,  Sioffenfusfinefeijfu. 


inputredinemabicrit.Ego  nudiustertiusadvoca-  jns  obcacati  (int^um  obmutuerit,  nuper  nares  au^ 
tusfuijomnesquenervos  int'endo,uEpedein  con-  resvefanguis  eieffiuxerit,numcQnciderit,numfii}e  .  - 
fovare  poffim.Scd  de  his  aHaspIura.  Vale  amantiC-  fenfu  ^uaji  dormiens  jacuerit}  Hac  entm  no  nijioffie 
■fime  mi  Domine  Hagenbach  ,  &  feliciter  vivc  frabiaevenmnt.Etpofpauca-.Si  vero  etiam  torpor 
diu.  Dabainarce  7>^^/t'Z^^/4l9.Martiii6A4-  accesfit  mens  non  confiat,  fi  nervorum  vel  refo- 
_ _  ■  '  -  -  _ _  latiovel  difientiofequuta  efi  ,verifimtleefii  etiam 

OBSERVATIO  XXIV.  magisjpesefi.  Hisddehfiditautho^,utaddatt  Atfi- 

Vegrav,ffi»,ovub>ereVafUts,Cerebr,perUe- 

***“*  eor«m,^ueCsrriphaiifliregmruxt,appartiit,ma 

ClariStmoacDoBiJlimo  yiro,  felfimtunierbipriacipio,qmteporeadhl<ci»Au- , 

Dom.  Guilhelmo  Fadricio  Hildano  ,  Infi;  lameratus  es .mjatreite  QfieSawem  (^tejiem-  , 
^isR-eipubl  Bcrncnfis  Medico-Chirurgo  cele-  ”’•>’»  “PpeUe.fed xecqaic^mm  ejmmcs 

berrimo.Domino&CoUegarhono-  '  ditoumsrbtdsmrfHSHpereexit^praterfymptema. 

'  rando,  tuam  febriculam  admodum  Uatam,ijuapefivlil~  ■ 

LUDO  VICUS  SCHMIBT  D. 

e  ip  HujusrmdiexempUffarfimalntjHOq^dedtgxt 

■  •  narraxt-.fcdhocumeum  f  fateor)  tantum  apudme  . 

^LarifJimePir,CoUega  ^  Amice hoaerdde,Bt~  poteji ,  ut  no»  uf^  adei firmiter  ex  enumeratorufi. 
'^nastUM lueras  Princeps ipfe^trius^nofirum  gnorumabfentiadlUfameffe  calvaria,pronuuaari  - 

didituiem^  abstefcripcasintellexiffet^follicitiflas  p£dent  Chtrurgus,ndefitmSnoabeLr,duml.9l- 

tefalvereiuffit.PorrohifioriatuadeAbfcefu.tne-  fuiffe,ijitib.mhtltaleflatimabtaufaper‘ljeerit.Sed 
ptiTo»forisculpiexcuato,gratiifimamthtfiuf,de-  ^mdcaaftquafoefi,  ^xod partis nobilisfiman.oxa 
leotameninterimmagnopere,  metanto  iniervallo  ahasbxtrSuhei’?,,  feliciterfuit curata  l.  Scio^uodifi 
a  teferibendi  ofiiciofuperari  :  quodeepaidemnon  proanimi&corporisagretantisbenavelmala  co-- 
taignaviaautoblivioi,ijuamaffl,aohuic  Reipubl.  ftuutione,vulneradifferunf.  ideo^rufiituthiefi- 

yuo^ceuturbinetjuodamabreptusi  Mufis ,  d'L  cholufiagebatenimannumcirciter  quadragefiinS 
famtltari.cafira  fequi  tolehocannocogorinecdum  fepttmu)  viBu  qumetta  utebatur  paru  exqmfito: 
trauquiUitttisjfesutlaofieuditurJUeveriipartihus  modu  tamen  tenebat fempir,  laboris  asfiduuate 


0BS£R.VAT10  XXV. 
Degra^ijpmafarditate.foft  infiilUtmnltqm^ 
rem  m  difcium  amtsfiqmta^ 

ANno  1581.  Gum  apudCIarilTHnnm  acIong^ . 

ExceUen^inium^rum,Dn.  CofeiamSlp- 
tanum,S  wcnjflinii  Principis  mei  Guilh^mx  >Ju- 
liacenfiunijClivenfiuniac  Monten{ium,&c.  Du¬ 
cis  p.m,  Medico rCbIrurgum  celeberrimum, 
Chirur^scftndio  operam  darem  ,  hJobiJiflimam 
iingularique  pietate  Se  csditzte ^^ixdits^mvirsi-’ 


primo  dUaiAvuvulntUy  decuffMimfaUdcutisin^ 

d^,(geximptuo]!mmfragnuiim,mbt!ere£a- 
(irSitmpSlKxm.cmfaxsfamiaffeaxfhrlmxm 

Sr,  LmcLmnomxcsfr^obaxt :  Pofi  »li<jUotd,es 
jjndontiH  oUirofMnH  MeUUrcpui^HufxnU- 

gtertcxr.mxchtixuimxi.Os ielve denudatum  (£  N.  a  ©ei^er^Satrapac in iStanctmjlcin/ fiKamfa-  g 
relimum-iiulnus'cutis,ijuod  aliquando  pinguibus  miliariternovi.HuicpuellsEexmatreaKquomodo  ti 
medscamtntie  inebriaverat  ,fiais filamentis  arSle  furda  nara.catn  circa  annum  nfiairum  ztatis.Ca-  a. 
centertie  peflea  te  informatote  replevit ,  fuperim-  tarrhnsadauresdelapfus,  & 'proinde  tinnitus  fe-^ 
pefitoijuadruplicihnteo  ,  madefaUoinvsno dece-  quutuseffetjinmanusEmpiricicojafdamincidit,’' 
%ionis  betonica Pifimiliumfiatis  calide. ViUuufus  qiii  ipfi  (corpore  exiftente  impuro)  nefeio  quid 
e  fi  ager  texui fub  initium  cui  ege,tertiadieac-  oleofiautliquidiinauresinftillavit.  Inde(quem- 

cerfitus ,  pttfitnam  cum  ifuibusdam  cephalicispa-  admodum  fepiffimd  ex  ipfamet  vicine  fimul& 
ratam,pre  potju_  ordmano  prajcripfi,EleSluarixm  parentibus  audivi)  incredibilis  ddior  ,  quo  per 
itempartim  alterans  ^pertim  C6rroborans,de  ijuib,  multos  dies  extorquebatur,febris  itemiinflamma- 
mulia  dicere  non  videtur  opera  pretium,  fe-  tiOjVigiliz,deIirium>aliaque  lymptomata  gravifli- 
Sio  intermijfa  fsiit, purgatio  non  tutaialvus autem  ma  fequutafuntTEx  confiiio  Dn.  D.  Reneri  Soli- 
bberafemper  us^adoBavadiemaibifegmorJup-  nandri,&Dh.CofmiSlotani,MedicoruBiperitiC. 
pofitoritiniUtofiatimrediitadofficium:noxfitis,xo  fimorum  ,  adhibita fueruntmedicamentavaria, 
•vigilia,nonnaufeaunquaminfefiavit.  .dirhypo-  tamiDternaquamexterna,quotumbeneficiodo- 
caufitfape eratadfianiium  incuriajufio frigidior ^  ior-qpldem,  aliaque  lymptomata paulatimim'mi- 


m>nnunyuamcalidtor,raromoderatus:adfingulos 
apparatus  cleElo  furgens  indatis  vefiimentis  fca- 
mxo  ixfidebat,iis^  dum  Chirurgus  opuefuumper- 
fecijfet,  quicijuidnos  contra  ,  ut  UBo  fe  conti- 

ctepitfubfiantia  cerebrijamfatiemunda  ,  punSis 

occupavit :  fimulop,  offis  foramen  indies  cadi  appofi- 
facilipofieafitperadditafuit ,  ita  ufintratertium 


fas  quoque  Dinslachium  ad  przdifiam  Ma 
nam,genere;viftute,&  ptttateldnge  Excellen 


Si  cjuis  sSsiiiin  hoc  morbo  fuiffefiatuat^liter  is 
quidemat^Hippocrattslecutus,cderumaverica- 
tefortenon  (drtrriffeviderifopt.  O^madmodu 
.  contird  lapidum  filicibm  fimtlmm  feltbra.  unciatim 
'  a  muliere  Pforzjemenft.y  fummie  eum  doloribus  ne^ 
phrUtciiexcretaiitem^uefupeUeStlisfutoriefrag- 


406  O  B  S  E  R  V  A  T.  C  H  I  R  U  R  G  I  C. 

•  ,  cetAae6(teftisfamocularis)!ngeniofos&vcr-„,. 

Ji  S  M  O  N  I  T  I  O  futoseft,m:a:intnitu&gdiacorporis,ccinHii£>^'-'‘^ 

adTyrones,  '  reomoium,  qmcamip^bvcr^ancur,meluerilin- 

P  Xhisei'CanttjTones,  Primo,  neinaCfeoi-  telligat  Pore6hicmuttefaaas£ait,qniaoaavo 
X^bus2uriiiraTo©icaapp!icMt,mfipri^  adhi-  annoztadsinmatermlingiianoDdQmf^coo-^*^  ■*«■! 
bitis  uniyerialibiis ,  pracipue  Ii  rfcSus  gravis  &  firmatus  &  fundatus  erat ;  quapropter  cutii  non 
cotpusprara  fuccis  refertum  fueriuConfulat  Le-  amplius  homines  loquentesintelligeret.facili  ex- 
aorfaacdereObrervj.Centur4.  cideruut,qu*  anteadidicerat.Gontrarium  evenit 

Secundo  videant  ,,ne  medicamentum  fit  acre.  mpra:di<aanobilivirgme,qusaaditunon  omui- 
Meatus  enim  auriscumparsfiteorporis  maxime  noin juventute,  ledtumdemum,  cum inlingua 

lenfibilis,facileexcitaturdolpr,quematfluxu5bu-  fimul  &  lefiioDc  librprui 
'  '  iur,&gravilfimafympto-  praeruditaefleMmifit, 

odum  in  pradiSanobilit 


OBSERVATIO  XXVn.. 

I.  Betxcifioae  tumoris  Caniro(iAdrtiiiicemdei$- 
a  tium  ocularium, 

-  AtENUs  de  Cancris  ,  qui  curationem  non  cmm  qt 
in  poteft.  ■  Quapropter  tu-  admittunt,loquens,inter  alia  baic  quoque  ha-  i-  s, 
rundas ex carbalb&goflypiQ fabricate,  earum-  betverba  :  Quieancruminpaktoorcum,&quiSi(f«f. 

ScauribusinfigerefoleS-TentaverantautemMe-  ulcera  ad  cicatricem  perducere 

difi  in  hac  puella  ,  an  penicilis  exiguis  ex  fpongia  .Nonfinecaufaautemfcribicinl _ _ _ — 

paratis,medicamentura,quod  Empiricusinftilla-  in  Ore:qui  enim  in  palato nalcuntur  Cancri,  u 
verat,  abforbere'&  extrahere  p6irent,ledfi:uftra.  plurimum  yerfus  Uvulam  oriuntur.  Laxaenira, 
Propter exquifitiifimum enim  fenfum  ,  Stanfi-a-  molUs  ,  &adrecipiendosaf{Iuenteshumoresex 
j,,  auofitatem  dufius  ,  penicillis  ad  membranam  capiteaptiflimaparseft.  Atquisquzfoibifcca-  ■ 
En,;i-tyuipanipervenire-non  potuerunt.  In  hoc  quo-  rct  aut  ureret  ?;  Merito  itaque  inianabilesipibs 
«».  quegravifl!mderraveratEmpiricus,quodntrique  pronunciayit Galenus,  fnaliisvero  partibust^ 

-  auri  uno  eodemque  temporeacrefuum  medica-  ris  lanari poffe  cancros  ,fcquensobferyatiofidem 
mentum  inftiilaverat.  Si  enim  uni  tantummodo  facit. 

inftillafletdudlui ,  agra  inlatus  illud  collocaflent  'Genere  .Virtute.  Dofiirina,  fed  przcipuepie- 
Hmmeit  Medici.ita ut forfah iterum  efiluxiffet.  Liquorem .  tate  nobilis  Vir  ,  Dn.- 'WilbelrnuspomScjjeidt 
i, .  gtnam  ?Ji)cigpfennmg/Juris  U.  Doaor.&Scre- 


autem, pus.yelichoremprofundoaui  ^ .  -  . -  _ 

fifpongiamaquabetonicz  madcfaaara,iterum-  .  nifllmi  Principis  acDomini.Dn.^Wilhelm.Julia- 
toil».  quefortiterexpreiramqduSuiaurisinfixeris,&z-  cenfium,ClivenCum&Montcnfium,&c.  Ducis 
gruminlatusmalealfeaumcollacaveris.  Hoce-  Confiliariusprudentilfimus,  Se  Satrapa  in  Solint 
_  nim  modo  fpongia,quidq'uid  liquidum  eft.attra-  gen,8ec.  amultis  annis  tuberculoadradicemden- 
bet&ablbrbebit :  fedfrequentermutanda&ie-  tiumocniariumfiniftri  latetis  laboraverat,  quod 
'  vaadaeftipongia.  -  _  exdefluxionibus  vehementibus  addentesonum  . 

fiium  traxerat.  Tandem  quum  accrcfcere  Sedo-' 


OBSERVATIO  XXVl. 


conlijio  Dn.  D.  Galeni  Wieri.ejufdem  Principis 
Medici  celeberrimi.Colonia  in  arcem  jUDetSSurg 
vocatam,  una  cum  clariff.  Viro  Dn.  Johan.  Cot 
Inf ausf  rimo  fit  fur dus  tfojlea  quoque  muttss.  ma  Slotano  ,  Medico  CoionienfifDn.Wierus 
enim  propter  occupationes  'gravilfimas  rirca 

-  Principem,  curationi  interefle  non  potuit)  accer- 
li  fitusfui  ,  Annoi595.ubi  curationem  fequenti 

-  modo  inftituimus.,  Tuberculum  autem  magni- 

-  tuJinem  juglandis  adzquabat :  przdurum ,  Uvi- 

-  dum,  Seinzquale erat,  Sepactimgingivz,  pardm 
E  quoque  labio  adhzrebat ,  ita  quoqueut  e;:terrus 

'  ■  '  n  appareret.  Dolor  quoque 

[multis  anniscatarrhis 


SUrdos  fepiflime  quoque  mutos  fieri.plerm 
que  obfervatum  fuit.  Non  tamen  omnes,c 
auditu  privantur, fimul  Semuti  fiunt,  quemadm 


cusin  Reverendi,Doarinaae  Pict.iteEs 
fimiViri,DominiJoH.ANNjs,deL’OzEA,Ecclefiz 
MoretenfisMiniftrifiliOjadveniflcmem'  “ 
ille  puer  refldoptimeque  educatus  ,  veg 
pro  ^te  fuarobuftusac  loquax,  ulqueadoaa- 
vumaunum  anatis:  quo  tempore  morbo  gravilfi- 
mo  correptus  ,  &naturzpotiusquamMedicaT 
mentorum  beneficio  curatus  fuit :  nullum  enim 


morbumcumpaularim  aded  furdusfaflus  fuiflet, 
m  ne  vocem  ullam  amplius  intelligeret  ,  mutus 
quoque  evafit,  uec  haftenus  ullis  remediis  reftitui 


•  tisfeliciter,  ubicumiaiidetornariamartemexer- 


poflet  ,  przpararetur ;  quapropter  inprimisie- 
quens -Apozema  ,  ad  humorem  peccantem  inci- 
deudum  St  przparandum  exhibuimus. 

R.  Rad.cichoriicumtotom.j. 

R2dieumpetrolelini,feeniculiana  |ij. 


Aliea* 


CE  NT  URI  A  V. 


Po!ypo^Hq-i-®* 

OV-  Conicnm&aignlsli. 

Cortic.  capparorum  &  Tamariiaan.  5).  R 
Herbar.  Scolopendri*  j  veronic.  betonicje, 
FuroarCEjfcabiofejana  m.6. 
Flor.botaginiSiboglolferofinarini, 
Betonic.  fommitanim  tbjraii,  &  majorans, 

Seminisanilijfceniculi^a.  Jif* 

Coriantiri  prsparat.  gj. 
PaffuIanimCorinthiaram 
Decoquanmrin  Cq.  aquz,  Sitcraa parte  vini, 
ajj  confamptionem  medietatis. 

Hujus  Apozemati  accipe  |ii.5.  in  quibus  in- 
fundantur&macerenturper  nodem; 

Uiura-  RJjabarbarieledigj. 

imM.  AgaricirecentertrocJuicati,& 

.  TurbitbgummoRan.9.ij. 

Folior.  fens  mundatorum  gij. 

FIornmTartari,ana  9.  ij. 

Maneant  per  nodem  in  infufione.iniocote- 
pido.ManepoftIevem  ebullitionem  fiat  fortis  ex- 
prelfioicni  adde 

Syrupi  de  polypodio  Ij. 
Aquarcinamomi|.R 
Mifce.fiat  potiuncula. 

Sic  purgato  corpore,  perdiesaliquotdeprse- 
fcripto  Appozematebisindie  ,  nimirum  tribus 
horisantc  prandium  ,  totidemqueantecoenam, 
hauftumbibit ,  tandemquejamjampraelcriptam 
potiunculam  reitcravimus.  Interim  autem  dum 
prslcripto  Apozemate  utebatut,venam  in  cubito 
liniftro  incidimus,  Cucurbitulas  quinetiam, pri¬ 
mo  liccasjtandem  cum  fcarificatione  applicuimus. 
Sicpraqjarato  &  evacuato  corpore  pervias  mani- 
fcftas ,  liidorem  quoque  per  dies  14.  duximus,  le- 
quentidecodo. 

Sina.  fu.  R..  Ligni  laflafras  optimi  |ij. 

in^um-  Ligni  Guajaci  rad.  fallW  parillaean.  |j. 
Cinamomi|.R 

Projiciantur  in  poculum  ftanneum  autterre- 
um  ,  &  affunde  aqu^clarssft.iiij.  Claudatur 
quam  diligentilfime  vefica  madida  primo  .deinde 
linteo, ne  quidexpiret.  Tandem  fiat  decodio 
perhoraslexautodoin duplici vafe.  Nonantem 
iliieb  aperiendum  eftpoculum.fed  expedandum, 
donec  per  fe  Iit  refrigefadum.  Hujus  decodi 
fiimpfit  ad  uncias  quatuor  pro  vice ,  &  bis  in  die. 
Poft  ludorem  corpus  iterum  expurgavimus  le- 
»«•1  far-  quenti  purgatione. 

I*«-  R.  Rad.  Polypodii  quercini, 

Cortic.rad.  frangulse,Tamarilci,& 
Capparorum  au.  gj. 

Ccterach.  fumariar,fcolopend,an.p.j. 

Flor.  bugloflie,boragiois,  violarum, an.p.R 
Seminis  anif!,fcenicSi,an,g.R  . 

Folior.  fensB  Alexanjl.  feled.  gj.R 
DecoquanturinaquafumariseSc  Icabioli,  ut 
colatura  redeat  ad  ^iij.  In  quibus  infundantur  & 
macerentur  fia. 

Rhafaarbari, 

Rad  mechoaex  ana  g  j. 

Agarici  trochifcati  ana  gj. 
Zingibcris&fem.  anifian.g.j. 


Maneant  pernodemininfulJone,  incolatura 

fortiter  fadadiflblve. 

Eleduariirolaram  Meluxgij. 
Syrupidepolypodiogvj. 

DiafennxBrairav0li9.fi. 

Aquxeinamomi  giij. 

Milce  &deturin  crepufculo  matutino.  Interim 
autemdumdecodo  liidorifero  utebatur  .  fre- 
quenteroslequenti  Gargarifmate abluebat ,  idq; 
in  eum  finem ,  ut  partes  defluxionibus  obaoxix 
ante  operationem  corroborarentur. 

R.  Rolarum  rubear,  m-j.  Gatgn^ 

Flor.malvxhortenlls,m.fi.  m», 

Cortic.  granatorumgij. 
BalaulHor.Gallarumimmatur.an.gj. 

Flor,  betonic.fcabiofe.an  p.j. 

Radie.  Icrophularix  g.j.fi. 

Coquanturinlfe.iiij.vinirubri&liiptici  ,  ad 
tettixpartisconfumptionem.colaturxadde 
Mellis  rofacei|ij. 

Mellis  violacei  an.|j.Milce,fiatGargarifraa. 

Ex  prxfcriptis  herbis  quoque  minutiffime  inci- 
fis,Sacculos  duos  prxparavi,  quorum  alter  ejus  e- 
rat  magnitudinis,y««i»  T xhuU  11.  Otfervacioui 
huicfuhjiEluJlgura  II.  exhibet. 

Alterejuseratlatitudinis  ,  utfuperiuslabium 
nafum  &  genam  cooperiret.  Sacctdosiftos  vino 
rubro  &  ftiptico  incodos  tepide  applicare  j ulTuSC 
quidem  continuo. 

Satis  prxparato  colore,  tam  optknavidus  ra¬ 
tione, quam  prxfcriptis  remediis, xgrum  in  fedem 
collocavi,  capite  parumper  retrorfum  verliisnu* 
cham  reclinato.  Tum  miniftrumrctroxgrum 
conftitui,quiambabusmanibusoon  Iblumcaput 

biumiii  altum  elevabat.  Hoc  fado,acu  incur¬ 
vata  filoque  reduplicato  apprehenfo  tumore, 
ipfum  paululum attraxi,& cultello  leparatorio  hio 
adumbrato,  ad  ipfam  mandibulam  ulque  feliciter 

{Cultelli feparatsrii adumbrationem  mde  fub 
finem hum  ObfiervationieTabuU  Jl.figuralll.) 

Excilo  tumore  ,  fcquentem  pulverem  adlan- 
guinem  fillendum ,  cumftupisalbumine  ovi  ma- 
defadisimpofui,&  fafeialigavi. 

R.  Farinxvolatilisl.fi. 

Boli  Orientalis, 

Terrxfigillatxan.9.iiij. 

Pulveris  albuminum  ovorum  loleexficca- 
torum  gj. 

Pilorum  leporisminutaimeincilbrum9.j. 
Corallorum  prxparator.  9.  ij, 

Mifce.fiat  pulvis  tenuiaimus. 

Sequentibus  diebus  oleum  de  vitellisovorum, 
cum  pauco  croci  mixeum  ?  filamentis  vulncriim— 
pofui.  Digefto  fatis  vulnere,  fequentigargarir- 
mateos&pilfimcabluerejuffu  ' 

R.  Flor.  Betonicx, 

Rofarum, 

Folior.  alchymillx, 

Pyrolx,fcabiofic,an.p.ij. 

Coquantur  in  aq.  ft.  iij.ntcglatura  redeat  ad 
3b.j.fi.inquadilfolve. 


Mei- 


OBSERVAT.  C  H  I  R  n  R  G  I  G. 


ChJ,  VJ.  JJeUisrofincoIatiliij. 

Mifce,fiat  Gargarmna. 

Circa  finem  curationis,  fcquentem  pulverem 
Vulneriin^erfi ,  ^laminam plnmfiirennlffimam 
applicui.  , 

R.  Tutisprarparat*, 

Pulveris  gammarorum, 

AIuminisufti,an.  g-j.Mifce. 

remediis  ianitati  reQitntus,&  cx  eviden- 
tiifimo  periculo  ^liberatus  fuit  ,  itautadannum 


R,Fbr.R.ormarini,betomc2,LiL  coavaffinin  >Oi 

Primula:  Veris,ana  mjij. 

,  Sammitat.'[1jymi,majorana:, 

Flor.  Stcechados,  borag.budo£fc,an.Di : 
Radie.  Iridis  Floreut.  5j. 

'  Galaugatrii!. 

Lignialoes^ij. 

Cinamomi,Nucis  mofchatean.  gvj. 

Rjdic.  Catyophyllatre  |ij. 

Liquiritialiiij.  ; 


I6il.  fupervixerit.  Quo  anno  circa  finem  Incidantur  omnia  groflb  modo,  projiciantur- 

tingapie  &  placide  obdonnivit,&  pro  calamitofa  quein  dolium,pro  meniiuris  ii.aut  1 3.  vini  optimi 

haccevitabeatorumfedemfibi  elegit  ,  cum  an-  Sedepurati. 

numfeptuagefimumpratergrefruseiret.  Procorroborationegingivarumfejj.Dentifn- 

Csterum  dum  circa  vulnus  occupatus  eifem, in  cioufiiseft. 
tlniverlalibus  nihil prxtermiflumfuit ,  quotief-  R..  Corallor.przpar. 
cunqueenimalvusafl:ridaerat.j  clyHer^injeci-  Rofarumrubear.an.g'/. 

mus.,  cucurbituiasquinetiamcumievifcarifica-  '  Thuris,comu cervi ufti & pr^p, 
tioneappUeuimus :  fmguUs  quoque  diebus  paulo  Cancrorum  prip.  ana  5.  ij, 

ante  prandium  adnucisjuglandismagnicudinem  Sanguinis  draconis, 

defequentiEleduariofumpfit.  -  Balauftiorumana^*/* 

R,  Conferva  flor,  bctonicie,  Margaritar.pr2:p.Oi!isfepi2Ban.9,^, 

Salviz.rormarini,&  '  Rad.IridisFIorent.§.j,fl. 

FIor.fcabio&an.|.j'.  AluininisufliS.j. 

Specierumdianthos,  MHceantur,fiatq; omnium  pulvis  fubtiliflimus. 

Aromatici rofati,&  '  ^  Ignoice qu*fo,Candide Ledorjflforfanni- 

deGemmisfrigid.  an.9.ij.  ^  mis  prolixus  fuerim,  Fecitidmagnitadomor- 

Mifce  ,  &  cum  fyrupo  confervae  corticum  d*  birmagnitudo  inquam.  Gingivarum  enim&!a- 
tronumfi.it£le6tuarium.  ^  biorumcancri,niflUniverlaUarite&exarteadhi-  - 

Poftpaftumautmivacydoniorumjautfeminc  bita  fuerint, incurabiles utplurimumeflefolent. 
anifi,&  fcsniculi  condito  utebatur.  Cucupham  Hajc  quia  Empirici&circumforanei,  inexcifione  . 
praeterea  ex  fequentibus  pulveribus  prsparavi*  -Cancri  labiorum  non  oblcrvant,  mirum  non  eft. 


R.  Florum  betonica, 

M  RofmarinijStoechados, 

'•  Rofarum  rubear.an.  m.j. 

Summitat.  majoranae  m. 

Sem.  Coriandriprap.^.ij. 

Ligni  aIoes5.j. 

Mafticis,Thuris,ana  Jj.ls. 

Specier.  diamofchi  dulcis  9.  iiij. 
Nucismofebatae  ^.j3. 
Caryophyllorum  9  j-6. 

Granorum  Kermes  9.ij, 

Milceantur  &  contundantur  groflb  modopro 
Cucupha,  Sequens  quoque  vinum  Medicatum 
prafcriprimus  ,  de  quo  per  intervalla  paulo  ante 
prandium  hauflumbibebat.  . 


ll  utplurimum  malum  recrudefeat,  &  in  pejus  eva¬ 
dat.  Qui  itaque  operationes  hujufmodi  cum 
laude  Sc  utilitate  argri  perficere  cupit,  videat  pri¬ 
mo  ,  utcorpussgrianteoperationemdiligen- 
ter  fit  prjeparatum  ,ubi  prsfens  ObfervatiojtyrOr 
nibus  veluti  exemplar  &  idea  infervire  poieiitrde- 
inde  diligendam  adhibeat  ,  ut  malum  cum  fuis 
radicibus ,  &ih  parte  fana  extirpetur ;  Quando» 
quidem  minima remancnteportionemali, 
fruftranea  erit  operario,  ut  alibifu- 
•  fiusdemonftravimus. 


OBSER' 


410  OBSERVAT.  CHI  RURGIC. 

- _ _  aa&itfebiis.  Qaam  autem  iyinononatfK-rtj 

OBSERVAT.  XXX.  >  fymptomata  omma  im  eaacbiwa  fte.  " 

_  ,  ,  y-rt*  nint»utaftantesaera:uperanaavalemdineanL- 

Vegritwffmalleurttiie,mqutVea£feato  ^n„jbji„rent. ,  Quaproptermein 

jeptimo  iKorhi  the  (um  fuccejpi  w^iitadyocamnt  ip.  ejusdem  menSs ,  qnifiat 

fuit  adbibite.  feptimusdies  morbi  jmmzgrumfcquentimodo 

Vire  clerifimo  doch fimo  laborantem  inveni.  Febriseratmaximadirisin- 

DmJACOBO  HAGENBACHIO,  exhaufMttuffisfrequen^cnmexrpmdoneOT^ 
BaCleenCMedicinstDoaori,  enta.  peaoirs  angiftia, &lmgusanditate:  vi- 

Guilhelmus  Fabricius Hildanus  cumcapmsdolore.naufea,  &c.bi6. 


Theses  Xuasmaugurales  ,ae  Pleuritide,  ,ftarecognovi(rem;m^ui aliquid  tentare,quam 
Do^fljme  mi  Domine  Ha4^nbachi,  jaj>^.;^gruniinc^dentiflimo  vitspericuloamnindde- 
cepi ,  &  ftatim  legi.  De  Sc(3:ionevena:  inPieir-  :^erc.  Curationem  itaque  (equenti  modo  lU’ 

ritideinternudosTheoricos&Pa^icosmaxima  {^jtui.  Primo, juxtaprascepwmHippocratislib. 

efteontroverfia:  videlicetan  ex  eodem,  velex  -|.aphor.i(J,viclusrationemhumedantem&re-r.»w- 
opporttoIatere6eridebeat?Turede  diftingui^  fngerantem  inftitui:vinoiplipbneinterdixi,cii- 
nimirum-in  principio  morbi  fieri  debere  ex  op-  jusloco  lac  amygdalarum  exhibui ,  dc  quo  prima 
pofitaparte,poft  principium  vero  ex  eadem-.  Sed-  dieiiltramenfuras  duas  ebibiti  tantus  erat  lefbs 
videatqueetiamvide,miDomjneHAGENEACH,  internorum virccrum.  -  A.ivum  quoq&eft^m 
utfe^ioillafiatftatimab  initio,  &.intra  paucos  lubricarafeci  ruppofitbrio.  Enem.aexhibuif- 
horaspoft  morbi  infultum,aIioqmn  facile  errare  fem,ni{i,utfcisjnoftratibusiliud  tantopere  efset 
poterisin curatione,  Eigo,  utingenuefat^,  odiofum.  .  Exoneratoventre,ftatmVvenarnm 

nunquam ,  aut  faltem  rari/IIme  optatura  fuccef-  cubito  lateris  maleaffedci  incidi,  &  ad  uncias  o£to  ' 
fumvidi,  cxfeSjone  venaiin  oppofita  parte  far,,  fanguinisextr^L'^  '  Totum  pedusoleoliliorum 
fta.  Ririfliroeenim,prarertim  ,interGerma-  aiborum,&  axungia caponirinunxiy&Expedd- 
nos (quiinchc||ptemorbbpotiuscarmfices,Ve-  rantiaexhibui.  -Eademdie  poft ccenam nonrd- 
termaribs  ,  Ag}^tas  •/&  hujus  brins  fiomines,  hilLandani,cumdecodtoluo'pe^orali,  paruiii- 
quamrationalesMedicosadhibent/'fi:arim  ab  in-  queconfe&onis  Alkermes propinavi.  Quievit 
itio  morbi accerfitur  Medicus  jfaro item  in  aug-  iatbeneeademnode  :  quapropter  fcqucntidip, 
mcntojledutpiurimuminfbcujquandoomnia  cum  viderem,  naturam  novas  recoliegifse  vires,  ; 
ad  interitum  vergunt.  At  eo  temporei,  fi  vires;  Jeniter  Jevitcrqucipfum  purgavi,  idque  infufiorie"'':  • 
permittunt,  melius  eft,  ex  latere  male  affedo  e-  Rofarumpal!idarum(’,qua;tunctemporisopp6r-  . 
vacuare, quamreviilfionisgratiavenarainoppo-  turieinhortO; florebant}  addito  SyrupoRofito 
fita  parte  incidere.  Facile  enim  ex  fimpheiPieu-  folutivocompofitd,  parumqubpolverismri  La-  .  v 
ritidedupiexfequeretur,  quod&nonnullis  rna-  xatiyi  ,& Cremoris  Tartari,  Carpisfequensap- 
ximo  eorum  damno  accidifle memini.  .Tutius  plicui  Epithema: 

itaque  dit,  ex  eodem  latere  venam  lecarc.  Egre-;  .  R.  Summitatum  bugIofl«,&  .  \ 

gieenim materia peccans,&in parte afiedacon-  Boraginis  cum  fuis floribus,  , 

junda,hocmodoevacuatur:quod&egononi-  .  MeIife,aD.m.j,  '  ^ 

taprideminpleuricico^raaximocumfuccciruex-  .  Incidantur,  &contundanturin  mprtariojadd^^f  , 
pertusfum.  Cafum,quiamcononnuIIaanno-  dbav^userorarum^ij.Aceti  Rolacci  parum.  Cb- 
tationedigna  occurrunti  paucis  adferibam.  latura:  fortiter  &6ls  addidi  aliquid  Cinnahm^ 

^  Patriciusquidam  hujusurbis,  Durjohan,  mi,parumquecrpcijlpecies-enimCordialesnul- r.; 

*  j3cobus,Wagndnomine,Pr2,fedusin.S«»»;»/}f-  ]z  ad  manus  mihi  erant.  Durantemorbo  ali-  v' 

wald  3  homo  quinquagefimuro  annum  atatis  quotiesexpurgatusfuit,  fedclementer:  potiuh-  ' 
pr»:ergre{rus,carnorus&plethoricus,led&  ftru-  culam  quinetiam  poftccenam  perintervallaite- 
molusj&amultis annis catarrhisadarticulosob-  favimus.  Pedusquotidiebisautterinunximas,^; 
noxius,  cum  21.  Junii  cum  amiciS'&  confangui-  &  lacculos  embliientes  &  anodynbs  pedpriiap-  • 
nris,  qui  Muihaulb  ad  ipfum  venerahtrinmultara  plicuimus.  Sic  praeter  fpem  atque  exfpe&tio- 
nodemlautevmlTeCjScpofteradjc  juxtaillud:  nem  omnium,  (^nicari  ita  reflitutus  fuit,  ut  pon 

'  SinoEittrnatihtmceai potatio vmi,  diupoftcurationemhucvenerit,&.perdiesali- 

Hoctu  manebibasiterunty^ fuerit  medicina,  quot  cum  amicis  Arconfanguineis  fuis  alacriter  •; 
Summo  mane  ,  ante  amhrorumfuorum  abitum,  vixeris.  Crifisfere  nulla fupervenit,  nifi  quod 
iterumfefneroorieralTetjeadcmdiedolorcsar-  circai/.morbidiem,  fputum  atque  excrementa  : 
.ticulorumprimb,deindequoquetuffis,  anguftia  alvimajoriincopia,quamantea,ejccer!t,necrioii^ 
pedoris, &dolorcspungitivilaterisdextri,  cum  maculs  rubrse Sciathe,  circa xarpos& manuum'- 
!puto  cruento  fupervenerunt.  Primadieexmu-'  digitos  apparuerint.  lU^  autem  an  propter  ex- 
iiercuIanimjScAgyrtarum  confiiio,theriaca,aqua  pulfioncm  aliquam  criticam  humoris  bilirifi, -an 
carduibenedi^dHToluta,  iudoremprovocavit:  verbexapplicationeEpithemaris  ,  Acacrimonit 
fequentibus  vero  'diebus  decodum  Traumati-  accrijUtplerumqueacciderelolct^fiipcrvenerint, 

Ineptias)  bibit.  Hinc  mirum  in  nfedumadau-  pferaet^grononampHusaftiti,  fedea,  qusre- 


5{WumverWumappIicuimus,&abipfo.fa-  hic  hoftrasgrai  ^in  alii^iiamplurirais obfer- 
licharamlp.dieexcidimtis.  Sedriihiifere  yavi.  .  SuQt,quiinPleuriade3fivemdextrbfivc 
niutunii  Propter efchararridnimprU  irifimftrolaterefUerit,  |Jerpetu5  m.dex^pbr^ 
DUsrarbmc<3piaeffliicre,diquotiesapud  chid  Venam iecaiidam effe  docent;  nrdnter^^S 


C  E  N  T  IT  R  I  A  V.  413 

I^euntiHever^certamqae  ci3c,&edireao&-  vit,fed  edam  ia  mentem  rraocavit,  fimilemferS  Ohf. 
aamCTitiendiEmamadHtatemadferre,  exera-  hiftoriam  jquaraAnnoieu- in  Belgio-obierva- 
hoccc  non vulgarefidem^dc.  Anno  idit.  vi,cumcnimrcEum  meanim  cansa  Coloniam  & 
z^Tanaar.MatronaqajcdainBernenfis,  tffldenamprofeSus,  & olceriusiad . Generofum 

"iia»i)n9i5mWitODn.VmcendiiSpxdgnxor^  DominumJobannemAaoiphumw«D^«v?,C<^ 
juvenis,  robufb,phIctorica,  &  optimo  corporis  mitem  mFalkenfieiny  Dominum  in  Oberfiein  ^ 
iBbknprsdita  ,  plcoriddegraviffimc  correpta  4r»cA,&c.  yocarasfijiflem,  atque  IciviflemMcei--  - 
ftiic-  SeqnenricUe,quifaitfinisprimidieimor-  fis,  didonis  lUnftriisiini &  magnanimi  Herois 
bi,camcgoadyomtuseflrem,protiaasfuf)pofito-  Mauridi  Principis  Naflbvii  &c.  virginem  efle, 
doacri^vumduxi,  poftea  venam  brachiiiatcris  qos  per  raukos  annos  fine  cibo  &  potu  vitam 
nialeife&forea&langainemad  uncias  circi-  uaduxit,  admeosiaHeivedamredirenoIiu,  nifi 
lerdccemenrahercjuflL  Totum  pediisOIeis  ipf^priusinyiferem,&.quae  annotadonedigna 
ScUnimentis  conveniendbus  inunxi;,  fkcidps  jaipi^invenirem,Iiterismandarem;  idquein  e- 
quinedam-anodynos  appBcoi :  & expeSoranda  uhiprsdpucfinem,,utciariisimoyiroDn.Paur 
exhibui.  '\^gcfiraafexta,'qui  fuitfecundadics  lo  Lentulo,  amico  meo  fingulari  ftiidioobierv^- 
snorbi,  iplam medicamento  Icnidvo expurgavi.  do,infecundapartefiiilibride  inediis ,  infervire 
Circa  &em  tertii  materiam  digeftam  excreare  polTent.  Qtmm  vero  paidopoftredimtn.  meum 
ccepit,qaamquarto&quinto  copiosercjecit;  &  iaHelvetiam,Divin6fato,  exhaclucead  beato- 
icaquidem,  utfebris,  ai^uftiapedoris,tuffis,  rumfedesevocatusfuiflctDom.Lentulus^apud 
reHquaque  lymptotnata  ante  leptimum  remife-  me  veluti iupprefla  remanfithiftoria  illa;  tjuz  ta-* 
t!nr,& aiueundedmum, finguIariDEI  demeii-  men, meo:qu!dem  judicio, ,  rara  &  dignaeft>  ut 
dapien^ime  convaluerit,  non  fineadmiradone  publici  jurisreddacur*  LiteHsitaquecomracn- 
mulcorura.  Terdocnimdie,  cumnaturatota  daddis  aGenerofo  Domino  Comite  in 
inhococcupataefiet ,  ut  cruentam  crudamque  ^«»,adNobililHmum&:  ftrenuum  Virum  Dn.  " 
materiam  in  pedore  concoqueret,  &  ad  excrea-  Alexandrum  Schvvcichel  pr*fi;dum  Caftri  &Gi- 
tionerafaciliorem  pararet,  utpoteftatdn  tcftanr  vitatis  Mcers,  cuminftriidus  eflem ,  in  viam  me 
diaScnatuAmplilfimofoleifliiterimpetraret,me  dedi,  65,23. Julii  Anno  a..  Mcerfiam  veni, 
abfrntc  atqueinlcio ,  ex.ledo  in  placeam  publi-  ubi  cum  iiteras  tradidiflem ,  quam  honorifice  & 
cam  (idenimhicmGriseft,necaUterfieripoteft)  humaniter  tum  ab  ipfo  Pixfedo ,  tuih  etiam  d 
geftacodafellafetransferricuravitr  ubiperlemi-  Dom.ConradoFcIdhufio,  ejus  urbis  v.edaidiw- 
hqram  acrifrigidifiimo  expofita  fuit.  Vides,  Qiminifirpyreceptusfiiiiinprirnisautemqusfin- 
-  quantum  pofiit  natura  vaUda,  fi  methodus  curah-  gularia  in  arce  &  propugnaculo  erant » a  Nobilif- 
diredeinftitutafaerit,  Kis  vale,  Dodifiime  .iimoSc-ftfenuoViroDom^hvveichelPrsfedo, 
mi  Domine  Dodor,  &  cum  Tuis  omnibus  mihi  oftenfa  fuere.  Deinde  mediante  DnTeld^ 
quarafdicifiimevivediu.  DabamBerna;;  4,  hufiopueIIamabftemiamquoquevidi,& quidem 

Auguftijifiaj.  ,  .  inipfiusFcidhufiisdibuSjubiipfamadleacccr- 

'OBSERVATIO  XXXIIL  Tlbauutem pueMaiEvavon  gcnE^^^ 

VepratUgiofAimdiapueUa  Morfanfis^  htlio-  aliasEvaFlegennomine,  exparencibiKfioneftis 
rtafirtgttUris*  .  &mediocrislortunje,XdmanFlegen,\&Greta, 

I^treclarisJimo^doEiisJimOi  ,  in  pago  R.epeLnata,agebatyinquam,  tunc  tem- 

Dn.  CO  N  E.  A  D  O  .  P  FI  S  TE  RO,  poristrigefimumfeptimumannumaetatis,  vixe- 
Artium.liberalium  Magiftro  excdiendfiimo,  &  ratqueih.decipiumlextumulqueannunVjfineul- 
inlncIytaAcademia  BafileenfiProfeflbrice-  locibo&potu.  AbincunabulK  autem  iplam 


GuilhelmtuVAhridm  Hildinfts  edam  Dominus Feldhufius.,; Anno veronona- 
S,  P.  -  •  gefimofepcimoipoft  feftum  Parebaris  >  qui  fuit 

pErEpiftokmraro  Te  dloqhof  ,,dariirime&  annus  vigefimus  primqs  atam;,  cura  ex  morbo 
*  dodiflimemiDn.Pfifterc,amicorumopdmft  gravilsimo&diututno,  potius  natmaheneficip, 
animo  vero  &affedurajpilfime;  pralerrim-inte-.  quamMedicI  artificio  i.  cP^yaluiffet,  pauladm 
rim  dutnopdmus  aepius  ilieVir,pn.  Johannes  abommdbo&potaabhprr^ecCepit*  ita  utt^- 
Burgo-^p-erus,  ruaviffimus  &  optativus  meus  dem  intra  unius  anni  lpatiain  efculenta  &  potur 
commenlaJis mecum  vixit’.  "  Ille  jam  iter  initaii-  lenta  omniarelpuerct nec  quicquam  amplius 
amfacereconftituit,  &  brevi  abiturus  eft;  faxit  airun3eret;.V,  Abimdo,&inannuraufqu,e,q»ifir 
DEUS  Opt.Max.  utilludciim  fucceiTu fiat,  cur-  tuminedia  iusefingnlo  terdodie,  circa  fofe  ex- 
furaque  ImdiPrumfiiorumadD  EI  glo^m,-  &  ortum, fei|tlendidoquodamiumine  dreumdari, 
commodum  proximi ,-abfdIvete;pof'it. ■ ;  Mifit  eoque&mirificc  exhilarari, Cib0:antiaquinetiam 
admenonitapridem  DnI-D.Hagenbach,  ex  bU  quadam  meliitaipfius  os  Unguamqueirrorari,& 
bliotheca  maEpifiolamcIarifs.  &IPngeGeleber-  indeviresfuasrefocillariajebat,  imo&e®adhuc 
ijmiVmE)n.JacobiZvingeripkm.DepueHano-  •ten)p<)re,cumegoipfam‘in^fi,pIerumqueipfius 
^ate,ApdUoniaSchreiOTj  blira  in  totum abfte-  oshumore  quodam  du,lcifiimo.tigari>  dicebat 
rtiiaynunctainendbb  potaque  rurliis^Vefcentc.  AnnoiHSqj;it.i.OdobTisi,  cumfepdmarmatud- 
^squomani  erudita  'admodmn  atque  polita  na,ut.'eftpia&reIigio4iml*otcumadprccesfUas 
luerat  ,'iQter  legendum  nie  non  .folum  «dulara-  fundegd^^fccndilTet,  app^idqncs  variasip.lam 
Mm  3  habu- 


414'  OBSERVAT.  CHIRURGI  C. 
jj_h2bnifle,tnmaDn.FcliJiiufio,tamct!amexepiT  graficaquarfbj&apographamataremitte-HisTa, 
ftokquadamaDoniinoJohamieWeinfipero  p.  leVirciLifi. &KtcrnumdiTiiisomniba$qaain 
m.PattoreEcclefi2Moerfienfis,a(lquaiiiam  a-  fdiciffimeviTC.E>abamBernz,i.Oaobr.i«i^  . 
racmnfa^(cripta,&M<wfia:<l;taAnnoi«05. - - - - - - 

&Dn  Celcher,mo(SPr^flantiJsn«o  P:To,b^gc^r^„ 

ftiTrSSSaS:^  GUimELMO  tABRiao’  IBLD.NO. 
cumpalpebrisindinatij,  nonilatamen  carno&*  Magifte^nradutPfiftemsBafiL  Acad.ProfeC 
utfmt  ApoUonia&i.teicia,fedfe:teoaata.  Ven-  forOfi&latem  plunm^  mChntto  Sal- 
terTerrusfpinampianctelraauS6rat,cbmegoi.  vawtenoftfounicoexoptat. 


pfimviderem  ,  fiaeulia  tameii  daritfe partium  pR^f 
COTtentafonii  Aures&n^esmediocriterha-  *,opti 
xiudas  habebat  &  pleftimque  lachry mas  'effunde-  ^oni  mp 
bat  Urinam tamemiu]lam,neque^crerncnta  ^dpclite 


blkperinfeni^a»  multo  minus  liienTes  < 


fcatj  utinec  fudorerii^nonnunquam  tamen  fibi  mihiqu 


[tiipfecii^twdb&-E>oniiLentuIus  gr 


feftatur  jNaitationea^Pag,  1 7.  Calor  etterna- 


j^R^ffantiffime  S^peritiffime 


iumlaoc  quam  lopupletilSmura  co&tinentcs,  . 


Cantesi  una  cumoblcrvatione  qUadaiiilei^im^ 


ftiih  partium  cofporis  temperatus  erat :  pullus  cujusdam virginis  longoannprum  decurfuabftei 
languidus,  oblcurusj  &  fere  nullus,  interifnta-  miSiperTeinBelgicaperegrinationcjfecundura 
mcn  ordirf^Us,  Incedirquidcm,  &inpublicum  Omnes circiimftantiasdiligemifsime&fidelifsim^ 
^odit,  fed  innixabaciilo.  ExpifcatiTsfum  pri-  ad  raepeffcriptai  cujus  leSione  non  minore  ani- 
tereajantemporeasftacis  mulc£  &  pulices  iplam  mideiedationeafSciebar,quam  eliam^miratio* 
Tcxarent?  Relpondil^quammajcimd  j  imo&a  neabripiebar*  . 

•ihutatioffibtosacriSi  tuifiintense  calidis,  tum  et-  Quo  igitur  limilibus  inftoriis  Media?  re- 

iam  frigidisj  leaque  ac  alios  bdij  affirmabat.  De  compenlkemfimiliaycn.  Vir  CL  &  amice  per^ 
'mufeisacpulicibuslrcusin  ApoUonianoftra  ad-  quamcollde,opportunofe  mihi  obtiilit  epiftpla} 
VcnilTejanno  1*507. cumiplamiudacilmclariffi-  quadamCliquondamPhilofo^i&MediciD.D... 
mo  Viro  DiiiPaulo Lentulo,  inviferam,obferva^  Jacobi  Zvingeri  j  Profefibtis  Aeadi  Bafikenfis 
vh  Etiamfi  enim  mUfca(  quarum  in  hypocaii-  laudati£imi(amiGimci,  quamdiu  Wsero,  &pa- 
fto,ubi  jacebatAp&Upnia,  tanta  eOpia  erat,  ut  tronij  gratifsimSmcmorii  c^ebraildi;)ad  pra- , 
nobis  Omnibus  molefta  efleiit)  per  faciem  al^  -  ftwitiisiinum  Dn.  D.  Paulum  LentuiunijBernen- " 
"  quepartes  cofporis  denudatas  oberrarent»  iiias  liumoliin  Mcdicum  tranlinilfa»  necduminlu- 
tamen iiuliomodoieperci^erej  imbnetertipore  eemeraiira,quaCI.ille-Phiioj(bphus  Or  ' 

hyemaiile  a  frigofemagnopcreladi,  conftanter  .  m^esinedialpn^oriscaulasaccuratifsimdperfc-, 
affirmabat:  fcd  dehisvide  Dominum  Lentulum  -^tuseCre  videtur ,  proindeque  mihi  dignifsima 
deiriediis>pagi  i  Affiita  quidem  non  ufque  ad—  vHa  eft ,  qua  in  pofterbrum  gratiam  publica  luce 
ebeft»  pie  tamen  de  negotio  religionis,  &pru-  (fonargfur.  Quamproinde  diligenter  curavi  ex 
deiitef  de  rebus  tam  domefficisqtiam  piiblicisdif'  meo  autographo  tranicribendam,&  dmiii  alia  hi- 
Garrit, iubmiffa  quidem  Vocejinterimtamenre-  ll:oriaMcdicgIocupIetandam,exSamueliMetcfa-.- 
fpirationem.  habet  libeiam.  Retulit  prastcrea  ni  Antuerpiani,  hiftorici  noftri  temporis  optimii  ^ 
mihi  Dominus  Fcidhufius  leiplara  in  duodeci-  libro  zz.  inferioris  Germanis  depromptam » cu- 
rruimalquedieminzdibusfuisrednuifle,  ac  in-  juspuellsinGalliaffiufinc  cibo  &  potu  viventis 
ierim  fumma  qua  fieri  potuit  diligentia  obfervat  hiftoria  ferecum  tua  eft  &  iontemper 

le,  an  dolus  aliquis  lubeflenniilluin  tamen  le  per-  tanea.'.  Quaefitibidignavideatuf »  utprioribiis 
cipere  potuifle,  fimde  afleverabat.*  Parentes  annexaobfei^atiOnibus  rectidaturi  poteris  illaili 
pr^terea  cum  permultos  annos  ,  antequamin  latina  eivjtafiedonatam.«etcris  adjungere  ,'^uani  • 
morbum  bunccc  prodi^pfiim  incidifio: ,  ab  bac  ideo  germanicalingua  proditam  malui  traolinic-^ 
lucefubtra^fuiiientrdomiciiiumqUinetiam  fa-  lerc.,qaam  verbin  latmam  linguam  transfunde- 
'Uniapudhomincspiqsacprobos,  &qaiextfafa-  re, -ne videatur  aliquid  de  accurata  aiithoris  de- 
Ipicionem  funt ,  haberet,  non  video  quidnam  feriptionediminummfuifle:  dulcihs  enlmexi- 
obftarepoffit,.^umbift6riahancce  quint£Ccn-  piius  lingua  authoriskganrur  fcriptaquslibety 
turiaiObfervadonum  mearum  inferam.  Qualis  quaHijaa|iam>  ^qUamviscardiiialem  »  traduda. 
autcmtandemffferii&isatque  exitus  hujus  mi-  Interea  gratias  ago  maximas  Viro  CLproIib^- 
racaIofeincdi2,Iatetme,..Aniio  tamen  ^  161^.  i-  liter  tranfmirsis  ftrenas  loco  libellis*,  ne  igitur  i^ 
piamadhuc  fnperlBteni  fuiffe^  aDom.  Francifto  -plequoqueplane.finemunulcuio ,  lubfitrius  nO* 
MonhemibColonieh(i^Med.Candidato,&com'»  anni  i^reffum,  amicorum  optimum  liter 

menfihmeG,quiipfamtuncinviferat,  hifcedie-  risinteraunciis -laut^ffe  videar ,  plaaiit  eximii 
busmecUai  TibiaamigflimemiDomincPfi-  quondam  Medici  Dn,  HenriciLavateri,  Poliam 
ftere,ficonfiiltumyidebitur,utcpiftbkiOaclarif-  Tigurini  racritifsinii  parentalia  &  epicedia-in 
fimiViriDn,Zvingendeincdiis,  dnne^tur,fi'-  honorem  ejus  pafsim  a  doftifsimis  Viris Siami- 


CENTURIAE.  415 

CBcontnpt2,ni^q;apHdnos  excoli, enaet.MmiratunequtKtlivisdignHsfaevenm,,  Qyj^ 
locoperoecafionemhancoptimamtranGnittere.  utftron»iemvumitlrjlmensfiihiimii:interimti- 
Pcum  Opt.  Max-fiib  finembarum  literanan  ar-  oxostammgcmiltsjum,j,,ujirK^.Afiommtm 

f^l.n^rmi. padfiqim &ganqiiillmn  ab  omnibus  „areshit«ftu,omnem  wtcurfumpereimt,prxter _ 
fbriofiEMonztnrbisatjucmmnhibustoaCbri-  (^plixumjubst  seituuti^xitm fidei firiptorem,c.i.nu. 
■ffianoorbi (fle  velit: is idemclcmenterfaait,  ut  etuim{b)Siriiiamemmlt  ex  Oa'eJkritife«ientii.  Uf. 
CLVir&amicusoprioiuSjbuncipfuin&reliquos  Qstpdatmfere  exiftimecxr  fahxlofxm,  P/atexkilO tj- 
annos  vit*  faa:complures,febces,  Iflubres,  caa-  fextextiamm  medmm  prefrt  Coslius  Rhedig,  Le- 1“^'' 
aisanimicorpoiisquebonis  locupletatos  divino  gimxs,ix^uii,wctiUdisipxil>xsdireg!oaib.itcpla- 
ftvoreeapetiatur,  qnb fuas  omnes  OblOTado-  «>»0 paJimodorefragraiihus^iiUoigraeilkorpe- 1. 24. e,x\, 

nes,badcnusignotasReipubl.Medic*,inpubli-  re,& imbecille JiemMhe,^»xfifoUsodi)rib.ali.For- 
cummcdentinmcommoduai,magnocumfGeno-  te ^uoxiamiplaxaturaloci,titmherbarU acfrxgH 
tcmalehabentiutn.ptomulgarevaleat,  quemi-  atqHepomorxmfMcetfermetomsredigitinodmret, 
plomcomtota  fiiafaaiilia,  uxore  &liberisDel  tum corperxmhxmttxerShxmeres  illic refelvit in 
proteflionigratiofeexanimocommendo.  Da-  ^fiitiim.Qmtmigititrmer^edermdelieet(fi\fii- 
tamptopcrante  calamoBaliIes,ioter  mulcaundi-  ritm fitvnpor  ijtadam,  CS fimilefimili  natriatar, 
qaemeurgeatianegotia,anno  ulti^Dnmife-  nimirum  (i fitritas  (fifiiritulishemeplurimito- 
ncordispatientia:iS44>aS.  Januarii.  derib.accepititlimeiuum.HecCtliusexPlMenici, 

-  _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ^  ?»«w M»rfiliumFu:txumextfiit»a,fe»lentU.Te- 

£pfil(ditEleg*»t&X>e&adeP»ellaabftemia,(fi  ftdturptbi»deOljmptederus,mptm ab Arijletele 
alt^uetjamannotabodlnitiberumuptabjli.  hominem,^^mdemcmxerit,nonmandHcdnttjmc- 
■hente,  cenjcripta  (fi  miffa  qHam,nec  dennieritaiiqua, [oloaprice(ole,inqm- 

Dn.D.  P  A  U  L  O  LENTULO  diverfabaiur,alime«tiiacctp,ens.  Vt  aute  perrarZ 
SernOTaClarifiimoViroDn.  JacoboZuin-  eft.^Pixcredtbile^omiaemiamnaium  abiq^ude 
OEXOiPbilofopbo&MedicoBafileenfi.  mCluJicadeleviffe,BtadprafiripiHmvitatermin}i 
f~\Ccafiene'‘ii‘riam!jt,ideJl,  cemmekfitlis mei,  fUnejeiunut coMenderU-ficmajerehabetveritatis  . 

W  viriArnpbfilmlO.Mmuet,  ScultetiBernefis,  fieciem,patrumqj  memertd,pracer  antiquorum  te- 
filii,V'tTX:larif,'dpaua3ditb.atttntemecumexpe-  ftimmiaf<mprebaXur,qt(ipriusefu  mxerintptlie- 
eUrecaphquodpturesautehebdemadasdeveflrati  ruminfiarliominumdeiiiffeabxnunquam,ciboiqj  r'  “  , 
1quaddfuellapirtcyif$fli:quliimegrumi'rienmum  plunidietuin  (fi  mtnfiumimertiallo  abhorrutfie, 
pertmikiiijunioficixe^it;Utnihilvelctbi'velpo~  u‘fubindeiaen,admSu5ret>erfifiatcenfuetudine. 
tus  apmpfiffi.  tertijp.mafide,inctju  quixeitama-  ferhikeutfacra  lit<ira,terfeptem  dceb.in  luSu  jeju. 
vtfiraius  ‘u^riinterpejifi  dutorttate  ,  conflttetU:  uaffe  Oonielimvnmoate  Singi  iisMofen  ut  legem 
Ecquid  ergo  noshouacionet  tantaquotidiam  viSus  acciperet  ■,  femet  Ut  feccgta  populi  ixpiaret : fic  (fi 
fiUtcitudtnemacerabimus,ftadtaleqmddaiaJii^Heliaminterobitmbulandum,iaifet<n'ChriJium 
tium,  alinfentorum  (fi  corforeorummembrorum  qtsfiieb.  ob  ornnicibofumuJuiAjkiiiifeJdrefert 
sndefinenscertamen, natura fluxapermip0i!r-  Auguftinus,adCafulanumfiriben3,dep:e'daqui 
duigentiapermbveripoftt! QMndoveroreteano  fiuiivtxerittemporibusiidemdealto  1'eHetils com¬ 
minus  admirationeiquam  prudenti  (fi  philofophica  memoritePetraychacquidehii(fiaUi,'(c)Fulgoft-‘^  ‘‘‘l  '* 
tementationedignaejl,  Mfimultuisquoq^petitur.  us.AvtaTtnottistnetlia,mtmoratePlutarch'a-,fin-‘‘^l\  ‘‘ 
n,b.fsttsfaciF,d,iSnonnihtluaiiaui>nn:hi.udxa  gults  antiis  delaefcerefihta,  filajptrationemxtjfe  ' 
x.,/.a,,  idefi,paucaqatdem,fedatinamfatisdrgu-  deprehenfafai^.  Ec qmd de  Nicolao populari  no- 
te,quUmihideeop  mfum,qusemnemp!eneivuL  firo,P'ndervaldenje Helvetio  dicemustquemfides 
gumincredulumfuperatfideiSialtmoniaquotidi-  'eft iq.  annosconjlamtjlimainedtatraduxip  in e~ 


Apud  Sigebertum  in 
d  Caena  Eucharijlia 
i  omnem  cibum  (fi  po- 


quentib.deCrefiat,penitus^deficiat,Htintermaxi.  heufus,agrotavil graviter. 
mapotnarumgenera,facinorofisinferrifilita,ali-  chronicis  puella  duodenmi 
mentorum  fittbtraEie  ab  omni  antiquitate  fuerit  communione, pane  initio  eui 

repofita,  quanto  cedbmiraculo,  uitta  (fialterin  tum averfata  triennium ,  0  . 

pluresdiesvel menfet,cibipotusq^expers,aurifola  munem  redtit.NoniUidijPqr Margarita Spirenfis, 
vefcetur,  Mwg  vitalem  vivet  i  Ht  ergo  ad  tanta  quacibumprtmumrefpuere,tumpctum,omnisde. 
teicernoremcogntttonemperducamur,vtaprogre.  mumviEusabjisnens.Fprdinandiq,  Cirarisprim. 
-diendimtthodicainfjlentes,  *iuUi,td  efi,  an  fit,  cipali  obfervattone  vitam  traducere  invetita  fuit, 
detebimusprsmiim,  ne  de  incerto  negocso  certum  Exeplu  hac  fiunt  probatorum  autorumfide  digna: 
fiubeamusffied inanem  tum  (fi inutilemlaborem,  fintb.adjiciuntpluraCal.  Rhod.l.iq.antiq.l.iq. 
tum  ad  ejusdem  nataram ',  qua  caafarum  (fi  acci-  Pogg.  in  Facetiis.Aeu.Sylvius  l.t.comm.  in  Panor. 
Ipttium muiuaproportiane abfiopbitur,  quam  rS rl  Cardan.devarietaterer. l.  S. c.  43.  Plura quinetia 
•u.  idefl,  quididfit,vocarefolemus,properabimus.  Beda,MarulluSi (fi alii,  in anachoritarum  (fi fian- 
In  pr^tntiarum  igitur  hifiorica  methodo  fie^  Sorxmvitir.quacompendioseexfcripta,(fitnctaJ-, 


t,.&ixpetrient 


im.Dificim, 


toritateofiende-  fiesredaaa,exhib  ^ 

.  _  itdles  talem  ab-  hucafib.evenifenonnunqudt..,...,. _ _ 

hnentiafiecemfquaabomnicihorumufiuliberu  naturaUges ahoquiinefragabiles.vsta fuperfies. 
nomine.pluTiummenfiKm  (fi annoriintervallo  no  fueritillis.qmabomnicibo  (fipotufiettbfiinuiffent. 

Mm  4.  Qutim 


Olf.  33-^* 


OBSERVAT. 

rriidr.t^^a^^:,„,i;eripo]fc,  omnmmftr. 
<ltltoco>ife?ifareeipiatiir  ,  quotidiaitt 
rxpcritutit  cakxb  caufirrattur  ,  infinitos  penefa- 

altitumxnihu  pertinacii  iUati  abfiincntU  cattfiat 
examinandas  fumemsu 
cxmnthUfitaUndabfii, 

mendxram  prtvatio,& < _ . 

ra  at^  conditto  liquidius  innoitficat ;  paucis  qua  de 
caufis  accidenttbusfrmtioniscihorum  ,  non  qui¬ 
dem  omms  fid  que  naturepreferipto  inter  homines 
efi  ufitata,  naturalisq^  -vocaripotefi,  dicenda  vide- 
turfiundamentilocofuhfiituemus.  Fruitionis 
naturalsscibt  ■  -  - 

imfolidafiedi 

tie  quantumvis ptures,  i 
«er ales  cibi potusq^clajfes  revocantur, ut  a 
Flato  in  Hipparcho  definiat,alimentu fia 
ecqntra  humidu.  Cibus  ergo  idoneus  hun. 

provolvitur  ,ipfiam  conftttuit  Fruiti 
formam, dequa  utpluradicantur,nonefineceJfe-, 
Jldedictsceteroquinfollicitepracipientilus,utordo 
ingeftto«is,piiinoremafiicationis,(imafticatede- 

iZt7!DeiplTep‘ZefiJ^^ 

a^QiovelJiinplexefi,velmixtai  Simplex 
4  foU  pendetvelhominislibera.volnntdte 
bHlatiOiCapitismotusloculorum  iEiHs\vel  anatura, 
qualis  concoElioeJi  ,  Arteriarumpulfus  yjanguwis 
motus  per  venas  corporis^  Admixtam  vero  edenda 
nat  ffra(^  voluntas  cohjpirat^t  hac  ex  parte  libera, 
corporis  affeclionib.  impellatur  ,nolens^cogatur,de 
,^uo  Gal.eUganter6,demotumufcul.Cu6.  Jnha- 

pendet djimplici  voluntatehominis  ,  ut  urgentem 
naturam  non  fetfuatur',  caufasejus  efficientes  duas 

0naturamfeucorporisafeSionemea,quanitrito 
Famis  nomsne,Medici  0 Philofopbsindigfii 


CHIRURGTc: 
bstumUrs,teraifumpcs,Uthumidiradicalisjaast-r,Lr 
acaloreprofeBa,copenJetur.NarratGalen^unu-  ^ 

quodq^  animalcutetersus  in  ambientem  a^em  dtf. 
fundi,  quod  proprii  de  excrementoru  evacuatiene 
-.--.-aitXii^seuliadefissnfenfiUlemtranfil 

eu.  %ecipfaconcoBtoaLdnonefi,fuaZ 

SUS  elementarifil. 

,  uFindefinenteroleofam 

ifatigetiid  e^uidesn  ipfa  ^uo^  viven- 
tts  corporis  habitudine  ufuvenit^t  quando  innatm 
calor  y  haudquaquam  otiofusfua  confervationc^ 
propagationi firenuam  navat  operam yincontrari- 
......  ...-J  7raffiandoferpdt’jlludqjmfeverten- 

'edigat  y  vel Jic imminuat ,  utejm 
defeBuyipfe quoq^marcefiat.  Hacdumfityjamhu. 
midi  alterius  dejideriufeu  appetentia  oboritur,  qua 
trablionufamuktto  eproximu  hauritvenis  ,  qua 
in  defert  humidi  heu fubfiituat,  ^  languentis  ctu 
loris  viresrejiauret,£ad^  ergOyCum  fit  innati  c/i^ 
loris  ubiq^ratioyubiqj  certe  non  pot efi  no  ager  e,  ia 
connatu  humidumgrajfariyCuirefiituendopluiqud 
necejfariu  efi  quotidiapu  altmeatu.Hinc  vero  eve¬ 
nit, ut  fi  calor  vigeaumulttiq^  alimoniaevitinis  lo-  ^ 

culis depradeturyjuUin  quo  refidet.corpwnonnu^ 
triatfolumy  fedetiammajoretn  tpole attoUat-yquod 
juvenilib.  annis  videmus  inciderefinf/uiJcatyViri- 
bus  ejus  decedentibusmnipjedecrefctt filum  in 

marcorem  abnffied  ^corporis  vigor  coUabitur,  do^ 
metande /eniliftx^i><rfi, peditus  emoriatur,  Vt  ergo 
contrahamus  phyficaconteplationis.vela e*  «o*»*- 
nis  tenus  caufarum  fingulas  ad  rhombum  ^  fuc-  \ 

ximeq^  remota  Famis caufayhumUiradicalis  con- 
fiumptioefi\k  depopulante  calore profebla.  Badpffi  ^  ^  . 

jam  voluntatem  nofirdimpeUityvoluntiucibil  ap-  . 

pofitu  fruitur.  Sunt  hacaufa  naturalis  fruitionis 


.  m  magnifico  en  .  , 

■defignet  PerfiuSyUt  Magifiru  artis  ^  iugenii  l^gi- 


tfiyUtErafmHSvertitiMagifiramull 
ba exifiit fames.  Ergo  eiboruajfumendorn impTo- 
ximacaufa  efi  voluntas  ,  remotior  ^ antecedens 
■  veSaHuiuscaufasperpulcre  Gala  de  caufis  agens 


■defintmusiri^vfih*3-^>u«r^kH^»  ue.  concupifie 
tiam  calidi  ficctie  contra  /ttim,  ayge 

^cux^SsidefiyCuptditatembumidi  frigidi^  Ha 


ulioriorenonujumfed  abufum,  nimis quoq^copeU  ' 
luntvolentesnoletesfjmpotds,  velfaUe dufaculcas 
intemperantis  hominisypratet  Naturale famisprd», 
firiptumygulapS genioindulget,  Sedhac  dimittis 

famis  ablatio^tidenaturalis  dolor, quem  creat ftt- 

quod  natura  infiinclu  movetur  animdlut  cibum 
ingerat, mafikdtum  deglutiat.Ouo  prafittOytXpeT^ 
tinacipropofitoabomnicibopotuvefe.abfiinetyUtni 
is  vi  intrudatur,  mortem  perferat  citiusyquamfua 

h^clehomimbusnonfiulliSiquimagnocumprkjuZ 

dteio  propria  if.  '  a  j: 

felintyeJuriant:corpusq',  paucis 
mfuperfiuoeiboficimpleant S /uburrenty . 

urutiha  Codro.Sed  bene  habet :  dum  'illi 
f  valentes  Jubentes  exeunt,  befiiis  quoque 
deteriores  evadunt ,  qua  natura  (altem  infivsBum 

ultimumextremumq',,NutrittonemfctUget,quaqy 


'  ' 


t.  BrgovifcM 


y.  '  -^vf 

efeBtcitans.Abfemefamc,iBjiu  quo^  ^  ” 


CENTURIA 

ifircibisiUtfamisde^deritemmi-  frtcediaUm 
1- _ carparis  exhaufiiunidriamHS  y  ut  TntSyVolunt. 

"  ide^tnarialishomoyficareat  efi  'fsme  vel  vdCiiiitUs,vem mn exaaujtse^humtdiiradicale non 

tUmsTiti!,verimDrtdU'ifjhaciuefficimr,!ucisi};lf-  ■<d!fuz«ptAm,ckkrabemmamonkmomeriti>ntfpe:- 

Piritmitnponi:.Sis!ithecciMf^fi'>‘itio«iiCth(irK^-  [us-JIiCitiirev'erit[ehabemJtniai!rMmmcaii[f.rii 

liiktiy&Jcmpore  ctrcZfcrthkmiir ,  ijUammttU^e-  rimxs.^xmaiiteiipriKctfsfrlkwn^d-Itfltii- 

fm,i]Xk!»dtu>Exbtsfilxm  tempus  in  prnfeniixiru  e  fi, ah  urgente  ^impelleme fame  dependeat,  auan- 
feUgimHS,(^idconfiitmmHs,  ^uofaesadcihumfu-  dei^tamenuifuoarbitrio,  veialimitorumquejito- 
mendummluntatehmsaur.  Tutjerh  diutiusmn  rumdefeSutnautrSurgenteinnonaudifyneciuffth^ 
eritdtferendus cibus,  ne  majusper.culdmnaturaU  ilUu,  ebfecundat.  fumverepmculumtnjUitutfa- 
huide&alacntanealerkitfersuur.IntemgaidA-  nitati,w<n-fiirauumdebslndiur, calidum natsvh 
r,ficieUs,<iuiinphfscuquafl:emb.utrefert  ApoUe.  imminuitur, ut fiperfliter,tdb'fimacavolutat,mws 
msuukUPiiaimrfrelsardSSi  comesfe^uatuy.Bnistandernahfimmtiaefi,nulliui 
d  efi.  Senui  famUdepulfu>,  necullamcef,td,t4iiueham,tri.  ' 
trieres  habe.  Honk.  ^idenimeatcrenandepafcemehumidum 

auctaimuutr^bdkanimummagnopeA^^^^^  ”fikm°^"mm^4lmakfite£a^^^^^^ 
hat.eosfipracud,s&meUnchchcmeffic,t.BcPUnio  t,uik-circumTcmbimcmeLdebeat,ex%c^^^^^ 

.a. 

fumnur.Efi,amendilatiefumendic,biaUc,uih.  U-  A  Bfi duteCircumfcri- 

muSnucireumfcripta.  ,,ui  pro  alate  ^IhrUin- 

nati&mrfumevarufunttSripff,  Cum  quih.mimr  '^"J'’‘i'^‘^'‘’^’’'^-‘i‘t>‘rfo,exajfumendicihicon- 
efi  atas,  calor  it,ienfar,majdrj;thuJdi  confum- 

piometuenda,  nuib.  major  dtds, calor  reJiTior,-  >f'<>'‘‘>‘<>«”’P’>»‘fl’fi>>»ituri  voracius  grifame 
confufttptio  hiinor;  uindnjitnfirandum'  Efanf^ffr 
LyfandrKmhominesbe/IatdreSiVenatioA  deditos.ob 

sdetiant  'calore  exuftsfhhtesdllum  'quidem  lentis  edu-  obtinent.  Qui  vere 

^ojusprimogenituvendidiffeyhuncdquadcfiderio,  ™‘’“Pi>‘«‘''^‘ritursuoSmideft,femelindiecibu 
tamexigu,  mluptaliscamafervumfe  ex  tanto  Re-  ‘^‘‘P‘''‘>‘‘”‘“‘‘f'‘ttquiorupermijfulongit(sabftsnet  i 
liefecigesJdtuiautemittyhaudulMquai^^^^^^  ‘^^derationeine^uam  longi 

.  -timnumdiernyutpriumiempusproincerioyd^^^^^^  ^’ff^‘”‘”^raY.atern^^^ 
«tinef^uexiguoconfiituamusyfamistolerandapo.  ff‘‘‘‘‘”^p’‘^d:oiuelapfip,equU^^^ 
mefitis  fe  extendere  pogeyidelur.quolPaeioi  'Upfo,na.  fi^ppl^o^^pnymonetnhahitum,  ahahfiinenm 
uvocalore  deerefienie,  homines  Sam  Cummcrte  ‘'‘^fr-nenemcborum,  Huitafehaheniih.coilige. ' 
commutant.  DeCaroloCH.  (jallorum  Rcgeperhi-  hominem  natura  necejfimtead  humidirac 

^entlSfioriographiyC-umpofifeptedieruJpltina. 

‘‘^’”‘‘‘‘^’”‘‘lf‘'^pi’^‘^eleicibum;m^^  ‘^yhumanivttaproxentta,conferbationtmfrm 
niimttr.  e"^eviu,morfiundumnonpoluiffe.  VthaBenue  P,  i  rite  fames  voluntatem  ejus  ad  cir 

oaete.  r^jHippoeratesafetterares,  hominenicegario  hortatur,ejrurget.CcUigimiutpUm 

pttjfreJiptedterumjejumo.MarcuscerieCurssutSic  ‘f‘‘f”’>^P’”’”‘’»ebfaaa;amhumidircparanoneni 
gabre  narrat  DarhUeaireicibo  ej-tuce  dediti  opera  ‘tepf^atione.cibumpoium^averfarie* 

Phtraauyjuintodieextmafutfe.  Eflhicfruiiid.  ^^PP^^Afiffalt^faBum  cumfitnaturalt appetitui, 
^apereaufas^acctdentsainfiituiacon-  '°'‘}™l‘"'^f‘‘d”MateniufollMU^^^^ 


■^-metorupercaujaies-acctdennamfiitutaun-  “’l‘’‘"i‘^^Ta‘”>>aatenusJolltc,tatur.  Quodeximu 
fiderat, o,ex,juafacilim'ei„ielUgeus,  auadi  abfiine-  fpaacalarum  oSo  vel  dece  horarum  mo- 
'•^(P-jijaatodicidebehutyperejusdemeihodLiPi-  ’^"‘‘‘fP”^’‘’»itiaii.refeaoperaIimintuhumio 

gia  excontrartis,  exprivatiohein  habitu  faBo  pro-  d<‘=P‘'rfr.«tturcalor,  'c-reberrimuvmti,Crexiit& 
greSie-,  'utfiBumonuciufa-rsio-.cr.s.L  .C,r  ..  iniervaUis  alternari int,icemf^l,s„Jt .ac 
^^fAaplenifwiusabflm, 


- -r— ,  .  !>>fruendi^abpinen'f& 

,}ajlenajmiuabfltnma  cogmiiohPhabitietu  opprt‘t,ui  cumjEpdpHu  defcendendum 

7-  ’Mntiiita^mateiiam,-pfaat,rnentaconfii.  ■fi’’‘^‘‘>P'>A>‘hisfun'damenmad  juafiioh£s prox 
Pf‘^‘^‘‘’”f>’iaprrte  iPius  virhas  eRfeipfai  'fine  , 

^l^.‘’’“‘‘tP‘’”P‘«Pinoi  iibum,dLiib.  ^^utdem  '^piahsjueprafentaneo  vitadifiendioperferrh 
,iuJ'’^!^‘‘‘'‘y’'phttamer-ur'lui,&preCesadfia-  ^  tta  mirandam  inamplurium  dierufa,  menfi. 
^"^‘p^rnfrnftrentur.  Efficiens  eaufa  ex  for-  ^’”.’^””fn'nm,alfiinrniiam,naiuralimiies),umac 
i  ”*.‘1‘^fi‘hdere,  (jr  non  mfidnina  ope,  mirdculi 

™  ^  '“‘^“merUofiaiuaiuhabfenHaeaufarii  'nnte,iliierhemineiexifiere, 


4IS  O  B  S  E  R  V  A  T.  C  H I  R  U  R  G  I C. 

^  ratiniperpensa^diumiorUcKmdxfiicHltatiStCjm^  >-»r.i^e^^[usamxxtcs,e.b  exinftmir.Cehhidt.  “' 
nMxrdUfcmina^iftihtiihiattiinavitiiiihf^cihifo-  recxliamfiKi  libor  ari.  Re^on[xmaxiixnt^era- 
txs^adminicxU  ,  inflares menfcse^diesjxfiont-  tsimiri,fsNeftxneTa!irxmsrnrn<,larent,& 
.^jser^fconditafsshefe.  Nituntxrhicferecertorxm  sdefi^f,fier,fst,mmarefrcjkrrint.  ItUredeliie. 


CKm,^dieh.  qninifiagmiinifiinenscihi.filoaijtie  berenc,afi!Cripcioexckeilant.  Sed mm feni fxer 
femjin^dsaxtilltertlilSeb.  mtamvivehaumeS  <jy.idamfefecxmimrerxmirnrMfxijfet.&ferk^. 
fcilicetlongierieabfiinentieconfseetyJinerninfmuds  qnerifa  emniaadmimfrari-aidaret ,  novitate  rei 
feja  velhincfmeat^ale  ejteiffiam  hand  ukramres  ferterrittss,vyMxtn  s^iffe  tetricxmpnxit.  Qnam 
eJfehsintanetfacxltatU.Comfrobatideeniori  even-  frofifomamadprsntes admirati,  tf  inmaximum 
tte  Sfirenpsilla  Margarita  denarum anmtrnmfsui-  cachinnum  effufi/eiffa  oflenderient,^  «I»  . 

U,,^uepoilcapitisdolirrem,&ttentTislevioratormi.  ’‘jrii‘sinnxa,i,ir.%farai3i.a,,ideft,^udmoptr^^^ 

naxibum magis  magis^fapidireincipiens , tandem  fitsmoresinveteratoscj-Saurmscurarixit aitEu- 
penitusrejhteit  ,  filofotuper pauculashebdomadas  flachiusexAtheneo.  Ergo  quivenenisnutriuiiier,, 
adhibia, donec  eo  ejuo^  Smijfoxtnnie  erfersaUmo-  taMmnuUa  molepd  r^iumur,  rifus  deponendi fai 
nia ,  imemacorporisvakmdmemtamtxanftgerret,  cultatemaaaittmt,fohus&miusvi&ejjicaxUcon. 
interveniente  FerSnandi  Rom.  Regis  ,  pubUcaate-  fuetudinis,  annon  ejufdem  irtyedaadlongmtmvi- 
thoritate ,  nefingdis  diligemiinepeifitioneobferva-  Busabflinemiamperdjscii^ueam'  Moveamnosbe- 
tisujuippiamfubelfetfraudis.  LeonarditjUoti^PiP-  fiiarumexemfU .  quahyemesinteoraslatibuUsin. 
rienfis  meminit  Cardanusujui  fenfim  afteevit,  utfe.  clufi  dormiunt  jejma.De  muribus  [jlveflrib.  apena 
meleamuminfeptimdacibumfumeret.Uwreper-  resep-,eSr tjuoshyemalitemforecochlearumgregesdH 
epsarrt  familiarevidebimusinmachorretarumvita  ipfa  terrafiperfaie  latitantes  eruimus  ad  appetitus 
evenire,  utajfuetiie]unm,interpoflodmrumvel  tenuiorisfolatium  ,  idiffum^eBantibus omnibus, 
plurium  dierum  intervallo ,  ex  confuetssdinehabi.  operculo fuisreliBis  injello, aperte detmnfiram. 
tum fecerine,^  ad  longiorem  ahpnentiamplane  in-  CitcradegenereEoc,  adeofunt  multa,  to- 

noxiam,refra3ariumcateroijuin,iSrid!iiBioneco-  quacera 

hiberi  impotentem  adorem  idoneum  reddiderint.  Delaffare  valcnc  FabinmjNe  te  morer  audi,' 

Hocfundamentoprafuppojito  arguunt,resomnescd-  *'»»  befliis  ali^uothebdomadisferiaturcidorin- 
fieetudine,ceualteranaturd,pervertipojfe(p-incon.  ”ec  radicalehumidum penitus  abfamitur, 

o^acquifitanaturaJuntipfirmres.Proindeciborum  tssrarum,quavispr£rogativahasansecellum  }  Sic 
quoqaeufum,ut  velrario-rfiet,perf>pente  nihilomi-  ar^tamur,quitenent,naturaviquaJ.dconfisaudi- 
nusvigorecorporis,velommnonullus.  AUaautem  nisufu continuo p and,  exifiereinterhominesquof, 
perplura  ejusmodi  eventuum  exempla  ,  vim  confue-  mertales  eam  ahpinentia  fpeciem ,  quam  nospaulo 
tKdinispermagnamfacileperfuadent.  antemiraculorumclaJJibusimmifcendamefe,exhu.- 

Oddquafoprafentiore  damno  ptitali  calori inji-  mananaturafundamentis.^immotisprmciptisde- 
diaturipfoveneno l  Atverbcontinuo familiarique  monpavmui.  triherrant tamendfcopoveritatis 
ufufenfimevaditquammaxirmoppmunumcorpo-  quamlongifflme.  Non  diffitemur.con fuetudinis  vim 
-,ri alimentum.  TefiemproferoGalenum,apudquem  permagnameJfe,quotidianisexemplismidperfuaf. 
Alhenienfisquedamanus,abexiguackutiportione  oAt  talem  admittere,  quademqtrebuseatpfa,  ex 
fenJimprogrefa,<fecie  tandemxit  eainnoxiemagnd  quibus  confiant  &  confirvantur,idvero dementi* 
copiduteretur.  Meminit etiampuelkArifioteles,ve-  magisqudmargutiaprafefertfitciem.famverbfor 
nenis innutriri cepta,  que  in  natura  aheuntecifue-  lidehumanicerpusfuhfiantie  melior efiportioroM- 
tudine,iisdem  alebatur.  Qddverb  adhuc  dicemus,  calehumidum,quodtahabfiinentiaconfumptumno 
ficdtrariofuoexitialinutrtripoteftconfuetudinena-  refiituitur.reljiconfumptumnon fie,innata  caloris 
^uraxinnoeademficregifleaiqueufucontinuo,utne  visnamrequadamignaviafic evanuit,  ut  in opta- 
opusquidemhabeatnutrimento  f  fn  aliis  quoque fe  tumpabulum,quodprefensefi,nonagat.iAi  hocefi, 
profert confuetudinisvis admiranda.  Annonmire-  resnaturaUsfud privarenaturd,  cp-quodinoAna- 
mur,lniemisrigeirih.parumincommodiperfentifcere  xagorareprehendebaturdgnemfiigidum,nivemm- 
extremdnopefacieipelliculam  ,  quantumvis  acu-  grqm  afieverare.  Eodem  paBo  lampadisfiamma  e» 
tumfrigus^mverfumcorpusmolefieconcutiat>Co-  Jenfimdueetur,utfubmotooleo,quodpabulivicede- 
fuemdinefcilicetineummodumoccalluitsutfihiper-  pafcitur  ,  ajfuefcatexfeipfainmultosdiesina-rde- 
peffionis  csfiufdam  meritorie  ridUulumonus impo-  fcenslucere.<eAnisefiptrpetuusvefialisignis,quoO- 
ndtii,qui ore  bardocucullis  deformato,  fanBimonie  limcummortuisfuisdxfojfoutehaiituramiquilErgo 
peculiaremvulgiopinionemcapdtfiummagnacor-  quam idefiahfurdu,tamparumfieripotefi,ut calor' 
porispaneindumentisnudd,  hybemo  tempore  nulla  innatutddepafiionefuihumidirquodtantaavidita- 
fuihfioneinamhulant.  Quum  apud  Ifihmumpugi-  tequovistemperismomentodifcupit,defifiatunqud, 
lumcertame'nfieBaretAefilylus,cognovit,alterico-  quin  potius ejusdefeBudeficiat ,  etripfepenirusq,e- 

theatromaximumediclamorem,percafotamennil  ralisfiamma,vigeneratricisfacultaeisincorporege- 
admoiumconquereniexifiantiergo,advertis,inquit,  nita,  jugi  egens  alimento,  quo  foveatur &eventile- 
quam  egicaxmeditatio  fit  f^confuetudol  Plagii  tfi-  tur ,  &  quod  de  elementariflammacanitOvidius: 
feBus  ndclamat, clamant  jpeBanies./drefrrt  Celius  Vidi  ego  jaaatas  mota  fice  crefcere6anias, 

Rhedig.exPimarchodeaudiendisPoetis.Etutjoco-  ,  Etvidinuiloconcutientemori. 


CENTURIA  V.  4}, 

UtaeeliKectfftruimhiimiKtcalidimijitmfi  eondiu  fcn«rikhjemiiUferfruerntiir.  Tlicua qu 

^ cnstir.iuimotutneruirKr>!,fKlfH^vmtiletm  ,ilfi  htceidem  Numalorrntcai xor.nullM,qHtmter- 

^Jimtnto^iuddefiJcaicriimmnuitHr,  NuUnergi  rtcavtrtiisfmsi - - - ^ - 

atfiiaitdixecalarthiaisscihiimidifriiaiaeretrii-  getmti».(^Htvisi\ 
titiir.Q^dficJid!th«i»id»iaalfumptumregine-  borei  (Spl^tsu,  algidis  hhmt  _ 
jelaT,§nemelurefatfaneptbfifletcorfHS,^liodeli  iKfiar>mn  mtriri.  NHtritiatur certe fibfcKriKiU- 
iliidin.  Ha omxm  eo  tendunt, ut ^tmmadmira-  cet,^uantumfu§ciatinJiiocalori-vegeiando.  Ergo 
utitr ,prodigiofa  abJUnentia ,  uulUs afuetecujusdu  ne  quidem  beltiolarum  exemplis  coraprobaum  eji, 
uiaiirtadminiculisfiatKiaurfuffHlta.E\tudever'o  ottaricalorem.  Sedcitmrer/tijporjitjongioritem- 
Jeufim  iutroduUa  jeje  digna  exempla  tam  parum  poris  intervallo  vijcidipdbulipromptuarium  lente 

tercommunem  natura  lege  eveniunt,noxaeceJfa-  defeclum ,  ex  diutino fomxoproripialfefe,  (§adai- 
rio  ad  momentum  temporis  adflricla  ejfe  conten.  teriusalimetiui^,eui,fe  componat.  Idji  tjuis  anala. 
damui.  ^  Qua  potior  caufa p  divinior ,  naturam  gia  figmento  certorum  hominum  naturis  afiingere 

utitur  pro  libitu.  Qua  de  venenis  dicun-  nib.  fiunt  eademdnjuriam faceret  non  ferenda:  nec  . 

-  fur  ,  aliena  fiunt  ,  haudquaquam  ad  rhorm.  certeproduceretiinquatantacrajjitiei  velhumidu 
tum.  Confiuetudo  principia  confiituentia  non  radicale  ',velincoaumphUgma,quodtotmenfitb. 


,  victalteriusforinfieau 
■,  li,  efiurientis  caloris  necefifiitalibusfuccurreret. 

'e  Confiat  ergo,  haudquaqud^aturalegibuseon- 


caufiadtviniorepromqnantihus. 


nanitemfuifiantiam  tollunt.  Hut 
perfifiit,  nec  calor  extinguitur,  (ut 

mento  privatur.  Alteratur fiotitm,p  quaprtusbe-  adficribenfitejl , . 

qua  legitima  mutationu  interventu  fiunttaliaex  vinalex?  Dictupsquadragefimodieefiurtrecapif. 

Ergo (iparsexigua  veneni,  afiuanti  defiSucitiutdebmJfietiAnnonergodivinavisom- 
calori  nativo  ,  ^vegeto  radicalihumidoadfifiat,  nipotentiaintervenifi  Heliam  Prophetam  triennio 
mutaturidquidem,utfuntnonnuliaiie!eteriorum  cofvi  divinitus  aluerant.  Quodfihumanucorpus 
Galeno  tefieivicifimtamenfiuarepugnanliavefii-  perpetua  abfiinentiaaffuefieripoiuilfet  ,curcorvo. 
giaobvertit,pfi imprimis agentifiUudq, pro  exigua  rumfiuhfidiopUnemirddofmfietoptts-lidem  legi- 
licetfiuihahiiudtnejuifitmileelaberat.  Quadjifiat  tur  s .Reg.\p. dormienti, Angelumpanem  pfiaqua 
fapttu,  tandem  qua  agunt,eorum  qua  convertunt  appofiuifit  in  deferto, cujus  virtute  cibi,  quadragin- 
tnfie,  naturam  S  conditionem  promptefiequuntur,  ta  diebus  (gnoSibus,  ufique  in  montem  Horebiter 
Ergh  quod  fere  jam  diximus,venenafiolasprinci-  fecerit.  Annon  perfficue  divinus  is  cibus fiuitits 
piorum  qualitates  evertunttabftinentiafubfiantias  multos  dies ,  avtda  natura,  haudhnoas  terenti  in. 
quoq^peffundat  fi?  enecat, ut  illam  in  naturacafiris  ducias,abundefiatisfaciesi  Quanta  obfiecro^oali- 
miUtare,hanc  contra  velitari fiatuendumfitt.  Ea-  tateexercuitfieipfium  Hilarion  ,utteflis  eft  Hiero- 
dem  caler  erum  confiuetudine  nitentium  exemplo,  nymue,  ut fi  uUa  confvetudine  exuere  potuijfet  hu- 
rum  efi  ratio.  MagUurgere  videntur  ammalta,  mana  infirmitas  inexpugnabilem  vtciui  necefita- 
‘tbfi^cibifiubfitdiovttamagentia.fieddifcrimencon-  tem,idi!licenecontigiffet?  Medtcorumexperien. 
li^ecur,quodinter  homines  efi  efi befiiasfiocordes  tiis compertum  efi,  homines quandoqMurib.heb. 
tOas,  efi  apparebit  facili  .caloris  agentis  diverfita-  domadis  tenutfimo  cibo  potuq^fiufientari, quibus 
im  vimpllerefiimiUtudinis  ,  qua  pojfet  infiitui.  non  abeat  f  ruendi  cibi  alacre  defitdenum  .quin  po- 
■  Erigtdi(unttemperamentibefliola,remifiicalorU,  tiusa  dtutinojejunioardemiusinfurgat. 
tardamentu.lenteq^alimentariihumoris  tenacem  Hisfingulis,quadixtmm,ceuinfalitbilibusde. 
cratjuud, nem  devorantis:  Secusintenfiushumana  monfirationibusperfiuafii,tndubii,  affrmamuso. 
natura  calor, paucularum  horarum  jpacioabfium.  mneabfisnemiam  , qua  longior  fis  CoUtoJoaudma- 
rltoblat.abmon.ifircuUs,appetuZmoveL^^^^^ 

fames  fiufisneaturnonnun.  bendam  ejfe.  Sublimiorum  hcic  laierecaufam,qua 
quammin  naturts, qua  frigidiores  nonnihil, con-  natura  proponfioni  vinculum  injiciat , ut  corpus  cX 
ftetudino  quoque  abfitnentioroifunf.ofi  tamen  la-  nihilo  creatum  ,  nullius  quoque  terreni  aLenti 

‘•^‘ipauculorum,quaporautpautopluriumfubfiSoconfervariteneatur.Smhaaenui,quidin 

f^umtjftmerocUpKtta^HUra^tiamJipyorogetur^  genere  demirandis  ejusmodi  jejtsmis  ,  ex  Philofo- 
sn,ntentum,nclinatcabr,fecumquevitamtrahit  phorum  efi  Medicorum  principiis  dici  potuoruni 
practpitem.  Quti  ergo  tardigradas  eb frigus  cocb-  £#  debebunt, paucis  defignanda  putavi,  ut  quando 
.  ItasxumperpetieSafiuantchumananaturavelo.  metpfum  talibus cemmtntationibuinonrXxhi- 
ttiautemerecomponatt  Nec  quod  pro  confejfo  ha.  Iaro,ttbiquoq,pofcentisdipfum6-fiagi,ann,  mea- 
netur  nosadmttssmus  :  ejufmo/ii  latentes hyeme  xum cogitationum  rat,onemredderem -.  adquasfi 
befitolru,  viEus omnis  expertes,  viBitareincolu-  nefiratts quoq^Eernatts puella  exsmpbtm,al omni 
tnes.  Eum  nec  hjemtstnjuriam ferre pojfenl,noc fi  fufiicione fraudis  liberum,  adhibueris,  de  eo,quid 
f^tnt,d, /currendoaiment, commeatum, ntirra  meaferatfententiafiacilb intelliges. 
clnt'‘  velgehdispluvtisinfa-  Nonquidem, emere,  hocipfftnprimistempore-, 

^«da,reper,rentuUum,prcviditipfisdedivitepe-  expeBandafuntmirqcula ,  fitamenpraterquoti. 
fTovi  iP^tsQ  intra propriavifcerare-  diaftainpntta,qHAanQhish6mimh,noanimadver^ 


OBSERVAT.  CHIRURGI  C. 

imbiiceJl,^zodtamixi£uaa>m-  riii&fomfiisetianinancvivat ,  exfubfeqao] 


meitiisothor/iimmmillia ,  ommhusinttmtUcit  busviroromfidedignornmadmefcriptis^  intel-^^S' 
i^KntidiifujimtetSnittriiit  Ommpstexs  CreMur  liges.  Anno  I  625.20.  Decemb.  Dom.  Gott^  ' 

(3 C0KjervittiirormmmDcm,fifraerill»,  queef-  fihalckusMonheimiusPhannacopsus, 
fejojfxjU,  ohlUiaat  fefeminxullii ,  ^xicex  mixta  dorpio  civitate  prope  Moerfiam  inter  aliajfic  ad^ 
cixfueti^miu  nsfiros  feriMUfex[us ,  ©  ixfaiud-  mefcripfic  Quamvis  ante  annos  circiter  doosinu  *  ■ 

miratitmem^fiuformtilliaStfihnliiMtmmo-  Dn,Fabrici,  adtelctipferim ,  famam  apud  nos  teS 
defliamiutpma»di!!Ufrohab-tmas,y.t  nec  leves,  Iparfameflc,  puellamMorfienfemjEvamHcgen, 

indecer6eeramcentempttt,necpeperJlaiofi,  terne-  vitz fuz finem impofuiffe,  vivit  tamen  illa  etiara 
raxioesdplmfH  jsedicemitT.  QuetcontinguM,  omnia  nunc  latis  commode,  &  in  illo  quidem  ftatu,at  tu 
velmatendinfint,  velpritermatireicitrfamixfl-  iplam  vidifti  Anno  1 6  1 2.Nihilbibit,  neccdit 
tuta, advttanejlra fertam emendationemnosaPt-  quicquam,referttamen,fingulisniatutinis,quan- 
gent  ,  ntdumeorumcommentatione pagularem  doiiihortoobambuIat.fibilabiaveInnrorefua- 
Deiientgmtatemergahumanumgenusplus^uam  vilsimo  irrorari, feperfentirc,multapt2lagi^z 
benignam  agxofcere cogimur  ,  tUiuegratopeSore  avirisbonis  non  improbantur,  &  verae£te,eyctii 
memorei,mmdicupiditattbia  abolitu Jotos  nos  ad  tus  oftendit.  'JjzcDn.Gottfchalckus  MoiA'ei-^““‘ll“ 
laudandum (StelebrandumdiElis  faSlisipuedtvi-  mius.  Cujusfilins,  FranciicusMdnheiniius,^”,^"',' 
numNVMENfrlttia,  id  eft  bona  largi-  Medicinz  Doftor,  fub  dato  20.  Septembr.  j  625.  la  «5  " 

em,componamus.  rtdes.mi  Lentule, ^uantootio'  Diifleldorpio  ita  admefcripfiti  mJ!.  ^ 

mihiipfiinduijerim.  Ut  legendi  tibi  negotium  fa-  ViginemiUamMorltenfemquod  concernit,  E- 
cejferem.  ldverbciimnaiumpteaoccalione,epud  .vamFlegen  puto,  vitali  illa  Ibium  adhucvc^tuc 
mecumm-BensAmplijfiratviri,ScultetiveftriMa- ,  aura,  fine  cibo  potuve.  QuidtandemcumiUafu.  - 
nuelUplius,admirandHmabflimntiepaciemmihi  turumfit,folusnovitille.quinoviteaffl,&omnia? 
pofliminio  inmernoTtam  revocavit: tpuando  tUita  Miraculum  folum  ftupendum  eft  noftri  tempo-  ' 
parentem ^Ittertehumanioribus,  imprimis lattnis,  ris,circaquodmeritbomniumbujuszviTheo- 
imbutumreSeexiftmo,  non  absre fuerit, phas  Iogorum,Mcdicorum,&Philolbphqtumdefuda-  ' 
measquoij-,dperotiumcognofeendasobtuleru,ve-  redebeahtingenia. '  Egopromeatenuitatejam- 

rumtjue de HelVeticanofira Politia, pacc^publb-  dudum camrevifitalTem.niprzlentiffimaviarum  ? 
ea  per^uam.optime  meritum ,exme quam  ofietosi  pericula memet  abftcrrerent,  Faciam{ ut Grz- 
falvere  jufferis.  Optime  vale,iAiT  Cl,  Saf.  ii.  ■  cidicunt )  'laHfHf/.Si  fi  quid  in  omnem  eventum 

2»^.i6o.1i.  impettarepoflumjdiligcntercontendam.  Multa 

_ _ _ _ — - - — ^ ; - - — —  eorum  eveniunt, qus  prz dixit :  & prafertimma-v?  :  t; 

firoclariffimo  (a  paPltfftmo,  ximas  iftas  civium  rufticorumque  anguftias.in  > 

Dn.C  ON  R.ADOPPISTER.O,  quibushoctempore  verfantur.  Mifera  illato-  '■ 
AttiumlibcraliumMagiftroexceilcntilsimo,&in  liusfertilifllmi  comitatusdevaftatio,  fnperiori-  '  " 
inclytaAcademiaBalilecnfiProfeflbricele-  busmenfibus  eheu  fecuta  eft,  quam  tam  certeve- 

49  berrimo.  Amico  lingulati.  rificaruntnoftriCtoati,  ac  C  ex  tripode  Apollinis 

us  Fabrtetia  Hildantu  ditftafuilTent.  Soladeeftobfidio,qu3enon^-' 


P  Lapfis  diebus ,  Clarilsime  atque  Dbdlifsime  enda,  nili  Clemens  ille  rerum  omnium  modera- 
Jc^mi  Dn.  Pfiftere  amicorum  optirne.cum  in  de-  tor,hircehominibusfrznnm  per  morbos  &morr^: 


_ j&adpnelumadornandis obrervationi»  tes injeciflet.  HaficnusFranc.Monhein 

bus  quintz  Centuriz  occupatus  elTem,  in  epifto-  Czteriim  Clarilfimc  mi  Dn.  Pfiftere,etfi  ex 


. .  Inillisautemfuades.utea.quzE-  g  .  , 

manuelMetteranushiftorii  fuzBelgiczlib.  22.  niine  indigere  hiftoriam  hancce:  a 
depuellaConfolentaneafcriptis  reliquit,  meisde  miliifuicadjungereepiftolam,quamhacder( 
inedia pueliz  Morfenfis  adjungam.  Idverdfi  teannosduosadMagnificumacnobiliflimumVi- 


nonlupervacaneum,  laltera.nonulqueadebne-  rumDom.Bredcrpdit  , 
ceflariumefle.jamdudumad  telcripfilTem ,  nili  Foederatorum  BclgiiConfiliariummeritiflimum, 
liferasex Belgio  de  ftatu  puellz  przdictz exlpe-  &perGermaniamLegatupi,fcripG;  quamqueil-' 
ctallcm,  earumqueteparticipemfacere,atquefic  le  Coloniam  ad  nobilem  ac  dodlilfimum  Virum 
de  eadem  fideliaduqs  dealbare  parietes  liatuiC-  Dom.HenricumBUdetbecldummifit,  quiipfam 
fem.  Hiftotiaaucemex.Metterano,utobferva-  Moerfiz  cuidam  amico  fuo  tradendam  curavit. 

tinferatur ,  proptcreafupervacane-  TandemrefponfuraunacumliterismeisadDom. 


um  eiredico,quiailla jam  aFranafeo  Citefio,Me-  Bilderbeckiumfcripfit,8£  an  I.  Becker,velDectef 
dicoGallo,  prolixe conferipta  ,  acprimbanno  vocetur, exIitcrarumfuarum,adDom.Bilderbe- 
1 S02. MontifpclTuli ,  autpotius  Gcnevzapud  chium,fubfcriptione,quiavaldeintricata&bfa- 
Jacobum  Chouet  in  oSava,  deinde  Anno  1 604  fcura  eft,non  fatisreSe  percipere  poflum.Virum 
Bernz per Johannem  LePreuxin  quartaforma  taraendo£tumatqueeruditumeffe,iplefiyluse- 
imprelTafuit.  ,  "piftolzfiiz,quamvisgcrmaicefcriptz.fatisfuper- 

Citerumea,  quzdepucllaMorfienfi  an-  queoftendit.  Hisva!eVirdoctilsime,&cumtuis 
tebae  ad  te  fcripli,  vera  &  fine  dolo  efie,  Sc  quo-  omnibus  feliciter  vive.  Bernz,  ip. 

nam  in  ftatu  illa,  etiam  ante  paucos  menfesvixe-  .  Februar.  1626. 


VIRO  - 


CENTURIA  V. 


4*3 


^cnsnientionerafccj,  (jonm  catarrWaifini-  viresprotinus  adllpothyroiamferenCj;  prollra-Oi^ 

flnioitosdckpfiiseflet,  non  tantumpaia^  tzfnerunt.  sTandemiKceOitasmeedocmt,at 


i  ^aslaterisfeqnntaeft; "rerum  etiam  deglntitio  tnffirado,linteocalidof<fnodcontinu6inproi__ 

.  a^o  depravata  fuit,  utUqnidaomnia,prtEfertinv  ptahabcbam)nonnunquamquoqiicvolamanus 
vitaro nonfinefuffoc^onis  metu deglutire  poC-  os  ohteg^rcm ,  tuflSendoque  auram  calidam  ex 
ia:  reliqaaverdquamvisibiidiilima^ilirae,ad  linteo  attraherem.  Hocentmmodolippthymia: 
ventricolam deicendebant.  Quumitaqueliqui-  multominus  fequebantur.  Hisvale.VirAm- 
daferfaerenonpoflet,  &lblidls  non  &tis  nutri-  pfiflime,&ffle,utfacis,  amare  perge.  Raptim 
tetur.tandemadlummamimbecillitatemjapfum-  B  "  ' 

■  quevitium  pervenit.  Egoterrio  Aprilis  Anno  _ 

'  o.  ad  ipfum  vocatas ,  primo  pilulis  (  quat 
'deglude-  ' 


ar,  50.  Aprilis,  ifiar. 


dlime  degludebat)  corpus  leniter  levitcrquc 
purgavi  :  deinde  omnia  qua  ad  vires  inftaurandas 
“"hibui;  Etquia,  ut  didcum  eft. 


OBSERVAT.  XXXV. 
Deejftcato  OEfifhigo  ittfixo,undemors 
JeqmU. 

Viro  Clariffim  6  Dodiflimo 

iqucfpiifaprs-  Dn.  JACOBO  HAGENBACHIO, 
paravi,  auuitii  vitem»  uvwium  1  pro  potulaca-  /.utriufqucMedicinzDoaoricciebcrrimoA* 
mygdaUrumdedi.  Latus  refolutum  oleis  con-  '  mico  meo  fingulari, 

— :-"«'i'-*'^eaquisappropriatisinunxi.  Collo 

radicibus,  ierbis,  &  fioribusrcfbl-  '  ^,4 

*  . .  Giiilhelmus  FabnGmsHildanus 


plicui*  Hincc^  Symptomataon -  ^  . 

imminuta  fuiflent,  &  latus refolutum  fere  refti-  jP\Bfcnpt5onem  morbi  optimi  Viri  Domini  ' 
tutum  efle  videretur:  Htpiida  ejuirietiam  facilius  ■^“^SCHWEBELIIBiponcinbguaminpbftre^ 
quam  antea  forberet qaz  fupererant  facienda,  mistuisamc  pctiifti,DodiffimemiDomincDo- 
'*  domefticisadmiBiftrandareUqui*  Verum  enim-  ^orHAGENBACH,  nuncperipfummetDo- 
verb  non  diu  poft  meum  abitum,  quumcatarrhus  niinumSCHWEBELIlIM  ad  temitto.  <^a: 
iterum  inopinanter  ad  latus  finiftrum  laryn-  demorbofuomeafitopinio  ,  &quidcumipfo 
gem  decidiflet ,  omnia  deteriora  evaferunt :  ca-  tentaverim,  &  m  pofteruiri  &  tentandum,  partini 
tarrbus  enimdcnub ,  mairimo  cum  impetu  ad  Ia-  ex  jplb  coram  intclliges,  partimin  cpnfilio,  quod 
tns.finiftrumSJ  laryngem  delapfus  eft ,  Sedeno-  inipfiusgratiamrcripil,abundevidebis.  Prateri- 
voparalyfininduxit: quapropter  cumnihilliqui*  tismcbus affctSusgravifTimus bienobisadmanus 
di  deglurire  poflet ,  ueciolidis  fatis 'reficeretur  venit,  quem  tibi  non  communicare  non  pofliim. 
corpus;  vires  quinetiam  propterlongitudinem  Famulocuidamjuveni,exdomefticisNobilil!imi 
morbi  ('antea  enim  femoris  os  fibifregcrat,quenS  Viri*  Domini  SlGlSMlINDIa  \f^ATTEN- 
admodumalias ad  tefcripfi *  nequepenitusafra-  WlL,  curainter ccenandumofflculumingulafc- 
durareftitutus  fuerat,cumparaiyficorriperetur)  manfiflet,  &  totanofte,  ut  illud  rejicercpofTct, 
proftrat«c0*ent,brevinaturi debitum  perfolvit.  fruftra,^  utipfividebatur,  octmpatusfiiifict.fe- 
Porro  Vir  AmplifTirne,  qujenam  hujus  af-  quentidiecircavefpcEamadmevenit.  Cathete- 
feSustam  rari  tamqucdidicilis fuerit caufa, pro  remincumtumclementer  in  OEfophagum  im- 
fummo  ingenii  tuiacumine,  nobis qusefoexpo-  mi{i,&  eaQuapotuidiIige,ntiaexploravi*quonam 
ne.  EgofcdemmaUinEpiglottidc,  illamque  in  loco  infixum  polTet  effeolTicuUim,  fcd  nihil 
fimul&adjacentespartesinipfo  quoquemomen-  prsteruaturaleinvenirepqtui,  prxter  anguftiam 
to,  cum  paralyfi  corriperetur,  humore  vifddo  quandam  OEfophagi  e  regioneLaryngis*  &ea 
imbutas fuilTejCxiftimo.  HincEpiglotridecum  quidem inparteubidedolorejnonramenpun^ri- 
laryngem  afiperamque  arteriam  exade  obtuere  tivo,  fed  obtufo  conquerebatur.  Immitto  itatme 
non  pofTct ,  facile  fieri  potnit',  ut  liquida ,  &  in-  inftrumentum  meum,  ad  res  extraneas  ex  gutture 
primis  vinum, quia  tenuium  eftpartiunl ,  ad  ipfam  extrahcsdas,cum  fua  rpongiaannexa,fedWque 
artcriamafperampervencrit,  Stfufiocationisme-  frudu  quoque.  Nihil  enim  praeter  anguftiam 


^ .  ,  riufculaverbrationecraffiaei  qdandamoer6phagi(quamego,propterexcoria- 
&  ponderis,  operculum  afpera:  arteria depreffe-  tionemab  oiTiculofadam  ,  ,&afHuxumhumo- 
rinc,  &  proinde  fine  dilJicuitate  ad  ventriculum  rum  ,everiifle  non  dubito)  reperire  potui*  qua- 
pervenerint.  ^Eft&aliacaufaquamortemac-  propteripfi  fignificavi^nihilampliusinftrumen- 
celeravit,  nimirumaerfrigidus,  qui,  nonfatisob-  tistentandum  efle,  ne  locus  affedusmaois  ma- 
turataafpera  arteria  fuo  operculo  *  facile  ad  pul-  gisque  irritaretur,  pelfimaq  ue  fvmptomara  exci- 
monem  perveniebat,'  ^calorem  vitalem pr^ter  tarentur.  Cumitaq;curati6nem,cu]usficmen 
,  tioCenmr.i.Obfcr.v.j2.cumipfomftitBerevd- 

dmfweti.  .Quantum  autem  aer  frigidus  hoc  modo,  lera  ,  quendam  ex  barbitonforibusnoftrisacce- ‘ 
terstimt  cumimpetu  &  incopiaadpuimonesdelacusjfa-  dit.  Isadaliquotvicesinftrumentis  ifiCBfopha- 
cultatem  vitalem- proftemac  ,  in  morbo  etiam  gumimmifiis,  malum  ira  exacerbavit,  ut  audo 
roeo^pertusfum.  Cum  enim  proptervehe-  delorc,  tandem  nihil  ampKus  deglutirepofll-t; 

*  raentiflimamtuflim’,  epiglottis  tandem  quoque  quapropterodavadieir.orbi  iterum  ,  una  cum 
Ka  labefaaata  fuiflet,  utafpcram  arteriam  non  ClarIflimoViroDn.D.DUNOMedicoin  Con¬ 
to  pteimpte  obtegeret  j&tufliendo,  aut  etiam  filiumvpeor.  Tnm  collum  undique  durum, 
elatando  aer  feigidus  adpulmoncm  perveniret,  tenfumj&fupra  modum ufque  ad  ipfum  peaus. 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 


invenimus,  doloren _ _ 

^3^,  rHpirariodi^.c!lis,  pulfiis  ccicr,  &<iebilis. 

guttnlam quidem  )ufhilidegIanrepo?uiti  quam 
obremipfijra  in  periculo  vitsfiias  ver/ari,  adftan- 

.tibasfignificavimns:intcrinitamenutdoiorrcIi- 
quaq;lymptomatalemrentnr,omnes nervos  in¬ 
tendimus,  CoIIum&pefi:uso!,LiUorum&a- 

facojlos  cmbmcntK&  anodynos,  cx  radicib^, 
&  foliis  Malvse ,  Althesc ,  fiorib .  Chara  omills,  Li- 
liorura&Meiilori^femin.  Lini , Fceuigrsci ,  A- 
nethi,&  Mdiloti ,  applicuimus ,  Deeexaurnquih- 
emm  ex  radicibus  &  foliis  Altheic,  MalvSjflo- 
ribnsCbamomillz,  cum  pauco  raelle,  ex  coch¬ 
leari  lambendo  dedimus;  Sedomniafruftrajfe- 
quenti  enim  dic  videlicet  Decembris,qui  fuit 
nonusmorbi ,  placide  obdonuivit.  Poft  obitum 
incifo  collo  j-cefophagum 'ctim  vicinis  fuis  parti¬ 
bus,  fed  eopr^fotimin  loco  ubi ofliculum infi¬ 
xum  fuerat;  plane  fphacclatulh  ;  cum  maximo 
fcetore  invenimus,  ofliculum  ver6nufquam,imb 
nec  inipfo  ventriculo :  Pulmopcs  ,  propter prs- 

triculus  plahe^vacuus.  Merito  hic  quatris  quid 
de  offictilofa<ftumfit  ?  Egoillud  prima  nofte,  & 

.  antequam  ad  me  veraret  in  maximis  iftis  cona/i- 
biis ,  quos  immifib  digito  in  gulam ,  ad  excluden¬ 
dum  olficulumjfibiexcitaverat,  aut  perfuperio- 
rarejeftum,  aut  ad  ventriculum  &  ioteftina  de- 
lapfumfuifie,  Idenimnifiaccidifiet,  ofliculum 
autabinitio  inftrumentis,  autpoftmortem  digi¬ 
to  in  ipfa  gula  inveniflem.  '  Quod  autem  adeb 
placide,  , ut  nihil  fupra,  &abfqueulIocorp6ris 
motovioIcntii'cxtinctusfucrit;  cum  potius  mors 
violentiflima ,  tam  radone  partis  afFcdk^ ,  quam 
«tatis  (erat enim  juvenis)  exipedanda  ,  fu-, 
as  quoque  habet  caufas ,  dc  quibus  alias ;  nunc 
enim  ut  plura  adferibam  tempus  non  concedit. 
ValeitaquemiDn.D.HAGENBACH  ,& cum 
tuis  omnibus,  quos  mecumfalutat  uxor  mea  ,  «- 
ternum qu^feliciflime  vivel  Bcrn«,  lo-De- 


Porro  de  vomitu  diuturno ,  fupetloriiQa.- 
teiterum  fingubre  quid  obfervavi.  Matrona 
qusdam  bonefia  quinquaginta  quanior  cardor 
'amorum  «tatis,  &  Magiftri  AN  T  ONII^*^ 

S  e  H  W  E I  G  E  RS ,  dwVSerrariiBemea. 

fis  uxor ,  anteannum  cirdter  in  convivio  ^len- 
dido,  capat  muftela:  pileis  comedendo, dolore 
ventricuiifubito,  &  adine.accumberts,correpta, 
fuit,  eoqueperlexintegros  menfes  laboravit,  & 
itaquidem,  uteibum. retinere  non  pofiet  ,jled 
illum,  jam  confcftimabingelHQncjara,lequcn-  ' 
d  dic  rejiceret  :  Intcrim  dolores  vehementifli* 
mos  ventris  &  lumborum  perpefla  eft ,  &  perin- 
tervalla  diarrhoea  laboravit*  Mub's  quidem  - 
ula.  fuit  Medicamends,  led  ab  Idiods  &  Enjpiri-  * 

ds  exhibiris,  &  proinde  fine  frudo.  Tandem 
30-  Auguili  proximi  elapfi  ,  cum  ad  fummatn 

extenuationem &iabcfa^rionem^virium,&ut  ■ 

verbo  dicam,difcrimenv!t«,  redadla  fuifiet,  me 

accerferejulTit.  ^  Prarfcripfi  convenientem  vi6bs 
rationem,&  cordialia  nonnulla  interna  fimul  me-  ' 

dicamends,  &  externa :fed  vix  pr«parads,  .plani 
deficientibus  viribus,  natur«  debitum perfolvit: 

Qu« hujus doioristumvcntrictili,  tumedamre- 
Iduarum  pardum,  fimul  &  vomitus  fiierit  cau- 
4,  ex  te  Vir  ampiilfirnefcirccupio.  Egofpi- 
nampifds,  in  rugamaut  plicam  aliquam  oris  ven¬ 
triculi  inter  comedendum  infixam  fuifi,  ven- 
triculumquc  paulatim  exulceraflc  dcperforalTe  ^ 


Simile  quid  in  Juver 


Laufannenfi  ,v  Paulo  Conftandno ,  _  _ 

morbo  correptus  fuit,  a  quo  tandem  extia&is  ' 
Arbitrabanturparentes  venenum  ipfida- 


aperto  enim  a  me  cadavere,  ulcus' in  ore- Ventri¬ 
culi  repertum  fuit  :  At  fivcJienum  fumpfifiet, 

exuiccrado  potius  in  ipfo  fundo ,  -  ^  - 

ventriculi  extitiflet.  Hiftoriai 


'  O  B  S  E  B.  V  A  T  I  O  XXXVL 
Defemeftrtmmm. 

Viro  chrilTimo  atque  dodilfimo, 

Dom.  D.  P  H  I  L  I  B  E  R.  T  6, 
Magni  atque  Excellendfiimi  Viri  Dn.  D.  Jani 
AntontiSarazent,  filio, 
GttilhelmusFdbriciui  Hildanus 
S.  9^.  Z>. 

RE^cprofedb  &  fapienter  AverrhoemPhi- 
lofophum  (ummumichmMonfira  in  morbis 
fierif^tbity  fenfiffe.  Vir  ampliis.  Dn,  SiAmice 
plurimum  honorande,  indies  experimur.  "Ap- 

‘'‘■■^^'ifiiy.p.Auguftiadtelcripft :  iilaenim,etfip]us 
quam  annos  triginta  ,  vomitu  illo  admirando, 
cum  aliis  qiflbufdam  fymptomatibus  gravilfimis 
laboraverit ,  fads  tamen  commodcipfam  vitam 
traducere ,  ante  annum ,  cum  Mazonopolin  «- 
:ircm,  hifcemeis 


operibus  fuis 


Vides  quam  mirabilisfitDeusin 


mtegram  vi- 
Obfervationeyi;,. 
gLuiiia.  H«c  raptim  i  pr«tercaqu«  bcri  ad  te- ; 
fcripfi ,  ut  inter  lios  aliquandiu  imcrmilTa  collo¬ 
quia  de  rebusMedicisitcruminchocm.  Vale 
Vir  amplilTime ,  &  cum  tuis  omnibiis  «tem^,^ 
quam  felicifiime  vive.  Beroae  7.  Novembi 

DB  S, ER  VAT.^XVII.  : 
^mdampojifomptum  Medicamentum  Chy- 
micurn^pauibfofiextmguhur:  uBietiam 
de  porcello  monfirofo. 

'DoailTimo  Viro, 

Dn.  JACOBO  HAGENBACHIO, 
Bafileenfi,  Artium  Liberalium- 

Magiftro,  '  ' 

Cui 

Guilhelmus  Fabricius Hildanjis  . ' 

'A  P  poftremas  tuas,  Dodilfime  atqueaman- 
^^dllime  mi  DomineFJagenbachi,  quas  an-- 
te  raenfcn  accepi ,  protinus  rclpondere  conlB- 
tui,  &qu«  ulterius  circa  morbum  matris  tu« 
charilfim«f meoquidemjudicio)3|cnda;fimuI  _ 


iasadmcliterisintelligo  ,  ipfunjquotjucadte 

rcalpdlam  mififle  j  Cenifica  an  refte 


tottb  pofthium  a  nobis  abitum  i  vicini 
mantes  nivibusprzgnantes,  monftram  aut  po- 
/i/Mri  jias catnficem  pepcrerunt,  quiprscporentem& 
■crudeliffimam  iHumhoftembumani  generis,  Ar- 
thritHim  videlicet,  domare ,  aiiaque  mira  ile  pra:- 
ftare  'pofle,  impudeblilfime  jaditare  aufcs  eft. 
Inter  monticbias  &  rufticos  tympanSlam  &  ti¬ 
bicinem  ba&enus^l  Scetiamnuncagililed  poft- 
quam  a  Vulcano  edodus  fuiti  ut  ipKius  induftria 
erraalgarilis  dciapidibus  preciofiSiUtflleaflerin 

nam  quUque  venit  •,  ubi  imperitia;  &  temeritatis 
ruifpecimenfingulare  &lameniabileedidit>ho'c 

Optimus  &  probus  lilefenejc&ominUsio- 
bannes  Francifcns  R-eic,  pharmacopola,  qui  tibi 
notus  fiiit  ,  cum  per  dies  aliquot  dolore  Chiragti- 
eo  laboraiTct,  malitiofils  ille  Agyrta  (qui  antea 
aliquoties  Medicamenta  in  ipdusp&cina  eme¬ 
rat)  adipium  fe  confert,  &  ut  horum  impollo- 
lum mosell,  fotilia fiia&Vanaad coelum ufque 
earollit.  Probus  ille  Vir,  vanis  iftisperfualto» 
sibus ,  aut  potius  diabolicis  ipcantatioBibusbu- 
jusnebulonis  commotus,  prima  diehujusmenli^ 
circareptimam matutinam,  potiunculam ,  quam 
«margaritis  aliiSque  lapidibus  preciolis ,  b  ne^ 
fandum  Icelus  ?  arte  Vulcania  prieparatis ,  cOn- 
HatamelTeajebat,  abimperitiffimO  ifton^ulo- 
nelumit  'Qnidfit?  Sumptapotione, proti¬ 
nus  vires  tolinsiorporis  diminuuntur  ,  &  paulo 
poftitadeficiunt.utiftlrahorascircitcrtres,pofl:- 
quam  nonnihil  pituita  evomuiflct  ,  vifum ,  audi¬ 
tum,  loquelam,  motum  itemSc  fenftimitaami- 
feritjutlequehti  diecim  iptum  inviferem,  pun-' 
dioUes  aciCulamm  nou  lenierit  t  Atque  inhoc 
vita  ftatu  placide  obdormivit,  cum  poft  fumptam 
potiuncatamvixquadmgintafaorasvbtiflet.  . 

Trigefima  ptaterea  Januarii ,  quidam  e* 
primariis  hujus  Reipublica,  tibi  quoque  notus, 
alioquinVirdodus  &  prudens,  ab  eodem  agyr- 
ta  fere  trucidatus  fuit*  Cum  euim  paulo  ante 
ptandium  nonnihil  liquoris ,  quem  ineptus  ille 
Impoftor  aquamauteam,  ©UlDen.ODerStuffp 
'  ttapappellat,  ruimliffet,  non  diu  poft,  cum 
^ucadmenfameflet,  viriumpteftratiohe,  cru- 
Qationibus.&nanfeacorrcptosfuit.  Sedquia 
;  venenum  cibo  8c  potui  pernufcebatur,  &  iplius 
Venenata  quahtasacibo  Stpotu  fuffocabatur. 


bus,  apud  Clarillimum  Virum  Dn.D.Scharan- 
deum  vidi,  fupcriore  menfe  Januario ,  in  pago 
pro^  Solodurum  natum  fitit ,  Porcellus  elt  o- 
dipes,  cum  duobus  corporibus,  &  uno  capite, 
in  quo  quatuor  aures,  duse  minores  in  fyncipi- 
te,  ubi  fucura  reda  Lambdoideam  attingit,  vel- 
Uriex  eadem  radice  prpveniuiit  :  reliqua  na. 
ruralem  formam  Scmagnitudinem  habent natu- 
ralemque  locum  occupant,  Interiora  vifcera, 
utesDomino  D.  Scbarandeo,  qui  ea  diligenter 
petfperit  i  &monftrumeriamnuncexficc3tura 
habet,  intellexi,  omnia  in  duplo  erant,  utifufi- 
us  ex  ipfo  intelliges.  Suadeo  ydim,  utipfumin 
tranfim  invilas,  uri  quoque  cqnfultiflimum  Vi¬ 
rum  Dominum  Tribunum  Saler,  poteris  enim 
eodem  opete  aflrednm  uxoris  ejus  videre ,  &  fa¬ 
cies  quoque  ipli  rem  gratifEmaffl.  Philippus 
ineushucufqueeontiuub  apud  ipfam  Fuit,  non  li¬ 
nteo  incommodo,  Hisvale&defhorbo  ma¬ 
tris  quamprimum  ad  me  fcribe.  -  Uxormeai» 
pfamiUtiquOqueParentemtuufh,  &Dom!num 
Grafferum  mecumfiiulat.-  R.aplir»Soloduri, 
^.Februat.  iSto, 


OBSERVATIO  XXXVJlt 

fej?  efim  Frigorum ,  mmisfirkuhm 

Viro  Clarifs-Dodllirmo, 

Dn.  JOH;  FR!D.  W^TENBERGICO 
Medico  Bafileeiili,ejusdem'que  Academia  Pro- 
feflbri  celeberrimo ,  Dn.  &amicofuo 
plurimum  honorando, 


NOndummihilicuitad  vosptoEcilcl,  Virun- 
diquaquc  dodiffime ,  feutor  &  amice  atcr- 
limn  honorande,  caufam  in  eisquas  antebic  ad  te 
fcripll  expofui,  &  rogavi ,  ut  apud  praftantillt- 
mum  Virum,  Dn.ISE  LIUM  me  excufares, 
quod  Tejamfecille  nondubito  ,  Ijwrotamen 
btevU  volente  DEO ,  me  ad  vos  excurfuram. 
Porro  nonitapridem  lingulare  quid  in  Praxi  ob- 
fervaremihicontigit,quod  poftremismeisadTe 
literis  inferuiilem,  nifi  fellinatio  tabellarii  oblirif- 
fet.  - 

'Honeftaqnadam  famina,  trigeCmnman- 
numatatis  pratcrgrelTa,  corpore  robufta'&  va¬ 
lida,  Catbarina  ^tulto  nomine,  uxor  Johan- 
nis  Rudolphi  Lehnmanni ,  cum  quinta  bujns 
mealis,  jejuno  adhuc  ventriculo ,  manipulum  u- 


G  E  N  T  U  RI  A  -V.  447 

nfmxatg,  exceSmtiffsme  imeatmtSitmftB  Uti  Oif  ^ 
^ ^vHxBBifi^ciuUtVtTTtrieMh&hjpKhmdri^  feerKnr,Mti<tmfententiimamfmK*rem,TcfaU-  ^41. 

extafo  JtnoubxxtjjKTmxltxm-  careai&cftimefKgc^xUhmi^xTBxtromvt^ 
ftamvuumsm  ?  Simluci^tui»ihirclatiufidt,iB  miteriHm,&  p^UBmacrtrnncuriialU&arr: 

.  ^ouaiamBfcrxmuixfatbttm.  ErxtfmUxi.  bm-amiiitMHtrlsr<dcHrEx»Uemijrtmc,&mc 
axmriLucuvaBeorixttday^uxnoKlangidifiatBx-  tmartferge. 

xifrMxivKero/jiuietUciufiihxrbBribia^xitx--  O  B  S  E  R-  V  A  T  I  O  XL. 

di!x:fi7am  iam4i>  fru»U  varia  fjmftm,ata 

miiiemani(tfarimtJi^thjmutiaonmKi,vcmgc,  ro  quadam  lifvcnt, 

iZUTM,inti>toctiTfirc,  frifiraiioiimniumviriiim,  A  NnoiiSoS.tum  diflenfiodomeftica  I^u&h- 
{anva^axts.rlprmcifiof arentes exifiimabantejfc  J\ox,  inter vinimvigina quatuorannoram *- 
febreniej!henKram,fedpaieliipt>JlJi<pervenerioure-  tatis,  SimonemPetruniFaacoBniernoiDine;atq; 

eenJkafimptematatfp-ipuntelteobiit.aidineijia^  moicmCuttmosafm&a,  &  haedereamboin 
doB periiieanplisimvenerunt,fed mnis [ero,ante-  confiftorium matriiti0nialeTOcatiefl<:nt,&  uxor, 
^uaenirntabeBarim  demum  redtifetcumnusUca-  qus  Juvenis quoqaeerat  ,  maiituminipotenris 
mentis, naturafaiisfecii,  Nonefi  autem  miTHm,d-  ^afium Venereumaccufaret,  conftitunimfuiti 
pudprtdicUmftrminamtheriacammhilegkijfeJi,  SenatuEcciefiafticOjUtameinrpicerenturgenita- 
eetaliqtitniesfuerit  exhibita:  nampreculdidiieve-  lia,&quaehujusi!npotenti*effet<aufa,pervcfti- 
nenumnimiiakeradkesegitte^non^uamprimum  garetur.  fofpeais partibHSobfccenis,ipfura fini- 
abajfumptavenenatheriacaexhibitafuit.  Proinde  ftrotcfticuio carere reperi,quefibi  excifumeffe, 
eptimefaSumdPiriiExeellenttffimo ,  ^uodillevo-  cumvixtertiummeBfemsetatisattiga&t,  retulit: 
mitmupropinaverit.  'Pfahac  ratione  maieriafait  Aitervero  tefticulusjutiquoque  penis  ipfe,  fecuh- 
evacuatatablataenimeausatoBtar  effeSm,  Ifi:^  dum  natura  conftitutus  erat;  quapropter  ulterius 
curandi  nmigneta fuit  Empiricis,  ^uoris  caolam  Sterilitatis  inquirens ,  &  Ventrem  infpici- 
ijutfto  mentionemfacitMatthiohisincemmentariiel.6.in  ens,  cicatricem  maxima  atque  deformem(quara 
«Mifc  Diofcoridemzipenimfrdudulentiimpojierescam  abinitioinduCoobtegerat)invenio:occupabatil- 
fciamvenenantmpojfenifparunocere,ubiventri-  lacicatrixventrem,aregionehepatisu{queadin- 
euhu  fuerit  cibis  valde  r^letrn  (at  aiftor  efi  Dio-  guinafere.&mufculum  reSum  ejus  lateris-Hujus 
fcoridesinprafatiom  hbrtfexti : & jdfjicennalibro  cicatrieiscaulamcumabiplbinveftivarem,retnlic  ■ 

5*art»,  fenfexta)  proinde  priasquamfuggejiuma.  mihi.feanno  fecundo «atisfua:  combuftione  ex 
feendatadfatittatcni  nf^  tfrdjertim  ^atelaSfiCdU  ycftiifientis  racenfisjgravicer  &  periculofe.conce- 
cruiUd devorant falCiOceto,  (^oleecMditMtVerum  pnimfuiflejvixque^ipratanaripotuiffe;  Accidia» 

9lei  tamttrntmponHM»  m  feri  in  ea  laUncaimatent^  &aHud  malum ;  nimiram  pcftis  >  quanon  diu  poft* 
Ettjuiabyeme^maximeurgentehrnmattenelUla-  curatam combuftbnem  jilloiprometlococqm- 
£iuead^iiepa£tmi«venirtp^ttt,ideoearumvi-  buftiomssfecorrcptumfuiffcrefcrebat.  Propter  - 
cembtsprahenttnteraneahottmprdpmgutumtP^mr  combaftio£iisita<|aevioi£naam  ;  firaul&peftis 
rumtantamcomeauntcopiam ,  ^uoadventrunlta  malignitatem, Scerofionem  ahthracis;'vafafper- 
veluH  tympanum  extendatur,  jnaticapanimerofitjpartimcorrugacafuiirc:  veri-  ' 

f^iuntyuthiuefuidemjuriampinguedine.eorum^  firaileeffcmihlvidAar.  '  .  , 

fubfantiacralptudineytUa  verofrigtdttatefuAi  olet-  Frequenter  intenfus  ac  vebemens  calor’  pr»- 

^uemuUttudine,^uAmtlluadjtciunt,praterquam  ternaturalis;abfumeudo humidub  radicale.calo- 
tjHodvenentpenetrationemtnhtbenticummernai  rem  innatum ejcdnguit  r  rcfiigerationemquein- 
viaiobjtruerepojfmt  i  erodentem  quoquemgtjiiar.  , 


adulttramantidotum  f^uaomninoltgiumamihc-  '  J^rigmo^^podUs^oPiri^ 
natam  mcnu,ur;afJunt,id^impLQuofitatt  D--  fIEP«ANO  LE  DUCHAT. 
facilepoPtapopulo  afanti perfuadeant,  id  tjft  anti-  ?P“  Genevenfes  Mcdicinar  Doaoncelcber- 

dot«momntuprafamilfmsum,eontraomniavtne.  rimo;Amicofingulari. 

tia,<fuodinuntvtrfoorbertpcrtripoJJaMuvulgiar  GuUMmiu  Eabric^  Hildimue 
>’imiper^dp,majorim«Ititudineacimpetuftrun~  S.  P.  JS. 

tnr^adakeramitnvaltdam'iVeram^mentientem  .  A  NtehacadTeicripfi,VirCIaiiflime,&)|uVe- 
thenacem^ta  ^  ^nem  quendam  Medicins  Studiofum-^,  fed 

jta^  ewn  temporis  momento  capfulam  hac  it»-- xa^rtePhzrmtceati^aoamediocsit&t^VAtvim; 
pofiura  exhaufermt  ^  jlatimefuggefiodefcendunt  de  meliore  noti  Clariffimo  Virocommendavii 
nrcumfor^ei,fefej^inhof^itiamrectpimt^arfen^  Is  cumnunciterfuumadvosinftituiflet  ,  inter- 
cum  paulo  ante  fumptum  una  cum  UElucis  aut  bu-  rairtere  nolui ,  qum  ClariHimum  Viriuiipereun- 
bjduwteranetsarti^uaddev6munt:ne^  aUudtilo  dem  interpellarem,  &EpiftoUohocee  amicitiam 
dteafHmmt,^uamUc,^Hodtantumfaptmalurn  noftramfoverem.  Facerem  id  fubind^;mfiob- 
tm  porant,vomunt^  revomunt  .Ex  his  igtiur  e-  ftarcut  occupationes  io  praxi ,  qus  apud  nos  po- 
narraiulace meridiana  elvtus eJiyVomitummaxi-  tius  moleftias  quam  divitias  paric '  Quiatamen 
**^^Mftmpttevenemsconvenire.Hapa»temFircla-  .plerunque etiam  r.ara  ;  quibuseciamnuncoble- 


4»* 


OBSEUVAT.  CHIRURGI  G. 

Itchtajbaiii^Corfiucftauoi^^ 


.j,aor^De»occiiiruraJooge6!31iuslab0tesomnes  t  . 
pctfero.Qnzincommorionccaebrinaaitapri-  aisfiumi 
demobfervaramus,  «latoiEprafenaumintcUi-  iamenmres-, 
ges,for6nnonfiiii:adiniraiian&  fK^acub. 

ClftefiUnlufccidjusQuiiagaiarianiipian»  DumhicoculUperhfriii  Mnmusitmiiiu^nim , 
damexptzfcautSNidovieDfjsParocHiiDid&i  ^«iii ntmveiia. 

oriaajamiAaaamjSaittucUsGdgBattuaotenbCT  ra»>objiri!Sunemadalia»viaira»cirvimt  mdcfnmSX 
cafiiab  aito.orcicoxam dextram,  luttboi,  &oS  ntiiajzeHimor/ai^aiBdptitMatue  mm. 

"  ittrliEfe6,feiKitercuraviinos.  Seii&  'uiecs obierit msn^uefiergathnis^ 

atMattoSaUla  ,  fenunquam fliixu  $tildehaeiintPeiif,pmiitiishiiiecogbiaiiMm^ 


£icrum  grave 
nobis  amma 


berosipepetitjSqaidemfeUciter,  qilorum inajor  'Viiileiin&aJjimptmataipfiiiuicorfimfraerNa 
parsadbnciiYiviseftj&attlcticieoptimequeva-  mrammofi,  vtbjui^c^umiaero,  emtrferuia. 

}et  in  puerpttioLochia  quoque  exigaafoilTe  Ornjicioippimadolefcentideua  tiegeto  fHiJfe  talorr, 
affirmat.  FuitiU3-,utfefett>ab  ipfa  juventute  in  darah»  forteHi  vixcirpmxecefiriapibmim^ifi, 
liocurqCl6tettpiisferaperrobufla,vaUda,morbi^  irttmaiftttvitttmdiixijfe ,  iaboribuirupcb^ut- 
ique  parum  obnoxia.  JamvetoetEpropletcari-  tam.iiaHtpagtiitpperfiiiiiiiiinfiteritgemiiisiiii 
tMcmanffona:  ,  Stinfinnam fortunam  iii^efta-  excretxs  ,  totjUoip^canMaxcibaMiXaimoht. 
iem  deduSa  ■,  iepioiniei&ciitiotzSitakdieiata^iieiifeosexigtiiifii^erti/iiUrjCKjiispcitnditoSiio- 
tamen ’e'tianmuncraoa,corpotcqueitaTali-  xismhitfxpetnbmrikbat,  «mk  mettjirxipmrgttttor 
da  i  ot  cummaritoruoyciiitireliquimercenariij.  mierxmpmxiJSdngxiniitierbmexfirtiieaufiepci- 
propuguacdte  nolito  eXllmendo  maOum  ftre-  'empipoufKperfiia^aimcaifeittKrcdorimbectihor, 
aueadmoveat,  Harcptofeao  mikiveluiipata-  pii  ccpiatii  fiinmiltisprafeBtemii/fiiXiliriXoa^a- 
doxa.  EtiamfieaimutnonnUlliteftantur,Ama.  iens  ■,  in  hxc  fimina  fangxis  fuperjlxm  geitmiri 
■zoneX&fteminiSaJtatricesapudiodoS  i  parum  mitpottiit,c'xmcalorefeivegaiir,p>tgxmemotie-. 
autmibiBuXnmillume:^etiuntur,&tan)e'nopti.  tiBnnS&imnfpiratimimpromovens^maunmri- 
mafanitatefruUntur  ptOlemquinetiamprodu-  aw^isx^t»rieo#K>r,^m^eac!-«»^^^»n!»roex- 
'«UfiltapudnoftrateS 'tamen  mulieresidrariffime  flmopAr  tH-ade^xiUHscenfetiir,  'Vndeiterifieim.. 
amnunqUamauditiim  fuii&cxiftimo.  Inde  na-  aUi»entiimacceferit,i»BeJ}i^gnd«^i$Xppoiiertmi 
tum  proverbium  apud  dermanasmalietesunta.  ipfrmfilitofitipcibiavuUoremj&bborib.mmr 
tum  :  SrtSSaum  /  tierhi(6tMft6et  /  fonfrine  indKljijfe'-,  Ex  cibo  ctpiofare  ^  'optimi  tlyloj!  ■ 
^Ultr  rtdStn.  Mulieres  enim  cumfintUaturae  fmgxmem  iopiof, orem  &  fupetfunm  ,  refpi- 
frigidat,  mullaineis  gignuntur  excrementa,  tam  &xpropriiirtPiiidiii,pfiiaionhuteri-,  mftetxin»^ 
fccunds  quam  tertii  concoaionisiquifi  fton  ex»  trttiottem  ^«HSionem  traitfijfe ,  Natxrx provida 
purgantur  pervias  a  natura  deftinatas ,  gravilBnii  jpecieibeneconfitlente.ExUjnrisvet'oimmintiiioiie 
indefubfeqountnrmorbi,inprimist)bftruaioncs  traitpiratiomixorfnlla  ;  fangmsViexiniiioram 
vifcerummaltts  habitustotiu'scOrporis,febres,I-  nontt'aAiteniiittlis:addoeiieimijiiiefem,obmi>tortm 
aeritia  .{iytrhi  vifeerum,  mania,  tuffis ,  anguttia  admotum  aptitudintm  ;  ob  nimiam  difiextlonemi 
pe£totisilcpra,hjrdropSipod^ra,&infinitaaliaj  foattcai^atam;uiidefrigidior fanguisincepitrefiOr 
qusecaloremnaturaiemextinguunt  humidum  gnaroi  t^adattrttmtransmnti:  neceJJitaHmali- 
laditaleabfumunt,  afiionesomnespartiumcot-  meniipoiim  e!^u'axdo,<jaamfuperandoi  utidepa»^. 
potis  impediunt ,  foeminasque  infixcuhdaseffi-  citas lochiorumipanu  orta.  Similia  exempla  hut 
ciunt.  HscraplimiquapropteruttumultUanti  no!taccerfo,titpotefaiiitrira,iSrfroborumauthor», 
cabmoiguofccrcvelis,roromopererogo.  Vale  volumittibuscoitlignatatEarsmtamtiiiiiHelvetiai.  / 
eum  tliis  omnibu^Sc  feliciter  Vive  diu.  fiernz,  calofrigidiore,humidioreiViStisrationefattilibi-’' 

is.AuguIiymnoldai.  tWA  ,  '  ^B*«a 

■  -  .  Ii  -  I  ■  -  .in  Illi  DipmilemihipramattibiiseXemplumeleganilf"^^ 

Kr»  ExcelUntiftmo  fimematrottt,aitiiostrigiiitafeptemnata,CHiliiera-"^^ 

D.  GUILHELMO  PABMCIO HILDANO,  liffimepeiiatmerfii,totoetiamiemptireffjlatioitisjiuiihiti 

ReinubliriRempofie  utcriittonoquittimomcrtjefervatatcmporislcgepar-  dmim 

eiutfiuftnii haSletiUs^idemfiTtepropria^f  velficttutam*. 
itoxa;  optimi efl habitus cibis CuchymiscOpioScuib 

^Eatijpmiidatuemihiiheri  ab  hera  mea  reddi-  ta.CreiSderimperexeerior^ertaseerVitisuterifie- 
\ifte:haSeitttslatoremtionVidi‘.ijUaJivi, qtto ute-  porpsumfanguinemexcerni t  Altmetiiumveroper 
--—bojtiao  ,  jaad  nec  dom^icisBopiseonjiat.  veitasinterioreslsberaliierafiuere:  hic  ^vigere  Re- 

. eit-  Q^de  teittricem,neidoneopabulodefliiuamrflitus.  Uri- 

sxipfomtetli-  pmile^mppenonefl  ,hiareolutcri)  tumfattus edat 
ssibiarliijftmedevin-  vegetos  &  validosxum  propria  virium  tonfiamia. 

■  veltiegonisohrutui ,  mihi,  pta  tibipruer  Sperometuo  judicio  fore  auSiorem  feliciorem, 
Natttralegtmoccmrurttamperttris.  Refers,f(emi-  fuod  dum  operior.  Tibi  a  DEO  felicitatem,  mihi^ 
ttam^adragenariammeafiruas  purgationes  nuit-  TuebenevolentUperennitatemexopto.EaleKraa- 
<ju£pajfamfepttesputrperam,feptemliberisvirum  rijpme,mihi^fattereperge.  Dabam  Geneva, 

fuumditajfe-,  quorum pleritjueetiamnumfuperfii.  S.dse  Septembris  iSiz. 


ReipublicxBemeulis  Medicd  cele¬ 
berrimo» 

STEBHANUS  LE  DUCHAT  Dodb 


CENTURIA  V. 

PinClariJJano,  raacararione 

*^bomino  STEPHANO  LE  DUCHAT 
Rei jnfalicz  GencvenUsDoaori  Mei  cele- 
bernmoj 

Gmlhdmsi  Tshruiui  UHdmut 


4S9 


ElTora  Cranii  in  Viro  juveni  trafiac  de  qua  forlan 
aliasadtefiuibendi  dabituroccafio  :jiunceniai 
nonlicet  ValeVirCbriiiime  ,  &cnmTuiso- 
mnibussternumqnamfeliciinmeTivei '  Dabam 
Betas,l6zi. 


BS 


_ _  DomineDoooiireacaece- 

R.efponfomTunHi  dbSiflimum  ad  Obfer- 
aarionem  dc  Menftruis  perpetuo  fine  noxa  reten- 
ns,  pergratum  mibifuit.  Nonnulla  enim  ,  qus 
biftoriam  magisadmirationedignam  redduhtj  a 
metamenomifla  fuere ,  ininenioriammihirevo- 
tat.  Dubitas  ,  ^nfangoisMenflrualisadalias 
pattesdclatusjhsmorrhagiam  vel  alium  quempi¬ 
am  fluxum,  qui  menftruapurgationisvicesobi- 
Terit.eicitavcrit,  Atillanunqnam  pafia&ithK- 
fflOnbagiam,nec  aliquam  aliam  fluxionem,Qua- 
ptoptetteeum  ambigo ,  an  fanguis  menftraalisin  - 
jpfa  genitus  fuerit, nec  ne  ?  Si  enim  genitus  Fuif- 
Jtt  ,  procHldubioexipfiusrctentionegraviflima 
fyroptomatafuperveniflent.  Statuisipfam  adhuc 
adolefcentulam  Vegeto  fuifle  calore.  Et  refie  qui¬ 
dem.  Sed  quid  de  przteritis  multa  ?  Efteoim 
-  etiamnunc,  &quidemhoc«umnofotemporej 
dum  propter  annoni  caritatem  magnJ  quoque 
inopia  afficitur,quamrobufi:ilfima  &  fima.  Filiam 

grcflam,  nondum  fluxu  menftrualilaborafle,  ni- 
. "  bilominustamcn  virili ,  ut  ita  dicam,  robore  prai- 
ditamefiejnobisafieruit.  Adduxit  lecum  filium 


s,  qucmf 


vidi  meis 


dum  vividum  &robufl:um  e(fe,bis< 
oculis.  Ex  quibus  omnibus  conjicio ,  matrem 
naturam  robufliflimam  dc  optimo  corporis  habi¬ 
tu  pratditam  effe:  Siprdinde  languinem  fuperflu- 
um,  &adnutritionemineptu,fiquisforfanadfu- 
etit,  vi  caloris  natijri  diffipatiim  fuifle.  Tempo¬ 
re  gelbtionis  uteri  cibum  nunqliamcopiofiorem 
fumpfit:  laboribus t)uinetiam  &  quidem  gravifli- 
mis  non  tantum  circa  res  familiares.  Verum  etiam 
inipfisvineisftrenuefeincubnifle,  nobisaiSrmai 
vit.  Hinccumfanguisel^oratuSj&adnutritio- 
hem  aptior  faftus  eflet ,  faciliimein  nutrimentum 
foetus  etiam  aptiflimum  cedete  potuit  ;  etiainfi 
meniesanteconceptionem  nonfluxerint. 

De  Matrona,  cuitotogeflationistemporeflii- 
imt  menfes,reiac  ftatuis,  id  fieri  per  venas  exterio¬ 
res  cendeis  uteri.  Os  uteri  enim  mitiime  Kiare, 
tecum  cenfeo.  In  gravidis  enim  fi  advenerit,  ut 
os  uteri aperi3tur;defcetuaaumeft,etiamri vivi¬ 
dus  fueriritam  exiriofus  &  noxius  cft  aiir  atflbiens. 
Contra  compertum eft,  matresFcetum  mortuum 
peraliqnotmenfesfme  noxageflafle  ,  oteVideli- 
cetuteri  manente  daufo.  Hac  de  re  poteris  vi- 
dereObferVat.si.Centur.a.  Gblecvi  mearum  a- 
pud  vos  impreflam. 

Qua  dc  commotionibus  Cerebri  nuper  innui, 
Studiofus  illeicui  meastradidi ;  TuarExccl.eo- 
ram  communicaflct.fi  eam  domi  offendiffet.  Dute 
funtbiftorii  squatum  una  de  puero  quodam,  qui 
poft  commotionem  cerebri  vifilm  pland  amifit, 
agittquam  ad  Dn.  D.Biandinum  feripfi.qui  liben¬ 
ter  illam Tibicommunicabit»  Alteradefelieifli- 


^  OBSERVATIO  XLlE 
De  Lechiis  retente  ,  &  exinde fiquutomerii 
grnvijimti. 

^FEriflimum  efle  Divini  Hippocratisdianm, 

V  quod  habetUbro  de  natura  pueri,  fieinqui- 
ens  :  Sinca  pargaur mxHer i pargationdriufar- 

ytui!tcitrret,mficitocicreter,^quUco)lve)iiemi>« 
fH.gaiiontmij)fiinibaai.  Veriflimum,  inquam,  'tatliKtm 
.  hocefie,pcrfarpeinpraxi,expartusfum;prtecipUe  taemu 
anno  1598.  in  Nobili  quadam-Matrona ,  Dn,  Jo-  ?»»>”?«- 
hannis  d^Tyerdun,  Senatoris  &  QaaftorfsLau-^‘'^j''^‘ 
Ennenfis  uxore.  Matrona  hac  cum&Febtua- '** 
rii ,  circa dccimammatnfinamfiiinmlatisfelicitcr 
peperiffit ,  fubfequehti  nofie  dolore  ventris  & 
iumboinm  correptafuit.  ille  cum  paujatim  ita 
_adau&us  eflet  ,  ut  etiamlipotliymiarfiiperveui- 
rent  ,  &  prar  maximo  dolore-,  vigiliisq;  ac  phrenefi; 
jam  morti  proxima  efle  videretur  ,  accerfitusfui 
tertiodicpoftpaitum:  tum  inveliigando&per- 
quirendoci,  qaafied|mtuiti  diligenriaomnia,  Cau/aib 
quaacciderant,  cognovi  tandem ,  caufam  mofbi 
efle  fuppreflionem  atque  retentionem  Lochio- 
rum.  ,  ■ 

Cum  enim  in  conelavi  frigido  peperiflet  -,  &ab 

quam  matris  habuerant)  aiiquantifper  demlifia 
fuiflet ;  flatum  quendaroinftaraur*  fngidm,  adi- 

■  pfiusintimapenctraliauteriirrttifle ; &exindeyix 
ahquodmdiciumLochioruraapparuifle,  ajebat.  - 
Utitaquecaufammaliremoverem ,  Lochiaait  Cuniiui 
quamprimum  provoc.iremioperamdedi;nOn  ne- 
glcfcis  tamen  fymptomatibus.  tn  h.unc  finem, 

Ri  Radicum  Althex,  . 

ArilFolochiailongar&rotundse, 

Liliorumalborum.anal  R 

Foliorum  MairsjEarictariz, 

,Mercurialis,&Violarumian-.m.&  . 

Florum  Camomilk  , 

Meliloti, 

Sambuci,ahap.ij;  , 

ScminisAiEthi,  . 

-  ,Sereiiosi&Fcenigrieei,an.Jij; 
Coquanturinaquaj  ad  copriimptionem 'terris  ' 
partis.  In  |.x.  colaturi  difloive  vitellosbvorum 

SaHsgemmi;&  unguenti  de  Artkahia 

taa),a§.j.  . 

Olei  Aneihini  &  LaUtirii  ana  i.  S. 

MTce,fiat  Clylteri 

imo  ventrisjpiidcndiSi&peritiioiSaccBlum  ex 
fequentibus  calide  applicui : 

,  Ri  Radicum  Ariftoiochis  fotnnds  &  Saccutm 


C  E  N  T  U  R  I  A  V.  43t 

fi,  ^ecoBiomsftssCcnfts  q.iladde  Lodiiomm porro  exptii^tionem, in  ma-  Ohf,  44^ 

Folior» feng Alexandrin^ mnndar or«  failojintrigmtajmfoemeUaveroin  qa2<ira^nta^45, 
Semin.Amfian.9.  iiij.  dnobosdiebasfieri  voIoitHippocratcs,  iibro  de 

Flomm  Tartari  ^-ij.  nacorapoeri.  Roboft»  tamen  mulieres 

Coquantur,  otcoiatora redeatad J ij.  in  {LodericasaCafirodemorbismulicrurapart.  2. 
qtBbosdiflbl?e  lib*  4-cap.i.&  qa«  valde  exercentur ,  fepead  oSi- 

”  Pulveris  kax  Bradavoli  9 .  j.  0.  duam  duntaxatlalabriter  pui^ntur,&  fi  quslo- 

Estra^Melanagogi  9  B.  cbiapofteahabeaht,  non  continubfiunnt,fedper 

SyrupidePoIyp^o|.  MifcCafiat  intervalla,  fingulis  videlicet  quatuor  diebus,  aut 
Pouo.  circiter. 

^11  fecundam  hancce  purgationem  iceram  InternceverbfupprelfionisLochiorum  czn^  Suppfe^o^ 

de  prasdido  apozemate-ipfain  bibere  julfi;  cor-  &  ,  praeter  frigusfuntlanginis  crafllties  &  abun-  »■«»»  «»- 
pnsquepcr  intervalla  praecedenti  potiuncula  ex-  dantia,  qua:  obftruit:  viarum  ftriftur^,  aHcufus-/** 
purgavi ;  &ut  menles provocarem,- omnem  ad-  parrisdolorjimbccillitalve  ,  Uteri  anguftum  os, 
biboi diligentiam  :  quapropter  lotiones  pedum  aut  ejusdem diftorfio*  Piuradcbisquivult,  vi- 
pnefoipfi;  vens  qainetiam  {ecbonemadmalle-  deatRodericumaCaftro,  deMorbis  Mulierum 

olos  iteravi ,  falemque  artemifia  per  intervalla,  part.2,  l!b.4.  cap.i2. 

cum decodo anemifix & melifTsB exbibui.  Ex-  _ _ .  .. 

ternas  partes  fcabic  aSfeSas  ,  unguento  contra  OBSERVATIO  XLI V. 

s.-., 

ptoris  md  Sternum  honorandi,  inunxL  Cujus  Jumanca, 

bsceftdcfcriptio:  ^UAmcommodaexfupprelTisLocliiiscon" 

R.  Corticamradic.frangulsrecent.  V.4.^equ“^aiuerint,in  duabesproxime  prsce^ 

RadicumLapathiacuti,  dentibus  O.bfervationjbus  drdumfuit.  Jam  de 

Scrophularis  majoris,  eorundem  intempeftiva  profluxione  exemplum 

Enuls  Campans  ana  J.vj.  adfcribere>nonabsrevifumfuit» 

■  facidanturSi  contundantur  omnia  in  mor-  Honeftaqusdam  matrona  Genevenfis,Ma- 
’  tario.  Deindeprojedisradicibusinvasvitreum  dammcdePuisnomine,quadragintacirciteran- 


Jfjt  O  B  S  E  R  V  A  T.  C  H I  R  UR  G  I  C. 

Ohf,  AS-  SuafjqooqueobftetricanftrenneaHnJonen-  bliczprafe&inSignawnxor,  anteleptennnunQj» 

^  dameffciUtbiatluumpropendensaudaaeriDC-  puellum  pepeHt,quiinmedionafimaailain^m  ^  4v 
tum  fuum-naturalera  propelleret,  capatqucverfus  potins  tuberculum  rubicuudurh,  fedpamun  ad  -  '  v 
orifidumuteriattraheret.  Hisdaigentera(to*  iuftMlentish^bat,  &quidemexima^na^  . 

•  niftratis.intrahoramfeliciterpeperit.convaluit-  mams;  quadumutCTOg^aretXerafaavidefei 

que.  FdetusBontantumapproptiatisMedica-  fruftraappraerat.  Nondiupojittcfcentepuc^ 
mentis,  yer^ etiam ds.qnre vires feftaurant  ex-  ro,macUlaillaintubercnlum(quodmo!le&flK-  . 
pellitur;  inprimisfipraematnralisfituscofrigi-  cidnmeratJquoqueel:crevit,&CerarumpErme- ■ 

'  diumdifairnm.&nafoappolitum.prsfefcre- 

_ _  .  _ _  ■  bat.  CumtertmmaonumatmtisattiglTetpuer, 

OBSERVATIO  XLVL  &tubercuInmhocce  deformitatem  ipfi  ficere^ 

DetubmulU  quibusdam  in  utero  UBtraclit.  'Spucmmprimaftocnt^^^^^^^  ‘ 

totujn^  curatione*  Jutivo,compofitocumB.Habarb.  agarico&fena 

^troAmpltJftmoat^DQUifMOi  expurgavi,  &  undecima  Septembris  Anno  i^Kl. 

Dn.G  K  E  G  O  K- 1  O  H  O  R.  STI  O,  operationem fe<5uenti modo inftitui,  Primba- 
Philo&pbix& Medie.  Do(S:on,  &  lUuftnfnmi  cuincurvatS.&filoreduplicatoadbafin  traiisfi-  " 
PrincipisacDoraini,'  Dn,  Ludovici,  Landgra-  xotubercuio^iliudaliquantum  elevavi&  attraxi* 
^vdiHaffi«Mcd*eeleDcmmo,necnoninilIuftn  aeiiideculcelIoleparatoHobeflef*cindeme,^m^ 
Academia  GieflenaHaffofUm  ,  Me-  feriore  parte  tuberculi  incifionem  &  fepafado- 
dicirt^ProfelTori ordinario.  .  neminchoavij&quidemfatiscommodcfelidter- 

GuilhelrauiFahricius  Htlddntu  que.  Cum  vero  paulo  altius  Verfus  &6ntemcul- 

s.  P.  i>*  tellumduxiflemj&raniumquendamfingularenj, 

TUaSjAmpIilTime  atque  Do&iflime  mi  t)o-  (quodnotandum)  qui  d  vena  frontis  tuberculo  .  .  , 
mmeHOB.STI,amicorumop£ime,g. Apri-  infertuserat,  ipfique nutrimentum pr*bebat,ab-  -  t  . 
lisFraUcofurtiinnundinisdatas.unacumThefi-  fcidilfem,  &  puerimpetaoseejuialTetjatqueex 
bus De  Symptomatibus  morborum  &  febrium  unamaltefampartemmiruminmodumfefepro-  : 
cognitione:  utiquoquedefebreEphemcrajrc-  jecilTet  j  fanguistar 
^accepi.  Quibus  adjunda  cratSciographia  c  '  '* 

Solis,  Clarilfimi&DcTdliffimi VirijDomihiDo*  f 
aor.JAGOBIMULLERIMachem.  celeber-  proi  ,  , 

fimi  t  quae  omniatam  grata,  quam  quae  gratilfiraa  fequenti  itaque  die  deligato  Vulnere,  tiiberculun 
mihifuerc.  Inprimis  autem  effigiem  tuam  exo--  omninbfcparatiim  non  efleinnotuiqqiiapropter' 
fculatusfurajcamqueftudiosemihircfervo.  Pro  anxiusfuit;Hujufmodienimtubercula  &macu-, 
omnibusiftisTibi&DbminoMULLER-Ogra-  fe,;jiiricumradice  penitus  cxdrpehtur,deaovo  ' 
tiasquasapoflum,  ago  maximas :  utinam  vobis  recrefeere  foknt.  Id  enim  mihi  Anno  Mille*  ojyirp. 
yiciffimofficiisfimui&beneficiisrerpondcrepof-  limo  quingentefimo  od:ogefimo  £epdmo  Gc- 
fem.  Sed  abeo  tempore,  quo  Typbgraphus  il-  nevz  iii  puella  0^0  circiter  annorum  Statis  ac- .  - 

le, longe  negligentiffimus, quartam  Centuriam  cidifie memini.  Huicenimcumexcrefccntiam,; 

meammirereadeb,utvidifti,commaculavit.Sty-  adinftarptuni ,  inuteromatriscontraftam,  in' 

Jus  meus  velutiarefcit.  Quiatamen  ftudio  Chi-  medio  frontis ,  non  fatis  exa&e  &  ciim  onini-:  . .  *■ 
rurgico,utfcis,fummojfercoble(Sor,  nonnun-  buS  fuis  radicibus  excidiflem,  nondiupbftjin-i 
quam  poftpofids  aliis  negotiis  in  Praxi  etiam  in-  iuftacicatricc  $  denuq  cxdrefcere  ccepit;  qu^. 
qmntaCenturiaOblcrvatipnumprogredioriDe  propter  fecundo  operationem  aggredi  coadus:  ' 

'  graviffimoquoqueaffedu,quivulncribusarticu-  fui,&quidem  felicicum  fuccelTu,  Cum  enim’  ■ 
lorum,  interbarbitonfores  Germanos  fuperve-  qulcquid decufecolorcifto  rubicundo infedunir  ■ 
iiirefolet,&abeis&a^©lti)tttaifrrappellaturyali-  fu!t,excidii[rem,nunquam  repullulavit  tubercd^-: 
quidLatineinpublicumcdei-cftatui.  Qp^Ger-  Ium,&cicatrixalbafequutaeft.  Porrbquum^.: 
maniceamedebocaffedu  prodierunt,  vidiftiin  propter  morofitatem  pueri,  quod  reliquum  erat, 

■'  Chirurgia caftrenli.  Tuficuy  dehocaffedu  excindi non pofle viderem, digerentibus,  pusmo-  .  • 

inantiquqrumfcriptisinveniltijutinbonumpu-  ventibus&dolorem  fedantibus,  perdtesaliquot  • 
bHcummihicommunicarevelisrqgb.  Egoapud  .proceffi.  SatisdigeftovuInere,nonnihildecau- 
Hippocratem,  Galenum,  Paulum iEginctami  fticomeo(quod  conftat  excineribusfarmentp-  - 
Avicennamr&aliosantiquos-.mi&apudGuido-  rum& calce  viva)  gutta  una  am  altera  aqiis  ro-.  -  * 
nem,Vig6nem,TagauIt!um,Para?um  &  Jbhari.  ■  farum&  plantaginis  in  formam  Jinitpenti  difTol- 
Aiuheama  Cruce,  nihil  de  hoc  affedoreperio.  vi,  eoque  cum  penicillo  exiguo  margines  vuloei  ^ 
GorneliustamenCeIfusUb.5.cap426.defangui-  ris inunxi, efcharamqueiaduxi.  C^afada,ite-  ' 
he,fanie&pure  feribens hujus  affiedus  mentio-  rumadipliuscafumufqucjdigeftivocxccrajTe-  . .. 
nemfecerevideturzCujusfcntentizquoquefuifi  rebinthina  ,gummielemi,ol.eorofaceo,Sramy--^;' 
feClar&.VirumDn.D.  JohanncmLangium,cx  gdalarum  dulcium  i  vitelloovi,  Stcroco,  prsepa*.  , . 

ratoprocefli.  Poftea iterum  '  -  • 

.  .  jushiftoriam  idquet: 

ameexpeccas,  resitafehabet.  Honeftaqu^-  lo,  aut 

dmn matrona,  &  Dn.‘ Nicolai  Sinners, patricii  Tum, jamjaraprfflcripto unguento,  ad finemle- 
Bemen^,  &  pro  tempore,  nomine  hujus  Reipu-  re  curationisproceffi.  Non  foliim  enim  digeriti 


OBSERVAT.  CHIRtIRGId, 


Ohf.  ejmmidi  nemra-  amiravitcr i^nar-.  Picor oSidiatLipfcJi,}^ 

lemconfiimtiontmfKriorUUSucK^tSume  ferj^aius,  eam  ahi cifintBioneimenio  ,  pmal 
dietttem,<jiiamilB  referrem.  enotante  dehumeromm^feof nlariemdolore  cen- 

oifen.  CacrKminOhfemeuumemiefmafeamdaad-  querente.  Q^^teamvero  dehoe^foS^mftomme 

al  miratidxmfdiHturniem^o^onisvomitum,qmi^f>  non  parnmJoBicitM ejfe^ntpote^uiprimum  ituSx^ 
ii'^^mmentemihirevaciuExempl.piieridiioiecm  cir-  firui,Stjria,oUm  ante  annos  ipiindecimPritxmf». 
eoiam  re.  citer  mnorum,  quem  ante^teadriennitim  circiter,  ciens,^  deinde  etiam  in  hisreffoniilte  ,i>nJue,,il. 

jeSi.  Sarmfiadiinidiy^tafingtilisdteb.adminimiimfi-  lam  peccanits  materia,  adeo^  Para^Jln  ^tenam 

meUvomitnmpambatHratjtiafalfe,  qttafnhjng^  poficoUcosdolores oifervaveram-,  fteitamtn^d 
ttrindreferehat,id^dtenerisungmcftlie,^ddici-  MethodsesMedendipermittebat,itautinttrmut^- 
tttr.InqmriscaafamnapromptKtfi.Pixenimfeme-  feSmoptime  eorrigereiHr,&  ParalpfsuUeritunon 
ftre compleverat ,nbi morfxporct  totammembram,  extenderetur.Sed  ijatdfi  }  OttarrhiteacciditSt^o- Catonia 
^mvirtfammjaiacamtefhbaidemfititablcijfKm,  eativta,qico  intra  horas  t^nti^tutsm aliquoiiteliimd. 
PiilnereperimprKdentidomninoconfolidato,ttatit  paroxyfmiscorrepttee agere tttediotoBitter.Tiivero,**' 
cutUttndt^confolidata,callofaj^reddita,&vixra-  Piraarifs.^teidjudicaedehoceventtilTettaegoin 
dixpenis  fub  caieper  talhtm  deprehenfaftierie.  In-  eofsim,ptffocaiionem  HlamMas  ob  eaufa  inaera. 
terrogattu  hicpuer  ,ntmcircapnbe  fenpemgravi-  bilemfmffe-,Etpropteraffitentemmateriamaea^ 

^andit,fedabf^inlignidolore.f'tdet^iFabriei,na-  EiproptermnfctilorttmpeSoraliKmindeci£tatem 


CENTURIAT.  43? 

onamor&ntU)  ai  libcas  ioas  &fcmis  «mana-  lonispraxin  exercefemjpeaemintpttuiafeftitui)  Qhjl- 
Aoteapertion£DiaatemfepMjmej&to^  QtiObferv,5iS.Cent.3.yidifti,e4amnanctafflor* 
Qnodeslodnin«“™^^>S™“*“S“^‘P^  nate&reaeincedit,  at  ne  minimus  quidem  de.^ 
erant, cum  primam  verbabfce&as  fuit  feftnsappareat;;  Anteannos  duosexHaffiare- 
apotns:  diensipfumMogantiziaviC,  pedemquenudao» 

•^romateiiaparulentaefiluxerunt.  Vidimas&  conlpexi,  Hiemamfellum  fit,  non  penitas  de 

jKqaotiesmateriamlerofam,autpotiusipfama-  hajaiinodilaffeaibus  ex  imaginatione  matris 
rinamcompnreeffloentem.  Ex  quibasperfpi-  contraSis,  delperandameffc.;.  ^ 

'cnamfit,abfcefidra  illam  cum  rene  dextro  fom-  Catarrham  illum  faffpcarivum,  in  Gene* 

■  mnnicationem  habere  maximam,  per  quas  autem  rolb  ifto  incurabilem  fuiflejreae  ftatuiftijNone* 
id  fiat  vias,  latet  nos  ,  naturales  enim  dantur  nui-  nim  mufculi  peSoris  ramum ,  propter  affluentem 
I2.  Cmeruminterpaucosmenfesconfolidato  materiam  ex  capite  imbecilles.  Verum  etiam  vires 
ulcere.cumplenifllmefe  reftitutamefle matrona  torius  corporis,,  propter  vehementiam  nephri* 
ffl)iperfuaderet,&alumMedicaraentornmad  in-  tici  Sc colici  dolaris,  vigilias,  &  appetitus  pro- 
tegram  curationem  ulceris  in  rene,  neceffario-  Arationem  labeadktre,  &  pro  excretione  fputi 
lum,  negligeret,  denubpoftmenfes  circiter de-  non  latis  valida  erant,  Atin.catarrhofuffopa- 
cem 3  Curatione,  malum  recrudefeere  ccepit,  tivonifiviresvalidiffimafuerint,  res  in  angufto 
tanderaquedenovo  ,  abfcelTum  in  mufculisab-  cumagropofitaeft.  Vidi  id  ante  annos  aliquot  OV"®- 
dofflinisproacavit :  qUem  iterumin aliotamen  ininfantaIo,exvatiolisviribusproftrato,cuicumJ^'l!“^‘"'“‘ 
loco  ,  &  quidem  non  longeabipfafpina,  ante  adftantes  margaritascrafliufcule.confi-a^jinli* 
menfesaliquot incidi.  Multumhucufqueeffluit  quorealiquoinfudifien^,  &inopinanter  pera* 
puris,  ledqaalistandemfuturusfitfinis,faotem-  fperam arteriam  ad  pulmonempetveniflent,-in- 
poreexmeintelliges.  ctedibilicumcrudatuintrapaucas  horasexftin- 

Iterum  redeo  unde  digrefliis  funi.  Quid  -  <Aus  fuit.  Alias  integram  hiftoriam  videbis, 
quzlbfentis ,  mi  Dn.  Hprfti ,  poflitnc cutis  'qua  nuncut  pluraaddam, tempus  &occupationesnon 
virgamtegit,  in  puero,  cujus  mentionemfacis,  permittunt.  Valeit3queViramp!iinme,&a* 
incidi,  & duflus  urinarius  detegi?  Simile  micorumoptime,cumtuispmnibusquostecum- 
quid  trfertCabrolliusChirurgus  magni  dominis-  demifsefaluto  t  uti  etiamNobililllmum  Virum 
ObfervationevigefimadeVirginequadamexno-  D^Doleilbergium  ,  a  quopoft  meum  Eilen* 
bili  familianata,viginti  circiter  annorum ztatis,  bachiodiiceflam,nihilliterarumaccepi.  Raptim 
cuicollumveficzmembranacrarsa&duraobdu-  BemaliStj, 

anmfuit;urinamautemperun!bilicumexcerne-  - - - -  .  -  -  . 

bat.  Inrisamembranaifta,&filoligatoumbili-  OBSERVATIO  XLVIIl. 

cojplemflimercftitutafuit ;  IntcemmailJaqu»  ^  a-  ,  j  ^ 

urinam  per  alvum  excernit ,  fi-uftrd  adminiUrari  V efiuulm  dexter  ad  <rm  A«ferim  magmfudf 
incifionem  pudendqrum  &  colli  veficz,  veren*  nemadi«Siut,&ftttstafir£lits,inHy- 

dumeft,  plane  enim  mihi  perfuafum  habeo,  non  dtoficareperius  fiat. 

tantum  collum  vefic®&  uteri, verum  etiam  ipfum  ViroClariflimo  &  Doaiflimo 

inteftinumreaumabatborelzfumatqueperfof-  Dn.  G.REGORiO  H  O  R  S  T  I Q, 
fumfuifle,  &  proinde  naturam,  pro  excrctione  Pbilolophiz  &  Medicina  DoSori,  necnonll- 
urinaviamfibifacillimeperalvum  facerepotuif-  luftrifs.  Principis  ac  Dn.Dh.  LudoVici 
fe:  qua viacum nunc callofareddita fit,  difficul-  LandgraviiHafliz,  &c.  Archiatro  • 
ter  coaleicit ,  etiamli  circa  collum  veficz  fieret  dignils.  Amico  lingulari, 

incifio.  ficdobferva,quzfo,anneetiam  menfes  Cui; 

pofthac  per  alvum  effluant :  id  haud  difficulter  Gmlhetraas  Fahridiis  Hildaxas, 

fieri  polle,  arbitror.  S.  P.  D. 

rrhua  'VidifenemquendamPaterniacenfem,  urinam  TsTOn  exiguo  gaudio  affefius  fui.  Vir  ampliffi- 
omnem  pcrpodicem,ftneiiifignimoleftiaexcer-  E. >me,  fautor  &  amiceaternuni  honorande, 
tnB«r»-Oontom,inquo  poft mortem dudlum urinarium  ciim  clariffimum  Virum Dn.D.JacobumMul- 
•«/!»«  circaSphyn(9:eremScirrhoocclufameire,reperi.  lerumfratremtuumchariffimumhicbBenderem: 
ftidan.  Variolas,quarummentionemfeci  Obf.  5f.  idqueinprimis  qnia  de  optima  valetudine^  &  fa- 
Cent.4.potiusexcorruptione  languinis,  quam  miliatua,  per  eundem  certioffaSus  fui.  Faxit. 
imaginat  onematrisprovenilfejtecura fentio.Af-  DeusOpt.Max.utclarifflmus.Virin  multos an- 
feAus  quicum  (tueris  n3faintur,non  omnes  inia-  nos,  ei  inbonum  Reipublicae  literaria,  &  inprf- 
nahilcselTe,  inaliquibus,  ut  etiamhicanteannos  misfamiliaMedic*  fruipoffit.  Egoquoij;  ,Laus 
tres ,  in  Dn.  Nicolai  Sinners,  patricii  Bemenf.  &  fit  Deo,  fatis  bene  habeo.  Jam  in  lecundum  men* 
nuneprafeaiin  Signauufiliofqui  tunc  tertium  fem, 'propter  agros  quofdam  hicBafilezhareo, 
im  atatis  agebat )  expertus  fum.  Puer  ille  '  brevi  tamen,  ut  Ipero,  ad  meos  reverfurus  fum. 

'  '  t  medio  nafi,  ad  inftar  Oblervationes  quas  Mte  annum  promile- 


tuberculun 


s  ab  utero  co 


ras  etiamnunc  avide  exfpeflo.  ^Ego ,  quod  Ipe- 


nim  amplius  appareatvclfigium.  OlimCoIoniz  hil  lingulare  habeo nili  quod  antemeniem, 
fimilcmafteaum  in  eodem  loco,  nec  nonexea-  Bauhino  noftro  Magno,  hydropicam  hic  in 
decaula  exifteatem,  curavi  eSed  de  his  alias  plura,  nodochio  aliquotiesinvilerim ,  cujus  venter  poft 
Generolbs  ille  ev-Tllnflrt  fjtmilitTFrarwel-  miernerium  It,  (magnitudinem  excrevG- 

mlis  vifus  fit,  valdd  dubitem. 


OBS  ER,VAT.XLIX. 
ftrofaMokyinijtta  Crines  ref ertif ne¬ 
runt,  hifiori/tpnguUris. 

'iro  amplilfimoatquc  dofti/fimo, 
R.EG.OR.IO  HOaSTIO, 


lerves.  UehacmatroE 
mus  Vir,  Dom.  D.  Li 
reniffimi  Principis  ac  Do 
FrideridMarcfiionis  Badi 
Archiater  longe  celeberri 
fingularis,  inter  alia  hzc  ai 


CENTURIA  V.  457- 

ttnfijseft.  Circnmferentiimemni,  doSofilo  VivitetUmnumhicEOTzapnd  niKvidna,p^  jO, 

^eomdimidi(«fedendopmereaadgenusur-  agefimumannom  ztans  pme^cffa  eft.  Uk 
^propcndat.  Tumor iUc  ventris,  quatuor  anteodennium,  doloribus torminibusqueven- 
ibkcaonismcepiepaiilatimq;  audosefi.  Ab  tris&lamborurocorreptatmt,eisqueultraaii- 
joiao morbi uteroieconcepifle,  cum  iplametz-  num  continub  ferclaboravit.  Interbr,  Urina, 


^epropcndet.  TumoriUc  ventris,  quatuor  anteodennium,  doloribus torminibusqueven- 
ibkcaonisiucepiepanlarimq;  auduseil.  Ab  tris&lamborurocorreptatmt,eisqueultraaii- 
joiao morbi uteroieconcepifle,  cum  iplametz-  num  continub  ferclaboravit.  Interbr,  Urina, 
gca,aimobftetricesputatunt;  MotusenimacC  (quam non nifi maximo cnmconatu eacemebatj 
fons  ad&iffet,  petfenfic,  &  ubsra  lade  abunda-  nunc  fangninolenta ,  nunc  purulenta  &  turbida 


faaisadfiiiffet,  perfenfic,&  ubera  lade  abunda-  _ , _ -  ,  .  -  - 

re<ceperont,al^uefignaconceptionisaderant,,  erat.  Verumquodadmiratione-nonvacat,noa 
Poli roenies  tamen  aliquot  lac  ex.  mammis  eva-  folumpurulentis  Scvifcidishipnoribusteferta  e- 
nmttmotusquinetiamirtutero-panlatim&indi-  raturina,fed&piliquam  plurimi  rufi  &  oblongi 
es  imminutus,  tumor  vero  adaudus  eft.  Jam  quotidie  cum.  Iplaexcernebatur,  idque  nonfine 
ei£vcnterprs’magnusamdurusfit,ficultatcsta-  doloremaaimo. 

nKnnaturaleSjvitales&animalesintegrashabct.  Nonnihil  enim  duriae  rigidi,  &velutfet£ 

Seddeboc  cafu  abfque.  ullo  dubio ,  poftbac  fufi-  pordnat.etarit,  &ptoinde  pa,rtcs.quastranf!bant, 
U5adteircribet,Dn.D.  Streitter,  tanquajnordi-  mirum  in  modum  pungebant.  Mulrisufafue,, 
tiariosipfiusMedicusi  rat  Medicamentis,  cum aVirisdodis  tum  etiam 

Amc  annos  Viginri ,  Geneva  limilem  vidi  ab  Idiotis,  Empiricis,  &  mulierculis  praferiptis, 
molammmatronaquadamhonefta,qnaperan-  fedliaefacceflu.  EgocumAnnoidiS-adi- 
nos  fedecim  morbo  ifto  laboraverat:  qualis  au-  pfamvQiatuselTem,  &quarecenfui,  pracipue 
tem fuerit  finis,  &  quidnam  in  ipfa  repertum  fit  excretionem pilorum, ex  ip&inteUexiffem, pilos 
obrejvare  non  potui ;  Ante  obitum  enim  ipfius,  quin  etiam  ,  iplemet  in  urina  vidiflem ,  admira- 
GenevadHcefll  Illud  tamen C:io,ipfammul-  tione  captus  fui.  Cafiis enim  mihi  novus, & 
lisvariisqucmedicamentis,  ex  confilio  Medico-  veluti  inauditus  fuit.  Legi  quidem  apud  Jo-« 
tumperlcripris,ablqueffuduufamfuifre.  Hac  hannem  Schenckium  obfervarion.  MedicinaL 
obiter, neplanevacuasadtemitteremliteras.  libr.j.mihipag. fjy.  fimilequid,  fedagrosita 
ValeViramplifiime,  &  amicorum  optime  laborantes ,  maximis  cum  doloribus  obiiflead- 
cum  tuis  omnibus.  Raptim  Durlachii  8.  Maji,  dit.  Rogatus  tamen  lequentibus  remediis  cu- 

iSip.  rationem  aggreffus  fffm. 

■  '  - - :  'Vires,  cura  propter  doloris  vehementiam  8C 

OBSERVATIO  L.  diuturnitatem ,  vigiliarumque  firequentiam  fum- 
DlTrichiap,  feu  PiUritm  m£Hi>iie  ,ejusqut  moperelabefaaataeirent,inpriraisea,quain- 
felUifpmi  curatione.  figniter  nutriunt,  prafcripfi  ;  Deinde  fiiafi  ut 

Ad  arapli/fimumatqjdodiflimum  Virum,  clyfteresfibi  familiares  faceret,  quod  vix  ab  ipfa 
Dn.  GREGOR  IUM  HORSTIUM,  obtinere  potui  ;noftti  enim  homines  lingulate  Sc 
Philofophia&MedicinaDodor.  &lllnftriflimi  falutarehocremedium,  veluticrudele&inhuma. 
Principis  ac  Dn.On.  Lunovici  Landgravii  Hat  num  abominantur  ?  Cum  vero  mediante  inftru- 


fix  Arehiatrum  ,  necnon  inclytte  Academis 
CielTena  Haflbrum  Medicina:  Pro- 
fefibrem  ordinarium. 


mento  si  me  invento  &  in  tradatu  de  dyfenteria 
depido,  eam  fibimetipfi  date  polle  Enemata  fi- 
gnificaflem ,  paruit  tandem. 

Sequenteitaque  Enemate  ufaeft:  abinjtio 
cum  frudum  ejuspercepiffet,lemel  autbisindie, 
deinde  per  intervalla ,  veluti  de  tertio  ia  tertium 


A  Nteodiduum.Virampliflime,  Fautor  &  a-  aut  quartum  quemque  diem. 
^*mice  seternum honorande,  Obfervationem  R.  Radie. Althatae, 


/e.  libro  fecundo  mihipagtn,  448. 


Oif. 


^ry  OBSERVAT. 

^nafctuttur,  tjuimtju&ratianejurip, 


riiisAlcxmd.  Bensd.  exqdtna.frtte 
ria,pilosetixreferemiit  generari  pcfe_  ^ 
dumhacderevarievarudifferiintdnfrimmlli,^i 
fapranemmatHmapherifmamappocratUnmde- 

clar are  cenantur.  7<[osnonnegai»iu,pretermive- 
cam^commme  generaumetttptimcametiadari 
pojfe  ytjaand}  videlicet  in  dijpejitione  corporis  ntor  ■ 
botd  fete  frater  ttataram,calor  nativas  id  elahora- 
re  &  predacere  conator, tjHodfro  dijpofitione  mate¬ 
ria  fieri  fotefi.  Siccdmarindcrajfa  velati  capillos 
exeuntes  d  renihiti  excerni fiatoit  Htppocrates,cui 
eseperientiafiua,tamincomm.tjuam  tnfexto  delocis 
afeSisfuifcriki  Galenm,!juicrajfiim  hamoremin 
renih.adalisjaemus^  moddficcatum  ij-torrefaSo 
filifermdinduereputat ,  unde  tales  agro 


ut  relii^ua  omniaxpuA  confijlentidhabent.  Vnt 

cantibus,  quatenus fcilicetmagis  attenuatami 
non  pofimodumcoirepotefi.  Vificheriesincom 

fubintelligere,  nempe  qmdfibrofit  renum  camesm 
hujusmodi  qaaftfilamenta  refolvantar,ulcere  attri¬ 
ta  &  lacerata,quod  etiam  Paraceifo  placet,  dumad 

fifiHnt,ficot foris quoq^fitripotefi ,  ut fcilicet ulcera 
nafcantur,quainformaptlorumautficutfcifurafi- 
hrofacarnium ahfumantur  ,  pcutfolentulceraplu- 
■  -  -  ■  vdtulceribusobno- 


C  H I  R  U  R  G I  G. 

^teriagenerationisfilohefiipoffit.  pl^ihZZi 
poffe  videtur  (inquit  Fifcerus)  crafosifios  ac  lentos 
humores,e  qutbusfilaifia  tenuia  nafcunturdnvenie 

qutdecoacervari,confillenliamvr/opilorxaccipire 

snangufiu  renum  meatibus  per  quospituitofama- 
teria  una  cum  ferofo  fangutne  tranfit  ac  trajicitur, 
pofieadefeendereinsereteres,  in  qutb.magisexicce. 
tur, donec  a  lotio  abluta  in  veficamprotrudatur,ob 
tenacitatem  tamenon  abrumpaturid  quod  eti,~ 

_  eflGalenuspt 

antia  &  incidentia,  viSuq^humeSante-, . . 

prohibetur,nemateriaifialitorefublatoamfliu:^ 

eat.  Brafiavolus  etiam  ad  apher.  pradiGum,  noni- 
renum  exulceratione  niyjau  fieri  putat, eapropter 
quod  affeSus  hic  diureticis  curetur,quatamenreni. 

lamenta,quaulcerisahrafiparliculaefiepo§unt:^ 
fine  fibrofafanguinispartes,quas  propter  comrnifiio- 
ne fanguinis& urina fapiusexcemividitarifioph. 

\uod  ex  reliquiis  qonorrhaa  virulenta,  velmuliZ 
menfiruatajeu  viri  complexu  jam  olimpafa  cum  u- 

Ht  innuit  Fernelius  citato  loco  ;  de  eo  queritur, quo¬ 
modo  ptlofa  fubfiantta  lanuginem  diverfi coloris  ex¬ 
hibens  ,  qualemportiunculamexuterodifiSabp- 

fipidnrenibus,tefiibui,aierovelaliispartibusgtne- 

d  dam  produUicnetatecapillitiumproducitur,idq^in 
»  fiatuprater  natura,  quemadmodum omniatuaex- 
n  empla  (Sr  alioru  ebfervationes  tefiantun  fcilicet  non 

ddmir abiti Jlrukurd  Galenus DeiOpt.  Max.fin- 
gulareprovidentidjcoltigaifed fecundiaria  quaterna 


fcer’e.'  Non  ^cdZ  hoc‘"ipfuZ°Zceaeremus 
nijinon  tantum flamenta  ulceru  abrafa  ,  fed  etiaf/i- 
hsreveratalescum  urina  excretos  experientiatua 

ceratione  renum  merito  ebfiingmm»s,ipfo  etiam  Ga¬ 
leno  ^.del.aac.i.^atuenteyverifimiliwjibivideriyni 
^enU  excraffa  ^  lentamateriapilosejtamodi Jieri, 
quando  calor  invenis  materiam  tUam  hahtU 
cat,  in  crinem  e  format:  Meman,  in  vajls 
materiamiUamvifeiddaduri  ■putavit Jtaut 
gujiia  longitudine  ureterum  inpiios 


BdaxtnSeonvenientptlorummateria 
perpendenda  videtur ,  quam  Here.  Saxon,  feminor 
lemcjrpropriaformatricepraditam  ajferit,  qua  ra- 
"  ■  ■■'  iquamperporos 


Similem  ergo  materiam  in  abfcejfibus  poliffimum 
glandulofarumpartium  dari  verifimile  videtur^- , 
pote  cumglddulofa  corpora  fupirfluitates  utiles  ter¬ 
tia  conlhonis ,  quo  etiam  fcminatieptlorum  mattria 
t,prompte  recipiant.  Ht  vero  data  mattria, 
non  efl  qum agente  calore  interdxeb  ueq^e- 
■ipojfit  eadem,utpilofum  quid  indeproduca- 

■ofuseShne  quid  dicam  de  putredsnaticada-  . 
:alore,quem  etiampofi  mortem  ptlorampre- 
:  in  locis  confueiis  data  materta  promovere 
Obiter  dum  pradiStemSaxonia  inficio, 
piiaritpueroruqfecius  occurrit ,  quoip/opradtUut 


441. 

Oif 


C  E  N  T  URIA  V. 


Idem  ad  eundem. 

Poftfcriptm». 

"^fkfxhdate  S.Scptemhr. cummis mmfuhii^ 


^  „  sAuuMicr3cu,«,^rmrcccumur,phs^fcmp2 

JiUMcribtt,  eujmafcrtimiesdcuUsmaddo,  qut  \^cit,Ftr  CUrifimc^tmaginmimefTignsimis 

^cmii«quifaiomfti3i,ijusdisnumJaifieaffiBM  g^^^i^iii,„acrlegs:m  fuUcTdtjfertmiemm  iehat 
Z^rauemmpMtmtt^avccmt,saprcpter  „„„iitpublici  tn  aS»  DcBcraU  Damini  DcB. 
‘^^ii^nmcshocmodnUibarmes  atrafhieijunfila-  ^■j-j^^jsERISpirenfishahitamtibicommunicuvi. 

icraa)uadaohfarviivi,f»erulasiUas^uifilcfitam  pig^,i,_„i„i„caaslil>fum,ficutaiamlili.y.aijlar. 
cjpttc,il*dmta!acarpmnafcumur,hacmorhn<:n  jUif^.MmciUdadMtodnUratur. 

tSci,ficutiinfiiismeisprtcribus,acaUmfiUam-  z!nkumtiimumadda,nimirismnoiatudsgnumObfirvM- 

Muls  licuit  obfirnm,  tjuitaminammsptlarum 

fgbtiliumprcvemumajpeiiabilemfecummtulemt,  D^„i„^^„l,a„„e!facebus  McrcktuSi  fg. 

maXpaUcufun^amc cadentium  ;  atabiniusnatu,  in  fextum  circiter  menfem  mmt^ 

auem  ‘DEIgratid  hk  VIma  Hedraigtsmeaentxa  pragnantemdcakulafamin^niperfeBianemUbe- 
prima  tali  lanugine  defi!tuiKS,fedmaxcateris  ^  itaut  optime  reflitutacertatemporefatum 

tenerisrc^raagu  maciltmm^  reverafiUrem hanc  ^  •uitaUm  cderttyCHm antea cudcuUtna* 

itfeSum,utvocatMontanasdtminb.puer-perpeJ-  \„„g^„t,g^efygti„p„epartmaiitfsotiesdevi‘ 

a  .  .a  ..i,:-„^»nifiy}unfiifinefaclacitrr>rtihCee!uentt  tj‘ir.ae..,.u.„.,a„tiaiu*,agffpaticfattffm^ 


_ _ jtudcworb.  pHCToperpef- 

iseji,  ’ubimellistnun3ionefaaicumfubfe^uenti  - 

pBtone,taindarfa,i^udminbrachitsatip,fernortb.  l„i^„icciuamnocuerunt,tjuamobcaufanividemtte, 
per  poret  cutis  innumerabiles  Crtdones,PariO  a ert^  ir^geinatianisimpre£ionesdtverjimodefieri,^uode- 


\uaftcraf- 


usMert-  i 


nium  forma fcdiBc 

cutaneorum  quoddam  genus  putatKi^e 

ckiuseiraBs,q:<anqaamegomlqnicquam,ijued‘vttit 

teftintanium  perhiberet,  tn  ejmmaSennnentiis  ob- 
fenanerimyUtpote  cum  mftarfirdiumtn  pons  cutts 

ierentiumperiteratabalneaabflergentiapofteatol- 

lantur  yfubfequente  puerorum  nutritione  &refe- 


opreftonesdtverfimodefieri,quode-^ 
■ti& conflantia  matrum  tribuendis 
mnesaqualitrrajfeihbies  abri- 
iuKoayale.  Dabamutfupri. 


_  f^iroampliJpmojatq^doSiJflmo 

“rtemporThucm^yr^caterk^^^  Domino  GR.EGOR.IO  HORSTIO 

nedicentequajir!i(aydmCatisapparuit,quodquaras  philofoptiise  &  MedicinsDoflori  ExcellentilE* 
tionefiat,ulteriusinqu!rendum.  Perijimilenideiur,  Hio.&indytsR-eipubliczUlmenfisArchia- 

ke3icamdifleJitionem(irn>aciemintalicafupaeris  trolongeceleberrimojamicofin- 


(juilhtlmtu  Fethricius  Htldinus 


S,  P.  D, 

-  /^Oia Centuriam  meam  quintam,  qiiieijema* 

-  v^tronaTrichiafilaborante, aliquotadTuam 

’i  Excellentiam  continetEpiftoias,  jam  adprselum 

bflrueniepradiBo  mode  liberantur ,  mox  praparo ;  vifum  fuit  Epiftolbhocceftatum  ejus 

_ _ Itea flaccida fuum  habent  incrementum, &■  tibi fignificare,&  portiunculam  piloriim ,  ab  ipfa, 

reliquapilaris  afleSutfymptomatddefinunt ,  quad  cumurina,excretorum  ,  adTemittere»  utvideas 
inpropriomeofiltob,cuiexaltoDEVSutteriusbe^  veros elTepiios.  Utautem.antequam  hxeferibe- 
nedicat, fatis  faper^fumexpertus.  _  rem, prolixe  cum  ipfa  demorbofuoloquipoflem, 

Sedquolabor,optimeFjiBRlCEProbabitemtas-  adcoenamipfamheri  vocarijufiidn  quaprimbab 
tammodo  non demonflrativum  hunedifeurfumj»-  ipfaexpifcatus  fom,  anpermittefevelitiutipfius 
dico,  tecum fintiens ,  quodmultanosin  haedensd  nomenbiftbriimorbiinfcratur,  ' 
menti  caligine  lateantiquarandemin  DEO  cotem-  Quodetfihactenusidraihidcnegaverit,  nunc 

viabimur ,  cui  miram  noflrt  conformationem foD  S.  tamen  ut  crtnfii  majorem  fidem  adhibeant  hilio. 

otrtbutt.lnterimdumhicCtim-defo-  n;e,Deumquinetiam  OPTIMUM  MAXIMUM 


piea  vulpe  vas  lambimi 


inreilz‘dritadki-  idmihiconceffit. 

bitamperpendo,quicaufaantecedentipraf 
per  cly fleres  emollientes  ,  incidentes  ac abflt  _ 

perejusmodtquoq^potioneslenitivas  adviasurina-  _ 

riasexpurgandasftmuldiretlas,nonnegleaisiis.qui  Reipublica:  Verbi  Divini Miniftri,vidua.  Cum 
exterius  huic  intentioni  fervire  poruerunt,feliciter  przdi(3ovirofuo,per  multbsannbs  inrnatrima- 
diuturnumhuncafleilumextirpafliquolecemeri-  nlb  pieacplacidc  vixit ,  filias  quin  etiam  &  filios, 
diandclartutreddttur,  pilorum  ejtstmodiproven-  quorum  nonnulli  adhuevivuntiprbgenuit.Mor- 
tumcoieBionipravorum  humarumoriginerit  fuam  tuomaritoantemuitosannos  ,  in  viduitate  adeo 
debne.  Tubenevale,&me,quodfacis,amareper.  caftd  ac  pid  fefe  geffit ,  ut  provincia  publica  dMa- 
ge.RaptimVlma,\i.Oaobrisi6i^.  giftratu  no&o  Ampliflimo  ipG  demandata  fue»  ' 

Gregotius  HorlEus  D.  fingulari  dexteritate  adminiftrat.  Puellas  enim 

(qw* 


^  OBSERVAT.  GHIRURGIG. 

fgaarumquoridie  ultra  centum &qumcjuj^ata  nosiptamcmciavicubiiterummultamedicameii-Qt. 
^SusScholamfreqttCQtaiit)lnGcrmaBicalingiia,  taadhibmtjfed&uftr^donectandemantetnennt-  . 
5»-^chilino,  pSuorammodulb,  Stqulcquid  um,  meofuafu,  acidulas  GriesbachenresinviS^ 
praeterea  ad  vitaro  piaminftnuendam  requiritur,  quaruro>encficio,  ]^ino,afpirOTteNnmincra. 
toftruit.  Ab  eotefflporequomeisroedicaroentis  ffltatireftitutusfnit.FrequenterMedicaroentnni 
uTaeft,  videlicet,  abAnnoiiJiif.renunquarouti  lalatiferum,interqu*etiamfpiritusTerebintbi-. 
antea&piflimd,  <Traviterlabotafle,conftanteral-  nsrefetri  poteft,in  venenurotranfit,Cindofiet- 
ieverat.'  •  °  rorcommiffus  fuerit. 

Nonnimquam  tamen  dolores  nephriticos  i-  _ _  .  • 

pfammoleffatedicit;  fedacceptoenemateleniti- 

vo.rooxtemitferespilosquinetiam.&IapiUosal-  OBSERVATIO  LUI.  • 

bos,  &friablles,necnonroateriam, in  carbones  ^  VeDubete. 

combuftamtunccumurma  profluere.  Pilosau-  , 

tem,quodnotanduro,Spitamam  longM,  feali-  r^jabetes  ,  quam  alii, telle GalenenOlibro.de 

quotiesexcrevifie,tcfert;lcdnonfinediflicultate,  differentiis  Symptomatum  cap. ultimo, Hy. 

&doloreve!licante  ;  idqne  circa  lumbos prsci*  dropeminyasurinalejVelDiarrhceaminurinavo- 
pue ,  led  &  tone  temporis  velutimanifcftumin-  ^ant,  morboseft  adeo  rarus,  ut  Gaienusprofitea- 
cendiumrenumpercipitJIduobustamcn  abhinc  tur.febistaBtummodoipfumvidifietdelocisaSi- 
annis  ,  -quo  ex  meo  confilio  ,  ac  fuafu  acidulis  aisJibroTexto.capite  tertio.  Mihi  toto  illo  tem- 
Griesbachenfibus  ufa  fuit  ,  .minus  ab  hujusmodi  pgre  anemMedicam  StChirurgicam  exerceo 
doloribusluroborum.&inttmperierenuinniole-  femcloccutrit.FnitidAnnoi6i5.inDn'.Wemer; 
ftatur.Eftalioquinmatron3iUa,pro*tate(fexage-  Mennichi, civis Solodurenfisfflio.feptem circiter 
limumenirafextumingre(raeft)fatisrobufta,  &  «atis-.Laborabatpneriftcprimbardo- 

obeEpartesquenobilesomnes.adeohabetinte-  leaUquourinzjexiguotamemcumverbipfuraad 

gras.ut.Dep  TOlentc.fummam  feneautemiplam  aridulas  Griesbachenfes  fecum  conduxifient  pa- 
attingerepoflc.nondubitem.  _  , .  r,  rentes,&pucracidulasprolibitu&in  copiabibiC. 

.  VidesVirAmpliflime  quam  mirabilis  fit  IJeus  fet.fluorurinseadebmagnusfeuuutuscft.ut.an 
in  operibus  fuis.  Hsc  raptim.  Saluta  quaifo  mcis  vifus  fit,valdedobitcm ;  Hinc  litis 

verbis  Generolum  Virum  Dominum  GEITZ-  talis  fupervenit ,  ut  Solodururarevcrfus  lingulis 
COFLER.UM  a  GEILENB  ACH ,  Dominum  nt,aibus,ultca  menfurasduas  cum  dimidia  aqua, 
inHaunsheim  ,  &c.  uti  &  Nobililumum  ac  Pru-  boeeftplusquant  libras  decent  (quantitatem  vini, 
'dcntilTi.mum  Virum  Dominum  ITEL  EBER--  q„odadmilcebatur,  nonobfervaruntadftantesj 
HAR.DBESSER.ER.,  &c.i'tem Dominum^-  ^yger^t,  &eodemmodoprotinus,nihiialterau, 
Sorem  FINGER-EINUM ,  Dominum  JACO-  jterumemingeret.  Ego  una  cum  clariliimo  atque 
BUMMIR.eKIUM,caterosqueamicos,iBpn-  doaiflimoViro.Dn.^ScbaftianoMeyeroR.eipu-  ' 
misveroleaifltmamfuarn  conjugem.  Valete,  &  Solodurer.lis  Medico  ordinario  inconlili- 

aterniim  feliciter  viviteoiiineS.  Dabam  Bema  m„jdhibitus,viiausrationemaliquomodorefri- 
Helvetiorum,’ 6.  Eebruar.  1616.  gerantem,  &  infigniter  nutrientem  prafcriplimns; 

- -  ■  ^  ^  ■“  ufus  fuerat,  lac  amygdalaru  &  jafculalcaftratoriiiu 

n  n  «  1:  O  V  A  T  I  f)  LH  faponHm&pu!lorum,inqaibusvitellaovorudif-  , 

O  B  S  11  V  A  1  1  u  I.U.  folvcbantur,ptopinavimus:  Carnem  alfatamca- 

Vemmomfi«gm>>ole»ta,po^i^iritmTtre-  fttatorum,p«dfcum,caponum,turdorum,aIau. 

biftthwA€xhibittOtiSiiJA  darurn,coturnicuni&finii]iuni avicularum  dedi- 

mus.  Haccumperdiesaliquotufusfuifletviaus  ' 

A  Nuo  idop.NobihsquidamBernenfis.qua-  tjtione.&viresnonnihilrecollegiiret,  fyruporu- 
dragiuta  circiterannPtura  statisrobuftus,  &  ,  roinpofito  cum^abarbaro&%- 

pptimocorporisfebituprsditus,cum  dedolore  robalaniscitrinis  corpusleniferexpurgavimns,& 
aliquo  circa  lumbos  &  os  factum  conqueftus  fu-  ^imervaPa  potiunculam  fcquente  exybuimos; 

ifJjrirnttSES":  a. 

SpiritusTcrebinthina!,cumpaucovinialbi,  uno  Bil  orra,  ^  ^ 

hauftubibit.  Hincprotinusdolorvehemcnsdre-  Symphytimajons, 

'  gionerenum,cummaximoardore,atq;incendio  Wa.maginis,an.  5.1,. 

manifeftoiftarumpartium,exottaseft.Pofthoras  Herbar.  agrimonia, 

l:^rmbear.an.mdh, 

raocnmdolore&ardore  ,  per  penem exftillare  .  Coquantur  inaquaadconfumptionem  tems 
ccepit:&  fpacio  duommdierum  fummocnm  cru-  parris.  In  J.ij. hujus  deco£ri,dilfolveSyrapi  dero- 
ciatu  continuavit.  Medicamentis  chm  internis,  lis  licds  g.ij.  cornu  cervi  ufti  &  pr£parati,corallo- 
fumetiamextemis  , -a  Clatiffimo  Viro  Domino  rupreparatorum,TrochifcorudeSpodioana9,j'. 
Panlo  LentiilP  B-eipublica;  Bernerilis  Dodore  Mifce,liatporio. 

Medico  primario  adlubitis  ,  dolorrenum,  ardor  De  prSfcriptis  pulveribus  quoque  non  la- 
ftem  ,  &ftillicidijumlanguinis8curina:ccirarunt  ro  cum  lade  amygdalino  dedimus  (eodem au* 
quidem,  dolortamencoxcndi«is,petmultosan-  tem  fere  modo  (quod  notandum,  quolacamyg- 


CENTO 

rir  „  ijbnimb;bcbat,:Uaapratinusqno<};!te^re- 
-  min^jvix  immutato  ipfnis  colore.  AJeo&coltas 

^^retcntriireniim  ,Iabe6a2U&uiibcciUis;attra- 
aravefdvaKdaerat  :  fub  grabato  amem  pelvis, 

«aoitis  Sc  oleis  ^gerantibus  &  adftriagentibas, 
vdiiti  oleo  roficeo,m^ilonun ,  mafticis,ungn- 
ento  roficeo ,  &  Comitillz  V  ariganz  innnrimos. 
His  cnmperdiesaliqaotufas  foifletremediis,  & 
vidtus  ratione ,  pleniflimeque  reftitntns  efle  n  obis 
vi<lefCturpuer,domummecontuli.  Poftmeuab- 
itum,  cum  vidos  rationem  non  oblervaffet  ,  & 
loco laSis amygdalarum,  vinurnaquadilummi- 
tenun  bibiffct,dena6  in  eundem  morbum  incidit, 
&  quidem  tam  gravi  ter  ut  tandem  natur*  debitum 
perfplverit.  Hallucinanturitaq;graviter,qniaci- 
dulas  Griesbachenfesdn  abfceflibus  renum,ardo- 
reurina:&Diabete,veluti  laluureremedium  pr*. 
fcribunt.Etiamr!cnim  refrigerant,  quia^enin- 
figniterurinam movent,  &propter acrimoniam 
ulceravellicant,  nonvideo,  quomodoinhujut 
roodiaffcaibus  cum  fiuSu  adhiberi  poflint 


RIA  V.  44 

lazaotibus,ipfiprzpaiav^eoqueperdiesaliquoiO^  $4° 
ufus  Ium.  55* 

Enemata  quinetiam  emollientia  &  relaxanti» 
exhibui.  Sacculos  emollientes  ventri  &  pzrinao, 
applicm',totnmque  ventrem  coxas  petinaenmque, 
oleo  liliorum  alborum,  amygdalarum  dulcium.  Se 
pinguedinccaponis,quotidieterqaaterveinnnxi, 
Hirceremedii^DivinoafpiranteNumine,  relK- 
tutusfuit  Etquamvishaecommahernizeffent 

non  autem  emollientia  &  relaxanda  ,  qualia  in 
feburia  adhibita  fuerunt ,  requirebat  remedia,  at- 

apparuit ,  nequein*huncufquedicmi3.Septem- 
bris,iSao.  quo  hscicripfi, apparet. Pie  autem  pla- 
cideq;Betn*  obdormivitAnno  t£iy.  die  y.Janua- 
rii.cum  annum  70.  *tatis  fere  appropinquaffet. 


OBSERVATIO  LV. 
Dttffeliuqmimgrarvifrtifvttt, 
qm^-curaieae. 


n^pofle,teftantur  viri  doai,&ipfa  quoque  ex¬ 
perientia  fidem  &cit.  De  fanitate  tamen  femper 
bene  fperandum  efle,  lequenshiftoria  confirmat. 

Generofus  quidam  Bemenfis  fexagenarius 
Dominus  Jsh.Jacobus  a  DiesbachEques,&  olim 
fub  Henrica  Magno  Dux  exercitus  fortillimus, 
Vir  optimo  corporis  habitu  preditusjprpterquam 
quod  doloribus  podagricis  ab  aliquot  annis  ob- 
noxiusfuerat  ,  fpaciovigintiannoruminligniac 
maximahemiaintellinali  laboraverat,  adquam 
curandam  cum  me,  tum  alios  in  Gallia  &  alibi  ex> 
perriflimos  adhibuerat  Medicos  &  Chirurgo's,fcd 
frulfra.  Tandemcumdelanitaterecuperanda,nc 
quidem  cogitaret  amplius,  &fubligacuiis,  nein- 
gravefeeret  malum  .uteretur,  in  morbum  incidit 
Anno  1618.  a  quo  ultra  menfes  fex  lefto  alSxtis 
fuit.Poff  morbum  hunc  ne  minimum  quidem  in¬ 
dicium  pKecedemishernisfcnlit.nec  amplius  uti¬ 
tur  Ipleniis  aut  fubligaculis.Ex  his  manifcftnm  fit, 
quietem  &  decubitum  in  dorfo,unicam  efle  Pana- 
catam  herniarum. 


V^una  cum  Clariflimo  atque  DoSifllmo  Viro, 
DominoLUDOVICO  SCHARANDEO  Rei- 
publica:  Solodurenfis  HelvetiorumMedico  ordi- 
nario.curandum habui.  Laboraveiatillea  multis 
annis  defluxione  quadam  humorum  ad  penem  & 
pr!cputium,qua:ipfum  cum  febre, rigoremaximo, 
naufea,  dolore  capitis,&  lumborum  corripiebat, 
&  prscipue  pofl  equitationem  vehementem ,  auc 
exceflum  in  compotationibus,  Tuncenimprius 
exorta  febre,  ut  dixi ,  glandulae  in  inguiuedextro- 
increverunt,  moxquqq;  membrum  virile  &fcrq- 

bis  aut  adfummumterin anno,  adefluxione ilia 
corripiebamr,  nec  ufq;  adeh  vehementer:  purgato 
quoque  corpore, feSa  item  vena  in  cubito ,  Scap- 
plicato  Medicamento  aliquo  dilcutiente,&cile  ce- 
debatmalnm.  ProgrefTu  tamen  temporis,morbus 
contumacior fafius ,  ffequentiusipfuminvafit& 
diflicilius  curari  potuit. 

Nonnunquam  enim  talis  durities  in  pene  8C 
prfcipuein  ipfo  priputio  remanfitjut  fpatio  duo- 
rummenfium,  illudretrogkndemretraherenott 
polTet.  Ubi  corpus  aliquoties  expurgavimus ,  fu- 
dorem  provocavimas,Topicaqnoq5veluti  Gata4 
plafma,unguenta,emplaftra,&facculosemollienr 

tes,relolvcntes  &  corroborantes  appheuimus: 
morquidem&duritiespaulatimremiferunt  >  fed 
leviflimo  interveniente  errore  in  vifiusratiSeaue 


Dubitabis  forfan ,  Candide  Leftor ,  curatio  8£  corporisagitationedn  eunde  itetuincidit affeSIh 
lanariohujusHcmUeinveterata: ,  fuerime  perfe-  TandemAn.iSip.cumtumor  omnin&evanu- 
fta&conftans,nccne?  Huncautemutexanimo  iflet.necduritiesampliuscirca  pratputittmadeflTct, 
tuoeruamfcrupulum,  fcias,  Gcncrofumhunece  deliberatum  fuitinternos.utlemclinmcafe.aut 
biraeftre  poft  curatam  Herniam  nimiramAnno  defcxtainfcxtamhebdoHiadeififufumfexgrano. 
isio.menfejuniolfchuriifimal&obftruaione  rum  CROCI  METALLORUM  cum  vinofu- 
alvi  tam  graviter  correptum  foiffe.ut  per  dies  ali-  merenSc  bis  aut  ter  in  anno  venam  brachii  dextri 
quot  ne  guttam  quidem  urina,  nonnifi  maximo  incideret  Loco  affeSo  faccnium  adftringen- 
cumconatu.&doloreexcemerepoflet.  Egoad-  tem&corroborantem  ,  exradicibustormentil- 


vocatus  ,  propterevidentilSmumfflortispericu-  Is, biftortat, plantaginis, itemexbalauftiis.nuci- 
W ,  neglefia  Hernia ,  fanicupium  exradicibus,  bus  cuprefli ,  corricibus  granatorum ,  tofis  ,  SS 
herbisjfloribus  &  feminibus  emollientibus  &  re-  fimilibus,  inaquacodtum  ,  per  menfes  multos 


4^4  _  OBSERVAT. 

Q^r  -.olideapplicaimuiidquc  bisindie ,  amne  rideli- 
^  cet,antequam  le&5  egrcflusBiifletpcfhoramin- 
"t^ain:  Vd^Terb.poftquam  quieti  fetradi- 
diUctidenuolkccuIumimpariii^  &per  totam  no- 
^m,  rupralocumafe6:i^reIiqait.  Abinitio 

videlicet  iK>aibu5.uftisefl:facculo,pofteayerb  per 

intervalla ,  hoceft ,  terant  quater inhebdomade 
tantummododpfumapplicuit. 

Hac  methodo  &  hifce  remedii^non  tamen  o* 
milTa  opdmavidlus  ratione » difficilis  ille  affie&us 
depulfushiit. 

OBSERVATIO  LVI. 
ftrifhimtjisexwokalo  coilu,quemeds 
ftn<Ut. 

CPONSUS quidam  Juvenis  ,  haude^obfcuti 
^femiliapatriciorumBemenfium  oriundus,  vb 
gindquatuor  circiterannorum  xtatis.chm  Anno 
j6i6»  menle  Januarioprimanodefponlam  fuam 
nimis  arSeampleScictur,nec  unquam  anteaVe- 
nerem  exercuiffet, tanta  cum  violentia  frienum  ei 


membrivirilis ,  indefequutafit.Abinitio ,  mor¬ 
bum  proptervcrecundiam  celavit  i  tandem  verd 
cum  lymptomataingravefcerent.me in confilium  j 

Primo  itaqne  viflus  rationem  tenuiffimamSc  g 
refrigerantem  prsfcripfi  :  Deinde  corpus  chola-  p 
gogis  medicamentis  expurgavi ,  &venaminbra-  ii 
chio  incidi.fanguinemque  fatis  laute  extraxi:  ade-  ii 
rat  enim  maxima  plethora.  R^ionem  renlim  p 
unguento  refrigerante  bis  in  die  inungere  juflij  3 
loco  verA  affefio  fequens  Cataplafma  applicui.  * 

R.  Farina!hordei|.iiij.  n 

Pulveris  rofarum,  ,  c: 

Myrtillorum,an.5.ij.  ( 

Balaufriorum.  -  u 

Nucum  cuprefli.an.J.j,  r 

Coquanturinaquarofacca&plantaginis,  pa-  n 
ramqueacetiroiacei.  fiatqueCatapiafma,  adden¬ 
do  vitellum  unius  ovi.  Applicetur  tepide  &  bis  ti 
in  die. His  per  dies  aliquot  adhibitis  remediis, cum  d 
dolores ,  qui  ab  initio  acerbi  &  m^ni  erant,remi-  c 
Cflent ,appetitusad Venerem&ereaioraembri,  b 
tpfum  adeo  vexavit, pradpue  nofiuiUttotacura-  ti 
tioindeimpediretur. Quotiefeunqueenimmem*  ti 
brum  virile  etigcbatur.praputium  adeA  conftrin.  c 
gebat  balanum,ut  mirum  in  modum  inde  auflus  r; 
fitaffeaus.  n 


C  H  IRURGI  C 

Quum  itaque  aliquoties  exhibitionem  Landa-  ni 

ni  iteraflem,  inunSiones  quinetiam  lumborum  &  ' 
mor  membri  virilis  brevi  remifit ,  utnondiq’p^ 

pesputhimScretrorfum  detrahere ,  &antroK 

reducerc,balanumq;obducerepoffet*ger.  Con¬ 
valuit  ,  &abeotemporelibetosaliquotexuxete 


Vide  atq;  etiam  vide, Candide' Leaor,neprz« 
didum  cataplafma  3pplices,ftParaphimofisexim- 
puro  congreflu  cum  fcorto  acciderit.  Materia 
enim  mabgnaad  interna  vifcerarepelleretunbiuc 
maligna  ulcerafequerentur.utfequenti  Gbferva- 
donefuiins  dicam. 


DePhimoli^Parifhimiifiexmptr» 


gimus,  nunc  vifum  eft etiam  de  Pbimofi  &Para- 
pbimoli,  propter  illicitum  &  impurum congret 
Ium  cum  meretrice  nonnihil  adferibere.  Inter 
fcottatores  enim  &tis  frequens  eft  malum  &  ut 
plurimbm  difficulter  fanatur,  uti  egofepiffimevi» 

xutiofo ,  cum  meatus  totius  corporis  2i  praecipue 
membri  virilis  (quia  porofum  eft ,  fint  aperti)  &- 
cilime  vaporem  aliquem  malignum  Scimpurum, 
(ex  fcolto.qnod  aut  lue  Venerea,aut  fluxu  menfi- 
um,  vel  fluxu  albo  laborat, aut  paulo  antecum  Vi¬ 
ro  aliquo  Gonorrbosavitulentalaboranteilabo- 
rante,rem  habuit)  ad  fe  attrahit. 

Hinc  primA  pruritus  circa  glandem  &  praepu¬ 
tium,  qui  ab  initio  voluptatem  aliquam  adferre  vp 
detur, oritur :  moxtamen  incalefcente  materia  cir¬ 
ca  glandem  &  praeputium  inclusa  &  acriore  fai^ 

trahitur, &ita,ut  vix  urinalibere  perfluerepoffit, 
claudituKaut  retro  glandem  abducitur,  ibiqj  mi¬ 
rum  inmodum  intumefeit.  Hoc  malum  Paraphi- 
molin.illud  Pbimoiin.appcllant  Medici. 


^  Cum itaqnehacde  reanxiuselfcm, juffiutper  Sapiflime  quoq;  fcquunturiilceravirulenta8£ 
dies  aliquot  conlbrtinm  atque iamiliaritatem  u-  malignainipfb  balano ,  qua  difficulter  fanantur, 
xoris.imAipfiusprafentiam  planeevitaret.  Dein-  proptermalignamquaUtatcm.qus  membro  virili 
de  corpus  iterum  cholagogis  purgavi ,  delumbas  ex  impuro  coitu  irapreflafuit.  Porro  cum  propter 
oleisfequentibusinungerejufli.  malignitatem  ex  fcorto  contraftam  &  membrQ 

iC  Oleiviolacei,  viriIiimpreflam,tumetiaproptercopiambumorii 

Ex  Nymphara,  ex  fordido  &  impuro  corporc,ad  partem ,  uti  dixi, 

Rolarum,an.|.j.  porofamS:  laxam  decumbentium, tantam  fequuta 

byolcyamiperexprelf.g.ij,  fuiffeputredine.ut  partem  aliquam  virgteabfcin- 

Capbnne  diffoluts  in  aceto  rofic.  g.j.  dere  neceflefucrit,meini,idq;  pracipue  fit,  fi  error 
Mifceanmr  in  mortario.  ■  in  curatione  comittitur,  quemadmodupofteadi- 

His  ita  pctafiis,poft  ccenam,  cum  dormitum  i-  cam.  Adderem  excmpla-Sedquia  odiofum  cft.hsc 
rec,dofinLaudaniexhibui :  Melius  ea  noSe  qui-  &fimiliaqus  probusSc  fidelis  Medicus  velutiar- 
evit,minorque  membri  virilis  fuit  crciSio.  cana  penes  fe,  ut  docet  Hippqctatcainiege,conti- 


C  E  N  T  U  1 

nere  Aiet  dirolg^e ,  nomina  fapprima^ ,  & 
olf  5?‘  pt^qnz  in  cnrandis  agris  obforavi  ,  m  gra- 

^tyronnmpandsadlcribam. 

£ft  autem  morbos  ille  aot  fin^Iexjaut  ctmi 
grsvimribas  fjmptomatibns,  Tclud  Gonor- 

jlicEavicnlenUjlue  Venerea,  exulccraEioneScm- 
gjnnnadoneconjanaus,  (  dcdoloretac^,  cft 
emmvelnd^mptoma  infeparabiIe)'qu2omma 


liioribus  expurgandum  eft.  Novi  Gliinirgum 
fluendam  in  B  c%io  ,■  haud  vulgarem ,  epi  h  ojm'’- 

modi  Icortatoribus  Phimoii  Sc  Paraphimofi  k- 
borantibirs,  ftatim  ab  inidoinfufumStibiihya- 
'  cintbici  exbibeat,  .  Quod  ia  robuftioribtis  & 
■  pitmtoGs  corporibus  non  ufqoeadedimproban- 


poribus ,  minime  tutum  efle  Medicamenturo 
•  feiunt  Praaid..  Sed  &  diligenter  perpendendum 
&  prolcribendum  eft  >  an  icortum  lue  Venerea 
fueritinfeoium  j  tunc  enim  d  Croco  ilio  MekUo- 
rum,  quia  videnda  quadam,  edam  ex  remodffi- 

atque  ab  omnibus  Medicamentis  per  vomitum 
cum  videnda  purgaiiribus ,  abftinendilm  eft ,  ne 


us  ad  hepar  tra 
i  univerfalismc 


&  fiat  ex  particulari- affedu 
quod  in  aliquibus  eveniflcdbfervavi.  Pr^aftat 
taqueudego  femper  maximo  cum  fucceflu  fecij 
corpus  clementer  &  blande  expurgare ,  hunc  in 

R,  Radicum  Pdypodii, 


Cichqn 


Corticum  interiorum  tadic.  frangu- 
Herbar.Scabiofej ' 

Agrimohije , 

Culcuta;,  an.  m.  R 
Triumflorum  cordialium,  & 
Gemftje,an.p.j. 

Folior.fena:|.j. 

Sem.aaifij*^* 

'Coquantur  intfe.  j.R  aqus,  donec  edatura 
redeat  ad|*x.Iaquibusinfundantur&maccren- 
turperno(aem, 

Rbabarbaridedli 

Agarid  recenter  trochifcad, 

Florum  Tartari  an.  g. }.  fi. 


R  A  T.  :  44J1 

Mifce,  fiat  PotJo  pro  tribus  dofibus^alter-  0^ 

nisdiebosm  crepufculomaturiaofijmendisoiuri 

Primo  bauOx)  purgato  corporei  madatuf 
Venain  btacbio&  extrahatur finguis fecundum 
eirinm  tolerantiam  &pIethora:Jnagmtndinem. 

Poft  feSionem  verne  fumantur  reliqui  hanftus. 
Corporeclementerficpurgato  >  tam  pharmacis, 
quam  vena  fefiione,ludor^dies  aliquot  mo¬ 
vendus  eit,  ut  materia  maligna,  a  Icorto  con- 
ttaraa,  C  forfan  jam 'per  corpus  diffiila  fuerit, 
in  haUtum  abite  &  per  poros  evacuare  poflit. 

In  hunc  finem  itaque 
R..  Theriac.opt;9.ij. 

Cornucerviufti&prapar.9ij.  - 
SynipidcfuccoHmonum|.fi. 

Cum  f  q.  aqua  Cardui  benedifei  fiatpotiutt= 

Pro  delicatioribus, 

R».  Lap.Bczoardicio<  ^ 

Magifterii  margaritar.9.ij, 

Confed.  Alkermes  9.  j. 

'  Syr.de  fuccolimonumj 
Aqu.  cinaraomi  fine  vino  defiiOata  . 

V  anaf.&  -  . 

Aq.card.  benedi£t.q.{.fiatpotinncula. 

Aut  paretur  decofium  fudoriferum  ex  li¬ 
gno  Guajaa,  radie.  China,  falfa  parilia  &  fi- 

Loco  affe&o,  nonnulllflatim  ab  initio  ( quk 
inflammationemadefle  vident)  refrigerantia  Sc 
r^ellcntia ,  applicant,  fed  m^ale ;  Materiam  enim 

ctara  repellunt,  &  inipfam  partem  feclndunt, 
dndepqfteavirulenta&  m‘alignaulcera  Oriuntur. 

^  Quum  itaque  pracipuum  "l^-mptoma-. ,  quod  a- 
gros  molefbtc  poflet,  fit  dolor,- ab  ipfo  curatio 
incipienda  eli:.  Seques  itaque  applico  Catapla- 
fmaanodynum.  '  fl 
R,  Farina  fabarum. 

-  Hordei,an.f.ii, 

Sem:cyd6niorumg.j.  , 

Fcenigr^ciZ.ij.  . 

Pulv.rdkr.  rubear.  |.fi.  - 

.Croci9.j.  '  ,  ' 

Cumla£le  vaccino  fiatCatapkrma.  Addevi- 
telios  ovorum  num.  ij.  Applicetur  caiidd. 


virile  j  nifiini 
vehementia  obftitent  /inflammationibus  enim 
oleum ,  ut  docet  Galenus,  adver/atur)  fequentt 
oleoinungo,  .  .  - 

R.  OhamygdaI.duIcmmrccehterexttadi, 

01.  rolaruman.  Jj. 

OI.dcviteIIisovoruml.fi. 

MUce. 

interim  diim  hsc  ac 


Speciet.  dkrhod.abbatis,  an.  9,i}* 
Expreflioni  fortiter  fads ,  adde  ‘ 

Syrupi  rofat.  Iblut.  compofiti  cum 
Rjiabarbaro ,  agarico  &  fena, 
Syrup.dedchor.  cum  rhabarb.  an.g.j. 


vicius  tenuiflamus  oblervanduseft, 
libidinofis ac  Venereis  cognitionibus 
ftinenduiil ,  propter  caulas  quas  in 
Obferyatione  recenfui. 

Sed  quia  unica  purgatiqminimefufEcit,  in 
hoctamcontumaciflimo-maio,  necelTecft  pur- 
gaqonemprsfcr.ptam^re.tersre. 


44«  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

57.  EgOjDonraroema&ocorricnmEfijIajm  Cer^Tercbinthina,  Gomini  HemI,  cum  oleo  oir 

hocaffettUj  utiquoqacio  Gonorrhoea  viruit  Amygdalarumdolcium,  oleo,  de  vitellis  ovoroni,^^' 
ta& iimilibus afFedUjus, maximo  cura  frn&uu-  Sc  croco  :  poftea  Cataplafina  anodynomlapra^^' 

larihafce  expurgare  poflepartes.  Sedatodolo-  Sedaw  dolore  &lkisdigeftoulcere3pnIvc- 

resfitumorcircaglandem&praputiaranonce-  reprxeipitato,  quam  diligentiffime  Spiritu  vini 

dit ,  ita  ut  praiputium  neque  ab  dod  neque  reduci  re^ficato ,  tepiusque  aqua  rolacea  ablnto^mun- 
pofStjfiarfequensCataplafma:  diricanda  funculcera,  aatinlperfopulv^epcrfe 


F^nas^arura; 


,olu,an.  |.).g. 
'ulver.ro&rum. 


Ablynthii, 

Flonim  chamomB'. 

Sambuci,  an.g.j.R 

^  undecoftoflommbetonicsjchamomilk, 


O)mo,& filamentis  impofito.  Mundificaioul- 
cere.cicatrix  inducenda  eft,nnguento  de  Cemia, 
deminio,depompho!y|e,aut  Squenti  Collyrio. ' 
R.  Aquz plantaginis,  & 

Rofamm,an.|.ij. 

Sem*  Cydoniorum  contufi  9,  i  j. 


)re{fe,adde 


Cola» 


iambud&  rolarum  fiat  cataplafma»  addendo  vi-  turatfortitc: 
tcUosovorum  num. duos.Appliceturcalide. 

Hifce  remediis  continuanda  eft  curatio  ,do- 
necprzputium  jfi  Paraphiraofis ,  in  locum  fuum 
reduci:  aut  velutin  Phimofi,  abduci  &  balamis 
denudarepolfit.'  Atqueha:c  efteerta,  vera,  & 
fecurifllmaPhimofis  &  Paraphimofis,  ex  impuro 
coitu  contra&orum  curatio. 

Quod  fi  adfuerintaliaquoque  Symptoi 

ta, velutGonorfhceaviruIeQt3>autip{aluesVe-  .  ^  ^  _  ^ _ 

nerea,  ulteriorem  curationem  indigent,  de  qui-  pr«di<5tum  deco&um,  lyringa  quotidie  quater 
bushieagereinftiturihoftrinoncft.  aut  fexies inter prjeputium  8:  glandem  injiden- 

De  exuiccrarione  tamen  glandis  &  praepu-  dum,diligenterquepus  abluendum  eft,  omnibus 
tii,  quam  Cariem  vocant,  unum  aut  alterum  quineuam  modis  laborandum,  ut  dolor  fedetur 
verbumaddam.  Quotiefeunque  in  Phimofi  aut  &  intumefadio  membri -auferatur,  quo  ulcus 
Paraphimofiex  impuro  coitu  contrad:a,  frigida  prasputio  detegi &med!camentaipfi imponi pofi-: 

gnainpartem  afferam  feduditur,  tantam  acri-  nseledioneSdappiication^Cataplafinatisadeqai- 
moniam  acquirit ,  ut  inde  maligna ,  putrida  &  vi-  bus  antea  prolixe  diftum.  Detego  bdaao,ulce-’ 
rulenta  ulcera ,  imb  &  nonnunquam  Gangrsna  ra  fi  adfuerint' ,  curanda  fimt ,  fuperiiis  pneferi-. 
ipfa  fequantur.  In  curatione  horum  ulcerum  ptisauxiliis,quibusfinonfananturuIcera,&Iuis 
iterum  non  levem  errorem  committunt  quam-  Vencreaindicia  adfuerint ,  propria  ejus  curatio 
plurimi,  dum  aqua,  utjfccant,  forti,  aqua  item  adhibendaefi. 

plantaginis',  cum  vitriolc^  alumine ,  viridi  sris,  ..i.  1  ' 

unguento  iEgyptiaco,  &  fimilibus,  ulcera  ab-  OBSEK  VATIO  LVIII.  ' 

Hocoaoem. 

Quandoquidem  dolor,  quem  acribus  illis  rattone^ 

medicamentis  excitant  multos  humores  ex  cor-  ^TOn  tantum  fordidi  Icomtores,  propter 
pore  adlocum  afte^um  trahit:  hincinflamma-  i- ^gravilfimadelidta  fornicationis ,  hoc  malo, 
tio,  aliaque  Symptomata  omnia  accrefeunt  in-  certiffimoir^Divins indicio,  fepilfime  graviter 
dies:  blandd  igitur  hujusmodi  ulcera tradanda  corripiimtur,imb&membrumviriIeautpa^ni 
funt,  huncin  modum.,  ^  Primo  fi  ibrdidafue-  ejus  aliquando  amittunt,  verum  etiam  ipfimifm  . 
rint.abluanturfeqoenddecodo,  infantes,  imb  adhucladantes,  ab  ipfoimihunes 


Plumbi  fquamraofi  &  fubtililT.triti, 
Antimonii  crudi&  dUigenterpulyeri- 

Cerufelots, 

Lapidis  calammaris,an.9.ij. 

Corallorum  praparator.  5.  fi. 

Milceantur ,  &  tepide  cum  linteis  applicentur. 
In:  Phimofi  ubi  glans  detegi  non  poteft. 


R..  Ligni Guajaci,|.j. 
Kadic.Chinat, 
Vincetoxici, 
Angelic*,an.|fi. 
Herbar.  Scabiofef 
Fumaris, 
Ablynthii, 
Scordiian.  p.  ij. 
R.ofar.rubear.m.j. 


nonfunt. 

Acciditenimnonnunquam^  pravavidus 
ratione  Nutricis,  uthumor  acris  ad  genitalia  in¬ 
fantis  decumbat,  ubique  pruritum  excitet.  Mox 


niara  urinte,  confluunt  humon 
&  pr^utium,  qui  utplurimum  flatulcnti  &  pi- 

Cum  itaque  penis  fit  pars  corporis  porola 
Coquancurinaquaadconfumptionem  tertis  &molIjs,facilimchumoremiftumexcipit&qui- 
partis,  colatura  fervetur  ad  ufum.  ^  demadebcopiose,ut  mirum  in  modum  extenda- 

.  Si  majorem  abfterfionem  volueris,  adde  ali-  turpneputium. 
quidmelUsrolacei.  *  Nonnunquamquoquepropteracrimohiam 

Ablatis  ulceribus  ,  fblco  ab  initio  dum  dok>r  urins,  inflammatio fiipervenit.  Cxterumcom 
adhuc  vehemens  efl:,  applicare  unguentum  ex  barbitonfores  quosdam  inepriflimos,in:^mlos 


C  E  N  t  tl  R  I  A  V. 


jiomm  Cnamomillzj 


o,.^iici,anani.j. 

Sem.Anifi,  PCEoioiKi 
Sefeteos  ani  5.ij. 

SOT.Lini|.& 

Cotpanmr  in  laSec^nno  ;  ad  confiimptio^ 
nem  rertis!  partis.  Colamrs  accepi  jfc.' j.  cm 
admiCm. 

Vitellos  dnorom  bvbmm ,  & 

Bntjri  recentis  Cnefile, 

Olei  olivarum  ana  |.ij. 

Poft  femihoram  Enema  rejecit  j  &  guttulz  a- 
Eqnotciim^conatuextillarunt.  Reje&oEpe- 
niW/eMimpium ex prsdiais herbis  aquacofiis 
prapafatuni  habui  i  in  qub  per  horam_  fere  inte- 
gramperllitit.  Poftegr^umexfemicupiblin- 
teis  calidis  abftcrlo  corpore,  &  in lefitim  polito 
$gro,  ventrem  &  perineum  bleb  liliorum  albd- 
rum&amygdalarum  dulcium,  inunxi:  Sacculum 
quinedam  ex  pf®  (criptis  herbis ,  floribus  &femi- 
nibus  prsparatiim,  &  lafie  Caprino  codum  in¬ 
feriori  ventri  &perinsoapplicui. 

His  omnibus  peradis  &  adhibitis  j  circa  no¬ 
nam  nodis  fequentem  potiunculam  prOpinavi. 

R-  Confedionis  Alltermes  g.j. 

Laiidani  grana  tria. 

Cum  deebdo  alimonia  &  ver6nica:,parum- 
que  aqu£  cinamomi  flatpotiudcula. 

Hac  node  optime  quievit.  Sequenti  die; 


..  449  . 


SaiMuci 


mema ,  fimul  deflatus  In  copiarejecit,  quibasin-  t)lf.  fS; 

(igniteralleviatusfuit.  '  ,  ' 

Vigefima  bdava;  cuihdnriciem&tenfionem 
yentrisjfimul&.dolores  maximos  adhuc  eflevi- 
derem,rnafiutterlemicupinmingtedere^.  fc. 
nemaquoqueprzloiptumcnmTefebiiithiha  fe- 
mel  infudi  ;'Et  fliiia  vires  proftratas  efievidebami 
iterum  poft  ccenam  prtferiptani  pbaiihculam 
cum  Confed.  Alkennes;  &  diiobiis  granis  Lau- 
danl  exhibui:  quapropter  tota  nox  leviSipfi  fujr, 
urina  quinedam  flne  docilitate  profliixit,  (edint 
voluntarie  Se  ^ttatim  i  in  copia  tamen. 

Sequenti  dieiquifuitap.lapiilummagnitudine  2^: 

mus.  Eft  lapillus  ifte  Bnericei  cOlOris  &  pbroa 
fus ,  veluti  pumexille  viilneris  t  qiib  in  ciiliha ,  ad 
indandaUtenflIia,u  '  ^ . 


fica  rejeduS  fuerit  j  an 


arena  i  qua  matula 


bitp ,  cum  uuUiim  ca  nodeexcerhendo  urihariii 
feoferit  dolorem  in  pene ,  nec  unquam  ariteai  hea 
qiie  ab  eb  temporei  arehairi  urina  yifafit.  Vis 
gefimo  hOno  (eluentem  podunculam  in  aiirOra 
exhibui,  quae  alvum  odies  clementer  dabsqlie 
vOmitU  movit}  fUbfequenti  iquOqUe  node  dUac 
fedes  habuit; 

R;^^rimohi2} 

yeronicaean.p.  j. 


at 


ec  rmeffuffcu; 


.  ut  ad  fcniicochleare  excerneret  pro. vice. 
Sed  quia  fcquens  nox  gravis  ipfi  fuitj&riihii  per; 
penem  ad  alvurri  rejiceret^  irito  ne  Batumquideni 
emitteret»  fequens  Enema  i^.bisirifudi. 

Ri  Herbaruni  j  fldniiri  j  &  feniinum  pro  pri¬ 
mo  Escmatcpr^rcriptonini  anaquantutri  fatisi 
cum  aqua  fiatdecbaio  ad  confumpuonem  ter- 
tiarpartis. 

tii  tfe.j.  colaturi  diifoivd , 

T  crebinthina;  Veneti 
Oie!bUvarum|iij. 
yiteUos  ovorum  nurh,  duos. 


ra  redeat  ad 


fenz  Alexandrina^.], i5; 

Sem.  Anifi,  &  . 

Fceniculijana^.B. 

quibiis  dFfibive. 

ExtiraSi  prididi  grana  iiij. 

Pulveris  hbftri  laxat.  §.fi. 

FIorumTartari  9.]. 

Syrupi  roC  folut;  g.v]. 

Aqui  ciriamomi  3*iiij. 

Miice,  fiat  potio. 

Porrbcumavigelimarextai  iirina iavolunta- 
rie  &  guttaticri,  ut  dixi,  effiuxifleti  fiimpta  /atri 
jam  pr^feripta  purgatibne  eadem  etiarri  dieeani 
retinere  ctepit :  iSi  ab  c6  tenipbrc  eain  absque  ui- 
la  difficultate  rer'“'’‘ 


do  rubdu<^  &  cbniniotafuit :  qiiotiescunque 
etiam  alvum  exoneraret^  guttulasaliquot  urins^ 
cum  rhaxinio  cbnatii  etiiingebat.  Eadem  die  cir¬ 
ca  nonani  hoSisiteriim  priCedentem  potiuncu¬ 
lam  ex  coiifediorie  Alkermes,Laudaho ,  &Ci  ex¬ 
hibui  ,  cujus  bcdeficibiDivina  iriterveniente  gra- 
tiS,  eadeiii  riofiej  ndritantilm  quarii  optirrie  qiii- 
evitj  verdra  etiam  dbrmieridb,  cimi  de  urihxex- 
erradrie  infomniiim  Haberet ,  ipfam  tam  copiose 

minafimuiS:  le<2uminadidum  reperiremus.  Ab 
eb  quoque  tempore  fineulia  difficultate prbfiu- 
xit  urina  j  fed  involiintiri^  Bc  guttatim ,  ufque  ad 

Cum  vero  alvuni  noridiim  fatis  refpondereSc 


pue  e  regione  vefics  fubfedit  evanUitque :  *i 

facculumiilurii  i  cujus  ab  initio  fadia  foicmt _ 

amplius  applicare,  veritremque  oleo  liborum  & 
amygdalarum  dulcium  inungere  bpus  non  fuerit. 
Ab  initio  niorbi  usqiie  adtrigcfimuni  mehfisu- 
rina  plane  criida  &  albafuit :  poftea  veropaula- 
tim.  naturalem  colorem  adepta  eft, cum  fcdimen- 
tofurfurofb.  Ab  eb  tempore,  pro  epitobbra- 
tione partium  internarum,  fequenti Tragemata 

K.  Pcllicuiar.  interior,  ventriculi  gallin.|iii 

Cmamomieleai^.j;^ 

NuCi  mofchat.9.ij. 

Macis9.j.f§. 

trbd^.j. 

R.orar.ruBear.iic 


tam  pomeridi 
bifudijaquot 


aqubcademnc«e  terfcetidiffimaexcre- 


OBSERVAT.  CHIRURGI  C 
:  Tragea,deqaafarapGt  OBSERVATIO 


■CENTUIRAV.  4SI 

,  fe^yeot.aiudquEaduIrimosGa-  fuccdli.  Nuneqa|aite^fi^p*«J^i'0 


Cimenimcaufimmorbi 

jpfoEfiftoii^-  bis  coranap _ _  ^  ^  -jj,-  {^^ri  difficultate  mingendi  affc- 

- OBSERVATIO  I-XI.  fiumfuiffe.  Arbitror  itaque,  tefticulum  cum 

Dn.  D.  ?ASPAR.OBAUtptJO,  adtcfticulum  &  mufculum  veficsexcurrunt,ft- 

ecBotaoicolot^cebber^J^^ 


Ktnbergici  J^ticis ,  8cc. 


1-  'propter abfciffos'.— - ,  , 

queAcademisMedicmaePro-  gjjje(.j;ji5a^c<aibus,fi 

fcflonprimariq,  ;  . .  ■  j.j5  abfciirus,  aut  quovis  aUomoioret^^^^^ 

Guflh.  TabrictHs  Htldanus  ...  a(5B6iieiaiftiusparW depravari vide- 

S.  P:  D»-  ^  rrius.’  quod  ad  feptimum  annum  secatis eredo; 

HtFmaniffimas  tuasiiteras,  \%  AmpHffime  -^Qfpt;i;eincederenonp9Cuerit;^id€x eademcau- 
&  Amice  seterndinHonoraridejpcrNobilem  quoque  provenifle  mihi  videtur.  Hx  eifdcm 

VirumDn.Schbnerumacc^pi:  iridufas qili^ec-  foraminibusolTis  facri,'Utdoctiflima  cuaferipta 
iam  e  veftigio  0n.  D.  Sceckio  tradendas  (^ravi.  Anatomica  teftsntur ,  nervi  etiam  ad  crura  der. 
Adventum  prodidi  Nobilis  Viri,  qui  prace^  fcendunt,  qui,eciam{in6nabfdfii,cumreliquis  . 
mentem  meam  atque  fententiam- accidit,  non  t^men,  &iuprimiscum  perit6nseo,inavuIfione 

parumadmiratusfui:&:doIeoprofeS6ipropcer  jj]^  violentia:  tefticuU ,  verius  anteriora  ita  re- 

lliraptus ,  quos  fecit:  quosqueego  libenter  prz-  fuerunt  i  utere&onem  corporis  non  ad- 

cavere  voluiifcm.  C^andoqmdem ,  nc  huc  fc  milerinc. 

conferret,  antekac  per Uterasipfummonm. Scie*  Incurvatio  tamen  illa  corporis ,  poftufum 
bam  .enim  a  veftrisMcdicis  &  Chirurgis  ^mnia  thermarum  Badenfium-  &  Balneorum  ex  herbis 
tentau,  &decenteradminiftratafu!lfe.  Afieaus  emollientibus pneparacoriim, ance  feptimuman- 
gravisfuitj&etiamnuncmoleftuseft:  interim  num,  ut  ante  dixi,  revific.  Cum  itaque rcliquse. 
tamen  cum  in  commodum  asgri  ceflurum  fperq,  pg^tes  in  avuifionc  tefticuli  retractjE ,  poft  ulu^ 
Nonfacileenimiiipofterumdefupprelllone  uri-  g; thermarum  &  balneorum,  alioruniquemcdi- 
1J2  periclitabitur.  '  camentorum  diverfis  temporibus  adhibitorum , 

porro  non  ita  pridem  mihi  accidit  calus  non  etiam  ex  arte  ,  in  integrum  refticut^  fuerint, in¬ 
vulgaris  ,  dc  laboriofa  mictione,  quam  AmplhTi-  dudus  fui ,  Ampliflimo  Senatui  referre ,  fruftra 
mum  Virum  celare  nolui.  Venit  a'd  nae  pratte-  ipfumhociterfufccpturum.  Ad  fuos  itaque  re- 
rita^e  Aprilis ,  ju\^nis  quidam  '24.  annorum  miffus  ,&  decretum  fuit ,  ut  iii  patria  fumpeuMa- 

«atis ,  Ulrlcus  Diedicker  nomine ,  ex  Prsfeftu-  giftratus  noftriartificium  aliquod ,  quo  fefuften- 
raSchenckenberg:  quiaprimisincunabulisuri-  urepoflfetjdifceret. 

nam  non  nili  maximo  cum  labore  &  conatuex-  Eftprofcdbcafusillerarusinequeoccurrit 
crevit.  Ad  tertiiun  przterea  annum  «tatis  cor-  mihij^me  fimilem  in  praxi  vidilTe :  non  quod  hu- 
pus  nequaquam  erigere,  multo  minus  incedere  jafmodi  errores  noncommictantuf  fepifTimc, 
potuit  Ab  eo  tempore  paulatim  ambulare cce-  Icdprpptercaquodomnesquibusccfticuluscum 
pit:  ad  feptimum  tamen  annum  nonnifiincur-  {uismembran!s,&produ<2,ioneperiton^ititaat- 
vatocorport:  nunc  vero  line  ulla  difficultate  in-  trahitur  &  abfeinditur  ,  moriantur.  Propter 

Adlaboriofam  ilUm  mixtionem removen-  dionem  &  avuifionem ,  oriuntur  dolores  in¬ 
dam  plurima  adhibita  fuerunt  memedia ,  tum  a  gentes ,  prateipue  e  regione  offis  facri :  mox  quo- 
rationalibus  Medicis ,  tum  ab  Empiricis :  ex  qui  ■  que  inflamrnationes  circainternas  pa  rtes  offis  fa- 
Carunculam in dudu urinario efiearbi-  eri: vigili«item&febreslequuntur.  Vulnus ve- 
t:  ego  tamen  cum  prsedida  die  29.  Ca-  rb  aridum  fit  &  ficcum.  Tandem  fpafmo.cor- 
1  Immitterem,  nuUumobftaculuin  ini-  ripiuncur,  &  iiaturje  debitum  pcrfolvunc:  uti 
ri:  &  vixcredibileeft,  inpuerisladanti-  ego  nonnullos  abEmpiricis  itacaftratosvidi.Hcc 
unculas  generari.  BisquoqueaSenatu  crafsa Minerva 3i  quidem  difeendi  caufa  adarn- 
noffio  Ampliffimo,  anno  videlicet  Miliefimo  fex- .  pliffimum  Virum  Icribo  ,-obnixerogans ,  uc ,  an 
centefimo  vigefimo  primo,  &  proterito  menfe  ego  de  caufa  morbi  refte fentiam  ,  me  monere 
h^Uitiojhic  inXenodochip  Medicis  commiffiis  velit.  Habeo  nunc  pr«  manibus  affictura  um- 
fiiit.  Terquinetiamthermasinvifit:  &fiepiffi-  bilici  &  quidem  rariffinaura  ,  de  quo- pofthac, 
HIC  balneis  ex  herbis  ufus  fuit:  fedomnibus  fine  Deovolcnte',  fucceffum  ad  amplirfnwm  Virum 


4J*  O  B  S  E  R  V  A  t.  C  H  l  R  U  R  G  1  C.  , 

Coibam.  Vale  Vir  lii]nianiflimej&  fglheraria  j  •  CnmpermenfeferednospriElcrintam^ 
femiliz  inprimis  Atepiade*  aemran  ijnam  feli-  te  rationem  obftrv^e^  &  CoBjnio  liora  nfe 

dffimemve.  Bemz  ij.JnmiilS*}.  finflet,  omniagne  ^vommfnccedere  viderem- 

^  ~  ~ -  '  -  - -  anSna  mihi  £mt'ammns  ad  reliqua  quoque  cmn 

OBSERVATIO  OOL  -  ipfotentauda.  Conftitniitaq^MfetotS 

^rtr»qu0dimi^elluymbi6a,tiUsdem^  illam  filo  aqua  Mercuriifidjlimati  infii'ccato,ite- 
feliHJpmt  Curaitime.  ^queexficrao.ligar&Sedquiapfopterobe- 

AdeundemSnrum  Ampliffimumi  totem  i£gn  fungus  ille  intermufculqs  velutial>^ 


Guiliieimus  Fabridiis  Hildaniis,  ’  modo  .pto  cum  te  radicibus  prehendere  pof- 

S.  p.  D.  fcm.Tandemfequerismftruinentum.quodme- 

tNpoftremisineisadteiiteris.Vifanifdiffime,  nt6^^aK/M>Z;»H»appello,eicogitavi:hujus 
AFautor&amicea<ifnumhonoraiide,qUasprae-  totnsfimgus 

terito mehfejunio de laboiiola miaioiiejpoft in-  **> amriiadvcra, nonunumj 
eptamhemi2feaionemadte£fipfiiderardqud-  'quemadihddum  primo  intuitu  apparebat  i  fed 
dam  afie^  Umbilici  mentiojian  quoque  feci:  f*UjUs  itaqueinftni- 

euiUque  ampiilT.  Viro  mU  commufticafurum  jSroc  dSUti  beiieficid^  fungum  cute  tenus  ligafeiadeoa 
mifii  Fuit  autem  ille  t^s.  Patricius  qiiidarii  que  radiditusesfirparepotui,  quod  aiidquinpro- 
BerUeUlJs,  Urfus  Lerberi  Vir  robuftus  j  tordfusj  pter  obcfitateitt  fine  iUlfrUtUeUti  hujus  o^ 
&  vigiutiquinque  circiter  annorum  aatis  ,  fqiie^  fieri  ndo  potnilTeti  ,  - 
riore  hyeme  ad  'me  Venit  j  oftendeHs  mihi  Ea-  Adaptavi  auteni  inftrumentum  hocce  ex 
creicentiara  fungol^  umbilici  j  qUam  fex  Vel  futilloftanttuo^-jCUjUs  fundum  excidi  j&  ex  ntra- 
plurium  aienlium  fpacio  paulatini  ea  ipib  centib  qUe  barte  ialciamoblongam  annexi  ^  eainque  iri 
umbilici  provcnilTe  dicit :  line  ullatamefl  cau&  do.tW  tamftriae  ligavi  i  ut  catillus  tnufculos  re- 
externa.  Decima  Uona  itaque  Martii  cUiU  pri-:  priinerepp&t  Ndmunquam  tamen  diquenl 
mb  vidillem alfeaum  j.  magnitudine iiia  nucem  ^  miniftris  eonftitui  s  quilpecuiumintrorfum 
juglandem  fuperabat.  Colorcefatlividoacfiiicd  atpbabusminibus  intruderet  j  ne  hypochOndria 
sd  inftar  cafcinolnatisj  lubftadcid'  rtiediocriter  Cdft^riiiiefehtur,  &  iit  fefpifiab  liberior 

dura  &  carnea,  atque  inftarcafei  putridi  fciteii-  NonaitaqucMajiadaptatoBIbcifcumciri 

te»  Ab  initio  nullum  fer^  adfuifTe  dororcm  at  cafiin^inj&appbfitb  ^eculo,  coqueimpreflb 
firmat;  pdftea tamen crefcente fungo,  ipfequd-  fil^i^^iJeadradicemfUD^iUtpofeexdeliriea,- 
que  dolor incre/cebat,  &  per  intervalla  igrUm  ^^^^*“fi^*'i*”^5*^03pparebitiiiiudjquantUmfieri 
vehementer  torquebat;  Interdum  qiioque  fii-  po£ult,conftrinxi.  Quia  autem  prbpteringentcs 
bitohbrrorccorripiebatur:  qui  tamen  itiox  ite-  doiotes*  ima  &  lipothj^as ,  qu^  protinus  ex 
per  umbilicum  quafi  erumpere,  ipfi  Videba-  Ij^turd  fuperveniebant ,  prima  vice  radi¬ 

tur.  Nonnunqiiam  etiam  fariguincm  pfofuiide-  fungi  iibri  fatis  affie  ligarC  pbtiii,  fabrc- 
bat i  csrtera  tamen  fanUs  erat ,  bmnesqiie  fuudib-  Ruentibus  diebus ;  videlicet  alteriiis ,  aui de  tertiO 
nes  integre  exercebat.  Cum  itaque  vereter,  ne  tertium  diem ,  filum  nbrinihil ,  &  prout  a;ger 

infolens  &  ratus  hic  affectus  malignitatem  ali-  **|I^“lK^rcporiiit,cdnftririxi,idquelemperpr2- 
quamcancrofamfibi conjunctam  haberet,  non-  irifirUmenti  beiieficiOi  interim  quadbibi 
nifi  precibus  ab  sgro  vidtus,  manum  adhibete  fem  leniunt,  fungo  appbfiii:  linteum quiaetiaiii 
volui.  Difficultate  igitur  affedus  zgto  fignifi-  redUplicatUra  ih  decqfto  hcrbarum  aftringen- 
cata,  malui  piimb  curationem  palliativani  adhU  titim, vclutipkntagiriisj  CieraniijEqUifeti,  ito- 
bere,  quam  extrema  ftatimtentare.  Pr^feripta  farumiradicuiriScrbpfauIaria,&hUjurmc)dicum 
itaquevidlus  ratiohe  convenicilticorpusaliquo-  padeo aceto  madefaaUm  applicuit  'Non  autem' 
tics  fflcianagogis  expurgavi:  &vCnamiiidextro  *^navicepropter  dolotem ,  imb  &paIpitationeSrf' 
'cubito  incidi;  fungo  vero  fcqucnsappiiciii  Coi-  ardam  ligaturam  ftatim  fupervehie-] 

lyrium.  bantjfuftgosomnesfimul.ligare  potui.  Primi- 

CtSjffim*  R-  Aqua*  Holarum.  Plantagin*  Carduiberie-  tantum  filo  prehendi :  quibus 

.  didian*  |j.  ablatis,  teruum  quOque  eodemfrlbdOaggreflua 


R.anarum  ^.ij. 

Seminis  Cydoniorum  contufi  ^.6. 
Maneantfimulininfufione  per  horas  aliquo 
poftea  exprimantur  fortiter  addanturque 
Tuti^  praeparata, 

PlumbiFernclii  praepar. 

Cornu  ccrviuft!. 

Lapidis  caiaminaris. 


ablatis,  ferdum  quOque  eodeffi  frlbdOaggreflus' 
fum.  Poft  cafum  fuftgorum  pulveres  pro  prs-' 

feriptd  collyrio,  quibus  iionnihil  aluminis  ulH 
admixtum  erat,  umjbilicd  infperfi,  &  coillum 
linteo  in  eo liiadcfedo applicui:  nonomiflb  fa-' 
mert  decodO  aftringcnci  pr^dido.  His  a.dhi-  ' 
bitis  remediis,  feliciter,  laus  fit  Deo,  refiitutus’ 
fuit ;  nec  ullum  incommodum  ab  eo  tempore ' 
fenfit.  Porro  quemadmodum  tria  vaia  ad  um- 
bilicum  concurrere  Icimus  :  ita  etiam  tresfuifle 


Cinerum  Ranarum, &Gammsrorum,  fungos, eosquefepamtosTmfeq^rdto 

ana9.ij,  denotat,  obfirvavi,  ita  ut  fomitem  malitamcx 

Mirceantur,&fiatinftarColyrii,quodfl-  corde,  quam exhepate  promamile  conflet;  u- 
lamentis  &  linttis  fuavibustedideappHcetur  bis  tmsenim  in  medio,  rcliquiadlatusverfus  hypo- 


Dn.GEOB.Gn  FRIDERICI,  Marchionis  gj . 
Badenfis  &  HochfaergenCs,  Stc.  •  Archiatro 

digniflimo.  Amico  &  collegz  aner- 
num  honorando, 

Gmlhelmm  fubricius  Hildima  ; 

S.  P.  D. 

T  N  eis  quas  hm  ad  te  dedi  literas ,  Vir  Clarifli- 
lme,Hutor&amice  zterhum honorande,  de 
erroribus,  quiinfeffionevena:  abimperitis  bar- 
bitonfotibus  committuntur  obiter  monui.  E- 

jcemplum  vero  annotatione  dignum  ,adfcribere 
non  potui.  Putabam  enim  tabellarium  Rotela- 
num  .  hodie  fummo  mane  difceffurum :  Nunc 
autem  ,  quiaiSenatnnoftroAmpliinmo ,  ipfius 
abitum  retardari  video,  promi Ifisfitislacere  co- 

Przterito  menfe  Aprili ,  amicus  qtiidam  Ohfirvai. 
meus,  Virdodus,  &  jo.citciterannorumztatis 
B.everendusDn.NicolausHent2ius, hujus  fcho- 
Ise  linguz  Grzcse  Prbfeflbr,  &  Collegii  OEcp- 
nomus&  Redor,  &  confuetudihc  potius,  quam 
neceflitate  addudus ,  quendain  ex  primariis  bar- 
bitonforibus  noftris,  vcnzlecandz  cauia  accerlia 
rijubet.  Is,utnoftrorumhominummoseftat- 
que  confuetudo ,  prZclarum  facinus  fe  fadurum 
putans, filargaficretlanguinisextradio,daase-  .  ^ 

ademhora  (  qui  modus  fecandivenasnoftf is  u- 
litatus  eft )  aut  potius  eodem  momento  venas 
incidit,  primam  videlicet  in  bracKio  dextro  alte- 
raminmanufiniftra.  Quidfit?  Vixtribusave- 
.  nseledione  horis  elapfis,  maxima  fanguinis  &®*‘Xf"‘" 
humorum  fequuta  agitatione,  verfijs  podfcem^”5'^ 
delapius  eft  humorpeccans.  ita  ut  fibi  videretur  aa,. 

&  veluti  cum  impetu  effluxorum.  Agifatus  e- 
nimlangoisinvenacava .  imo  &  in  iplb  hepate 
■  &  vehaportz:  comihotusdtem  humormelan- 
cholicus  facile  ad  podicem  decubuit.  Facilejin- 
quam  ,id  fieri  potuit ,  cuiii  corpus  pravis  humo^ 
nbus  &  pta!cipueatrabilario'(qui  propter  fui  gra¬ 
vitatem'  ,  mediantibus  veriis  hZmorrhoidalibus, 
hauddifficulter  ad  podicem  defeendebat  j  refer¬ 
tum.  nec  ante  venzfedionem  purgatum  eflet. 

Tribus  itaque  horis ,  ut  dbii  ,  a  venzfedione,  ex^ 
orto  dolore  &  inflammationes  fubfequensnoX' 
gravis  ipfi  fuit.  Altera  die,  cum  deambulatione 
tempus  fallere  vellet,  adauduSeftaffeduS,  &  in 
abfceflum  durum  renitentem ,  ac  dolprofum  de¬ 
generavit:  Febris  quoque  fiipervenit ,  vigili*  i- 
tem&inquietiidineSadaudxfucre.Sicqueinfexa 
tura  diem  doloribus  acerbiffimiS,  cum  alviconA 
ftipationedivexatusfuit.  Barbitonlbrinterimu-  \ 
niverMa  negligit, &, nihil  przter  Emplaftruni 
filum  inc6gnitum,utvocarit,appiicat.EgoquinA 
taMaji.initantevefpefaacccrficusfui.horoinem- 
'  que  in  maximis  anguftiis  inveni.  Statim,  fuppo.  Curatu, 
fitoriisalvumfiibduxi  bcbebacidclyfierefie- 
ri,  verum  iiludif  quod  tibi  forSn  incredibile  e- 
rit)  etiam  dodi  &  Magnates  fere  omnes, non  mi¬ 
nus  ac  plebei  homines,  vcluq  crudelp&immane 

penesipfbs  eflet,  libenter  ad  inferos  detruderent. 

"Vides  quantum  in  flore  apud  nos  fit  ars  Medica. 

Circa 


OBSERVATIO  Lxnt 
Z>e  ibjcejfu  gravi£!mo  circa  podicem  ex  iat 
ptaventfeSiionefeqauto. 

Viro  Clarisfimo  atqueDodiflimo 
Domino  LUDOVICO  SCHMIDT, 
feeniflimi Principis  ac  Domini, 


3  OmatijfpTw  i  Celei 


Dn.  GXULHELMO  FABRjao  Mldmo 


qnoddeorfom  versus  veli( 
dum  erat ,  &  ad  ipfis  Prol 
gotemporeinalea&aas ! 

'f"'bat.<ittotiescnnqHe  auteu.  .  — 

7  partimperpenem,partimquoq;peruIcusefflue-  f~\Fod  de  dcmtxh  nAuhomte  runcer  ataempti 
bat ,  abfque  ulla  tamen . difficultate  &  dolore.  '•^gr‘itiilareperjiteraivolt<ijii,(^-mvepojjejl!ih 
aa-  PrjEdiaodccodoTraumaticoseomodoutdiidi,  niominari/icprieciirifelicia,  amipeahsUfaSltott, 
interdum  menfem  ufuseft,  itant  paularim ulcus  ChaatiJJime,  ejuiim  prefertim  eo  nomiiie  ali- 
pleniflime  confolidatum  fuerit ,  nec  fiftula  idla  /jniiodocoleaikmtibipropoatisratitmcoBopiisne. 
remanferiu  FaxitDeusOpt.Mai.UErecupefa-  ceS!ltudinem,ijaam  literis  hoBeaas  imeraosaepta 
ta  valetudine  diu  ad  Dei  gloriam  fruipolfit.  .  tsecuhamque  perfoadli  eoalmio  favere  ipfeperat. 

'trfa-  ■  PorrdpraterTopicaenumeratactianiin  u-  fd>. ‘P artarum  hnom»  eff  nan^jlhm.Hfummdsi 
**“'niverlalibusnihii  pratcrmiffum  fuit.  iAb  initio  Meis^ue  indulgeet  Oiaaipateas-Deus,  aas^  Tuori 
vires  pratef  modum  labefaftatas  cibis  optimi  tiatorumcorepotesfacUt.Brevia^irtateNumae, 
llicci,  cordialibusitem.medicamends,quantum  ig>‘i’tamihi,iicetme^avifurus,advolitrecogao;(j‘ 
fieri  potuit  5  inftauravimus.  Deindepaululum  tum  de  amnibus  corrim.  laterimmeTui  umuntit- 
tecapeaxis  viribus  ,  ie-tsiiuoiatnitsam, aut  fi>tx»ttedamato,^wetuumeJfefiito. 

'*®‘  edamalternis  diebus, nonniliilTerebinthinato-  Tide  cpsamprepitium Jit  nobis  homuncionibut 

'*  pdms  exhibuimus ,  cujus  beneficio  alvum  lubri-  aalum,  /juodutakpru  manu  Generofummffrum  io- 

'eam  fecimus,  &viasurinariasfimul  expurgavi-  S^^^tt^fiiperahilipene  malo  afflixit, Jicalterapor- 
mus.  Renes  unguento  roiaceb  cum  Camphora  texit operaopisijuetmretmdium,cujus(^unijuam'^ 
'inunxinjs,&laminamplumbeamejusmagnitn-  tempeftivdjrrefentid,  Ifir  Optimus  Orci  faucibus 
>  far- dinis,u^.umbos& osfacrumcoopetiret, appii-  ereptus, exmalorumlliaderedivivus emerjit.  Vo- 
■M.  'cuimus.  Nnncopdmavaletudinc,laUs(itDeo,  tivumfolvat  Deo  (^t.  Max.fanitatisautorigra- 
tio  t,  fruimr  Generolusille,nccullumincominodtim  tiarumiabetlam,tibique,  x/£fiulapio gallum  vigi- 
«M-fiujusmaligraviflimiperfenrit.  iUrinamablque  hieroglyphkon offerat. 

‘a  IX-  di&ultsce  &  impedimento  excernit,pr2ter-  In  corpcribus,ejuorumurethram  diracaruncuie  j 

quam  quod,  cum  poftcoenamipfam  redit,pru-  ceniificinadmvexavit,  etiam  pojl  abfumptdcdr- j, 
t  an-  ritiim  quendam  dolotofum,  eo.inloco,  ubian-  nem  fuperjiuam.efr  ferruminatumukus,pandiu-i 
vos  tea  fuit  ulcus ,  perfentiat.  Iauna3,.prxtete3.  tijfsme  debilis  remanet, fufeipiendis^xionibusa-r 
“}  nonnunquamfurfuresconfpiciuntur.  Prstterea  ftijpmo,infubjoSopre[ertimplethorico,fanguineo,^ 
V  quodefeunque  iplam  vult  excernere  ,  guttula  iUiofo  mobilium  humarum,duri  exerditii ,geniili- 
^'“'£una  materias  vUHdie,  albs&  gfutinofeinextre-  herieris,  &  parum  exalU  Diae.  Strenued  Dofio- 
,  «,i.  mitateduag  urinarii anteexcretionem  urina ap-  reRegetecumpugnatumadarcendamphlegmonem, 
lefftri paret.  Coalis  jllafitmateriai&  undeprpveniatj  quepomiffetprecaveriferfait,nijipartemopplens 
’  exTelcirecupitGenerofus;  Ego  materiamib  congsfiio,remediorumvielufa,  humorum digefito- 
'  hai  ex  labefaaatis  &  nondum  fatis  corroboratis  nem  (p-  diffipationem  multis  parafangis  fuperaffei. 
■ptoftatis  petvenire  esaftimojefrequeveludcx-  Fartiuminfmarum,humidetrum,excrementisvici- , 
crementum  feminis,  beneficio  natura  adextre-  narum  fktredo  fimma  efe filet 
initatem virg^projeftum.  Deindeetiamqu^rit,  corripit Sphacefis^  cumhorrendo fcetoreiqualemd- 
cur  pruritus  iiie  dolorofus  in  urinas  excrenone,  gerexpermefi.  ViBus  languens nmvmcdor fi' 

'pofi:  ccenam ,  cum  cubitum  iturus  eft ,  folummo-  partes defirat,  ficceStitumeSatetuorticiniJu^eHi 
dbj  non  autem  mane  aut  intcrdmperfentiatur?  diJfilutio.SedDivinabenignitatedeheJlatumahste 


C  E  N  T  U  R  1  A  V.  ist 

gr^exeraanemmiteoi^totmiiiSutferpimmi  gidis  provcmant  humoribus,  dlfficulrer fuppu- OiyT  6 


^  ^^Kauveliaiciraimv!i!Utier)facilimtUdatinr  rantur  ,  majoremque  curam  atque  diligentiam  ^6S. 
-rinimrimmiincnio^iciirfiutfrcipienamfii^er  requirunt.  Nonnunquam  enimnatura,  utma- 
oaetncUralUcitMuiBctrraittum.  Mboeincom-  teriam  hancce  craffam  lentamque  penicusadex- 
^iumfirmtttrcxfacMtib.cicittrix.  bijcSioncs  ternamcutemexpcllat.cumpotensnonlit, inter 
^iaar»rUfitminiirethrMaM<iiti<i>cbriwf!fiJa  peritonicum.&raufculos  remanet,  delitefcitque 
^j,^adfHmmiimciJci>iati,(<rpu:charoS*titnti.  jS  continuo  Taporesfuos  malignos  ad  hepar  mit-  ' 
S^HiexctpHaxrfermioinfiOaferfarata,  ex  tit.  Aliquando &Jinusma!iimos,pfriculofiiri- 


'^gre,  M4UeMadariu:ha,S«cciru,  jUni,  Myr-  mosqueefficit,  variaque  fymptomata  infert.  Ma- 
fiiiiJiMteAiumomo  cexcttynecmn  ejuidemAini-  teria  enim  labe  ifta  inquinata ,  uti  dixi  j^ad  hepar 

■"""^grfarMeaniimexremhxt  prodeant,  tjuostu-  ficit,  verum  etiam  alias  partes  corporis  contami- 
phtrmam  trahit  in  conjenfam glandalamm  Pro-  nat.  Id  cuidam  magni  nominis-Viroaccidiffe  Obfav. 
foiat  diuturnum  malam}  Numexvejica,  oh  Ion-  memini,  isenim  cumBuboneex  dextro  inguine 


foiat  diuturnum  malum}  Numexvefica,ohion-  memini,  isenim  cumBuboneex  dextro  inguine 
fomvicinarumpartiuminiemperiem,  tumiires,fo-  laboraret,  &  apertionem  ad  menfes  aliquot  re- 
lutiouem  continui,  fcabieijuadam  laborante  }  tardaffut ,  materia  illa  acris  atque  maligna  ad  ner- 

r*  g,s}u,eam^arhitrorrelperi‘uuihrii,extenuiul-  totiuscorporismaximuscft,dcfluxit.  Indedo- 
f‘-  cerumtmbranuldexjudare ,vela  Profiamulcero-  lotCoxendicusacerbiflimus.accontinuusexor- 
famdipe)ieionempatiemihus fundi ,  ^ut  glandula  tuseft,  qni  agrum  permultos  menfes  mirum  in 
eumexcrementitiummucum,a{emintlongeditier-  modura'exercuiu  Aderantenim&convullio- 
jftmnaturaliter contineant,eum^oblinendo duSui  nes, febriscontinua, inquietudines, vigilia, cibi 

defiiaatum,  acfacilem& indolentem  feminiit!ru^  faltidium,  Alipothymia.  Hincitaextenuatus 
rinaexcretionem,fi dehilteresfuerint,humorii  tjua-  eft  ager,  ut  olla  vix  cute  obtegerentur  ,vixq;  cor- 
titatexceditvulgonatxramodum,  multU^fuhgo-  pus,pratercaput&btachia,moverepolTet.  Ego 
uorrhai^ecieimponerefolet.HuicSymptomatipra-  eum  nonnullisabis  ccreberrimis  Medicis  in  .can- 
S(iaproderunf,tn]echones,fu^ui,!juihtufiac'idu-  filiam  vocatus ,  multa ,  &  fere  infinita  adhibui- 

larum potui  ex  artu  Itgthue  fubneSlatur,  &  tandem  mus  medicamenta ,  tam  interna  quam  externa ; 
piluUex  Terebinthinamafiichinata, per menfem u-  fcj parvo  cum  fucceliu.  Bubo  enim  (quod  no- 
numt^  alterii  deglutiendaexhibeantur.nosinper-  tandum)  exterius  vix  apparebat,  nifi  quod  inguen 
feSacurationeomnepunBumlaturoiconfido/LM-  praedurum  eflet.  Dolor  praterca  fiye  nullus; 
gaefi hujiAnalthifioria, cujae faxit Dem,ut,cum  Coxendicusenim,  quimaximus,  buncobfcura- 
advofnenero,videamcataj}rophen,  Snyuidpera-  fiat.  Tandem poftquam  multaadhibuilTemus 
gendumreftet,commumJietconpio.  InterimViro  -cataplafinata attrahentia, &  fuppurantia  ,  bene- 
qenerofo,  &  de  bonu  optime  merito,  auxiliairices  ficio  cauftid  ruptus  eft  bubo,  ex  quo  fpacio  fex 
manHs^reptrge.Dn.DMgemmeonominefalma,  aut  feptem  dierum ,  ultra  libras  decem  purisef- 
(frtjuoti6svohis4l^tddfufererit.ot^^^^  fluxit.  Circa  rotatorem  cox*,-uti  quoque  in 

fmulrefricarene^dignemini.Valei(;^per  clune,  rupti  funt  abfceflus,  exquibus  omnibus 

Uus  'concljjione  verdfalus)  plnrimHmfahe.  puspermcnfesaliquot  tam  copiose  emanavit,  ut 
Londini^tlo  janmni.  uSii.  derecuperadavaletudinecunaidGfperarent.  Et- 

iamfienimdolores&convullionesceiSirent,  in- 
”  .  ”  _  .  '  ■'  '  Quietudinestamenj&prslertimnodujineodem 

OBSER.VATI6  LXV.  fere  permanebant  ftatu  :  Superveniebant&  ali- 

Itthubont  Vtnend.non  fatis  mature  atertOi  cum  cibi  faftidio.  Omni- 


In  hubont  ytnetEd non  fatis  mature  aperto  p^°^^®^^po%miaseumcibifaftidio.  Omni- 

IN  impuro  concubitu,  cum  inquinato  fcorto  profpeximus,uttandem  vires  aliquomodorecol- 
quiaduauspenisjpartiumqtgenitaliumme*  ligcre  cesperit,  &  poftquam  thermis  oioerinis 


.1  quiaduauspenis,partiumq;genitaliumme-  ligcre  cesperit,  &  poftquam  thermis  piperinis 
atus  omnes  aperiuntur  ac  dilatantur ,  fit  urva-  atque  Badenis  ufus  cITet ,  &  fuffulcris  incedere 
pot  malignus  ad  venas  proximas ,  poftea  &  per  polTet,  paternos  lates,  a  quibus  diu  ab  fuerat,  re- 
majores  a*dheparpertranfeat,  maflamquefan-  petiit, 
guineam  inficiat.  Deinde  exintempcftivoat- 

■  ‘queillcgitimoifto  concubitu  hepar  ita  incalelcit,  -  -  ■  .  . .  '  -  , 

^,';&.infitus  ipfius  calor  refirigefeit,  ut  poftmqdum  OBSERVATIO  LXVI. 

Elfol“SdurGt?&fe°r”^^^^  ^‘^if>^'>ii»<i»ofofi»iirtent'vertehriicaris-‘ 

loco  fanguinis  cruditates  mult£ generantur ;  &  &pndis  msMadetmiaU 

quia  natura  lemper,  ut  panes  nobiles  confervet,  Pepertafuiif 

&  a  labe  vindicet,  intenta,  emm  pravos  hofte  ^Uia  in  procedentibus  de  Luxatis  vertebris 
^  bumoresademunaoria  hepatis,  adinguinafei.  V^egimus,  vifumfuit.propterafSnitatemma'* 
tua  licet  expellere  «enat.  Indegcnerantut  tumo-  terie,dcGibbolbillQ  Juvene.cujusmentionem 
I,  res &abfcdrus,quosBuboncs  Venereos appcl-  fecimus  Centuriol.  Obfetvatio,  qf.Cngulare 
l^tMedici.  Horum  autem  nonnulli  ex  mate-  quidadferibere,  quodluprodida  Obfervatione 
mma^sfanguinqlena  ac  calida  fiunt,  qui  &  omillumfuit.  Diximus.in  gibbo  illo  feptimam. 


C  E  N  T  U  R  I  A  V.  459 


potmc,vi,m3aibas primo,  porisbabituprsditusefijbloaatatrebcoeficiores 
nanijrjnscdeprefli.&pt-o-  co devenitjUt dolores,  febris, mnltaqaealiai^- 
magis  ma^que  deprimit,  ptomatarcmifcrint.  Urinam  quoque &alnex- 
t,  aurporiusinbirmanate*  crenicnta,otiiixj,retiraet5leralura  quoqueerurum 
ncndpfumtjrrannidemfH-  recuperavit,  coxas^ue& genua  movet , quamvis 
asnonexercuifle.  Procul  difficulter  ,  pedesvero  edamnuncadeorefoluti 
tetius impullz fuiflent,  &  fHnt,ntviafnffiiIcrisfefefuftinere,  autpaffumu- 
lamcgifletsger.fed  verte-  num  vel  alterum  deambulare  poffit.  Hatc  o- 
,  i„v,r;nn..in  ,-r,nr.  infum  mn»  nrnnternetvosadcruradcfcedentes , &alu. 


lislib.;5*?-7;}“  tamvalid»  laKtitisnatur^visat-  procul  dubio  annuam  fimul  cumfanguine 

que  imaginario,  modo  aliquid  viti  fiipcrfit,  au;  amifilfent,;  .  ^ 

corpus  raortuum  incalcGiat,  ut  fangiiis  ebullire,  -  MONITIO  ad  TTRONBS.  - 
acceri&quebileeffervefcereincipiat.  HacingririamimiiorumCbirar^tomaKfo 

Exemplum^  III.  ^  ImbereieosTque  fimul  admonere  volui,  ut  fai> 
Anno  138; .  fi  refldrecordor ,  cum  Laulan-  pta  Paracclfi,uci  &  Felicis  Wirtaii  (quipernicio» 
nsakcrcatio  inter  nobilem  quendara,  Saurt-  lim  hancce  dcaSrinam  confirmat  parte  4-  cap- 

4.(cum 


■  ^  EU  T-QKlk-y.- 

.)j^;BSdok^otMamxiyiea^Si'm  An-  Hzc,  DoSiffimemi  Dom.  |IA€ENBACH.  Qif. 
^riqnMnspiaaatPaardfii^&contumcliiseoram  ad  Te  (bibere  vifumfiiit,  non  in  eum  finem  qaaC 
{^paheaM  ,  deamata  tamen  epmm  io  pemid-  aliquidnovi,vdtuisanribusinaudinun,  &  rari.ti- 
emfaominnminveitcK  ftndecqnemadmodama:  biannundareTellem,  quotididenim,prohdolor, 

Bc&ceieconatuseft.-  -  hnjafinodieiToresabimperitiscomittnmnr,  fed 

Veriifimum  quidena  eftaaoraa  Medicorum,  potins,  ntapudperegrinos,  quiAcademiamvei 
qaoParapdrusntiqir.Tidelicsafe^mautmor-  fttamcelebetrimamfirequentaniie^ifiaripoflis, 
SumtoninoBppfle.nifiab|afaipfioscaiisa.  Idem  anforfanaliquKinveniatur,cuinobilisiUeaLia. 
pbminb^girbagiavaiereafferit;  Etreflequi-  ^,TcHkItemipfiiBprolagianotafuerit;qn6pa- 
^em-Seddffiidguendumeilin&eanlamcoBjnn-  rentibnsfignificaripoffitjiprumAdamumhicpiJ 


tetautaper-  pUcidequedianfimmclaufiCTe,  &honorific4ia» 
:  uti  lunt  na,  humatum  efie, videlicet  15^eptembri$,  An. 

■  . .  "  >^geBtiam,ut 


p^deicentia  jcbrieta?  Jibido,  luxuria.&hujuf-  Adhibe  itaque,  quatfo,  cHigeBtiam,ut  triftifcis 
pipdi.P4^iEaquecaufiprp!din.a,q>«Eniajoriseft  parentibus  hncinnotefcere  poifint.  C^odfita- 
momenti,  quamremeita,femovenda,ofcuiaque  menpccafionu!lafeleapudvosobtulerit,idmihi 
venannn  aut  arteriarum,  pfatnrandafnntjdeindd  Cgnifica,  quo  EpiftolamhancceCenturiat  mete 
lemons  caujs  quoque  eaarte  prpfpiciendum  eft.  quinta;  in(ererepoffim;hoc  folo  enim  modo,paa 
Quamethpdoautem  &induflriaranguinisfluaus  rencibus&  amicis  tandem  man&ftum  fiet ,  quo 
Ctfiffendus, videatLcaot!C>ntur.i.Obfery.i5i  morbo, &quonammloco,nobilisillejuveBisvi. 
JS.SC17.  ItemTraSatumnoftrumdeGangrse-  ce  fiis  finem  fecerit.  Vale  mi  Dom.D.HACEU. 
«aS^hacebcap.ip.tj.&alibi.  sacK  &  cum  tuis  omnibustetemuffl feliciter vi- 

.  ve.  Bematij.oaobrisAnnoiSiq. 


?5ro  ‘DoBfgha, 


Dottmio  JACOB.HAGENBACHIO.Medi-  HA°S"RT^Ivf 

1.^  me  mi  Dn.  Hagenbach,  de  immatura  mor* 
te^obilMimi  Viri,Dn.Adami  aLitako,  ad  te'C:ri* 
,  pu.  Ab  eo  tempore, cbm  adverfaria  mea  revolve¬ 
rem,  in  carumrionmultumabfimilemincidi,  que 
OR.«eritisdiebus,Dodiirtme.Amantiffime4j  f’i«'“cCommunicarevolui.Annoi6i7.menfe 
-A  miDomineDoSor ,  deintempeftiva&pe*  Augufto,  quum  Egregius  atque  EaceUenc(5mu! 
eulola  banotrhagiaobrervaaonem,  aliquotEx-  y«>PaJ«ph'isBucher,amicusraeusfingularis, 
emplisomatam&{bbaitam.proquintaGenturia  |•>“J>““AlsAfcI, 


GmPjelmta  Fairicim  HUdama 


-  ,  -  Jrnacam£scitaDuitam.proquintae.entuna  .  '  — T  9  - - -  - 

cenfcripfis ubi  perniciofamdottenamparacelfii,  *“«,^I-?Pfen%.mValkfiafitas,profeausfit* 
de  fidendo  fanguine,rcfellere  conatus  fum.  Abeo  •  ?*  «“g“!gKref  ebUshsmorrhagiafflBantun 
temporedehsmorrhagia  natium  exemplutripla-  P“f  «"v  Jgocumeodmtempore.juiruquo- 
fi^lamentabileatqoeluauofummihividerecon-  ™“®«M^au^snoftns,themashafceyi- 
^,quodtibi,pfoptercanfas,quaspoftcaadferi-  expteratdrgr^ 

bam,communicare  volui.  Adiplasptoteansqnoqi^iaem.&penculorum 


i  ut  Valetudinis  fus 
idmplius  thermas  itigrede- 


bam,communicare volui.  -  ■  — — a-a--- — 

Nonita  pridemchm  Nobiliffimus ac  Strenuus  ««““  Dn-Bucheri  vidilTem 
Vir ,  Domiiius  ANTHONlUS  d  WE^gAB.-  ““orisatot ,  eerturbatus  fiu. 
TENicopiasinRhetiam  ducendas, pararet,nobii 

Bsquidam;  AdamvonLitdtbnonune,  (anAu-  ^  ,  ...  o  - 

ftriacus.velBohemusautMnravnsfuerit,ignoro>  «-““Veroadmomaonesmeasparumapud 

juvenis adhuc,abiproduo'quereceptusiuit.  Huic  *P*““’''^“5>''>rvsq;magismagisqueimmuividif* 

Saperdicsaliquotfanguisbetintervallaexna-  km.porreMipfiopusaphorifmorumHippocratis, 
i3iftiIHret,8caababieatoremsut  fibicucnr.  Wwd  opportune  mecum  attuleram)  &  locum  u- 
bituJasapplicarct,fecontuliflet, nulla habitara- 

‘■Aneadeans,  optimumilium  virum  in  calidMTi-  ^e.ipfiodendi, 

un  laconicum  collocat, ibidenin:  nneraMnn^m  q“P®  vidiflet,"  &  mahifeftatn  imminutionem 


mum  lacomcum  collocat, ibidemq;  operationem  .  r  a  “  vmmer, «  manueitam  immmuttonem 
fuampeificit.Quidfit?Ei(aiefaaocofpore,tanu  «'^“‘“‘Bempereepiirct  ,  inpofterunS 
fequuta  ed  fanguinis  ebullitio  &  pes  nares  etu^  “vm^pardusquidem  ufuSeft.verbmenimveto 
ptio.utviaetedibilefit,corpusuniushommistan-  radicalejam  ptopefer- intempedivam 


ptib.utm«edrbilefit,corpusuniushodfini’sun-  radical^ejam  propter- intempedivam 

taracopiamfangumiscontWrepofie*  Adhibita  etat  abfiimptnm  >  vires* 


Juidem  foerunt  remedisj  led  abimperitisj  Sjprd.  rerverfusBernamjnon  diu  poft». 

‘^=fi«frnau.Sequentidiequum  Capitanois  a  mHaffia  apud  nobilem  quendamsgtS 

Wemgatten, forte nobilemacoptimumhuncce  “^““sibDeo-pieplacidequeteddiderit.  Vi- 


D — A, fortenobilemacoptimumhuncce  kfdbanimamDeo-pieplacideque 
mibtemjtampmculoselaboranteminveniket.fii.  0. Viros  in politids prudenti 

pramodumpettaibatas(uit,meqjdatimadvoca-  pkmmq;  ineisqus adopamS valetudlnei 
bjufflt.  Accnrro.fcdveintiinaooheagruminve-  krvandam(peaant,ccecosefle.  Hscraptim  Ect» 
nioAanguinem  quidem  fifto,rld  tantam  copiam  *“ 

Pmfpanoviginuquamorhotarumamirerat,  ut 

"  rainoaepiepladdequeobdomucrit.  Guib  Fabrie,tEldanas. 

CLq  4  OBSEB..; 


464  OBSERVAT.  GHIRURGIC 

O  B  S  E  K  VATIO  LXXDt 


Ve  Sfernre perciet. 

T_T^  msrrhagiam 
(rmptoni! 


tct  Sfcijfioxis,  (,tpm Qf,-  .. 


BeLcdor&alc< 
eftiuti 
r^ediu&n 


j  poterit.  Ncceue  Itaque 
:Girirnr^  exquifitiffitnis  probatiffimkquc 
liis  fitir&raaos.  Scd&uceaquidemfuffi- 
niij  dexteritas  in  adhibitione  c 
arcana  ad  iWguinem  iii^^dt 


C0C  pericoioGlS-  docenteexpmenUa(isietmf7itff^fimf6tt^ 
identi  Obfetvatio-  necefztait,velfro  majore fni  farte  mmeir^tram') 

'  tim^i>ei&Natier£fra^dHs 
tre^afitere, 


9tiHt,comfa^  imegritatem  retht&afuereat^ 

_  Obfervatume  ^  hifieriaaotatH^ 

a  nonnulli  giiJPmajcKUihttunfliirefmc^. 
ifuitChri-  .Antem7aimfbumtmit,yld>le[am^iBdm,.tn. 
ftophprus  Landreas,McaicusGallusJnOecoia-  gina^tlujiudMintrim  ,  Umfot  texmt  cperao 
mafni.Sumitauteraftercusporcinain,&fangui-  »<»*«  >  xcSefiUmtuetaanftcUlibxepctsviti 
nem  abagrorejeSum ,  utrialque  paneaaquales,  robrem  mitigaHrm,tpfi&  BrKntrmumeircma. 
interrecommifcet,&additobutyroreccnti,fiaml  •»tdo,in  abtjmtSehtUtrtstnddit  ,  pariimHlm. 
ih  fartagineadatas ,  sgroperospracbetcdendas.  tiecidentet;HiebortaUtettdtrmadtvemtmt.Scbt. 

Sedremcdiumho«e,eriamfiDn.Chrillopho-  lerisr^tfUttftf^eJbpbmmvKoxOpaK&fipra 
rotanieOjHtipfemetrefert.eavotofucceflerit,  ^bibcimtptrMBjini^amvirfiiiyTcxttrtmpcr- 
ndoTemper  tamen  in  hoccepericuloliflimoiym-  fo‘i‘tdM  xetxallerapiirtijiimbei  ^deurfimvtr- 
ptotnate,  qnodnullasadraittieinduciat,tntumef-  fip‘>refi>l'l”>*’ri<^p‘>Tavmt.Cc!idM^Text«’,(p’ 
fe,oltmin ricricomeo,PetroCrant2io,p,m.ridi;  {ceummmuadOnrdTgio^ntmdxfirtiir. Sche- 
aiqaamvispctbsdatum.Sexteriusapplieitam  Itrd ddxfimttvHlntrMi  mtrtt  debimcb-mcepr, 
fijilfollercorarbmhocceremedinm,parumta.  Mhtbit»  ^ormdAm  opera  ,  eUmcppiib  ai^i,. 
menabfirit.quinpropteringentemhsmorrhagi-  yxbieratm  autem addiiosprtfiamciC}drngos,Jo- 
am narium naturs debitum perfoWerct.  Interim  w/wewyc.  <jLr9NZ,  Aulieumt^HTurgHm^^ 
raim  dum  a&antes  remedio  huic  fidem  adhibe»  oppidi Bntntriaaai 

bant.&optatum  fuceeflum  exlpefiabant^tantami  Chirargam  dtlatiu  (^Kernomtiesviioei)  brtaiiciim 
perdiditfanguiniscopiam,  mquamvisadhuepi-  nmmtetotaram  jperabaat)  abxtrd^^tii' 
venk  Sc  robuftus  effet  ,  in  cachimam  iii.:  ‘«&i>‘li‘St'<,»lnerufaiiationtm .refetituvetHex- 
cidferit  i  mifetam^uc  ab  eo  tempore  vitam,  vi-  P>ff.‘^»i-Hi‘»el>?,prtmgoptrieHUpTtgiojHco,lo. 

caIorisnativi,&dbfumpdonrahamidiradicar!s,  g”^«‘imm,profa>idilate,lec«m^eliam,aterxi^ 
plane  extenuatus  .  vita;  fu*,  finem i&ceret.  ce-a,mJ}axeiae,^aaiapotaered,ligeatia, torrefio. 
In  morbisttaqueacutis&quowsalio  modo  pej;^;  gfC"h’‘Ppp”m‘>'”‘«entric«lieaviiatem^fib^p^^ 
eojofis,potius3de^qo*exprpj>rietatibusmant.'  b^^pfi"«.«‘‘'d”«iiimmteffi!2oramtrit!dtiiim. 


fe(lis,quampccultisagunt,confugendume({. 

OBSERVATIO  LXXIV. 
Vtadmkdnda  &  ebfirvttmu  iigmlpri 
jufddmvHlneratihiJleru. 


perfejpim^  apertam  effe^ebohiSeonjeSmapro- 
nMeuwe^licet  ambornft^  valrerit  orifieiaHfqj  <«#• 
nangH^afHeriTniftt^vixtenHioTifylo  'tmhterkme» 
7ioraftrrtmartf9tHertntJtaq^reidr§cnhatem>  ^ 
ar4*tacMTationii  dUeafertun&aU ,  ttm  intrinfeewy 
sjtm  extrinjiet»  ea  adhibuere  fra^tlia^ijHalongo  ujk 
<juoudianafraxi  eomfertahabuere,ftffttntOlei^ 
balfima,urj^Menra^emflalira,fotioiitskem&Ar 

CeleherrimumExferiemiJltmHm^ViTHia  fo’^matavulneraTia^f^c,J*aHtof9^(utferefit)fe‘* 

bn.  GUILH.  FABRICIUM  HILDANUM,  vt^iaf$- ardua  Synjftomata^febrMhmU 

cui  CLAUDIUS  DEODATUS  Reverendifl.  ]Kd^m  ,vigilUdmuietHdo,at7imi^^ 

&IUuftriff.EpifcopiBa6JeeBfisMcdicus  evaeuatims^&c^Jmafa,  ufjtforie  vtlinveatrk 

OrdiBarras»  culovelinteffinkjaaguinugrumijabuiarenturjex- 

$.  Fa  fiffdereftturptteex/ubfeeutaJanguiaisfutredineyVti 

^  •  r  /•  maior  febrirexeande/eeref,  vel  gravior  a  Sjmfto^ 

tvolv^mihiJcirdariftme^HllafmeoecmrerSt,  titforipiim  topia  edaHornoa  obieram  'mdnerato- 
^tfolertistiMiertpueflatem,irttr^MdticafHb.  rtm  dit^morfem 


ttttmatq^  exteHenti 
trttoi)fitevtritnt,ip 


'orifidtfhirtth 


•it,qHidiafiemkthabapetrtiam  dtdcdmceobdttSttMtrfibiinitittmimrefiititim 
prineip>tm,^e^,Cord>e,Hepmie,puImonm,^„.  mftei^om«mreditt,remantmot^remttrtirea 

tst^istemporibm,  miro  artit  itigetiioporjiitmttier.  feretKT.I]>ipti  ^  dolorii  ^  tumoritptrttlm^iido 
Namttfi HifpotT£.  j1phor.T^.i^Gatet,min 

eimm,etti.Ht&i.deH[itpartiHm:^Jtttthodi6.&  fi,ftMtm,caodiib*iiidatduJaatmBorijtmdlto 
paftmdibi^legatittmUthariam  ttubteramtUfem  (ii&pttritmmaradoxeprocarm:m,mdeadbm£ 

^.[tr^ttnfiitHam^i[aiaeordumilntra,artbri.  tamoritferioxpordtmdtaiemiemjidfi-iifirtii  mi 


4«5 


'CENTURIA  V. 

m  ^xii  tpuxi  ,  Glariffimo  atq;  DoSifluno  Vir*,  * 

'Lkthx-  Dn.  D.  CLAUDIO  DEODATO, 
r  RCTercBdiffinii&IllaftriflimiEpilcopiBafi- 

"‘r' leenfe  Archiatro long^ctleber- 

GuilhdmmFjAricius  HiUmtu 


•  mttcr  fertji  mSerit  f  exeam  ijaid 
^MomemheSnte  cecbltttcofrtaiiKi 


'^vifecramehllramm.hxxeUn&^fav\^c^^ 

'TL^u^ZiNTJrLlm^umfSlrefmim  A  Nteroenfera«  AalaSeremfljmi  Principis  ac 
'Mir iterum amhuUrtt ,  & fuoeffch  utettn^  Apomini  >  Domini  Georgii  Fndena,  Mar- 
“^meeraar.QaiiStinurimiSahaTimjmmjpe-  chionisBaden&&Hochbergepris,  &c. Bemam 
ZLe^ditis  demam  reduaras,  mtduin  redicas,  virundiquaque  DoSiffime  &  amice  at- 

nirerZvamexonereet ,  efenjine  megnadelorisa-  ternum  honorande,  tuas  u.  Februati ,  ut  Srahas 
Mttcmuar^&mflSi Olfis extrimameficem,  , q.  Maji  hujus  annidatasliterasdomimeainve- 
e]^inhedt\imatamvidu)megnocraciMH&  ni.  Cumverbadbinasillasrcfcribere veliemec- 
ZLmisutxclxio.  Chsrxrgi  .reineviteumu-  ce  ad  lUuftrem  Dominam  a  Bolltsreil 
rmiigifiisgo-xenmfiMegflhreta.  jxjfa&ealheri-  Vhtarcem 
u,hdfmoiiselasr,t)ommmmoi,efeLefsdm^  sgram  gra 

exelufamehieemctmhako-ent.&Jixgabseiviaii-  y  fi„t, 

-  *  — -cum  enfe priui detruncato 


ficnderoa,ms,accamiaJefrimHesruxceteanTer-.  impeditustui,quommusadTerercriberepotue- 

rait.  Ol>lervaraeidtmam,efe  ijaidem  extremam  tim. 

Jetrancati  enjis  apicem,  fiddefider ari adhaeelte-  ...  Deinde,  refponfum  aliquantilper  ftudio 

rampmuium.qaaenfemmtegramreferai.  retardavi,  ut  poflem  Exemplar  quartzCcnturi» 

Saieffeaatem  alujaam  ia  carpere  enjis  detran-  (quam heri Oppenhemio accepi)  llmuladcemit> 
eatiperiieae,idimpermaaexs,&cemiaaaspaagi-  tere.  Illamnuncmififrcm.nifiteipfamjamha- 
«0,0  delerdecUrat,<jHiexclsisdetiamaamenftsxa.  faere,  ex  poftremU  tuis  5.  Julii  datis  ,  ( quafque 
jpide,fxatpermarut.Ethitaha»decenliat,obldi<m  ante  triduum  accepi,}  intcllexiflem.  Qpaigi- 

W  mairicalam,  mlixteJUxalethale  valaai  exti-  tutin  re  Excell.  Tui  in  pratfentiarumgratiHcati 
life,atqae.iaiegriaaxilpecioenliicalj>idem,priifaa-  poffim,nonvideO.  Copiam  enim  illam  Ellebo- 
dafatisferraimerxefam,tala^t«theisintefttttora  rinigri,  quam  Tuexpetis,  nancilcinonpoflumj 
lttfratiibas,pargaiiemh,fraliraexttamjlimalan-  Quandoquidem  hic  &  in  vicinislocis,  nonnifiin 
tihaidalitaiffe,qaicqaU  emm  alve  excta£tar  ,m-  hortis,  &  quidem  pauciffirais,  colitur  Elleborus 

tefiiaeramerbupercarratepenet.Namaatemru-  yerus. 

enteinterramegreaxfisfeeriifrallae,^retrahea-  Iterum  ad  Centuriam  quartam  Ohlerva- 

4eenlemapexjamexclafai,veleiiaqaadejideratar  jion,  redeo, inqua fummamfordidamquenegli- 
pars,iitipfevemricale,  vetipjis  imefiiaU  haferit:  gentiam  Typographividere  poteris :  adeoenim 
Oaditemraiieaeceatigerit.atUfivelventricale,  erroribus  typographicis  confpurcata  eft,  utan 
■velitttdlimStfaperfiethaSeMfaeriragerfqaemedo  y^ri  dofii  ipfam  fine  naufea  legerepoflint,  vix 
citra  ejia[amferram  lataerit  ?  Et  airam^Htfajpi-  crediderim.  Res  profetSo  deploranda ,  quod 
camar^alieraintrafieafispertiefahfitiacerpere’  Authorumvigiliiatq;  labores  Typpgraphorum 
m  Hu&aliamaba,qaainhajasretgratiam  pro~  incuria  atque  nt^ligentiaiudepravantur,  le&o- 
pmipejfeat,  siti  Eire  expertifflmo  penfttanda  &  res  perfepe  in  eorum  ftudiis  retardantur.  Ego 
bifcatieadareliaqae.  Ia  hanc fe/e  finem  &  Schen.  g,  fijmptos  Stlaboresomnes,  qui  requirebantur, 
ckimnofier,cfi-ArnatMLaj:tanai^EenediSasFa-  utquam  correSiflime  propnlodefcriberentur, 
nuniiaae,pakhrasexhihaerehiftenas,preferttmde  m;  etiam  nuac  roanulcriptnm.EKmplar  (quod 

^  ,  cj  ..  (0pv  ablblutaimpreflioneatypographpjutindeerra- 

tpi}  fidem  &cit. 


tatis  Ufienem  exchiJis,cSre,Sedde  his  ali. 


ta  colligerem,  accepi }  I 
Major.--  ^ - 


in  modum  rogo,  VirCIa- 


lacfcrih,^ert«radmepaeUafemeftryaamer-  riffime ,  ne  clilpamlanc  in  me  transferre,  quin 
l/iSumir»ittmodumfHitttacor^Slata,(apudnos  potiusomnia^pro  fumma  humanitate  tua,  beni* 
enim&morym&variokgrajfanturyctrplitrtmos  gnainterprctarivelis.  . 
iTfamaemediotollu»t)ueuttiiunoaut^tax^gf^  Cstenim  vulnus  j  dequoferibis,  lethalc 
tioJaorrendaGangrAnafimfirumcrusirtvaf^iti^  fuilfc,nuUusfan*mentisin  controverfiamvoca- 
in  aterrimam  colerem  convertent,  nec  mali  finit,  poteft.  Inteftinorum  enim  vulnera  Ictbalia 

ftd ignis tlleerefictteando,lal>antar,vtres,&mar-  efle,Hippocrates,ip!aquc experientia,  fidemfa- 
iemprafentaneamvtdtmae.  ciunt.  Fuit  priterea  Ipiniipfiusquemedulli, 

B,fcevak,&tandemrelinie:Sat,sen,met,a.  &exipfoexeuntibusne.!risproxim2m,acproin- 
mmtfihaBenae.Scirev.hm,nammeaivar„seb.  dedoloribus, inflaminationrbus,-'""-*"™-f- 
rervatienibtuinfiraaillimae,  SeSelagte acceperis,  fimis  fymptomatibus magis  obno 


ittu.Fehraarii,  1615. 

Lenpitado  &  figar  d  Slyleti. 


foflui 


Ventriculum 'autem,  (muitO-rninuspylor 
1}  utiprafentes  Chirurg  arbitrati  funt,'  per- 
■. - ifuiffe ,  ex  fitu  vulneris  apparet.Pylq- 


CENTURIA  V. 


467 


79  f^^nb..ana?.i. 

S^t.  iQuipoi  &e  vino  przparati  g.  cUn&  petfifcc  .  graviffima  (jmptomata  fubfe* 

5.  Mifce,  quuntui; 

HisvaleVirampliffime,  &comtuisotiimfanS  Vidi yColoi^ circa  30000x1554. in  fexage-^js^^ 

qoamfeliciffimcvive.  Dabam  Bern^  oario  qnodam_Voo^_.^finxo,l,nv.^,,a,.x.>.^^ 
a5.JaB^i9- _ 


przdicp»  GualterodePrac 


OBSERVATIO  LXXV.  '  carnnculam&retemioncmurinEortami  molds 

VeBfftSibuiirsinukeriblu.  laboribus  cicatrice  obdoxiflem  ;  axgerveropoft 

QUarn  penculoli  fit  irak vulncribuscapitis,  curationemitcnimdifficoltateurinaE,  doloribus, 
LeSor  ex  Obfervatione  decima  leprima,  aliisqjSymptomatibascontinaoferevexatusfuiC. 
Gentar.1.  viderepotetit.  Non  tanmmautemin  fet,  poftmenfesfexiicuratione,  cnmaUis  Medicis 
vulneribus  capitis  &  nervorum  ,  vcrumeriamin  itemminconfiliumadhibitasfui,&fiftaiamape- 
ulceribusinfeftameffc2gris,&fepiflimefaDario-  rirecoaaosfum.ConvalnitnontaBtutnasger,ve* 
nem  impedire  ,  autadminimumretardare,  ob-  rumedamultraannos  quatuofderimaeuritione 

u  Quapropter  ulcera  in  biliofis  corporibus  primum  pr*i 
(quod  diligenter  obfervandum)  difficulter  con-  pusconfolid 
folidanturj&ftequcntctrecrudefcunt.  Propteri-  acciderit, quod  Poeta 
'•  ramenim  color.quijuxtacoreft,utteftaturGale-  hcidttmScyU<tm,c«pummi 


it,&annu!t 


ige{iaiumie> 


_ _ .e _  s  ireCharj/^Mmi 

nnslibr.decaufismorbotumj&proindefanguis  Ex  his  quoque  edifcantaigri  ,  ne  tantoperede 

ipreinveniseffervcfcit,acrimoniamacquirit,par-  Integra  SiperfeSa  confolidarioneharumfiftula- 
tKo;  jam  antedlaixefaaatas vellicat eroditq;;cu-  rumfintfolliciti.SuntenimviaaptaproExcretio- 
insreifequensexcmplumfidemfacit.  nemnltotumexcrementorum.quasbcneficio  na- 

'  EXEMPLUM  I.  _  _  turs.exhepate, renibus, vefica.&vafisfpemaricis 

Anno  I&o.  Generofum  quendam  ,  abfcef-  ebextruduntur.  Quapropteragroshujufmodifi- 
fu,  &  inde  exorto  ulcere  in  perinao,  graviffime  ftulislaborames  ,  ab  aliis  gravioribus  morbis  ut* 
,  feliciter fanitarireffitui,  &ita— •  ir. 


excernendo  urinam,  acrimoniam  perfentirecrE-  riumpetveniunt,infanabiliaferecenfcndacflecx- 
pit.  Dolor  quoque  &  inflammatio  in pefinao  il^o,idqueproptercxcrementorum,quibuseo* 
,exortaeft,taiidemque  ulcus,  quod  antea  maximo  runi  corpora  rcatent,abundantiam,propterimbc* 

fuit,  um,  ex  Venere  aliisque  caufis  contradam,  adeb 

EXEMPLUM  II.  ■  magna,  uturinamexcrementitiis  humoribusre- 

Annoifiiy.  In  Haflia  Generofum  qnertdaln,  fertam,peranfraauofumdudumpennisexpelle- 
nnacumVirisclariflimis&doailfimis, Domino  renonppffit. 

Johanne  Hartmanno  Bcycr,Dn.  Georgio  Fabro,  Pueris  vero  &  juvenibus  ,fi  ulcera  fiflulorahif- 

&Dn, Cornelio Thaurero ,  MedicinaDoftori-  celinpartibusfupervenerintjde  curatione  nono* 
• '■olli-vpfir-v  "'nlnbdefperandum  eft. 


_ ongecelebcrrimis.exulceratione  colli  Vcfica: 

&proftratarum ,  poft  Gonorrhoeam  virulentam 
contrada,laborantem,  curandum  habui.  In  quo 
Genetoloidquoqueoblervavi,utquoticrcunquc  OBSERVATIO  LXXVI. 

ad  iram  (celerrime  autem  ,  etiam  ob  rem  n  ullius  Z>e  adminndt  cur  itione  Scroti  pofi  Gin^tt- 
momenri,itarcebatur)concitatuscffct,moxquoq;  nimdeUffi. 

febris,  inquietudines,  vigilia:,  aliaqueiymptoma-  Qarijpmo  ep-  Expertijpmo  t'iro  ac  Domino, 

ta,  inprimisautcmdolorcsadaugerentur,  &ita  Dn.GUILHEL.MO FABRICIO HILDANO, 
nuidem.  utnonnunquamdiesnoaesque,  pr2  Arris  Chirurgica  DoaoriExcellenriffimo, 
dotibus,  pridpue  cum  urinam  excer-  DominoS:  Amicofuo  honorando, 
a:  ,  ejuUre  coaauseffiet.  Irafciminiitaque  PETRUS  HOLTZEMIUS  S.  P.  D, 


(vossgri)  rednohtepeccare,u,qmtDoaorGen-  f^LarijPmo&Expcrufflmc  DomimEASElCt, 
trum.  PeccatautemgraviterinDeurn,  qu.fuE  KjAmicchonorandc,irrmdudiadaaritatu-rua 
xpfiusammE  aut  corpori  damnum  alrquod m-  datacU,craorcB:ondifcm.mfiprafons dolendmproh 

Rideant  autem  Juniores  Chirurgi,utmpto-  riornmprofeaionesretardamHr  ,  mpcdivifm. 
*  gnoftico  fiftularum  perinxi  fint  prudentes.  ExcuCatione  ioitur  dianiu  ero  .  arimaturmsri 

ajione, 


p  gnoftico  fiftularum  perinxi  fint  prudentes. 

Slenimex  caufiiinterna  faaafuerit  fiflula  ,quem*  jponderenon  potui :  hanc  autem  ob 
admodumin  Generofonoftro  2gro ,  item  in  lene  neghgerenec  dehui,nec  -volui. 
illo,cujusfitmenrioCent.i.Obrerv.79.nunquam  Doletinlite-rie  ClaritoiTua  , 
petfeaelanatur.  Obducitur  quidem  nonnun-  Dei  OrnnipotetitU  donum, Medici 


magnificum  QuntU 

vidsltcetihii  <»  Medieiu 


4S8  observat,  chirurgic. 

p,X,^  ' apuidoQtisti^magnatestqmtehattmaicailtocon-  parati^i^.Bmvakat.FeJRxaiiiiTaiciUrncaU-'^’  ^ 
cnaao-  traretiSfadicmruam^aiSindaStamfrdram-  mum abrampii.  BaftimCoknUyi^.Jaauari, 

- -  formeumqualtmcmtqutmtftum.tjtUmxaUmm  jlamiiii. 


quemepmm,<j^ 

Ji^dictnamraLutavit^emifiutlsatunFroptervert^  , 

tatP,ftdprop^qHaji»mfiSUtur,EZ7!lt«tif,a>o  OBSER.VATIO  LXXVH.  ~ 

&martsExferttfmcFiroprafiruni.QMfacus  Ve Gafgrtna Ferimti  ,  &Scretiadmiraiiil 

BrVeSilJmtf  Occata! immea Phil(fcphie(jin  '  curattotte. 

~rt,ftnmpofialaf.fe-  V,rcNchiU,aarifmc 

,dmmanmnpot^l:  Domino  Doftori  PETRO  HOLTZEMIO 
deditimmiam.Do-  ^  ,  Colonienfes  Medicina  Profeflbri  ordini 

mtUihocfccaloMcducm  rios&SereniffimorumPrincipum,FERDlNA^- 

cmteptt!m,gaademmmecomra,yua^ tdafiiho-  pi  Archiepifcopi&Eleaoris  Colonicn&,  Scc 

mcnamrmlldancinfamtmccnje,,  Mandmqmde  ^  WOLFGANGI  WILHELMIComitisPak’ 

JeIkiM  hccavcpleamlitcrati!  ,  fidp!r  hocmpdcmehor.  rini  aA  Rhcn.jm,&c.  Medico  ordinario  & 
vivne  Felicespr!purea,qmrHmccguattciies  Eremita  Pre-  celeberrimo.Amrcofumnioftudio 

quiia,  vidcmiagabcmanmr,qa!r,mfccpmiUrmV!tell,  obfervando, 

GAh,«cVahnciu!mUanuc  - 

vatumih.ittaflrasjVireqaeioiigaiu^digicilemefc  S.  P.  D. 

dattmJiraeM^mtaicirudu.taltritam^TibidDco  Vyf  Onftrainmorbisfien, VirNobiUs.Araplif- 
cw*/»»,  interramnm fedu-.aruseaimtnhocdi-  ■bVlfimc.Averroem.fummumillum  Phiiofophfi 
vin,mtradaa[f!nt,iiti,oarii>amymn!mpana^  reaefcriptumreliqniffe.indiesexperiinnr.  Teftis  ^ 

ramrerumcogitaiicntb.qmcfcnt.SicpergeP-trhtt-  eftadmirandus&feremaudHusillecafus,  quem 
mrande.qaccicpillipede:  ‘Dignam  laude  Perum  Clariflimus  Vir  mecum  communicavit.  %oinfi- 
M!favetatmort.Vmeumngaredebeo,igiiofcat,rc-  nitos  propemodum  vidi igroSjGangratna Scroti 

go,Ubirtati.  Cumioi&iamvarUcafM,im'omim-  laborantes.fed.utingenueiatear.neunusquidcm 
flra,q»afubmdeinartefemd:fejiamaayttaiirui,  reffitutusfuit.PudendacnimcumpartescptporisG<»f 

,  .■  „  .  •  - ,  Cnt  humidiffims.  raraE&fpongiofa-,facilectoe-'“< 

!  mentitios  humores  ex  corpore  defiendentes  rtci. 
piuntjicquiturqux  Gangratna,uti  fepiifimeinhy- 

dtopicisqbfervamas,  inquibusGangratnampu-  ^ 

dendorum ,  propter  cachexiam  corporis,  &  labe-  ' 

faaationcmvifcerum,necnoncalorisnariyi par¬ 
tis  affedie  imbecillitatem ,  planeinfanabilem  efli 

vEgrum  autem ,  de  quo  Qariffiraus  Vir  feribi^ 
non  fuiile  diuturno  aliquo  morbo  adeaum,ex  H- 
terisClariflimiViricolligoifcribitenim  ,,ipfom  ■ 

acuta  corr  ptumfuilTe. Vires, itaque  nenfuerunti 
diumrno  aliquo  morbo, quemadmodum  6t  in  hy¬ 
dropicis,  confii  mpt«,/edadhucintegr2E:quapro. 
pter  morbum  facilim  debellare  potuerunt.  Simile 
<juid  videre  mihi  licuit. 

.  Generolus  quidam  Bernenfis,  quadraginta  cir-  HijJ 
A  nte  annum ,  circa  prindpium  Aprilis  cum  pr» 


vet  aS aliis  Medicis  no, 


ntfefiam  Gan^eutam  deprehenderetynot 
rafoUcituSjpetiiiconJiliumMedicfuEgovocattudn- 
jeBoprinscljft^e  ,  ejaoniamalvusabiditononre- 
IponderatfprafcripJiCataplafiftaexfiorJiotrutafa- 
rinalupinorumyoroyiCHmpxymeUteiWno^(irfif»i^ 
exhibui  Diafiaam  Hieron.Fracafioni^ 


U-^irarepC! 

'f  fapercuM,  ,  , 

ratdmvidinrus :  terttodiefcrotumjponreaperruMy 
Circavefperavellibrasaejuadece  effluxijfe. 
todietefiesextotonudaiosconjpeximus,decideratn. 
firotum  d  peQine  sts^  ad  pertnaui».  Uic  ^uodfa^o 
opm  delfberavratusyrejiccantib.  c^incarnantibu  re~ 

^  naturafirotumnovu  pilis  veft  iverit ,  glans  peni 
redierit  integra tormia ulcera penUconfolidatafue- 
rmh<^  ogeium  viri  deihcepspatiensprafiarepotue- 
riuEgo^ec^uisi^uamMedicorumnolirorumJimi- 
lem  nec  vidit, nec  audivit:  lucis  venereanuUa /iejpi- 

Z  ■%”  ”  conferva, icnegieciei  q, 

„  individui  fclicitaejfedixiijiudetenimperpetuitati. 


o utc anuum , cirea  prinapium  nprilts cum  priE-  Scr 
Tcriptam  a  Medicis  vifius  rationem  non  iatisexa-  P» 
aeobfetvaflet  ,  &  in  corporis  exercitiis  modum 
excelTiflet ,  primo  foetorem  cadaverofutri  iti  urina 
(quxfedirnentumviicidum  ,  fpermari ranarum 
non  abfimile  habebat)  peixipere  coepit.  Ego 
quie  renes  viasque  urinarias  abftergunt  &  mundi- 
ficantjprafcripfiiinterimtamenfcEtoradfcprima- 
nas  aliquot  cononuavit.  T andem  penitusfup-. 
prefla  urina,  &exortainflammationemipfopeti- 
nEO  ,  Cangramaieqnutaeft  ,  itaquidem,  ut 
totum  illud  interftitium  ,  quod  eft  iriterpodi- 
cem  &fcrotum  ,  duSus  item  urinariuspartira 
exciderit  ,  patrim  quoque  dxfcindendus  fuerit. 

,  ,  Longa  eiretoratio,fi  omnia  ,  quE 'annotatione 

vee,qaedprefintpariibu!,quibuifibolefeimui.  Si  dignainhocsgtooccurrcrunt,recenfereveIlcm. 
moleftumn(mfaerit,tS-negoiiaferant,fudieiHma.  Clariflimus  Vir  omnia  ordine  videbit  in  V.Ccn- 


4r8  OB  SERVAT.  CHIRURGIS. 

CurooIeorolaceo&amj^iJalannndoIcianrntr 

rnmasris.cnmpetiefiniftroinaqnamfenridam  q. f.fctUnguentam, addendo vitellam ovi, 
delapfaefitt,  &  fccondmn  vulgarem, ac paflim  mmoleidevitellisovonim.  ^ 

aPraSicis  ufnipatam  Methodum .  Medicamen-  ^  Pr*feripto  oBtaplafma  pcrmenlem  fej 

ta  frigida  ,  &  qu*  infigniter  ejtficcant  applica-  int^nimapplicatum,pulvisveropracipitatasad 

'taeflent.paulatimmalnmeicacerbatumeft.  Pet  finemcurationisinfperrasfiiit.  PoftnfhaiaQ, 
totumque  crus  mirum  in  modum  intimuit,  &  plaCnads.fcquens  Ceratum  circumcirca  ianfln. 
ulcusarcatalumeaterioremremanfitrubiMedi-  «ntoedis applicuimus, 
camenta  quamplnrima,  tam  intemaquam  exter-  R.  Emplaftr.demucilaginibus|iii^ 
na,  abfquefruiSiuadbibitafuere.  Ulccreifto  Gummiammoniaci|.£. 

cuminquattumnfqueannumlaboraflet,  &ego  Cers|.j. 

Anno Millclimo Sextentefimo  Decimo oSavo  Crocig.fe 

Durlachinmvocatuseflem,me,unacumClarif-  Argenti  vivi  extinai|.  ij.fi. 

fimo  acDoSilTimo  ViroDomino  Lud.  Scbmidt,  Mifce,  fiat  ceratum ,  quod  fupra  alutam  ex- 

Sereriiffimi  Principis  ac  Domini  Domini  Geor-  tendatur,  &  applicetur  ut  diSum  eft.  Notan- 
giiFridericiMarchionisBadenfis&Hochbergen-  dumautem  eft, ab ufii hujus  cenati nonnnnquam 
fe&c.  Doftori.Medico  celeberrimo,  inconfili-  pullulas  erupiffe:idquotiefcunqueaccidit,ufum 
um  adhibuit.  Ulcus  autem  illud  latitudinem  Cerati  intermifimus,  &  unguentum  aliquod  cx- 

Thalerilmperialisexcedebat:  labia  in  circumfe-  ficcans,  veluti  de  CerufTa  applicuimus:  confsli. 
rentia  insqualia ,  nonnihil  elevata,  prxdanSc  datis  pullulis ,  ceratum  iterum  ad  eruptionem  uf- 
eallofa  erant;  Articulus  quinetiam,  propter  ira-  que  pullularum  applicuimus.  Hocmodoenim 
paflam.-atqueafrigidisillismcdrcamentisindu-  materiaminduratam  fatis  emollitam,  ,  paulatim 
ratam  materiam,  adeo  erat  rigidus,  utvixipfum  quoque  evacuavimus.  Tibiam  a  digitis  pedum 
movere&incederepolfct.  adgenusufq;  fafcialequentideccaoimbuta,  iu- 

Sequentiatitemmodo  curationem  inllitni-  volvimus. 
mustPrimbpotiunculahaccorpusexpurgaviraus  R*  Radie,  confolidsemajor. 

R,  ExtraaiCnicopharmaci9.ij.  Tormemillz,  - 

ExtraS.  mechoaesg. j.  Billorte,ana  jj. 

Syr.1:of.folut.compofitig.vj.  -  Herb.Bcton. 

Decofficommunisfolior.fcnal  j.  '  .Ivse arthriticae, 

Mifce  fiat  potiuncula.  '  .  Abfynthii,. 

Ulceri  pulverem  prsripitatum,  optimeS  Salviae,-^  , 

£a.reaificatum  cum  filamentisimpofui.  Pe-  ,  Rofmarim, 

dem, &quicquid  induruit,  fequenteLinimcnt<|  .  Flor.PrimKl.  Verisaa.m.j. 
inunxi:  ^  Coquantur  in  fe.  vj.  aquae ,  addendo  Salis  m.ji 

R.  Pingued.caponis,  -  Fafciamuiquead  finem  curationispraeferipto  de- 

01.  liliorum  alborum,  •  codromadefa&am  appjjcuimusrpoll  curationem 

01.  lumbricorum  an.  fi  Mifce.  ,verbiitficcamillam,per3nnumintegnim&qui- 
PolleafequensCataplafma  calide  applicui,  dem  mane  applicaret  ,  &  per  intervalla  corpus 
E-  Earina:  fabarum,  expurgaret,  venaqueinbrachio  tunderetur,  juf- 

Loliiana|.j.fi.  fimus.  SicDivinofavoreabnlcereilloinvete- 

Pulver.radic.aithatae,  rato  feliciter,  &  parvo  cum  negotio  convaluit. 

Scra.fcmigra:ci,an.f.fi.  O  B  S.  E  R  V  A  T  I  O  LXXK. 

MTrfi^r.’bairXruri..5.j.  J>euUtriifiJiuhJi&inveterMiftlici0mt& 

Mallicis,olibani,an,5.ij.  ,  cemptndiopt  caruime. 

Sapae  |;ij.  A  Nno  iyStf.  Excellens  quidam  Medico-Chi- 

Crocig.fi.  afirurgus  (  cujus  nomen  hic  lubens  prster- 

Cum  decofto  radicum  alihsse  Sifcenigreci  mitto  )  Geneva:  matronam ,  qua:  ex  abfcdfu  in 
f.f.a.Cataplarma.  crure  ulcus  fillulofumTontraxerat ,  curandam 

Poftdiesetiamaliquotfonticuiumcaullico,  habuit:  circa  quam  cum  ultra  menfes  fex  occu- 
fubgcnu,edireaouleerisfecimus,ineomfinem,  'patus  fiiiffet ,  fummam  que  diligenriam  frullrd 
ut  eflet  affluentis  humoris  ex  corpore  interce-  adhibuiflet,tanderoDominusJohanncsGtiffi>-^ 
ptio:  quapropter  ne  clauderetur,  antequam  pars  nius  ,  Chirurgus  fcientia  fimul  &  experienna 
affefia,  ex  diuturnitate  morbi  labefaiftata ,  fatis  clarus  ,  Praeceptor  &  Fautor  meus  peipetno 
eiretroborata,ihjunximus.  His  adhibitis  reme-  honorandus  ,inconfilium  adhibitus  fuit.  Is  ut  ' 
dus  ,  cum  labra  praedura  ficcallola  emolliri  non  ChirurguscircumlpeiSus,j&ininquirendiscau- 
po{revidetemus,caullicoeaab(umpfimus,indu-  fismorborura longe  diligentillimus,  cnmflylum 
aaefchara  fequens  Digeftivum  applicuimus.  e^loratoriumadhibuiflet,  &cognpvfflet,  pite- 
R.  Cera:nova:|.j.  cipuam  &  unicam  caulam,  quae  confolidatio- 

Colophonia:,  _  nemimpediebat,tenuitatemelTc cutis,  quaenl- 

Gummielemi,Terebinthina:an.^.fi.  cetiadjaccbat,lpemdeditzgrK,lebrevi,juran- 

Pulver.mallicis,olibanian.9.ij.  .  te  Deo,  illam  in  integram  fenitatcm  rellituere 
Croci^.j.  ,  pofle.  ,  . - 


t,  mofbi  caufam  prz-^ 

OBSEa- 


47i 


Ohf.%1^ 


OBSERVAT.  CHIRURGI  C. 


observatio  LXXXII.  ftmommlabofi 

VeinftlicifucuffaThermirum  Leucenfium,  <Jam  malierciJariim  ,  me  acriter  diflnadcnte, 
in  Cittrrhofo quodam,  thermas  ^ncenlcsinvifit,  ubi poftprimnm&li. 

— i.  _j  ^  -  eundam ingreflumtbermarum.  flaaosadebao- 


iperitar^qaarua- 


OBSERVATIO  LXXXin. 
Summa  autem  aderat  intemperies  h^ari^  DeAhmiaeycS^ThermU  Abminofisia 


C  AffluelBenihardus ,  Vir  doarina,  virtuteS  «utndamingreflumtbermarum,  flminsadebau- 
tJpictate  longe  Excellcntiflimus,  aiScreniffimi  Sus  eft,ntpammabfuerit,qnmvitamcnmmone 
PrincipisacDomini,Dn.GeorgiiFriderici,Mar-  commutaffet.  Difficulter  Bemam  rediit,  ubi  ' 
chionbBadenfis&Hochbergcnfis,  8rc.eonfili-  tamen  panlatim  vires  recuperavi^*  in  hoc  ufijue 

ariusprudentiffimus,  lezaut  ieptemannis  delHU  tempusvivit. 

latione  ad  pulmonem  laboraverat,  qua;  tandem  Ii  Ii  O  T  A  t  1  O. 

tjuoq;  ad  externas  partes  aliguomodo decubuit,  VideaDtitaqneomnes,<5uibepatccalidio» 

ita  ut  laffitudincs  fpontanes,  Stquidem  aliquo-  repratditilmit,  &deBimonibosadpe&us  obno-. 
mododolorofe.fequurefinr.  Xii,  ne  Thermis  Valefianisntantur;  ExcaleftSa  ^ 

Quapropter  ex  confilio  quorundam  Me-  enim  hepate,  protinus  vapores  multosad  cere- 
dicorum,  thermas  Valefianas  invifitAnnolSiS.  brmnmittit,deflu]aones^^dlubjeaaspartesad. 

fed  parvo  cum  fncccffii,  in  cis  enim  hepar  (quod  auget. 

natura  calidius  habeb.»  )itacxca!cfai^umfuit,ut  ContinentprattereaThermjEhae,piSBcipuS 
defluxus  humorum  ad  pulmones  mimmin  ino-  fonticulusille  aurens,9a«@ol6titfitinI(illdiaust 
dum  inde  aufius,  aliaque  Symptomata  fequuta  nonnihil  vitrioli ,  quod  pulmonib^,  ut  feinn^ 
fint.  Durlachiumadfuosrediens,  cumBafllese  Medici,advetfiffimum,pr*cipuefiaquabibatn!; 
(quo  ad  «grosquofdam  curandos  yocatusfue-  majorantemparseomm,quithctmishilce  ntun^ 
ram)meoffcndiffet,unacuniclariiEmoatqocdo-  tnr,  lingulis  matutinishauflum exprxffifioffin- 
fiifiimoViro.Domino  DoaoreJohanneFride-  ticulobibunt. 

ricoWertenb^6,Medicc  - - — - — - 

filium  me  adhibuit. 

Summaautema  _  _ ^ _ 

fitis  maxima  ,  capitis  dolor  conrinuns,  cibi  fefti- 
dium, &tuflIsalfidua,fubaurequoque  flniflra  I^ro  Nobili  atque  dodijffimo, 

circa-venas  jugulares  extcrnastubercub,inlcir^  Dn.  LUDQVICO  SCH  MI  D  Ti 
rhosfeieindurata,  inter  balneandum  exottafue-  Medicina: Doflorii  &  Serentis.  Principis  acDm 
rant.  ^  Dn.  Geosoii  RtisgRici  Marchionis,Ba* 

Corpus  aliquoties  expurgavimus  infiifio-.  ,  denfis&HochbergenCs,  &c,Ar.- 
ne  Rhabarbarf,  folior.  lens,  lyruporofato  Ib-  chiatrodigniffimo, 

lutivo.Eleauar.  deruecocolarum,&limilibus.  BmlhettautfahritiutHildaicut, 

Veoarainbrachiaincidimus,&qa2obflruaio-  S,  P.  D. 

nes  aperiunt,  &  intemperiem  vifcemra  corti-  pEliciter  me  Bemam  rediifle,  DoSiiniiienii 
gunt,exhibuimus,Setaceuquoq!nuchre, &cau.  -a^DomincDoaor, Amicorum  Optime, expo- 
ftienm  ad  poplitem  dextrum  applicuimus :  Re-  ffieraismeis ,  quas  Tibijam  dudum  redditasfu- 
gioBes  quinetiam  hepatis  Sc  renum  unguentis*  ille  non  dubito,  intelligerepotuifti.  Abeotenv, 
oleis  remgerantibusinunximns.  pote  defluxiones  iterum  pedem  meum  finifitum 

Hinc  Symptomata  omnia  cum  remififlen^  occuparunt,  *  maximoquidem  cum  dplore.qui 
Durlaehium  ad  fiios  prpfeanseft,  circa  menfls  tamen, fiipervenientelublequehti  noae  fiidore, 
finem  Septennis,  ubiiterumauaisSympto-  moxevanuit.-  Vides,  qnamproficuus*{aluta-j,4,ri 
maribus  prsdiais  ,  &  fupervementibus ,  novis»  ris  mihifitfiidor  ,marticulorumdDlorc,  quod  & 
veluti  Lipothynuis  frequentibus,  tumorumfub  alias,  *quidem  fepiflime,  euro  admiratione  ex-  *“  4 
aure  &  circa  venas  Jugulares  fupputatione,  pe-  pertusfiim.  Interfudandum  cnimdolor  itare- 
aotis  anguftia,  &  anhelitus  difficultate,  per  to-  mittit ,  ut,  nili  moveatur  membrum,  yix  percipia-.*^ 
tam  hyememgravitel- laboravit,  donee  tandem  tur.  Quandoquidem  liibtilis&acrisinamate-: 
inennte  Vere  animam  luam  pieplacidequc  Deo  ria,quiepanesnervolas  vellicat»  perfudoremex: 
reddidit.  parte  evacuatur.  Exparteinquam,  pituitofiis 

Anteobinuntamen  ulcera  ad  venas Jugn-  cnim*vifcidasil!ehnmor,  qniad  arrictiloaner- 
lares  »qu2  ab  ini** - - - 1 - r:.  t 


—  - j,na»&dolorolafue-  fccurtirerinet.  Bincfit,  UtparteSmalcaffcfl* 

.jnt.adcicatticemfcreptrvenemnt.  inlongumtempus»eriaroremjttenteparoxyfirio» 

Hornmomniumiplcmetteftisfinnocntaiis»  imbeoUesrenMneant, &dummovcntnr,djolore 
cuntenimadSeteniffimum  Principem  ac  Domi-  afficiantur.  Exmotuenimacrisillebunidr,qui 
num,Dn.Georgium  Fridericum»Marchionem  a  pituita,veluriafrcno  luo  retinetur,  exacerbato^ 
^denfim&Kocbbetgen(ein,&c.vocattiseffem»  incalelcit,*  tytanoycmfuam exercet:  Hac 
ptxdiaoDn.Bcmbardoiterum,unacumeiarifi-  .quiaribi,ntMedicol<*geexercitatiffioio/atisfii- 
fimo  &  Doa'flimoVro,Dn-Doaorel.ttdovico.  perque  cognita.deeis  pluranonaddaBi.&fingtt- 
Schmidt,cjufdcmFrineipisArcbiatroceIeberri-  tacequid,naodhifcediebuSmmemet^.eit^- 
mcs,ad6hemnlqaevit*»eaqnap«*jidiligcntid  tusfiim,aferiBam. 
infervrvi.'  -  Poftparoxylmospodagricos,t 

Ante  armosaliquot,  honefta  &  pia  qus-  saCnrlsburgi,  Btvidifli»lea  " 


C N  r  II 

g.  HsconiniadomefticimQ!nccuni,vidcUcetDn^ 

JohanncsBaigo-yoTis^  Dn,  Ftancifcus  Moo- 
hcnnas,qm  &  operanoid  interfueruiu,  dlligmter 
ofafcnrarant.Videstlanflime  miDomincDoaori 
qoam  provida  &  fagaxfic  na^a  in  confervatione 
luiindividai,  qusmeo  gniderojudiciopervenM 
Srarraiaslumliarcs,  adinteftinum Colon,  eain 
pane ,  ubi  eregionercnis  finiftriperitonaro  anne- 
C  aitur.viamfibiquKfivit. 

Secus  procul  omni  dubio  advenilTetjfi  in  dextro 
latereiulCTet  contufio,  Idenimantcdaosannos 
hicin  cive  quodam, Haas  iJ»/Znomine,vidi.  Huic 
enim  ex  minoricontafione,quam  non  fijeratbatc, 
lateris  dcxtri,&  fine  uilafi:a<auracolbrum  talisfe- 
qauta cftEcchyinofis,  uttotumlatusab axillaad 
clunem ,  umbilicum ,  &  Ipinamdorfioccuparit,  & 
molta  graviffima  fyroptomata  excitarit. 

Deqiiibus  tamen  tandem  maxima  a  me  adhibi¬ 
to,,»  tadiligentia  .Deobenedicenteremediis, curatus 
fuit,&  faoscommodevixitjufque  ad  nonumhu- 
juimeofis:tuininterpoculaacceptocolapho,cum 
P">  ^  retro  in  paomentumbypocaufticecidiffct.&po- 
llcriorem  panem  capitis  cum  nucha  contudiflet, 
aliquantifper  vcluti  exaniraispermanfittadie  ta¬ 
men  cumrediiflet.  furgit,  &adasdesfuasfecon- 
fcrt,ubi  cibum  indigetium  evomuit,  Circa  pri¬ 
mam  noSisapoplexiacorripitur  ,  &reqaentidic 
debitum  natura:  perfolvit.  Poli  obitum  multum 
fanguinis&pituitavifcid:eperosrejecit.Hisvalc, 
&  feliciter  vive  dia  cum  parentibus  clariflimis, 

,  quosTecum  ego  &  uxor  mea pcramanterfaluta- 
"  jtim'Bern 


R  I  A  y.  47^. 

tiabocdi&urafit^firuftretar.Diverfimo^eauKrn 
frangitor  osfemoris,hoceft,iDtransverrunj,pbU- 
poum,  vel  longitudinem,  quemadmodorri  &  cz- 
teraofla.  Frangttoritemvelinmedioyvclvcrfus 
inferionem  aatluperioreraarticujum.  Veram 
enim  veroquocunque  modo,  quacunque  etiam 
in  parte, hujus  oflisfradurafaftafueriti  perquam 
di&il!seft;&rar6  (Avicennz  verbis  utor)  homo 
exfradurafioe  claudicatione  evadit ,  prsfercimfi 
fradura  in  fuperioii  parte  femoris  fuerit.  Quiris 


'inp.ron 


»ni  eft.. 


;  femorisnon  redum  eft, uti  fiint 
oflatibi2& brachii  ,  frd  naturaliter  in  externam, 
partem  veluti  in  arcum  dilatum  eft ;  quapropter  ft 
fradum  fuerit  ,  facile  versus  inwrnam  partem 
incurvatur  y.  verfus  exednam  vero  veluti  ia  ar¬ 
cum  extuberat. 

Secundbidfimtnervi&  mufruli  ex  interna  par¬ 
te  femoris  quam  maximi  &robuftilHmi ,  qui  cura 
primum  osfradumeftjverfus  originem  fuam.tra- 
hentes  illud,quod  jam  antea, ut  dixi,natura!iterin- 
curvatum  eft,  facile&ita  quidem  in  arcum  trahut, 
ipfius  arca  fraduram  ftfe  disj  un- 


tam facile inloco  fuo  retineri  poteft ,  acfialiudli- 
bi,  uti  brachia &  tibiz,adjundum  haberet. 

QuarrbjCum  pars  maxime  ftt  carnofa,&  os  ve¬ 
luti  in  medio  pulvinari  fitum,difljculter  beneficio  - 
ferularum  &fpIeniorum  in  loco  fuo  retineri  poi"- 
re,Experientta  docet,przfertim  fifradurainobii- 
quumfada  fuerit.  Validiftimienimnerviacmu- 
ftuliofla,quamvisabinitio  rede  repofita fuerint. 


OBSERVATIO  IJCXXVI.  ' 

In  qua  nova  artificiofiinventiOi  ac  Metho^ 
dus  curandi  fr aduras  djps femorts^o^ 
fomtur^^ExempbJiakilitur, 

,  Vsn^oBtftmoat^ExceUentqfmo, 


Guilhelmm  Fahrtciui  Hildanns 


dum  in  2graquadam,utpoftea, videre  mihiconti-' 

git. 

Diligenter  tamen  diftinguendz  funtfradurz 
effijsfemoris.  T.Si  enim  versusgenuautiri medio 
fradum  fuerit 'oSj&  diligens  atque  exper tiis  Chi- 
rurgusadhibeatur  ,  nonufqueadebdifficiiiseft 
curatio,  utiegd  fzpiftirne  iri  meis  zgrisvidi ,  o- 
mnesq;  hadenus  (Laus  fit  Deo)  fine  claudicatio¬ 
ne  curavi :  imo  &Taperiori  anno  puellam  quatuor 
circiterannorum  ex  DomefticisGencrofi  ac  Stre- 
nui  ViriiDomiHiJohannis  Jacobi  aDicsbachiu- 
jufmodifradiiralaborancem  ,  fiiie  maxima  diifi- 
cultate  curavi.  Sin  verefaperior  pafsoflis prope 
coxamfrada  fixerit ,  vix  abfque  ciaudicatioiiccu- 

rabituriger,^  uuAvicenna&aiii  teftantur;  tum 
tum  etiam  quia  - 


taratardeadTemittam,DQdilIimeatqueAman- 
tifilme  mi  Domine  H  AGENBACHI,  antehac  a- 
liquotics  ex  literis  meis  facile  colligere  potuifti; 

quoquefatbene,  ubique  grata 

^  'Agit  autem  Obfervauo  hsc  de  fradixra  otTis 

.  circiterduos  fingularia nonnulla  &  obfervatione. 
di^aanimadverti ,  quztibiViroin  Chirurgicis 
raigcnnlfimo  coHimunicare  i  &fi  vixero ,  quinta: 
Centuria:quoqucinfcrerevolui.  Sinminus,  Tu 
quxfo,daoperam,nelaaiiliaChirnrgica  inventio¬ 
ne  hacce,qaan)  proponam,udliflima  (fine  jaSan- 


la  ,.  videlicet  ex  ini 


conllringi  poliunt,  tixe  verbutreaeintelligas, 
fequensattendccxemplutri. 

Puellaoaoeirciterannorum.filiaMagillriA-  Ol/trva- 
hraharaMeyeri,  Civis Bernenfis,  cutnaS.  Men-^W»^' 
fisjunii  ,  AnnoMiliefimo  fexcentefimovigefi-^^^^** 
tno  tertio.ex  fuprema  contignatione  dom  us  in  pa- 
vimentum  cecidiflet  ,  osfemorisfiniftriinalDro- 
ri  parte  fregit.  Egoreadem  hora ,  accerfitus, 
fraauram'  completam  circi  proceflum  mino¬ 
rem  Vei  inferiorem  ,  aVefal.ol^mtabu|apn'- 

frafii  ,  verfus  externam  partem  femoris  inveni; 
crus  quoque  longd  brevius  erat  altero.  IPrl-- 


Oif.  g<S.' 


^  OBSEJIVAT.  CJttIRII1!.:Cia 

sr</<)W  enim/?»:»)' inquit  jEgineta  libro  facto,;-^atein  curariobemp 

:apit-SPitefiiiio  iecaniojtimjraiigttttr,  ma^s  in  qua  reliqua  omnia£ 

taterierem  locHmdifiiirijuttKr  ,  ite^inExter-  Vigcfimaitaqueoaavajnnii  Annoifiaj.cnm  ^ 
mrainaminhosetiemiEIatumefi.  Oteiiimos  prsdiaa puella , utanteadud,exfnpreinaconti- 
confrackumfelicitcrrcpofuij&appUcatisinedica-  gnationedomusinpavimentamceddiiret,&pro 
memiscpnvenientibus&fpleniis,  crusincaplu-  moituaingrabatumdepo(itafuiffct,fiatimaccer- 
lamita adaptavi;  utindecimumqaaanmnfque  fitusfii  Tumindiveifiscorporis pan^^et- 


dieraomnianobisexvotofuccederciit,&ad6io^-  iamimpfQc^ipeconmfipncs ,  &eacotiauonei 
fet;  inte^tamfflfraaaramde  tertio  in  totium  OsverbfemotisSrquidcmi  ntanteadixi,  ebeit  ‘ 

diem.promorecuravi.  Sedquidfit?  Cumqua-  proce(ruinminotemfiyeinferiorein,omninbfia.' 
damnofle  mulcat  &  pulices  prstermodnra  ve-  Sum,  &inexteriprempartemingibbumitaiii. 


in  modum  extuberaret  ,  Scctuslongebreviuse-  fequentifiguravtdem  licet,  inquaA.locumaff6- 
vaderetaltero ,  utiex  figura ,  quam  poftea  addam,  Sum  denotat.  Iq  repofitioneautem  olfis  frafli 
videbis.  Vides  qualis  deformitas  &  claudicatio  bujuspuella,quiaadbuctenella,inftrumentismi 
iequutafuifiet  ?  nifiOEUSfuagratiamihiadlH-  necefle  mihi  non  fuit  .ledtotum  negotium  mana 
tiflet.  ,  abfolvi.  Praqraratis  itaque  omnibus  qiiserequi- 

Fraifeasautcminhacpartefemoris, videlicet  rebantur,puellaminmenfamcollocavi,!aquenni- 
propccoxam,fincclaudicationecurarinoopolle,  queextela fuavifubinterferainio  dilpofui.  Hu- 
teftaturAvicennamihilibro  quarto, fen-j-traSa-,  jus  laquei,  capita  miniflro  ad  caput  *gcotantis 
tutertip,cap.dccimoquarto,hisverbis:&i,»,f<Md  ftaati  .porrexi :  Aljumpratereacpnftitnimini- 
iIle,ciijmci>xx&M>chafioitfrnS£  ^farumilam-  Urum,  qui  ambabdsmanibus  genu  apprehende- 
datura  cAt«&«««»e.BrunusIibrpprimo,capite  bat:  fic  unus  laqueo  ^nurfurfum.alterraambus 
Texto,  Theodoricus  libro  fecundo.capitetrigefi-.  genu  deotfum  redtp  tramitetrahendo,  fraauram 
moo^vo.  Guido  de  CauliacOjtradiatu  quinto,  feliciterrepofui.  Deinde  inunSa  tota  tibia  ,  a 
dofl. prima, capit. feptimo,  JpbannesdeVigo  pedeufqueHypochondria,applicat6itemEmpla.^ 
fibrofexto,capitedccimoquarto,doarins Avi-  llro,8tea,quafierLpotuitdiligentia,  circumpoG,' 
cennzfublcribunt.  Hujt« quoque fententizfii-  tisfpleniis&fafciis,  totumcrujincapJrfam.ntaT, 
ilTeCorneliumCeirum  jteftaturipfemetiibroo-'  pud  me  vidifti  ,  coIlocavi.'''DoIdr  qui  antea  ■ 
aavo,capitedecimo.hisverbis:  We^r«»e»i^«-  magnuserat  ,  fiatimeeifavit*,  &  bene  quievit 
rare  oporttif  fi  femur fiaSgmefl Jieri  t/evitui^ma  eanoSe.  '  toi 

vumjtiaminanti^uumfiatumrevertitta-Jummisj^  Crus  prteterea  ejufdem  longitudiniseratcum' 
eli^ttispofieacrarisejuiinjijii ,  fedmulta  lamenfe-  altero.hinccognovi.osreaerepofituraclTetlunt 


aiquamoptime 


AndrieasVelalius.Anatomiciis&Gbirurgusinfi-  eflerepofituc 
'gnis,librofecundo,capitedecimoquartoChirur-  deligarem,  capitaq^,^ 
gi®fuat,cumCellbconlentit:uti&Peccetiusli-  coaptataelle,  ijjfa'©!^ 
bro  quarto ,  capite  decimo  quarto.  Eli  itaque  fecit.  Exmh^ntia  enim  nulla  aut  ins.qualitas 
communis  fententia  Authorum  ,  os  femoris  circafraadramraderat.dedolorenonconquere- 
fraaum.prtefertim  ex  fuperiori  parte,  fine  claudi-  batut^^^crusejufdemlongitudiniseratcum 
catione  curari  non  poffe  ,  idquemirumnoncft.  alte^i^^afiropter  omnia  in  tuto  eflelpcrabam. 
Spleniaenim&falcitceainpartc  ,  utcapitaoflis  ^tjjtSymptomatibus  prscaverem  ,  de  tertio  in 
fraSirepofita  retineant,  commode  adaptari  non  tertium,  vel  dequartoin  quartum  diem,  frafiu-  ' 
polfunt.  Paratus, Chiruiguslongeceleberrimus,  ramobligavi. '  Vigefimaquartajulii.quifuitde- 
Scingenioliffimus,  libro  decimoquinto,capitele-  cimusfextus  morbi,  cum  promore  fitaSuramob- 
cundo.fe  matronam.cui  os  femoris  adipfiim  pro-  ligarcm,omnia  adhuc  ad  votumfiiccedere.iterum 
ceffum  magnum frafium  fuit  ,  fanitatireftituilTe  cognovi.  Qmdfit  ?  Sequens  nox.etiamfidolo- ■ 

cenfet,  neciuimeritb.  Neminemenim,  quiex  tiam  (erat. enim  in ipfodEftatis vigore) &mnfca- 
fi^usraodi  fraSura.  fine  claudicatione  evaferit,  rum importunitatem,  quumaliquomodogtavis. 
praeter  unicam  hancce  puellam,  cujus  curationem  ipfieflet,iprum  quoque-cruscum  fiia  capfiila  hinc, 
moxadferibam,  unquammevidifle.  fanSeafiir-  indecommoviffet,  capita  oBisfiaaiitetumloco 
’■  iotafuerunt,itaquidem,utlpicilJvigintiqua-. 


caoffafcmc 


irepoflu 

Habeo  inter  Ana 

minimum  feptem  vel  ofio  in  ccemiteriiscollefca, 
quorum  nonnulla  inmedio,majorverb  pars.ver- 
fuscoxamfiadtaSc  diftortd  curatafuere.  Exhis 
omnibusviderelicet ,  verifliraamelledoarinam 
Avicenna ,  reliquorumqueAuthorumallegato- 
rum.  SiquistamenMethodum illam,quam poft¬ 
ea  tibi  proponam.feqni  voluerit,facile  cvitabit,ne 
crus  brevius  eyadat,&  claudicatio  fequatur.’  Prius 


ingens  extuberantia  fecuta  ,  &  cras 
plus  quam  tres  digitos,  in  latitudinepofitos, 

brevius  faaumfit,ut«fequcntifigu- 


vExtuberantlrtameiT  fi«c  fine  dotore  uUo  fie-  "  '  '  ”  '  "  . . . .  "  " 

bat ,  qua  de  re  Forfan  admirari  poteris,  cum  peno- 

“ftiumexquifitiffimofenrufitprsedttum^proinde  -  BxpUcatiaInjtrHmemi, 

graviflimos  dolorcscxcitec  5  fiaboiUbusfradis  >  ,  ’  « 

pungatur.SedverilimiIccft,  extremitates  ofiisfra-  '  Ab  A.  tifqiieaa  B,.  mftrufflentnm  IiBca  re^t; 
ai,  jamvifcosa&glutfDOsaquadammateria,  ad  fabricatum eftrparsyeroilla qua:  ^ 
calli  generadonem deftioata, itaobduaasfuifie,  CC.&DD,.circan?fcribiiur,itamcurvatac{f, 

utperioftiura  pungere  non  potuerint.  Verum  «t.reraur  ,^'inpn»i?veffusfraaarara  ampleai 
itenim.adrem,  QuumextubcrantiamillamolTisj  poffit*  ' 

&recra4iprteradeformitatemquecrurisvidefem,  funt er''dupficata  tela fuftanica 

&apudm%^CTdcrem,,  claudicationem  futu-  ^^♦qnaVumaiafemntfupragenujb^cv.criisad; 
ram,anxiuspfof?dp5cperturbatUsfuijetiamfimc  popUtcmampfc^ar. 
non  laterc^Avicennam  totam^  fdioIamMecli*  G.  Alia  eft  fafoa,qaa:inftaf  cingitii,  corpus  lu^ 

camconfMc[re,infaujuCnodifraS:unsaKKr6eri  qiictnadraodumfequensfigii* 

tionpoflrc;flj:goth«ntamenatiimo&cogU30i^c  la  deraonfeat;-Fafcise'auteitilinteXtekfullaiu*. 
percarrcnsatqueexpead«is,en/fin^iariDeiO-  ^3rediipIicata,4i%eDterqueconfata,utitt 


^0-  O  B  S  E  R  Y  A  T.  i  C  H  I  R  U  R  G  I  G. 

Sinittjiiiuaifaaamfiierit.angulnmcarpe  045  86 

'adaptetur  ,  i» ufhamulicingidi antea B.&Ci  -  t 

Busrefpitjati.&earemitatesJaquei.circaipCun-  '  • 

apicem  digiti  medii  concurrant.  Paraus  Imo 

cinguli  membro  feffiam  ex  telaadaptat  ,  eaqun  ^  : 

inftrumentnm  inumannefiit ,  uti  videre  potetis  • 

lib.i«.fap.i2.4f,8fab'bi:  Sedhociuodoexten-  -  . 

fionem  reSain  vix  fieri  pofle  ,  facile  conji- 
cies  ,  fi  in  pra:diiais_cap'itifaus  delineationes 

infp^eris  9  negotium^ue  attente  exatnina-  % 

-  Tertio  vel  lent^TClceleritertrahit.pactem^ue  ^  B 

^ftulat  ,  extendit,  quod  cum  aliis  machinis  & 
gloffocomiis  vix  obftrvaripofie  V  Experientia  me 
edocuit.  ■  . 

'  Quarto  parvum  effi,& fine  magno  Impedimen-  g  -  < 

tocircuinfertipoteft  j  etiamfi-peregreadagros  ..  '  • 

^roficifcendumeft:  ■totumeniminftrnmentum,  ^ 

quoreojampermultosannosurusfum.,cutnrua  .  ifMw  ; 

Kemora'&cingu!o’iUltra uncias  trigintaquinque  '  . 

ioipendet.  '  r,  ^  ^ 

:',i^ntbagristertoremaonincufit,  utfofcnt  !;  ■  ,  l.  -  , 

.  aliagloffocomia&macbins.ab  AntiqmsuUtat*, 

&ap^  Oribairomiiosq,  adumbrata.  ,  ,  tl 

“  -  In  disiqcadpnehutneriaptiflunumqiraquefft  In  tabulam  itaque,&adR.emorampofltbagrov  > 
Intomentum  hoc,utiapudParau|n,lib.praalle'  injeaoquo‘quecingulo,adtaluravelgenu,utdi-  ' 
gatp,c.i2.viderepoteris,Iongetamenapti^eva;  ftumeft.,  humjiisitemcinguUimpofuoJaqueo, 
dit,&lobuinexferto,ejusmagnitudims&fagurp,  tmcularisln  forma  crucis  fefincatus  Cqui 

utipofteaadumbrabitur,fabricatum,R.emoram^  inftrumentotrMbleariadpiaus&/Snotatusefl;) 
fixerisfquodbcnrfcioXorcularisfi^t)  &procef,  columnsaucpiSetiabcuiinfigen^seft  ,  id^d 
feris, utpbftea  dicam.  diredfornembri^^,neinextenfebnemembrum 

In  dislocatione  Spina  quoque  utimur hocin-  fraSumhinc  indefeorqueatut,'  Pofteabamu- 
ftrutn^a_t.ubiloco(SnguUp.radijaicorpusfa-  lusinftmmentitroffleati_B.n66tus,laquco,a!tet 
fciajfexdi^os^  &  oblonga,fccun|um  corporis  vero  G.  infignitus ,  ^avotadpoftetn  vel  parietem 
*ecimagnitiidm|m,&extel3hovafic!:a,obvol-  imponatur.  Omnifaus.fic  adaptatis  9  mmifter 
vcndutneff,iaqi!ecregioneofli5fa'cri,&itaqui-  funemdniaatiumD.n<itatum,redblande.  Inte- 
dem ,  ut  extremita-  rim  aurem  dum  miniftei;  ffinem  trahit  .Chirurgus 

tesb0isileifup^t,reUqoaveroparsrafcizoflr  i-  ambab.  manibus  femuf  circaifraauram  ample- 
lei  jncumbat^^icenimcfficidSjUtdeorfiimtra-  aetur;fedinptind|fciaiiquorfiiracapitaofftsfra-  . 
hendoolTaiiei^inasquoqudfiSbasr&extendas,  (ftiinclinent,alio4uinv:S:earedteiinponet.Pona- 
alitefeti’imfpina'&tendinonpdtef£'  Ut  autem  musitaquecafum^nurdbxtrpmhpncinmodam 
sqnaUteftrab^fpina.laqueuapisdiasfafcias  efie  fraSum  ,  i^mpuCoteA^eSerfusexternam 
^uobus  inlocisinjiciendus&anneaenduseftjvi-  partem cxtuberet^Sveroverfiisinternam vergat, 
fdebcetexanteriorepartdinmedioolfispubis  ,  e  ut ptafens figura oiiendifi 
regione  lines  albas  ,  &  ex  pofterroti  parte  e  Dum  itaqueVCbiturgus  manibus  ampieSitur 
r^ionefpins&qffisfacri  ,  itantextremitasla-  feraur,diligenterprpfpiciat,ut intetun, dtim qrus 
quei,  unainternates,  alteraver&pudeudaverfus  berieficio'  infiruiuenti,  trochleari,  cjctenditiir  ,  . 

defeendat,  &  circa  genua  conjtu^antur,  ubiin-  pdlh'cemfiniftfucapiu.extenditur,pollieefihifbuj 
.  fttumentum  Trochlearum  anneSendum  .  &in  capitioflisfra(SrA'.nptati,dextm,v9r6ppllice!n,B» 
ventrem pofito sgro,trabendum  eft,  Neautem  admoveat,  idque (prpdammpdpyirjfiter^rpJ^^- 
intertrahendura  corpus,inftcumcntufequatur,&  ciatquCane,  minifierfi^emrel^er quin  ppiiup 
dePrfuminclinet,  fafcialata&oblongapeaori&  cJemcntettrahat^uTquedumosinfitumfuumriaij 
doiibfuper  brachia injiciendaeft,qasaduobus  tutalem redieriti  1  ,  .  .  . 

virisrobuftisfurfumtrahatur,velrabuls,  inqna  '.  Amplior  enim|’extenfio,,  inquit  Hippocr^ 
jacetsger,anneaatur.Antpotueruntpabduota-  lib.  de  fraauris  cap.(S7.fi  fit  ,  nuUam^lsfipnetrj 
bukhocmod(ynfigi,tnexutroqaeUterecorpo-  affm',  idque  propter  mqfculprum  magnitudirT 
risfubterbracht^anusficficinextenfionecorpo-  ^n,.  Sic  trahendo  funem,&  manibus  clefflea- 
rispeaus&refpuatrobberacnt.  .  tetreprimendocapitabffisfradti ,  psinfitnrnniar,  ^ 

Haec  ointer  de  przflantia  &  ufu  pratdiai  in-  ruralem  revertetur.  Quod  &cile  co<mplies,4niiM- 
ftrumenrijnunciterum  adinffitutumnoftrumre-  primo  ,  quia. extuberantia  nuilaautii5qnaiitaSf,/5i. 
vertar.  p^is  ,  admotis  manibus  percipttut..:  Secundo, 


ndusell-^onufqu 


4S4  observat,  chirurgi  c. 

g_.nienton!iuai«r^dens'deinonftrat'fignt4itan-  tione  digdaoceurrunt.  Pnmo  erat  gravjda,g[  „ 
'"demqae  pantarim  extendendum  &  trahendam  l^mnm  menfem  imprtegnarionis  trans^eft;  •  ■ 
brachium,  donec  caput  humeri  inpfopriamfe-  nihiliminusf<«m(nt fieri folet)  exhoctamgral 


_ ^ _  _  n,corpUsqUezgri'fiufinii  animjjcommoiusnqnfuit.  AdconiHtutumita- 

trahendumeil.cavitasveroaallz,  pilaexHntds  que  tempus  filiam  pepoit.  lUaquam  fue^  j 
6aa  replenda,  fetiisque  itaftabiliendajneite-  partn  in  hunc  ufqne  diem  robnfta&  lepida,  rix 

rumfuoloco  excidat.  - Procul  dubio  propter  optimam' viaus 

HabesClariflime&DbaiflimemiDn.HA-  rationem,  quam  Mater  obfavavit. 

GENBACHi,  inventionem  meam  ac  modum  re-  l  Secundo,  fine  difficulmte  hac  vice  peperit, 
ponendi,  ac  luo  loco  retinendi  os  femoris&a-  iniba:  nullum  mcOmmpdmn  circa  fraatnm 


auth.  DeXIniverialibusi&quomodoSympto-  fenfit; 


maribus  fit  oc 


cribo.  Ha:c 


enim  Tibifarisfuperqnefunt  cognita.  Vale  ita-  ut 


omnes  (leptimautemanteapepererat)  fuerint, 
utrefettjdMciles.  Robur&vivadtatemia&n- 


O  B  S  E  R  VA  T  IO  LXXXVIL 
t)efrtSlmiUbU,m^A'vida. 
AdenndemVirumaariff.&Doaiflimum 


idfedlfearbitror;  fcetusenim  quo  eft  fotd- 
or,ebfiicilinsquoquenalcitur.  TelKseftfoetus, 
abortivus,  qui  non  nifi  maxima  cum  di^ultate 
&  dilaceratione  Matris nalcitur,criamfi embryo 

Quemadmodum  enim  dearbotibuspomamam- 
la  decidunt  ,  cruda  vero,  &  imroamia,  nonnifi 
ignolabote  aut  ventorum  iropetu.aiuispedi- 


DmTACOBUM  HAGENBACHIUM,  &c.  eulisaveBuntur;  ita  etiamcnm  fc%accidit,ut 
^  plemus  vidcrc  potens  in  EpiftolicamearefpcMj- 

'  fione  adDn.  D,  Dorin^um.  ^ 

Cuilhtlmus  Fabricius  Hildanus,  Terrib,nuilaapparetmaculainhacpuella, 

.  S  P.  Z>.  utfitplerunque,  fi  gravida  gravi  aliquo  morbo 

^  ‘  l  autanimiperturbationecotripitur.  {^atriscatt- 

N On  licuit  inibi  prpfea6,C!riufBme& Do-  EftMatrona  corpbtequidem parvo,  im- 

fliflime  mi  Immine  Obfer-  becillo  &  macilento,  animo  vero  nia^o  ac  he- 

.  ,  j—  -I.-.-,  jj-yj  mittere,  mico  pratdita,  pietate  itera,  &  fingulari  virtute- 


mtfquatmealcriptioneayo-  ornata;  t 


a;  quapropter  in fcem facultas ima^natrix 

-  ®  (uri  in  pufiilanimibusfacereconfueVit}  opera. 

anuguuu  Quapropter  ut  taritari  ignofc^,  tionesfuasexercerenon  potuit, 
multum  rogo.  Ne  autem  debitum  fine  redim  'Quarto,  vix  credibile  eft;  quantas  circage- 

perfolverevellevidear,'endee^emmateriaob-  nerati6nem;calli  habuerimus  difficultates  &  ia-  ‘ 
fervationcmnqnf^nendam:  in  qua&nonnui-  bores, adeo  etiam,  ut  vigefima  tertia  feptimana 
latuisftudiisnonihdignaoccutrunt.  poftcootraaamfraauram,movendo&circnnn 

Honefta  quasdamSc  ^iaJ||trona ,  Domina  agendo  pedem  ,  olfa  confiraSa  adhuc  vacillarent. 
AnnaRennen,,uxor0omiEuRudolphiZender,  Lapidem  fabulofum,infi:aCluris  oflinmtantope. 
xaas  circiter  tri^ta  annorum ,  cum  fuperiori  re  celebraram,  &  per  os  cum  deeoCtis  "Sc  aquis 
an.Millefimo,fexcentcfimo,vigelimoquarto,tri-  appropriaris  exhibuimus  ,  &  frafiura:  applicui*, 
gefimo  Maji,  circa  Sofis  occafum  in  via,idnere  mus,  fine  magno  tamen  frudu :  quapropter  non 
duarumhorarumabuibediftante,  exequoceci-  parum  anxius  fui.  Tandem,  laus  fit  Deo,  a  vi- 
dilTet ,  &  lolea  ferrea  equi  i&um  in  tibiam  fini-  gefimatertiafeprimana  morbiad  crigefimam,cai' 
ftramrecepifiet,  os  tibiz  inter  genu  8c  talum  in  lusgenefatus,  dcfradura  plane  confirmata  fiiit. . 
medioffa&umfint;cuminfignicontufiahe&di-  Caiterum  caula  tarditatis  calli  generationis,  meo 
laceratione  carnis.  Adpcoximumboipidumcum  quidemjudicio.infceraquatrenda  eft.  ^am- 
deportataelTetj&DbminusAbrahamutBronne-  diueniminucerofuit,alimenram  adcalligene' 
rus ,  hujus  urbis.Clururgns  ordinarius  vocatus,  radonemdeftinatum,  (  generatur  autem expu- 
cafumiUumdifficilem,&multismodispericulo-  riffimo)adfuinutririonempervalaumbilicalia, 
fumeflecogU6viflet,inuna;ototqcrore,&quaE  poftea  ex  mammis  cum  lafie  materno  extraxit. 
pr2teteaneceflariaeCre'ridebantut,inftituris,2-  Praerea  deficiente  calorenativo  in  parte  affefla, 
graminjedica  advurbem  comportandam  cura-  naturaofteocollam,aliaquemedicamenta,quam- 
viu  tIbilequentedie,DominoBronneroficfiia-  visprsfiantiffima,  &  a  tot  feculisapprobara.ex 
dente,  adip6mquoquevocarasfd!,rampi^-  potentiainachimtraducerenon potuit, qtiaprb- 
flumosin obliquum, Cum  vulnerenon  exiguo,  pter  callus  non  niC  cura  difficultate  generatus 
fraaumeffereperimus,fraautamfiIiciterrcpo-  fuit.  Sed  de  his  fententiam  tuam  Icire  quoque 
fuimus ,&tibiamincapfularacollocaYimus.Re-  cupio.  Noncnimnegligendaefthiftoria,&pri- 
poGtoofle,dolormoxceflavit,omniaqUeadvo-  ma  fia6ura  offis,  quae  mihi  in  gravidis  videre 
tum  lucceflerunt,.imbv&  fragmenta  nonnulla  contigit.  'Hisvale,  miDn,Hagenbachi,&cum 
ollis  fine  difficultate  extraximus,  tandem  perDei  Tuisaernumquamfelicitervive.  RaptifflBer- 
mifericordiam,nu!lisfupervenientibusSympto-  naE,An.tfi2f.af.Junii,qua:roihidies,An. 
matibus.pleniffimereftftutafuitaigra.  i56o.Hi!densenat!iIisfuit. 

'  In  hac  autem  curarionenonuulla  annota- 


IM 


CEN  t  tIRl  A.  F,  ■  -  .  4gj 

i  OBSER-VATIO  tXXXVUI.  -  tubefanriiealKtaiiseflepdffit.uiciyitatenihanc- o&;  gg. 
^  De frtBmrt  PiftUt.  ce  (qn*iiierfemurS;  ostibianiagnaefl:)ade6  V*' 

Viro  Ampliffimo&  DoaaSmOi  adimpleat  j  ut  motum  aaibhemqnegenuimpe- 
iJaPETR-O  PA  VrO,  Medicina  DofSori  dire  pojSit?.. Videmus  ei^utplarimiim  in  teli- 
Auatqmise&Botaniczfaculra-  quisoirram&a(aUris,(nificOnttitici Oflis&peri- 
tisjininclyta Academia LugdiinenfiBamvorunl  oftii fuerit maamajnatUr^tani decenter &ele- citca^tjU" 
profeflbrfPrimarioiaclongecelebertBrios  ^tetconneQereofTajUtrarbtelinqu^r.yeffi-?"'»»»’» 

obferea^d^-  tegnimeft,mate£iamcaliirefinefjquominasitt^“*’,^*'" 

GuiUieimilS Fabricius lildanusy  '  etraberantiamexcfelcefepasitiiiifieaadhibuei**™" 

S.'  P.  ■ 'p.  .  '  ris,-qUzex.ptoprietateqUadamlp^ficagenerai 

ANte  meaiestresiri  Hafliinj  adGefleroftni  nonem  calli  gromOv^,  uti  ego  adhucjiiveiiii.- 
quendam  ex  familia  Raideleliorum,  vocatus  ia  Belgio  fecis  &  quidem  paUcO  cum  fuccellu;. 
fui,  VirAmpMmejamiceplatimumobfenraii-'  quemadmodum  videfe  poteris  C&itnr.  priinae- 
dej&nttucBernamadriiebsptopero.Quiaaniem'  pblefv.  jt...  Deinde  in  hOc  noftto  agrOscal-; 
hic  FiancofUrti  per  dies  aliquOd  j  apud  amicos  Ium  non  fuifle  caUlam  claUdicaoOniss  ex  reqUeii-  • 
qUofdani  meOs ,  motam  trahere  Coa&us  liim  *  &  “Bus  apparebit:^  quapropter  diffiUCrione  hic  CM  - 

ad  Te  fcribeUdi  fefe  ofFertOcCafio  i  intefmittere;  pua  eft. 

nonpotuij quili  Ampliflimum  Virum  Epittbtib  Fi^gitucauiempatella,velintransvetfiinii: 
hOcceint^eBarematqUefalutarem.;  Id  veroex  velinobliquumjvelckniqe fecundumlOngitudii- 
animo 6cio  ,meque tofum  tibi  OfferO.Vdvebi  &  aem  dufta  IMea  per  ipfum  femuij  yerfusmajo-ri 
dedico.  Nuncquidfcribamj  effiiiihilfingUlate  rem  digitum-pedisi  Hac  autem  ut  dilUcidmia'- 
habeami  nctamennudasadTemittereitiliteraSi  Bsat,  definearionCm  patella j  ab  omnibusliuS: 
euexemplniUdefraaurapatellaj  quodprbpter-  mernbranismUndatai  adjungere  placuit  Ifitriur 
ea  adfcribo,  quia  Uti  riia,  j  fic  &  difficilis  eft  frav  ^Bam  adumbrationem  patella  s  uti  Cgo  illaSart- 

riura  hac  i  ut  dicam  pblheai  i  Galils  aUtem' tac  Eeletis  meis  habeo  j  quibus  membrana  mulcu- 
iiseft:  •'  lorum  qubfUndamj  tibiam  ffloTentium,  videlicet 

■  ^  Ogadragenarmi  quidam  i  viffObu&isVdC  feprimiioaaVij  SenonijUtietiamtendoValidisi 
bprimo  corporis  habitu  praditus ,  dOitietticus  fimuSjquiexipfiSeualeicUf  jadharenti  ■ 
pcrilluftfis  Principiffa  ac  Domina,  Dom.  Ali-  ' 

fequeTyn^tO^a  fupefven^r^^^^  '  ^ 


4^6  OBSERVAT.  CHIRURGIG. 

ntr  28  .  ^itaqueabAH&ueaiB.£radafucrjt{^  ce<Jit,&cx una Balteiam partem , I qno- j;^  . 

tcUa  9  vix  claudicatio  confequetur ;  prsdpue  fi  vis  corpore dmoprotnidimr.  Jam  finem  fece- 
ing<*"iol‘»^i*^**ypt*rrntCliimrgtt^f^ni^ymptoma*  Tcm Epifeolg ,  aliod  occurrit  exemplnm de 
rf«»/«i^<-tibuspravisfcitobviamire,adhibtrasfoerit.  Ille  ftadmapatelkacummamacontntionea  qnod 
tudinta  -enim  patellam  fertfe  mnjnnget»  2c  Ampl^mo  Vro  Coronidis  loco  libenter  com- 

conjungam  pulvillisjfpfeniisj  fe£ciis(jueinloco  nmnicabo, 

fiio retinebit» '^facile inquam.  Orca. patellam  Generofiis  quidam  ex  antiqua  femilia  Stein- 
VnfmffPtlmi)  mnvpnrinmjmufcu-  bergiontmainDucataBrpnlVvicenfi  ommi]xi^^P**dUi. 

'  lonimextremitatesjuticxprsecedente.figuraap-  noc^e-Conradus  dSteiaberg,  cmn  Ordinum 
paret, concurrunti&mviidiffitnumtendonem  ConrcedefatorumBdgi«caftrafequeretur,&m 
R  definunt ;  qui  patelk  .implantati^ ,  tandem-  expeditione  quadamatqueeonfiiau ,  aciem  fuo- 
que-in  inferiore  parte.G.  ex  ea  erumpens,  in  an-  rum  equitum  contra  b^em  infttuerct 

neditur  , inferiturqne.  Porro  cum. proprium  ipfi  frada,  mirumqueinmpdumcomminutaav 
lif  rnt^rrnlomm.  verfiirfuam  originem  trahere,  que  contrita  fuit».  Ab.iniuo,  quumvulpuspro- 
etiam  fineinduftria  Chirurgi ,  fra^urara  patella  .  pter  Iqcimcommoditatetn ,  &  expertorum  • 

fecundum  reflitudinem  offis &membranarurh,  eorum  penuriam, ek arte  minimd  curatum  fuis- 
mufculorum,  & tendonum  fe^am ,  plerumque  ■  i  exqrtuseftdoloracutiffimus,  inflammatio, 
iniocmniimmTefc.pofle,  rationi confentane-  Me|iceria,aUaquegraviflimalymptomata,.qmi-, 
um,:&.expr2cedentifigura  videre  cft:  qninet-  pflim  dies  noftesque  adeo excrudamnt, q^-  ’ 

iam,qukproptervalidiffimammufaiIorurapr£-  etiam.conco^oncs  omnes,  atquq  agones  na- . 
didorum  attra<93onem,iabiapateIl2.frad2fta-  tiirales  jetardarunt, ut  tandem  plane  fadfus fit 
timab  initio  ardiffime  conjunguntof,  nullam  Caco.cKj^icus» .  Multi  ac  varii  inco^umad- 
•  inde  calli  extuberantiam ,  nuHamque  proinde  bibiu  fuerunt  Me^fei  ^que  Chirurgi,  fed  fru- 
claudicationera  confequi  pofle,  certum  A,  dum-  Tandem  quoque. vocatus  fuit  D.  Cofinas 

modoCliirurgusinllmverfalibusj&Topicorum  Slbunusp.m.  lUuftr^aniprincipfe^acDon^ 
reda.admimftEauonenihilnegIexdrit,  Scdplori,  Dom.  Wilhelmi  juliacenfium,  CHvenfium,  &; 
aliisqiiplymptomatibus diligenter  prolpexeritv  .  Montenfium,&c.  PucisMedico-Chirurgusor- 
J>tfra3u~  ^  Cum  fradura  vero  in  transverto  rf.yideli-  dinarins&celeberrimus  ,Praceptofmempbfeix.  '  , 

ramtrMf  ceta  C.  ufquead  D.iongealiaeftratio.  Hoc  vandus. ,  (^uraitaqueinarcemBqdenberg,.a4. 
virftim.  gjuujjnodo  fradapatella,mufculiprafcipue  7.8.  segrain  pervenilfemus^;  genu  fupramodum  in- 
&  9,  versus  coxam  trahunt;  rendo  vero,  qui  fub  tumefadum,  atque  hmc  inde  exulceratum  invc-‘ 
genutibi2Boffiinferitur,S:  G.riotatur, patellam  nimu$,ci^  ligamentorumSc  cartilaginum  ero- 
'  deorfum  protrahit  ,hinc  in  medio  ita  disjungi-  .  fione, ,  Manfimus  apud  ipto  per  Menfescira-, 

tur,  ut  labia  fradurs,  propter  validiffimam  at-  terduqsi  inrerimjcumPa.Slomnuseamadhi- 
tradiqnemmurculorum  &tendQnis,  nunquam  buifletmduftnaraatquediiigento^utnonexi- 
conjungi  poffint.  Hoc  modo  fradam  effe  pa-  guum  frudum  atque  imminijtionem  onmium 
teliam  iu  prsedido  viro,  &.  ipla  ocularis  inlpe--  fymptomatumperfenriret^er,&pn.Slotanus 
dio ,  &  tadus  digiti ,  nobis  fidem  fecerunt.  In  a  Principe  ffio  vocatus  fuiflet ;  Duflcldorpiuin  - 
medio  enim  adeo  erat  disjjinda,  ut  digitus  auri-  incurrupenfllicondudusfiiit  ^ger.  Verum  noa 
cularis  ad  fov^m  implendam  vix  fufficeret»  Ex  diu  poft,  quumpropter  agimtionem  ^  def^^^ 

bori  fuodeftitutie5'ent,  mirumnoneftjciauifi-  . pie  placideque  pEO  animam  fiiam  reddidit,' 

-  vix  lubievare  pofle.  Cum  fradura  in  obliquum,  fedp  &  ad  condituram  praparato  corpore ,3 Dn. 
^ceft,ab  E.  ulque  ad  F.  eadem  fere  efl:  rario.  Slotanb,  corampn,;R^ero  Solinandro&Ga-i 
lifuum*  Mufculienimprsedicti,  fimul&tendo, iabiapa-  leaoWiero,Mcdicin;E,X)qdoribuslongecxcelri 
tplla*'  frads  liirium  deorfiimque,vel  edam  in  lendfflmis,  calddum  1^  magnum  &  durum  Jn; 
transverfum  trahunt ,  disjungunique.  Ex  his  veficafeliea,;.qmniaquefe^evifcera  internacor- 
vidcreeft,fraduramhanccepateli$in  transver-  eupta invenimus.  Hgamenta  item  &cartilagi-; 
Iumveiobliquamfedam,nuIkarte,nuIIaquein-  nes,imb&ipla  ofla  genu,exelaeranti.  Hsc  ra-,  , 
duftria,  fine  claudicatione  curari  pofle.  Vult  ptimadTelcribb,quamprimumverpadMufas  ■ 
tanienPaulusi£gin.deremedicafib.^.c.io3.  meas  pervenero,  uberiores,  Deo  voleme,, 
ut  extenfo  crure ,  patella ,  qua  in  duas  partes  di-  habebis  ame  literas.  Vale  Vir  Ampliffime,  &  in 
vila eftjdigitiscontrahamr, donec  Iabiafradur«  bonum  publicum  vive.  diu.  DabamFran-  < 

mutuo  fe  contingant ,  ac  committantur.  Hac  cbfurti  8.  pecembr.  Anno 

tentariquidcm.potcruntyvixtamcn  crediderim,  1617. 

■  "  labia  patella  fradz  conjungi,  aut  fi  conjunda,  ;  . 

tam  ffiu  propter  doloris  vehementiam  fafeiis  aut" 

.  •  fpleiuisredneri  pofle, donec  mediante  callo fint  -  .  . 

connexa.  Sed  raro,  laus  fit  Deo,  ud  etiam  te- 
ftaturAvicenna,fradurahac  occurrit;  Patel-  . 

iaenim,  cum  mobilis,  nuHoque  qlfiannexa  fit» 


[nuIrisfuniptibusimaxim!S(jiiemoieftiis&  labo¬ 
ribus  ,  quos  in  yia  fuftinent ,  acceierent.  Vidi  id 
aliquoties ,  pracipue  hilire  diebus  in  nobililTim^jffT^ii/jffiS 
ac  unguluri  virtute  prodita  matrona»  Dn»  Mag-  'dtinftlui 
d^ena  Nageliansj  nobiliffimiViri/Dni  Rudob-^^"^ 


CENTURIA  V.  491, 

cum  offis  coanifione.  Circavulnostcfc  barbi-  'oBt.  9: 
{Hiob  &  abqaanao  infores  cum  per  menfes  aUquot  occupati  fiiif- 

(■?*•  iJeromquead  acuendamg^juyentoosjm  ,  .  2jo0jcola  nonnuUaextraxiffent,  nunquam 
^proponuntur,  vero  ad  cicatricem  id  perducere potuiflbnt ,  ad- 

^.inpernidem^orumprz^^^^  hibitustandem&itqaidam,  qmPodabno  fedo- 

^ execran^Sc damnanda,  qi^  admitte  apertiorem  effe credit.  Die  quum 

effeexifiinio.  lDsVa!e,&oi^beneconf  „  ,„orboifto,  quem  inepto  vocabulo  ®ie 

PabamBetna,  q-Novemb. reaz. _ ^^eant ,  laborare,;parenubus,per. 

■ - ^r^^PRVATIo”^.  fuafi(ret,null5feaapriiiscorponapraiparatip- 

^ np  mifernm  illum sgrumfqui nondum deci- 
j)(irtfeBcificceffainun£lunuexMer  -  ^^’^^jjueisEtatisabfolverat)unguentoexMer- 

Viro  Clarisfimo  atqueDoaiflimo  eurfo  inungit,  idque in  proprio  hypocaufto, 

nnDoa  LUDOVICO  SCHARANDffiO,  ad  ii  deOinato.  in  quo  a  multis  annis  consuo 
, _ ii.;„„w;.-*<:o1odiirenfis  Archiatro  bomines.  eodem  morbo  laborantes,  miferetor- 


Dn.Doa. LUDOVICO.  i.CMAK.aiNum<-- ,  ad iddeltmato.m quo  a  umu, ....... 

inclvneR-eipubUcsSolodurenfisArchiatto  homines,  eodem  morbo  laborantes, nuferet«- 
^  celeberrimo,  amico  lingulati,  quentut.  Non  emm  aer  inclufmfolummodoi 

Qar  verum  &  ipfi  parietes  Mctcuriab  iUo  veneno  im- 

G.ilkdm»f,bad..Had»,.. 

S.  P.  D.  -ram  traherent,  omni  proculdubiojfalivatione8c 

Quantum  ego  doka,Ciariir.  atque  amands-  gingivarum  exufceratione  corriperentur.  Sed 
fimemi  Dn.  D.  Scharandi ,  amicorum  ppti-  ae  hoc  proxime  bbfervationem  fingylarcm  a  me 
me,  deinfeliciiuccefiucurationisnobiliffims^-  habebis.  Non  wntum  autem  articulos  inun- 


wuounuopamaDJi  «cxa-  OBitK-VA  1  lU  XC-VHL 
*fajpfi:,poftea corpus %uedd 

iiOxalidis  liquvidiainHypeciiuftiii  mpre  tJHercun 

rii,  &  .  ’  imfkto ,  mrm  trtxijfet,  a  morbe  fm 

diiquercini.anaj.ij.  Uheraufuiu 


radicum  frangtt-  J^Irandas  opera 


1 


49^  OBSERVAT.  CHIRURGI  C. 

Ohfy?.  fi*«,&Tiresrecuperaffet,v;en&BcmamMen-  Mercurii inuniiiaonmr  &infidimtiir.  -  Cuiustii  „r 

fcFebruar.  anno  162  abi  a  Ma^Jiraaham-  Exemplum  (ingulare  Leftor  videre  potuit  Cen 
pKffimo  inundatis  mihi  datum  fuk,  ut  ipfam,  ;toc.  IV.  Obrcrv.gi.in  Amplifluno&Gqnfal  ■ 
rjuantumfieri  poflit,  ianitati  reftituerero.  U-  tiffimo  Viro  Dn.  johai).  RudoIphoHubcro 

vola  autem  oumino  eroia,-&  circumjacentes  m.uti&miequenti. 

partes  exnlceratzfocrimt.  .  Cqm  verolocuSn _ _ _  -  '  : '  -  ' 

Xenodochio  non  eflet  vacuus,  injanftumfuit  OBSERJvATIO  "c  " 

ciperet.  Medicamentis itatjne  sgraminftruo,  MTUtnfe  »m,detruJiu^oifimiibilcm 
&  cum  Senatufconfulto  ad  prardiSum  hoipiti-  luemcontrtht. 

um,  iter  dimidii  horse  ab  urbe  diftans,  ablego,  A  Erem hypocaufti  vapore  Mercurii &^o. 

uttaraenincubicnlum  mundum  collocetur,  ea-  -^rum.  Lue  venere» laborantium,  infeStm,- 
-  preflejubeo.  ;  Sed  quid  fit?  intruditur  in  hj-  etiam  limos  inficere  &  gravilGmd  contaminate 

pocauftnmlongecalidiffimum,  ubieodemtein-  poffc,  in  proxime  prarcedenteobfervatioheea- 

pore  nonnulli  lue  venerea  infeffi  inungeban-  emplo declaravimus.  Sed  &fanosa  veftimen- 
tnr:  inquointrapaucosdiesadillam  debilita-  tis/udore zgrorum !mbntis,^inficipoirc,exCent. 
tem &iapfam  virium  redaSafuit^  ut  cum  juffu  i.Obferv.  ultima  vidcrelicet.  Nuncaliud&fi- 
Ma^ftratus  amplilfimi  iterum  in  urbem  addu-  mile  ferdexeroplum, latis  memorabile,  quod  mi- 
ceretuti  jatnjamanimam  reddituram  exiftimare-  hi  videre  contigitannoidop.ingratiamjuniorum 
mns.ManfitinXenodochio,3n»«t3nftlpertres  Chirurgorum  adreribaro.  Rufticusquidarapro- 
menles  ,  antequam  vires  recuperare  potaerit.  pePacerniacum,cumcemporemellisfapramo- 
Interim  cordialia&alexiteiiamultaperosexhi-  dum  incaluifletjfrigidamque  nimis  laute  bibit 
:  buimus,& exterius  cordi  &  carpis  applicuimus,  fet,  in  febrim  iociditeontinuam,  exqua  naturse 

Tandem  convaluit,vox  tamen  propter  nvutee-  potius  beneficio,  quam  Medicorum  arrificiofa- 
rofioncmraucapermanfit.  natus  foit.  Poftinorbum,  cum  natura  excrement 

Ex  contrariis  hifce  operationibus  Mercu-  titioshlimores,inextern4svenis  contcntos,ex- 
ru(taminhac,  quam  prscedehti  Obftmtio-  pelleret,'&  per  nniverfumcorpuspnftul»  exci¬ 
demus ,  ipfirm  elfe  verum  antidotum  luis  vene-  filium  adhibuit.  E  cum  pauperculum  illum  *gtu 

ree :  prioremenim  matronam,  quiain  ipfama-  perfuafionibus  fuis  induxilTet ,  ipfum  lue  vene- 
teriam  aptam  &  difpofitam  reperiebat ,  in  qua  realaborare.acccptapecnnia.miferuroinlcaum 
vires  fuas  exercere  potuit , felEtnit  atquefana-  linteaminibusfordidiffimis,  in  quibus  plures  ea 
vit :  alteram  vero ,  propter  defe&um  materiz  lueinfeflifudaverant.ftratum.coilocatJubiad- 
apta:'di^ofic»que  adluramamlabefafiationem.  eb  inferus  &contamirtatus  fuit  optimus  ille 
virium  deduxit,  imo  &trncidal6t , 'fiperpau-.  rullicus,utcummepoll,eademuminconfilium 
cos  adhuc  dies  in  Bypocaullo  illo  moram  tra-  adhibuifiet ,  ipfum  neque  ferro  neque  igne  (ut ' 
xilTet.  '  ita  dicam  )  mullo  minus  m'edicamentis|  fanare 

ADMONITIO.  potuerim,fedmifere  tandem  obire  coaausfiie^ 

ExhisdifcantChimrgi,  quamfitabfonum  rit.  HaUucinanturitaquequamgraviffime.imb 
&periculofum,maffeaibuscutancis, ulceribus,  ^impie  ^unt  Empyrici  quampluruni,  quitur- 
8!  artuum  doloribus,  quos  4*/«  Lahmevo-  pislucricauS,  &utexiguosfumptus  parere,  un- 
eant,  aliisque  affefiibns,  qUi  enm  Lue  Venerea  ciamque  unam  aut  alteram  Mercurii  Ijbi  refa- 
affinitatemnbhhabent.utihocremedio.  Non  vare poffint, contra prscepta artis,  contraChri- 
,  enimmotbuscuratur.fcdnaturadellruituKnon  ftianamcharitatem.contrapropriamdeniqjcon-  - 
vires  conferyantut  ( quod  in  curatione  morbo-  feientiam,  segros  in  lefium,  jam  antea  ab. aliis 
-  rumtantopererequiritnr}  ledfacultate#)mneS,  commai^atum.&luevenereainfeaum,  detru- 
in  prinus  vitalesj ,  ob  venenofas  qualitates  dant.  ^ 


CenturkV-  F  I  N  I  S. 


GUIE- 


GUILHELMl  FABRICII 

HILDANI,  ■ 

111  uftnffMaf  cilionis  Badcnlis  ScHoclibergcn* 


i  ordinarii, 


crRAtioHyM  eaisykisiCARr 


CENTURIA  SEXTA, 


Epiflolis  nonnullis  Vifomm  Praeflantisfimo- 

rnm  j  necnoniilftrumdhtis  Chiriirgidsjab  AUthoreinvends, 
illuftrata, 

O  B  S  E  R  V  A  T  I  O  L 

be  admtfando  quoiain  >  pojl  iuiptamoculi  extra  erlkamfitatnffoidpflt 
txtijmem  i  abi  mtihodits  precedeitlU  Bmini  Gelrgii  imifih 


Viro  CiariflimiS &Do(airiimo, 

Cii.  JOHANNl  BIIRGAWERO,  Indyc^  Reip.  Schafffaafiana: 

DoSori  Medico  ordinario  atque  celeberrimo  i  Amico 
iiieo  lingulari* 


.GUlLHELMtJS  FABiliCitIS  HlLDAMUSi 


Emineris  procul  dubiOj 
diflimc  ClarilHitieque  mi 
mine  DiBurgavvcrcj  depro- 
lapfu  *  (ive  extuberantia  ocuU 
1  extra  orbitam  fuam  jfepiflime 


rationem  re^ic  ac  feliciter  adminiftrandatri ,  ex 
me  intellcxifre ,  imb  &  temeripfum  (  nifi  fallit 
memoria  )  dcinfelicilTimorucceiru  ^jusinftru- 
menrij  Anno  in  hic  Urbe  lamentabile  vi- 
diHe  exemplum.  Sed  quia  illa  omnia  fotfau  tuis 
peregrinationibus*  quas  ab  eo  tempore  t  per  Ita* 
Uam,  Galliam,  aliasqueregionesperfcciftij  ifl 


Viflimum  tiy  in  rnempriatti  rcvOcirem,  Ver^ 
criam  ut  Cent*  fexta;  (quam  nunc  pra:  manibus 
habeo  )  in  litilitatemsEgrorUmi  fimui&ChirUr- 
gorum*  adderentur.  Sed  ad  rem.  ,  , 

Domini  jdhannislt.eberi ,  paftoris  la  pa|6 
Sctteykiagen,hicin  vicifliai  ^iola»fecundoan^  tittUpro-^ 
no£taris,  plurimis  hinc  inde  per  corpus  difper-  UpfupoiU» 
lis  filruncuiis  laboraverat  j  qui  tamen  laudabili 
(liFatri  credere  fas  eft j  purisemilTa  cOpia j  taii- 
detn  veluti  Ipontp  coalaeriint  >  ita  ut  puella  in 
ternum  ulque  annum  scatis  uttmnquebenele 
habuerit:  tum  ccfepit  elTe  morofa  j  valetudinaria, 
&catatrhis  obnoxia  j  Sipleruraquc  ad  Oculos. 


quentimodo 
2t  vidusiadooemol»- 


4$s  OBSERVAT. 

i^xcet,  t.Utcorpus(quodptos®Mfitisva- 
lidum  &  optimo  fe^itu  przditum  erat )  perin- 
tenralU  blide  e^urgaretur.  j.  Ut  loco  venz 

apponerentur.  4.Utcucntbitulaclcapvilisadhi- 
bcrentur.  j.SetaceuminNuchafieret.  S.  Ca- 
taplaCnataobfetvat.i7.Centuria:5.derctipta,ap- 

pUcaientur.  Kfce  enim  prsfidiis  nonnullos 
i^catlmeirelHtuiile,  coram  parente  affirmavi. 
Maligni  enim  aliquid  in  oculo  lateirc  •  ne  mini- 
mumquidemindigum  aderat:  quapropter  prz- 
foiptamethodoffiitatemme  affecututum,  fpe- 
nbam.  Interiraautem  dum  cflendam  morbi, 
ac  methodum  curandi.  Parenti  proliae  expone- 

-bam,  aliqnotiraipfum  admonui,  nefiliolamEm- 

pricis  ,  &  pralertim  herniotomis  curandam 
oiromitteret,  ne  forfan  violentam  cmationem, 
cultrum  vidclicet,adhiberent :  idenimfinerna- 
gno  vitat  dilcrimine  fieri  non  poffc ,  ipfi  expofui. 
Haeccumei  me  intellexiffet.  petiit,  utego  ma¬ 
trum  adbiberevellem  j  Polliceor,  meiummam 
adhibiturum  diligentiam  ,  nec  non  ^dem  ve- 
fpera  oculo  catapiafma  aliquod  applicaturum. 
Quid  fit?  ihterim  dumegomedicamentaprapa- 
ro,  imptovidusac  imprudbns  ille  Pater  heriiio- 
tomurnquendam,  horainemaudaciffimum,  ac¬ 
cedit,  cui  omnia,  quaexmeintellexerat, refert. 
'  Bleconfiliomeb  pro  ludibrio  habito,  afleSum- 
que  parvi  fiiciens,  experientiam  fuam  vanam  ad 
Ccalum  uique ,  (  ut  horum  hominum  moseft ) 
extollens,  exftirpationem  oculi  proponit,  fuadet, 
&urget,  quam  &fine  ullo  dolore  fieri,  puellam- 
que  intra  dies  quatuordecim  fe  fanare  pofle,  im- 
pudentiffimc  promittit.  Vanis  itaque  &  futili- 
busiftis  promiffionibus  obcacatus  Pater,  proti- 
nusconfentit.  Corpore  itaqueimpuro,caco- 
chymico,  minimeque  purgato ,  inftrumento  Dn. 


G  H  i  R  ti  R  G  i  e. 

edamfiimprudentera&improvidomPalremi^  nj. 

optima  Sctlntaria  confilia  mea.contempfit,^"'»^- 
dibusqueobtrivit,  indignum  e(rcfciam,proi£ 
chantatem  tamen  ChtiHianam,  languemd  pud- 
latoptrammeammenon  denegaturum, .  In  ur¬ 
bem  itaque  deduftapuella,  in  atdibusDa.IIEN- 

Zn  mecummonitrofum  hnncce  affefiumvide- 
runtReverendi,doaiffimi,uti&  experienfiCSnd 
Viri,  D.HER.V[ANNnSLIGNARIDaSp  m. 
Theol.  Prof.  D.  CHRlSTOPHORUS  LU- 
THARDUS,  Theol.  ProfeC  D.  NICOLAUS  - 

HEN23QS,Gr*csLingu®Prof.D.D.DAVlD 

REX,&Dn.BARTHOLOMdEUS  DUNUS, 
hujus  Reip.  DpiS.  Medici  Ordin:  uti  &  nonnul¬ 
li  exchirurgisnoftns,  prasfertimquoquehemio- 

perationem  adminiftraverat.  Interfuerunt  & 
multialii,  quos  brevitatis  causa  omitto.  Vixae- 
dibile  eft,  in  quantam  molem  fungus  ille  can- 
crofustarnbrevitemporisfpatioexcrevetit.  Ve¬ 
rum,  firefie  recordor,  tu  ipfeme^quoq;  aderas. 
Circumferentia  enim  ad  radicem  mali,  ex  charta 
fa^,  quam  adhucinMu&o  meohabeo,  poUiceS 
qttatuotdecim,altitudo  vero  novem  eXcedit  Un¬ 
dique  nodofus  &  lividus  ille  fungus,  ulceribus 
fordidisacfceddisfcatebat,  exquibusichoroESt 
foetida  fluebatmateria ,  facileq;  fanguinem ;  quo- 
tiefcunque  tradabamur,  profundebant,  {equi¬ 
dem  in  copia. 

Etfiautem  matum  eflet  magnum,  &  quo¬ 
tidie  fanguiscffiueret:  nihilominustameuEtbe- 
nefebabebatpuella,  quoadinterieravifeera.  Et 
quod  cum  admiratione' vidimus,quamvis  totafo. 
re  facies ,  ut  ex  effigie ,  quam  etiamnune  in  Mu- 
&o  meo  habeo,  videreeft,  intumuerit,  imbde 
fauces  ac  gingiva: ,  cibis  tamen ,  tam  lolidis  quam 
liquidis,  fine  difficultate  utebatur,  &  quodfingu- 


pnllf 


S02.  OBSERVAT.  G  H  I  R  U  R  G  I  <3. 

JitcrisDominiBaduelis,S(^dunima(3Dominuin  CKirur^  ,  neindolor^tisaliii 
Wallierium, Gubernatorem, pe^enillitjftatim  pijis>  mataiampeccantenji  n 
{etaceuma^pIicuij&fondculamcilaaG.  Setaceo  circutnforaneoram  cx  cerebro 
abunde  benedixitDeus>utde  dic  in  diem  me-  yifumque  defkuant* 
lius  habere  coeperit  ager  ,  &  intra  paucos  men- 


ies ,  magna  cum  admira 


antea  famiiia 


Cent.5.pbGi7  Jdero  ferehdcanno  obfei 


fervaremi- 


•  A  KnoK^ll.temporemeffisjCumrufHcusqui-  ccecurrit^uendarnquatuordecim annorum ^gii 
xVdamjuvenisjexpagpWilleprppeBafileam,  tabant,  adfifteret,  Stccecusillebacillumexuoa 
^mi50ilittta(6ct,inagr6fapramodummcaiu-  parteacutumintufbamprbjtcsrct,  puerum prse- 
ifict,yehcinenciffimaharmorrhagiacorreptusfiiit,  diauminteromhesinnocentifiimum,attigit,vuI- 
&  eadem  dievifutirpianeamiGt.  Nojidiupofi^'  nus^ueipfiad  finiftram  palpebram  fupeiiorem 
verpgojcum  ineredibiU  doiore capitis  ffipervenit,  infiixit.Ccqditmos  interram  pucrifte,ciburaquc 
qui  miiWiim  iftum  a:grum  ultra menfes fex cbhtt-  indige{l:amev6muit,nec  qtiicquamcibiautpotus 
iipu  torquebat;  inflammationes  quoque,  &  dblb-  in  tertium  diem  retinere  potuit.  Accerfito  barbi- 
resoGuiorumfequebantur :  cum  vero  ab  expertis  tonforc  t^uslpci/ruflulum  pinguedinis  extra  vid- 
gerationibus  Mediciscutatusnonfuiflet  ,  cce-  nuspropendensreperit.quodfiloftricoiigatum, 
cus  remanfit.  Venit admeBernamifiay.^.Se-  'poft.diesaliquotforficea^rcidit, vulnusque intrS 
ptembris,  petens,  utquidiiamfibiingrayiffimo  quindecim dies,jiuUisimmiffisturundiscicatrice 
fuoafFetSui^^ndumjfignificarem.Inrpe^cisocU'  obduxit  Sferarvaomniacirevidcbantur,redper- 
lis,  dextrum plac^  (quantum  quidiem  vifusmeus  peram;  poftmcnfesenimaliquot,quum parentes 
cernere  potuit)  iliaj/um  invcni;in  finiftrb  vero  hu  -  obfc  WaiTent,  vifum  hujus  oculi  abolitum  eflejpn- 
inoraqueus aliquo modoturbiduseratjnonadeb.  erum. mihi Bern'araadduxerunt2o*AuguftianDO 
tamen, utcoecitasindecpnfcquipotuiflet.  i^his  1627.  ubi  revera  Hoc  oculo  coecuraefle infantu- 

tempeftivaiiiah^mbiThagia  pernarespbflru^s  (quantum  quidem  oculari  infpe&oqe  cernere 
fuifle.  .  Et  quia  malum  jam  inveteratum  crat.pa-  potui)  omnes  illsfe  erant.  Imb  nemoms  quidem 
rumqucfpeifupereffct,  ut  vifum  recupefarepoC-  depravatoserat ,  cnmtamenmufcuIusa,ttoIlens, 
fet,maQumadhiberenolui, tfeafflidiflimusseger,  quein&fljperbum vocant, proculdubio%rusftt- ^ 
proculafamiliafuarcmotus.fumptusfruftrafecc-  erat.  Ceterum vuinushoc, inter o-ariium&ocu- 
rct.SequensitaqueconfiHumipfifuggefnq>rimb,  lumadnervomopticumufquepenetrafTejpingue- 
ut optimam vidus rationem obfervaret,  &abo-  do,qu3Eexvu!ncrepropendebat,teftiseft:anvcrb 
'jnnibus,  qu*  ventriculum  gravant,  caputq;  vapo-  materiaali^ua  cruda,  circumcirca  nervuid  conflu-'" 
ribusinipieDt,abftinpret.  Secuodb>utcaputper  xa,ibideraquerctrata,nu!laeiiirairami&afuitta- 
intervallapiiulisCochiis,Lucis,Aureis,&fimili-  randa,nemini5-.niflDeonotumcft,  -  Interimta-' 
bus  expurgaretur*  Tertib,utmafticatoriis  pituita  men  junioribus  Medicis  &  Chirurgis  fuadepjUe  * 
perfauces  evacuaretur.  Charto,  ut  cucurbitulis,  ufum  turundarumia  vulneribus  profundis,  pra>^ 
fetaceoitem,  &fonticuIis,  materia  peccanscirca  fertim  contufis^utnonnulinneptibarbitonfores, 
nervos  opticos  coi]eda,ad  nucham  &  brachia  tra-  rejiciant  negligantq; ,  qum  potius  vulnustanriTper 
.  heretnr,  ConfiIiohocceinftrudo«gro,!pfumad  apertumrecineant^doneefetisexpurgatumfuerit. 
fubsremiflj  &iiifuperfuafi,  ut inhiTce omnibus  '  '  "  -  '  . 

M^dicoruiti  Bafileenflum  auxilium  quoque  im-  * 

plo«t.qBiaveropefteadcipfofaanmfit2gnoro.  '  /OBSERVATIO  VIL 
£Msmamk^atyKsmon:hjigkmnzdum 

Centnrii5.0bferv.i8.Prbpterfternutat(onem(a  iT^Oakfcnnt  nonDunnuam  palpebra  velintet 
quibufdamtamenMedicisinafeSibusoculoruni  ,,  vcl  cum.  oculo.fi  vulnera  aur  nlccra 

celebratam)  qmnetiapuern vifum  amififlcjaliaqs  palpebrarbm  &  oculorum  negHgentej-  curata 


OBSERVAT.  CHIRUF 

_  Ocdo  6eqaent(ScoDyriiimfc<iaensp«nicai6' 
g_'ex  pennis  gallin£6ao,  per  angulum  majorem  ter. 


1 


quateireiudieperminiOxosimponcreinlS. 
R.  AqoarRofirum  •. 
plantaginis 
Eupliralisan.^£. 
Tutiatprsparatas  • 
Cetul&lots 
Cornu  Gervinfli&I 


tufii&pr^arana 
io  ^addendo  muci 


Incredibileeft,quantumfitflit«TaadsVn:aEAne 

eafcreavenm-fao  enim,aliquotiesf{>aa624.^ 

- ladlibrasaliquocmeexlpuiffc.Febrisvixii 


iruq.f.urformamlir 


Sj0?  pnlfu  (qii 
iginis  prehendel 


i.toto  morbo  languidus  fuit)  ap-  ' 

rni-  ;  Appetitus  imminutus  quidem, 
■'‘^"-quapropterutai. 


bi,quicquidfubpalpebraoculoannexumerat,in-  ufusfum,nihilominustamentul&de  dieindiem, 
tradies  odo  autnovemabfciflum  fuit.  Tum  ocu-  non  fine  capitis  gravedine  ffe  dolore,  adaudafuit, 
lumint^rum  quidem. fedvifum propter ckattU  &it3quide,utipfanodenativitatisSalvatotisno.i 

.:..«»<.»ill.i.a.>nr,v,Miminvenimus  .  Palnebras,  ftri.auealA.ad2e.1DecembriseYrnrrit-.-ir>,H„... 


_ _ _  as  .  Palpebras,  ftri,qu5a24.ad25.Decembrisex(  _ 

ftontemque  per  dies  aliquot  oleo  lumbricorum  decimamnodis  .  cummufculiabdomiuis&pe. 
inuoxi.&faccuIumexBetonica.Euphrafia.Ivaar-  aoris,pro"'-'’''"'»""'”'-‘*’""!"-~'= — -J  - 


tbetica.primuIaveris,chamomilla,rofis,&R,ore-  concuffifbiflcnt, doloringens.priBibininguine 
marino  in  aquacodum  ,  calideapplicui  ,  prx-  finiftro.pofthoramquoqucindextrolaterecirca 
fertimnodu.  Sicmotuspalpebrarum&ocuUpe-  coftasverasexortus  eft,  adeoque acutus, ut  refpi. 
nitusreftitutus£uit,ita,utnullareraanferitdefor-  ratio  adfemihoram  fere  veluti intercepta  eflet. 
mitas,  prster exiguam cicatricemin cornea tuni-  Propter yehemeptiaro  enim  doiorismmpedoris 
ea,  Eft  quidem  laboriofa  operatio  b2C,ingeniofa  quam  abdominis.matetiam  in  alpera  arteria  coUe- 
n,certa,mmusquepericulola,quamea,qua  damexfaeare  non  potui.  Uxoraftantesquemi- 


a  Celfolib.y.cap.y.  Et  Hieronymo  Fabricio  ab  niftri,cumexradicibusJierbis,floribus,&femiiu 
Aquapendente  lib.  deoperadonibuscUrurgio^  busemollientibus&  relaxantibus,  facculosaqua 


capitede  Ancyloblephato,defcribitur,fitquefere  codos2pplicni£rent,fyruposgrMetiam^  expedo- 


(qu*  opportuneomniain  promptu  erant) 
copiose  propina flent,matetiaiIiaadextexnostnu- 


OB  SERVA  TIO  VHL 


Degnvijjtma  mrbe  i^uthuris. 
Piro  Genere  6"  PiniiteNohiUJJlmo,. 


patafuit.  Remittente  itaque  rionnihildolore.ph 
tuitam  vifcidaiii  in  afpera  arteria  contentam  exe 
fereare  coepi paulatimqueanguftia  ilia  pedori^ 


quo  fudor  calidus  cop 
,  DN,  D.  MELCHIORI  SEBIZIO  SENIORI  piticujusbeneficiomajorpars 
.  .  iospedo:  '  “  '  '  •  ■  ' 


in  Academia  Argent.  MedicinsPrpfeffori  ds 


fimo.ejufdemqueurbis  Archiatro  longe  celeber-  Attamen  catarrhusille-fuftbcativuspoft  primum. 
timo,Domino&  Amico  meo  fummo  infultumaliquonesredijt,  fedlongemitius,  & 
ftudio  obfervando,  femperquidemindiebus  imparibus ;  Obfervata 

'tis  faeculis,  oleis,  Scunguen- 


Guilhelmus  Fabricitee  Hildnam 


remollientibiB ,  reljquisquequatrequirebah- 
r,tulfisilla  fe;rinapaulatimiminutafaitifedecce 
riovuin  &  rarum  lymptoma ,  quo  ad  menfem  fere 

IGnofcequafo ,  Vir  Amplifllme  clarilfimeque,  integrum  affiidatusfui.  Frequenter  tufiiendo:^ut 
quod  hadenus  in  (cribendisad  Exc.Tuamlite- .  etiam  oleitando, refpi  ratio  ad  id 


tis.ptztermodijmtacdusfoerim,  obftiteruntoi 


:ando,refpi 

•cepta^jit.] 


tra  frigidum  perpe- 


rs,&moleftia,qui^s  cum  corpus,"  dusdiffufumfentiebam  .quemprotinusproftra- 
ns  ipla  occupatafuit.Sedinprirnis  morbus  ^Hipnes  virium  fequebantur^  quapropter  tufliendo 
gravilfimus,  quo  fuperioriHyeme  correptus  fui,  &  ofcitando.ab  exfpiratioriibusvehementioribus 
*  - fesdiqur-  ■  '  ’ '  '  '  ■  '■  . . .  •  -  ■  —  ■ 


&permenfcsdiquotpericulose  labotad,  inquo  fiimmadiligentiamihi  abftinendumfuit.  Multo- 
&nonnullaannoutionedigna  occurrerunt,  quas  tiesem’m  cum  in  fomnomateria  lenta  Sevifeida, 

.  clariflimoVirobrevibusrioncommanicarenolui.  ad  laryngemdeIaplaeffet,indeq;afomnoexper- 
.  Decimo fexto Decembris  ,  cum  ad  nobilem  gcfadus,eamexfpuerevellem,interexrcreandum 
quendam  ex  familia  Erlachiorum ,  periculosela-  defuffocationeextremepericlitabar.Ptatcrqnam’ 
borantem.vocatuseffem.&perdicsaliquotapud  enimquod materia vifeida  contumaciterparti in- 
ipfum  motam  traherem,  in  via  vero  tempeftatibus  .  harebat ,  atque  difficulter  ftreatu  ejici  poterat,  et- 
^  Seiriclementiataeris^pofitus  fuiffem ,  catarrhus  iam  obdiutumum  hiatum  oris ,  aurafrigida  con- 
adpedusmihidclapfuseft,quiprimisdiebusnon  fettim  &  cumimpctuquafiadpalmonemtuefaat: 
usque  adebgravis^evidbatnr :  interimtamen  Hinc  proftrado  virium  feqnebatur. 
quiagravedocapitisquoqueaderat,piluiiscapita-  Hujus  fympt.omatiscanffaminEpiglottidcfo- 


hbuscaputexpurgavi,  opumamviausraaonem  iffe  arbitror.  Illam  enim  propter  violentiam 
obfctvavi,avinoabftinui,&expedoratiafumpfi,  tuflisadeblabcddatam fuifle  ,  utoffidofuoin. 

tegea- 


CENTURIA  TL 


jef 


_3o afper^ arteriam,  non &-  ^iei>ganecejfif^,(^frtfemiicce^,^actmfd<t,  ' 

pjjjPijOTpoflet,verHimilem3iiyide^:  tacastihiejfeexkihcndai.  lameoaffe^unihilmihi^g^ 
^oropter  tnfBendo  antbdpnando,'  yel^am 

^rJlndO.  moi  epiglottis ap^etnr,  liecfa^  caputvdcer^icpndextrp^^ip^l^^y„.„^^ 
,jp»jptdtterumclandetetnr,aer£rigjdus,  nee&-  tp,vifxsi}Kiii^ftaord^t(l^.,.Delfotiusd^e-. 
^^rattis,  '^afperam  arteriam,  yeladentri  ^itmptechm^feritigt^cp.daliirmt^uc^qxia. 
nnpetaapulnionen)pe^enit,fpiritusritalesaf-  ipmohujUmimotacervice^aitammmexdefi^ 
yiresqueprotternebatidqne  inde  cbili-j  0triturtamm  is quogindnnmijHismmfajleri, 
gb,  qaodiongemitias  effitf^ptomahOc,  ™^^ 


I  .  .  .  .  eoUifisru,ttihisfoccifitU6JJh,qaitai 

improftrafip  fegaeretar,  fiijaando  toiv/inefcit.  CssmUf . 


■cvclfcrih. 


m  doleo,  Virnobifiliime,  fautof 


jjnteofa]ido,  (qaOd£em^ in  promptu  habe-  velUteriiineumi(ipsrstrfissreSt^q-,nmfils€mfpi. 
Karnlaiityola manos  osobtegerem,  &tBJiiend,p  ^enorct^jidmamantfrimm^captupanemapu 
int  ofrirando  aereni  caEddm  inipirando 'amJKe-  git,cafiti  elevat,  fastla  pojl  cejat.  Maxibsa fiijKid 
iesn,  adbibitis  medicampntis'quiburdam,  i^m-  dixtixftraUpifiatimmoIefiiiem^quadjimincerebri) 
ritomi hoc  .quoque  remifitj'itautintra  menfes  exferstr  s^iodHtmveesrfViddisrmihi^ttafiebrim  . 
nas,  c^i^i  DEI  beneHdp,  ppterme^,  ■isicedinre.S^BBr  cUrifs.de,qmbsesftti£mKeisx^ 
ddilantiiiaique  fpem  atque  ex^eSatiohern,  e.x  (jaeror:^xnautem,tepe}ithni'mee^a>S!primK^ 
Hoctam  graviffimo  peticulofiflimoq;  roorbptel  [aisfaStcrum,  pmiatuwteji  centinuiiumeUtereai, 
ftitusfiierim :  fixit fupremus Archiater. ut Vjqpd  ^ssthMmiht nihil charisa  ^  eptestita  accidere pof, 
ibhquunt  jiuhifuperfueritm  hac  yalle  miferia-  p^eenjervataiam.  QMd fsvicyfimmeamieper» 
r-um,ywbndiiempus  ,idt6tum adipfiusglptiim;  ~potsterie,Uher.aliter maris,, ettamassp^ettarnrege, 
sdifiationem  proximi  ,  jtieamqup  filutera  im-  mihi^fitaedxtetnerenu  rmfump^hedsijpafo.Fe-' 
rienderepoflirti.-'  '  .  _  .  ,  ,  .  ,.y.  .  ,  licipmee«mtatsviveetrvale.‘Dabamtire<ymAr- 

elfmti.  '^ntile  quid  fuperiori  anno  inSbTbijurchfi  ^e»«»<e2.0SiA.,iSai.  ;  ... 

quodamridi.  Is  cibum  facile,potumyerbi  .pra:-  r— — ~~T — _  ^  • 

cipue  vinum,  non  line  fuffocationis  metu  dcglu-  Helponjio  ad  Epjlotam.  > 

tiebap  Acciditidipliprbptercatarthum  adja-  _  Virogenere&virtateNebiltIJimoMlliJftme,  ■ 
ryngem,  qui  Epiglottidem  patentem  reddebat.'  Dom.  MEIXHIORd  SEBIZIO  SENIORI, 
fiopterpondus  autem  cibi  facile  deprirnebatur,  inAcadera.Argentorat.Medirin^PrpfclibricIae 
t^enimcontraliquida  ad  alperaro  arteriam  de.,  ril5inao,ejufdemq;  UrbisArchiatrpIongecelefier-' 
Icenderent  ,  feddehisfufiusagamin.quihtaCep-  >  rimo.  Domino  &  Amico  mep^fummo 
turiaObferyationum,Dcb.yolerite— Ci'terum  ftudio  obfervafidp, 

epiftoladoffdhma,  quamclariffimusVirdeMe-.  -  . 

licetia  ad  me  icripllt,  mirum  in  modum  placet,  o- .  . . 

mniaenirn,  quse  de  hac 'materia  dici  poterunt;  CUpra-mc 

.compepdiosecompieaitur.  .Qupdfi DeusQpt.'  amice atemnin Honorande, meas,  quisper, 

■  '  Max.wdmexteiiderit.  donectraaaturaiiilucem'  “pbile  quendaexnofl:ratibus,adaeidulaseries, 
edam,illamfub'Exc.Tu:enomine,nilimoieftum  bachenfes  ^rOficilcentem ,  mihi  non  fiifiered» 
idipli  fuerit,  adjungere  conftitiii. '  Scio, enim,  ditasiMultb  magis  yerbdoleo,  literai,  quasclaq 
leSori  gmtiffimam&  ndbffimam  futuram  x  :  His.  rillimus  Vir  de  aftei3:ufup  adihefe  Icriplifleait* ' 

faleVirAmpbffime,  &Cum  tuis'ompibuszcer-  admanm  meas  npn  peiyenifre;rerpondiffem  ef 
num  quam  felicilTime  Vive,.  Dabam  Bcrna  iif.,  ""n,  8fquidcmquamocyffim.e,ppftremseauteni' 
Junii,  Anno ifiar.  j  .  duo  prscipiie  continebant  capita,  primuni 

'  .  •  - - : — ^ eratmorbi  mej gravilTirai,  buo  fuperiorihyeme 

;OBSER.VATIO  IX.  periculoseiaboravisfuccinaadefcriptio.  Se* 

Dtanfat  imbecillitate  ^vertigiae.  •>  cuodum.proEpiftplaClar.T.doiailllmsadHie 
Ciarifs.PreifantiJJimo^Piro,  .  de Meliceria feripta, 'gratiarumafiio,  libenter 
Dn,  GUILHELMO  FABR.  HILDANO,  ^pographum  iftius  cpiftolie  iterum  snifii; 
inclytte  Reip.  Bernenfis  Medicb-Chirurgafcr-  fcty>,fedoccupationesnon  permittunt'.  Hudiuff  ■ 
dinario  atq;celeberrimo.  Domino  &  Arni-  «n*”  tertius  Balilea  i  ubi  segrorum  quorundant 

fojlurimum  honorando,  .  '  caufa  per  lex  integras 

ftptimanas 'moram  traxi^  .. 

J^lchior Sebiz.ins  Senior  Brniararedieris,negotiis£ercobruor.  ^  '  l*" 

L,  .  -4  J- .  ,  DeaffeauClar.yiriprofeaoanxiusfind,- 

hersstau,r^rCl^fs,  ,^,cephnmamhme-  quam  grayis  emm.  &mplefta  .fenibojCt yifua 
rande,ccpiosedrprolixedaabmmeisepiflolis,  difficultas&defeaus,  (ntdevertirine,  reliquit  ■ 
diverpijmdemtempcrib.ejmdem  tamenpenear.  quedequibus  CIa;r.  Ti  conqueritur,  tabeamjidi 
g^enti,e^mj,xedemateriafc,yptis,dddamre^  memetipfo,  qui  jam  fexdgefimum  primum  au- 
!pma,,yjpf„.uhaamunainserctpitat«r,  aUera  numattatispratergreffusfum,  experior.' -  Porro 
tibiredderesar.^  Qscdamemhaaenmmhdrejp^-  petitClar.  Virame,  yeluti  ab  indigno,  confihVm, 
aeru,ma'erJaneplar,mx,praJerttmcatedeprobji-  quod.quidcmpropteriUim.quamjntcrnotcon- 
,  traximus  amicitiam,  jpfi  denegare ne'c,poirura, 

■t^rcg^„.Sapper^eltibimem«enfmjrereddi.  necdebeo,etiamfinoauasAthenasmelatnrnm 

>m,veUhusedpaai,mfmfe  occepatiemb.  m  re.  elTefciam:  Sunt  autem  hiecdequibus  Clar.Viri 
^in^et,himnhcaerit:Ignofce,<iuere,podre^t„.  quantum  quidem  ex  ipGus  litiris  colligere  pot 


limeargeaatpd  enimi 


itilgrscfce,^ 
tt f aciam,  t 


&Jam. 


coqu^ntuT)  vilus  nii 


C  E  N  T  tr  R  I  A  VL  ju 

,  ^,CatatAo3imalaiaScbvu:csconcfa(ah.  ■^ltu>aTe,PirexceBa>hJ!mt/afckiitiimhmc-Oif  15. 
’5*^,oomBbaibit(mlbr,  cumuyn]amintums&-  iy^ce,ijxemmthijlrgemintinNini&m,Ctm^  0- 16. 
aamc&6epiibcBdeia,  pulverem fominecali-  Aiam^uiaMcdkmttraJUii,aduferfercaJ»m.' 
dnra  &  acrem  quotidie  ter  quaterve  infufflavitr  MinitUucredoaiamiciJJImoxihtDum.D.HDrfiit. 

Hinc  eaorta  inflammatione  &abTceflapeticnlo-  ,fi tempta permj^lii,  MJleriame^ 

£ffiniomontancumUvn]a,veiumetiamcattilag-  Jcenemi'fantiihimefira,in Nafectmitm Argenti- 
nesnarinmerolifiietunt,  nlceraquebincindcin  tie>ife,prifentibiaCldriJfmisf'n'uO,Sakzj>iame, 

&de  eruperunt.  Tandem  mifa-ira  calamito-  Dn.&lnzio,pti.fimcae^o]iamiiAledicoOr<ii~ 
fonqaeljancceyitam.mHetaHlaa:gra, (quznuUa  mtrio,perUti^KjiuNuchetngemiimeUe &peitde- 
«te&naripotaic)mi£re,  fedconftanter  &pie  fi-  mcttre^mnexii^phciuseftpUni.i^ntillHmad- 
-nivit,meIiotemquevitamfibi  elegit.  Hzccxore  hucy^iumAawvittVaguitmemilltJ^er^hama- 
Genere  &  virtute  nobiIiflJmzmatronzDn.prie-  Uiiddifiro  tempta.  Pejlisinmfiresairociasfititre 
nominate zgrzfiliz,  Annoifiii.tf,Martii,ptse-  incipit.  Protegat Domitnafms:Piilt,f'^Clarifflme, 
fentedariffV.Do.SebaffianoMeyeto^p.So-  &  mep^rocmio  ttufoverene defme.  Pabamra.. 
lotoenfisD.  Medico  ordinario  excepi.  ptimBaJileaii.fMUiT6i^.  . 

,  EXEMPLIJM  IL  _  D:  Socer  faluttmT.H.  adfcribii  e$ciofiftmam. 

Anno  i£ia.exBelgiorediffls  ,  unacumViiro  '  ■  .  .  ;  "  v  ' 

clarilEmoacqjdoaiflimopn.  GEORGIOFA--  O  B  S  E  .R  .V  A  T  I  6  XVL 
BRO  ,  Caftri  Imperialis FridbergenfisDoaore  •  iBgtnsfleafomtfetictterexfiirpttum.  • 

Medicoordmmoa^aec^beramo,matton^  ViroNobiKDoaiflimoClariffimdq; 

S^nTiuSS  SticS^propm;  DRJOHANNISC^ETdE.Bafileenfipoaori 
cat,nbu.&vularelaxatainflammata4uefoiiret&  Medrco  longe  cdebemmo  .  amico  meo, 
barbn:onforaquani,quamR.egisvocant,mm!sin-  ^ 

iira^eapplicuifreCntalisfeqautae&inflamroatioj .  _  ^ 

ethumommaffluxus,  utperdiesaliqnotdevita  GuUhelrnmPoitrtcmmldmat 

p^riclitaretursOTa.  TandemcumDB.D.Faber  V  . 

fq«>regre^fcausfiierit)adveniflet,iummi  pAfacuium,qucm.antep^ucosfem^^ 
fuS  &  indefcfsa  diligenda reftituta  quidem  fuit:  riffimejuxtaacdodiffimemipomineDoaor, 

fed  uvuia  &  portio  aiiquaofHspalati  &  cartilagi-  nie  accepiffe  ’  fcias.  Pro  &^pto  labore 

nuisHariumcxcideruQC»  maximo  cum  ipdus  in-  gratiasagohabeoqiieipaximasturinaraClariflirap 
commodo&ioquelsdepravatione.  .  virovicimmaliquainregraddcaripoflem,  non ' 
'Exemplum  UL  deeflemprofcSoofficiomeo.Ne  tamen  ingratus 

Expuiverepiperislongi&croci  ,  gulsfaud-  fim  ,  En  accipe  conUlium  meum  de  t^nfervanda 
busqueiorperibatqueinfu^tOjanginampericu-  valetudine ,  quod atfercnafironteaccipereveli^, 
ioljinmamrequutamfuide  ,  in  Reverendo  Viro,  Fafciculumillum  admcmi/itGlariflimus 

Do.  JOH.  MERULA  p.m.  Ecclefi«  Paternia~  &  amiciffimus  meos  D.  Horftius  Archiater  Uf-  ■ 
ccnHspaftorefideliinmo,  oblcryavi Annoidoy..  menfis,quifccundap^rteobfervatioiii^  fuarum 
uti  in  5*  Centuria  pblcrvationura  mcMum  fufius  medicinalium  me  muneratus  eft.  Hikoti&mSc 
videre  poteris.  iconem  infentis /cujus  Nuch*  ingemis  molis  & 

Quaproptercurandumcft,necdrporcexiften-  ponderiscaroeftannera.Iiberiterviderem  :  ER 
teimpuro,autinflammatione,&aflfluxujiumorum  enim'resfatisrara.  Cuth puero  nata effeprimori- 
tentata  parte  affeRaibujufraodi  medicamentis  ca-  dia  hujus  carnis ,  &  anteribrespartes  colli  quoque 
iidioribus&erodendbusfacileutamUrjutietiamfi  'occupare  inde  conjicio  quodExcelI.  T.  fcribit, 
maligna  aliquaquaUtas,qchuoreatrabilari6  pro-  puerdm  ,quamdiu  vivit,  nullum  vagitum  emifilTe, 
genita, quaeq;Cancrumiapit,adlucrit.C3ncrofa;-  proculdiibio  eam  ob  caufamjquod  nervl  recur- 
mnaulceraamcdicamentiscrodcntib.  exafperan-  rentesmipfaforifiadonefetusinutero,  came  u 
imirritanturque.Inhispdtiusmedicamentumex  fta  fuerim  impliciti.  -Hic  in  Viciiiiain  Oppi-o^/* 
cincribusGamarorum&ranimmcumeorumeii- -do  Vev^y  ad -lacum  Lemannum  circa  Annum 
ftruo  confeRum  applicarem.  Illud  quanto  cufuc-  is^s-fimiTequidvifumefleoccurrie.  '  '  tea$i  (Ut* 

ceiruinegregioiftofeneDtLGLAUDIOMON- _  .  Cmdam  fexaginta  circiter  annomm  , 

TEMETO anteanmim fecerim  ,  tenonlatct.  GiraudclaFournominejrobuftilTimo&optimo 
VeiumriKdicamentum hocintuoagro; niGbafi»  corporishabirupraditoViro, in ipfodorfo, circa 
(ut  loquitur  MaiTa)  luis  Venere*  prius  evacuata  ,  finem  .vertebrarum  colli  ,  paulatim  fteatomairi 
cradicacaque  fuerit, fruftraapplicabis.  H*cftfti-  tantam  molem  excreverat  ,  ut  moleftum  eflec 
nant^adtefcribojquapropteruttumultuantica- '  *groonushoccequamvis  indolcns>  veluticoIoC. 
l^oignofcerevcliSjobnixerogo.ValcvirCIarir-  ficum ,  ampHusgeftarc:  quaproptenlt  abipfoli- 
fim^&felicitervivcdiii.  RapdmLaufann*i8.  berari  pollet,  expertorum  Medicorum  &  Chirur¬ 
gi*  -gorumauxiliaimploravit.  Vivehatautemeodem 

— _  —i  1'  . .  tempore  Laufann*  egregius  quidam  ac  excellen- 

EpidoU  rijjGmusMGdico.ChiriirguSjJphannesGrjfibnt-. 

^  K  vorams‘”&ingro  & 

&filecnfis,GmlhelmoFafaricioHildano&c.  tusfiiiffet,  ut  manum  idhibere  vellet  f  curald. 

nem  hoc  modo  aggrefTus  efi.  Primo  oprimarri 
Uu  4  ‘  -  ■  vi^us 


perationempl3neablKneretjjuffic.InteriiDapoze-  tenu>,qiuid etiam  iUmnahiitimimniuutmitui» 
inata&piirgantiaejfaibuit,vcnaniqnefccnit.  af^comitiAitwr.lieemnuBammitmtferefrepier 

Sicladspraparatocorpore,  cutemadtadicem  nervetruurremei  ,  dnimit  iBefmdereretT^a, 
tomorisad  ful^eaam  camera ulqne circumcirca  Omam^uidemaUijaUyapuuadefijeerSmmani 

«imoremiiicidit. '  Poftea  roraro  illaro  partemto-  frrerfm,  yet>iUmri)eefim^acicfiiaexprimd;qxan 
inoria,qu2rpiiiaraTerrascendebaC>curoiaatpcra-  oheaufameiiam adftatttiimvixtimrifmtexcitat, 
btana unguibus feparavit,  &  integre cxtrOTC,  &  SidehisferetiumfeatentiammammIaexflKitres, 
mox  qashamorrbagiam  cohibent,  vulueriiquod  maximi  haefaUlect)  id  haberem.  Defiautrenan 

maximum  erat.applicuit:  deinde  illud  more  alio-  noJhariimD,  Socer  memtecertieremf adet.itvt- 

iumvulnerumfeliciterfahavit.pinita operatione,  renduD.TheohgwDdtemDamheimioe^Stalere, 
trutinata  exraefcmda  pondus  libratum  feptem  faaiordnttmeUoftimUJahttemadfcribeaffdef^. 
excedere  rqiertaeft.  Vixitborooiftepermultos  mam,P'ak,HrexeeUe»t^pme,^meiittertijervaa. 
annos  fine  uUo  incommodo.  t^tmostmefe,eertotihiferjHade.  Dabamlaflea 

HsecmibinontantumAnnoi5J4,abipfQDO'  tg Jaliiyiianel6i9’ 
tninoGriffonto ,  curoipfumVttonaoqisinwie, 
rem  ,  verum  etiam  AnnQ  ifes.  aNQbiliffimoae 

pietate  binatiflimo  viro  ,  ©ftm.  Gam^le  de  , 

Tauflj  CaftellanoViviacenC,  qui  operatiora  8s 

curae  interfiiitjtelatafiieriint,'  ; 

Peiicm  apud  vos  flevitefctibis,  Vehem^ter 
ddleo.&Patreincceleftemvpbifcumfupplexoro,  .■ 

utTe,tuosqne,ac6maespibsbenign^acpatern^ 
conferyare,velit.Apudnos,inUrbequidem,ce(fi- 

Reipul,  prsfertim  vero  in  parte  illa  GalliteLau- 
lannamdeGenevamverfiis,  graviflimlnuocgraf. 
fatur.PeHsmifereaturnoftri,proptetfiliumfugn  V 

'cujnstut^m,Te,tuQsqqeomnesc6romendo,Se 
Ut  doaifiimum  ac  loiigd  celeberrimum  Viruin  l«k 
Pom.  Socerum  tuummeisvprbis quam  officiosd 
IjJutare  velis,  etiam  atque  etiam  rogo.  Vde.Vir 
Clariflime,&cumtuisomnibnsa!ternumquam 

feHHlfimevive.OabamBeninaS.Juliiidip. 

OBSERVATIO  XVIC  .  i 

Vtmoiifirefamajlacamta  ,  Qceifilimfmtk 

VifoClariihmo&Experientiifimo,  f 

pir.GyiLHELMQPABmCIOHI^ANO. 

Medico-ChirurgoapudRernenleseminentifiS- 

moJDominoSi  Patrono  honorando,  l/  /y 

-  ^ohamet  Sereta  Med.  Vo^. 

T  VSaritecamyirtkritidefQe^0meFabriei,d  "■ -l 

^faero^qHidvihkadmsreduxfa£lme^,nonfi- 

dalorumttmxmArchidterHkfammm^etyreime- 
dicaernamenttimfisgalarei  SamihiffahKmcm.. 

fervet  aci»ciilamem.Ej^i^i)f^  ' 

Si0moriimMedicoriimSt^mami,  SehitZ4h  & 

Wanccii  autoritai aUudfm^fa.  ^arationeenm 
(empttcatarumprefirtimixtdteaerocS- debili  cor- 

fMfcKlo,firiedifcrimiite»ottexciiarefiliim,verum  ' 

etidjamfitSamfifierepetaifattfFeritmhaceflfeeie^ 

livojlri  maligxitaeailce!»vietiBd'Barbiioxfir»mi  .  . 


OBSEE.- 


514  OBSERVAT.  C  H I R  IT  R  G  I  C 

jojcntos  fuerat  ,  nt^&eqnemer  iu  roenfi  &  inter  y3icam,cajasic[aifa>tx^mSaSaaato4e 
^"  cDinedeEdom  ,  ibmnp  obrueretur.  Me  curo  Grograna  &  fphacelo  cap.13.  tumndisinipofiii,®^  % 
ADnoi6ii,a:ftatistcmpore.,  abAropliflirooSe-  polfeacacaplarroaetfarinahipinomni  jlenannij 
natnBemenG.badenaroaH-ComlriaroiliaseSet,  flaram  &c,  uti  eodem  capite  deiOTptuineft.an- 
Attuminitinete  ,  lumctiaminlocoipib  ,  po-  pUcn£  HisadbibitisreroediisjniMoqneioimh  ' 
-pternegofioraro  ronititudinero  >  corporefitnul  yerfalibusomiflb,fymptoroatateiBiferun^8tna. 

gtingeniode&tigatusfuiiret  ,  Catarthusipfiad  turabeneficio  medicamentprum,&caraemiJIam 
dorfuin  defluerecospit  ;  non  tamen  ad  Cutem,  fphacelatam,  &ca&yetofajnpaUlatimfepara?it| 
fcd  ad  mnTcuIos ,  qui  fpinsfont  proximiores.  idquecircamaillaforamina,quzinmediotmnd. 

Quumverbabinitio  defluxio  non  niqueadeb  e{-  nserant,uBiprimbcamqmplane  mortuam  hova- 
fetvehemensiinente  quinetiam  ,  irab  &in.tpto  culaexfcidi  ,  &  ex  ttibuaprzdiftis  foraminibus 
dorfonibilprzternaturale  fexcepto  dolore  quo-  unumefteci,  fedfineullodolore.  Dolorenim 
daragravativo)ade(recerneretur,exconfilioBar-  in  hpczgro,amagnitudinemorbijampto|iato. 
bitonforiscujufdaroBadcnfis,(qoitotumnego-  fummoevitandusetat.  Facile  enim  propter  do¬ 
tium  natiirz  committendum  eflefuaficjjnorfaum  lorem-denovpadau£ia  fuifletfebris , reliquaque 
.plandne^exit-  Quum  it^ue  materia  peccans  fpmptqmata.  Quomodo  autemcanianeiTOr-  - 
(quaroabinitiofngidanifuifle.obfcurus&graTa-  t.uam  finedolore  £xfcidetim,ingratiamtyronoitt 
tivus  iile  dolor  ceftatur)  magisjnagisque  ad.dor- adferibam. 

.fumdefluetet,doloradauSoscft,febriculaquin-  SphacelumfemperadjunaamfibihabeteGau- 
etiam fupervcnitj  fomnolentiatamenmagisma-  grznam;,  intra<flatumeodeGangr*na&fpiia. 
:^queremifit,  &appetitnsiioaufqueade6pror  celo  cap. a.  oflenfum  fuit.  Carnem 'prztirea 

■  ftratusfuit.  Finitis  comitiis,  quumEquesBer-  fphacelatam  fine  omnifenfuefle  ,  paulauni^e 
-^namrediret  ,  Btinvia  ,  propterpluvias  &tem-  proximamadjacentemquecarnemSangrznaad- 

peftates maximas de6tigatH$,locus  quinetiat^-  huc  obfeflam.,  inficere  &  putrelcere  ,  eodem 
.  feausia.veftimentisi8cpaUionfedidQ,comprMus  Joco  abunde  di&um  fuit.  JJt  itaque  carnem 
fuiflet,adebadSafuetnntfyraptomataomnia,.ut  emottuam  fine  dolore  exfeindas  ,  neceffc  e^ 
-nonnifi  ciun  difficiiltate.Bernam  redierit  ,  ubi  ut  pattem  fphacelatam  &  plane  emortuam 
.  qunm.Ego  &  Bom.  D.DAVID  REX  ,  iujus  exadle  cegnofcas.  Id  iterum  te  docebit  przdi- 
-R.cipVMedicus  Otdinatius.5.Juliii6ai.iaconfili.  'dum  caput  fecundum  traSatus  mei..  Carnem 
umarocatieflemuSjtotimilludfpatium.qubdeil  itaque fpbacelatam,  hoceft,  pland emortuam, 

,  a  fecunda  vertebra  metapbten}  .,  ulqueaddeci-  'ad  radicem  ,  hoc  eft  ,  qua  vicinam  carnem, 
mam  ,  £rpramodumjntame&£tuminvenimm.  nondumdetotoemortuamattingete,feitCmex-  - 
^Tumor:etatdnrns,praEfertiminterutramquefca-.  fcidi ,  pcifteaungucntnm.meumjEgjnptiacttnifi-  . 
i  pulamrDoloresacutiffimicum  magnainflamma-  lamentis  impofui  ,  Stpradiflum  'cataplalmaca- 
-tioneadetant  ,  Febrisardens&cominua  ,  in-  Edeapplicuibisindie.  HocmodoiterumfeSa 
.!qmetudinesmaximz,&fitisinexhanfta,zgrum  cfchara-,  &penitusemottoacame .,  quiantea 
exercebant  ,nulIamtamenfignumfnppurationis  femimortua  erat  .•  feqnemi  vel  eiiameademdie  ■ 
aderat.  Nosqnantumfieri-potnit,  ^mptoma-  fubveiperam  i  iteramquantumpotai.  decor- 
tibusdmnibns,  tamintemisquaraexternisprafi-. rupta  carne  exfeidi  ,  SttanalperappHcationeni^ 

, -diis proteximus  ,  '&utmateriamin^^^mdo  .^gyptiaci  ,  &  cataplafinatis  iteravi-,  donec, 
coUefiam  extraberemns  ,  tnmori  eni85^feia&  quicquid  corruptum  &  depravatum  erat  y  ex- 

■  pus  moventiaapplicuimusjicdpermultos^es  fi-  cifum  morbus^ue  fuperatus  &  evitans  eflet 
nenotabilifucceflu.  Natura  enim circainterna  Idverb ,  exebdeprehendes  ,  quod^lnniSpn^'1* 
vifcetaoccupataj&inipfolocoafteaovelatifopi-  latius  ferpet  ,  &  drcaipfumapparebit  cirodm^^^ 
ta,  amedicamendsalteratiacmoverinonpotuit.  exaSetubens  ,  ‘&exqaififlfenfusj  Separatio- 
.{^m  itaque  m  imodmisefferausapguftiis  ,  &  nem  enim  carnis  mortua:  a  viva  ,  natune&me-liiur. 
quombdo  materia  inter  mufeuios  fpinzproxi-  dicamemorum  beneficio  fi*i  indicat  r  Prztd- 
moscontenta,atttahipolfetjfdllicitiMemUs,Tc-  ea  in  ifto  circulo  rubro  ,  materia;lpiffi&  alba 
-cenaturam,qutequadamdiepoflprandiuminrur-  teperitur.  Hac  methodo  me  nobfineadtnira-  - 
■git,  materiamqueexpellerecpnafSr.  Superve-  tioneadllantium  ,  plus  quam femilibraih camis 
niunt  itaque  rigores  maximi:;  Sudor  per  totum  mortuzexdorfohujusvm,finedoibreejdddifle, 
coqmsaftadm  er  umpit  i  amdetates ,  lipotbyroia:  ulcus  quineflam,  quod  fpithamam  fere  eratlon- 
jquinertmramfrequentesfequuntnr  ,  utmbrtem  gum  ,  nec  minus  latum  (erar  cpimrbtnndinn) 
-proximam  efleadftantes  putarent :  .bfes  contra  felicitercutalle ,  teftiseftipfezgei;,  quifflbinfe 
deoptimoeventnbenefpmyimus  .,  aecfrfellit  lifque  diem iSyS^tembfis ler^a.  qife^hzcfcfl- 
nost^inio.  Inipfoenimparoxyfino,naturama-  bo,vivif:teftesquoqaefunt3dftanlesa  quorum 

exttahiStinmapb^^^fcS&rsinlocistu^  tuteacdoarinanobih4rnus^,li>d%h-Antb-  ■ 
-fuetiti>“<#15a^“C9“omateijai£ho£ot^cfoeti-  -niusTeiUcrus,  stgrifilius,  ■.R.evcfeSdus'iii(n& 
diflima  effluebat,  bnmiflb  l^lo  exploratorio,  do^flimus  vir  Dominus  Hieroi>pr5us‘Werdc- 
bmniaqusfub.tdmoiqfqifffp>thamamei^tjon-  tus,  ■  VerbiDivini  Miniftet,  ‘qui  ciirationiflBo- 
gus,necminuslatus)  inptofiindo  Contineatur,  tidie interfuerunt.  Superatb&eyiSoro^o,.E- 
jam  fphacelata  &  emortua efle  deptebehjiimus :  feharaquinetianiadfenamferecamauexcKyifr 
Quapropter  ulceribus  unguentum  meum  yEgy-  quens 


unguentum  filamentis  impofui; 


GnnuniBopiS!}* 

Caxaoyxt'. 

OLtofacciS  , 

devitelUsoToramlefttoigncefflra-  e 


CENtUilt  A.  Vt  :  ^  .  ,  fif  ;  ^ 

iiz&pnHtis,idibaalias,tnmliiC:e(EebusviJi,PaMO^  idi 

ttedecimannoniin,eK&miliaWarftenbCTgortt!rip»)/«»>  6* 

oriundas,  Chriftophorus nomine,  Afdte labo- «fi®» /'*■ 

.  _ _ >ffif ,;n eonfiliomaccerfiins finnftdupnnteipfius  »„4.^ 

»  ^  obitum;  ttunabdomen,genitali3,&crura,minBn^ 

|‘■fiiaS.|j.&  Diffolpantur&percolentur.pp  j^„,oj„niintnme&^repeii,TirinaqH.oqnerap^ 

jjmifcc  jgijtat:quapropter;dblbres,'iriqui,etadines,®S 

pulv-m^h^,  •  '  *  '  ai,'xiemlesdderant.A)?p!icatofacculoex,r3dicibaS 

^addendo«eU.OTOnim.n.a,  jbijgji„onaovent»oleoffliorumalbotum,uri^ 

Unguentumhocnonfolumdigeriti&dolorM  ^a  mox  profluere  cttpit,  &  quidem  in  copia,  & 
leait  ;  7erumetiammundiSeatuicetaputnda&  pjjj).-j;„j^£obfeaionem  A!kefmesViriaqu!scori 
fordida,carncmquelaudabi!em,procreat:quagro-  jj^tibusdiflblutam.exhibuiffem.&carpisEpithe. 

Btereo  uTusfum  ulque  ad  finmfere  curauom^u-  ,  jbibaiirem,fymptomatimultum  rraiferunt, 

oqaoquecataplafmateprsdiao.fflud^raerii^  pulfusquinetiamfetenatmalisfiaasfuit ,  ■ 


catjpittemquesgran 
v€Cff  curationis  ad  cic 


segram corroborat.  Circafinem  ultima  ,  ab  lirinabominisranlnihil 

_  ad  cicatricem  inducendam  a  nia-  ^-^gp^bat.  Resprofecl6admiranda;atcneris€*  , 

meata, fuccoverbcns,  pranelk/Sccaudae  eqiun^  anais  cacocby.micum,&^bftrud1onibus  ma^ 

'  imbuta  Ulccti  impofui  j-  ^  emplaftruni  Sio-  j^jjjj^yjfgg^ufn^obnoxiumfuiflepucrunibunccc, 
tamapplicui.  SicdivinoafpirantcNumineteli-  :  quiipfamaliquotfesexgraviffimismorfais 

citer  reftimtus  fuit ,  &  in  huiic  ulque  diem  24-Ja-  j.g{^jjyj^pQtujjjeft,yenitmihita^inmentcmca* 

nuaxiii6z9.felicitervivit,^ncqueabcotempor^,  fyj^jjyenapj-jbiirgibicmViciniajanteamiosyigin- 

quoduojandum^tantoperlfomnql^tusrm^ni  Q]QpQbiii{|uodSuyiro's  cujusnomeanuhcnon 

fer^^ftatistempore  j  quandpipuagravmimis  Qgg^f^jtJtecumvUi.  Ilicgraviffimdlaberans,& 

.  fais  occupationibus  tum  publicis  tum  pnvatis,  fpbftantiam  hepatis  veluti  in  pultem difibluumi 
otium  datur.  '  -  ~  .  .r  •  «  •  « 


O  B  s  ^R.  V  A  T  I  O  XX. 

XfefillMitfalfift&uringi 
Clatiffimo  &  DoSiflimc 


luravidi,  -Doftiffimus.‘|'“"^ 


Laureatus,  &  Notarius  carid'eus,peftegravilflme- 
DN.  SEB  ASTIAN  O  MEYERO,  laborins ,  quaminftamequartadicraorbi,  circa- 
^  apudFreiburgetifcsBifgoisMedicinziaoao-,  veiperainpulfumnonfaItemcxiguum,&parvumV. 


ri  ExceHentffimo,A'mico  fingulari, 

Gmlhelmm  VthUa^tiiUiinm 


mi(nei 


^  ;  bacpcftecbnvduifle,obfcrv,avj)  contrariutn.e?ei  -  . 

ANtepafltosdie'stUasaccegiUteras,clariffimd  nit.Circamediamnodcem.etiimdiarrhsafqusta- 
atquedodliflimemilin.DoaorAmicoram  meninhaepefteinrclipijismortalis/uit)fuperve- 

»>ptime,qn2nonme&critermecoBtriftarani,&  nieusjalvustjerqaaterqffubdnaafaitihincnatura-, 

etiamnunc,  quotiercunqueeasinfpicioj  contrif  viresruasitaCoUegit,&ade6refbcinatafait,utfc-  ' 

-  ftant.  Propter  graviffimum.enim  morbumDui  quebri^e  pulfum  imitmtatum Scaliquantuium  • 
PrztorisEedererianxiusrum  :  pr^fotimcumde  adnapiraiemyergentemiaVePeriinj  Scbcjencon-- . 

recuperanda yaletudine,,literktus:  haud  Ipemmi-  valuit.  .  '  .  , 

bi  attulerint.  Dominum  autem  patrem  Cqdeftem  Hac,  hevacuasplanead'Tei  VirdoSiffim^  . 

fiipplcxorOiUrSpiritufuc)  fMaBipfiadcffej&an-  mitreretniiterasiadfcriberc  p!acuif.PoflhumacIai  •  ■ ' 
gelis  fuis  ex  zrumnofabacce  vita  ad  p:ern,am  qui-  riSini  Viri  Dn.  D.  Moctii  p.m.  amici  mei  i^ular.  .  ^ ' 

— - o-.-jofnjigis novis,.  ris,camprimumprpdicrint;adme,quaro,mittCi- 

ratias.quaspaf-  pretiumquodindiciveriSjmittaraj&quidemcuiA 

- — ,-g- - .  ,  disineisadpra.  fcenorer  Hisvaie,Glari{nmemiDom.D.&cuntl■ 

i^madornandisadeb  octupatusfutii  ,-utbujuf-  -tuisomnibus, quosuxoribeamecudiperamentet-  ■ 
modifctiptayiimlpicereimhiliceatilmprirnta-  falut'at,a:'tcrr,fiinquamfelicitervive.  Medicosve-i 
mcn.VolenteDeojnpneroin^ratuSi  ■  Centurias/  ftros,&inprimisDni D.,He!bliijummeonon?me 
ineaspr3Emanibushabeo>’e3fq;inftrumcntisiBi-  falata.RaptimBcrn3eio.julii,ABnbiijii 
/  ftoriis',  ertemplis ,  StoblpryationibusadaugeOi  ^  ‘P^-Script^m, 

Nuncinfetalaboro,eam4;  ia  ordinem  tedigq.  Abfolutis  przcedentibus  ad 'te  liteffe c!a--;~- 

.TraSatum  meum  de  Idiore  &  Mciiceria.CeUi;  rifliVir.^uinCcnturiasmeaspervoivjfenishifto-  , 
LausfitDe6;afafoivi,continetcapita3b.feparatim  riampra:cedeiite'tn,defliiXuhepaticDdnyeni.fcd  ' 
umenhonprodibit,  fed  cum  reliquis  opiifculis,  vaJddruccinaedefcriptam.  GontibetiiriiiaCent. 
Citerum,VirciMilHrae,qaam fallaces Snt  uri-  4iiObfi40.3e  urina tanrennthiladfcripfi,  urinec 


■  ut&pf6A'natomiaTIieologicaigratias,qUasp'df-  pretium  quodihdic 
lutii , -ago  maximas.  Sed  irtopufcuiisineis  ad  pra-  fcenorer  Hisvaie,< 


^  0BSE:KVAT.  UHTRITR-GIC. 

Qyr  11,  Tibi  fialiq^deias  rej^n^Dtidquitrttim^ii^fonemiiiltiiSitiif  ^  t 

‘  occurrit/cnbe.  Plura  exempla  de&Uacknrinzj-  qit<i^«rteriiiia.fti^imici>^itrStufKriat 
^  videCen^.Obi:75.  ■  mMviiatethiirMKc<)ma,ftm»tiej^C^^ 

,  .  ...  ■— - - - - - - - -  «‘«»^>“i^it^iteri6Utmsc<irpotu^iI. T” 

'•OBSERVATIO  XXL  .  «°*^-^'^i”^dmas»qmlimBadp,t{omin.'' 

fccwSS£>liSSSJ.-»Np: 

lUaftrifilMarchionis  Badenfis&c.  necnoniqcIyT  tracAtiitumh^aciscontento,  QiiodqtHahie  f 
;tsReip.BenienfisMedico-ChirurgoJDi-  .  hAhertfextaregoafiodccliO^M^hifiihcIfcf^^ 
gniffimo»Ajmco&colleg*hono-  fi’»t<>ll‘it>»r.EaeJlprcciildiilrickZnlhKi^crar 

.  rando,  ,  li»ticc'>f‘»’iixiksa^er£artiri£rti>mlos,f^citJ~'- 

■’  Z)idoviciitSchmid,mujirifs.Mirch.B<iiL  f«l>>«>>‘k,qKiimfidimenUefi,qiu,mimuLlmi^ 


.  rando,  ^ 

■’  Z)idoviciitSchmid,mujirifs.Mirch.B<iiL  f«l>>«>>‘k,qKiimfidimenUefi,qiu,mimup,lxK^ 

,  ^chUtros.  ■'  herdiUtanfofa:DubimHrame,qm«M~a^ 

PEtiitfuperionntenfePerilUi]irii(^rGeerDfiuDii-  niidiotkoracenjcerisfenfiti ,  Bda^dplmmiipf^ 

min«iBmkKO>mesinBd\ii&ein,Ckrt]imp&^  tiiriqHemdofalmbniscmixdcIemaffeaT^fcia 

ExpcHaiiyp’^On.Babrici,fermmjiriihactrmf^  JlMuMxr.  VirUmilk  dolor  ex  confetifuJi,j„i„j^^ 
emtentArgentmom,attecumegodeDj^a,qux  «^,pe^orismediqdifliiigge»tjs-^llafulaei„isi^^ 

Cenerof. fieomoliquimdtafammoleflmit,  tegere:^  •oa.u  fon^re  thorqc^  contentione  indiiierffirai 
qnarationehajnsvidlentMinfHnghqiim&tpfara..  hitnronolejlitm^ijltim  finfumpercipii^  enim  at. 
dicitmivellipofet,4mbo  in  medum  confuleremtu.  fophagmlehornret.deghtitio,  nonre^rotiokdere. 
iPmcGenereJiJfmiHeroiipetitionieimajorellndtn  tiir.Hnmorti,qiiemmdUc»iifiimproximqmfiMu<!,  , 
'obtemperandnmmiSi  ejfe  judicavi,  qitod  is  Seremf-  non  inipfo  pulmone  generatur ,  quandoquidem  Ge- 
fine  seftre  Principi  &  Confinguinitate^  animi  nprofo  hectgro,licetfexageJmumitatisannKetr^. 
cojun[iione(3idrisfimHS,amicitiaejiuabineumea-  '  foifitalis  calor ,ut& totius  corporis  robur  adhucrdi  ' 
tdtenunfiahaSenusinterruptaforuii.  Tradaami  rafimitatemgent.Caput-verinegotiortimmubitu- 
tem/quidquidde  afiSlus  ifiius  natura  cognofiereB-e  dine  def ttigatum,  necnoufu  Pinigenerofirisrquak 
cuitt^quiddeejuffimcurationevideatur, paucis  ditioiBaproducit,petitu,humorespituiteJos^erm 
fubjiciam  ,  liherumperfpeBatuaprudiniierelin-  dos  tacite  colligit,  &sdpeSusclanculutranfmittit.  . 
■qutns, de  ittroq^,quoderevifumfuerit, decernere.  BrveniltfedeafeSai&kumorfsiqutedtniadit, 

Erincipioautem,^inipfofatimlimine,nanme-  Jpeeie,nona,^odumdificileirit,idoneapraferibere 
diocrisfefenoliisofertdifficuliai,quinonmfcragre,-  curattonisrimedid.-  Tincereautemi^raScUus'  ' 
'neccordobfervatisaccurratemorliijignispathognot  morbumextirparefortedificilUmumfibjiciamta- 
minieis,ex  tolimpedttaRejjiiraiionis  generibus  cer-_nsen,queJtnaniellendo,eerteleniendeilliutilifima. 

tanialiquam^definitamejusjpeciemdejigiis&eeo-  judtcantpsr.  '  ^ 

gimur:Jitamenntetam,adqHar»incurationedefiri-  PiSusratiaprimum ,  ^magnimomeiitlreme- 
bettdaeollimeimu,neordndabatarumoretnrenobis  dtumefi.Eltgendustgntsraertemperaius,purusru- 
pugnare-velimuspri^xamhaboreoporiet.  Queaur  que  d  yentistranqutUus.  Somntts moratus efi, 
cbremantequdad^Tefcriberem,paucaquad^,qud'  Exercitdtiocbrpor^oderatiJpma.Pottufuvimm ^ 
adreminvefiganiam  conducere  uiihinif a funi,ex\  pauciferum,  albumipr tenue,  dequofspiufcult^ 
ipfoegropercontaadrtfseerunt.  fiorumre^onfiex'  pituUilubibatur,nonafatim,CibusattenuanteqiM.  . 
autographolegerepoteris.V.tenimDyjinaamiddms  litate fiddituseligatur,Singulahaemtnutiusrec^^ 
quaGenerofis£>ominiesCameslabor'at,cieraamba'r  ferefiejens Medseus commodius potejl.  Inprwtis 
gesdicamustdreneraejlalenfami^lsdiariofimrei  Capiti,  q'uodmaltcaufimfovet,projpicerepqref, 
garotionemabffiefebrevelabfcefuthactamenipja-  PenafeOione  tenspelUva  ,  qua  G-vacudrerepietie-; 
sA'ahgujliaor'ganorumoriatur,neceffeefi.Seliquum  nem,&deriv'areapeBcredefcenfumhtimirispojlfi'. 

^eratteriq,Vefcomprefionicaufam  habeat.  Be-  cephalica,fiatasadhuepermittit,moderdiafin^ut^. 
pietioneverbnonlaborarefaitempetiores  ajperaar-  nis  quaniitateddisnciasK  •vplfl.Purgationeiim , 
te^a  tubulos,  indepatet,  qubdrejponJoOdtertiani  tionnioienta  ,  nempe  aut ‘Pilulis  ringeheisDi  p, 

quafiionem,ttu!iumint^rejpirandumauSrifani,^Bdyeri,velhifce: 

tufiferieafirmatur.CompreJiorurfusquummul-'  R.  piluLdeAga.rico.finequibns.Mafticlii- 
tifarianiquo^contingat,nosh!ceostantummodos,  nar.anaScrupuIum. 

quiloeumhaberepo£uni,omiffisattis,recenfebimus,  Aleophanginarumfemircrapuluim  Mi&e: 
udutenimhypochondiia,ptibutmlhumo-ceaggra-  Cnmiqua'betqniczfiantPiI.i5.  / 
vata,comprtmunt  manas  thoraeispartes ,  iisq^  rno-  Pileolus  medica  vi^ aditus ,  gejlatunonparm 

tionulibertatemadimunt  t  atquiS.g.extrathora.  iailUeJfet, hujusmodi.  ■ 
cemnuttiusfrnaionulafinemdeprihenderefepro.  R;  NonsMofchata,ftyrac!sCal3roi>an.9ij. 
fieturJnipfipeaorelavespulmonumarteriainteri-  Roiarum  rnfar.  png.  ij.B  Coriandriprs^, 
dum  crqfolento^  humore  replentur,  ij-J,iritus  in-  parati^  ' 

J}rumeittacomprimunt:quodsdntipdtroBdedicoac-  '  SeminisNigcIlaEanalemidracbm.'  .  .  ■ 

-  cidiffe,Galenus.jp.debe.affea.c.to,prodiSt.Qmd  Garyophy!lorunj,Succini,Sandaracs,gi»'’ 
verh  ei  indsviduuscohies^  perpetua  &fimma  .  norumKermes  anafcrupulum.  •' 

pulfiimaqiialitas,quainilpeagromndeprebendi,  "InciTa&crafliafcaletulamifceadufuni. 


'  '  CEliftGRlA  VE.  '  sv} 

'•  C^Z^,cccMcmi(xr^0f^tmmdu>  mya.  ■oddebOisfHem,  t,Uti&f»lfmex,flM.  ' 

^T^^pcrcmiJmaimefcxtxrymi  -  MKftrfmiJc^e  Gener. fua,»d^x«mc^iU 

^trenimmnVxrte^fKyaneexttiemfri-  ^dfhdioTiem.^mmdim^UreHd^dtatere^ 

_  ;  .  f^andifnvemre  tuitimet,hancq^tiimiemveri 

[>cerferi,tmnpezi^^c^dfhrim^^ 

^yJ^km-y*nanemnitJ,qnoiixhju£y  rnmfneefere,fieperina<ia:  ndUtnmenhueHi^ 
deindek,qffijampUrlm}mitfm^  deUqteia  animi jfipey^enijje, 

%FerhSmmhltpeSt.f>^eari  debetMSyriift  -MJ^jDecnhtjm  Gener. fneutrum^ne  inU- 
‘  T  piJAottsWvinoablua&mdfiffij^-  - 

tadiosehinzunaam.  ■  ideitri  thorncie  f artem pmftrnm,mex nbhai 

■  HfebaramSafe.Botrydis.Hjtfopi.Sca--  ‘iAcijf,ntininamdiclinet:  inrnediot^enpeacrii 
/BfofeiVetonics,  Marrubii  ah.  manip,-  mpit!rtmumhoere,ipftpieaieeOePophago(taGe~ 

■  Capilli  ysneris i  florum' ftcechadis  Ara-  nmifmi^eraii^aiKr)alceritidicHyisadinParini 

-  '  .  feanam.fl..  ;  ■  ■  fider^mdentar  ■,mdejepealihcrrefiiramnu me- 

SemihisAnifijFceniuUliijPi^imnu^j.  .  tmimptdiattlr.  ■  -  •- 

Raflic;  Ireps  FlorcriEiriijgij/  Cinampm.'  .  y.  ~j  ^  , 

2i,S;erorifcrnpaum.' -  ■  RelptnftoadfretcedentemEpfieUm. 

l,fmdxmmanrmkdiScabu)(k,htrrmm4i  ■  .  VirpNobili&Doaiffinioi  ■ 
mmmyaUanafs.  j.  Steni  in  vafetitreo  Dtt.LUDO VICO  SCHMID  .-Medicinz  Do- 
ebferatd  ■  td moderatum  calorem diei  v^dein  de-  abri'Excc|Ientiflinio,&SereniflimiPrindpisad  - 
PilUntJm.»i.adficcitatenK  ;  Defini,  DmGeorgii  Friderici,  Marchionu^^^ 

'  R.  Hujusaquslib.i.  fucdborragtn.ScabioC'  ■  "denus &HochB,ergenlis&c.  Archiatro ce- 
ana|.iiij-  V  lcl>drrin!o,Dh.&Amicoraeopliiri- 

-  Sacchariq.fCoquantarinJukpiconfiftcn-;  ,  •  ■  rniim  honorando. 

;  dam:. de  quo  fubindepaaxillom  capiat  -  GuilhelmuS  Fabricius  Hildanus,  / 

illullriff; Dominus  Comesj_&  relaxatis  -S-.'-  P;  D.  ' 

6aciummulculisUlttbdeIAiadtrache>  JV  Ffeftum  perilluftris  &  Generofi  Comitfe-,  ' 
ahipermittat.  •  ,  ■^Smicftm^aMenfiein&c.Vir  AmpliflimeSi 

Bacfimty^uajulJkferilupdiDn.C^ttifyec  amice  sternum  honorande,  tam 'dofte  tamque 
Viter  conp^aredebui.-cta^S.g.abstejyioopem  eruditetum  quoad  can&,tum  etiam  curationem 
ixpeaet,p;rmJ!imamfacies,fifenientidm’Sidm'dd  adumbrafti  ut,  quid  ulterius  defiderari  poffitj 
m'efcripuideferendamcures.Hincenini'coi!^dnin  vixvSieam.  Nectamenhacinre.GenerofoDo- 
arcemFalkenfein  tranjmittipoiefii"  VaUVtrPrde  mino  Comitii  Tihique  officio  mep  defuifle  vide- 

finntiffimeyJmicorunfintegerrinte.  Dimacoyiiii  ar, addampaucaqiisdam. . 

jiddhqdo  diepnpdia  Bavaricaex Marchionatu  '  Ajfeaum,dcqao  conqueritur luaGeneroa 
MuBa  fantypofiquamfexdntegrosmafeseesIn-  fitasiDifficultatem  R-elpirandi  abfque  Febri  Si 
genti fumptu  aluimus,  dnno  Salutis  cb  loc  xxni.  -  ablceffh  efle'  feribis.  Procedit  Spirandi  difficultas, 
Scquunturquieftiones,  Gerierofb  Domino  utGalehuspaffim  in  libris  de  Refpiratiohe.  &  de 

Comitia  Dn.D.Ladoii.Schmid  ■  locis af&Sis  teftatur,  vel jiroptervcbementeni, 
propofits. .  in  corde  &  pulmone  Caliditatem,  aut  Viaruni 

I.  ex&  prater  thoracem.  Partis  alteriusalim-  Spiritalium  anguftiam ,  aut  virium  imbecillita- 
jus  fuMio  hfafentiatur  t  ■■  '  tem.  Porro  ex  vebemeriti  in  corde  &  pulmoni 


Cenerofus  ager. 


imfpirandinp 

lit^i^Supereft^tur,  ut fitantpropter  viarum 
't  Angaftiaautemilla,ut  Fu^eaefoifaisi  velpro- 

-  jii  Oimitis  ad  przdiaa  '  Compfeifionem  accidit.  Ex  repletione  non 

qazCta  R.efponfioi  ex^Germanico  in  eri  (  quando  quidem  inter  refpirandum  nullus  au- 

'Latinum translata.  diturfonus^utftrepitus)  faciletccumafrereremi 

MLreponpumefiyGentroffudhaBrausnuUam  nifi aliquoties Dyfpnoicos .  imo  &  AftbmagVPsj 
pUniuBius interni  viScerUa&ionemkfamauty.  quifinefonitn&ftrepitufpirabant,vidifrem,iii 
b^aaatam,prater^uaminpeSlore,animadvertife:  quibus  nihilominus  poft  obitum  hinc  inde  in  i- 
ddllGenemfit.fuaPinas quidem  HamorrhOi-  pfis  afperz  arteriz  ramulis  pituimm  sdladami 
d^snunquamvelMertas.Vflalio  tjmcuncjuetno-  imo  &  calculos  inveni.  '  Poteft  itaque  aliquis 
domale^iBasfaifi-.  Cpnfuetam autemfanguihis  propaginesarperzartcriz.perpalmonesdifper- 
eyacuationm,  ^ua  fit  per  venafiStonem,  pariter  fos,materiaaliquavifcida  Se  tenaciinfradtasha- ^ 
nullatenus ihtermifiam e fie,  veletiamepuenifiiahu  here,  Scproindelaboriosdfpitare;  idque  tamen 
inmatendofianguineypraatateGenerofiBna^eti,  fine  fbnitu  aut  ftrepitu.  Materia  enim  hzccenort 
difeciun>,fimodovenaproberiteque.tufafiterat ,  femperex’"-'"*  ' 
dnqu^fifieperfenfifii.^  —  ^ 

-ddIIl.S^Bumitem.prorJusinrefiiirandofi 
InmautfierteremGenerofi fuamdeprehendere.  poflit:  vt.,u,.tLiai.iiiuiu,u...^u«uj 

•ddiy.Pulfiimefevaricum,ipfiq,Paro3iyfinoae-  ne  procreatur,  quando  videlicet  aut  propter  zu 


Oif. 


B  S  E  R  V  A  T.  C  H  1  R  U 


1 


luperT<^e ,  &  rrfpiraionem 

olidam  aiium^iim, 
p^a  perapi  poffe  f^is )  &  adin&a- 


cremeata  fuliginolk  e: 

fit.  Tunc  >^im  paulatim  congeritur  exiicca-  tate  ex  puUa  percipi  poffe  fa 

turque  Materia  iUa  cralla  in  exilibus  duSibus  mentarelpicarioniinfervientii _ 

pulmonum, &depraTatnrrefpiratio.  b^cfi^  &il]a^quabdoa^iintur&debnitantnt,  utre. 

utfamiliaris morbus iftefoleateffe eis,quim  fo-  ^imdonem  difficilem  radant, edamfi in ipfis 
dinis  operantur ,  &  metallica  trafiant.  Sed  hi  pulmonibus  nullum  fit  vitium.  Id  Areueus  de 
ut  plurimum  tuffi  ficcafolenttorqueri.  Quando-  oufis  &  notis  diuturnorum  affeSuumlib.  t.cap. 
quidem  natura  femper  conatur  expellere,  qu<^  XLpauii  Wee  verbis  indigitare  voluit,  cum  feri-. 
&i  infeftum  elle  perdpit.  Sed&nebancqui-  bif.tyipcitur  autem  mit7ao,Jimidetiam^0^ 
demeffeOuraminfii^nerjndcconjicio,quod  rOtiraicondiKam ,  t^lcmntttr  immefnm 

dcTuffinihillctibis.  Sat.HincSenesutplurimum  di&nlterrefpirare 

AnneauftturfepjflimePulmonesmembra-  videmus,  edam  pulmonibus  exiftenribns finis. 
ns,coftasfuccingend,  ut  eis, qui  aliquando  Pleu-  Eoramenim  muiculi  refpirarioni  :inler,vientes, 
ridde  laborarunt,  autcafum  aliquem  violentum  imb  &  cudsipfi,  propter  defefiumcalotisnad- 
paffifunt,  accidere  confuevit.  Hatc  tamen  tix  vi,  Scimmunidonem  humidi innari exficcantur 
quidem,nili  exconjeauracognofcuntur:  udnon  &labefa&antuc,  &  ita  arida  fiunt,  ut  o&ioGia 
ita  pridem  inacgroquodam  meohacrationeac-  non  fitis  prompte  fungi  polSnt  ,  feqaitutque 
cidit.  Ante  o&iduum  Solodurenfis  quidam  Se-  difficilis  relpirado.  i7reri4i»,inquitDoQiinmus 
nator,  Wilhelmus  Kellenberg,quadragenarias,  Vhtscm,»tmajiiresfrrfertim  nernifefti.adtirfali- 
'  ^  '^.de)?»a:,oKifcr4»f ^KnwrlujJ?- 


phtbifiobiit.Isante  muitos  annos  ex  eqi 


fiaiftrumlatusadfopulumfibicolliferat.  Abi-  faratim(^']iiiii^ejiati,pji)pit(eam^madamfa- 
nido  per  dies  aliquot  aolorcs,  fuerunt  graves,cefi-  riantf  &e,  Infeftantur  autem&  imbecilles  fiunt, 
larunt  tamen  pauladm ,  &  primis  annis  poft  ca-  tum  nervi  fepd  transverfi,  tum  edam  mufeuli  re- 
"  ■  •  '  "  pe-  Ip.iiadoniinfervientes,quotiescunquede9uxio- 

ex  capite  veluti  furtim  ad  iplbs  defluunt. 


bitum  Pulmones  exulcerari ,  &  coftisannexi  fue-  Cum  itaque  Generolusa^  (tuis  verbis  utor )  , 
ruhtrcperd.  AnfirailequidinGenerolbdEgro  caput  habeat  muldtudinenegoriorumdefatiga- 
accideric,  ptsefens  Medicus  facile  expifeari  pote-  tumjnecqpnufuvinigenerofiorispetitum.quol 
rit.  Ego  edamfi  nihil  cerri  hac  in  re  ff  atnere  pot  humores  pituitofos  &  crudos  tacite  colligit,  &ad 
fiin,aIiquomodo  tamen  mihi  fulpedlusefi:  dolor,  peausclanculumtranlmitritj  quis  caufim  Dyt 
quem-fiiam  GeneroC  in  pedore  circa  dorfittn  pncea:inGen.fuaexcapiteproyeniredubitatf 
perlendrelcribis;  Quemqueegononexipfacar-  Sed  occurrit  &  alia  caufi,qua  omni  procul 

ne  pulmonis, quae  propter  peni’"'-"’ - - : - J — uu.c.a,- — ^c.:. 

fere indolenseft,  fed potius  pro 


n  dubiocaputmiruminmodumlabefadetumfuit, 
na-  deproindedefluxionibusobnoxium  fadum  fuit, 

-  , _  ,  .  jctra  damnofi  videUcet  confuetudp  aulicorum;  cum 

thoracem  quoque,  atieftante  Galeno,  lib.i.  de  continuo ,  etiam  tempore hyemali&pluviofo. 


difficultate  relpirandi-,  nonnunquam latent cau-  detcdocapifeincedunt.  I^nc  ego  crediderim 
fe,qusEorganarefpirarionitcomprimunt,&an-  effecaufim,quodCceliusAurelianus demoAis  , 
gufta  reddunt.  Sunt  illae  tumores  praeter  natu-  diuturnis  lib.  j.  cap.  i .  Icriptum  rehquit ,  qiiod 
ram,  &  Scirrhi,  qui  circa  ventrem, hepar, fple-  paflio  haec  hadtenus  mulieribus  virosm^lsgra- 
nem,  &  colon  confiftunt.  .  Eis  itaque,  qui  in  vaveritatquepreflerit,  cumvidelicetipfarumca- 
jnventuteScorbuto, febribus  Quartanis, &  hu-  pita&  pedora  continuo  non  tantum indumen* 
}ufinodi  morbis  ,  ex  cralfis  &  aduffis  humoribus  tis  veftita ,  verum  edam  capita  capillis,  Sc  mufiu- 
orris,  laborarunt,  eis,  inquam , obftrudiones  li  pedorffesmammistedi,&proindeabinjuria 
vi&erum  remanere  folent:  quaefiin^lenefue-  aerisvindicarifuerint.Hadennsinquam;inpo- 
rints  vix  ab  a^ro  percipiuntur,  paulatim  tamen  fterum  enim  morbos  omnes-,  ex  defluxionibui 
in  irirrhos  abeunt,  &laborio&mrefpitationem  natos,ipfisquoquecorrepturos.nondubita.Ho- 
faciunt.  Autenim  Diaphragmacomptimitfplen  die  enim  mulieres  in  Germania ,  (quod  profedS 

ffirrhofus,  aut  illuffiplumfno pondere deorfum  deplorandumdmorealiaramnarionu"  - - 

trahendo,  ipfius  liberum  motum  impedit.  Ex  rctemperatoauteriam^ftuolbfruun! 
induratohepaienihil  minus exlpedarclicet.led  c  '  "  "  ’  '  "  ' 


rntjdetedo 


facilius  &  maturiusipfius  obftrudiones  cqgno-  Haec  de  caufa  morbi. 

fcuncur.  .QuoadCurationem.illamavidusrarionein- 

Exhepate plus jufto calido Dy^nceamprod  choandameflc,redefentis.nifienimilladiligen- 
venire ,  fcribhNsvius  in  Confultat.  Dum  enim  ter  fuerit  infl:ituta,Scob(ervata,  fhiftraadhiben- 
Caliditate  fua  agit  in  crudidates ,  in  abdomine  tur  reliqua.  Vinum  cum  Galeno  deCompoCMer 
contentas,  va^res  multos  ad  caput  impellit, fti  dicam.fecundumLocalib.y.cap.&prafctibisal- 
ludqnedefluxionibusobnoxiumredditjliberin.  bum&tenue.  Mec  immerito  quidem.  Propter 
""erelpirarionemimpeffit.  conluctudinem  enim  &fenedutem  illudconccr 

TerribjDylpnoeamexririumimbecillitate  dendumerit.  Quod  fi  tamen  lequentidecodq 

'  ’  u™  c*i— "-eo  quidem  judicio  noneffetabsrfc 

“  K.A^ 


fieri,  teftatur  Galenus  multis  in  locis.  Sedtace-  dilueretur,  m 


in  Afthinatids ,  non 
.abftergitSMnuticlific 


aum  medicamentorum  facultati- 
h  &  experientia' ipfi' comprobati 
I  i'inquit|acchihusJ! 


uisvilceribusprspararem.  iam  Ceifus  teftatnr  lib.  4.  capi  4.  de  re  Medicai 

in Aperitirarunig&Eriulz  Campa-  Perurinas  enimmateriapeccinstumexpeetorea 
majif.  tniriedameireKquisvifceribuSjqozfubdi^bra- 

pdiiqaercl&i,  gmatefnnt,  cvacuatui;nontaritum,rcd&patre- 

minteridnirnradicnmfrangida:.  dini  humorum  refiftit.  Quapropter  fcnibus, 
daean,g.j.corticnm  TamarifciJjJi  pratftantiflimum  efie  medicamentum,  fepiflim^ 
umBetonica;,mJ.Ver6nic®,Hyt  epertusfum,  - 

,  Bottydis,  Pofl:  nniverfalera  Purgationem  Iiuhior  pec* 

)nite,Cu(cuta!,ChaniiepithyOsi  cans,fiquijinpeaorcfueritievacuanduseft,ui 
:b.anap.j.  ^  bi  Syiiipus  Violarum,  CapilliVeneris,  Tulbla- 

iBetonicse,PrimulsVeiTSjGenifts  ginis ;  de  HylTopo,  de  Liquiritia,  &  Trochifct 
^  Bechirinigri  ("quibus  e^oante'annosanquotiit 

ifxana  p.j.  >  .  fimiU  aSediu  cumfrudluufusfui)eonvcniunti 

cofdiaiiumanap.Bi  Summopere  quoque  placet  Syrupus  Magiftralis 

lexacinatarumf.j. .  .  ,  ateprifcriptns,  . 

rf.a.inft.quinqueaqna:fontanSj  ,  Htec.breviterdeinteniistemediis.iiipereftl 
onem  medis  partis,  nunc^utdeexternisprifidiisaliquidadfcribam,” 

ts  fortiter  exprelfe  &  clarificat*  Ubiqii|m  diligentiflimJ  perveftigandum  eft,  an 
,  enraAoracemlateatcaufamalii,  Quapropteefi 
dequinqucradicibus,&  obffimffioalrquafiepatisadfuerit,pt*terunivere 

chorio  cum  thabarbaro  ana  Ig,  felespurgationesjcon^enittinguentumlieop- 
e,  fiat  Appiana  gto  4,  do^gsj  pilatiYum  Foefii,  aut  fequens  paretur. 


OBSERVAT.  CHIRURGI  C. 


R.  Sacd  radicnmEbnli.&iridisnoftratis,  los& oetvM  refpirationtinfOTentesfijeriyioB 
Sucdherbar.Eapatorii,  Apiiana|.iij.  tanmmderiTatnr,  verum  etiam  evacuatur 
OleiLurabricor,  Caraomillz,  Lilior.al-  eodemqueccmpore.idqacGnemagnaniolcftia, 
bor.&  AblintbijaDaJ.U!j.  utegommemeripfo.quiantebacquatuotgcfta- 

Coquaotur  fimd  lento  ignead  confiraptio-  vi ,  quorum  rtamnunc  duo  fluunt ,  expertas 
,  nemferdfuccorum,  cokturzaddepulveriscak-  funt.  Quod  fi  ex  bepateplusjuftocalido  virium 

iBiaromatici.rpic2nardiioa5.ij.Mirce.  aUquod,  uti  nonnunquam  fieri  folet.acccflirit 

Siobftrnaioabqualienis.autScirrbusadfiie-  fonncuius  ad  poplitem  dextrum,  prafentanem^  v 
rit,finifliumlatus01eoexCapparibus,aH£OIeo  &longd  excellendflimameritprafidium,  adte- 
(quodpraftantiirimum  eft)exfuccoCocblea-  dificandum  hepar  fangmnemque,utiinn;ultb 
riat inungendum efl:  pofteaEmplaftrnmHeur-  expertusfiun. 

aiiexfucco Cicuta  applicetur.  Miruniefaimin  LotioCraram,  coaaexBetonica,Salvia 
modumomnern  duritiem  lienis  emollit,  ut  ego  Hyffopo,Seabio&,R.ofmarino,CamoniiIla,& 
aKqnoties  obfervavi.  -  fimilibus,nonparumacapite&peaorerevellit. 

DeVenffifeaiorie,anin  Dy^ncEalDcumha-  PileolusaTeptafcriptns  ad  caput  roborandum, 
beat,  dubitant  nonnulli ,  cnmcauia  principdis  etiam  mihiprobatur.  In  eundem  quoque  ufum 
morbinonfitexlanguine.,  Quodtameninlem-  ac  finem  poterit  Gen.  xEger  Heauatio  aliquo 
peries  ahqua  calida  vileernm  adfuerit,  &  vires  Caputcorroborantentisvelncieflfequens!  ’ 

permiferint,  bisin  anno  vena  incidi,  &fanguis  R..  Confervat  Rolarum&Betonicean.|i. 
licundum  tolerantiam  virium  extrahi  poterit.  Conlerv.  ElorumTullilaginis,  Afiabiofle 
.  Non  enim  fanguisfolus,red  dereliqui  humores  an.gvj.  , 

rcdavenaevacnantur,  QuapropterGalenus4.  -  FlorumSalvia: &RoCnann.an,|6.  ' 
de  raribneviaus  in  morbis  acutis  comment  al.  Specierum  Dianthos  gij. 

non  veretur  farijguinem  detrahere,  eri^  inOr-  Gonfe^onisAlkermes^^j» 

thbpncea  ficca.  Fiec  aiitem  verno  tempore  in  CumSyrupode  BetonicafiatEIeS:uarhim>de  '  ' 
Cubitodextro:  in  autumno  vero  in  finiftrb.  Aut  quo  liimat  Gener.  «Eger  qd  magnitudinem  NUr. 
fiatapertio Venarum hatmorrhoidalium i  prsci-.  cisjnglandis',perduashorasantcprahdium.,to- 
pue  fi  vitium  aliquod  in  Iplene  adeffei  prafens  tidernquepoftCoenam.  .  ■  ,  ' 

Medicuscognovcrit.autatrabilispratdominium  Caput ,  uti  quqqne  pedus ,  per  intervalk  ' 
habuerit.  MOdus,tamen  fervandus  eft  in  Ex-  ipbngiaficca,  aiit  linteis  tepidis  blande  fricetur  :  i 
tradione  (anguinis. ,  propter  aetatem  ingrave-  &  pulmones  cantu  ,  ledione  ,  & vociferatione  ■ 
fcemeihGenerofi  igrj.  .  •  •  . ,  exerceantur,  quo  iri  eis  excitato  calore  riativer, ' . 

Dixiab  initio  ex'Aretso,D)tlpnCEamaliquan-  humores  excrcmentitii  eo  &cilius  evacuari  pof- 
dbexyitioaliquoinftrumentorumRefpirationi  fint.  interim tamen, dum  Gcn.dEgerpulmo- 
jhfementium ,  nd  funt  mufculi  pedorales ,  &  nes  ita-exefeet,  in  ore  aliquid teneat,'qnod  ex- 
nerviaquara,.quinta&fextavertebra  Colli,  ad  creationem  promovere  poffit,  uti  funt  Tabella:  " 
ieptum  transvetfiim  deicendentes,  originem  Dia-Tragacantbi  frigidi , Diaindis,  TtochilH 
trahere  :  videlicet -quando  exficcantur  &  aridi  Bechici  nigri.  .  ; 

fiunt,  utiin  morbis  aculis, &infenibuB  accidere  Plumeam  Pellem  Cygfli,  pellicea  induftria 

videmus.  Hancobeaufam  perfepd.pcdus  &  elaboratam  &  adaptatam,  in  dhoracis  affedibasV  y*' 
collnmcirca exortum ncrvomm,ad  fepttimde-  prsfoitanenm effe prufidium,  &lpecificaqua- 
fcendentium,  in  ungere  expedit  Oleis  Emollien-  dam  facultate  pedori  pradeflfe  ,  iri  uxoremea  ' 
nbus,Humedantibu5,&Corr0bbrantibus,vel-  charilfimaobfcrvavT,  hoc  modo :  Fuerat  illa  a; 
nd  Oleo  Irino',  Liliorum  Alborum,  Amygdala-  multis  annis  tufl!  obnoxia  j  pratfertim  hyemali.' 
tum  dulcirim ,  pinguedin.  Cygm(qusin  Wot-  tempc(re:  cujns  caafa&  medicamenta  multa  ad-  / 
bis  pedoris  omnium  cft  prSfiantilfima  jOaflinz,  -  hibita ;  fonriculi  quin  etiam  fadi  fuerunt,  abfque  -  ' 
Caponis,  Anfetis,  Unguento  ex  Althea.tencila-  infigni  tamen  frudo.  Quum  vero  Anno  i  fijy,  - 
^ne  Sem.  Cydoniorum  &  Foenigraci :  quibus  amicus  quidam  Belga,  plumea  pelle  Cygniipfcn  : 

mdderem  Oleum  Lumfaritbrum:  ^regieeniin  raunera&ti  illamque  ab  eo  tempore  prilerdm' • 
humedat,  partesque  nervofas,  corroborat,  &  fi  hycmali,  pro  tegumento  pedoraligeftafepau-  ^ 
qUa:  obftjmdionesin  ipfis  autpartibastriufculo-  latim ,  laus  fit  Deo ,  a  tuffi  liberata  fuitt:  ita  ut  a 
fisfuetint,easapetit.  Mulculi prstereaReipi-  duobus  abhincannisabeamoleftatanonfuerit: 
rationi  infersientes ,  ud  &  nervi  um  ad  mufeu-  qriamfi  fonticuli  fint  claufi.  Hinc  pellem  hanccd 
IbspcdotidcS,  quam feptumddcendenles, alio  ^ecifica  quadam facultatepedoriprodeflecon-  ^ 
modo  afficiuntur  &  debilitantur:  quando  videli-  jicio:  quemadmodum  vulturis  pellem,  foris  ad- 
cetadefluxioneSliquaexcapitemoleftantur.  In  motamsVeatriculumroborare,&cont:odioncm 
ehm  finem,  &  ut  vidq  illi  quoque  occurratur,  cibi  promovere  videmus.  Ututfitifiiadeo,nt  , 
pra:ter  purgadones  edarn  cucurbitulie  Icapulis  fua  Gem  periculum  faciat  Non  enim  dubito  , 
bumflamma  magna  applicentur,lemelinmenic,  ipidm  mtdtum  profuturam  efle  ;.dum  viddicet- 
aut  de  fexinfexhebdomadasad  minimum.  Sed  calorem  nadvnmpedoris  fovebit,  >  ' 

inpriinis.(ulTaaquoqueeftrententia)‘  Fond-  Hscpaulb  prolixids  fortaffis quam  opus  , 
Cnliinbrachiocbnveniunt  Eprumenimboicfi-  fuiffet,Vir  Ampliifime,  &  Amice  omnibus  rao-  , 

ciohumorpeccans,quiexcapite,aquo,  utveri,-  dischariffiriie,co'nfignarc  volui.  '  Tu  pro  Tua  . 
Cmilceft,piicipuacaulaniaIidependet,deorfum  prudentia  &  rerum  ufii,ea,  qua  Gen.  s^o  ma- 
defliiit,fiveidadpulmoaesipfos,fiveadmufctt-  jamecon«iacerepoflecogaoIces,exeisexcerpere 


-  CENTURIA  1(4  fit 

•  Late&  tlaoiSit^dk,riamifiecor,xaomi^  tnfEmipfnmrqedffe,Bn.D.Dinins,  ego, &0^  Ifc 
*^r*a3raabimdebene‘Kcere,Teaur<3ncumto-  nudti aliitdttAfnmnsi  Taadeinplaneconfiuh- 
J^^^nailhonepSmainmnltosaiiflosbe-  ptnsdbiiu,  Utiaam&ikveirapetmiraTriconi 
ntoeconferrare  velit.  ConfefiibiieniA&er-  crffiimfiiiff^procnldabibPaMoaemTElimlar 
^oroDIafciffimaPrindpiflajcamprimania  pideMinvcmfleia. 

fieriLterit.  Deovolente.mittami  Ibterimva-  vaffifinednbemtiCenmr.  Obfeigratid^  OJ/arc, 
ie  Ime.ntfeds.ama.  DabamBems25.jii^  nnmmeanuni  0bferv.4S.  kflOTiam,  deTar^f*'^ 
n2,iSa?.qi»dieAnmimmeanmi^iiineii-  nm&j eivnliiere  Tfaotaasin tavitatem  dela- , 
niaaericnin,I.XIlLab6>Ivo.  Farit Deus  Opb  pfis,&tufl5rgeaii  (^^itsacoobafageVit, 

Mas. ut  eagaum cuniculum viccmeasj ad jpfius  coiidaccidit,DdniinusJohmn0PoumNeoco- 
8loriam&utilitatemproiimiper6cerepoll5m.  fflenli5,etiamnum vivit.  Vigefimtenimfecandii 

^  . _ -■  - Sii  Menfisfanuatii  hujus  anni,  ptopto:  genu  luun» 

OBSERVATIO  xm  maleaffeaumifieniamadmevenit.&conftaii.  ' 

De  UpiMus^turundiSituffir^eBis,  ^k-  ter  afleruit,  abeo  tempore,  qiioTutundastuffi 
que  mmmiontlUgnU.  rejecit,  qudni  optime  vinfle.  lUequtotumvis 

ViroDoaiffimoExceUentiffimoqne  Hunc  fenea  fit ,  robuftus  tameOett ,  rrfpitatio- 

Dn.  ULRJCO  RIETMANN6,Medicinzbq- Hemque  femperquam  Uberrimam  habiiitjatqud 
aori  celeberrimo,  ac R.eip.  Lindavienfis  etiam  nunc  haben  Res  profeab rara;  fbi&ia: 

'Phyfico  ordinario-.  Amico  '  nunquam  obfervata;  ideoque  ut  m^  audlenv  J 

'  lingulari^  -  ricareddaeturhiftorias  nomen®gri,mObler-  ' 

CA  ■euhiciiU  BSld^nu,  ,  «noneproptercertascaulasonuirumsnuncad. 

S  p  n  '  Ictiberevoiuii.  ..  ■  ^  .  c.- 

^  .  ’  f.  *  -  *  rh  jii/r  •  AnnoiSii^iMenfcApriiijPaeilaHedcbmij®®-/^^^^*: 

o*~:  AS“&SsrsjS£  s 

MusvMm  tncoli vexata ruiffet;,mulcaquetnedicanlenta ex 

negotiis  adeo  mtneatusfmiiaaenusj  ut  ad  eas 


'  confiiio  DoSiffimi  Viris  l5omini.joli^.JatoH 
dimrifiterarumignqlcerevefeet^matquc^  feS”£^So®&bl^S£^nS 

Xrvfcm“ufpm3= 

H:S^e;S:^bmvLnXt.PueUam- 

Viro  D.  <^paro4ffmanno,  uri&a  dodiffimo 

SSerA^mphfSrl^/qutTac^^^^  jeaifuifl^t,Dn.  Cr^iusdonoadmemifitiets 
inter noscommunicatiefuerUnt,fedhegotianon  '‘*“““°'imt“t?“otart>uareferTOi. ,  -  ■ 

•permittunt ;  videbis  ea,  quUm  Uber  prodierit, 

DiUgentiam  tuam  circa  res  raras  laudo,  Sc  ut  in 
hoc  ftudii  genere  pergas ,  te  etiam  atque  etiam 


.B^Ura Lapidum,  per  vcmitim  reje^reiik 


inderarumquidinPraxiacciderit,  Nuneafcipe  ' 
cafum  non  omnino  vulgarem. 

0(/»u.ie  Virjuvenisj&vktrigefitnumannuiflztaS 
letUilm  tispraetergreffus,JohannesSchauffelbergerno- 
mine.ArchigtammateusPratfeaurseErlacenfisi 


colora,  ieves  Item  Sc 


Ditionis  hujus  Reip.  homO  antehac , quidem  roi*  pOfoli ,  iii  quibusdam  locis  'eoHem  membrani 
jSuftus ,  &  Optimo  corporis  habim  prseditus ,  ali- :  &  carne.'ve|uti  dentes  eviilios  obdudos  fijifle, 
quottamien  abUinc  annis,  cum  nimis intempe-  On.  D-  Crafiftiusturietemp0risadmercripfit,8c 
rancer viverecoepiliei,  &  crapulis.acvinqpmer  hifce  dieb.  cOram  teftatusett ;  fed  hzcobiter, 

modiimaddidusefretstandempaolatimAfthma-  Paucisnuncadtuastelpohdebo.  ,  i  . 

ucusfaauseftjqaOaffeduquuiiimiruminmb-  Scribis,  MatrOnam  quandatq,decUhantis  Bie«ra«* 
dura,diuquevexatusefletj&omniahujusmorbi  ^tisjapudVosSciniidjnMammiilaliniftraia^i»  vaaitj 
^mptomatainpejus ruerent, ^piricotumqUe  hbrare,euraqueprofnhddlatere,S:veluticolHs»t(iai». 
ac  carnificum  remedia  irrita^ent,.tandem  Da.  affixtimeffei  Sdrrhum  hUnCcB,  quantum  qni- 
£armoloma:umDunum,,hujusurbisDoaorcm  dem  eatuis  cdlhgerepoirum;  ex  ladis  co^Ula- 
Memcum  primo,  mequeqoftmenfesaliqnotin  riorie,  primam  ac  pricipUam  traxilfe  caufim, 
confilium  adhibuit.  Vix  credas,  quanta  fUefit  eriflimb!  Cum  enim  Illa  iplamet  iillaiites  nbii 
tufltsvehemencia,atqueafperitasjcumiantarau-  ladaritineCuUom&dqlaaatibnem  promovete  .  • 

«dine,uttandem  loquelam  vixproferrepoflet,  pOtUeritimirUmrioneft,lacinmammillaingrn^ 
Nontan^autemmateriampurtiieatam,vifcO-  mos, tandemque  iii  feirrhum  concretum  fdiffe.  . 
^i*t  /®tidamj.cruoti  permixtam,  tufllendb  MenfiumqUqqnetetefirioaem.&regurgitatia- 
copioseexcetnebat,  verum etiamlapidesinfini-  jiem  ad.fiiperiofa,  malum;  aiitifle ,  apud  me  ' 
tosjfed  grandes,  pumicialbo  non  abfimilss,  per  dubmmrioneft.  Et  qufa-l^Ilus  ille,  ut  feri, 

Xx  j  -  'bis, 


inObfemrionibusmeis;  .  ^  ' 

In-adminiftrarione  HniverlaUiim  >,ani:e  .Or- 
nmiaoptimaVifiasi:at3oinftituen.3aeft:  ubio-- 
mnia  qua  infignicer  excalefaciunt,'&  exficcaat; 
Velud  acr  intense  c^ui,  Exerdtia  violenta. ,  pt-' 
■;  ‘  perata,&.acriaomnia,  vicanda-funt:  edamfie- 

nimcaulahujiis  morbi,  cumfitlmmor  atrabila- 
-  ...  .  «s.  frigida  efTe  videatur,  quasdam  tamen  partes 
calidas.»  propteradmixdonemhumorisbiliofim 
fequoqueconjiaere,  fymptpmatajquafequun- 
tur  i  veluti.dblor  ingens  &  pun^tivuSjioflani-i 
'  .matio',.c6rrofio.Uicefum,&  hujusmodi  te-. 

flantur,.'  '  .  /■  .  ^  ... 

-  V.  Sed&audiehdinonfuntiqui.acri.moniami!|anj 
humorum,  eis,  qusc  infigniter  refrigerant,refr£e- 
nare  8i  ^rctundcre  ftudent. .Caiprexn.  enimin^ 

dumitaquetenere,&'temperata,rive.4irintnui 
tdcnda ,  five.^tefantia  hufnprem  peccantem'» 
quofanguisriauidabilis,  &  humores  benigni  pfo- 
ite  #»»'.4**crearipbflint,-.exhiber€eoavenit..  Corpus  per 
thait  intervallacxpurgandumeft,ubiad  humorem  a- 
^^bilarempr^pue  refpiciendum.  Ego  in  hu- 
jufmodiaffedibus  R.habarbaro,'”Agarico,  Senna, 
Polypodio,  CufcutajCorticibusFranguiz ,  Elle¬ 
boro  nigro  jEfuIa,  Confe6HoDe'Hamcch,&  hu- 
.  jusmodicumfru&u  utor. 

Mercurii  duldficati ,  de  quo/entditiam  me- 
anifcifecupw  jnuUamhabcodcperientiem  ,&ut 
exMbei^jfuadereaunisnqnfiirh.'  ^ 

^  -QibusCaacrofisfitMercuriusfubHpiacuSiStAr- 
feiicum,  nonrarbinPraxi  obiermi.  Adlcrr- 
®*-("T*^bamexemp!um,unumaut^terupa./'  Quadrage- 
.nariocuidam^'yjr6rob’uftiflimoV  tumore  Can- 
H$Arfme$cto(g  t^  Carpum  l^^oranriycum  Puiyis.ille  'ad . 
Can<:rum,»ntbpereaPenotQc-eIebratus,appIi-- 
catusfuifTetjfupervenienabus  fWviffimis  iympto^ 

-  matis,  intfapaucosdies  extio(5us  Fuit  ,  uti  vidke 
poterisin.Tra«SEat:meo  deGangtsiia&Spb^ce- 
"  IbjCap. j.cfrcaHnem.  -  ...  , 

Ohferv.dt  Ahilb'  I  (Si  8. .  Matronje-fing^fari  virtute  &. 
olee  jw-^pietate  prsdit»,  Dn.  MargariAie^^umftKbiEn; 
CMufiieo.  Viri  Dn.  Hcnnanni 

Scheidman,  Juris.  Utriui^ue  OcenHatii  Utoh, 
mammam  finiflram»  propter  Cancrum  cxuIcct?- 
*  tum  minimtft  modum  cbntaminatam,Spirse  ab- 


Felice  Platero,  &  Maitino  Chmielcdo,  Medi¬ 
cinas  Dofloribus  ,,Bafileaj  curandum  haberem 

id  probe  obflrvayi.  Cum  enim  Serenit^fu^  pror'*^  ^ 
pternPftram  voluntatem  ac  cohfil!uin,.per  in¬ 
tervalla  .Mercurio  quoifem  dulci  uti  vellet ,  Qm- 
^id  aflrarerep>,ofl[um ,  quod  quotiefcuhque' de 
hoc  medicamento  acciperet,  Lipot^mii  jyo- 
miriones,  anxietates, pedoris  anguftia^aLque 
f^ptOmatafubfe'cbta  Fuerint,  caqueaded 
ut  riihiJ  aliud  exipedaremus,- quam  Meroirhim 
Vdf®  in  Mercurium  Mortis  abiturum.  -Sed  m*''  ’  ’ . 
quies,  forfaniplum'  non  fatis  diligentcrprj^ara-  '  - 
tumfui0e>-AtipfeQuercetanusP;M.!pfunicon-  > 
fecerat  ad  naturam  ac  conftimribneiri  princi¬ 

pis  tara  concinne  adaptaverat^  ut-eoquovistem-  . 
pore,acquovisMprbo,cum.frudu,yciuriPanai 
ccautipoffljpland  perfuafumfibi  taberet.  •  De^-  - 
Pr^paratione 'itaque  minime  dubitandum  cfl,.  . 
Q^dahiM^dtcafler,uicmk  LaurcntiusHofiman- 
nusjlib.denpyoufu&feroabcrrurnedicamemcii  • 
rumChymicbtum;mihrpag.^c.«{:;^j^»?f 

'duas Pilnlas ex  Mercurio confeBas^i^HarMfr'^:: 
Jumptdjinciditiu^poplexiam^dlt^aiuPar^J^,  ■  ; 
H2cHoffinannus.An.i6to.Tyn3panifta 'quidam,  . 
quiPodagram;aliaqueinfanabiiiafeTanarepoire’,  '  , 

'ciim  prasteralios  etiam 'optirauni  acprobura\^- 
'mm  ,  Dominum  Jbhanriem- Frandflum  Kd- 
nig'  Podagricum-,  'vanis  &  futilibus  fuis  perfua-  '  • 

xfionibusfeduxifr^^ipfTqucMedicamentumChff  ' 
micum ,  f  Mdcuriiim  Vitas  fuifle.,  ei  fphpio^ 
niatis,  qusefupervenerunt,  apparuit)  exh^umef,  . .  :  j 

loquelam  ,  :tandemqae'  inteUedum;atnilit  j-  &  > 

i  2.  horis  ^bft  afiumpiam  Medicamentum  V  r 

veluri  Apbpfedicus  obiit.  ■  Vide  Tradatum 
meum  de  -Prseftantia  Anatomtas  j'pag'55‘ &  ’ 
Ltthbtbmiam  yefi(%pag.  i8;  Ex  his  c^lige- : 

^ribjdulci  inhactna  asgra  cenfOT^Uin ,  exlpedan-;  .  /  • 

~  Vena  aliquoties  in  anno,  prout  plenitudo  ^ 

adfuerit,  pr^apueaiitem  Vere  &  Autumno  jih- 

cidenda  eft :  liiori  autem  in  brachio,  led  in  pede  fi-  siaUnt. 
niftro, ut fanguisdebrfum trahatur,  -Pratftatta- 

'men  Sangujfu'^s  aperire  ven^idsmoiTHoi^es: 

facite  enim  per  hanc  viani  fanguinem  atrabila-^i»^^ 


I  ohSkvn. 


jenter  OBSERVATIO.  XXHn 

sfolli-  De  confeHione  Alkermes i  ^  ejus  ft 


-  Ciarfflimo  atque  EkperientilSnifl  Viro 
Dn.  GUILHELMO  EABRIGIO  Hijda 


i  Illuftrilf.DuciiBipor 
rdiuatius . 


aliquot 'horas.  Scrvefurin  te_itpfroifariteSaxeiim,Ht(SrceritinpJ»tai^ii)^fi^ 
unguentum  ^rupraatutamex-  -dpStjJtmarS C^£>ixtii3itiferees»ms!rda.'  'Edf- 

na'|.j.  •  fs^vddefstvm,mi^rtimmeisgxtiHfir4it^iMm 

ul lento igici &' pefeolentiir j  'puJpm^.fsfU&^eA^idehtl^Umin 

,  ■  idsp^ixl/feriterkiSmj^alm'j{iixthma»gie^ 

arat,  plumbi  /quariimef.  .  '  ' 

:uai,&przparati  ’  -np!i^fijUepg0&rdmepU'',dxdirecHfi^.Nla 

Ranarum  Caldtiat.an.  5.1  j.  -  itdfridem  iSi^ii'peddm-Domicelf/id^isiae 


CENTURIA  VI. 

jTobertns.  His  omnibus  confideratis, 

3  auomodoiocumlfibCTepoflitopnio  rere  (^mp ad, 
leaneqaomodoconfeaioAikermesre-  anpa^arm-a-, . 
StindyfenieriajaliisqncalvifliKioni-  far  Criticus, d> 
I  podusoronibusaliiscordiaiibusipiam  gttnt')cttjiisrat 
dam  effe,c*peiientiafeniperfidcm  mi-  prafiamilfime i 
Habes  Vir  NobiKffime&DoSiffirae, 
apidionem meam, quam  atbenigne&  ” 


ViroCiariflimo.ac  DoSiflim 
Dn.  JACOBO  HAGENBAGHIO , 
&  Chirurgi»  DocfcoriExcellentii 


LUCAS  JUSTIB,  Me 


Guilhete  FaLiSHildunus,  G  Almus  FdricimHtldanut, 

DOacfane  atque  eleganter',Clariffmiati}^Ex-  S.  P.  D. 

ferientifirae-  f'ir,adohjeBimem  meam  de  Rayiflimus,&veIatideplora,tHsHlaffeaus,  i 

iapiie Laxjtli  inconfeBiene  tAl^mesmihi  re-  VJdequo  fententiam  meam  intelligere cupis ,  ‘ 
lbiMfi,siiritimfcilicetin  curatione  Dyfenteria  ClariiEmeatqueDoSislimcmiDn.  D.  Hagen- 
maxima\>ahendamratwn‘”i,&<^»’xnutlumpt-  bach.  Amicorum  optime. .  In  coiifficrite.catdcn 

^andanhnecacridmiLipveturgandivimLapi-  annorumeffe)nonpenitHsdeiperandumcft,  fed 
&  Laajdi  timendam, cum  adpigulas  <fr4ci3».a;:potiusea  omnia, qu» fecundum  rationem. adhir 
Omfeaionuduotamumwana‘,fireBefupputeturi  beri  poffunt,  porro  adbibenda  funt.  .^odS 
ppHS  Liaidisinpepantur.  Sed  ex  ore  0.(0.  Sa-  haiaenusiVobisVir!sGlatiflimis,''Dn.D..Chtaier 
fortaPracefforiiacfromatorismei.fm.-veaeratt-  lecio,Dn.D.  aBrun,  Tuaque  Excellentia' ma¬ 
di,  «areuw /osk/umm*»;  ConfeSio  de  Hjacia-  gnacumredulitatc,;acindefeiradiligentia,&qui- 
tho  eadem  fere  qua  &  QixfeSm  Alk^mes  re-  demex  artefaaumfuiire,exeis,quasa.dmefcri- 
cipit  CordiaUa,  excepto  Lapide  LaLuli ,  qui pp/e-  pfiffi;  Eteris  itamanifeftum  fit,  ut  quid  Ego  am- 
etus.Lrgoin  e^fenteria,  ut  omnem  evitemus  fujfL  pEusin  medium  afferre  poflim,vix  videam.  Quia 
donem  i  ad  vires  confervandas  potius  ConfeBiohe  tamen  vobis  Itp  vifum  fuit,  frater  Dn.  agrat  re- 
ela  Hyacintho,  \udm  confeBione es^kermes mtn-  fponCimmeunturgetidicampaucisquid  fentiam. 
dum.  er^tecedensmanpefiumerit.fiapudfuber-  ^Scfib^matronam-fo.anhOrum.Hepatena- 
tumutriusque  deferiptioneni examinaverimus.  turacaEdo,Cerebroautemficcopraditam,  afef- 
QuodadOariffimiatqfamfukipmiyiri  Dn.D.  quianno  Catarrho  ad  fauces  .alperamque  artcri- 
Schwehelii,  nunc  fancellarii  Sipontini  flium  D.  am,imb  &  ad  ipfum  pulmonem,  cum  tufli,rau- 
Pridericum,  difficultate Pifus  laborantem,  reBe ,  cedini;&Vocisd^ravatipne,obnqxiamfuiffej 
mtoyudicio  offieBumin  pffipservo  Optico  fatuis.  Glandulam  quinetiam,fivcamygdalam  dextram 
quiaoculifuntpeSucidi,  nec  exterius  ullum  anim-  erofimelfe.  Horum  Symptomatum  omnium 


aeo,Liquirit 
TuffiUginis,, 
proiptcicndum 
Inodamexcedai,  faporemque  injucundi 


Si6  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

_  autcnipedof^epropotuor,diriario(ivlnoemin  ftantias  efleSetaccojaddebdlandam  morfr-T»^ 

'ntDcnitU£^ftineatin'ecd!eeft)cxSeabioIaaHor-  fuom.  Tuitaquc^iDn.D.facipGanirnuniV  ^ 

a, PwIypodio,radidbus& floribus  Setaceum  ad  tertiam  Vertebrarj,  veiintert^. 

Betonica&Botryde^prarpararem:  am&quartamapplicajledyidejurcutcmjci^. 

^ - tumfieripoteftainakumti^aSjflineirqQe^  , 

f^detojiciasific  minus  rnplcihmcr^tiK  ' 

.  _ ^ _ _ _  t-  efficacius.  HisvaIe,Vjrcl3riffi:ne,3f;aHnti^fc 

ffificatioaehi  Ulcerum, circa  amygdalas  &  fau-  mnibusaternumqoamfllicitervivc-Salutae^ 

CCS ,  nonnihil  mellis  delpu  mati  adderem.  Fonti-  demifle  meo  nomine  Clariffimos  V sros,  Coilegaj 
culnm  ad  internam  partem  poplitis  dextrifcxiftisj  tuos  circa  argramjvidLHcetDn.D.  ChmidtciSn,  _ 

&  reSc  quidem  jPralidiorum  enim  omnium,  &Dn.D.aBrun,&i5M:eciinLomniabcmghCTri:- 
quibus  intemperies  Hepatis  corrigi  poteft,  prz-'  terpretari  velint,  ipfos  meo  nomino  qcaiaj^ 

'  ftantiflimum  efle,  aliquoties,  irnb  etiam  inde-  lecra.  Raptim  Berme,  T4.  Nov.  Anno«6i<^^^ 

fccundusFonricalusiad  poplitem  dextrum,  vide-  O  B  S  E  R  V  AT  I O  XXV. 

Iicetc^emampartem,autfi  malit,  ad finiftrum  Be^oiticon^vulf-vo  iCumDepneKtia^ex 
Crus effi>rn>etur.  Brachio finiftroEmifTariumj  auramaligna.  ■  .  ■ 

fivcfbnacoiumjlccaodumrationemaVobisad-  •  thirurgo- Medico  Clariflimoj  : 
liibftum  fuifle,  teftor,  fed  quia  procul  a  Capite  Dn.  GlIILHELMO  FABRICIO  Hildanbj 
abefl:, &exunotaniummpdblatereCatarrhum  PETRUS  BLANDINUS 5.  P.  ^ 
evacuat,  ipfumhaUfl  |ufficeTepofle,quisoon  vi-  TJ jdbeoundenMhf^-atHleriAmkechari/Jm^ 
det?  CiiinitaquedintimiGVaporesexcaKdiorc  ^uodfffert0r£Sf/jcag\^ 

'HcpateadCaputafcendflntjlinunquam perna-  Burgovvero accegms^f cutdevinctorobemtrfids-- 
■tes  &  fauces,  ut  fcribiSiO&purgata  fuic,fldeni-  Us)iu^  etJirapcirafcripttSypro  benevolentiatm 
que  nunc  fine  intermiflionehumoy  acris  ad  fati-  reconderis.  Certam  efi^x^eradittin-esin  me  Ma- 
njiSulcuIosLaryngis&puI-  chaonia^tecumjinguhsdtebnsm 

_ 'i  quidem  in  copia, hecefle  e-  rSi  nec  vacuis  manibus aterece 

m  quoque,  adhomores  noxios  runt  cafus  difficiles ,  pene  om.nes  _ 
agnuhi  flt  atque  ingens.  IHud  tmmr,hincfit,uthonefiusillejt^emsnoamJicum' ■ 
autem  eltSetaceum,  quodmfiee^ici  adhibitum  fruBtcdle  recejferit.  ^'Quodmetmctnoriamfifcsas 
,  fuerit  j  reliqua  remedia,  quantumsisexquifitifli-  in^uimamaCentkriaObJervatzi>num,gratTaska- 
,  tna&  optimafuerint,  inutilia  tam'^n  &  ineffica-  beo,  eam^  anmttus  exjfeBoi  utejue  jthprdVotdM;- 
fatisfaciam,^ali<^mdCenturt£fext£,bre%tluc^i}i“' 

ePfiamenarrar'e‘,Vbi^uadamadeKmfa~ 
propofuero,  exmaligna  nernpeaurafdpiui: 
ta  ac  lethaUa  Jiifcitarifymptomaia ,  ne<jui 
-f,ufijHe  dumauraeaprrparlescom- 
.  porssjpecfefufcttafa,dffipatafuerit. 

D.  Kueffer ,  &  alii^idam  Medico  fe-.  mtintercepta:  ( Hinc  l.ipothymtA,Verttgm^ 

'  niorijcujtis  nomcnnnncnonbccurritiMedicis  /iiltus  £pileptict,.*-' — '■ . . 

longeceleberrimisjfccurandumcommiflt.  Ilx 'nes,^c.J(^Jici>  ‘ 
bis  pn.  D.  Kueifer  fuafit,  ut  ad  humores  acres  ^uealiorum,ad  hanc  confluentium,  01 
reveilehdos&evacuandos,'Sctaccumfieret.Hatc  efifndeelkcefcere  vires  efficaces  medica 
quiim  altet  Medicus  ,  cujus  opinionem  femper  viribus  occultis  operantium ,  ut  non  ahsre  tAmof 
niagnifecerata*ger,  acriterrepugnarct,&alter-  pracelchris  dsSeerit :  Occulus  totius  fubftanda: 
catio  inter  ipfos  orta  diTet^  Apermeiilesali-  morbis, neceflefuifle, naturam contrariasvires 
quot  perfeveraflet,  mirum  in  modum  adaudlus  comparalle,  qus  &  ipfe  occuit®  fint,  Sctodus' 
.nflt  morbus.  Tandem  mortuo  leniore  Medi-  lubftanti®dimdio!liisadverfe,nemorbfimma- 
co,  Dn,  D.  Kuefleriterum  ®groapplicat!onem  nes  propriis  deftituti  remediis  jacerent. 

** . -'--"-le  id  fineYneo  cqnfilio  fuvenculaita^an.  '  '  . 


uhumfoffij^offie- 


admittere  nollet  ®ger ,  Dn.  D.  Kueffer,  fic  pe^ 
tente  &  efflagitante  ®grb,  ad‘m.e  venit  tkulah- 
nam  j  ubi  cum  omnia  mihi  espoluiflet,  petiit  iit 
iecum  Argentinam  me  confertem,  ubiprzdi- 

- .1—  cxdeplorata  raucedine,  ciim  fum 

ic  Virium ,  feli' 


mnupJiJfet,boni  habitus,dr  fioridi  coloris, ■■ 


ni  ffioddm  digiti  mCi 
‘fiupbre,per  diem  m. 


Tifi 


,  «>epddepu»!U!,(pi-£klarii  . 

c  .  .  - i®  efi)  circa h<iramu!idtcimta»mSin'nam,i!hify^ 

honoribus  me  affecerit.  Pracipuiim  aittem  prat-  ^qmefceret,  eamtmotmscc-rjmsvicletttp&cx-- 
fidimn,  quo  DEUM  jreftitutas  fuit.Setate-  trtmknmipfracdlitm-  ,'ef.i  uhi  amtritojerci- 
m  quum  adhi-  fitxr  ,  fiiccim  operam  meam  defiierat ,  Hkpi 
•a.  qiioque  ufiis  fuerat ,  fed  ipte  vocari  mandat,  cai  &  prafo  adfim,  oijim- 

-  tplum  hocce  eum  in  finem  mam  /unai  fumus  affinitatem,-  ^ 

tefcrib6>ut.®grafciat^poftD«imiiihHpr®-  nm  £ar9}<yfmi,jt^encfeldrepmd,  percontet.. 


df.tt. 


yis  .  OBSERVAt. 

uliqtuoaitlim  Jiiffcit  cm-umfen  totKm  ccrpui. 
Motasqnoq;  conTulfivns,quo  corpus  hnjnspa- 

- —  notni ,  quo  Viri,  qui  coi-^ 

inaecenter,  ScnimisimpetuiM  ex- 
nr,  haud  multam  abfimilis  erat. 
Aano  iSij.  Menfe  Majo  Matrona  qi^- 


CHIRURGIC. 

nemPeritonziSVaginz  inferat 


mduftriafnbligacuEbenefidoidfedldcaydMs. 

Ante  paucos  dies  literas  a  Dn.  D.  Cihaa 
H6finanno,ProfefliireAItorffiano  accetUnoni. 

bos  mihicafum  de  Lanide  ner  _ _ ? 


damBemen&juyer 


m  delipientia  per  dies  aliquot  laborabat 
Tamimpetuosd  autem  corpusex  una  in  alteram 
partem  concutiebatur,  ut  duo  Viri  quamvis  ro- 
buftifluni,iplam  vixcontinercpoflent.  Iniftis 
motibus  convnllivis  aute  corpusnon  aliter  agita¬ 
bat  ,  ac  fi  cum  marito  fiio  coivifiet.  Id  cum  pro¬ 
bi  obrervaflem ,  Sc  medicamenta  omnia  ip&ffl 
'relpuere  vidifiem,fiiafi,  ut  maritus,  quipermen- 
&  aliquotabfuerat ,  accerferetur ;  alioqninde 
iplaqaumefle.  Sequente  die  advementemari- 


mihicafam  de  Lapide  per  Palatum  ex„ 
&aDn.  D.  Ulrico  Rietmanno  ofafervatOjpron^ 
nit  Refponfum  meum  brevi  ad  te  mit^^ 
quidem  non  obfignatum,  ut  quid  ^o  dehocCa- 
fiitamrarofentio,  idTuquoquevidereposfis, 
Hifce  diebiis  Carbonarius  quidam  pauper, 
Jaques  Bolon  nomine,  ab  AmplisfimoSenattt 
curandas  ad  me  miflus  foit  Ille  cum  anno  1 6i> 
ipfis  CaniculOTbns ,  dies  noSesque  in  confit 


ciendis  Carbonibus'  occupatus  eflet  ,  tande^ 

Naufed  ac  Vomitu,  cum  faftidio  cibi,  Vertiane, 

&  Vigiliis  correptus  fuit,  mox  febris  quoque , » 


to ,  brevi  reftituta  fuit ,  &  ad  fc  rediit  Mem¬ 
bra  tamen,  ab  ipfis  Convulfionibus  concufia  & 
labefaflata,  ^erdics  aliquot  fequente  Linimento 


R.  C9.exflotibusSIotani|j. 

Lumbricorum, 

Vulpin.  Chamoittelin. 
Lilior.alb.Rolac.an.|fi.Milce. . 

Ab  eo  tempore  degentem  vitara  cutn  fiio 
Medico  jugali , nunquam  neque  Convulfionibus 
neque  aliis  morbis  ipfam  correptam  fuilFe  fcib, 
Adderem  Obfervadonem  Cnguiarent  dc  Lipo- 


th7mia  ex  caufaabdita&  fnalignajfedtremulen- 
ta  dextra  nunc  dilTuadet:  fiet  idi  cum  primum 
intellexero ,  prslentes  tibi  fuifle  gratas.  Hifce 
'diebus adjunfium  fafciculumliteramm,  tibiin- 
fcriptarum,  adodliflimo  atque  'excellentilTimO 
Viro,  Domino  Jobanni  Burgavvero  accepi: 
ignofee,  quxlb,  quod  maturius  ipfis  lion  mifcr 
rim.  Hisvale,VirClarilfime,  &2ternum  quatr 
felicisfimd  R-m,. .  ,  „  .  Pebf.arii 


Dabam  Berns,  a4.  Februarii. 


OBSERVATIO  XXVII. 

De  iajita  maligmttte  Carbotmm. 
Clarifllmo  &  Doaiflimo  Viro 
Dn.  JACOBO  HAGENBACHIO ,  Medicini 
&Ghirurgiie  Dofiori. 

Guilh,  labriciui  Hildanus  _ 

.  S.  P.  D. 

Quantum  me  exhilararunt  antepenultima 
tus,  VirClarisfime  &  Doaisfime,tantun 
contriftarunt  ultimae:  His  enim  de  nacodbifilic 
fero  ipfius  Morbum 


eptus  fmt,  mox  tebns  quoque ,  & 

.  mm  Lingus  ariditate  fnpervenit 

In  terdam  hebdomadem  cum  graviter  laboras., 
fet,  &  lefio affixus  fuiflet ,  pedes  quoquelupra 

&  inflammatione,  quae  cum  in  GangrinM 
tranfiilfet ,  &  pauper  iliein  manus  imperidhoifiia 
nis  inddiflet,  majorem  digitum  pedis  dexmirii 
tenaculaindforia,  qua  utuntur  fabri  ferrarii,  vi 
maximaabladit  Hincfaaaumeftfjiledamnuao 
fiiffulcifi  incedere  coaSus  fit;  Neryienimex 
longo  iflio  decubitu  drca  genua  retradd  funt; 
'Arbitror  quoque ,  Officula  adhuc  nonnullain  a- 
vulfionedigiripedisconfraflaluperefle.  ■ 

Duo  autem  in  hac  Hiftoiia  annotadonedi- 
gria  occurrunt  j  Prinib ,  quanta Catbohibusinfit  ' 
'ablc^ndita  malignitas,  &  proinde 'mirum  non 
eflTe,  exfumoCSrbonumnondumicenlorumt 
nohnullosfubitbfuffocatosfuifle,  udexObfer- 
vationibus  Cdeberrimi  Viti  D.  Plateri ,  &me'a 
videre  poteris. Deinde  etiam,  quam  crudelis  & 
perniciofa  fit  carnifica  illa  oper''ado,quz  fittd- 
naculis  inciforiis ,  aut  fcalpro.  Sed  de  his  plura- 
habes  inTraflatu  meo  deGangrtena  &  Sphacelo-' 
Ceterum  mitto  ad  te  Tranatum  meumde 
Lithotomia ,  quem  ut  Typographo  tradere  velis, 
'obnixerogo.  Vale  DoiSdffimc  mi  Dn.Hagin- 
bach ,  &£um  tuis  omnibus  aemum  qnamfelid- 
tervive.  RaptimBetn3,i5.MardiAnnoidi5,' 


expofuerunt.  Benignbfimusac  mifericorsDeus 
ipfuma  gravi  fiio  Morbo  benigneliberare,  dbi- 
queillurainmultosannc-'---' - 


a,  qua: ad  Morbum  de- 


De  freloTigauda  SmeButt.  - 
Reverendoac  Dofliffimo  Viroj 
Dn.SAMUELI  JAZVEROTO,  Ecclefis 

Chrifii  Laufinnenfis  Antiftid  - 
landlfimo,  &c, 

GmlhelmmPibritiusmldinus 
S.  P.T). 


Curadonemque  Methodicaminftituiffc,  extuis  'A  Ntemenfis  Ipatium,  vel  circiter,  Reveren- 
fadsapparetliteris.inquibuspbrrbperfiftendum.  Ade  Vir,  Fautor  &  Amice  plurimum honof 
Quzenim  fecundam  artem  ac  radonem  fiunt,  rande,  filius  tuus  Bernamcnmappullflef,'rc 
eanonfacile funt mutanda, utnbsdocetHippo-  ejufmodivivendiregimen exoptare, 'mihi  figni- 
crates.lnterimdaoperam,  tieafperahecceTus-  fitavit,  cujus  adminiculo  ingruentis  Tue  fene; 
fis, drca  genitalia  damnum  aliquod,aatdilatado.  Sutis  incommoda  &  toletare,&  feperare  fad- 


OBSERVAT.  CHIRURGia 

Ohf.iZ.  hajus^uscjiiefiimmitatesfoemculiaautvaleti-  Te  ta9sqoe omnes  dintiflime  conferm^O^ 

anz  fmnantur,propteracrm3ociamiOTinis:a-  corpo^bus  quinedam  &  fpiriaialibas  hnnic  ^ 
criaenimoraQiaooiHsadveEfiffimadle,  ditaievdit.  E^o,  Laos fitDeoOpc*Max.cti(a 

mc cxpertosjimi  j  Qnandoqoideni  vellicatio  ineisommbus,imncrede^vaieo,PeftisqQO<jue 
ocoiosj.ezqoifidflimo  laiGi  prsdiros,  exat^iir  apndnosremifittbeneii^sUtlehova,  qmme 

dolor  ille  prorinuSi  &cam  impetu  humores  ex-  meosque  omnes  beuigne  con^rvawt,  pater  ' 
crementitiosexcapiteadoculostrahit;Hncin-  ^ciilaini  quamadfedesbeatonim  vocavit. 
flammadohes*  erofioQesmembrananira,&€ili-  it  peraaita  &  maxime contagiola peftk^Ha^ 

ornra  plerumque  quoque  coEcitas  fequitur,  ”ud  in^  plufquam  tria  millia  hominuminbacurbe  eme- 
muldsvidi.  'Non temere itaqncOphtfaalmicum  dio  abftulit,  inter  quos  edam  foertmt muld  viii 
Crollii  adhibeiidumeitocuUs:'efteninimed!ca-  prsftanddmjijXIrriusque  Ordinis. R-cyerendus 
roentumacre>& oculis  noxium.  Nobilisqui-  ac-ribdifliirrasVirpominnsHennannnsLigna- 
damFreyburgenfis  Haedorum  s  Petrus  Fivatz  ridus  S.  S.  Theologia  Profefibr  longe  celeber* 
comme,  amicus  meus  lingularis  ,  circaan-  rimusfidelilTimusque,  &  amicus  raeus  perquam 
cum  1^18.  imbecillitate  vifus  laboraret,  &  ex'  BdelisjUtiantefignanushujusScholsEjfic  &pri-* 
conlilio&juiruMedicicujufdamehymici,Oph-  mus  ex  ordine  EcclefialHco.  2.,;videlicetSe- 
thalmico  Crollii  aliquandiu^ufusfuiflet,  vihim  p£embr..adbeatorumledesproperavit,quemfe- 
planeamililie,  hilcemeis  vidi  oculis,  fed&nein  cud  funt  AbrahamusMufoilus,  hujiis  Ecclefe 
^  hunc  ufque  diem' quidem7- Novembris  I  (Jaj.  Diaconus ,  Daniei  Bernerus  LinguacHebrai- 
rcftitutumfuifTe  ,  hodie  mihi  a  Viro  NqbiUlTimo  «e  Proferor, &Dom.  Meyerus  :  ExSenatori- 
Dorainoin  Molondans  Secretario  ,6cinterprete  bus  obiit,  Dom.  Antoniusa  Graffenried  ,  Con*  - 
Regis  Galliacum  apud  Helvetios ,  mihi  annuaci-  fui,  D^id-Bellenberg,  quaftor,  Nicolaus  a  Dirf* 

-aturaeR.  .  bach  rTriboletusjJoh.  Stcckius  Dodor, 

ExhocfNoexempIocapiantdpcumentum  &quampiurinlialii.  Celfavit quidem, fed ve*  .  ' 
mutitio,  qutinaffedibusoculofummedicamen^prxfcri-  rendum,  neadveniente  seftate morbus  redeat/ 
bunt.  Inprfffcribendisquoquecpllyriis, quibus  Quamplurimi  enim,  non.folum  ex  Magnatibus 
•  Turia,  Cornu  cervi,  coralii, &f!milia,-ingrcdiun-  noftris,  verum  etiam  explebeis  ,  eriamnunem- 
tur,diiigent€r profpiciendu^  eft,  pt  omnia  quara  ftmdifuntclTentiis^  aquisrelixiriis ,  &  limilibus 
exquifitiffimefuper  marmor  fintijEvigata,  alior  iftiTmedicamentis  calidiffimis  Empiricorum  &  ' 
quinoc«iosyeliicant:idenim'aliquotiesmihicum  pfeudochymicorum ,  im6&  etiamnuncin  pu- 
Kgrismehaccidiiremeraini.  Qiapropterhujus-  blicplocp  ab  agyrta  quodam  venduntur,  &  qui-  ^ 
modipulveresihpharmacopoliispriufquampra-  dem,  ut  vcreor,indamnumcivium.  T^liae- 
fcribantur,cxaminan^lunt,  •  nim  medicamentainpefte  illa.qusefupedorian- 

AtquehjEc/unt,qu*,  utvotistuisfarisfa-  nohiegraffataeft, multis,  nedicambmnibus^- 
cerem,hkdemumocca(ioneadTeexararemihi  ^ris (quotquotmihiyiderecontigit/ obfuerunt,-:  ' 

■ '  licuit.  DEUMterOpt.Max.pmnis-bomacdo-  paucis  profoerunc,  ud  antehac  quoque  adTe  : 

■  ni  fontem  inexhauftum  ,  feriis  gemitibus  atque  fcripfi  ;  Abeisenim  corpora  noftrorbm  homi-  _  , 

:  '  fulpiriis  invoco,  ut  divina  fua  benelidione,  &  num , quia  utpl^rimum  came  vefcumur,  laute-  , 
gratiavivifica  remediis  hadenus recitaris alpira-  que  &in  otio  vivunt, f&proin(Rautplethorici. 
re,  TeqjEcclefisfuse  (heuquantum  nunc  pref-  aut  cacochymici  fiunt  )  ad  venenum  rccipien-. 
fie)  bono  publico  falvum  ac forpitcmdiutilTime  dum  reddita  fuerunt  perquam  idonea.  Vides 
confegiare  dignetur.  Nam  itaqueVirdodiirimcelTenriasiftasTheriacales^ 

JSUDEUSaffuerit^vtres^infuderitherhiS:,  elixiria,  &  infinitaalia  medicamenta,  cum  Vinp 
QufdiYogOiDiU^nuiy^uidPanacAa juvent}  genecofo, autfpiritnviniprsepa^ata-jnonnifima* 

-  xima  cum  cautela  exhibenda  eireiprxfertim  tem- 

OBSERVATIO  XXIX.  porepeffis.  ,  - . 

^nomulUs  dus.  .  .  ufque  adeo  magni  fecinnt  medicamentum  hoc, .  .  . 

Clarilfimo&DodIiflimoyiro  prtEfertim  in  pefte.  Ego  tamen  iilud  non  io"-  ■■  ■ 

£)om.  JOHANNI  JACOBO  CRAFFTIO,  ffiminhocmorbo,  verumetiamin  vatiofemor- _  •'> 
apudNeocomenf.DoaoriMedieoordinario  billis,  febribus  malignis,  im6,&  in  contumacit 
aV  celeberrimo,  ...  fima  quartana  ,  prsftantiflimumVfle  ,  cum  in 

.i'  Cui  inemetiplb,  tura  in  agris  meis,  non  rarbvCxper- 

‘  '' Guilhelrntes  Fahriauf  MIdamet  tus  fum;  PrsfcrriminBdgio,  ubifrequens.e^ 

5.  P.  o.  ■ ,  inufu.  Hic  quiacareaftimatur  lapis  ille,  ra- 

DEftatu  familia  mea  Te  fbllicifum  elTe,  do-  rb  illum  praferibo.  '  Duplexeft:  Occidenta-5tt'" 
dilTime,  amanrilTimeque  mi  Dom.  Com-  lis,  &Orientaiis,qui  occidentalipraferturinecd*?'!*** 
pater  /  iteratio  iiterarum: tparum  ,  quas  per  immpritb,  modbgenuinus  fuedt.  Plerumque 
Dominairi  dcRblTans  Temififlelcribis,  (tradi-  enioi  a.nebulombus ,  agyrris  &  impiishomini- 


obus,  &  nkeribns  pdKfiais 
pap.  j6.  SliH  ptofefio  acet 
aliisque  a&fi^nsmalignis,  e 


OBSERVAT,  CfflRilB-GIC. 

pccafiofefcobmlentjpericnlamfiato.  TraSa-  «i/». 
tumdepefte  jnfruM^flramsTeftri  Ampliffinri, 


in  hajufinodi,  apudvos  excufamefle,  audiri :  Mittequifoti 


_ r _ _ =  Hisvalej&ftElicitefriTedia.  Rapam Bcmztfl 

Hippoc.li.2,deDiiet3,  &piofcor.Iib.{.  Septemb.i&j. 

-  "  Etquams’ - 


calidas  baberesud  Galenus  Unibitjnon  negaverim 
.  tamen  qualitatem  pratdominare,  cum 


>n  inclyt®  R.«pubL  Bernenfis  Medico- 
Chirurgo  celeberrimo,  Dn.  Collegi  & 
/Amicounicecolendo, 

LaiovUet  Schmidt  D, 


observatio:^ 

r — “  i>ehe,feafeS>rerngtrkii  ■. 

PaulodereMedicalib.y.cap.s.literaOaflerol  .  CUrifs:<u^faritilJim(inrc,-  - 

■  quapropter  infigniter  refiigerare  &  repellere,  pn,  GUILHELMO  EABR.  HILDANO, 
qnotidieinprariCbirurgiraqbferyamns.  Hinc  Blnftrils.  Principis acDn,Dn.GEOKGnFRrDE- 
Hippocrates  libro  deliquidorumufu, -eo utitur  MatcbioDisBadehCs&  Hochbewcnfisacc, 

invulneribus  recenter  inflifiis,  ut ridelicetaf,  n  «„„k!  n. - 

'fluentes  humores  reprimat.  Acetum  itaquebu* 
boni ,  aut  Anthraci  adhibitum  .  Venenum  (quod 
^rAendum  et3t)adpattes  nobiles  repeUeredio^ 

Oiftnti.  rninemqueprotinus  enecare,  fcqnitur.Talequid  ....... 

diAuu^  /iiperiqri  anno  Pomino  Confujia  Graffenried  ‘^Xfofitridrih.tiiiiliterUiCLr.FtAr.vdUmdini 
,p.m.pe(reia^ranti,accidi(reiTaidedubito.^l-  CdauiHiprd^eratexitpirii^fii^e^titeSexu^ 

Jam  enim  (remmMedicarum  imperitus)  cujus  nunc  prijlmt  tfffiitutim)  imegtittui  drgMded,  ^ 
lententia  plurimum  apudDominum  Confulem  vere  dinfirtam  teSam^ejfe,  Deum  fanitatism- 
.valebat ,  triduo, ante  obitum  Confilium  hocce  thoremfuppUxore.Caeremm PakiintUUabimtii 
JederatjvidcUcetutftupsCanabinsE  hapfus,  fe-  Septemb.adhmcSemfebrUilla,ijudmVi!giiriam 
cibus  aceti  ppdmi  imbutus ,  buboni  in  inguine  Meant, primo  milites  utrimrj^  exercitui ,  etemde 
Cpplicatetur.  Ego  vero,  8:CollegameusDn.p,  ram  cCntagionetitieSsmaxtrmntsmero  eerripttiti 
.Punus,  in^)ermiplircftitimas,  opimonemqs  Jtmmd^KidtmeiiemilfdifcrepantiA  Heliilemenim 
,  fam,dacnnpi^refumvimus,  &  buboni  Empla-  militempelblentifiaim)malignitateaffltxit,exanr 

'  R.  EmplaftridiaAil.fimplic.|. iiij.  renl:undeaUqitotmiUfaipf(iry.mperierunU  Mfirt 

.  GummiAmmoniaci,  Mrhexereiti/svix^xO^tertiaparsineaBaabhae 

Galbani,  lttepermanJit,pl«Hmitamened,^uimvitamilila- 

Bdellii.ana  g.iij.  rupatitur,et/tatione,msilti^6ntefanati,paucioccit^ 

Diflblve  gummata  in  vino  generofo,  bnere r^itin potita  inCik,^iti  holpitie eos  excipere, 

percolentur, adconfiftentiamcoquantur,&cum  eorum^tUrarevaUtfsdinemtenebMter, frequenter 
,  Eroplafeo  commifeeantur,  addendo Ther.|.&  eedemtnfeSimorbOidiemobiere  fium,  illis  male- 
Siefatisbenebabebatquarto,  quinto,imb  Icentibus.  Sextainfuperacatatis  habebat rflburar- 
fextqdiemorbi,&itaquidem  ,  utineuntefepti-  iionem,dummulimhtafereparcebttt,&utpluti-  . 
mo.exgrabatofuofurgens.cum  doraefticisfuis  mumjl^eniii itatis  trircsinfejlabat, 
ctenaret,.&eanoaefaasquietd  dormireti  Quid  De  hujus  autemZ>trgaricifebrisnatura,qUm^^^\ 
flt?  Circa  horam  tertiam  matutinam  ,  quum  e  primismenfibusprefetulit,meamexplicatitrusfenr^^l^ 
fomnp,  expergefafius  efTet,  &  in  lefto  ad  feri-  tentiam,omninh quidem  eamitteontinuaru  cladem 
bendam  Epiftolam  ad  amicum  quendaro ,  fe  referendam,mmimeambigo,quodnonanfeadtnftris. 

‘‘  '  '  ■itationem defit, quam  ex  tcto.fHeritfohtta.  Id 

'ocum  circa  vigefmssmfere  dtem,^e.o  ampjtiis 

'ingat,  pitKuaminvenismdjorih.putrefcentemiaia  ^ 

!C  accedrejlaiuo,  quod  quotidiana  circa  vejpjqraiiouaie- 
t[[io,quifequemi  manefenjilem  obt,naremtffie-M»^‘ 
,,identtdemdemonfirat.-pratereacalorblandui, 
ardens tegamenptis  foveri 


Syncopocqrrepmsfair,.  loquelam  &  inteileSum 
amific,  &intra  paucas  horas  animam  Deo  pie 
^eddidit.  .]^o;  vix  aliud  mihiperruaderc  poffuroi 
- j - - ^  buboni  adrne^ — 


quam  eadem  nodre 


lum  ad  Cor  repulfum  fuilTe. 


ar^oadftabat.  ^od fi erravero, & Medicaftro  pofiulent; denudati fiatimfrigqfufinj.um^ 
ilHinjuriara  facio,. aDeoOpt.Max.'veniam  pe-  h^uem  percifiunu  Pulfus  e^mi^ue  ^  magnhudii 
tb,  tequeadhortor';utvigilarisfis,nehu]ufmodi  neaut  vehementia  parumd  naturaU  mediffcriratp 
errores  circa  ffgros  tuos  ab  imperitis  adftantibus  -recedens,freejuemidpofiJfmtumea^in(ttjuali(Sr  in’: 
y  comnuttantur.  Medici  Tigurini  libellum  de  ordinatavariauZJriaanonmuliumitriBa^Juufere 
pefte ediderunt,  quimihi  valde  placet: ineo cu^  nssUaa^Doiorau/e capitis, infeparabiiss hujus mrhi 
rationem hadenus  inufitatam  proponunt, vide-  comesefi^dtjKq&uviilgo denominatur :^ui  catar-  ( 
licet ot  cutis fob bubone,  digitis  aut  forcipe elc-  rhustujpst^nonrarh [et^uuturc  Jmernd.tUamfehrisi 
vetur,  acu  cadenti  perforetur,  &  foramini  ra-  hpjuscaufam,  mamfefiminviBucompjijfuierror^ 
dix  ellebori  ni|ri  imponatur.  De  hac  curatione  tvtncit.  Milites  enim  per  iflatem  param  ex  intem-  * 
,  f  quse  mibi-quoque  probatur)  magnus  ille  Medi-  peramia .  cerasa ,  prana ,  pyra  ^poma,  rapas,  uvasi 
cus&PHilofophusConradus  GefnerusP.MJn  omnia  crudai^tmmaftira,affatimdevorarunt'._a‘ 
EpiftolisfuK mentionem  quoquefecit,  mallem  t^udpluvtdexvicwiilacunisfapetnterprofctfcendM 
tameOjacubeiielandence,  quamignica,  cutera  fitimfedarecoaEii^pofimodumetiammuJ^oferepUr 
perforare.  Tibi  quidn^  videatur  referibe,  &fi  rum:  Ex  quibus  omnibus  fenne^uit,  quincrudipi- 


CENTURIAT^  fjj 

_  -  eBgthatitrtemferM;uMa‘ citos  hcriemit,f  i^Otf.  |t 

_ _  mine^suli-  U,mi/zjt,jyra,fi!>uioditr^ira^vuiefii^auco^ 

_  _  tarSuhismoressKCtndaretT!^»  Biisi>i>moaramistiJata,fritMj>iimafii?ia^eriif‘i‘ir- 

:,^ody~f<>h.iomiUmfimdogerecogsimKr,^ 

^UcsausAferarecotifHevii^frmspufiare^aieco-  4xaccMrofacea,fiu:C<iUm(i>!im,mtapefiaconitth 
^^cepcra.  Huvtrcitss«:cifivttim,utfcbra^h.m  . 

f<^‘-  UnchoBussidmifiiotiiK-procsijiapiimoiteali^de-  viuimtrittant:.  hmcumcni  motignioretvaditsti 
Jirussh^^  vigiUsitgrtsmolefiasu ifififimnssisic.fo-  mprboiStorj(oi)0:cm,D(>r<>mcu,atij«tinDUrrhceiC 

p^lss-portena.  itpcojiyCjmdttullimperfiaamCriftiam  " 
iiijoM  tonuctnval^  -  -  -  j;-  . 

3-es-x  ,  . 

^SZ'  SdiMomkP«rtt{ekvarit.mtummsstsym’‘i  ChirssrgiAfrfm  wnefiClscuem  mhslferohiisc  i. 

ctrensmtgmtdtc  ,  imaeoniitasdSj/mpici^sititlii  morhocoBfert,<}mmiffan>tikere4iihitmiitUs,dsmgid. 
frdvktdickmdmjineuaagio.  FirniUmeidsmM  mOrhmmBdmaligmtdUtmCnimerdtl  Harmd-i^^"- 

iuerinvsSitdeUttquentisJnemmidirHnt^scoi^  jfitmmorhi^tianJ(!fharmiici>,ciijiu?isidiefipiilvk 
.ottUdixaerefuteratcauf!,  tAs^hic  frimm quafi  pi4fi«e pxtrida  pituita  ex fpitanghnedmovt^ 

.miidtU fuit  morbi.  hatur  ■.  rebquut  vero(tjitumdiufebmt»prtmofuo 

hjmUuutemmitiumideoumptjiamuid.  grudit  fubjifiit)  alttrumtbtU  utq^  iU.qMputredirii 
jL  ^ttuefi.utpUBiulmdfeipfovtdereiurtquippepu-  rt0iaitdnnafiiritkmjiatHmredzciMteru>it,4ddi- 
pt^ut  iredohumorismaligaildttmfbi  afcifcensmonmodo  tis  quecdpitf^-ieritricuIorobordhddprefidiit.cH- 
UtiMli*.  iapdUiPhrimauXtt  ,  fcdtpxgruvidfuperiirtiexii  pufruodifum  imdUaureaPeitria:gramttricentiit, 
jjmptomata,mresq,iicquilhiteu)ido-,.^tctJJitimm  cumptcchmrdcpmefdfpraereir^ixeichoriicon- 
tremortmnuA  acliiigu4,viriuraixfignielapfus,red  dita  ,  cortex  cim gprtuprobdlitiorumomiiigeniiii 

■  alipothpmiamjurditatdttexpugnabdisvigilia,  mlhocCoxdttum:  — 


aut cohtrafapor gravis  ,  uriitatonfufaaliquaudo 
fuppreJfa,UtlgUimpmmatio,fiigtdiaeteuuesfudo. 
rei,djfei>teria,cmvutp.Multiadinfaniar»deUra- 
runt ,  adeo  ut  bUitdittis  quidam,  ckfiode  remoto,  tn 
puteumpracipitemfededertt  j  alita  gladio feipfum 
ccif oderit  ,unus  cantando  &  clamando  ahquolno- 
Seidiesq^pervigilinfumins,exiguodmumconceiro 
'flentioexpiraritiait^bec  putredo, exegrdta 


R.  Confer v^acetofe ,  florum  achoriLrofa- 
rumjbetonicaiail.lfl. 

Specier.  Diarrhod.  aboat.  flia^rionfantal. 

an.gif.dianthosg.j.  ^ 

Syrici  tibium  &'  Ipirft.  VitnoJ.  reflifi- 
catiqrf.  . 

Mifce,pt  conditum imoderato  acore  jutundumi  Oxyrris- 
potori  capitis  demulcendo  bxjrirhodinum  er  '  " 


corpoributexhalans,ctrcrimj(antes,quieiconc'piia-  Ufu,exnucleisperporumatquepapaverealbofaffa 
defuerunt  idonei,fapegravitalaJ!t.Bunc  egofecun.  emuyione,cura decolo  vtrbena,fcordii,&  betonica, 

terfeSii.'  -•  '  Vofquamveromalignitasaccep,  jamnonaim. 

Tandem,pofquam  hykernumgeturemitferein-  piius  expurgaiiocb-alteraiiohumoriimorbificifufir  ^ 
Cipietat,vixquisquametccubuit,tnquondpetechia,  ciehatfedtmpugnandumetixnierateardiacis'^A/Catiiata 
Catape-  buhones,pdrotides,aut  aliquid  tale  cerneretur,  quod  lextpharmacis,  idtoq^  altCranttkaddebamia Jpecii;  ^ 
fa.  febrempeftilentemfaaam  ofienderet :  Is  ter  tiusgra-  liberantis ,  confiaionem  de  Hyacintho,  lapidem  Se- 

dutconpitUitur,(trplerosq,,quosinVaJit,emeSo  l(pardicum,  margaritai:  aliquando  etiam fudorem,^  ** 

■  fuftulit/edDeifagularimiferattoneinkocflatunon  cumemulfonefem.napi,citri,carduibenediSt,ad- 
dtupeffiflsnsjluncfereuhivisgraffarideJitt.Habes,  dttoS)rupodefumrria,veldefcordio,^terra]totl.  ' 
pr.aJianuglmeFahrtci,quadeftbrisVngartcanatu-  lata ,  interimetiamMtthridaticaconfeaionSp.j. 
raplurimorumagrorudtligeatinotattoneobfervare  movtmai,dquo,prafert,mpi:ft augmentum  morbi  ' 
potutmus.  Reddenda  porro  jamejfetratto,quamob-  manifefla  - levattdfequifilebat.  Qtumadmodum 
remea  virispotii-squdmmuliertbui e.xitiofafuerit:  tandemmaUgnitatsauaacoLiionefii^dtimdpfima 
atq^tmervtrosxur  juvenibus  bene  habitis,  actneo-  morhiiiivajione,mhilanttquiuserar,quamrepetitis 
lis.quamrtltquUmagistnfeflaiquodquidsmextem-  per  interialUantidotisveneaafualithttobtSdeii. 
ptrimenri^oprietatexxpUcatuforlannoneffe^ad-  ^  Q^aeum^itaftm,nemJnemofenderedebet,Au-  fwtous 

'  '  "  ^  ^ -  ■  darunt,indiverfumabienifentemtT&'i^^mm'‘I'°"t^’ 

purgat, onFip-pkebotomian,aanqudutdtjfImaejtufia1ulma^ 

.  ,  remeaialaudat,aliihac,pfaadeoreddutfijpiaaitt 

.DUta.  Medicorum  ad  expu.  hoc  morbo,uiadunuomnes,quiiisuj;fitnt,au,perb. 

gnando,morbos,nftrumentapempeD,ata,Ch,rur-  ,fe,autv,xevM£e,afeverent.Ver,q,vere,fmorbi 
gta.&PharmaeiaiDiataquidefimperinhocmorbo  verfutiaconfderes ,  qui  nunc  manifejlis ,  mine,  oc- 
eawfuuimiu,  qttapurredtniadverfarefur.euchy-  cubis  armisvimfacit,ep- corpus  oppugnat.  Sedhac 
miareprocurare,,calaremmoderatetempcraret,!p-  fu§ctm,t,qus.protua  hiianitaie,acfummocar.dore 
caput  ac  ventri, morbi  Domicilia, non  Uderet.  Aer,  rudi  Minerva  adie  exarata,  bom,§ere,confuits,mi 
Yy4  DoSif. 


5j8  observat. 

0tf.  jj.  ^otiefconqne  vero  pro  mottfaohorisma- 
,  ddais  ,  vet  qnovis  aliotcmpore  ,  peainevci 
linteisautrpon^flcca  ,  C3piitfHcare&  abfter- 
gdre  vellet, &tnanaaverticecoIInnidavicnIainq; 
-verfns  ,  cutem  capitis  &  colli  nonnMfortitcr 
comprimeret  ,  llatimlabefaaationemlpiiiraum 
vitalium  ,& lipothjrmiam  in  proaimis  effe  peifen- 
lit;  Ita  quidem,  ntfzpius  mihi  dixerit  j  protinas 
.  ^leaSumefle  ,  ljaliqoispartemillamcapitis& 
colli,  mannaliquandincomprimeret:  quapropter 
etiamnoAu,propterluffocatioflismetumjvix  in 
latere  finiftro  cubareatfusfiiit.  Inhisitaquean- 
gultiis  cum  effetconftilutus  Generofus  zger,  Pa- 
-  terniaco(ibidenl  eniifi  tufic  temporis  artem  me- 
'  am  exercebam)  Beriiamtiie  per  Hterasvocavitjubi 
quum  hzcomniaiiiteilcxiflcm  ,  auram  quaiidam 
«nalignam,  ibatteriadoporaliretentam,  eamque 
fcomprimetrdo  &  fricaiido  capitc&coilo)  adli- 
nilirumeordis  ventriculum  deicendere,Genero^ 
Ipzgrofignificavi,  necfefelJitopinio,  utiexfc 
quentibusintelliges. 

nSm  H-  Curationem  hoc  hiodo  inflatui,  f  rimo 
jufii  i  ut  oprimam  victuS  rationem  j  liti  &  d 
«ultis  annis  fccefat,  obfetvatej  przcipue  autem 
mt  cum  cibis  Cr^UereUtur-  tenella  folia  & 
^fummitatesbug!oflz,boragihis,  Meliflz.Ahgeli- 

■cz,  folia&florescaleUdulziGariophyllatZifcai 
iium&arantiorum,cinnamomumjcrocus,Macisj 

*:/^“’''5'*^&nuxmufcata.  Secundo  j  utpurgantibUsfuis 
‘  domefticis  j  aciariirimisvrrisi3.D,R.i^efio&Di 

Di  Quercetano  olim  prOpter  dolores  arthriticos 
przfcriptis,  perimervalla  utereturi  BafisaUtem 
horum  me^amcntorumeraUAloej  Rhabarba- 
rum  ,  Agaricum ,  lenna,  T urbith,  Diagridium, 
Tartarumi&fiffliliaj  tUminformapiluiarumjtum 
j  etiam  Eleauarii  &potionisfumprai  Tertibfua^ 
mt  KU  i  g-jm,jefequentivinomcdicatopetintervallahau- 

ftumbibereti 

■  R.  RadiAngelicz  '  a  ' 

BetaCtiSj 

j  Carlinz,an.§iJ. 

Gentiailz  Jj. 

Gorticumcirrificcat, 

Cinamomieleaian,  & 
Herb.Scabiosz, 

-  Betoniez^ 

>-  Cardui  benediSi  an.  Mj. 

Flor.  Bugloflz,  ' 

Boraginis 
Calendulz  ' 

Violarfi&roraruodorifcraruan.M15. 
Sem.  AngeliczSt 

Cardui  benediaian.|i. 

Incidantur  &  contundantur  omnia  groflb  modo, 
&Gummenfnrisia.v’inialbiprobedefecati  ,  fiat 
infuCo  in  dolio  quercino.  DefequentiEleaua- 
rio  quoque  Irequentera  Drachma  unaad  Drach- 
masduas,tcibushorisanceprandium,uti&poll 
coenamdeglutiebar.  . 

R.  Confervz  florum  bugloflz 
“‘■r  Boraginis 


CHIRURG  I  C. 

Meliffz 


Okl.  3J. 

Confiro.  Alkermes  & 

De  hyadnt.  an.  giij. 
SpedemmlattificanrisGalenij 
“  '  Corticum  CitrijSc 

Rad.  Angeliczan.5j. 

Lapidis  Bezoar  : 

Cornu  cervi  tt!E&  przparati 
Margaritarum  przparat.  3  ij.  - 

Extrafiifeordii  gj.: 

Syrupi  confetv.  corticum  citri  q.  C 
fiateleauarium. 

Quartum  prZlidiuiij  j  cujus  beneficio  tefti- j,  >  . 
tutuseftj  fiicruntfoqticuliduoj  quoramunUm*»^”’* 
ad  poplitem  dextrum  ,  alterum  in  brachio  fini- 
ftro  formavi  j  In  euin  videlicet  finem,  ut  vapores 
tum  ex  hepate  plUsfuftb  calido  afeendentes  ,  de. 
otfum  traherentur  j  tum  etiamfiiperflui  humo, 
res  ex  Capite  evacuarentur.  Ex  fonticulis  iffis 
non  exiguUm  fruSum  i  ■  ad  dolores  arthriticosar. 
Cendos,qUoqUc  percepiti  ideoqneillosadfinem 
vitz  fuz  geftare  voluit ;  Aliquoties  tamen  illos 

poplitem  pet  me  mutare  juflitr  Hifce  adhibitis 
remediis,  GenetofusDominusbreviquidemle. 
vamen  aliquod  fenfit  j  fednonnifipoftlongum 
tempuspenitusfanitatireftitutUsfuitj  idquemi- 
rumnortefl:  ,  fomesenimmaliamultisannisin 
corpore  latuerat  j  ut  mox  intelliges.  Vixitad 
anuum  Ufque  itfiy.&leptimurn  Januarii  j  qiu 
fuit  annus  vitz  fuz  gS.  obiit  ex  febre  continuai 
cUmdilBcuitatemingendi  j' aliisquefymptoma- 
tibus  j  quibusarthritici&decrepitiafficiiolentj 
De  przdidla -tamen  Lipothymia  fultis  annis 
ante  obitum  ne  rnininium  quidem  iniciumfen^ 


malignaincorpdrefegenita  j  nonfacileeftfcirej ' 
Pauca  tamen  in  medium  afferam  ,  quz  forlan 
non  omninberuntabfona  i  PaflusfuitGencro- 
fns  ille  in  juventute  dislocationem  pedis  Cniftri, 
eum  maxima  contufione.  Dislocatio  hzccum 
ab  imperitis  male  curata  fuiffet,  iholeftias&do. 
loces  multosfuftinuitzger.  Ab  eo  quoque  tem¬ 
pore  crusimbecillius  altero  rem3nfiffe,&  per  ali-  . 
quotannosatrophiaaffe&umfuifle  ,  nonfemel 
rnihi  retulit.*  Ex  gravilfimo  bocce  affeiSu  cum 
vix  reftitutuseflet  ,  &  jam  in  Callia  ,  jaminBel- 
gio  caftra  fequeretur  ,  accidit  quadam  die  in 
venatione,  tumfuptamodumdefarigatUsfniffet,  ,  . 
ut  in  terram  gelidam  &  nivolam  fe  projiciens ,  fo- 
mnoobrutus&veluti  congelatusfit  ,  przlertim 
finiftrum  latus.  Hiuc  fecutus  eft  dolor  contu^ 
maciflimns  coxz.  Ad  dolorem  hunccefciaticura 
ferinum  domandum  ,  iterumMedicosvarios,  & 
ntplurimnm  irrationales  empiricos ,  adhibuit.  A 
juventute  itaque  cum  perpetuo  tam  in  caftris  ^ 
quam  alibi  ,  moleftias  ac  laboresmultosfufti- 
nuiflet  ,  &  ad  conflftentem  ztarem  pcrveniflet, 
paulatim  arthriticis  doloribus  correptus  fuit. 
Quum  itaque  calor  narivus  przlertim  finiftri  la¬ 
teris  ,  ftatimajuventucefaSusfuifletimbecillis, 
&continubincaftrisvitamdegens  ,  magis  ma-- 
gisquefafiusfirimbccillior ,  excrementirioshu- 


C  E  N  T  U  R  I  A  VI#  535 

e  ,  minasdifliparfi  GREGORIt^S  HORSTJl'S  ,  S.‘P.D.  OhC 
"  ■  Ti  ifome Salutis  Cbripjefit 

'n  Epttuas.dariJJmt&^pcricntifmeFairi- 

cmpUuiiinmemetipfo habeo  ,  ipefteenim qaa'  ^.ct t  faeforiir amtceflcolatde,  mihitradaas 
anno.ni&Uori4.auti5.3EtatisIaboravi, materiam  -fuilifcias,  ^uatbpltcincmmigratijpmafuertmt, 
quaaiam  malignam  in  ingiiincdcatro  rcmanfifle,  ta  ^uad exantlatis fericahlijfimispeji^tra  luis  fj/m,- 
ilrficatdolor.siiemhacinpartcrcmio,  quoties-  ptomatihttste.ldei^atia,  heUe  valerttejlarenmr, 
cnnque  locappfte  infeSa  frequento  :  Abdimm  siu^aiamsjuadc^smfsngutaremeommKmcarem, 
enim&iningumeabrconditnmvenenum  ,  pro-  CKjuskaioraranenparumdeUaat.  Quanquam 
pterfimiliradinem  externum  venenum  velauram  Jtterhnmdubitandtaa^tiamvenenai^dpeiHtiesqua- 
pefrilentiaiemadietrahitpdquefraedolorisfenru  litateminc&rptrenefiri>generaripcJfe,quodGalentit 
geri  non  pofle.non  femel  expertus  rum,etiam  fu-  nsjferj.  ^deloe.  af.  £.7.  cmcedit,  id^  ^.Epid.  ctm. 

'  penori iftate.  Quantasverb  moleftiasmihife-  i-agr./^  fuadametilocopfneremideiar^magram 
.  ceritinatetia  illa  maligna  ,  tempore peftisLau-  non-aphrtmti^JedcbviraleraamfuccsrKmquaU- 
fannenOs  ,  exObferv.85.Cent.4.colligerepo-  tatmtertia^XuccHhtsiJfefmhit-.mntamsainhsc 
'  ca{iipropeJiip-rtsitaplanavidemr.,cumimirpar- 
-  Accedit  S  alia  eaula  hujus  vaporismaligni  iemtxiUslabw^tmie^pedisJiniJIrilajKnems^er- 
inGerierofo  noftroatgro.frequensvidelicetufus  far»,nulla  cmvtnimtia  velfympathesambis  appa- 
medicamentorum  ex  Mineraliusconfeaorum,  -  reai.Reae,quidemfiatuis,vuriasabtaufas,  tamin-. 
qusediverOstemporibustumarationalibusmedi-  ‘emae,quamexternas,cali>remnativumlaterisjim- 
cis.tura  etiam  ab  Empiricis  frafcripta,8i  cruri  ap-  frilabefaSatumfuiffe  ,  qtsa  ratitaiefaciliatefieri 
plicatafuere,  inter  quseriaiimonnulla  (ut  vidi  ex  <j>teat,tetcbterttamifiam(S-uliimamdigefliettemt 
■  defcriptionibus,quas2germihiofl:endit)Mercu-  ^inquafibetparte peragitur  ,  quidpiame - 


in  copiar 


'ienampofteai 


lia  illa  .  fi  eis  abutamur(etiam  in  externis  affcdti-  -  ■4i  reveraobfeurdeli,psfiapar- 

busj  nonfcmpertutaeffe,cx  Cent.f.  Obfetv.90.  tisejusmodiimhecmtate,circapedSfmifirKra,  qua- 
Scpt.  InMatronaNagelianavidimusfinillaau-  ratienevapormaligniucoUipartesimeraalproimM 
tcmamb*c'aufepramominat2'  ,  videlicet  mate-  adUvemattaaumaffecerit,mUpothymia,viriuq^ 
tia  putrida  &  maligna  ,  propter  imbecilUutem  ■aitalium  defeSus  extemplo fabfeqKeruurl  an  forte 
caloris  nativi  geniia,&  mufculofis  partibus,  imo&  latttsfiniflrttmdebiUtatum  dolore  coxa ,  tum  etiam 
'  offibus  imbuta,  Stcopiaillamcdicamentotum  ex  pracedentipedisejmdemdislotaciSne,neenonmedi- 
mineralibus,pr*fertimMercuriopr*paratorum,  camentorum ^reurialium crudoru applicatione, 
&  ulcerj  fiioapplicatotum  concurrebant.  A  capitisimbeciSitatem,reJjieSuner'uo/igeneris  eaVd-: 
quadraginu  enim  annis  tam  copiose  Mercurium  ^introduxit,  cujusrationepofieavicinispartibus, 
applicuerantChirurgi.utpofterioribusannisvitie  arterus  carottdih,  ejtude lateri: contiguis, materia 
fu®  (quod  notandum  )  plerumque  ichore  per-  tiuadamalignaper  congefionem  communicatafue- 
mixti»  ,  &  emplaftris  .adhitrens  confpe&us  rii,qua  adlevem  eomaSum  irritatamalignam  d- 
;o  tempore  applicatus  nr"  uni“»,cordtmaximetnimicam.exnira,„r„  0  n* 


fiiilfet. 

Don 


etiamfi  a  lo 


terum  quo^do  ai 
ina  Nagelkna*  tibia  ad  pa 
nerit  ,  fatis  ,  ablque  jadlar 


monte  Pilati  vobifctsm  referunt  incola,  ficuti  recor- 
„  doridtpfxm,fecundonavigioper  Lacum  Lucernam 


intelligo.&inprsdidaObfetv.  expofui.  InGe-  nes  Pdatijic  irritate foleat ,  ut  miris  procellis  poftea 
nerofo  verbDn. aDiesbachquomodoidaccide-  (nniant,adtnundationisufq^periculum,quodprope 
rit,  ut  ingenue  fatear,  adhucignoro.  Tu  Vir  EiyramfiyertorisAuflriaquoq^fierimemini,dum 
Ampiilfime  ,  proingeniituiacuminerCTumque  inforamemontismcini,quod^ocant ,  bag  Wind- 

nervaadA.V.fcribo;  qu®utomnia,  profuabu-  “ftuanitb.exarcequafMoliprodeuntibus.  Quidfi  - 
■  ■  - ■  ■  '■  '  . . . ‘-/‘•ifieriliatuamm.ubifa- 


interpretari  velit  ,  vehementer  rogo  ;  Vale  Vir  pelnietvaporofaflaiulentamalignamateria,  qua 
Ampiilfime  &  nobiliflimamcoftamtuam  ,  uci&  leyi/‘ eaufa  cb^mota,fua  perniciei  prodit  efeSus, 
teliquosamicos  ,  meonomineplurimumfaluta.  eos^deteriores,quo magis lude/iaramalignaprixci- 
Raptim  Bemsi7.Majiii25i,  pibuspartibus  infidiasjlruunt.  Suntfane,juxtadi- 

vinum  Plipjiocr.  in  nobis  membrae-J/irruia  m  vvj.- 

-  s”^’<sa,Ta,quareprompteferipoeef,ut  malignitas 

aliqualatexs.fubitofapma  exacerbata,percaufam 

I^JponJio  ad  pTiecedentem 

"•  mX^mt^at 

■  ViroClarifl!mo& Experientiifimo,  feris anguJUamaeq^tumConjugeDeo  l  ^ 

Medico  &  Chirurgo  Ordinario  Reip.Ber-  /  "  T^ua  Tcms 

BanfisHelvet.Domino&Amicofuo.  GREGORJUS  HORSTIUS. 


rcnob^  a£<ia‘ 


e  £  N  T  3  Ri  kr-  yt  : 

jnno»  meisiotdlesiflent,  me  piscedenii  die  adr?diVnn iingnai^aei Segnidancnm violea- pj/  54, 
^  ^lEldena  MoBieminm  prope  Coloniam  perre^  to  qnad^  ,  tandem  aocnto 'lingua  infixam  ’ 

nifle,& yer&sHelveaam  ad  tnros  properare  j  r^eti;  In  transyerfom  autem,  fetam  profunde 
,&omniai  infixa etatiurcaputaaculavir^rientiripoflec 
xnderant,  expouuuB.  .ego  cum  inftru-  TentatdquidemaKquptiex,anungaeapprehen- 
( przter  pauca  ad  praxin  quotidianam  fim  illam  extrahere  poflemj  fed  propter  ciafli- 

■  '  ■  -  ""  mpa^  dem  digiti  irrieno  ventriculo,^ Opere defifter 

^  angtir-  re  coaSus  fui.  Quapropter  iligenterobfei 

_ _ _  tm)  anxiusfui.  Precia  vato  Joco  atfedo,  &  fitu  feiculscjinftrumento 

bus  tamen  parenmm  &  zgrzcommotusjmdui  inferias adumbrao,  aciculam  toties  apprehea- 
JiqnidteotareTOtius,quamafflii9ifl!mam:cgram  dere  conor,  donec  tandetn  illam,  magna  curti  ^ 
fineauxilioablegare.  Invocato  itaque  amuEo  admiratione  adJlanriom ,  prafertim  atgrati  quii  ' 
divino,fpecnlofimpliciflimo,infetiusadambra|-  idacritace  fe  betitiaad  Deum  laudandum  incitala 
10,  linguam' quidem  deprimo,  aciculam  tamen  &t,  eiitnaboi  Pofteagargatifraa  ex  betonica  j 
vifii,inibned^to,leviteringul^immiflb,  de-  rofis,  plantagirte,in  aqua  codis,  addito  inelie 
tegerepotni.  Iterum  itaque  anxius  fui.  Quuirt-  rofaceo,  prafcnpfi,  quo  &  brevi  rellituta  ^iu 
vero  agraauxilium meum m-igismagisqueeffla-  Operationi,  prteterparentes,  interfuerunt  Do-  ’ 
gitaret,& ut  digitum  profbndiusgutturi  intra-  minus  Hiibertus  Freyalderbonert  ,  Bertranit^ 

dttemjaCfculamqueperqnireran,rogJ - "  u.,  .  ,, 

us.duam  in  tantis  annulHis  di _ _  _ _ _ 

b  indice  .caufanon 


TuStrimmruni/ 


'Kemulus nAeuloiri/ 

. 


Anno  tda4.  curti  adolefcenti  cuidam,  ex  Orificium  irtfe 
domefiicisMag.Job,BcrgtoIdiBretteKi,Civis&  rbobftraituf:  efl 
SclopetariiBernenfis,HansBalliernominejinter  ita ntquzperfupt 
Jjrandendiimos  fetis  grande Oelpph^oinSxtim  inferius  facili  exc( 

fuiirec,&  mox. dolores  ingentes, &fuffocatid-  ri6ciiim defliixiori  _ 

nis  metus  fuperveniffent,  adzdes  meascondu-i  ribuscalidisiirtraorbisacutisafcehdehtibus,  val- 
ausfuit,ubitixormea,  una  cum  filio  meo  Pelrd  de  obnoxium  eft,  inferius  vero  nortitem:  qua- 
p.  m.  (  qui  operationem  hanc  aliquoties  a  rtie  vi-  prdpt er  mihi  ndrt  nifi  lemel  rideri  cdutigiti  Fuit 
derant)  meabfente,beneficio  inftrumentijin  pri-  id  Anud  iSiy.  iu  parvulo  ac  tenello  femeflri  pu- 
ma  Cent.  ObCjS. delineari, bs  feliciterextfaxe-  tro,Dn.HennciOthonisp.m.fiiio:huicpua-di 
runt,  deinde  brevi  convaluit.  Figuram  o(ns.qnod  Cum  nutrix  five  gerula  pulta  fpifraac  rifeida  per 
raamnunc  inter  'rariora  mea  refervo,  hic  anne-  dies  aliquot  ventriculum  adimpleriflet ,  &  criof 
dere  volm.Nqn  ell  igitur  oinnis  obftrudiofii-  innatils,  iit  pultem  digerere  ,fe  in  tempore  ad  in- 
perioris  orificii  ventriculi,  ut  Riolauus  Voluit,  telKuaablegarepoifet.nonfitisyaliduSeireljfaau- 
mortalis.Atqnotiesqiiz(binAnginavera&aa-  latim  irt  ventriculo  coacervata  fuit  pills  adeodiid 
gna,  obftruunturfeuccinectamen  moritiirho-  pylorus bbllf udus,  ut  omnia quzinoersbat;  i- 

mo?  Exemplum  fingulareledorviqere  poterit  tefum  per  vomitum  rejiceret,  . 

Cent.3.0faC2y.  ,  inferiora  excetner-*  ' 


cntriciili,  five  pylori,  fa- oi/etij. 

1  fuperiori  paulo  ampliOs,  jiniuUrii 
)rificiiiin  irigeftintUr  j  peir  obfirtt- 
tiir.  Deinde  fupeniis 


I  rejicerCTjnecquicqiiam  pet 
l  Hinc  adeo  debiiitetusfoit 


0BSEB.VAT10  XXXV.  •  ; 
rivoris Exempla  aliquot,admi- 


tr  qni  adhuc  luperlnresHinrjt^atcrDiacen 
^^'otiiniSujanans  .qaemiaeamuitis 

»idetaa),hilce  diebus  Mc  offendi,  &niiiatusfni.  vamimn, 
uc &fraex,&mSoreati  fiTemjert 


CE  N  TURI  A  VI  ^4j 

^Sfami  l^tirinfiaer ifdSineb^fm.^gfii-  Qbf, 
jofe  no4  gyi^emO^(rvMwncmdt'^,.^,,c<iminiidtJ'an, 

hocmp  ejxfnudi  mtrisanvt- 


_ im.  Vir  AmplilEme, 

poffum,  quomodo  fragment 
in  copia  devorata  ,  inteuina , 
fu  prsdita,  fine  incredibili  cruciatu,  ac  vitre  ea- 

rales,qnzmihi  latisfacere  polliot.noninvenio : 
can&s  ph  jdicas  perquiro.  Deus  enirn  pro  infinita 

Germani- 


eiufmodi  anijiciii 

- JrmfotmscomrmKmfiijKerep 

ejxfmdi  fellMida  C(>nfijlenti>i,vi  igni, 
ad  fummam  furitatan  dedxBa,mdtamr  Emai. 
xo»,  ^pafeSio  ^HodamabfpUita,  qHomnnunifi. 
ualmManditrmfmytatiotim^xo^r,finram,en., 
de  Civitas  Deietmmea^eta  petimida, cajas  platea 

Qaast^ssam  a.  actstijfimafragmentantrery.nu 
aUasaatminejtcofatilimeparteseerpprisUdaxt^ 

:  atque  mifericordia,  pratdiaos  vi-  terstm  li^tte-rihtts  cemmifcemtsr^ind  dtsbin,  sjHin 
t,  fidem  faciunt  exempla vitrivo-  adpr' .  - ' - ' 


tmparificationem  faciat  ejy-sme 


morte  perfolverunt ,  ut  videre  eft  apud  johan-  tsia  ftsd  facttltatem  expsdtricemad  excernendum 
nem  Manlium ,  tomo  a.  in  quinto  pratcepto ,  lub  Jlissmbmte.  Novi  quosque  tales  qui  petulanter  Vitre* 
titulo  DeConviviis  Cyclopicis,  his  verbis :  rumparticulasdevorarent,fepiusno  ahfq^faucium 

’■  Satellites  RegisGaBa,  Urgites  fe  vino  iugurgi-  Hamorrhagia,quinumpetulantiafuapxnasdede- 

. . ■' .  -itrea pocula,  ax  alter akeri  rint, ignoro.  Sed fortajfsshacdereplurihuscomrnu- 

rt.  Elapfisvix duohustaenft-  ttis nofler  Amicus,  ClariJfHojfmannus, cujus lite- 
•t.  Hac  mihi  narravit  qui-  rasmihiinclufashic  accipies.  Libellum  de  Lithoto. 
•ss,ipjisqueajpdens,cuiramen,  mia,propter  Occupationes  <i-peregrinationesmon- 
ut  homini  Schola^ico  ,  pepercerunt.  dum  perUgi,fed  eundemnojiro  Merckio  communi. 

in  Bavaria,  quilongapotationeinebriati, tandem  rofusquidd  Baro  e  Styriaipflus dexteritati fefefub- 
vafatefiacea,equibusbiberant,contundunt,feuin  iiceret,dquoquidemCa!ctslum1ij.dextreextraxit, 
pulverem  redigunt,  (b-  alter  alteri  sUum  pul-  laborantetn,fexta^eexlnfiammatione,iCrSpha. 
verem  in  vino  prabibit :  tandem  ventum  ef  ad  cekVeficamortuo,Deqm  cafu,tum  etiam  de iis,qua 
- '^—■'■■-  ■inpulveremredjiBdfunt,acin-  Mercl!iotu>firo,Aids,  utnojii  ,  exereitatijfimo  ,in 


vicem  Jibi  prehiberunt.  Haec  ante  paucos  annos  hac  manuali  operatione,in  libro  tuo  dubia  vident... . 
luftoriahnclctipta  cft,  additumque  erat  in  lite-  pluribus pofihac  agam.  Hifcebenevale,cumfami- 
.  ris.tresexnobiliumrtumero.eodieeffemortuos,  lia.  SaptimVlma  17. tAuguJii,s6z6. 

reliquos  rgrotare,  &  mortem  certilfimam  exlpe- - 

Sare. Etpaulbpoftaddit Dn.Manliusj^edaee;?  1‘BIEJbi  0.AJI  EZlNTNEAd 

fuijfe  tam  nociva  iUa  vafatefacea,quam funtvi-  Q-!’rioribusmeishasaddo,fGrQariJf.ExceUentif- 
tra ,  que  in  alvum  demifa,  inteflina  erodunt,  unde  Eautor  &  Amice  plurimum  Colende,  tsbiq-, 

iomofuperftes e fe nequit.  HaSenusDn.  Manlius.  S^atiasagopro  Scripto  tuo  Germanico, Lithotomia 
Exquibusmagis  magisquein  opinionemeacon-  Eejicacontinente.  Reile  facis,  mi  Fabrici ,  quodni- 
firmor,  vidchcet  pr^diSos  viros,  ut  antea  dixi,  tentes,  quo  diverfas  Medicine  partes  tUu. 

miraculose  fervatosfuifle.  Ignofcc,Vir  Amplifli-  flrivfesreddas.  Affertiones  tuas  quod  attinet,  per- 
me.fitibimaieftusfim.  Vale.  &  cum  leSiflima  placet  inprimis , quod  in  lener 
tua  Conjuge  seternum  quam  felicifiime  vive. 

Raptim  Bernr,  19.  Junii  Anno  1 616. 


J  indefendere,qudmcu. . 

rre  velis.  Miror,  cur  toties  celebriores  Medici 

RelfonftoadOhfernsationemJeVitriqmr^  faZtr^m,^’lZAilfnr7ddi 

,  ZilZvIiVZecZuZutZPeficadZZruZ, 

M  FA.BR.ICIO  Hildano,  quorumquiUbetferemuoadconfifientiam.cobrem, 

e  ICO  trnrffrt  p  ttnoverbo addiverJitatemTartari fifi ndim. 


Litho(omHm(<jHi  jam  ultra  h..  .. 

runtlheratutjnraarifp^  priad  CalcHloref.ca,& Herniis Jeaionc ^  extra^ 
9£,FaffCor(frHmiceplt£ri-  Slioneliheravit)  refervataperpendo.  QmadmoA 
Lith  Germanicoiao  TraHamde  dos  extrahendi  (aicalffn^noJii^ffernnoflerjLuhoiom 

^«to^^efKOppreqiso^atmagomaximasq^^^  m^frs^crataUitynisd>f^icerTadiH[snafi',experien.u 


0^3J. 


5-44  O  B  S  E  R  VA  T.  C  H  I  R  U  R  G  I  C. 

bnt^  ttittBffrroresGaUmme  defsndgrt.i^iTmrum 
eruyulxudtttidTtaiHtiduijr  altis apcrtumritmai-  toipft>Galsnifibividemi!r,jifcr/ifcrm(trehitbcai!t- 

1 - /r.  - -  -ixcfacilmifjht-  GaUm. Hac dert dicem uhialiijmihtdtit orati. 

at.  Japrimisin-  o«eS:Sjt<asmitto.  ImerimfiremetgcpergctriGaUm 

- . - . .,^^.^.^crih>uaUtnumef-  [eamts quid  deblaterem ifti.  Xece amem, f  quid 

fe fiaiuu ttiquifttienem  Calculi .ubtexmteucafuc-  habeat, que pejjit  gaUnitUa  £^- -  j  j  - 


ire,quedabfyt,figmdelere,viriuixq,jaaurafieri  ittierarmibu5,grati, 
•m pep  verijimtle  efi  ,  ci  ’ . "  ''  "  '  '' '' ' 


,  vubiut  pcfi  triduum  De  mtriveris  ita  judice ,  descendere  fragmenta 

. . . - _ _ ritandum.  Piirerumdmmiflactbis^excrementisattq^itami, 

Qaead Balneum mfii  dipnfumipfmatbipute  niuledere,  ebeuravidelicetacieidorumdlemarei-^ 
differentiam  tnter  Balneum  aqua  dulcis  tempera.  Jlerum.Sed  curnen  ftinemnibusi  Credoperiiniis 
ium,ac  inter  Balneum  calidius,  vel  etiam  cumher-  tantum,in  quibusNatura  eft  rebujlier,ideoq,  expe. 
his  apparatum  ,  dubitatienes  ifias  tuas  cenciliare  ditior adebeundasresfuas.  De  Calcule LmdSniienfi 
peffe.lllufirisBaroCarinthiui,feh.L.B.aMa!ech,  jamtetusfumtuus.Decavitatibuefupraeculeiiri- 

^tuifuif.quadetausdpaul'oantefellione,Hc!dalaru  'deufu parttum-,  Heremprejpiritibtts  Animaltbta 
potu,pramiJlisprdmilten^,Hfuifuit:imeHauera-  qt‘'emtnuscreda-mprapararttnillii,multafaciur,t. 
lienemexquilltamtempsratamq^talemadhtbuit,Ut  I^tde  autem, pvacat,  in  ItbredeDigreffianeillaU- 
nihil  qtiicquam  in  eademdifideraretur,Sed  quid pii  brieffani,  dtHerum  Cemmentarierum ,  quis  versu 
Calculus 'e  hepeavix  fuit  extraHus  ,  en  ecce  deleres  ptufuseffts  illius ,  quei in  quibusdam  Animatibus 
circapuhisQ-yepcalecu,  neikprimdfubfequuntur  dtpinguuCerebrum  cj-Cerebsllum,tumdtmumfci- 
intelerabilss ,  quibus  remijfts ,  matutino  tempore,  emus  ^bifeiverimus ,  cur  Cerebrum pt  divifum  in 
grumifanguiniseVulnerecumVrinaexcernuntur.  Cerebrum  (p-CerebeUumiHec  autem  ut  obfcurijp- 
‘Doler  hic  remijper  fecunda  die ,-eircatertiamne-  mumep,itatltudqueqj.  Quemmuscredamrepeni 
3 em  ita  exacerbatur ,  ut pgna  infammationis  Ve-  fervire,  facit,  quod  repe  ab  mraq^  Maxilla  imtum 
pct,vicitidrumq,partium  inde  colligerentur,  quod  ft,nihilcenftreme  Calfiaria,Grprefertim  parte  ejus 
emnis generis  remedia,  taminter-naqudm externa,  altquainterna,  qualis  epOs,  de  quo  agimus.  Etp 
nobis extorfutfruPratamenadhtbttisemnibus.fub  gallinaeiiamhabe-at,quidrodunttlU-iSedneqjCre- 
fnemfextidiei Vtr optimus  txfpit are ,  vttamq^  cum  defpharicamfgurd quicquam  facere adrebur  Ca- 
mertecemmutarecogitur.  ApertepePmertemcorr  p‘'h.  Vide  hac'de  re  Hypomnemata  Mauritiana 
pore,  Vefaatnteitus,  unicum fub jacente Intefino  Steini.  VifuminfrumentiHydragogimute,  ut  ac- 
reSe,Sphacele correpta confpiciebatur.  Quodeum  cepiaDn.ChripophoreBurckarde,McdicinscCan- 
tam  brevi  temporefaSum  effet,tue  Obferv.  elim  ad  didato ,  qui  nunc  Patavii  vivit.  Ab  hoc  (cire  pef- 
meperferipta ,  mox  recordabar,  ubi  24.  horis pop  fumut,pquidampliusneceffe pt  ad  infttuendam  0- 
pentuponem  gravia  Isthaliaq^  fubfecuta  fue-runt.  peraiionem.  Bogo  autempgnipceimihi,quid putea 
iiategrumCafum,  cumconpliisClarifftmorumMe-  de  toto  negotio!  TraSaiu  •  •  ’ 
dicorum,huic egrotanti commHnicaiis,euiQsp,per  Deus-  ' 


ferat  Auguffa.  , 

tm  Deo  plus  otii  dabitur.  HifcebeneValexumfa-  TraUatum  de  Humoribus  (  cujus  particula  efU- 
miliatua,  diutiffimefeltcijfime.  OcyusVlmtto.  bellus  de  Ichoribusj  excufurum  :  fed  fefellit  fpem 
AuguPhdzi.  '  meam.  Temporaillafcilicetpudiisnopris  valde 

I  I  ■  I  inimicafunt,^perduntetidiPos,  qutncbisauxtlia 

ClarijfimoViro,  '  effefolentinhistalibiu.HcccaufaeP,curVVeche- 

Dn.  GUILHELMO  FABR.  HILDANO,  haniettamrefrixerintde  GaleniGracoLatimedi- 
Anatomico  &  Chirurgo  prsftantiffimo,&  tione.  Sed  abrumpo,  ePr  commendoPe  tutuUdiati- 
Aroico  meo  magno,  na.  BoneTuvale,mtFabriei,G-perpetuamihia- 

CASPiSus  HorFMANNus  moTem tuum.  Scribo Altorffi ,q.  Aug.i6z6. 


n  qua  exe-rcitiailla  obeantur ,  ut  par  erat 
emamiptnonSpiegelium  tantum,fed&  en 
tolpfxes-- . 


OBSERVATIO  XXXVI. 
Deaciculis,  abf^  inpgni  meleftia  diuin 
, .  cerporeretentis. 


.  mt,Pla%x.onum.Quifuccefpffe his  horrenda  ac  crudeliflima Symptomata 

vtderivult,  Pompejus  Cajmus ,  mirade/e excitat  V^poft  deglutitasaciculas  in  Virgmeijuadain 
Difcipuloru judicia.  Soleo  Ego  apud  amicos  depra-  fcquuta  fuerint ,  LeSor  videre  poterit  Ccnrtr.i. 
dicarefsltcicate-inmeam,cmaudire,&Cecantesvi.  Obfervat. 54.  Inaliatamen matronarobuftS', & 
'  eit  duos  fummos  Anaiornicos.Dn.lD.  confiftentisatatis,  perannos  aliquot  in  corpore 


ne  magno  incommodo  deiituiffcackulasjohfer-’ 

are  mihi  contigit  Coloniar,  in  hunemodum. 


qiod  potui  :  verum  jam  traditaePealampasahi.  ■ 

DerValtomiliusfentii.Potuiffetvero  effemxior,p  Anno  l(>U.CaminBelgium  profeiSuset 
minor effevoluiJfet,p,in,quam,explica-regal.  ma.  fem,  anobiliflima quadam  matrona  in  conClium 
luiffet.quamreprehettdrri.EgohaEte-aiu  ferio  labo-  adhibitusfui.  Illamihiexpofuit.feanteannos 
ravttn  encdar.dis  quibusdam  difficultatibus  ,  fed  fex,cumquodamdiecaputcxornaret,&acicua 
mirum epmeumfatum-funtenm quidam, quive-  lasaliquot,  utfolentmulkres,  inore  retineret; 


&i7- 


f4f 


C  E  N  T  U  R  I  A  VI.  _ 

jjsmopinantcrd^atiiflejftatinKjocpim^vos  fam,  viddicctproiapfum  intcfiinum,  celabat  se- q^/- 
<Jolores.ftdnonufqnea(3eovEhe(neBtes,mOe-  gra^utn^;Enematibiis.neq;medjcaraemisper 
.  . - <.n.nr.,T,T,en  adhibitis  os  foihptis.laxaripotnerit.  Nonfatis  exponere 


lophago  e»>tt°s  fiiifle.  eosqne  tamen  adhibitis  oslothptis.laxanpotuent.  Nonfatis  exponere 
pj^^qnibnlHam  a  Medicis  przfcriptis,  paula-  poflbntadftmtes,  qaantos  dolores  diesuofiesq; 
OTrcmifil&przterquamquodabeotemporein-  petpeflafiteritatgrajqaantagsfueritvomitus vio- 
tercomedendum. pratfertim  degludendo cibum  lentiajitaetiamut  nonfelumeaquatafTameba^ 
foiidnm.  adhuc  dolorem  fixam  in  Oefophago  verum&  ftercora  ipla  es  ventriculo  &  intcftinis 
percipere  feajebat.  De  dolore  quoque  pun^-  rejiceret.  EgocumprimaAugufti.quifhitiff. 


ipere  fe  ajebat.  De  dolore  quoque  pungi-  rejiceret.  EgocumprimaAugufti.quifhitiff. 
tivoin  fiindo  ventriculi, uu&inquibufdmnaliis  morbi,  advocatus  fuifiem,  Stcaulam  tantorum 
partibnsventris, conquetebatar,prariertimpoft  dolorum&lymptomatumperquirercm,agramq; 
paftam,forlan,qaodacicul2eab0nerecibidepri-  monerem,ut verecundia  tantifperdeponeret,do- 
roebantur.  Exquibus  omnibus  &cile  colligere  nec  ego  ventrem  ac  hypochondria  palpaflem, 
mihifuit,  diverfis  in lods aciculas adhnedeUte-  protinusubiauguis in berbalatebat, inveni.  In 
n-e.  dextro  enim  ingainetomorem,pngniinagnitn- 


perintervalla  expurgaretur,  fiforlanhocmodo 
acicutefuoloco  amoveri  poffent-  Deinde  ut  u- 
lum  oiei  amygdalarum  ditlciumcum  laccharo  in 
formam  EleiSoarii  nuxti ,  &miliarem  libi  faceret, 
6i  lingulis  diebusbis  aut  ter  de  hoe  EleSuario ,  & 
prafettim  ante  paftum,  (uraeret,idque  in  cum  fi¬ 
nem,  ut  beneficio  olei  dolor  leniri ,  ulcera  vero,  fi 
qusforfau  adclTent,  faccharo  abftergi  &  confoli- 
dari  poffent.  Hoc  medicamento  per  meufesar 
liquot,  Aquaradiu  ego  Colonitefubftitl,  maxi¬ 
mo  cum  frufiu  ufa  fuit,quid  vero  poli  meum  abi¬ 
tam  cumipsaacciderit,ignoro. 


&dolorolum 
r^eri.  Porro  cum  marito  &  aditantibus  Ami- 

lorum  canram,tEgramque brevi  morituram  effe, 
admirati  fuerunt  omnes;  caufa  enim  Aeffcntia 
ipfiseratincognita.^apropterip(isexpct- 


O  B  S  E  R.  V  A  X  I  O  XXXVII. 
De grtvijJimtlUaHiprepter  deUffum inte- 
fiitium ,  ia  heraiofi  qutdamMi- 


Viro  Clariflimo  &  DoSiffimo, 

Dn.  JACOBO  HAGENBACHIO, 
Medicin$&  Chirurgia:  Doflori  celeberrimo. 
Amico  lingulari, 

Guilhelmtti  Fabricius  Hildania 
S.  P. 


Quinquaginta  fere  iunt  anni,  Clatiflimemi 
Dn.  D.  Hagenbach ,  a  quibus  circa  segros 
verfor:  interimhcrniolos  aliquot  amorboextin- 
6:os  effe,  videre  mihi  contigit ;  herniolas  vero 
nullas  prxterunam,idque  maximis  cum  dolori¬ 
bus,  integram  hifforiam  cibi  commum'care  non 
gravabor ,  fed  fuccinfte.  Pietate  &  virtute  oma- 


idemque  propter  coropreflionem  Seinfiamma- 
tionem  corruptam  effe ,  idquepoft  obitum  ma- 
nifeftumifieri ,  totumque  latus  lividum,  tumorem 
vero  nigrum  futurum.  Cum  vero  &iplaatgra, 
&  altantes  valde  contendiffent,  utmanumadhiT 
berem,  protinus  facculos  emollientes ,  8e  dolores 
fedantes  prsfcripfi ,  &  applicui ,  hinc  dolores 
circa  Herniam  aliquo  modo  leniti  fuerunt,  nihil 
quoque  ea  die  evomuit.  Secunda  Augulti  mul¬ 
tum  bilis  &  materiat  fcetidE  perfuperiora  reje¬ 
cit  ,  Lipotbymite quoque, &fudores frigidilEmi 
fupervenerunt. 

T ertia  Augulti ,  cum  sgra  Enema accipere 
vellet ,  illudque  uxor  mea  infudiffet,  ac  interim 
duBioperationemexfpedlaret,  faeculis  locum  af- 
fefium  foveret  &  tra&aret,  intcltinum  quoque 
mirantibus  nobis  omnibus ,  feliciter  &  fine  ma¬ 
gna  dilficultaterepofuit.  Quaproptertumorin 
inguine  mox  fubfedit,  &  excrementamulta,  led 
&  quod  admiratione  non  vacat,  frultum  intefti- 
nifemiputridi,  digitum  longum ,  cum  Enemate 
rejecit.  Frultum  autem  illud  videbatureffein- 
teltinum  ccecum ,  multum  quoque  pinguedinis 


imultis  at 


is  Hernia  m 


infigni 


fici!ipartu( 

tamen  moiellta ;  quapropter  de  Tubligacuio ,  aut. 
fplenio  geilando  nunquam  fuerat  follicita.  Quid 
fit?  Quumij.  menfisprasteriti  per  horas  aliquot 
in  horto  fuo  occupata  fuiflet^  ac  interim  intefti- 
am  in  cavitatem  iliam,quam  (ibi  alongo  tempo- 
"  rat ,  delaplum  fuiilet ,  ac  illa  nihilo* 
jrafua  perficienda  nimis  intenta  cf- 


ior,  ita  ut  incurvato  corpore  domum  fe  conferre 
coafia  fuerit.  Ubi  cura  dolores  mirum  in  mo¬ 
dum  adau&fiiiffent,  &  Vomitus  fupervenifTeta 

bcret  dibgentiam ,  fymptomata  tamen  de  die  in 
m  s  irob  de  hora  in  horam  adauda  fuerunt. 
Tanta  enim  erat  coniHpatio  alyi  (  cujus  cau- 


ebatur  quidem 

ingravefcenribus  fymptomatibus,.fcqUente.die, 
qui  fuit  19,  morbi, pie  pladdeq;  obdormivit,. ... 

Vides,  Clariflime  oiiDomineHagenbach, 
quam  facilis  fiiilTet  curatio,  fi  ab  initio  caufamoc? 
BificaMedicocognitafuilTet;  Sed feroMedicina 
paratur,  quum  mala  perlongas  invaluere  moras, 
H$c  fecit  impudens  &  damnolaVerecundia.Prae- 
ter  hanc ,  ut  antea  dixi,  nullam  Hernia  extindara 
me  videre  contigit.  Pars  enim  afteiSa  in  mulie* 
ribusiionfacileadmitrit,  utdilatatio  atquefinus. 
m^nusab  inteftino  efformetur;  quod  tameni^ 
Viris  fecile  fit ,  quando  inteftina  in  Scrotum  de-: 
fcendunt.  De  graviflima  Hernia  innobiU  Ma-. 
trona  vide  Obferv.  fy.  Cent.  i . 

Ante  annos  aliquot  nobilem  herniofum vi¬ 
di  prope  Laufannam(aCujlliadLacumLeman- 
num)  monf^Chalon  nomine,  cui  cum  quadam 
dic  intelHnum  in  Scrotum  delapfum  fuiflet ,  ac. 


ro  tervere?uodiaimorLLrtnI;  ‘ 

eTOmuxorifuz,  quam  panlb ante duxCTat, non 
indicaret,  tandem  mifcre  periit.  Hisvale.vir 
ClarilEme,  Sccum  tnis omnibus  sternum  felici¬ 
ter  vive.  Bems  i8.  Angufti.iSifi. 


OBSERVATIO  XXXVffl. 
Deluo  lumbrico,  e^-vuhteregnvijp- 
mo  capiti. 


'  pietate, Virtute.DofirinaOrnatiflimo Viro 

Dn-JOHANNI  BURGAWERO, 
Scha£fhafiano,Medicins  Candidato,  Amico 
meo  fingulari. 

Guilhelmus  Fabricius  Hildaxus, 

S.  P.  D. 

Elicem  faccefliim  itineris,fimul&  ftudiomm 
veftromm ,  DoSiflirae  mi  Dn.  Burgawere, 
tnro  ex  literis  tuis ,  tum  etiam  ex  litetis  D.  Moti- 
hem  ii  maximo  cum  gaudio  intellexi,  Faxit  DEUS 
Opt.Max.ut  {ludia  ve£lra  ad  Deigloriam  cora- 
modumque  proximi  brevi  abfolvere ,  &  feliciter 
adt^rosin  patriam  redire  poflitis.  ,  Caufam 
curha^nusadtuasnonrelponderim  literas,  ex. 
Dn.  Motihemio  intelliges ,  quapropter  ut  mihi 
iunoicasoblecro.  EgoperDEIMifcricordi- 
am  mediocriter  nunc  valeo,  StTubindein  colli¬ 
gendis'  &  fctlbendis  Obfervationibus  progredi¬ 
or.  Tradlatum  meum  de  Chriftiana  commef- 
fandiratione,fuperioris{late  excuderunt  hsre- 
desDn.dc  BryP.M.  fcdTu,  qui  Exemplar  ad 
prelum  defcriplMi ,  &  quidem  quam  correSe, 
vix  credes  quam  fit  mendis  refertum  commacu- 
Jatumve.  Facit  id  iucuriaTypographorum  vel 

potius  fdrdida  ipforum  avaritia,  dum  expertum 
&aptum  corredorem  non  adhibent.  Excufus 
quoque  efl  difcurfus  Anatomicus,  Germanico 
idiomatefctiptus,in  quo  bujus  attis  prsftantiam 
'  &  utilitatem  o{lendo,  junioresque  Chirurgos 
Gcrmanos,adartemhancce,veluti  clavem&cla- 
vum  totius  Medicine  ampledtendum ,  adhortor, 
aiumunacum  fceleto,  quod  ereSum  apud  me 
vidiili,  Ampliilimo  Magillratui  meo,  volente 
Deo,  brevi  pro  BibliothecahnjusCoUcgiioffe- 
ram-  Artificium  qnoque,  quo  egoinconne- 
xione  offium  ufus  fum,  in  gratiam  ftudioforum 
attisAnatomiceadfcripfi.  MitteremTibi,  uti 
&  Dom.  Monhemio  Exemplar,  nifi  diftantia 
loci.  Semotus  belli  ob{laret.  Hanc  quoque  ob 
caufam  fuadeo,  nemultum  fis  follicitus  de  mit¬ 
tendis  operibus  Dn.  D.  AquapendentisP.M.et- 
iarofi  iBa  libenter  viderem,  uti  etiam  traSatum 
Geieberrimi  atque  excellentiffimi  viri  Dn.  Do- 
fiorisSpi^lii  Equitis,  de  latis  lumbricis.  Quod 
fi  tamen  commoda  advenerit  occafio ,  &  liber 
magnus'non  fuerit,  gratum  mihi  faceres,  fi  ex¬ 
emplar  mifcris;  -De  hac  enim  materia  neminem 
antehac  exprofeffo  Icripfifie  arbitror.  Tuvici- 
Otftrtr,  nura  nofirum,  Scn  ^trt^  JU  bcn  SKahBluftn/ 
cc^ovifti ,  Si  de  ipfius  affeSu  audivifti.  Ille  a 
multisabbinc  annis  alumbricis  latis  excruciatus 
fiiit,  Sc  utipfemet,  ipfiusqnedomelliciteftantur, 
ultra  centum  ulnaslongum  hujus  vermis,  feddi- 


:HiRnRGic. 

verfis  temporibus ,  frufiatim  excrevit.  Vivit 
ille  adhuc.  Si  quidem  fatis  commode,  nondum®^  ^ 
tamena  morbo  liberatusefl.  Quid  de  vulne¬ 
rato,  cui  Mediaftinum  ttansfoffomfitit,  fe&im 
fit ,  data  occafione  feribe,  vixipfum  evafilTearbi- 
'tror.  Interimtamenplemroqnemon{lra,ntre- 
refert  Averrhoesiinmorbisfiunt.  Vidiidquoq; 
fuperiori  hyeme  io  famulo  generofi  Equitis  D. 

Joh.  Jacobi  a  Diesbach ,  viro  robullo  Si  24.00-  Ol/otm 
norum  :  Die  cnm  bene  potus eflet,  Sedume- 
quoscnraret,  inpavimentumcecidifiCT,  iSum 
{olea  ferrea  equi  adipfum  osfrontis,  .ubicrines 
definuiH,  recepit;  cummaximafiraauraSiim- 
prefiione  cranii ;  quapropter  mutus  ac  feroimor- 
tuusad  zdesgenerofifui  Domini  deportatus  fu. 
it.  Hic,  divino  afpirante  numine,  feliciter  d 
mefanitati  reftitutus  fuit.  Si  ita  quidem, (quod 
admirandum)  ut  ne  minimum  quidem  ^mpto- 
ma  fupervenerit ,  imo  ne  alteratio  quidem  in 
pnlfu  percepta  fuerit,  etiamfi  Cerebrum  per fe- 
ptimanastres  denudatum  effet,  ac  interimvigin- 
titresautquatuorfragmenta  crannextraSa  fu- 
iflent.  Integram  hiftoriam ,  volente  Deo,  in 
qninta  Centuria  videbis.  Czterum  tuo  nomi- 
neamicos,  quosnominafli,  falutavi,  qui  tere- 
falutantomnesquam  amanter,  priter  Apellem 
noftrum  D.Bartholomteum  a  Sarbruck,  quian- 
te  menfes  aliquot  a  nobis  difcefiit ,  iteruraque 
Bafileamfe  recepit.  D.  Lerber  prifefins  Sena¬ 
culi  Te  quoque  falutat.  Illeab  eotempotequo 
ipfumexgraviflimofuoaffefiuumbilici,  tibi  no- 
tillimo,  curavimus ,  quam  optimevixit,  neque  ul¬ 
lum  incommodum  prscedentis  mali  tam  gravif- 
fimifenfit.  Domeftici  meiTe  quoque falutant 
omnes.  Hifce  sternum  quam  felicifllrae  vale. 
Raptim  Bernat  S.  Novembris ,  Anno 


OBSERVATIO  XXXIX. 


De  MsjunSliotte  ojjts  fubi  in  partu ,  & 
quibusdam  alii. 

Ai. 

Eundem  Virum  Doffifltmum, 
DmJOHANNEM  BURGAWERUM, 

Guilhelmsu  Fabricius  Hildantts 

S.  P.  D. 

POftremas  tuas ,  doaillime,  amatifiimeque  mi 
Dom.  Burgavver ,  oSavo  Martii  accepi ,  ad 

cafionera  exfpeaalTem.  Valetudinem  Tuam 
Sc  optatum  progrelTum  {ludiorum  tuorum,  uti 
Sc  Dom.  Monhemii  (quem  jam  dudum  Patavi¬ 
nas  Mufas  reliquifle  arbitror  )  maxinio  cum 

exfilio,  quitibihastraditurusell, intelliges.  fi¬ 
lum  quum  ad  ftudia  fua  continuanda,  Sc  inpra- 
xifefeexerccndi  gratia,  ad  exteros  mittere  con- 
ftituiflem,  Patavium  aptiflimum  cife  locum  mi- 
hi  vifum  fuit.  Quantum  enim  omnes  partes 
utriufque Medicina ,  Sc  imprimis  {ludium  Ana¬ 
tomicum, 


s=0' 


OBSERVAT.  CHIRURGI  e. 

'vaflememiDi  ,  mplurim^tamen  nncleus  &apo: 


C  X  N  T  U  R  L  A  VI,  .  5-49 

dns  enim  eftaqusqoam  flatuum.  ViiEHali-  BimmquidJeafiaHT)oKmipatiemameifc!i-Ob^  41. 

^“'qaoriesindiffeaiombushydropiconim.viddicec  ^  42, 

^'"owtertunjaranferofam,  flauimquoqueinab-  m?nJtriit,ai^mfamfpmio>iem,,jHitamintai-^s, 
^minecolkanmfuifle.  ycrum  ,^ntab  initio  ^immcHracwnt^tcumpUnhcommii^,  coxfirmati 

^fabzc.  ^In  hoc  enim  convenimusomnesjefle  ufM,isfiftimma<fohtKy,leta  brachisfiirftrot, 

hydropem, eumqueprimaribefleexhcpate.pto-  fofutmr  ’  ' 


_ _  rrohachiijUt&fem 

,  ..ert^iiit.TiermaseipeHnaiy^iiamprimumtenipiu 

iartimquoqae  ex  viSos  ratione acquifitam  ,  la-  »^«^4  «jl^dKhio commodior 

hcfaoato,  maximisqueobiltudionis referto, in-  crit  eccafiotecpmcorrefpoadeiidi.lmertmdehliru- 
dequetempetamentumreliquomm  vifcerumde-  mmoqmd^crit$fiiicunte,fKmmyqmdemfottici- 


ptaxatumaciniminqtuinfuifre.  Qbfentavi&a-  tmeJi,Bec^btto,  ^dintBtaopepajfetincederi.ftd 
caufam  morbi  in  Generofo  noftro  atgro,  vi-  artificii  deufiaiida  mcUgeniM  haaenm  ilhm  -joto 
delicettuflim  illam  ptater  modum  vehementem,  fixe privapit.  Vniemn  cfi  de  ijho  in  exra  hujus affi-  - 
quaineunte  hyeme  laboravif.exquahepat  omnia-  &  aSiuc  duhito-.an  nimirum  cadm  intrapatelUm 
queviC:era,prima:&fecunds  ConcoSiqm infer-  jamcontraausfii.nec neiMihiUcdecnujamncii- 
wntia,  peraliquotmenfcscontinuo,  adeoque  detKr,<jUi!maliqHalis,nec mtmmuilicetfruriimh- 
conculfaS:  cdmmota  fueruntjUtoffido  fuo  fungi  tusadfu.QMratione  nKitu^moUiemihus adhuc  & 
minimfpotuerint.  In  Curatione  prstereanufla  anodj/nisinfifioyquihuifiAiuleffecero^dminimum 
quoque  inter  nos  eftdifcrepantia.  Primoenim  navit  tfrtindinihusftriaf^^Kshene  fecero.  Ve. 
Materiam  peccantem  digerendam  ,  concoquen-  rumdeftatupauentiiraedff^,pluribus  teejmlite- 
dam,  atquetumperalvum,  tumetiam  perurinam  radacebunt.  ^ede  afiW^obilifiimacujuidam 
.&fudoremcvacuandam;Viaspr*terea  &obftru-  puellafcripferas,ejusdemqfmirdcuhfiifanatione^ 
eionesrefarendas ,  intemperiem  vifcerumcprri-  bens  legi  0-  pro  communicatione ^atia,  tibi  ago-, 
gendam,partcsqueomnes,tamvitalesqirimnatu-  plurimafspetentatnatura,qporunecegifatioqui- 
rales&animales  ,  corroborandas efie,  Si  oreSc  demmentesnopiuftrit.  tierumutrefcribe-ndima- 
penai  caa(Jiwm\io  omnes.  Hzcraptim&tu-  jor  tibi  fit  occafio,En  1  Binoinonitapridemimavi 
multuanticalamoadTefcribo  ,  VirClariflime,  -ffiiticostprior eratgeorgiuf  LideljNobilitprator 
Tu  ut  omnia  pro  tua  in  me  benevolentia  benigne  Thdnfiffano  oppido  'fpirez.  annoriitditerdcujef  cetum. 

interpretari  velis  ,  obnixerpgo.  Valecumle-  damaurifabri,Baj[alacquaeimmenefl,uxor,iiu- 
dti/fimaTua  Conjuge,quam  Tecum  ego&uxor  gufiaz^.annoriifummiiangujiiiscircdpeausdeti- 
aneafaiutamuspetamanter.Bema;aa,Martiiid23  nebamur  ,ita  ut  vix  hjrpocaufiumpotuijftnt  trans- 

_ _ _ _  '  gredt.fimptomaquidem  eflhuicmorbo famiUarif. 

fimum  0-  molefiijfimum.  His  nec  deobflriientia,hee 
OBSEB.  VATIO  XLI.  d.uret.ca.necifihmatcaiiasconduceJtia.ullumfe. 

T>eduobiuAfciticU,perventfeSliontm,ind-  rebqt levamen.  Pofit-ncfionemvenularumcapHli- 
■  ■  '  ■  -  -  T‘um,m  apice  Sgitorum  annularium,fuafuCktrur- 

tentatam,  m  diesremtfit  ‘Dyjpnaq ,  atquin  hunc  uji 
tUemhenehdbent.  Quajoquaratio  i 


'  piet  digitorum  annularium  faSiian  dten- 
tisMIboritfinguUris. 

Viro  Clatiflimo 

Dn,GUILHELMO  FABRICIO  HILDANO, 
Reipub.  gcrnenfisMedico-Chirurgo 

JEREMIAS  ERHARDVS,M.D.  - 


ajeee 


^Rimeftrefereeft.Nobiltfiime  0-  OarifiimeHr, 
1  fautor&amicehonorande,ciimtualtteraad. 


OBSERVATIO  XLII.' 

\  VefinticttUs  in  hydrope.-^ 

Clariffimo  DoaiflimoqueViro, - 
junSo  confiUo  de  afiiaunofiriLudoviciBercken.  DN.  SIMONI  OBS-OPyCOT 
mair,necnontraaatutmdecpnfervandavaletudU-  Medicina  Dofiori  ac  ProRflbri  in  vetufliffima 
ne  0- Thermis  VaUefianisfOr Bipennis  ,  perDom.  Archi-Palatina  Academia  celefacrrimp, 
X>cB.gregariumHarfiium,tntht('lmahxcmitte-  Amicolingulari, 

banturi  qumtintuttusfummoceriegastdtomeaf-  Gmlhelmtss  Fabricius  Hildanus 

ficiebat,prsferlm  cum  intellexerim ,  te  Pefiiltntia, 


ajfe.  Ferum  eheul  /^'Uod  restua  ,  Clariflimeexccllcntiflimeque 
rtjlenunciy.mCla-  Domine  Doctor,  Amice  perpetubbonoran- 


mutio  fuperavn  latmam  teanc  trtjUnuncipmUa-  '-e:  Domine  Doctor,  Amice  perpetuo. 
rtjfimt  nojirt  Harfiii,  quod  ex  relatione  Dom.  De-  de,in  melius  jam  vergere  cceperinc,exconruI[ifli- 
SorisLu^viciSchmtd.ArthiatriViurUcenfis.fa-  miDn.D.Pafl:orisadmefcriptaepiftola,iiogulati 
’°fft‘We  narrabat.  Credidi  ego, condolui  Retpubl.  cum  gaudio  intellexi ;  Quo  quidem  nomine  an- 
nii,deploravi,bea,oFabr,cio  benedixi, at.  tcomniaDeoTerOpt,Max.devotasagogratias, 
•.orejpaifumintermfi.cu-nfciamAdanibm  ejufqueNumenfanfiurofupplexpofeo ,  utfuam 

nefe denegatum.  Sed  porro  quoque  be"«'f'*;""''"'i"'TiKil,roi,,M- 


nobtfcumulteri, 


Cscterum  i  Vir  AmpKffiihei  lulce 
cum  foloiiunab^ra  quadam  ynnacum! 
feno  VirOjDonnno  Ludcmco 
Rdpnb.  Do^re  Medico  ordinario  &  ce 
mo  5  in  confiJium-adhibkus  eiTem,  qua»i 
bis  propofitia  fmt :  Adduls  GA^zch 


■ijmtajit.CorpMcUf. 
iar  mamfcftU  Uter  A 
kHdimaccoU^ead^i 


dextmtatemP€triPrancifr<sbas::^:^uimnfiatim  icire 
afoBa  incijione  Calculum  (  ultro fe  offerat )  roga 

e'xtrahit,fedvulnusfafcHs:Ugaii&poftaUijuot^s>  grav 
virihusfigrirecolleBisy  adaptatis injirumentucal-  -  . 
mlumelicit»  Egocertehocnonpoffkmnonmagnifa^  na,  1 
cere.  ItnprobantveromnnuUi-hostuosUborei^tjuod  IkVi 
vernacula,mflra.lingudlibrur».fublicijurisfeceriey  fis  P 
fid  ^iddyiiji-^ndnflerique  poftr.iJLithmmi  ita  alU  mifn 
Junt^fri^dly  tit  ■  mpniiore  opus  habeant  .f  finei 


quadrage 


eftjdeinde  j 


D.  SchararidsEus  diligenter  obfer 
Saeft  turbulenta,  &  non  diu  poi 
peryenitquoquc  fcbris&naufea 
tem  carnem  av^fabatur.  A  p. 


CE  N  TTJRr-A  ru 


TnamrHmcutMune  infrims  taxeris-. '^«la  Ni<jxtohjiacautb(xrHa^Taimitmmtani,vie£  oif.  4^ 

'  Add^io&&o-c^a&(iJ3je&ocomeai3nt,aec  di3ijum.ofiniomi>fppfiiA.  Si^uidem^tj-ajhiftix  Cmiilii. 

■^nr<mpruiiurqx4iomhmcfai4xt^4>^pi>-  co4ut,«k&aret,x«>,mxximcf,JiMt,aUk(ordidx, 
a,,  gcmdextr)a»»kcreadhiKfordiihdaineri,&  MidxlUtUfficxU^ curari fcjfe.qmmSearxm^ri- 

‘^^laca^ificrcJttSciihujmfum ^hatualu:  riCrrniaerkfuruStafiirjarequiritur.Si^mtiiuc^^^^^i, 
glceratamerir>u«ceuamapcrufuM,ixqi!ih.qm-  fitUarumbuieficu  coafiU^Muuimpcdimcntaria.  aulii. 
,i£efutcxfiilkt,7uiu tamen ta^ adeo ccpiose,  uri-  fradiBatamUfaf‘^^‘"^’‘l‘‘*^"^"~~' - 


m,cor.riganturt^tollanlur,ad^upi 
oui, primo  materia purulen-  nem,^iea  conglutinationem  mitjuepra 
tovaregeneratio  inhibenda  •,  unice  nobis  4  tot  '  '  '  ^  -'r- 


nfubiatic^ 


i  nobis  ejl  confugiendum.,  Quodfi  vero pmul  & 
juis  ordine  fefuhfetjuentib.altis duobus  indicans 
r  udeeris  attendere  cupiamus, autpojfemus,  non 
n  fultum  meo  judicio  foret ,  fjngulo  autfaUm 


Jidateriaiis-veroippuicaufavideturexprtcedilib,  iflarumpilularum^uaex  Terebinthina,  tanqr^ 
morbistittiquamfignis  effefanguisacrisi  biltofus ,  &,  bafi totius  compo/iiifunt  confeBa,  quibus anteafe, 
adufui,qHi  (^materiam  regenerando  puri  aptam  liciterfuitufa,  l^ejperi  vero  ep- intermediis  dieb.fuq 
reddit,&parteiafeaasfimulplusinpmmarefilet,  utatur defenfive  robrrante,  ante  & pojlhauflum 
cui  accedunt  obflruaioneiMefaraicarum,cavihe-  Medicinalem. 

■'  'neUnta&vifcosa.  Qua  Quodvero  acrimonia  acidularum  internis  ex- 
■  '  idenda,  item  (anguis  ulcerationibus  adverfa  ejfedicaturdlludquidemin 

mitiganda, &quod  peSoralih.ttr  pulmonum  quibus/iamvitiis,  necnon  deuleeri- 

calidafrigidUcontemperanda,&ft quamateriapu-  m.magm ijiius Chymia  drMedici,quiinfuo de cqk  “‘nirfa. 
rulenta jam  genita  e  fi  ,hac pmulabflergedaper  me-  cantho  libello  idem  habet  &  affirmat  .Secus  fe  res  hac 
atusukeratapartiproximos.Quifcopiomnesnum  betinaliis  ulceratis  partibus.  QuocircaprimiTux 
unico rieidularumufuprafian.valeant,  idipfarum  Ouafttonidmepcrejjionfiivelim,  quodfcilicetPo- 
materia  ^facHltatib.rimarifolitmitcebit.Quade-  mmaagrapro  correaionefuimalilibere,&tutouti 
pendenti  caufamateriali aciditaluinfonttbusijiie  pojJttinpotuacidulisGrieshdchenfibus.  Quidaute 
acidis,  qua  magna  ex  parte  ex  calcanthipermtjiione  circa  earum  ufum  (pedale  potiffimumpt  ^(ervan^- 
meojudicioconungerefolet  ,(edvapor  calcanthofus  dum,idrequiritej- Medicumprafentem,(fr  eXaSa 
(olumaquapermi(ceatur,fivevapor(uperxegenitui  totius  conflitutiimisaffeBi  corporis  notitia,  quaut 

^LZZel°^'”q2‘ZZ'iilum  aliquid  Imitari 
pofeainfcaturigtnefontismifia,totam  deinreddit  [olet  ,quammihiahftntidivinarenonlicet:fed,tsi 
aquam  acido  faporeplenam.  Temperiemvero  ijla-  dixi,  prajenti  Medico  elr  ejus  diferetioni  omnia  ad 
rum.dixerimego  aperte  effiefrigidam&pccam,cu  u(um  neceffiariaffint  committenda, 
exiguocalorutgniculoycietenuttate (ubjlantia,  q«a  Deoium  etiam  tua (ententia  facile (ubfcriba.  An  uUtta 

undiq^penetrat.  Calor ideoexiguus,  qutavaports  dumVlceraexttrnainnoflro(ubjoao,circamagndh«ius 
haudmultamhab‘ntcalidttatem,detndequia,calor  (anitatisjaBuramcon(olidarinonpoJ(e,neq,debere,‘ij‘ 
vaporisobtunditurexaquafrtgiditatodtautvehe-  affirmas.  Nam,omifis  multis  rationibus &autori. 
menseJfenonpofit.Sicacidulascalidasnuncupahi.  tatibus,adilludipfum(entiendun>eadigumea,qua  ' 

Jlaiuantur.Effeclusautemeduntproportionamte-  pffifuntconfequuta.xlnte  eam  etenim  aderant fc- 
^  peramento.  Refrigerant  enim,  exficcam.penetrant,  bris,  naxfea,  lipothymia ,  vigilia,  doloret acerbi  ^c. 

■  craffas  humiditaies  diffolvunt  t^r  in  eidum, laxa  a-  Quatamen  omnia  flatim  atq^  abfceffiuadruplurd 
pringunt, probor am.QuihusadditurTertiafacul-,  deveneraf,vel[aliemremiferunt,velintoiumeva-- 
tas,noPropropofuoapta,nempequodrenum&veft-  nuerum.Vtmeritbabifiujuvantibustp-ladentibus 
ea pajfiombusopitutamur.calculumfr angunt,  are-  pragreffis concludere  liceat ,  ulcera  ifia  externaejfe 
nulas{lrvifcidampiiuitamatq,purulemammaie-  aperta(ervanda,aut  fiperfe  cafuconciderent,& 

-  - ■&per  urmariotmeatus  expurgant,  confolidarentur,arteiterumeftdenovoaperienda.- 
'  ’  m  Ethacfunt,quaperpra(tniiumUtoremadTuas 

1-  O^afiionescur  -  '  .  -  . 


niopitulanttrr.  Quas  jam  enumeratas  aciduUrum  itis,  rejpondere potui:  quib.  'finonfaTisfecif^teiSa- 
facubates  omntsji  variis  affeBibus  tftius  Domina  nimus  tibifatisfaciendi  mihi  non  deerat.  Cui  omnia 
agraapplicarevilim,  quibus  jam  por  aliquot  annos  faupaprecor, &memeaq^omniaofficiosecommen- 
graviterfueratdivexata,nonpoffiimippnon[uade-  do.Hifcehenevale,&mihibenefave.Nobil.aarifs. 
reufum  acidularum  Crissbachenpum ,  conditione  Q-ExperientiffimosDominosDoBoresMedicosSer- 
tmnmoacpremijfa.utanteillarumufum.dobitiac  mnfei,^  Solodurenfes  meo  nomino  officiofiffimi 
pro  e  ab  omni  oxeremeautiorumhumorumgentre  (aluta,  xirgeminaex  Mufao,vc.f unii, 

‘Um  per  phlebotomiam,  fi huicptaffueta,qudm  alia  '  xlnno  ChriPl  Salvatoris 

uhma  remedia f,  purgata.  iSj,. 


OBSER- 


iS6  O  B  S  ERV  A  T.  C  H  I  R  U  RG  I  G. 

r-  OBSERTVaTIO  XLV.  EroAimco,  quietiamCur^onimterfiutjaijjs. 

r.  ExmiSietufiiiguiiuleniirtfeH-  queattantibusexpircari,  mihiqaefiguficareve-®^  46 
titumvrs.  Ik.  ifeVaIe,VirC!ariffime,ConCiltiffime,& 

ANnoiiij.  MenfcJuEo,  Nobilis  qoidanJ  felidtervive.  DabamBeriia 

Laufanncnfis  j  Db.  Ferdinandus  Lovifius,  io-!>eptemb.i6K5. 

Dominas  deCbesaD.&ChandanSjquemhono-  Anno  KSij.  cum  %i  nonnulli  juvenes» 
ris  gTTOa  ac  propter  eam,  qua  inter nosfuit,fa-  Fribnrgenfes,  laltando  ac  currendo  fefe  exerce- 

nAritatem,  nomino  :  Vir  pietate,  &  Virtute  rent,  accidit ,  ut  quidam  ex  eis,  Antonius  Ma-  ' 

Excellens,  cum  quadam  die  in  publicum  prodi-  rion  nomine  ,  homo  vigind  circiter  annorunu 
ret,&cumfubditisfuisfcrraonem  haberct,inde-  robuftus  ,  &plethoricus,  inter  Eltandum  Peri- 

liquium  animi  incidit.  ExPagofuoChandans  natum  contra  extremum  fcamni  angulum  allide. 

Laulannaminleaica  deportatus,  animamDeo  ret,  fine  ulla  tamen  CutisVulncrationeiquapro. 

pie  placideque  reddidit.  Caufa  mortis  fuit  mi-  pter  etfi  dolor  potinus  fuperveniret  maximus, 

aio  fanguinis ,  quam  per  tres  integras  feptima-  nulla  tamen  fecuta  eft  Hzmotrhagia ,  inde 

nas  ftudiose  celaverat,  &  Uxori  fua:  vix,  Medicis  aumeft,utdeaflFeaiinonnfqueadeofolicitns  \ 

vero  nunquam  indicare  voluerat.  Verecundia,  fuerit':  fed  aliquo  modofedatodoiore,  cumre. 

qusSanitatiadverfarar,  plerumque  necem  affer-  liquisfuisSodalibnshilariseffet.  Sequenteve- 

refolet.  tb  noae  adau^o  dolore,  cum  fanguinemcopi- 

- -  ose  emingere  capiffet ,  &  intra  paucos  dies  ad 

OBSERVATIO  XLVI.  fanguinis  per  penem  eminxiffet, 

m  .dmirania  H^morrhagiaper 

'  renem.  propter  Nobilem  &  Clariffunum-Virum, 

Viro  Nobili  DoSiflirnoq;  FRANCISCUM  PROSPERUM  GOTTRO- 

Dn.  FRANCIS.  PROSP.  GOTTRQWIO,  WIUMReipubl.FriburgenfisMedu:umordina- 
Reipubl.  Friburgenfis  Helvetiorum  Archiatro  rium  atque  celeberrimum,  inConfilium  vocare 
celeberrimo,ejusdemq;ConfiliarioPcuden-  juffit.  Econfideratopericnlo,inquoverfaba- 
tiflimo, Amico fingulari,  turager,  autorfuit,  ut^  quoqueaccerferet. 

GailhelmutFiilmdaiHiUUHUi,  QuartaitaqueMartii,  i&j.cumad  S.  Albinum,  ' 

S.  P.  D.  in  agro  Aventico  fitum,  ad  zgrum pervenirem, 

A  Liquodesmihi,  Vir  Clariflime,  Amice  Co-  P'®?'"  copiam  fanguinis  ,  per  Penem 

Alendiffime,  cum  Lithotomis , rerum  Anato-  ptoftratas  inveni:  ea 

micarum  imperitis ,  negotiumfuit:  Veficame-  q“oq“aa<e,&fubfequentenoae,adlibrascir- 
nitaipfiusque  collum.  Venis,  qua  alicujusmo-  “fr  tinas  excrevit.  De  Urina,  qua  jam fepa- 
menricenferi  poffint,  praditameffe,  indubium  fatlmcumfanguinepermixtaerat,  nonloquor; 
vocare  aufi  fuerunt.  Atque  hanc  acceptam  ef-  ?'=<!  quodadmiradonenon  vacat ,  vidi  his  me- 
fe  opinionem  Uthotomorum  Empiricorum  in  “  pt^fente  Dom.  Doft.  GOT- 

Gennaniaexiftimo.  Ex  iftoporrb  errore  mul-  TROWIO,  agrum  grumos  fanguinis,  qui  ma- , 


ta  incommoda,  &  quidem  gravilfima  lequuntur; 
Iri  extradione  enim  Calculi ,  dum  Hamorrha- 
gia  &  fanguinis ,  qui  in  Veficam  confluit,  ibi- 
demque  in  grumos  concrefeit ,  rationem  non  ha- 


bent,  &  ut  effluat ,  fubfidia  non  adhibent,  pu-  ^  monicnto  tatnen  in  grumos fpiffos  coiJ- 
trefeit,  &graviffima  excitat  fyroptomata;  Vide-  Vix  credibile  eff,  quantum  fanguinis 

licet  dolores  graviffimos ,  inquietudines  ,  fe-  pevpenetn  eminxent.  Intenm  tamen,  divino 
bres ,  inflammadones ,  Gangranas,  tandemque  ^fp'™»  Numme  .fehciter  a  nobis  Sanitad  re- 
mortem  ipffm.  Verum  enim  vero  rem  aliter  &priltmas  vires  ita  recuperavit,  ut 

fehabere,  dbi,'virClariffime,omnibusque,qui  “"<>  Galliam  profeaus  fit .  ubi  in 

febricam  humani  corporis  intelligunc,  notum  huncufqueannum  t6a<S.  haeferibo,  caffrarega 
eft.  Ut  autem  ignorantiam  horum  hominum  ' 

exemplo  quoque  refellerem,  radonalesque  Chi-  Curationem  autem  ut  fequitur,inftituimus: 

rurgos  cautiores  redderem,  ftatuiHiftoriamil-  Primo  ViSus  rationem ,  qua  refrigerat,  hume- 
lara  Obfervadonedigniflimam,  de  AffeSuDo.  6at, nutrit,  &  corroborat  prafcripfimus  a-  Se- 
Anthonii  Marionis,  Centuria  mea  inferere.  quentem  Poriunculam  bis  in  die,  videlicet  mand 
Nequaquam  tamen  illam  publicijurisfacerevo-  Scvelperipropinavimus. 
iui,nifipriusadVirumClariirimum,utquian-  R,  Aq.Fragaria, 
te  me  ad  agrum  accerfitus  fuit,  referrem  ea,  qua  PrunellT 

Ego  hac  de  re  confignavi,quod&  nunc  facio,  Plantag.an.  ?.  j.fi. 

fubmifserogans,  utomnia perlegere, caftigare,  Syrup.de Papavere, 
&fiquidameptatertniflumfuerit,idadfcribe-  AltheaFernel.ari.  ?.  j. 

re  non  gravetur:  inprimis autem obnixd  rogo,  TripheramagnacumOpio,?.!). 
utExceUentiaT.  quantitamm fanguinis,  abipfo  Mifcefiat  Podo, prolexdofibus  ^matuurn^ 


gnitudinem  ovi  gallina?  excedebant,  fineinfigni 
nioIeftia&  conatu  per  dudum  Urinarium  ex- 
creviffe ,  tam  valida  erat  in  ipfo  facultas  expul¬ 
trix.  Inter  effluendum  autem  vcluti  gelatina 


Frequer 


'  CENTURI  A  VL  ■  j,7 

FreqaeuKrqiioqnemterdinnonnihiidcfc-  EatC  a.  decofiio  in  aqnafontan.  adcoo-mr  ^, 
mran^-onecaEoddcarcfcniefaat.  Cimotionamtettiz nattis: 


Centmnnodiana  j. 

ConfeS.  Alfcaim.  9iHj. 
Symp.  de  Papavere,  |j.  B 
Mifce.  Perinio  Tequeos  ca 


R.  Farin.hofdei^j.B. 
Pulv.Balauftior. 
Nocum  cupreiH 

Rad.  Biftdrt*i 

TbrmentiH.an.g.j. 

Rorar.g.B. 


aat.  Cimptionemtettiz partis:  ColatnrzaddeMeBis 

defpmnat.& iaccbari  milcellanei  an.  fej.fiatSy- 

rnpnsCa.AromatizeturfpeciebtBAromaticirb- 

fat.  &  Diairhodon.  Abbatis,  an .  q.  f. 

De  hoc  Syrnpo  fnmebat  sgerfingnlisdie- 

ant  alterum.  Snmebatqooque  perintervalla  ad 
^lafinaappE-  gj.  ant  gj.  B  Terebihtb.  clara,  cum  pulvere tR 
quiritia:.  His  non  fine  adiiriranone  multorum 
Mciter&  perfefle  fanitati  reftitutus  fuit.  Quid 
non  poteft  Juvemus  in  corpore  integrisvifcerfc 
buspfadito? 


Gum  decoa6md.&M6rum  Plantag.pa-  J}eperimlosimm0rrha,;ii  perrndt^ 
nroiqueacet.rolac.  faateataplarma,appliceturte-  ihPueUa  ‘  ‘ 


Fmoventri ,  quia  de  dolore  extenfivo ,  pro- 
ptercopiam  fanguinis  in  vefica  ColleSiiConque- 

R.  Parietar.  Malva, 


'-^na  in  Dn.  AntonioMarione,  Vir  nobililfi. 

me ,  Amice  plurimum  honorande, non  ita  pridem 

confignavi,  &adT;  Excellent. miC.  Ab  eopot- 


confignavi,  &adT;  Excellent. miC.  Ab  eopot- 
rb  tempore ,  cum  quadam  die  adverfiria  mea  re¬ 
volverem,  ea  incido  in calum  nonlongeabfimi- 
lemquemtibicommunicarevoiui.  ' 

Anno  I  sai.  5.  Decembris ,  Puella  quadam 


Mifce,  fiat  omniumPulvis  tenuiflimus.  Hu- 


juspulverisR.an.fjfi. 

Farin,  fabar. |.ij. 

Coquantur  cum  lade  Vaccino,  fiatqjcata. 
plafraa, addendo  Vitellos  ovorumnum-ij.  Butyr. 
recent.  |j.  Appliceturtepjdd.  RegionemRe- 
num  fequente  unguento  inunximus : 

R.  Unguenti  refrigerant.  Gaieni|ujV 
Ol.Nymphaa,  |j. 

Camphora  diflobin  acct.rofac.3j. 

Mifceanturin  mortario, fiatq;linimentura. 
.  Caterum,  quum  proptermaximaqi,  &  ferein. 
credibilem  languinis  deperditionem,  &  proinde 
Hepatis  refrigerationem  atq;  iabefafiationem, 


qualibus  in  Culina  utuntur ,  m  manu  gerens, cum 
exfcamnoin  paidmentum  hypocaufti  deeidiflet, 
&  mucrone  manUbfii  infimam  partem  colli  ma¬ 


tricis,  verfus  inteftihUm  fedtum  vulnerafiet ,  tan 
talecutaefl:  fanguinis profufio,  utl?areds’ipfa,  S 
adftantes,  non  fenielad  me  dixerint  j  fe  nunouan 


°  adftantes,  non  fenielad  me  dixerint  j  fe  nunquam 

nilii-  credidiffe  .corpus  tam  exileac  juvenile ,  taniaco- 
°  ‘  piafanguinispraditum  Adlibtas^enifflaliquot 
rofac  9j.  effluxilTe.aufusfumaffifmare,  Reifri&o  tamen 
linimentum,  funguine  pulvere  noftro  ad  fiftendum  fangm- 
ipi,&fcrein-  "e^tS^^fociU^tsatqueinftauratisviribus.vuI- 
1 ,  &  proinde  inteftinum  reaUm  fere  ufque  pe- 

fafiationem,  b=“2bat,brevifelicitercuravimus,&inhunch'f- 


fecutafuiffetvifcerumobftruaio,S£Cachexia,vi-  quediemvivit,  ^  ^ 

Ium  nobis  fuit ,  ut  fequente  uteretur  SyrupoMa-  . .  _  P'’"°  Hiftona ,  nobMme  &  cla- 


giftrali,quinOTiaritumvifcerareferat,  fed&in-  «®">sVir,  appam imprudentia Lithotomorum 


.ulcuscircacoiiumvefics  t  proptercafum 


fadium,  confolidat; 

R.  Rad.Fceniculi, 
Petrofelini, 
Afparag.  an.|.B. 
Hcrb.betonic.  Scabioi^ 
Agrimon. 

Veronic. 

AlcbymiU* 

Pyroi. 


Sem,  Anif. 

Umc.an.^.ij. 

Fior.  trinmcordiaL 
Genift.Hi{pani«e, 
Liquhit.  mundat. 


peramefeendara ,  negare  conantur.  Vidimus 

quoque,  Pueris  urgenteneceffitate.&prsfertim 

m  morbis  acutis,  vehafeSionem,  quamvulgui 
tamen  Germanorum  tantopere  rejicit,  fine  Sio 
periculoadminiftrafi  polTe.  Si  enim  ihhacpuel- 

laadlibrasaliquotfanguinisjfinevicadifcrimine, 

effluxerint,  quid,  qusefo,  obftat ,  cur  Medicus  ra- 

tionansadpaocaSTlnciasnonextrabat.JSeddehls 
judiaumamplilCmlViriintelligere  cupio.  Vale, 
&  sternum  feUcifer  vive.  Raptim  Betna,  18- 
Odobrisi6z^4 


m  O  B  S  ERV  A  T.  c 

Ohr.  48.  (Sfitcrofi, 

^  Dn.  THEODOK-O  de  MAYER.NE. 
Domino  in  Aabonnc  8dc.  Sereniffimi  ac  Potenrif- 
fimiJocobiL  Regis  Magos  Britanni*  &c.  Ar¬ 
chiatro  celeberrimo.  Domino  &  Amicat 
lingulari  ftndio  obfcrvando. 

Guilhelauu  Fahriciat  HildaxKs, 

S.  f.  D. 

Gnofce  GenerofeDomineBaro,quod  nuper¬ 
rime  ante  abitum  meum  Tuam  Generof.non 
inviferim.  Affodus  graviflimus  Generofi  ac  ftre- 
nuiV^iri,  Dn.Johannis  JacobiaDiesbach&c  in 
causa  erat  ,ut  quam  celeriter  mihiMoratunupro- 
ficifcendum  fiierit.  Laborabat  ille  retentione  11- 
rins  ;  &  caiculosaliquotcxcrcvit.  Porroquia 
Generofi  Tuam  dofirina  rerumque  ufumultipli- 
ci  excellere,  &  proinde  in  hujufmodialFe&ibus 


tum  nuntium  fuis  ac  meis  literis  inUrufium  ad 
GeneroCT  uamSolodurum  mifit  28  .Novembris. 
Is  vero  cum  prster  fpem  atque  exlpefiationem 
TuaraGeneroCnonoffendiffet,  in  mandatis  mi¬ 
hi  dedit,  ut  iterum  ad  Gener.Tuam  fcribercm,& 
affe&um  adumbrarem.  Id  quod  nunc ,  ne  Gc- 
herof.  Tu*  tot  tantisque  negotiis  intricat*  mo- 
leftus  fim ,  paucis  abfolvam. 

Eft  autem  Generofus  ac  ftrenuus  ille  Do- 
minusaDiesbach  conftitutionecotporis  calidus 
&liccus,acnuncfexagc(imamtertiumannum*- 
tatis  ingrelTus :  cujij,s  partes  nobiles  ( quantum 
quidem  ha&enus  cognofeere  nobis  licuit )  adhuc 
veluti  integr*  funt :  exceptis  tamen  renibus ,  pr*- 
cipue  finiftro  ut  mox  dicam.  C*terilm  quiaab 
meuiite*tateinGallia,BeIgio,  &aUbi  caftrafe- 
qautus.eft,  &  proindelabores  &  moleftiasmul- 
tas  fulHnuit,  ra&um  eft,  ut  ante  annos  viginti 
defluxionibus  ad  articulos  obnoxius  efle  cceperit. 

do  vapores  ad  cerebrum ,  haud  parum  auxit  ma¬ 
lum.  Horum  dolorum  arthriticorum  &  deflu¬ 
xionum  causa  ctiamfi  Gener,  fua  Dn.  Doift.  de  Ia 
Riviere,  &  Dn.  DoS.  Quercetani  p.  m.  aliorum¬ 
que  prsftantillimorum  Medicorum  ufus  effet 
confiliis  &  remediis,  &  quidem  cum  fucceffu :  ni¬ 
hilominus  tamen  gravifflmos  ac  diuturnos  fufti- 
huit  dolores  &  cruciatus,ita  etiam,ut  malum  tan¬ 
dem  in  nodofamPod^ram  abierit,  &  inleSo  per 
multas  feptimanas  cubare  coaSus  fuerit.  Inte- 
rimtamencefTantedolore,  pr*ter  domefticas  & 
privatas  occupationes,  publicis  etiam ,  &  quidem 
magiii  momenti  negotiis  pr*fuit,  ac  ftrenue  in¬ 
cubuit.  &  ctiamnunc  incumbit.  Quia  autem 
■domefticisfuis  medicamentisa  pradiflis  Medicis' 
pt*fcriptis  ad  arthriticos  dolores  arcendos,  cau- 
famque  mali  diminuendam  haSenus  cum  fruSu 
tifus  fuittnequeetiamcxiguumfru&umac  com¬ 
modum  ex  fonticulis,quos  geftat,  percipit,  Gen. 
Tuam  litetis  non  onCfaflet ,  nili  ante  annum 
aliusaffeaus,inqaoconfilium&auxiliumaTua 
Gener,  expetit,  fuperveniflet.  Ut  autem  nego¬ 
tium  penitus  intelligatur ,  tribus  verbis  illiun  ob 

_  ,  .  .  oculos  nonam. 

ImZ"*  Decimaoaavajunii,  fuperiorisannii^io. 
cum  Moraniu lauto  queniam convivio,  cibis  cru¬ 
dis  &frisis  ventriculum  onerallct,  &  YiQiunprs* 


H  I  R  U  RG  I  G. 

ter  fuam  confuetudinem  aqua  fontana  refrigera- 
tum  bibilTet ,  eruoationibus  Sc  naula  correptos 

fuit.  Cum  vero  alvus  quoque  fubftidfictjfine 

conClio  Medici, vigeGmo  fecundo  dic,  pauloante 
prandium,  nonnibilterebintbimefunipfir:  cujos 
beneficio  alvus  bis  fubdodafiiit.  Sed  quid  fe> 
Circa  primam  nodis,  cumoriiu  plane  lubftiuf- 
fet,  doloresacerbiffimi, naufea,tormina, &vo- 
mitusfiipc^enerum.  %o2j.didimenfis,Mo- 
ratnm  veniens,  exanimem  fere  propter  dolom 
vehementiam  ipfum  inveni.  Venter  praduru^ 
&  vefica  propter  copiam  urhue,  mirum  in  modum 
extenfa  erat.  Suafi-,  ucEnemate laxato  ventre, 
cathereriramitteretur.  Sed  quia  Generofuss- 


fui  anguftiam  (  quam  fibi  naturalem  effe refert) 
furomopere  aveAbatur ,  petiit ,  ut  omnia  alia 
prsfidia  tentarem ,  antequam  catheterem  immit* 
terem.  Enemata  itaque  aliquot  infudi :  femi' 
cupiumquinetiam  ex  radicibus, herbis,floribus, 
&  feminibus  emollientibus,  laxantibus,  &  dolo¬ 
rem  fedandbus  prslcnpfi  :  lacculos  ex  iisdem 
fimplicibus  paratus  applicui,  &  ventrem  uti  & 
perineum  Oleo  liliorum  alborum  &  amygdala¬ 
rum  dulcium  inunxi.  Cum  autem  omnem 
diligentiam  dies  nodesque  adhiberem ,  urina 
tamen  non  flueret:  ^  dolores  rcliquaquelym. 
ptomata  magisque  adaugerentur,  vigefimofex. 
to  die  circa  nonam  nodis  ,  potiunculam  ex  gra. 
nis  tribus  Laadani ,  confei^onis  Alkermes 
cum  decodo  pedorali,  parumque  aquteinamo- 
mi  diflbiutis  exhibui.  Hujus  medicamenti 
(Deo  benedicente  jbencficio ,  eadem  nodebene 
quievit:  &urinaminterdormicndumcopios^cx- 
crevit,  Anautemarenulasautlapilios  fimul  re¬ 
jecerit  ,  obfervatum  non  fuit.  Verumpofl:  dies 
aliquot  lapillum  cineritii  colpris,  &pOrofum,  fed 
valde^xiguum  in  matula  invenimus.  Abeotem- 
porcaliquottesdolores  quidem  frnfit,  pnecipu^ 
e  regione  finiftri  renis:  verum  applicato  faccuio 
ex  radicibus  althes,  ex  malva,  parietaria,  Ca- 
momilla,  meliloto,  &  feminibus  emollientibus, 

que  gravia  ufque  adtb  fymptomata  fupervene- 
runt.  Interim  tamen  lapiUos  aliquot  rubicun¬ 
dos,  duros, &afperos,  ab  eo  tempore  rejecitj  et¬ 
iam  ante  dies  quatuordecim  in  poflremo  fuo 

Quodfupereft,  exadam  optimamque  vi* 


vino  medicato,  exRhabarbaro,  Agarico,Scnl, 
CreraoreTartari  &  herbis  quibusdam  appropria- 
tis ,  tempore  vindemiarum  parato ,  primo  viai 
communes ,  deinde ,  videlicet  fsquenti  aut  tertio 
pofrdiems  urinariasTerebinthina  eXpurgatrtan- 
demq;.nonnihil  aqu^  ex  radicibusaperitiyis,{axi- 
fraga  &  fimilibus  bibit ,  fed  nunquam  nifi  eo  mo¬ 
do  ,  uti  dixi ,  corpus  prius  expurgatum  fuerit. 

Hscfunt,  quffhadenus  circa  generofum 
acftrenuum  noftrum  sgrum  occurrerunt:  quiq; 
ipfms  julTu  adGenerof  Tuam  fcribo,demifsc  ro¬ 
gans  ,  ut  affedum  huncce  diligenter  eXaminare, 
&  prudentiflimum  confiliuin  mum  primd  occa* 
fione  nobis  communicare  velit.  Faciet  inprimis 
Graeroib  Domiuosegro,  deinde  mihi  quoq;  rem 
grarifl^aro 


C  E  N  T  U  R  I  A  VL  559 

oraaffiniain.  Sate  quoque  cupitgeuerofusaS-  eJlXapiJtPriitielUin  Ptiptm'uiilgari,'BelMjii*fd^  Ohf. 
0^-  4*'ger,  TcrebindiinaGcnelavanda, necne  ?  Hac  rittarUfolitu,iidj‘^i>$priip<>ii:yttthea,nihilinbec 
ouminrenonconJ&ntiuntpraadci.  Hafienus  affeSIlfr^fiamilu.^'tlubll>nca<rcJMtc^.1farv‘ 
eimeoconfijio  illota  ufuseft  :  fabriliores  enim  pritmMalvt.v!t^iarUtj-rcfei,  idtmeate^cfiau^ 
e/aspartes,  quat  vis  urinarias  petunt,  inlorione  priparntaiCuiaJMatarfitrstmiapt^erisGljcjr- 
abire, vcrifimileefle, mihi virietur.  Hisvale,&2-  rhizj^Gummi^ulnci&Prifni^itiipyropsrtumi- 
tcmom  quam  felidflime  vive.  Raptim  Berns,  hia  cfaBmixti.CapmDomintainflAr  juglandis  ma- 
3.  Decembris  iSai.  nhtperqttin^aatftx^isfapercxhaaftoirinialhi 

—  — _ ,Kmcms,id^mttmenfirHampargatiomm,^i«s- 

RefponGo  ad  procedentem  Obrervationem. 

Piro  Vrnattjjmo,  pirumGencmfummurarefaUttuaaxiUisnecmhi, 

Etjatro-Chirnrgo Eaperienriflimo,  Amicofin-  FaxitOmmpotensDEPS^thifceraiK- 

diisftva,qU<t.ftrenHKmDticemtxercet,carniji- 
Dn.GUILHELMOFABRICIOHILDANO,  dnahomiavihaspojfitavmuncari.  DtaamLon- 
.  rBEOEORVS  DE  MATERNE,  di«i(Eei-j.Fthraariii6zi. 

R.M.P.B.A.  STP.D. _ 

oBstavAT.o  sua 

rimt  ,i^ccsdinjnt]Hmmal«mcsmmtum^  p^gtericulofaSupfnffitne  Vrim.ubietiamdt 
c«d"fsrt7^s&T,raZM'lx‘7arfaZ  femeprifluxuilvt ,  ^quibaldarnoUis 

ag«la.amr,^afen,at.  Graph,c'edsicrihis(nrOr-  mneUttont digna -.agttar. 

■ml,ffw.c)p,n^ca,a,quikc<^^^^  Viro  Doaiffimo, 

DN-  JACOBO  HAGENBACHIO, 

®  rri  Medicino  &  Chirurgias  Dolori  ExcellenriiSm» 
bdes.fiegaipftcxanmtoopto..  Nodofa&uphacea  Guilhelmm  Edricios  Htldmus 

‘PadagratSididicarejpaitaxxiltaumctaBMme-  S.  P.  D. 

fiisfiiUiciu,dcfiihindeadvmdteariit£fiippref!onc, 

ab arsnalis  ,  •.raxmHistmatibiu  favenamiro impa-  /^Uode  periculofa  fuppreflioneUrino.qua ge- 
tmiii.  Vnerofusacftrenuus  Vir,  Dn.JOH.JACO* 

Uvirliu  l^otenterimpedit ,adfBpm<iraittatcriavifcida&  BUS  a Diesbach olim laboravit  ,  lO.JuliiAnno 
Cdedum.  TartArearevuljio,ejtudempervomittiexclfijio,pofi  1620. adtelcripfi  ,  Do&iiiimeatqueamantillime 
liheraliercsipalas,th‘la’'g‘orempstiim.  Hocfemel  miDn.D.HASENBACH,memoriztuo  adhuc 
mmefeyWlaUertiismenfih.fiatacosnatHtperfamnii  inhasrerenondubito  ,  fin  minus  illa  fuoquoque 
mmediatifaift^aemem.ciirpiarefoctlhttir.&spi-  tempore  in  5.  Centuria  Gbrervationum meatum 
ritia  recrumatr.Circaitltimam  Lana  ijHadrapar-  Chirurgicarum  videbis ,  Generofus  ifte  hifce  die- 
gaxr  corpus  mcduBa  cajpe  cum  Terebinthina  J  ' 

Rhabarbart pulvifiulo,  Q^atuormatutinisconJe~  : 
guenlibuideturffpvel^.S':  Tartari Fitriclauex  1 
CroUiimfuaBafiucadefcriptioneprtparatiipojiaf-  ! 
fumptienejufcuUhocfaleconditi  iCp- radicibus  ape-  : 
rientih.medicathcumadditionefummitatumtenel-  > 
laramMaivt,^Prticeurentie,F’irGeaera[useejui-  1 

genue  non  admittit.  ClylierSimemoIttentihus^re- 
jrigerantibus  ,  addito  EleEuario  Ami-Nephritico  . 

Qu^etani-,  alvus fubindeeaierratur  ,  rcnescon- 
temperentur.  Acidularumpotusnon  ejlfuturuein- 
tatUs.UcetforfuanaliquamiiArthritidiobirrita- 
tionemfiuxionumincommodus.Auamenlevemalii 
prafens,emergeme  hono,eoq^non  exiguo  mercariope- 
rapretiu  duco.Sufficiant tflaadpricautionem.  i'r- 
gy>teIfchKr,i,(jiquandopraterfjemrecurrat)Cly- 
Jmate admodum emolUtnte,addttie  Oleis  Amygda- 
larumdselcium,e^  Scorpionumaitijue  Terebinthina 

eluaturfapiusAvm.Foveanturrelaxantihm^fmol- 
‘pntthusDsureticupartes.intjuib.fabulofaharebit 
faberra.  Semicupeum  (fi ratione  exoletorummem- 
bror,umnonfitgrave)exiisdempraparetlsr,.addsto 
Okomulto.  Ad  deturbandos  obicesviasobfidentes, 
detur  Tartarus  Fitriolatus  prafcriptus.exa^uaPa- 
netarta,vinoalbo,oleoan^odalarumduicium. .  Li¬ 
quor  Raphanicum/accharoCandioparatusoptimus 


y^o'  O  B  S  E  R  VA  T.  C  H  I  R  U  R  G  I  C. 

'dhf.  4pdecimamnoajs.QH!dfit?  ReferaturmoxSpliin.  cultatem Expultricem injtafle  ,  plerumque 
fler.&Oiinimcopiifluereincipit ;  Hincdolo-  ficit. 

res,conatns,tenfioncs  Ventrisjliaque  fymptoma-  Eft  prarterea  obfervatione  dignum, generofum 
%aremittunt;  quaptopterCalculumadcfle,  non  hanccc  Virum  antehac  mnltoties  de  anguftia  du-' 
amplius  cogitavimus :  fed  perperam  .  vigelirnae-  ausUrinariiapudmeconqucftmnfBiffe  ,&pror 
romquintaejurdemMenfis,  circaoSavam matn-  indcinprzcedenribnsUrinatfuppreffioniusjm-’ 

tinam  ,  cumfQbitoUrinaiterumretentafuiflet,  mifiionemCatbeterisfempertecnfaire.  Id,fie- 

’  '  ■  -  ■  -  -  ■■  rt,Cal-  xilisCatheterimmiffusCt,  verumeffe,inhocfuo 

bb expertusfum  :  cumenimpropto-dbToHs 


culum  oblongum  ,  a^erum,8c  magnum,  uti  hic  morbo  expertusfum  ^  ^ _ _ 

depiSusett,  circa  tertiam  pomcridianamrcjecit,  vehementiam  Catheterem  admifidetagerjdtjaf. 
abfqueihlignitamSidifficultatcsSubfequentibus  fu  ipfius  exili  duflum  Urinarium  explorare  ,  Sc 
diebusftagmehtaquaraplurimaexa-evit,  deinde  SphiuSerem  recludere  vellem  ,  undique  anfraa 


convalair,itautheriMuratum  profc&uslic. 


Nonnulla  aiitem  annotatione  digna  in  hujus 
GeneroG  Morbo  ,  ab  anno  i&o. occurrerunt. 
Primo  fluxus  alvi,quo  ante  biennium  per  lex  inte- 


exonerarecoaSuselfet,  fineViriumjtamenpro- 
ftrationeiquapropter  defifteudo  fluxu,non  ufque 
adeo  Ibllicitifuimus.Tandem  cum  moleftum  fibi 

ut  fifteretur  fluxus.  Exhibui  itaque,&  applicui  ea, 
ijuKinhnjufmodi  affetaibusamultisfeculisiVi- 
risdoaiscomprobataefiefeiebam  ,  fedfruftra. 
Semum  quum  lapillum  afperum(quemamultis 
taenfibus  inUreterefiniftro.perintervallafenfe- 
rat)  rcje<^ct,protinusremifit,fluxusalvi,fecusin 
iftrcma  Lithogt 


:  tanta  enim  fitit 
confljpatio  alvi,ut  line  benefleio  Enematum,ne 
flatus  quidem ,  multo  minus  excrementa  excerne- 
repolTet.  Hujus  reicaufamin  calculum  referen¬ 
dam  effearbitror.  PoftremusenimCalcnIuscum 
eiretgrandiufeulus,&  collo  Velicae  obliqueinbz- 
reretjtotavisexpultriic  circa  ipfum  occupatafuit, 
negleSisInteflinis. 

In  Parturientibus  eandem  alvi  Conftipatlo- 
iiemfsEpiflimdobfervavi,  idquenon  folumin  iplb 
partu  ,  vcrumetiamperdiesaliquotpoftenixuro 
_  fcetum,&  interim  dum  fluebant  Lochia.In  Expul- 
fione  vero  prsecedentis  Calculi  (quia  parvusjlfa^ 
cnltatemexpultriceradifperfam &pattimcirca 
Calculumoccupatumfuifle.partimquoquelnte- 
ftina  alvumq;  irritaffe.ve-'"--' 

Tua,qua:hacder 
Calculum  autem  ce  _  _ 
fliumfuiflcundeconjicio  ,  qubdanteitnmiffic 
xiemCathetcris  ,  neguttulamquidemUrinaer 
cernere  potuerit^ertpoftinimiffior- 
fcumenti.moxeiHucreincepetit.  1 
lapidem  Cathetere  nonatt^erim,fuotamc 
videlicet  extransverfo  in  rcaumremotumfiulTe, 

Vides  mi  Dn.  HAGENBACH ,  non  lemper 
opuseffe  ,  utinfttumentuminVeficamviintru- 
d^us  t  luo  enim loco  amovifle  Cate ulum ,  & fa- 


auolitates&obftaculafefe  offerebant;  Ciaflum 
vero.fine  difficultate  ad  Sphinfierem  immilufor- 
lan  ulterius  ad  Veficamperveniffem  ,  fivimadhi- 
bere  voluiflem.  Putasne  attatem  decrcpicamin 
caufa  efle  ?  In  fenibus  enim  quia  omnia  conci- 

rugofnSj&proindeCatheter  craffus  exili  lon^fa- 
cilius  intruitur;Uti  alias  fufius  ex  me  coram  intel¬ 
lexi  fti.  Vide  itaque, atque  etiam  vidcimiDn.  HA- 
GENBACH,  utcraffisquoqueCathetcribusfis 
inftruiSus.Hac  tamen  badlenusa  PraSieisetiam 
celeberrimis  obfervatafuiffe/cripta  &  delineatio-  , . 
nes  inftrumentorum  Mariani ,  SanSi  Bserolitani; 
AmbroriiParaei,PetriFranci,Joh.And.aCmce,& 
GualtheriR-eiff.fidem  faciunt.  Catheterautem 
mcus.quoEgoingenerofo  hocce  Viro,  &  inaliis; 
fspiflimeetiaoiin  Dn.  AntonioVetxerino  te  prati 
fenteufusfum  ,  in  circuraferentianovemgranas 
vel  banclineath  craffus  eft.  ~ 

Notandum  quoqueeft,Generoium2egrumin  . 
maximis  iltis  doloribus&conatibus  s  libiplane 
perfuafumhabuiffe(quod  &inmultisaliisexper- 
tusfum ,  Calculumadbalanumnfqueperveniffe: 
cum  tamen  Sphindterem  nondum  transgreffum 
fuifle  ,  inexplorationcStimmiflioneeatheteris 
compertum  fin  . , 

Hujus  falfas  imaginationis  caufam  effe  arbi. 
tror,qubdcompreffisNcrvisaCalculo,circaradi- 
cempenis,lpiritus  animalis  ad  extremitatem>vide- 
!i'cctadbalanum,partemexquifitiflimofenfupra:- 
ditam,concurtant.  InCalculoffi  fereomnibusiS 
quoque oblervamUs  s  qui  etiam  inmaximisiftis  ' 
Calculi  doioribusffummumfolatiumexcompref. 
Conebalani&prorputiipercipiunticxcompreffioi- 
neenimifta,  fpirirus  Animalesverfusprincipinm 

a.,  .. 

04. 

His  vale.  Vir  Clariflime,  &cumtuisaetemiim 
feliciter  Vive.  Bern*,a,Martiii6a&  ^  ' 


OBSERVATIO  L. 

DefericHlcfiJpmififfreJJieneuritut ,  ejufiili 

felicijpoii  curitione.  ■  ^ 

Vito  Clatiflimo 

Dn.GUILHEL.MO  FABRICIO  HILD  ANO, 
Medico  Chirurgo  celeberrimo, 

PHJLIBERrf'S  SARACENyS-, 

S.  F.  D, 

Striia 


oHf. 


O  B  S  E  R' V  A  T.  C  H I  R  H  K  G  I  G. 

m  cxaSie tenet ;  C^amdin a  podagra  li-  feSusett,  ntibipofleflionemfinofficuoccn^ 


quale  eftWiftellachenfe  i  aqua  cruda  dilntambi- 

bit,&  quidem  parce.  Cum  piimusver^dolore  n; 
jnhacveiillapatteinfeftatur,  ftatiinavinoabffi- 

Betj&decoaoAgrimonisE.veronics&Uquinus,  * 
&  cinamomo  aromadzato.antlaaeamjgdalaram 
uatuKdouecimpetus  doloris, fifisqueyehOTenua 

nemilerit,  tum  iterumbibitvinum  aquadilutum. 
Ne  autem  materia  aliqua  propter  decubitum  in 
dorfiun,  in  renibus  in  lapillos  concrefcat,  bunc  in 
•  -  Utplnri - 


FaxitDcnsOpuMaa.utomniaadipfiasg!oriam*^^  P- 


feptimanis  au 


baullum  vini  purgantis  ex  Rhabarbaro ,  Agarico, 

ienna.cremoretartarij&fimilibusjcumcorreai-  ^ 

vis,temporevindemiarumcummofto&ai,bibit,  G«tMv„^F«hy,cmaU^nu, 

cajusfacnefidociemcnterpurgatOGOi^ore,  po- 

ftridiead  Drachmam  unam,  aut  paulo  plus,  tere-  T(imcurationemorl>orum,Magnifice&no- 

bmthins  clari &cmdse  (id  cftnonIoti,inIomra  Vir  ,  infpedioigrifummoperenc- 

^imfubtiliores  partes  deperduntur)  fumit.  Mo-  ceflaria  fit  Medico  *  adcaufammorbiinvefUgaii- 
vet&illanonnihil  alvum, viasque  urinarias  aperit,  dam,  &  curationem  rcdcinftituendamj  quiata- 
&  leniter  leviterqueabftergit,  vifi:ofor4ue  in  illis  menid  cumigro ,  de  quo  Amplitudo  tua  coram 

contentos  humores  educit,  quo  fado  per  dies  tres  mecum  locuta  cft,  fieri  non  pdteft,  dicam  paucis 

autquatuor ,  fingulis  matutinis,  tribus  horis  ante  quid  de  morbo  fuoejufdemqj  curatione  fentiani. 
prandium  ad  unciam  unam  aqui  parietarii  aut  a-  Scribit, fieeb  renum  affedu,  qui  calculos  procreat, 
quidiureticiaexradicibusiherbisj&feminibiisa-  cumDyfuriaantehaclaboraffe  ,  &adcograviter 
pcritivisdiftillatar.cum  pauco  vini  albi  bibinQuo-  quidem, utcum  Dyfuria  nunc  etiam  conjun^  fit 
fidie  vero  per  duas  horas  poftccenam cochleare  ftranguria.Nccmiruil),acrimoniaeniraillaurini, 
Otium  pulveris  betonicas  cum  faccharo  fumit.  retentricem  facultatem  debilitat.,  &  expultricem' 
Antehac  urusquoquefuitextrado,aqua,&con-  irritat.  EftitaqueafiedusprimariuSjdequocon- 
fervabetonici,idque maximo  cum firudu.  Beto-  qucriturReverendusiger,Dyfuiia,fivei 


tranguria,  vclutifympio- 
fierifoler.  Urini  enim  ftillici- 
:nt.  48,Iib.7.aphor4 


iri  arthritide, aliasad  te  fcripfi.  ^  ^  maruti  plc" 

Horum  medicamentorum  &  vidus  ratione  dmm,inqi 
beneficio ,  fat  feliciter,  laus  fit  Deo, vivit,  &  partes  Hippocratisiipfius  x 
nobilcsintegras&illifasconfervat  ;  finebaculo  tiiretentiviinveficaimbecilli 
tamen&fuftulcrisrarbincederepoteft,  itaderva-  peraturamfitpnfcrtimfrigidam.  Hic  Galenus, 
ftati  &rigidi  fadifucruntarticulianteannosaH-  Ex  quibus  ftranguriam  m  hoc igro Symptoma 
quot,  ab  ufu  medicamenti  cujuldam  Empirici,  effe,manifcfium&. 

quod  fal  marinum  in  copia  recipiebat,  cujus  et-  Curationem  itaque ,  quam  mox  ad  Dyfuriam 
fiam  mentionem  feci  in  confiIio,quod  anno  i6ao.  corrigendam  proponam, etiam  ftrangurii  conve- 
ad  Te  fcripfi  :  Suadeo  itaque  ne  tantopere  tibi  nirejrarioniconfentaneum  eft.  Variis  autem  de 
familiarem  facias  potum  juniperinum,  nifi  prius  caufisfitDyfuriannhocveroigropropterintem- 
purgato  corpore.  Sed  quia  hoc  tempore  vinum  periem  calidam  renum,  ab  humoribus  item  falfis 
purgansexrauftopripararenoniicct,fequcnsm*  &mordacibus,Quiurinamacremefficiunt,iIiam 
pricipue  fieri  ,  tam  ex  relationeTui  Amplit.’ 


_  ftopripararet 

fufum  commodefubftituere  poteris. 

K.  Hhabarbarieledigij. 
Agaricitrochifcati 
Turbith  oprimian. 

Foliorum  lenni 
Florumtartari^i,. 

Spec  ierum  Aromatici  rofati 

lis  Anifi  ari.  5j.  cura  haufto' 


quam  cxfcheda  , 


ni  mundat, 


modice  refrigerat ,  incraffar,  ac  lenit ,  inftitu 
cft.  Abftineatitaqueigerab  omnibus,quidifi- 
cultet  concoquuntur ,  veluti  a  came  falita  &  infu- 
moexficcata.&ingenereafalfis , piperatis,  &fri- 

_  xisomnibus.  Summoperequoq;nocetSin3pi,aI- 

aiDi ,  &  optime  defoecati  fiat  mfiifio  per  nodem,  Hum,Cepi,Porrum,Eruca,Nafturtium,omniaq; 
expreffionembibetribushorisanteprandium  ,  fi  qmurmam ducunt;  uti funt radices Petrofclini, 
febris  adfuerit  loco  viniaccipiaturaquacichorii.  Fcenrcuii,Arparagi,&fimilia.  Utatur  paneprob^ 
Hic  funtjclariflime  atque  amantiffime  mi  Do-  Ermemato  &  codo,non  falito,cariie  item  viculo- 
niineGraflcre,quiadquiftionemtuararefpon-  rum,caftratorum,  pullorum,caponum,coIumba- 
derepotui:  TU  omnia  iqui  bonique  confule,&  rum  ,  &  avium  inarboribusviventium.  'Con- 
cum  tuisomnibusiternumquamfelicicitervive,  veniunt  Plfccs  fquammofi  ,  codi  ,  finevino 
UxormeaTecuamque  uxorem  Sdiberos  pluri-  &  aromatibus  :  Macistamen  ,  crocus  ,  nux 
mum  faiutat.  Dominus  Rhagorius  cum  fuo  mufeata  ,  &  cinamomum  in  cibis  non  no- 
comitatu  fatis  magnifico  heri Tnorbergam pro-  cenc  ;  Conveniunt quoqueovarecentia  ,  bu-- 


Illi, 


OBSERVAT.  CHIRURGia 

Ohf.  <2.  Melilotian.p.ij.  MelilotijSeminisLini.Fceniersci, Anethij&Me-ni/- 

SeminisLinifocnigrj:ciaB.|5.  liloti.  S*- 

Anethi|j.  Aatemenfem cum Generofus quidam h?cdo-  5J- 

Coquantur  iii  aqua  ,  adconfumptionem  loribus  maximis  propter  urina  ardorem  labora- 
tertiapartis.  Colatura  accipe|.x.  Olei  Anethi  .ret,virgamdecoao  pradiftarum  radicum &her- 
,&Amjrgdalarumdulciuman.|j.  Vitellos  ovo-  batumcumlaaerecentifaa6,immcrfi.Sacculura 
rumnum,ij.Mifce,fiatEnema;  C^uoddiutiJEme  quinetiamexpradiaisfimplicibus  concinnatum 

retineatur:fiver6op'usfuerit,utcitiusrcjiciatur,  imb  ventri  applicui.  Hisadhibitisrcmcdiislapil. 

addatur faccltari|j.  Salisgj.Extemporaneohoc-  lumpervirgamejecit,&breviconvaluit.Hacluut 
«eatquedomefticoEnematefreqaentercumfuc-  Ampliflime Vir ,  quaabfcntiagrodemorbofuo 
cefluofusfuminmeisagris:  confignarepotui.  SicircumftantiasomnesreqnU 

R,  Laaisrecensemuiai|x.  velxij.  litasadmefcripfifletager.exquifitius&prolixius 
Vitellos  ovorum  num.ij.  adfingula,fiopusfui(ret,relpondiffem.Intetimut 

Butyri  recentis |ij.  Mifceaniutlento  Tua  Ampl.hacboaoammoacciperevelit,obni- 
igne.&BatEnema.  xerogo.  FaxitOmnipotensDeus,  ntomniain 

Oblores  &  inquietudines ,  quotiefcunq;  vehe-  commodum  &  utilitatem  reverendi  agri  cedere 
mentesfhetintj fumat  agerduashoraspofteoena  poflint.  ValeBluftris&MagniHce Domine, &a. 
nbnnihU  Laudani ,  aut  lequentem  PotiunciUam:  ternum  quam  felicilfime  vive,Bern  j  a5.Sept.ifi25. 

R-  Aqualaauca,papaverisan.|j. 

Syrupidepapavere,&deAltheaFerne-  '  ■■  n 

lii  an  2vj.  Mifce  fiat  potio. 

Sequens  qubq;emulfio  multum  prodent,  OBSERVATIO  LIH. 

R,  AmygdaIarumdecotiicatamm|j.fi.  De  ardore  d-incttitinenuirrini,  exmtm. 
q3Sm$£rummaiorum  ,  pfiivoufa,rogueatidijr,me. 

an.  gij.'  -  pTiamfiintetMedicosilludreceptumCt,vjd6- 

CumdecoaiohishordeiJbj.fiatemul-  "licet,  utimbedllusventiiculas,  prafertiraa 
fio:addcndoaqualaauca&Portulacaan.|ij.  <:au&frigida,caIidis,tumperosfumptis,mroex. 

SyrupiViolatii,&Nymphee  ana|.  j._  terius  admQtis,foveatur,corroboreturque ;  Cir. 
l^ce,  Sfiatemulfio,  dequabibatagerpoft  cumfpeae  tamen  procedendum  effe,  tum  obfer-  ' 
ccsnainadiibitum,  ~  ..  vatioq.b.Cent.2.tumlequenshiftoriafidcmfacit. 

Dolbpesitem.&aiforem  urina  lenit  Oleum  Annoifey.  Gvisquidam  Bernenfis ,  Dom.BE. 
amygdalarum diiiciw  i  recens extra.aum fine i-  NEDICTUS  WEGK,fexagenarius,fedproata- 
gne,cumSympodeAithca&violarumexhibitum.  tefuarobuftus,  StopeimoCorporisbabitupta- 
Lacquoque  vaccinum  recens  emulftum  ,  ardo-  ditus  ,  cum  de  imbecillitate  &  cruditatibus  ven¬ 
tem  utimuveiicmenrcr  knit.  Bibatur  autem  va-  triculi  conqueretur,  &  ex  confilio  Empitidcujus- 


«ttoDcinteitispartoj^omaazetiir^^ 

^  bibatadlibimm. 

Secundo  corpus  dementer  expurgavi  fequenti 
popuncula. 

.  R*  Mann2iele<9^|j.diflbIvecuihpr*fcripto - 
JeaojColaturaradmifcepuIverisnoftrilaxaaviSj. 
iympi  rofatifolutivi  fimplicis||. 

Blandi^purgato  porporeperaliquotdiespef 
duos  aut  tres  horas  poftccenamagranisduode- 
dm  pr^dido  d^ 

'CododiflbIuti^hibui>-Lumbos,osfacrum  >  &  . 
hypochondriarequentjiinirnentoterindic&igi-' 
de  inungere  jiifll  Cavendum  autem  eft,  ne  in- 
un^mrpedushochmrnentonereipimtiodifS* 
dfis  reddatur. 

liottPrt-  R.  Utig.R-o/atiMen 
tuafrtre*  r  Butyrirecentiffimi  an.?j. 

£«««<yr.  OJ.ej£Nymph^,:&  ^ 

yioIaruman.|^^.  ,  ■ 
Caphursdifrolut.macct.f,olac,9jB.  • 
.Miice,fiatqueHninrientum,  .  , 

HisadhibitisrenTediis,cum  intra  paiicbs dies  ar¬ 
dor  ufirt»  haud  paruni  remififfeti  fequenti  pur¬ 
gatione  itcrum.a?gmm  blande  expurgavi. 

R-  Liquirius  '  .  . 

las,,  .  ;-Poiypodu./  .  ■  .*  ■"  . 

.  '  ,  Rad.AcetoT2an.gj^  .  ;  ,  ;  , 

,  ! ,  '  ^Paffularuni  rnundatatuih  gijV 
Fol.  Sennx  . 

■  “teoiaturacumfortiexpreffione, 

redeat  ad  fijV  quibus  infundepernod:emfd3a- 
barbariElkbJj.'  .  - 

;  ^  Cinam0mi  .an.r9ij.- faQaexpreffio.ne^; 

-Syf.  Ro&ti  folutivi  fimpiids  |j*. 

-  -Milce i  fiat  potio.  -  .  /•  ' ' '  • 

.  Sicpurgatocorporc,  fequcnsfledfuarium 
.  prasfcripfi*  ,  -  -  ;  ,  •  .  - 

■  R.,  .  Conlervsefiorum  Nymphas  ■;  / 

Buglofls  ;  .  .  '  ^ 

Bbraginisan'.|g.  y  •  -  - 

'  ■  Miv^cydonioriim  finfe  fpedebus  Jvj.  ^ 

-  ''  Trocidfcprurnde'lpodio0.R  v 

-  ■  •  CornuCecviufti  &prKparatw  -r  x  ■ 

PeilicuL  vent.  gallinse  an.  gj.  -  '  x  -r-' 

•  Plantaginis. 

Papaverisalbiam  9fj»  -  ^ 

.  -  Confedion.  AJkermesgj» /  . 

..  Gphurpaj.  ' 

Cum  t  q.  lyrupi  de  papavdre  Sit  Eleauarium , 

.  de(juofamebatcaftanc»inftarbism[iie,perhov 
msduas,maneantev-efperi,ppfp  cibum.  Al- 
teruia  quoque  diebus ,  velde  tertio  intertium  di- 
.  em  potiupeulam  ex  Mseonio  anteadeferiptam , 

.  .  ,  '  poft  coepam  fumebat ,  &  lumbos  pr^difio  linl- 
'  niepco  inungebat. Pr<Efcriptis-remc<jiis,&vi- 

Sus  taponeper  bei  gratiamamorbo  fuo  intra 
«iiesarcitervigimipleniflim^libejatusfuit.  Sed 
quia  partes  nobiles,  pyopter  doloris  vehementi¬ 
am vigilias  ;&  intemperiem  calidam  partium 
mteinarum  labefaSata,  viresque  proftrata  fue¬ 
rant,  nonnihil  inviSus  ratione  mutavi;  Lpeoe^ 


R  A  VI.  j-gy 

Bimherbirumprsfcriptarum,  falviam,  rofinati-  Qif 

nnmjthymujn-.majoranam,  folia, &granaka- 
ti ,  Crocum ,  mapis,  &  hujuCnodi  Vqna:  nonnihil 
.  exealefaciunf, cura  cibisincoquerejuffi!  Vinum 

-  ijuoquealbum.fed  decoftofuo  praferipto  dilu¬ 
tum  conceffit. 

Scquentemitcmttageampraticripfi,  Tw^ta. 

-  R,  Spec.Atomaticirofati 

Diarthodonis  Abbatis 
‘  .  Sp.ee.  Lstificantis  Galeni  an.  gj.  • 
TrochUcOnpnderpodio  . 

Corallorum  prsparatorum,  . 
Cinamorai.Eledti,  .■ 

-  .Corticum  Citronum  Hccatuman.  9ij. 

.-  ■PcU.Ventr.Gailinzgj.&X; 

.  NucisMufcat.gj.  '  ..  . 

^  Sacchari 'rolatiliiij.  Mifce,  fiatque 
trageajdequatcrvelqnateriridieutebatur.Re- 
gionem  Ven  triculi icquenti  linimento  bis  in  die 
-  cab'de.inungebat,.&  linteum  calefaSura  appli-  . 

R.  01,  MenthzMallicis  an.|iS.'  -  ,  • 

l;.  .  Guromi  Elemi.gij.  mifceanturlento 
!gne& percolentur, colaturz  admilce  ol.  nucis 

.  ;  Porpo  quia  propter  maximam  labekfiatio- 
nem  yifcerum,  humorfetolusinfinemorbi  vel- 
:  liti-percxpulfionemcriticamad^tibiasdecubue- 
rat,  casquehydropicornm  ubiariim  inftar.turgi-- 
.das  teliquetat,.  fequenti  potiuncula  iterum  z. 

^  ‘ Gutix  Gamanthz  lubtihflime  pulveri'-  furgathi  - 
.  iatzgrana  vj.cremorisTartarL9j.mifceantur,& 

:  poft  unicamautalteramdbullitionem  cumhau- 
ftulo. vini  albi,  liibattriBushoris  anteprandium 

Tibiasadigitis  pedum.adgenu  ufqnefafciis  dies 
no&squc  involvi:  no&i  quidem  illas  decofla 
.fequenti  imbui,  interdia  vsr6  pfopter  frigus  fie- 
caSap^licUi:Pe.coau£xfequentibusprzparavi,  ' 


.  R.  Foliorum  &  florum  betoniez  '  • 

iy>rismarini  Origani, 

■  Ablynthii  vulgaris," 
Chamomiaz,R.,ofitum,. 

Sambuci  au.  m.  j.  .;  f  -  ■ 

:■  .Seminis  f<!emcuii,&carvian,?f  ■ 

Salis  |ij. 

Coquantur  in  Ih  g.  aquz  ad  confiimptionem. ' 

tertiz.partB,.  in  appi{catione' autem  fafeiarum'  '. 
diligentia  eft  adhibenda ,  ut  zqualiter,  &ariSd  ..V 
.imponatur,  Moduin  autem  fafcianditibiasyl^.- 
.deatleftorin  appendice  ad  Centuriam  Epiftola- 
rnm  inEpiftOia  quadamad  Dn.  D.  Erafm.Poft-  ' 
hium.quzfic .incipit:  ExofculatuS fum-literas 
tuas&c.  >Hifcc  remediis  pleniifime  reftitqtiis 
fuit,  8c  in  hunc,  ufque  diem;  a4.  Febriiarii  i&o. ' 
iatiscommodevivit. :  '  •  Si,-  ■ 

O-BSERVATIO  Xiv'  x”" 

De  iucontinemu fti/e  ftiUgcidm  unn&,  ^ 

Viro  Ciariflimo  &  Doifti/Iimo  ■  ■ 

Dno.  JACOBO  HAGENBACHIO,  apiid 
Bafileenfes  Medicinz&ChirurgizDo&b-  . 
ri  celeberrimo ,  amicomcoflii-  •  ^  ■  • 


S66  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

Obf.^^  -  Cui  foiflem/ciotamai,CoUegailimeumnihileortan 

Guiihelmus  Fabricius  Hildanus,  requirebantur  ,  omiliirc.  Corpus  ex  arte  K 

S.  P.  D.  purgatum,  venainciraWt.inunaiOnesquinct-  ’  ' 

^  I^Ecreveram  aliquoties,  Clariflime  atque  do-  iam,fomenutiones.&inceflionesminiinenegle. 

'  *-^aiffimeraiDn.HAGENBACH,gravim-  tt*ruCTunt.  Egocum4.Februariii6i«.acccr-  ' 
mumaffeaumnobiliffiiniviri,DominiPETIUa  fituseffem,omniaque exarte adminiftratafuiffe 
Watteavvyl,Dom.inWyI,felicimmsemtraoriat,  viderem,  nihil  innovare  volui:  materiam  enim, 
tibi  communicare,  fimiilque  inventiones  meas  ex  .iupenoribusparubus  dcorfum<ljelapfain,8c 
nov^)adcoIIigendamurinamapponcreyutfex-'.-*^t^*^P®^^°^*'^?i&^*i^>iIosabdomiDisrctea- 
.tse  Centuria:  inferi  poflet  obfervano  :  'Unum  bencficio-^  fomentationum  ,  cataplafitia-- ' . 

vero  impe^mentofuit  ;  NobiliiTunusenims-  in  hahtum  reduci poflfefpe^am,  fed' 

ger,  qua^mdie,  cumgraviter laboraret, mor-  fruftra.  Qnumicaqueexteriusnihil^parcrcr^ 
bumqucabftrufumcfrefibividcrctur, coram u-  ncquetaftuquicquamperapereEut,Collegame-'. ; 
‘xorefuaaliisque  adftantibusimerogavitsutpoft  usiniilamincidiEfcntentiam,maIpmmren^eiIe;' 

'  '  mortemeadaverfuumaperirc,&qua:notationp  Vifumitaquefiutasgro,adacidulasGriesbachen-  . 

digna  invenirem,  ea  in  bonufh;'pUblicum',obrcr-  eputerre Tuamque  Exccilentiairi  alips- 

vationibus  meis  jnferere  vellem.  C^um  itaque  Medicos  apiid  vos,  in  tranfitu  Bafdeam,  in;  ' 

tandem  i^atura?  fetisfcciflet,  nihil  nagis  in  votis  conf!liumadfaibere,  'exeorumitaque,  &h6ftro  ^ 
fuiti  quam  rc  ipfa  prJBftarc  ,  qu2B  4^fundl:o  ver-  confilioacidulisufusfuic. .  Bernam  rever&sme’ 

-  bis  promiieram.  Uxori  itaque  &  amicis  mentem:  linfculc  quidem  habuit,  hon  diu  tamen  poft  dc 
me,amaperio,difle<^oiiemquiiietiamfnefum-  ’  ^ 

ptiis  for^n  cos  abfterreret)  gratis  mefadurum 
promitto-,  Sed  furdis,at  ajunt,  cantilenam  ceirini.  moyentiaapplicar 
ItejluUa^  Vid«mi.Dn.HAGENBAGH,fatuam.illamfpl-  pcritonaium  &  raufc:ulos  retea 
**'»®”**‘'^Ucitudinem  noftrorum  hominum, circa  mortuos,  attracta,  bencficip  indhonis 
“®J^p“‘&,damnolamnegIigcntii'm  de  faluteviveniium.  iqncmadmD4um  in  genere,  yirrute &  pietate 
quum  perpenderem  quodammodo  indigna-  nobih  matrona,  Dom.  ^S^U-DINA  apud  yos, 
eirta  ta«r~  tus.fui ,  &  propter  injuriam' in  bonum  publi-  ^  Soloduri  in  alia  matrona.nobili,  tibi  quoqu^ -  : 
tftos/oUiei^  cam  ah  eis  perpetratam^apudmeconftttu!,ni-  nota  jinlimili  fereaffcdu,  ante .annbsaIiQpot'4 
tudinc.  h1l  de^cafFedu  inlucem  me  daturum?  imo  fuiflfe  j  tenoa  ja^t,  fc^-  &  his  nihif 

deinflxumentisadcoliigendam  urinam  a  1.11010-  ^pfcj^niusj  adcblabefadataapudipfumeratf^-r  r 

ventis, &m  rau^^onwoabfconditis,- nequidem  ■‘^nlOsexpultrix.-  TandeindcoriumMad  nervici'': 
'.cogitavi  amplius.  Hifceverb  diebus  cum  iterum .  cruramoventes  delap^materia peccante,  fequd-’;  : 
ager  quidam;,  incontinenqa  five  ftilhcidio  Qrin;g  taelt  par^fis  cruruhi  &  veficas ,  itauturina  gut- . .  - 
'laboransjin  manus  meas  venifler,fe|jciffimumque  exftiUarcc,  tandernque  yidelicer'to,  FeBr.^ 
ufum in^iimentorum  iftorumiterunividinem,  finem  vits  fuifaeexeti , ...Propter acrimp-  /- 

'  vifum  mihi  fuit  pauca  hac,  quad.cbocaifedu  JV^menim.urini&decubitum,  requucaeftcircC  ' -  . 
memoria  mea?  adhuc inhffrcnt,  confignarc,  in*  Gocdgcm-excpxiacip  &,  infiammatio;,  qua?  tan*;- 
ftrumentaquin  etiam  adumbrare,  &  tibicom-  dem  in  "gangraenam  Iphacdumque  degeneravi^-/ 
municare.  nacesqueadofla  usque  erofit;  y’ixcred4squa,n-. 

ea-  Fuerat  aiitem.nobilis  ille  d  multis  annis  ca-  toshabuerimlaborescircanobilitBmum  huncce 
*'*'’*'.^“-^^tafrhisQbnoxius,quinunchanc,nuncilIam,cor-  2grum,.quos  tamen  parvifacerem,  ficadaveri 
porispartem  occupabant,  quaproptei;  faepiffime  ntidefiindopomiferatin,aperire  mihilicuiffeuV 
lu/fm  utt  rationem  corpus  :•  Porrp  .cum  nobiliMmuni  &  afilidifiimum 

'  nwim^rvalla  espurgareturj&fontieulifabr^-  .aegrum,  propter  ftiiliddium  urinae, in iftisvide- 
Suaferam autem ,  ut  ad  hepatis  ilnem-  anguftiis ,  &  proinde,  propter  charitatetn. 

(  qujByelutF'fcaturigo.erat'reIiquorum  chriiBanairi" commotus  effem  /cogitaremqu^V 
im  }  corrigendam addextram  poplitem,  ^^oniodoipfiiminfuismiicriisfiibievarcpo^ftny 
'rtqeverbcapitisfiniftrobrachiocau-  interaliainfcumentum ad  coiiigend.amunnam, 

Vidus  rationem  .quam  finemaximo  folatmneasgri»  excogitavi; Ejus .  . 

■*  't;  a  juventute  enim  tem-  enim  beneficio  lyrinam  itacollegit,  litnc  guttula  -  ' 


perantervixerat,  purgauonesverb,ctiamma^  ^Qwdemadulcusdeflueret.  fhfcedkbuscx^-^ 
ma  urgente  neceilitate ,  difficultd  fumebar ,  &  lentiffimum.  ufum  hujus  inftrum^njiinTeptuage-  :  :  ■- 
appiitatipncmcaufticorurn  omnino  neglexit, i-  narioViroiterumvidiidequopofiiafiifiuSyCud»: 
ipo  ad  naufeam  uique  iempd  reluit,-  Sic  in-.  pauca  quiedam,  quiB' de  morbo  nobiIiflimi«gri  : 
gravefante2Eate,&magismag!squeimminuto  h.oftriadhuc dicenda funt,  adferipiero,  ^  /  / 

calofre  nativo,  omnia  pauiatim in detcnusabi&-  . Nobiliffimosgrb  ,  muldsqufealiismofbuin  j,,,}^' 
runt.  Anno  itaque  1615.  cum'ai)tumnl!s  plu-  abditum& capturnburhanumexce.dent«nvii^.j#jW/i» 
viofus  &  inconftansiuiflet>  de  catarrhis  magis  fuifie  ,&  proinde  sgrum  voluiffe;  ut  in  bonum  . 
magisque  conqueri  ccepit,  qui  nunchancnunc  publicum  cadaver  fuum  diffecaretur,  ab  initio 
illam  partem  invadebant.  Tandem  vero  cregio^  cpiftoiaintelIexifti:mea  verbqu«dehoG^^'2f, 

ne  renis  dextri  »fub  hepatefixus  remanfit  dolor,  opinio,  paucis riuncadfcribam,td-’^ 

ab  initio  gravativus 'erat,  paulaamtamenadau-  Ofiucjudiciolibenterlubmittam. '.  ■  '  ' 

duseft.  ,  ^  \  .  '  ^ruraautcmmultisanniscatarrhisobiipr' 

Ego  etiai^  ab  mino  morbi  vocatus  non  sium  fiufle,  tibi  Vir  Clariffime.,  qui  ipfuni  fa-  t 


OBSERVAT.  CHIRIlRGIC. 

.  inftrumentalizc, & prz-  nus.fiveindextrum.fiveinCnillrumhtnsIevet 

maximamutiUtatemacfo-  tatzg«>  quam  bellcadaptaripoteft.  Ejusdj 


fyo  OBSERVAT.  CHIRmtGIC. 

Externafa-  jusCt.utfemUibramconuneat.  Amboinftni. 
ciet  hujus vafculi nonnihil  inrotUndam elevata  mentaadtemitto.quautferenafronteaccipere®^/ 
eft.  Oppofitamver6latus,qu6df<£moraVer-  velb.rogo.  HisvalejVirdoaisfime,& felici 
Cistendit.miiltotnagiselttuberat.  CapJcitase^  Vive  diu.  Raptiin  Betna:  ij.  Junii  ifiiy. 


6BSER.VAT10  tVi 
bi cakuloinipfo duSlu  urinario  ruent». 
ClarisfiMoViro, 

Dn.  JACOBO  MAGENBACM16,  Medici. 

nz  &  ChirurgizDpdorii 

Guilhelmus  Eabdcius  Hilclanus, 

S.  P.  D. 

HAc  ipfa  hotatuas  accepi  &legi  literas.Do. 

aisCme  &  Amantisfime  mi  Dn.  H AGEN- 
BACH  ,&quidem  Deus  teftis  eft,  lachrymanti- 
bus  oculis,  ^zriscaufim?  Accepi  heriliteras 
ex  Patria,ubi  bello  devaftantur  omnia.  De  mor¬ 
bo  Iquoque  filii  mei  nihil  quam  triftia  intelligo: 
&  tu  nunc  tettiiim  argumentum  doloris  &  mce  - 
ftitiz .  videlicetimmaturam ,  &  plane'  lamentabi¬ 
lem  mortem  filii,  aarisfimi  &  Confultisfimi  Viri, 
Dn.D.JACOBI  BaR.CKHAR.Dr,  Amici  mei 
integcrrimi,adfersjDeuspro  immenfa  fua  miferi- 


&  tranquilloanimo,  ut  Chriftianos  decet,  per. 
ferre  pofllmus.  Tuinterim ,  Clarisfimemi  Dn. 
HAGENBACH,  nt  vices  meas  apud  Parentes 
agere,ipfosque  meo  nomineconfolari  velis,obni- 
xe  rogo.  Si  fingnlare  quid  in  hoccafii  j  przteq 
aSum  heroicum  Dn.  E  ASCHII .  aTepbfervao 
tumfuerit,  communica  quzfo. ,  Antemenlein, 
cum  in  przparatione  magmentorum  doctram.  ' 
deiarigaflcm,  recutaeft.®ragra,  quzaUquaU-; 
diu  me  excruciavit,itautlnamnunc  non  nifi  cqtn, 
difficultate  fcribere  posfim.  Ignofte.  itaque^ 
rarius  quam  amidtiz  noftrz  jus  poft^t,  ad  Te, 
fctibo.  Non  autem  dextra  tantum,  /ed.&  mesa 
ipfa,  propter  adverla,  quzfubindcadveniuntjlar, 
borat ,  &  proinde  ingenium  hebefcit ,  &  ad  ftuc%, 
magis  magisque  fit  tardum;  Deus  mifereatur. 

Quod» 


C  E  N  T  U  i  R  A  VL 

QuoJObfemtiones  de  SpaCno  Cynico  ,&  num  huncce  aliqtib  in  loco  forami 


qijOdami  Ohf.  jg. 


5^  eommotioneCerebrij^ats  libi  fuerint,  liben-  procul  dubio  eitiguO,  per  quod  humores  eicre-^  5^. 
TO-exTeIntellexi;  SialiquidGmilehabes.com-  mentitii,  qui  circa  Calculum  coUigunlur  j  ad  ^  • 
municaquirib,  ut  lucem  quoqtte  videre  pot  duiSaim  llrinarium  perfluunt  j  pratditum  eflei 

fit.  Matrona, qtue ex punSura  Spinzpifcis  tam  HocmodoC^lci  '"'--"  . . 

gtaviteriaboravit,utexeis,quosadClariflImnm  que  partibus  nol 
Pu.D.HOFFMANNUMfcripfi.vidiftij  ante  modosgriiperi 


Dsannosinclufos  fuifle  ob- 

_ _ fagax  &  provida  eft  natura  i  in 

_  ,  1  confervatione  fui  Individui.  Quis  Verb  hujus 

o  hoc  tam  gravi  morbo  reUianfit ,  quam  unius  affcausfuturUsGtfinis,  fuOi  DEO  Voleme,  tem- 
ardculi,  videlicetmedii,  rigiditas.  Hujus  jun‘  poreexme  intelligeS.  Cramcruin de  Pelle  ,  & 
fiur*  cnimligamenta  &  cartilagines  icbor  ille  a-  quaiftioncs  Mcdicas]OH.M  ATTHtEl  reiSe  ao 
eris  eroferat.  In  hac  Curatione iummani illam  cepi,  &  brevi  numeratam  pecuniam  remittam, 
malignitatem  humoris  peccantis  quam  belle  ob-  Pluraullcribam,dextraiqu*bondumplanecott- 
fervarequoquepotui.  Ab  aliquotadhinc diebus,  valuit.nOn  permittit.  Saluta meoriomihe  Cla- 
curandumhabeo  Virumjuvenem,  quichminter  riflimumVitumDn.GR-ASSER.UM,  reliqqoS- 
poculaarderet  ira,&dexlra  Vitrum  cumimpetu  queAmicos,&  aternum  cum  tuis  omnibus  feli-^ 
itifira»-  percnflifletj&fregiflet,VolamqOemanUsduobus  citetvive»  Raptim Rerrta,  14.  Decembris, att- 
‘  inlodsleviterpunxiffet,graVilnmisdolofibus,a-  UolSaJ, 

liisqueiymtomadbuScorreptUsfuitjNunctamcil  _ -  -  -  - .  - _ - 

omnia,  uti  fpero,  in  tuto  funt  '  OBSERVATIO  Itt 

Oi/«s«.  Sed  attende  qusfoCafum  non  Vulgarem  OBSERVATIO  IU. 


-  -  t^quemliieediebiteinlsIobiliqttodamquJdragel  «  ‘pfo  Semo gemto. 

»  iBrio ,  Viro  robufto ,  &  optimo  corporis  habitU  Viro  Clariflimo  &  Doaiflimo 

b  aliquot  abhinc  aimis  calculo  JOHANNI  BURGAVVERO,  SchaA 
renaU  obnoxius  fuit,  &  multos  UpiUos  per  Vir-  ^ufiano  ,  Medicinte  &  Chirurgis  Do  ftori 
gamrejcdt,&  quotidie  fere  pmamarenor^  Excellentifllmo ,  Amico  fin- 

excernit :  idque ut  refert  j  Une  infigni  mole-  . 

^,■1.1,^,“  Urina^rrnm  d^EprisTS  OuiBelmui  Fabricim  Hildiimh 

propeglandemdetentus  fuifletiuonpaucasexci-  S.  P.  t). 

tavit  molellias ,  retentionem  Urins  ,  dolores ,  f~\  tlanta  cum  laude,  Clariffime  & DoailfimS 
Vigilias ,  &  iimiliaSymptomata.  Quidamexno-  Vi  mi  Dn.  D.  BurgaVvere,  Amicorum  inte- 
fttisllniver&lia&TopicaexatffcpriEripfitjadhi-  gerrime,  inDofiorem  creatus  fueris,  Stquam- 
buitque,e)!traaiOnemverbCalculineglexit.  In-  prSclaraScientiie  tuafpeciminai  tam  in  privato 
terim  tamen  dolores ,  teliquaque  lymptOmata  examine,  quam  publica  diijjutatione,  edideris, 
paulatimremiferunt.  nonfitisdepredicare  poteftClariffimus  Dn.D. 

RemanenteCalculofixo,ciapib(eptimOmen-  ThomasPlaterus,  Archiater Bafilechfis,  ihfiiis, 
feadme  venit  3c  omnia  qu$  acciderant,  expofuit,  quas  no  ita  pridem  ad  me  fcripCt  literis.  Nuntiufti 
partemque  alfeSamtraflandampriEbuit.  Re-  profefio  neque  optatius,  neque  jucundius  mihi 
traSopraputio  verfusradicempenis,chm  polii-  afferre potuiflet.  Gratulor  itaque  tibi ,  miDa. 
ce  ae  indice  glandem  circa  coronam  traaarem,  Bnrgavvere,  vereque  &  ex  corde  gratulor,  rem 
lapidem  flarim  iaearnofaparte  penis  fenfi,eum-  tibi'cx  lententia  evenifle,  teque  nunc  filvum& 
que  facile  udds,  aliisque  infltumentis  aptis  me-  incolumem,exdiificilliraaPcregtinationeadtuoS' 
extrahere  pofle,fpem  feci  «gro;  Sed  fefellit  me  rediiffe.  FaxitDeUsOpt.Max.  ut  brevi  iUorna- 
opimo;Immiflbenimftyloexploralorio,quam-  mentum  Patriz  (de quo  non  dubito)  evadere, 
Visdiligentiflimeperquirerem,  Calculumtamen  &  in  NefloreOs  annos  Vivere ,  tandemque  Vero 
invenire  non  potui.  Ab  eo  tempore  aliquoties  Veram  hoftram  Patriam  caleftem  ingredi  polEs. 
Catheterem ,  etiam  marimum.fine  dilficultate  Hsctibi,  quem  unicd  amo  &  diligo  ,  ex  intimo 
&doloreaigriprofundius,&ultraca!culumindu-  cordeopto.  ProtransmiflisThelibus,  &qu6d 
ftum  llrinarium  immill  quidem .  lapidem  ta-  ineisdemequoquehonorificementionemfece- 
men  denudatam  reperire  hon  potili:  quapro-  tis, gratias  ago habeoquemaximas,nifi,molefium 
pter  nihil  temere  tentare  volui,  przfertirncdm  fiicrit, mitte  qu^fo  exeraplarunumautalterum, 
Urinamline  difficultate  fere,  frequentius  tamen  fed  in  albo,  quo  etiam  Dn.Weiirio,Przfeao  in 
quam  natnrz  ordo  poflulat,  redderet.  Sanem  ,&  Dm  Durenheimio  noftro  qui  etiam 

Vides  mi  D.  Hagenbach,  quam  mirabilis  fit  te,  ut  fcis ,  amant ,  charumque  habent ,  fingulis 
natura  (  potius  autorem,&  Creatorem  natura  exemplartuonomineofferrepoffim.  Perplacet 
mtelligoj  in  fiiis  operationibus  !  illa  enim  materia,  proptereaquodraraeft,  &  a  nullo, 
quum  Calculumfibimoleftum,  eundem  vero  ex  quodlciam,haaenuseventilatafuic.  Mittoad 
membro  longifllme  afonte  caloris  nativi  lito,ex-  te  quintam  Centuriam ,  quam  ut  hilari  fronte  ac- 
pellendum  non  fatis  potentem  efle  perciperet,  cipere,  3c  adjundla  Exemplaria  San-Gallum,  ad 
finumadexdpiendumCalculum,  in  carnofapar-  Clariflimum  Confultilfiraumqne  Virum  Dn.  D. 
tepenis  efformavit ,  ibidemque  membrana  ob-  SebaftianumSchobingerum,&lIlmam,adCla- 
duxit.  Verifimile  tamen  mihi  efle  videtur,  fi-  rilfimum  Virum Dom.D.GregoriumHorftium, 
Bbb  4  mittere 


CENTURIA  VI. 


OBSERVATIO  LVIU.  mKe  Iiabuifle ,  &  in  ditione  Tigurina  in  pago 

De  fijiuU  VtMhi.  quodam  Ludimagiftrum  egifle,  jam  vero  pro- 

AdenndemVifumClari{r.&Doaisfimum  pterinfiamVer,  atqueaftatem.fquotempore. 

UmD,  JOR  BUR.GAVVER.UM,  &c.  nt  fas  jruihci  Helvetii  ubique  fere,  propter  oc- 
^  .  cupationeSjLudimagiftros  fiios  dimittunt  &  ab- 

S,  P.  D.  cumcircaipfiusScrotumj&membrumVirilcvi- 

/^UasfupcriorimenieFebruariide  Turundis,  difti,etiamnuncapertarunt,&'utanteafiuunt,ve- 

'«^poftexcradionem  calculi  adhibendis,  ad  me  rum  edam  ante  menfes  aliquot  de  novo  ulcus 
fcripfifti  KterasjCIariiTime  Scamantiffime  miDn.  haud  procul  fubipfo  umbilico,  exortum  eft.  Ex 
Burga-w^cre,  perquam  gratsemihi  fuerunt, eas-  quo  plerumque  parsaliqua  urinse,  utpote  fubti- 
quetradattdmcq  de  Lithotomia  Vefic«  (<^uem  Uores  partes,  non  tantum  guttadm  exftillat,fed. 

vertit}  cum  nonnullis  aliis  Viromm  Dodorum  hocfinedolorefere,mplci?i3,&fcbil,extubcr- 
dc  eadem  materia^  me  firripds  Epiftolis  anne-  culo  ad inftar furunculi ,  fadum  elle,  fandeno- 
dam;  Ex  quibus ,  volente  Deo ,  videbis,  prse-  bis  alferuit.  Ego  coram  Dn,  Henr.  Schobingero, 
cipuosOrbis  Chriftiani  Medicos ,  vidclicctGer-  convidore  meo  fuavilfimo  l  ftylum  exploratori- 
manos,  Gallos,  &  Italos,  mecumfentirc:  ideo-  um  per  illud  ipfum  ulcus,  quod  valde  anguftum 
que  quicquid  fme  ratione ,  &  fundamento  hac  de  &  eallofum ,  ad  velicam  ipfam  immifi.  Ex  qui- 
reblaterant  Empirici,  Circumforanei,  &  hujus  busvidereeft.urachum  in  Viroiftoperviumf^- 

tim  eorum  fada>  &^quod  tam  nefarie  de  corio  confervatione  fui  individui.  Cum  enim  dudus 
humanoludunt,  ut  deplorem,  &piffime  me  in-  Urinarius  callofisiftis  ulceribus  impeditus  e0et , 
vitatChriftianacharitas,atquecommiferatio  fed  aliamfibi  proevacuationeurinajfabricavit  viam, 
fruftra:  hujusmodienimerrores  nemo  nifiMa-  HaecclarilEme  &  dodiffimemiDmBurgovverc, 

•  giftramsampIiiTiraus  hk  &  ubique  corrigere,  &  procedentibus  meis,  jO.OdobrisadTcfcriptis, 
abrogarepoteft.  annedere.volui,  ut  de  hoc  cafu  fatis  raro,inte- 

Porrb  Urachum  in  homine  me  nunquam  gramhabereshiftojriam.  , 
pervium  invenifle,a!iascoram  ex  meintcllcxifti  Cum  finem  huic  Epiftolo  imponere  vellem, 
t  &cent.2.0bf.  f'5>.ut&:ini.Ccnt.Epifr.46‘  le-  in  mentem  venit ,  me  aliquoties  exore  ClariiTi- 
gerepotuilH.  Hujus quoquefencentiarefieBau-  mi&dodiflimiViri, Dn.D.GaleniWieri p.m. 
hinum,  &  procipuos  Anatomicos,  tibi  notum  lliuftrilTimi  Principis  mei,  Juliacenfinm,Cliven- 
cft.  Nonniinquam  tamen  vi  quadam  naturo  a-  fium,'acMonteni!um,&c,  Ducis  Archiatri,  A- 
pertum  fuifle ,  ex  Bartholomoo  Cabroilio  Obf.  micimei  fingularis,  intellexifiejfeejuseircrenten- 
ao.cqlligerepoteris.  Egoquoqucfimilequidin  tio, videlicet urachuminomnibusperviumefie, 
Viroifto,  Vaientino  VogeI,  cui  fuperiorcofta-  &  proinde  Diuretica  maximo  cum  fruduumbi- 
te,  ut  notum  tibi  eft,  calculus  c  Scroto  extradus  lico  applicare.  CabrolIJus,  Anatomicus  &  Chi- 
fuitjobfcrvavi.  Ilie vigefima  primaMartii  proxi-  rurguscc!eberrimus,idemientit;utiex'prodida 
mc  protenta ,  iterum  me  hk  invifit,  retuli  tque  fe  Obf.  20.  &  tabula  de  umbilico  ,  mihipag.  23.  col- 
?b  co  tempore  quo  a  nobis  difccfiit ,  quam  opti-  Hgere  poteris. 

Qui 


I  S-|> 


GEN-TURI-A  VI.  J77 

aficrttis  mtor,  alioqdinfana,  oprfmoque  cor-  0'BS  E'K  V‘A-T  I O  15011.  ,<  qU 

oOri<Iiabttli'pr®iitai  &  in  feptimum  menfem  De ixtraSimifietiii  mortui  ,  Exer^f  Ufitiiifltre.  • 

^  CTjviiia,  qnunmcfcioqnanamdecaosa,  confti-  ViroClarifliiHO  ScDofliflimo, 

LientraSri  correptaiuiffet,  illamque  infratum  Dn.'  JACOBO  ttAGENB ACHlO .  Medici- 
jutfeptimBmdiem  ueglexiffet,  eaortaeftfebrii'  nzSChifurgi$Doa.toicomeofingalari, 

conanua,  quz&oondia  poiHn; malignam  ab-  GuilbelmUs  Fdhicuis Bildinus, 

ui, .cum  maximis  .iotoribus  tum  ventris  ,  tum  S,.P,  D* 

gttenam&Iumborumr  Quum  propter  adver-  rf^Uamodibfi  &ingrariilnt  Medici  parturi- 
^  valetudinem  meam  ,  ip&m  adire mibinon,  ^^-ientibfis,  &  puerperisnbfffii,  nifi  fumma  ad- 
lieereti  uxorem  meam  (  quz  amollratibus  ma- ■  fuericneceflitas;  OoSiflune  Dh.Hagebach.Tu 
tcouis.  utfcis,  frequenterin  fimilibus  cafflms'  ipfemet,dnmmecuiavivetes,Svidifti,&audivi- 
inconffiumadhibetur^  rogarunt ,  ut  aSttiSiiTi-  firEepius :  hincfit;  uffliulS  nliferrime  pereant, 
mam  haucce  matronam  invifete ,  ipfique  folati-  qiKetamen’  fervari  ppirent,fi'artiS  peritosin  con- 
Ufn  aliquod-  efferresrelictj ,  paruit.  Verqm  e-  .  CfiumadhiBerenti  facit  id  obtericum  ignoran- 

mm»etbquumprzt€rprzdiftafyinptomatai&-  tfa,&  rnfticitas,  dutn  pyzgnanribus  periiadent, 
alia/,  veluti  maximumdolorem  Capitis  ,  iin-  Medicaignotaefle,quz'cifcapartufientes&pu- 
guiariditatem,  fitimmaximam,  &lipotbymias  erpef  as  occurrunt.  IndefitiucMcdicioperatip- 
adeffc  videret, s^ram  brevi  fcetiim  exclufuram  nembaut, omnium  priftantiflimam.&ncceflari- 
prseixit:  idquc^ropter  maximam  conftipatio-  am.extraaioncm  videlicetfbetusmortui,  negli-- 
neiBrVentris (.nifi  protinus  lubricacedderetur)  gant;N6nfolumaucemdenoftrisIoquor,perto- 
fine  vitz  pcriculovix.  fieri  ppife.  ligtiificavit..  tamenimGcrmaniam,probdol6r,  pauciflimire-^  , 
Harc.cum  mihi  relau  eilent,  fuafi  ut  fcybala  in  periuntur  Medici,  qui  hanc  operationem  exer- 
rtfibr  inteifinOcolleaa  ,  beneficio  (uppofitorii  cetlt.  Multi  vero  quiipGm  contemnunt,  quafi 
exmelte&fale',  extraherentur,  deindereliqua  contra  decoremachoneftatemeflet,  Medicum, 
eX  proximo  inteftino  Enematelenitivo  evacua-  qiii  partium  genitalium  totiufq;  negotii(qu*q- 
rentnr;  Qaidfic?  immiflb  fuppofitorio,  na-  mniaobftetticemlatent)cognitioaemhabet,tra- 
. tora  infurgit,  &  fcybala  Screliquafimul  cxcre-  flare  muliebria,  Scafflidiflimas  parturientes  ex 
meutatam  copiosdtexpellit,  ut  Enemateopns  tantis anguftiis,  imp  &  ex  ipfis faucibus  Orcili- 
,non  fqerit.  Exonerato  Ventre,  ^rapiomata  berare.  TuvetbmiDn.Hagenbach.quibpera- 
-multuiuimminutafuerunt,  altero  tauiendiefce-  tionem'hancamevidifti,vide,atq;etiamvide,ne. 

Him  exclofit,  vivum  quidetil,  fed  intra, paucas;  immenfum  hocce  donum  Dei,  quoego multas 
borasexpiravit.  PuerperaperdiesaKquotperi-  parturientes,  morti  proximas,  confervavi,ncgli- 
.  culose laboravit,  Deus  tamen  medicamentis  eX'  gas.  Dehujusoperationispratftantiaaccipeex. 

benedixit,utplenilfimereftitutafuerit,&inhunc'  bilis,  &uxorcujufdamexprimariis'hujusurbis, 
ufque  diem ,  ih  calce  hujus  epiftolznitatum,.  cum  nono  elTet  gravida.  Si  cpnftitutura  tempus. 


correptafiiit.  Voca 


Exhispalamfit,qudm infefta przgnanti-  Iam,quampocuit,adhibuitjdiligentiam,fedfru- 
busfitalviconfiipatio.  Dum  enim  excrementa  Supra  modumadauflisdoloribus&cona- 
&  fiatus  putridi  retinenturin  Ventre,  exoritur  tibus  ad  parturiendum,  uxor  meaquoq;accerfita 
Galor  prater  naturam ,  &  augetur  corruptio  in  foif  :anteaenim,Divinaadfpirante  gratia,  ipfam 
Corpore, cxqnafpicitusvitalesjipfeque&nguis,  abobftetricibusvelutidereh‘aam,bisaffletumor- 
laiBis  «q“of<=tusnutrimentumfuumh3bet,  inqui-  tuoliberaveratuxormea,fcdmanutantum,&  fi- 
ideoque  foetus  diu  fuperif  es  manere  non  neinftrumentis,  quodhacvicefieti  non  potuit. 
{tn  fiu.  poteft.  Itaquequemadmodum  in  profluvio  al-  porro,  cum  fcetum  micando  quodam  modo  in 
rnuoli-  vi,  &haemorrhagia  intempeftiva ,  foetus  propter  globum  involutum  efle ,  &  caput  ofleilei  finiftri 
^ •«penuriam nutrimenti languefcit,  &  plerumque  jncumbereanimadverteret, aftantibusfignifica- 
'«'“g^ror :  ita  etiam  fit,  fi  fanguis  &  fpiri,t^,  yit,  partum  praeter  modum  i'fficilem  fore,neque 
mufiiu,  alifl»®  maligno  ac  putrido  inquinati  fu-  mfantera  vivum  eniti  poflel  ptzdixit. 

™nt.'  Quapropterjuflit  ut  cordialja  exhiberentur. 

Epithemata  carpisapplicarcntur ,  venter,  geni- 
Ante  menfes  aliquot  nata  hic  fiiit  puella,  talia,  8e  adjacentes  partes  oleis  emollientibus  ,  Sc 
qpz  Exaementa  per  pudenda  excernit:  hafle-  „Uxantibus,  inungerentur,  Bcfacculus  emolli- 
nustamenfinemagnadfficultatejfeddehbcca-  ensventriappUcaretur.,qu-zquidemadminiftta- 
tnpoilhac  cum  fucceflum videro,  fufiusadTe  ta fuerunt, fedfruftra.  Doloresenim&cona- 
fcnbam,  nunc  emm  propter nunciifcftinatio-  tus  magis  magisque  angebantur  ,  ita  ut  vafa 

neraplutaadderenonlicet.  Raptim  .umbilicalia  extra  uterum  propellerentur.  Si  (ce- 
.Bernz  50.  Iulii.  tus  extinflus  fuerit.  TurarSc  ego  advocatus  fiii. 

afijO"  Vixcrediblleefl.inqnantisdolbribus&crucia- 

tibus ipfam  invenerim,  &itaquidem,  utjunflis 


?75  O  B  S  E  R  y  AT.  C  HI  R  IIRG  IC. 

04  ,,  JuDthTc!pfmsverba,9)I«mfi£brt  ^)«rS«f'««'  quiiavicmiadegis.  d»qu*fooperaw,utquidra„,,  ^ 
^2'  W'n£ii>£<m(t!)en5Sauc8aHif/ bamittcfi  iiUS  pofterumcum.pfa  fiet,  diligenterannotes,  «4^ 

^  ©to<r6cn5mo9«rt6|f»crl)Cn.  Taceo,&'quid  fixero, mihicommunices.  .  i 

malitas,  &adftantes  matrona,  quibus  confiUa  APOLLONIAnoftraSCHR.EIEB.Aaa.®'^“‘ 
Medicorum  apud  parturientes  &puetperas,o-  gu^in^odemftatu,  ut  Tu  illam  vidifti,  vivit,  SiSS* 
diofaeffeconfueverunt,  didura  fmt,  exfpeao.  „yidOTfa,bene;Comcditenim&bibitcamavi..  *’ 
Obmutelcuntomnes :  iUaverb magis  magisque  menfesque  fuos  rcSe  habet.  &  utverbo 

evclamat:  feca,  fcca,  mi  DmFabrici,  &o^us  quam  optime  valet  corpore,  moriJbque  . 

me  ex  tantis  angulUis  hbera.  Quum  vero  leae  j  ju^nnium,  poft  illam  inediam,  qbnoxia  hon  ■ 

nemiUam.  utpericulofam,  neque  m  hocfubje-  pjapr^terea,  cafta  .  fobria&aTftemiaeft,  ■ 

adneceffariam,  rejicerem, &methodummeam  f^ji^^jniojjiquantulumtardiore.  Videsquo-i 
extrahendi  foetum  mortuum  proponerem,  fta-  ^p^^^o^aec^it.  Ante  annosehim  i6  cum  - 
tim  &  ipfasgra,  m^tus,  &adftantes  pundi  arbitrabantur ,  ipfam  morti  effe  proxi- 

cIamaot,adhibe,adhibe,qurfumus,qua!adhi-  p,j„np.D.PAULO  LENTULO  p.m.hujus 
•  -  a.qurtentanda.uthujusmiferia:  Ampliffimo,  injunaumfuit.utcumpri- 

. . ^  '  m  exhac  luce  fubtra&a  effet ,  ipfias  cr-*-'- 


Verum  ipfam  Dn.  LENTU¬ 


LUM  yitafapetaffe,  tibi  notumeft  ; 


«quoque 

ondybito.^ 


'fiiwm  videre  poflimus.  Uxor  itaque 
operadonemhanc,  Lan&nns,  Paterniaci,  &  a- 
libi  multoties  aaminiltraverat ,  me  aditante,  o-  v  rt» » 

perationemaggreditut.itcrumqjpridiaasp^ 
tesinungit.facculumquccahdumapplicacPoltea  ii|lippin,Lvpnbeft,  &robufta;  Ategofenex& 
eaquSfieripotuitdiligentia,attraaocapite.ofe-  ^^i^ppainarius.  SedfiatvolumasDomini.  . 
um  uteri  verfushamulumverticiadaptatiquibua.  .  ^  .. 

omnibus  DEUS  itabenedixit,  utintradimidi®  Decafu  adolefceotisjUinS{«Uen«>(t(t/te 
honfpatium  afetu,  fimul  &  a  fecundina.  ma-  antehac  admefcripnffequidemrecorder.qualh. 
ximdcumadftanimmadmiratione.quinunquam  ver6fuerhaffeaus,nonarapliusoccurnt,fiqmd 
de  hac  operatione  audiverant .  feliciter  liberata  rari  circa  ipfum  te  oblervare  contigit,  id  tribus 
fuerit,  Vigefima  videlicet  nona  Aprilis  hujus  faltem verbis  fignifica. 

anni.  Pqftoperationem  omnia  tam  Bene  ad  vo-  Urges  atque  admones  me ,  utmethodum  j 
tumfuCMirerunt,  utbreviin  integrumreftituta,  meamextriiendifoetummortuuminlucemmm,, 
&petieaefanata  fuerit,  Laus  fit  Deo  Opt.Max.  quod  &  alii  viri  dodi- antehac  fecetuht;.ii 

in  fecula feculorum.  .  ,  '  .  .  Scias ,  mi  MONHEMI,  me haric  operationem; 

Fcetusin  gibbum  adeo  contortus  &  intri-  ^flnejaaantiafitdiaum)  pluiquam  quadragies,: 
catus  fuit,  ut  ejusfitumdefctibarenonpoflim,  prpptiismanibusfeliciter  adminiftralfe,  &prb- 
■T otum  prztercacorpus,  imo  &  faciesipfa  (quod  jpjjp  nonnulla ,  haud  fpernenda ,  in  ipfa  oblet-, 
in  aliisnunquam  obfervavi)  limoquodamgluti-  Uxorem pr®tcreaihearofepiffime,ec.; 

iamhac  hyemebis,  in  pr®gnantibus  drolo^. 


Hisvale,  doftilTime mi  Domine Hagenbach.Sc  maximocum  fuccelTumanuraadhibuilfti  fuee-, 

cura  tuisomnibus  sternum  quam  feliciflime  vi-  riin*tamen  quomodo  ex  fundamentis  hac  de  re 
ve.  RaptimBern®  j.Jiiniiidzj.  aliquid  feribere  ^poffim ,  me  nondum  .videre; 

- - ^ - : - -  Teftorenim ,  inter  tot  operationes,  quas  tum  e-. 

O  B  S  E  R.  y  A  T  I  O  LXIV.  adminiftravimus  ,  nondum, 

Vemirawdo  qaodamfitu  fatmin  utero :  au^,qu®fibiinvicemexomnibusrefpondetent,i 

Clariirimo&dodbffimoVito,  pccurrifle ;  Sed  femper  aliquid  nbyi-„,live' 

Dn.FR.ANCISCO  MONHEMIO,  pu-pj  fitum  fcetus,  fivecircadifpofitidnemute^ 
apud  W efalicnfes  DoaoriMedico  ordinario,  j,j  ^  paniumque  genitalium ,  aut  patturientisy  fe. , 

Amicofinguiari  fe  obtulilfe :  quis  itaque qusfo,  operationem.  , 

Guiihelmm  Fabricius  Hildarsus,  nip  tantifque.  mutatioiiibns  obnoxiam ad  cer-  ; 

S.  P.  D.  ,  _  tasrevulas.certamquemethodumredigerepof.;''” 

QUasTu.doQilTimemiDn.  Monhemi,  6.  ppjj  °  -  V, 

NonasJuniiDaiTeldorpioadme  dedifti  li- 

teras.decimaquintaSeptembrisrecte  acepi;  Ex  Anfamprstereaprsberem  Empiricis,  mul*.- 

quibus  valetudinem  tuam,  tudrumqueciimgauv  tisqneineptishominibus  ,  qui  neque  coiifoem- 

•  Mcjpetsfx  ftatiim  vetci  pueli®  Morgienfis  Efgcn  Fle^  tiamhabent  (  quorum  hoc  tempore ,  proh  do- 

gens,  cum.admiratione  intellexi :  feribisenim,  lor,  multi  reperiuntur}  ad midta  maSa  perpee- 
ijlfam  in  eodemftatu ,  ut  ego  illam  vidi  Anno  tranda.  Id  tum  Laufann®  tum  Paterniaci.ab 
i6i;t.adhucperfiftere.  R.es  profeSb ftupen-  ineptis  barbitbnforibus  ,& artis  cbirurgic®ipf, 
da,  fotfan&abinitiomundinunquamvifa.ho-  expertis  fadfaim  ,& parturientes  fruftra  crudeli' 

■  ■  "10,  uti  illam  in  trigefimum  aiinum  fineci-  teriraaatasfuifle,  memini.  Hos,D£tJStcftis 

.  —  ...  ,  ..  •  •  -  i.jprfiiilfe, 


_ ---a - , - ;  _ muliercularum  q 

_ im,  quspr*tetitis  Nundinis Francofurt.  dam,qu®quideminrcrfuerant,ocu!aretn tamen 

:cufa  eft,ihferui ;  Adjunxi  quoque  qu®  mihi  infpeSionem  non  habuerant  (  tota  enim  opi^. 

•  T„.  "'I"  c-b  culcitris,  diteao  corpore  prsgnanM 

,  r  ^  .  ■  .  „  .  ...  perfuafilfe. 

Cognitio 


rum apaiei.Lt  .do  charilfimo,  tum  etiama  Te,  ia..u  .....  -u.-....,,  u..-.,.»  [*.— o 

aliisque vitisfide dignis communicatafuete.Tu  perficitur)  fefatis  edoflos  eife ,  fibi  perfuafifi^. 


CENTUR-JA-VI,  - 

^  Comitio  pPSttres  UraSurs  partium  genitali-  buitdiiigentiam.ftdfruftra.tar 


i)Germa-  cum defiftere nollet,  fed operando,  S 

'  '“iplorando.fcenue  prpgre- 


nos  fit  Andium  Anatomil  .  .  ,  ,  - 

Prsftat  itaque  omnibus  tacere,  quam  loquendo  deretur,  &  parturiet 
paucisnoca-e.  -Nonnulladehacoperationevi-  tumacneceuevideb! 
dere  poteris  ObferT.  tf/j-Cent.  i.  &Obfcrv.  ii.  in  tandem  &  quidem  ante  duodecit 


es  reduceret,.' 

_ ,  .  ,  .  .  ”  noSis,  fin- 

appendiceadDionyfiumFontanordp,aD.,BaC-  gulari  mifericprdia ac  clementiaDEr,  maxima 

dio  edita  FtancofurtiAunolj^oo.  Videbisfor-  cumadmirariqneadftantium,fcliciteracmiracu- 
-6o&nonnullqinfottaCentnria,incpiftolaqua-  losdliberatafuit.  Miraculose  inquam,  foetus 
.dam  ad  Dn.  D.  Paulum  Crokerum ,  Sereniflimi  enim  ,  nt  poftpartum  apparait,  mirando  quodam 
..principis  ac  Domini  Dn.CbriftophoriDucisin  modo,huncinmoduminvolutuserat:  caputSc 
zkaras  &c.  Atchiatruin  digniffimum,  &  amicum  collum  iub  brachio  deiOTo  yerfus  coxam  dextram 
meum  fingularem.  Praster  hsecan  aliqaidul-  itareflexufflfuit,uifacicsinternatescollocataef- 
teriusdehacoperationeinpublicumfimdaturus,  fet:  adebdorfumcoUumque  erat  prolongaram, 

, -nondum  conftirai.  ..  jnanus  dextra  regioni  renis  finiftri,,finiftra  vero 

CstetitmquiadeextraiSionefoetusmortui  manus,  genu ejufdemlateris incumbebat j.Ti- 
nobisnegotium  eft,  placet  hic  anneacreexerot  hia  dextra  fiuiftrz  decuflatim.in  formamXin- 
'  -pIun)departuadebdifficili,utintertot,qu*tum  cumbebat, &ambz yerfus pcausreflexz erant, 
mihi, tum  uxorimezad  manus  pervenerunt,  yix  Habes,  Doaiffime  mi  Dn.  Monhemi,.defcri- 
unquarofimildm  viderim.  Honeftaquzdam  ptionem  (itus  foetus,  delineationem  libenter  mi- 
■inanonaBernenfis,£A>4er  W-r^eernomine,  u-  fiirem,nifincgligeotiapiaori's,  quimiraculofum 
■  ior JacobiSchmid,  cumfecundbefletgravida,  &  buncce  litum  ftatim  poft  partum  carbone  qui- 

fnpetiori  Autumno,  propter  foetum  mortuum,  dem  adumbravit,  nontamen  abfolvit,  idimpe- 
maturuni  tamen ,  in  oaavum  diem ,  doloribus  iviflet ,  fiet  id  alias  Deo  volente.  Brevi  autem  in 
partuticntumCipramodumexcruciata, tandem-  integrum  rcftitjttafuitmatrptiailla, &abco  tern¬ 
ae  ab  obftetricibus  pro  deplorata  dcreliaa  fiiif-  pure  in  hunc  nlque  diem ,  quam  bene  fe  habuit ; 
&t,  ut  uxor  mea  in  confiliuro  &  auxibum  voca-  His  vale,  &  cum  tuis  omnibus  quarnfeliciffime 
rewr.adftantesrogaviti  Iliacum  circa  quartam  vive,raptimBcrnza5.Decemb.IiSid. 

Iprmtbrmkterircrjara^^^^  "  %ER.VATIO  LXv'  .  ,  . 

'  r^gui  aderant;  Febri  torqudbarar  ardentiflima:  Dedmhiu  affeBibus  annoMiom  dignis  in  a- 

-  idque  propter  doloris  vehementiam ,  ac  diutur-  tere ,  f  repter  terrerem  sc  fertem  magi~ 

nitatem.vigiliasq;,  Scquodpotiunculasaliquas  ttatienemprngmmium,  puerU 

ad  expellendum  foetum,  exrebus  calidis  confe-  •  imprejjts, 

aas  fumpferat,  vinoq;  geherofo,  uthiemoris  Vtro  Oarifimo  &  Expmmigao, 

eft,Hfafiiemt;aqaa,quzfceramcomitarifoleti  GUILHELMO  FABR..  HILDANO, 
ab  initio  effluxerat,  quapropter  genit^aha  adeo  Medico  &  Chirurgo  famoClTimo.Pratrono 

etantatida.ficca&claufa,utvixmgreflumduo-  .-oSndllTimn, 

ramdigitorumadmitterent.  ..  rUDOf^CVS  UORmc,xEUS,  fhiU(,  Me-^ 

Ivlegotium  autem  hoc  modo  aggrefla  eft. •  ' 

t-Ocovimlaeamygdalarumexhibuit, &quidem  S,P.I), 

'in  copia ,  Alvum ,  quz  conftriaa  erat,  Enemate  dtmKm  mebemitiinUchrymoptixcmun^ 

Cibduxit;  Adviresrefocillandas,  potiunculascx  i-  di  vaOe  exifiimavi,  «biemxium  haminumi 
'aquiscordialibus.&confeaioneAlkermespro-  qmd  ejiu  darttar  ,  amitiiixm  ac  favorem  mihi 
pinat:  carpisque  epithemata  applicuit,  totum  coaciUarem,  feliciorem, fi virieinumverfamdo^ 
Ventrem, coxas ,  lumbos, osfaaum.,& genita*  SisfamiUariieriaimihilicetifilicifiuittimyfiMei 
Ea, oleis S  pinguedinibus  anodynis,  emollienti-  djcorxmcefirifecKliPti«eipiim,iija'orr:mmimere 
Hmsa  ^  relaxantibus,  inunxit,  facculumque  tri-  r»P5i-  ExceSentijfime  ( nilfolis ecicrihxsmUtrihif- 
f,j„  f„.  angularem  emollientem,  &  relaxantem,  ejus  ma-  tam  volo  )  a,  fiadia  ,  amorem  ac  henevelemians. 

,.o  —Uj  gniradinis,  ut  infimum  ventrem  &intetfemini-.  haberem.  Mentem  'meamlibere-adaperio,  cona 
■  umcooperiret, calide  applicuit.  Hisperhot  fifx),foreacindeExcell.T.eomin%smih-,litetisi~  . 
rasaliqaptadhibids  remediis,  ciiminunaama-  pfa» gravioribta  negoHu difiriOam imerpeSainii 
-tmfiturti.fcetnsexplorarevellet,  yix  apices  digi-  necxn^siamdefaciemtofnccenfeat.  Innamerani 
torum  in  uteri  ofHum  intruderepotnit ;  Adeo  igttiirt«oram,  Pir celeberrime,  eoijieeExceS.I)/r. 
claufum erae, adeoquefcetus,  propter przcedeur  ®.  Horfiim ..dirchiaierVlmenfiam , ac dntehacia 
tes  conaras ,  verfus  os  pubis  &  genitalia  depret  illnfiri  (fiejfend  Prteeptor  mem  fitmmi  tolendiis, 
fusfuit.  '  Tandem  cum  fummo  cum  labore  &  txm&Clartfs.Dn.D.Adr.SpiegeUtisChiriiriiit 
indullri^  genitalia  aliquantum  dilatata fiiilfent,  e^Anatemictxe^egiiUp.m.qiOmdamcianfiudio- 
digitofq;  ulterius  iriimifilfet ,  lumbos ,  manum-  mm gratia  Pataviiagerem,meftefcipe,mihi^  Exc 
qnedexuam  foetus  fefe  ante  oftium  offerre  re*  ceLT.  ad  omnia  grataofficiapraflartdaparaitffime 
perit,  ut  itaque  mverfum  ac  manftrofum fitum  fave,nec noninfertos  verfieatcsboniconfulenitr- 
lilumfcEtusr-"'' -  .  n-  *..>.*  ...  .,/-  . 


oif.4u  , 


filo,  «e  peblicam  ebfervamiaerga 


vetfus  adducere  poffet ,  tgnnem  quidem  adhi-  Eeell.Xmeefignnmfint.fiplacHeriiianiielle.  N.hi 


Sed  quid  dices  de  ThomaScWickero  Saxo* ' 
enie ,  quifuperiorifeculofinebrachiispatafi 
,&  addecrepitammtemfupervixit  ?  Deep 
itMATTHlAS  QUADUSinHbroquodam 
Ecanicojcujustituluseft  : 


.  €  EifTiiar  A  n  fn 

^  Se4circumfpeae&^^  res  objeaas  fuerint  aut  intditoiS  Siit  rfemiifio- 

^/-^**dcflterhkpr-ocedendameft,aeiaovacuUj&ultb  resiitaetiameffeaus^qUimdcfcquunturittfe^^ 

jiimiDP-  mfetistrodefitrajcartiiaginesattingaat*  •  tU-,eFuntautraagmautpam.  beindeqUcmad- 

-  locita  autem  (<jUod  notandum)  prope-  modum  Vulpus  ab  fexlenia^aUrafaaumifecun- 

'*«>dtimadtotafuerantremedia,adCurem  de-  'dum  tondilMliem  partislaefe,  aut  mortale  ^lut 
.jlbandam^tummpueroEernenfi,  tmnetiara  ift  minus  inorae, exjftit:  ita  etiam ;ifoetus  iii  utero 
Crrfoiiienfi,?^dfio'erucceffi].  Exquibusmani--  pr^terfortebirnaginatiohempira^nantis.  Siin 
feftumfit,-bos& oleum  &  operam  perdere  i  qiii  partem  ^ob-ilemincidetiti  protinuscxd^ 
Jmjusmoi  tobefcUla  &ftig[aatai  Euferad.idsal)-  aliquandiu  vero  fuperviVet  j  Eima^natioinpar^ 
.fciflidoefaUarecohantur.  '  ternminusbobUcm  delata  fuerib  Hincfoetasi 

Kifi  enim  idarjpffer 'quis  aMuit  huttimetitumi  cUi  transfolTumfuit  caputin  utcroiuti  ^diftiObE 
8:  prScif^  foerint  j  &bftr^  adhibentur  reliqua  ^  'at  s.^Cent.  ^.mtprp  terroris  rnpmehtoaniinamde- 
quia1dremperfierincquitjmirumnon.feft,,fipIe^  ppfmt,  pueiBveroRoUehrjSi  dequaahteaidiU- 
nimqUeMedicu5,cfrcphu)ufmodimacuias&fti-  fapervixit.  Supervixerunt qCot^ue-bijquorUm 
.^abpccupatusf  laboris  fui  fi:a^iipri'yatur.  .  Btmentib  Cent.  j.  Obf.56.Exemp.2i^. &4; 

Nuuciterumad  epiftolamtuam^deo.  Scti^-  HjEmorrhagiam  ih  hujurmodi  affedibuS 

fcis^atrOnamgravidam-explosSbornbardladeo  fioii  uique  adeo  formidandam  efle  exiftrftio. 
perterrcfadamfuifTe»  titinfantemplagammdor-  Quemadmodum  enim  plaga  iHa,  de  qua  fcribi^ 
Ep  babeiltcm  pepereriti  In  hujus  aUtem  a^eftUS  iiPn  giadiO  aUt aliqUo  alio  inftritmento  acutp;  fed 
defetiptiorie  n«c  defidcraiitur*  t.  Quo  tempore  rupernatitrali  quodam  modo.  Vi  imprelTa  biti  6: 
jmpr^nationisid accident ?  ''i.  A&  fbtiiti  poft  proittderiieritovulriUstohtulumcenfcndaeft:  i- 
■Cpntcptom  terrorem  i  dolores  parturicntiurn  fu-  ta  etiam  fiue  itifigrii  h^inorrhagia  EeH  pbtuiti 
pemnerint:aaVerbdiupoft?  j.Anpuerdiuru-  Sfimusehimivulnerajqutea^re  toUtuhdentefi- 
perVixcrit, Sdanpragaprofu&dafaerit^  -  llnfcj raromultum {anginis profuiidere.  Deiridb 

l^lagam  autem hanccc,/^/«*i appellari pbf-  fi  forfannOrinihillanguinis  eifluxitj  iS  turri  Io» 
fe  exiiiimo> etiam  fecundum  mentem  AqU^en-  chiis  coramIxtuSj  ftecab  pbftetricibusrauIiercU- 
dcntisi  Piiit  enim  folutit)  continuis  in  parti  ihoU  lifque  obfef  vatusbiti  Pr«tereain  eXcIufione 

Ii  recefls»  fine  pure  acputredinei  Euitquoqiie  fc^tu^fanguiriisfluoripropteragri-sambientisfri- 
.  iibexternoinftrumentoi  vjdeiicetbotobardaifa-  giditateraprotiiius quoque reniifib 
daplagalilas  fed  mirando  S;rupernaturaUs'ca^  Porro  cum  Annoi^ii.  iii  patriam  ji^areh- 


ptumque  hominis  {iiperlnte  quodam  ihodpi  tes&amtGo^i  iaviferidi  caufaiprofedusfuiffemi 
/Quemadmodum  autem  ad  infligendum  Vulnus  fimilequiddeidubombard^EflehisObrervav!. 


/Quemadmodum  autem  ad  infligendum  vulnus  hroilequiadeictub 

■duorequiriinturigiadiusvideliceti&mannSejus  Hiftoriamj  qusept - 

qui  ferit  i  Ita  etiam  circa^ea ,  qu2  ffietiii  in  utero  poterisGenti  4.  Obr.5p.ut  &  ih  epiftolica  refpop- 


naefti  videre 


praternaturamaccidunt,  Objeduihsquodmeh-  fione  ad  £fof9:iflimum  .&  lOng^celeberH^urr. 
tem  atttmumque  pragnantis  perturbat*  veluti  Virum,On.Mrchae{e'mDbringiumit)oftiMedi 
gladium  *  imaginationem  vero  pnegnantis,  ma-  ^reslavietifem  i  qiio  in  locO  &  aliahajui  Ifgii- 
.numeiTeexiftimOi  .  ,Fuititaquebombarda  in-  inenaexemplarecenfentur,.  HifceVklesVirdds. 
Arurhentumaurvclutigladiusi  Imagiriatioverb  £Hffime,&nifimoiefl:um  fuerit,  figrtiflcajan  ih 

frigiiantismanuS,  qua  plagam  hancce inflixit;  fc£tu  j  cujus  inteftina  extrd  abdomeliptopende- 
lagam  prSterea  hancce  in  ipfb  terroris  articulo  baUt,  vifa  fit  Asmorrhagia*  &  aii  mater  fupervhe- 
,  faAamfuiffcitecumafferoiidquefinondetotOj  tit?  demortcemmfcetusndrtdubitb 
Ealtem exparte.  Sienimftatim  poftcohceptum  ^etnz,z6»D?ceiiib,idzji 
■terf  orem  exclufus  fuit  foetus,  uti"  ' 


OBSEB-VATiO  LXVH. 
De  coditione  oris  Udiruis^  poft 
,  tihmfmuni.  ' 


memini  Cent.f.Obferv.  5.  accidifiedixij&  Ma- 
tron*Efiemenfi-(  dequa  poflea)  quoque  acci¬ 
dit*  turicintegrumvuinusinipfoterrorisarticu-  . 
iofadiumfuiffeiiluUusertquidubitatepofKt.  Si  . 

>  Ver6  poft  feptimarias  aut  menf^s  ahqUota  coii-  TNtet  Syrnptblilata i  qtia  partum  di&lem  ft- 
cepto  terrore  exclufusfiiifj  tunc  in ipfa  terroris  i-quuiituri-unum,gravifSmuraeftiioflammati3 
horaj  viilneris-aut  plagae priihordiafaltemfaaa  Genitalium:  faciie  enim itl  garigrsndm  tranfic*  ' 

^  fuilfe  exiftimo  j  progreiTuverd  temporismagis  -ac  vel  mbrtem  immaturarh  aCceletat  *  vel  aliud 
ttiagisqueacctevilTc;  utvidemusirtlabiisicpori-  vitium  infariabile  pqil  fe  refinquin  Obfervavi 
hiSi  quae  plerumque  primis  metifibusimpr^giia^  id  aUquotiesipraEfertimaano  t(525.nsenfejulids 
/itionis  fefitui  imprimuntur  j  fedpaulatimcumi^  in  hdncftaMatrcina>«xareMag.WilhelmiiRlrauSi 
pfo  accredunt,  &  cicatrice  bbdiicuhturi  Ouril'  civis.  Sutoris  Sernenfis.  ^  IlU  cum  primo  gra- 
iis  qui  difiorti  membra  in  utero  ex  terrore  &  Vida  eifk,  &conftitUtUnitcmpus  geftatibmsat- 

maginatioaepraegrtantis  contr^unt ,  eadem  eft  figiflet;  maximo  cuiii  conatu  ac  dolore  a  fceni 
raCid,utividerepoterisCent.3.0bferv.56.Ex-  quidem,  mortuo,  tam^ri,  fed  non  a  dolore  S:  ^ 
empii,deMatronaB.olleafii  Qpernadmodum  periculo  liberata  fuit  :  in  fextam  enim  hebdo- 
'ifadue  manus  ejus  qui  Vulniis  inflig-it,  prout  ro-  madam  tantis  doloribus  dies  nodtesque  cxcruci- 
bufta  aut  debilis  fuerit,  vulnus  fuamquoq;  habet  atafuit,  ut  nihil  fuprai  ’  Tandem  cUm  ad  ipfani 
proportionem*  8c  aut  magnum  autparvumexi-  accerfitus  eflem  ,  orificium  matricisplaiie  coaji- 
ftitjitaetiam  proutprargnantis  terfores*  mentis  tum  &  genitalia  prstermoduin  intumefafia  re- 
pefturbationes*  fimul&imagiriationcSi  propter  periifubipfo  collo  veficaT  maximum  foramen, 


DefrtSluri  tihix ,  in  gra-oida. 
Vii-o  Clarifluno  arDoSiffinio, 
JOH.  BUB.GAWER. ,  Medicinz 


CEnVURIA  VI.  fgj 

XrjraaiitimdpitinKfrimmta,  nrelxriJIime,  tamaijuJicio/unadeh ejlfertculofm,  qUlppe mx Q/f,  g^, 
Oif-tp-  \  tnxosnatm  circiter  (exagintatres  ,  aimiltK  iOarimpxrtittmpiiprius ,  [eitanmmperSjmpor. 

'  ’  ^i!htbenimhernM,q»ejamxnicHmitittemagis  thUmalrOmtnu,qxedfmAo  ventriculi  affixura, 

taaeuq,  ingravefcere  videtxrjtonpliamdmepeHit,  aiinteffinisannexieinfcrotumdetaiemihm,inter^ 
.air^mahecffinenfenSxtM^ritfaltemfriCic-  dtir»  decrfaratrthitttr ,  aatteraUfiiKiUcramrnma- 
%eripeffit,nef»cceffrttempar^l^eatiniejiu.  Ego  to,cp:fi>tihiu,qaibueHemioJiAihiiant,concttrren^ 
veroconfeiiumihidaHiti,!  taetinhrtjuetaodiaffie-  tihiisexcimiu)prtterqHam,qttodetiamhoetmiet, 
ttihm^avAiu&inveteratiiCHrandu^luiifffim  neglifienteindiesmato ,  doloresacerhi,antfHtredi.  . 

ffiieconfiliaaUorKm,qmmdjoremhaherentExperi-  nes  ,  aut aliqmdaliiidixcottmodarugra%  ' 


rumdexiricuraredocet,feritt<affictpt exercitatior,  eidempipervi 

,judmtuipfe,cttjtaChirtirgiapracipuaefiprofeffio,  poffient. 
feciapudprtdtBstmegremrtttHttnentionetu,&fin~  Quapropter  epegiihfi\mvirinorttineTeiteriim 
gularemtuam  in  hpcparteperitiamacdexterita-  iterumj^rogo,utquiddecurationehuj!4fceaffieSus, 
tim  de  mtHorenotaipficornmendLaviMtai^mero-  autfaltem  de pracautione  itscrementifjmptotaatu, 
gavit,utnonAnefue  remadfeperfcrihere,at^und  ahipfidependentiumtihivideaturadnos ptrfcribe- 
Jlsperea  confilium  auxtUumq^tuumitt^leraretrel-  re,ffifiquitihijint  remedia, fiveligaturapnt ,pve 
lem^QUa  in  re  cum  petitioni ipjlus  deeffiejton poffim,  fuliUgacHla,aut  alia,  qua  tibi  ad  rem  effie  videantur, 
etiam atq,etiamteragatum velim ,  utconfideratie  eafsrhunccetabellariumnofirum,hacfpladeeau[a 
hujuece  ,ffie(lueeircumfiaatiis,quiddeejmdemcu-  ablegatum,adnosmitteredigneria.  Perfentiesipfum 
,rationetibivideatur.hdudoravatembislioniHcare  utiq^omnimodo gratiffimum. ^odpveroforiaffis 
'ove  tibi  fit  confulere  abfcnti,egiciipn,  ut fiper  te  li¬ 
tat,  eumcoramvideat ,  neq^eriim gravabitur. H 


, modum,  vo 


»re,dummodbfciat ,  quomodo 
do  Tuovenirepoffis.Depdera-, 
ue  autem  hac  de  re  fententiam^  tuam  per  Uteros.  ' 


midiiovimagnitudinem ,  absq^notabiUtamenali-  Jl 
quodolore.Paulopofltunc  ex  Chirurgi  ctijusdaco-  « 
jUioufteseftltgatura quadam,  qua  Mhibitatt “ 

hauddfficulteribiintraperitonaumcontineb,  ^  ^  ^  ^  . 

ai  quindecim  autem. jam annteidemmalumetiam  rie  hifceinclufe,ceugratianimiJ^no^  arrhabone, 
Jtniftroinguineapparerecaepituetq,adebjamefiau-  gratiamtecumipirtvoluiu  Valebar Clariffime,qui 
Sum ,  ut  magaitudinetumorem  lateris dextrinunc  in  fltedio  anatomico  primus  mihi  Praceptorfuifii, 
multamfuptret.  Sirq^tumereatrinq^pautatimau-  cumante  annos  circiter  iq.  ageremusgenevs,S'in 
3o,BHbonocele,taadem  absit  in  Enterocelem,  cum  amoremeiperge.Quodfiegoviciffimaliqudinreti- 
Ofcheitumtqrectrtepragrands,hoctamendifirirni-  biinfirvirep^m, efficiam, utmetibifimper addi- 
ne,uttumor,  quieftinpartedextra,apprefamanus  3um  effieperfintias.  \)abam  SaUopolixq.^anu^- 

le,quiej}in/inijlra,  '  omnibutfaujlum  ^felicem  ex animoprecor. 

'Patiens  ,,  qui  pudiisUterarumaffidab  incumbens  £piftoIa  Relponforfa' ad  pnecedentcm  Obfcti 

dm  afferre  ppteffiquamfiequentemS  difficilem  ex- 
fcreationembumoriepituitof!,  craffi &vijcidi,quo 


eerepotefi.  Sciendumautem,ipfumetiamdoloribus 
nephriticis  effit  obnoxium,quorum  caufdjam  diufie- 
quentibusufuseft balneis  aittinfeffibue,  exm.odynii 
&  emollientibus  faais  ,  quAus  tumorem  hunc  rela . 
Xatofubindeperitonao,tsimiumq^lubricdtisintepit 
nis.magismagisq^increviffiecredendumejf.  Idque 
pracipuiatrsbusjamanniseffiohrervatum  ,  poft- 
quam  nimirum  anu  triennium  etiam  alias  obcau- 

^asufueeffietthermisferinis.0^cheumautem,quan- 

do  ereSo  Jiat  corpore,huncquidsm  non  multo  minui 
effi‘videtur,quampHeribimulisaput,uttumorjam 
nulla  ligatura  ampUus  mtraeapacitatem  akdomi- 
nts  coerceri  poffitt  :  quapropter  eitam  omnis  ligature 
ufue  d  multo  jam  tempore  penitus  effi  iniermiffiue. 
Quamvis  autern  haHenus patienter  admodumhoc 

^'‘diFeffit,prairquamdaloremquen4amZbu^i- 
‘^oadpracordiausq,foextendeniem  :  quiatamen 
ntctpfe dolor  adpartesvitalesusquepertingem ,  <j- 
>ffi‘rvalloaliquotdierum/ubindereeurrens,ipt;efl 
lujpeclm ,  tanquampojue  aliquidminam(qmmeo 


Piro  Nobili  ,  Cldriffiimo,at^do3iffime  - 
Dn.  SEBAStlANO  SCHOBIisIGER, 
apudSan-GallenfesMedicinaEDoiaoricelebem» 
mo,  ibidemqueSenatoriprudentiflimoj 
Dn.&Amico  obfervando 
Guilhelmus  Fabricius  Osldanus, 

S.  P. 


f^ioncm  Anatomicam , ‘non  docendi,  ied  diicendi 
potius  ,  &tnemetipfutn  erudiendi  caiisa  habui, 
dariiTimura  Virurti  quoque  interfuifle.  Ab  ep 
tempore  Vero  ,  quod  fciam ,  literas  a  te  nonha- 
bui  ,  nequetevidi' j  ptseterquamcumantean- 
nos  tres  iteipublici  nomine  Legationem  apud 
Magiftratum  rioftrum  Ampliiiimum  haberes, 
meque  pro  tua  humanitate  tuncquoqjinyiferes. 
Nunc  quia  video  teamicitiamnoftram,  olimit)- 
choatam  ,  porro  per  literas  renovare  &  fovere 
velle,  gaudio elatnsfutn,  arviciflim omnia,  quas 
adamicitiamconfervandara  requiruntur  ,  pro¬ 
mitto.  AffeSuSjde  quofeme^am  meam  intel- 
ligerecupis,  gravis  eft,  con*|^|h,  tum  etiam  ra¬ 
tione  fubjffli.  Per  fe,prims>quia  inveteratus  ell. 

Ccc  4  Intel. 


,S4  .  O  BS  ERVA  T.  CHIRURGI  0.  .i 

OW.  *  ttsWli/Bmum  a:gmm  a  triginta  lam  effeaquam  exiftimo.  Noniiunqnamtamei»  ' 

quittqneannisexdextrapane  ,  a  quindecim  veto  prsteraquam  eamofamfubftantiamcireumcttci®^/  ^ 
exfiniftra.Hernialabocaife,  ipfasq;Hcrniaspau-  vafa  fpermatica &tidliculom  repetiamfuisfeot 
latim,intantammoleroexcrevi(re.utnunc,*grq  'fcrvavi.dequibusclarignnusVif inobfavationL  • 
ere(aoft:antecorpore',  Ofcheuni  non  multo  mi-  busmcisviderepqjjrit,  fedillaHDn  femperiiiaia  - 
Bus  cffe  videatur ,  quam  pueri  bimuli  caput,  &  ita  palparipotcfttaqn™him,quaiDiumdctotufflai“ 

quidem.utnuilaampliusligatnraincorporereti-  implet at^ueextendit,6btegitar.  j  . 

Beripofllminteftina-  Ratione  fubjedti.itidcli-  Citeriim  ,  cum  tumor  ifte-fiaifttipattisj  ia 
^  cet*gtiigravisquoqneeftaffeaus,quiaiexagefi-  Capacitatem  ventris  retrudi  non  poffit  :  fruflta» 

mum  tertiam  annum  tetatisjam  attigit.At  fdnius,  nea,  imo  noxia  erit  ligatura  iBa,  ,qute  iftteftinatei 
Wtempore,  proprer  caloris  nativi  &humidira-  primit.  -Verendum  enim  cflit,  ne  proptercoa* 

'  dicalis  dimiiiutionem-.morbos  gtaves&incura-  prelTionem fubjedta partes fiiiiftri lateris  comptis 

iiles  evadere.  Hirce omnibosconfiderans, quid  merentaritandcmqucputrcdojaliaque-^apta- 

de  perfedla  curatione  iperandum  (it ,  non  video;  mata  fubfequerentur.  Proponamtamen  poftea 
Decuritamenpalliativa,  ntloquimur,  hocefl:.  Subligaculum jqiiodnobiti^gfomulnanprofm  ' 
quomodo  pr^avendum  fit  ,  nemalumingrive-  turjimfcio.  TribuS  tamen  verbis  caufatBicurid 

'  fcat')  &inpofl:ernragraviora(ymptomatainferat  fuadco.primoannciftam.  ,  V 

fententiam  raeanJcx^icabo.  ScribitCUrilTimusVir  s  nobitiflinfUmigruffl 

Quantum  autem  ex  literis  clarilTimi  Viri  per-  dolorem  ab  Umbilico  ad  praecordia  partesq;  vita*  - ' 
cipefepolTum.duasSriquidemdiverrasadefrefpe-  lesufqaefefcexteudentemifcntire.  Hincanga», 
cieshernisinnobiliirimoatgroveftro.colligo.vi-  'ftiampcaorisaliquandofubfequi,  VcrifimileeliB  ‘ 
delicet  ex  dextra  parte  intcftinalem  :  quodinde  mihividetur.  Accidit  autem  dqlo'riftej'ntttt 
manifeAumfit,quDdtumor,quieaeftinparte,ap-  quoquefehtis,  perfympafhiam,quaffipatteSflo* 
preflaemanusope.ferdtotusinabdomenretmdi  ftricorporisadinvicemhabent.  AcCidit  ,  iti*  ' 
poflit.  IntcrHerniasfnim.quarumfcxfpcciesd  quam  y  meo  quidem  judiciohoc  modo.  Cfitii 
Medicisnum'erantur,roltimOmenfalis&intefti-  rcrqtuisaquatepletum,-fuopondereatqucexteB* 
nalis  ,  quatdueveraHerniafunt  ,  inferorum  -fioneproximosadjaCenteSmuAulos,  &inplimis. 
defccndunt.iterumque-fiipinodccumbenteaegro,  redios,  fimnl&peririatutntrabif ,  mirumnoiieft 
Sutappre(ramanu,!ncapacitatemveDtrisdilabun-  doloremfnbfequi.illumquefefeadpracordiaex- 
tltr.  Tu /ere  addis, &reiS:d  quidem  ;  Scio  enim  tendere,&qUandoqUepedinSanguftumredderc*' 
ininveteratisHerniis,qualiseftillaiqjyc^osgro,  Inferuntur  enim  mnftnli  fecii  (ut  docetGalen. 
ubi  inteftinum  toties  eiteidit  ,  nunc  poft  tedu-  lib.y.dc  ufu  part.cap.t4,.'&BaHhiaasinth^tto' 

^  aionem -inteftini -nonnihil  tumoris  remanere.  Anat.lib.t  cap.?.)adoflispeaorislatera,&uld- 

Membranaenim,qU!c'anteaabinteftinomirUm  marum  coftafara  verarum  cartilagirteS,-  'Qua*  ; 
in 'modum  cxtenfe fuerunt  ,  corrugantur  , propter  a  pondere  feroji  deorfum  retraSismo* 
fpeciem- tumoris  prae  fe  ferunt.  Videmus  id  fculisreSis,fimul&pe3aralibu5;miram  uondt, 
in  mulierifius  ,  quz  fepiffime  utero  gefta-  fi  doloradpraecordiaufque.partesquevifaleSei- 
nint  ,  quibus  tandem  abdomen  fit  rugoium  &  tendatur ,  &  plefumqueahgnftiapeaotis  fiibfe*.  - 

Tumorem  ex  finiftra  parte  Scroti  fixum  ef-  porro  cuitr  plenilTima  fatiatte  finjus  affeSuSjiaja. 
fe,  necnnqaamihabdomenretrndipolTejdiferr  exfpeftandanonfit,  fuadeo,  utomnemdjiigen-iiMitd. 
tela-ibistnoii eAit3que£pipiocele,neque Ente-  'riam  adhibeas  ,  quo  fubfequentibnS  rettiedi!s^*sdTi. 
rocele,  idquemdeprobatur,  quodaeger,funte-  dolores  j  &  qua  pfstcfea  adfunt  inconiraodaj'  ' 
ftinum  in  ferotum  inciufum  cflet,  alvum  exone-  leniri  atque  mitigari  poffint.  Primo  alitetn, 

^  rare  non  poliet.  Sequerentur  &  alia  iymptoma-  quantumfieripoteft ,  diminuendum  efiporidiis 

ta,'inprimisdoloringens  ,  ati&inflammatio,  fcrotheft  enitft.ncexpraecedentibastrianifeftutri 
propter  excrementa  inteftino  &  fetoto  inclufa.'  fit ,  caufa  doloris hypochondriorumpartirirn^uie^, 
Sequituritaque  ,  effe  unam  ex  reliquis  quatnor  vitalium  ; 'fiet  id  ,  fi  optimam  viAusfatrotienn  '  ^ 

^  fpeciebus  Herniarum  ,  videlicet  elfe  aut  aqtro-  qua  paucaexereinenta  proCreat  ,  prafcripferis) 

fa.u,Ventofam,CamofMautVaricofara.  Tu  cotpusqaqpetinterVallalevitcrleniterqueeipuf'  ‘  ' 

ntprafcnsMedicusjtraiSandamaBulocumaffe-  gavetisj  idrjuefecundhm humoris pradominaa* . 
aurti.factlccognolces,  quid  fit.  Sicnimaqiiaitt  tis  Nataram. '  Deinde  etiam  fi  faecnios &cata- 
fctotocoIleaafuerit,tumorfcrotirotundaserit,  piafmaK  ea  herbis  ,  fioribasjcferninibiisdifcu* 
3uta!iquandooblongus,aqHalistamen&ponde-  tientibus  ,  attenuantibus  &  incidentibus  appli* 

_  rofus,:  oppofrto  quoque  iumide’ex  altera  parte  cueris.  Egd,qmfreqnentefinfimilibuHffedK*  -- 
ferotum transiucrdumconfpiskur.  Sifueritfla-  busmanumadhibul,-  feqtieBtibasutor.  PtimS 


exftiterit Hernia  ,  tumorpercipieturdurns&in- 
aquaiis;.'  Varicofacognolcitilr ,  quiaperfero- 
tum  &  pracipue  ubi  vala  ad  membranani  Ery- 
throideam  defeendUnt  ,  vena  vaficola  tara  e- 
videnter percipiuntur  -i  utprajoritamindagatio- 
ne  ,  quam  palpitatione  manuum  opijs  non  fit. 
Ego,  utingeniaefatear,  coUcdlamibiqueinclu- 


Origani.Caiamintha 
Abfinthiian.m.J.  / 
Flor.  chamomilla,melUot!, 

Sambuci, Tanaceti  an.m.R 
Rofarum  rubearum  fflj  i?. 
SerainisSnift,fcenicuIi,catvi, 

,  Scfeteosan.gi. 


CENTURIA  VI._  58r 

'^hmoMfiMiaUm&vtficraomrnamvtrti  dohres  adhucrecurrehatit ,  ahhecfhdmdcoah/iu  qU 
fUcidefubdKaafmtlei^el^uater ,  «»Jlo deinceps: 

'!^’fiaTeiimeon4tiiconiinueperosredderemHr,»lMm  pl'ialisf\.6.ciim puherediarried.  &canfeS.hp- 

U-^llerernprciepdratAvolKiindendam^danaaU-  acinthtM.  -^b “ die pnaUlim celUais 

Jatimrnmekanaricrnm^ndntitatejctfudrcdtd-  virihm  & ^nnfnevivijcens  V JeddtiefinsptemMis 
pia/mau  ieram ajfenenda,maderatesaB)e calida,  meliaeindies habuit.  Sepumadiecumerteamaror 
gcdcalcre  aaualipdnesfubjeaacontufa^ attrita  adhuc euminfeflaret,  ventriculi qaeddam onus, 
~'multbmaoisladerintur(id^mdcerteparumattsn.  ventris^rugitm  aIi^u/tperfentiret,puriationefu- 

■  dUntfeplafiarii&barbito4ores,^uib.hacc«rafi-e.  pradiaam/eiieravii.Decimadiemcrb.tlU,tjKile.  .  ' 

amntiuicommdtitHr,exqHoerrorepericulumacce-  thalis judipabatur ,fenlimmnaturadepidfuipraji-  ' 

itrari>ararhmSmus)paucispofihoriecumfecHn^  diisnofiriicejjlt  ,  at^perDagratiamfubUmefl. 

SadieiUii  reviferem,omniaj^irtpejuefuccedaresai-  Confirmatus  t^refiitutus  uiifuifet, eum  ferio  mo- 
aadverterem.fingultumetiamvaldejameuminfe-  um,utdeproboviamregimine,0deapeof«Uiga. 

■  fianiem,&deUrium accedereviderem,adaliantes  culo epr pulvillo  concinnefabricato  drappofitofoBi- 

eipeonverfus ,  iUos  de  cljfierisrejeaionenefao  ^uid  citus ejfet,  nepoflhactampericulofifevi^morbire- 
^imrmiirantesaudivi,ex  tempore  ea,  quaultimo  cidivaanfamdaret.  Sedincautus  duodecimonifal- loafha 
pii osrejecerat,mihioflendenda  volui.'  lerdie,poflpuam  reftituttuerat.&iii  publicum  pro- •‘‘'am  in 

-  Clpfieremtotumultimum.eum^fpncerumcum  dierat,cuminopinateintefiinuminfcrotumdecidtf-"’^“^^^ 
faU  oUis  tkSiHAriu  mpeivi  dignovi ,  odore  jet ,  nec  ilUtd  redftcerepemtjjee ,  iisfkm  quibni  prtHS 

eleoft{ht^tnedicamentofftt»henepercepi:iy£grum  Jjmptematk  vexari ce^tt.  Delap/umintefiimpoh  „ 

is,x:.22  nifericonquerentemin-  diebusreftituinonpotuit  ,  etiamji lisimauxiliis, 
tellexi.  Subiioexindeexejusfacieicolorumutatio-  ijuibus  prius  dolores  muleere,fscis,emollire0-inie- 
Mi^pulfusfreijuenua  ;  ina-jualitatedrpravitate,  fiinareduceretentatumfit: duo enimprioraenema- 
mrtumproflrationem,  vitaUumfacultatumimbe-  ta,utpriorivicefecerat,finceraperosrejecit,fubfe- 

mfiaisoe  '  DefeaionefeueteperitoxaiapertioneaDn.Souf-  ma  &■  fecunda  die  doloribus  (j^fupradiau  fiimpto- 
hbmil-  fil"  matibsUffebreetiamefivomiiucrebrourgentibus, 

^  operationinuUumreiin^uilocumextfiimavi,  tum  remediajuprasbaaultimolocojlra/eripta  ,  bifuer 
ob  virium  imbecillitatem,  tumpracipue propter  ex-  runtadhibitaat^  reiterata  temenemata,  tum  et- 
peniehirurgipenuriam.Inretemdefperataegrotii  iamfomentainteriiumuiij^ifie,tfiin^uartum,in 
npndaferpi,fedrecolkapammomanusauxiliares,  puo  pofi  longam  ^  blandamcontreBationeminte. 
fuantupotuidilige>itiaieiadhibui,remediacardiiC.  ftinareduaafuireinfuumfitum,poti6Umiiva,uf 
ca^belfoardicapropiaavi  ,  epithematacordisre-  fispra^rafiriptadr propinata, ehiu  exoneraiado- 
gioniapplicur,dlliudexemaconficiendumcuraviex  loresp,  ut  plurimum fidati  ,  purgatione  reiterato, 
rad.}reosrecent.contujis ,rad.bryonia ,  althtae^  tandemrelipuafymptomataremiferunt ,  (ppaucis 
ebrtio.rad.Eba,fummitatib.foliorumejuedcm,fo.  ahhocdsebusfaiHsfaaus,&inprifiinamvaletudi. 
UtsSii,fifimbriipnercurialu,violarum,malvarum,  nemrejlitulus  eft  ,  (SrabeotemporenonampUusdt 
lathyridis, fioribPfiimbuci,chdomelia»eliloti,femin.  fila  hernia  conpueftusefi,imofineuBofitavaleeudia 
f<enigrect,lini,anifi>rum,maraihrt,bac.lauri&c.in  nisdiffiendioinhuncus^diemfortunanteepfaven. . 

Jecoao  capitis iS-intefiinoruvervecis,bullitis,addi-  teCHRJSTO,omnesfuasfubitaaio?ies,fivepestis, 
tiscotaturaekauariiscathol.henedia.duhieradia-  fiveeijues,five flando, five deambulando, (p corpus 
eolocynth.cumoleisliliorumdihofit  ^  amjgd.d.&  exercendo, fui  tantumperizamatisaptati&viaus 
exmagmatecataplafinaUitumt^amplumnontan-  regiminis  beneficio. 
tuminguini&(croto,verumetiamtotiveniriinfe-  De  Kerniofa  Obfemtib  II. 

rioriapplicarifeciilfintriculuioleonucismyrift.in-  _  Hac^de  clyfierskus  ab imefiinistmis^crafisad. 
linauifuit.Pofihoramunamaut  alleram  ab  injeBo  tenmae^adfiomachumadtraais  ,  furfumriptis 
enemate,  drifotu,  ^caeapla/matisaSibitione,  S'peroirejeau,recenshifioria, altas duaiamej^  ■ 
ferotummantb.  blandUtraaandum  ]ufi;,^puafi-  pridem  pbfervatas,mihi  inmemoridrcvocat,qua- 
efi  potuit, benigni  palpando  mii  inteftin&paulaum  rumpriorhacefi.Jnnoj^$g.cum  olimjuveniiSeif- 
infuumbcumreduaumfuitiBcetfefiimpharmq.  fieliiadllobrogum  primi  medicinam  facerem, &fub 
c^exli).Syr.rof,eompofico.heUeboraticumgy&.  initio  menfis  Septembris  Genevam, fex  leucisdmao 
d^hen.  ^  aqua  mflraimperialispropsnavi.  oppido  diftante,  profeausepm,forores,confanguir 
-  Trib.autquaiuorabhochorie,jufiHluafumpfiiex  nees  dr  amicos  meos  invtfends gratia,  fororemeam  ' 
vlrvece'drgallinacumovilutsodrfi‘Ccharo,clyfie-  natamajoremFRANCISC4MROSCJadM',  'ho. 
terrsretmuit,midUameniumnoheVomuif,neq,  fuf-  nefiamatrond,iaantequatuorannosfiirofuoBomi- 
culum-,  parumquievit,  deinde alvumexoneravit  no  Anshelmo ^aliaorbatamjleBo decumbente& 
bn.^Et  eum  dormire nonpofet,potumfomnsferum  gravijfimedquin^diebusagroiantireprri.  Pextf 
exfyt.denymphaa  &  de  papaverecumaqudiym-  baturmoximituteri  ,  vemrisdfventricuUcrmia- 
tmhaufie,horae  duas  arcuer  dormivit. Experge-  tib.accerfiti  antea  abinitiifuerantptameoria  Me- 
jniiui.du^adhucfedes^ahmtfinfiaurasaliudjuf-  diciAd.OFFREt)P'Sfenex&il.a}LLADO.,atq, 
culumrtteprqparatumfmpfi.Advemanteaurora  Pharmacopaus  D.Matth.TiUeusj  mUhafaerune 
ff‘^>k»itivumeialierumexhibitumfuitex  excogitata  dr  adhibitaremedid.dyfieribus crebris 
•nRhah.^Y^Syrup.rof.folut.drlf&diaphen.  perfuJa,oleiscarminantib.illita-,  Quib.inprinctjdo 
t'fifi«omammurmura,r'ugittts,ruaus  .^ventris  drinficunduusq^die  aliquanmlu adjuta  'viiebai  ' 


5ss'  ,  O  BS  ERVat:  CHiRURGIG. 

iar',fediertio‘ditmiitiitxatifbiao,fchfcfapervem-  vcferdfcbrKjitKain-iiamafcriiigens^iniilUjjaSit- 
'  eiUeflviomredurtoitffmptoDidra  idulin-ts  atrcciJ^  tidtits  ,  vetiiricuUfubvirfisrics,  dobresfiupotms^^ 

Jiiei^-i/omiikttrebriivigikiconttMtyruSia  fiiquc-  cruciatiu,eiamiirescmiiMdSdior^iiibam,iidei«t 

City  dr  ventritrilgitta  ,  tjUtnuUiseedebintnudicu-  mhtlpir os admntere  itr retinere  pofet.  'Ego accerfi.  ■ 
nitMtUyfidindtesgr-aviorefiiSomrboitMdemdie  ttesfibveJperamfecuxdidieiyexpnlfutine^noUta- 
tpmto  dehritem  M^freqaemes  fincopesiniervene-  te, inordinatione ,  parwtatedr celeritate,  etiamex 

rUnt,ttrt^mdmagUwiraitdS,  imoftapenditntfait,  totfpmptomatnntxeheniintiay&fManeawMm' 

ita  dte^noaemeiadiientattrescljjleresper  osre-  dejeSione,>norbitm  acntifimUm  &prorfttiiethair, 
jecit.  WtjuodoBineidamefiiciat^diSmDtTlL-  elr  yjitartUM  diem  non  praterimrxm pronuntiavi-, 
EEVSniecEobfervaVimtls.  QMOtnniaprttnomto  Id^aohilimatroninxerifHaidnobies  fitisNepotib. 
adventxeiiinaetonitieicottfiderafem,  at^cattfam  generoJ!sadoIifcenlib.(liberisit:carebat)certofKtn.‘- 
tUmorttmMahraminvefiigafem,  e^diUgentiJftme  riimpr-tdixi,idcircoexterirploprafcriptis^mbmda' 
per'^tiifiiifem,&ab'egrota-ainSandopireontatM  t6picis,nenihilfecifeViderer,cardiatisadcordisre- 
fuifein,lypiehondria,ilia,&abdomenpalpafew,  ^6nem,a>todfnis adventitia-,  AdreSitumiir  ade- 
abifftctyeritatem  exter f ,  at^ttehincvolvalnmex '  quam denuhonpcendendxmixe paravi  ijeiviSus 
hern)aptofeaumeJ!ej«dicavi.Dixitenim,fetumo.  omniumddmefiicoruthprecib:  qmutnsmeumtgr» 
reixiainguine  (glandulommagnamvocabaljjam  mi/erandumitadefireremyfUoS^domefticosderebn- 
anliattquodmen^tsfenfiffe,  in eaparte dolorem  qHerem,rogabant,rem6ratmfui&remanJi,tfrpro- 
fere  continuum  ab  aliq»ib.dieb.pajlamfuijfe,etem-  tinusenemaemolltens  (p-  anedynumparanC^tp-in- 
qxetXmoremdfextantumdiebusadeoinerevijfeyStt'  jiciendumcuiavi,atq,poJlhorattresreiterandum, 
molem  duorum  pugnorum  tquaret,  imo  exfupera-  aimbo  ante  diluculum  tertia  diei  per  os  reddidit, 
rit  efj-  abeo  tempore  dolorem  (p-  caloremindiesin-  Tertiumpofimeridie  injeSumJubve^eram  aSue 
tenfioiemperpetuoeamoleflafeyftvaq^ej- horrenda  Jmeerumevomuityt^-eanoSle feces  ipfaifxtentes^ 
fupradifla fymptomatieobvemffeajebat :  qua  omnia  iterum  Hlis  copia  cum  violentia  'ep- cruciatu  maxi- 
n-onhuictumorifeuherniia,fedcolointifinovelute-  mo,pervqmitumrejecit,ep-italanguefeens& variis 
rotffcribedaputabat.ContreSmOydileSo  malifon-  dolorib.difcruciatui,virib:^'jpiritibut  exhaujiie, 
leiperitonoinemperupturacninguinefaBaqierqua'-  corporepenilusinanttofubvefferamquartadieide- 
inteJHnacumfecibusdevoluta,cumpereundemsata  fectt. 

fettforamenyperquoddefcenderdt.remeannonpof  Ego  uttanta  contumacia  malihujuscaufami»- 
fentypradiSa^mptomatainvexerant:  Suhiio^fis  vefigan,Chiturgumexperti[fimumyPom.DeJ^- 
n'e-meraex iisqua dorUifefe o^erebantylp-admanm  rain,CamberiacipraUicanteadvocandumroga-ui, 
erant  (erat  etenim  iit  noBie  horadecimaJ malvis,  DiffeSocadavere ileon  inieftiitumyquodinferotum  ‘ 
cumemeto,  tp- copi  ofo femina  lini, in  multo  oleosa-  defcendltaf,  livens  invenimus,  ^fupraospubisia 
qicaaquispariihui  decoBiSylocum  tumentem  diutius  meatus  initio  (ijuodnotatu  dignum)  jpongiofam  fetet 
flvi,(p'eataplafmaexiurdem  cum  liercore  ovillo  re-  potiusfungoftm  carnoJ!latemreperimus,inteJhnum 

Semreiceravi. TandemadVentame  die  manib.fen-  eo adharenltm,utvix manik.  tp-ungsnb.  avelftpof- ' 
firntumoremcOnireSdndoiintefinainfuumloeUmfet.EameXcrefientiamprimoflatimdieenatamdr:  ‘ 
fiaviteromninoretrufiiitque-repofui.Redu3iiinte-  d fanguintobdolorem'!p-rupturaminplagamcott- 
jhnis,funtmomane  clyjieremldxativumtnjiciendu  fluxo,  (p-ad  locum  laceratism  concurrente  genitum ' 
jufjilquoalvus  laxata feeeipfcetidiflima  expurga-  fuipautumo ,  quafungoftateviam  ohfiruenu,far  - 

rkqjymptomata  remifetut ,  <p>  deinceps  ea  qua  con-  Hac  haltui,  Kr  Ctariffime  ^Hmice  obfervandif- 

clamatavidebdturiper&eigratiainhunctaq^diem  gme,  qtiaproeccaJ!onedataadtefcriiere,(SEuttua: 
vixit',(p-vivitJierniofa  quidem jemper  ab  eotempo-  petitioni moremgereremsrejpondere  voluit  Lon^etr' 
re,fedquanuhquampofieaihiliaeampaJJionemreci-  fui,qudmahinitio  propojueram.  Bene  &  feliciter' 
dii  .-  Ei  quamvis  ob  ruptura  magnitudinem  ^fo-  vale,yirernaii//ime,^  me  qudcepif i  benevolentia, 
rkmtnetampUtudinimdnieJlinafiequenterep-faci-  compkSliperge.VxoritudplurimamexUxoremta 
BelabanturfaciletamenreducuntUr-.Faldevalltu-  falutem.  Dominus  JESOS  te  cum  tuis  bene  vas 
eBnariattumsJleptanSofa;quippe~qUifexagefimum  lentemeonfirotet,tibi^undept.«obisp:mpcrutadp^ 
qmntumjarnjiraieriitaitnum.  oro.  DatumLaufanna  Equefriumdiezo.fanUa. 

0e  herniofo  Ob'ferratfo’riK  riiAnnii6X’j. 

j^ia  biforia  ojiirobtlucujusdamviriSenalotis'  ■-  ■  .  ■  ' 

Camberiacenfis,'i>omtdCharane6tivocabatUr,iUe'  OBSER.  VATIO  LXXC 

ciimvrtndtmiarumtempweutammumcp-amplum  Defermaimefiiiiaii  ,  (^grwvijJnmMefi- 
f!sitmvinotUmChauaignediaum;utditnuatimcon-  qutttis  Sympiomatibus. 

fiitveirat,focontuliffet,(mdvmetiimnonprocttl  'di-  Vifo  Nobili  &  DoSifEmo, 

flabiuiStufemoppidodibstime',utfupradixi,Mia  D  O  MTN‘0  ABELIROSCTO-,! 
djcimm-eXeriebam  anU  rqpp:)  quodam  die  im  apud  EaufaBnenres  DoSori  'Medico  long^cele- 
vinmaliquidm'ainHfemfu-agifet,repentep'n^^^  berrimo.  Amico  meo  fingulari. 

Ventremcrepartfenfieiat^intefinatnJcrotumprOc'  Guilhelmm  Fdbricius-Htldanus, 

ldbr,qiiqcumropinificonarttur,-aicpopt,inili-aca'  st  Pi  p. 

puponeminctdiryficundainim die ruBibfp- vomi.  /^BfimtiofieS',  «jaasdihefnibfisaJinemifi- 
tib.ajfiduisvexatiei,alvumjiabuitpenitusfuppref  Vyfti.clarifliBfeV  &doaiffi‘memiCD.Dbd£br; 
fam,  diffitultasetiamuri«aiSumcomilabatHr,fHb  amicBfum^oplime  ,  Hon  fine  adniiratibnc  legi; 


e  E  N  T  tr  R  I  A  VI.  _  ...  f 

Dfiiemaii^dmam,qaS!ieoobili8imoVkoD.  Aaaolfiid.incaftrationeparteminteftidiabfcil-Q^y- 
0^7^  iCharanfiona^t:  nonnulla  enim  annotatione  fameffej&mateiriamfcialempermenfesaliqnpt^i^.;,. 
ft^r^dienaineaoccurrunf.-  Primo  j  quomodo  peri-  exrcHao^cereeffluxiffejmOTini  In  Viro  an- *«/««- 
^laani-tam  cito  &e «effigio  difrumpi.imb&  tem-iftD,eolonfauciatanjfuifle,arbitrori  tenuia't#z>* 
ea^aipfa  dilatari  potuerit  i  cumfitmefflbrana'.eniminteftinautHipp.& experientiadocet.non*”^^''*"*  ■ 
p»r<«  validaacdenlafCJuapropterexiffimo.ipfunl  jam  coalefcurtt.  Deinfeliciffimahaccecattratione*'’ 

w«ni-  j„(^.,gjiloiigotemporehernialabora(re.mor-  EicelbT.  fufidseyipfofcgro.quemadhucapud 
”"*■  btfisdscriafle.  Idem  Anno  tfiofi.apudvosih  vosfuperftitemeflepntOjintelligerepoterittfor- 
OJ»®,  yionia  in  oppido  Cuill/j  ad  lacum  Lemannum,  fan  Sthittoriatti,  in  gratiam  tjjronum,  fext*  Cen-  • 

innobiU' ViroDn.deChallonvidii  I$,peran-  turisinrqraffl,'  .  ^  ,  Jtt  oi/if 

'  nqs  aliquot  infignem  hefiliam.inteffinalera  tam  .■  Tertib  inafte&unobiliffimi  Viri  Dommi 
■  aesttecelaverat.utneuxorquidemipfa,  adbuc  deCharanjonatinotationedignumcft.lpongio- 
ju«encula(quaminfecUndisnuptiisdmterat)do-  fadivefungofa  illacaro,  quamfupraospubis.vi- 
Jont  aniniadverteret.  '  Quid  fit?  quadam  die, :  deliMt  in  meatus  initio,  repertam  fiiiffefcribia,  faai»»- 

'  tuminlacuvicino,  proptetroaximas&ingentes  Ex 'bac  fubftahtiacarnofa  iam  fiiperque videre 
teWpeftateSiVitaiqne  pcricnlara,  magno&in-  cft.herHiamhaflccenonrecentem',  fedinVetera- 
folilonHn  laboraret,  neque fubligaculo  muni-  tatti  fuifle*  talis  eftira  fubftantiacajiiofa,  eXiny 
tum  effet  corpus,  inteftinum  cum  impetu  in  Icrb- i  tegra  &  illaesa  aliqua  parte  corporis pneftrtiia. 
tuffldelapfumeft.  Abinitiomocbumneglexit,  membranoiaiqualiseftproceflusperitohaei,five, 

.  autpdtiuspropterverccundiamcelavit:  tandem  ■  vagina,tambtevitempotis  rpatio(quarto enim, 
verbcumdoloringens, vomitus,  aliaqoe gravif-  diemorbiipfuffldefecifle^fcribis)  minimb  pro- 
/  fimaSymptomataexortafuiifeHtrunacumlln, ■  creari potuifle, rationi confenuneum.eft.  Qus 


/  fima  Symptomata  exo: 
Jac.  Marione,  Pharr- 


rejacadveni 
tum  enim  vere 


t  ego  de  crefeentiis  camofis  &  fuHgofis ,  eX  dete- 


[uideffl  fm,  fedfruftra'. tam  eratmduratum&in? ,  ctis  cerebri  membranis,  &  magnis  articnlorutil 
Hammatuatinteffinuminipiblcroto. ..  vujrteribus  prorumpentibus,  Cent,  1.  ObfetViiq,' 

lldl/av  ■  PoftobjtumDn.aChatan9on,di<reaoca-  &15. itcmCent,pi.Obferv.3d.IcripI!,hiclocura 
tiK»  o»r- davere,  Ueumiiifcrotoreperturtfuifle,  fetibis!  habere  non  pofiunt.  Incetebrfenifn,&articU- 
i** Ubi  iterum  mirum  ett,  quomodo enemata  dii-  lorum  iffis  vulneribus ,  nou  tantum  capillares 
amprelfibnemqj  illamileiperraea,  verne  &  arteriz ,  Vetdraetiamroagoavafafau-  - 
culum  tegurgitarS  potuerint.  Ve-  ciata  8!  apetta  fuifle ,  tibi  vito  in  arte  Medica 
.  j,naturampferam'que  non  tantam  confummatiflimo,  tam  ttofumcft ,  quam  quod 
hiec,  fed  &  multa  alia,  qui  captum  hominis  ex-  notilfimuW  :  at  dfca  ctepatUram  five  herniatrt 
cedunqinmorbisperficere.etfamhifcertleisvidi  DomihideGharanqon,  ne  minimam  quidem  ve- 
oculis.  HincinfeftirfOrnffl  vulnefacoaluifleio  namaut  arteriaffldiltaptamftiffe,  indeebliigOj 
W™*'-aliqaibusobfcrvavi,Exemptumdon  vulgarevi-  quodde reperto fanguineextravenato,  dcinva-’ 
dere  poteris  Centur.  i.  Obferv.  54.  Perquam  ta-  cuo  abdominis  colleao,  mentionem  nullam  fe? 
rum  exemplum  de  vulnerato  iiiteffino  in  eadem  Ceris,  .  ' 

GenturiaObferv.yj.habeSjinPlobililfimaDa-  Subftandam  battccC carneam, quaffl circa 
mindLuftriaCenfi,  Domina  Margarita  de  GrenC  meatum  repertam  bjiATe  icribis,  obfervationedi-  itroa 
fe.amultisannisherniosa,  cuipoftdelapfumin-  guam  cfle  aflero  ,  tuamque-diiigentiam  laudo 
.  teffinura  inipfamabdbmimsdilatationem,  gan-  Idque  merito.  Nullamenim,  pmerAmbrofi-**' 
grinacamalcerefordidainitfgainefupervenit,  umFariumlib.fl.Cap.ij.haS:enusillaniindif- 
ex  quo  bimeftri  fpatio  excrementa  alvi  emana-  feSiombus obfervafle, puto. j  Hujus  fubftantiz 
runt.  IllatameuperfirigularemDeinlifericor-  autem, fivfecarnea,fiyecalIoiafuerit,interyenta, 

^  ,  diam  feliciter  reffituta£uit,&  annos  aliquot  a  cu-  foramen.perquodinteffinuminfcrotumde- 

rationefupervixit,  necfiftula,  ut  plerumque  fi-  fccnditrinadnltisobturarii&berniascufarijve- 
erifolet,renianfit,  -  ,  .  rifimile  efle  mihi  videtur.  Tam  provida &fagax 

Siiiiha  VerifimileauteffleftdnpfardiiSta Matrona  eft natura, velpotiusCreatorrerum  omniurn.in 
.  nnn  Tl-nh .  aiJqjjod  ranfervationChominis.  Verum  eu' - 


‘  fedColo. 


ai,  five  foramini  jufmodi  cutapones  tantummodo  fiunt  in  eis, 


‘  peritqnii  inclufum  fuifle ;  Idquefineullaredu--  qui  beneficio  perizomatis  prohibent,  neinteffi- 
plicationeinteftini.  Gura  enim  omhiuifiintc-  nuniiBfcrotamdefceBdat,utpresbyter,cujusme- 
/ftinorum crafliflimum  fit  GolonjfacilefietipO-  minitParieusjJocoprsrallegato, fecerat, autper 
'teft,  ut  aliqua  ipfius  pars  lateralis,  peritonreo  di-  menfes  aliquotfupini  cubaverint ,  qUemadmo- 
'  Utatoantriqjtoincludatur,  &putrefcat,fciiqais  dumGeiSerofusquidam  BetnenfisDn.Joh.Jac, 
ipfius  partibus  remanentibus  fanis  atque  inte.^  aDiesbach  Eques ,  de  quo  vide  Cent.  $'.Qbf,  54. 
gtis.  Cum  cruentis  inteffinorum  vulneribus  ea-  -  Diligenteritaque  herniofos  admonere  fo- Of/erO.d» 
deraeftratio.  Sienim  inteftinorumaiiquod.eii-  Iea,Heperizomata,fubligacu!a,  omniaqUe  ime 
fe,  aut  cultro  in  ttanfverfum  penitos  difleiSum,  flinum  reprimentia  (  de  quibus  pluta  in  fext:. 
aut  quovis  alio  modo  per  putrefa&ioneiifru-  Ceiiiuriajnegligant,  Quicunqueenimberniofi  ' 
pjumfuerit.devitahominisaaumeireexperien-  dfum  perizomatum  intermittunt ,  ingenti  fefe 
nadocet:  Extremitates  enim  inteffini  protinus  •  periculoexponunt.  Vidimus  id  in  Dn.NiColao 
lurfum  deorfumque  retrahuntur,  rtec  unquam  Kilchbergero,hujusarbisSeDatore,&Tribuno 
miafuturaconjuugi,  multo  minusretiiieripof-  plebis prudentifllmo.  IfledmuUiSannisbernia 
lunt,  LaufanneuGcuidamDn.ClaudioTtypey,  idtefiinaliafted:usfaerat,eXquaaliquoties,quaa. 

Ddd  doiu- 


:  C  E  N  T  U  R  I  A  .  VI.  .  yji 

feafcfett.  H«pattimexbre*griexcepi.par^  fucceffuveto  temporis; affaSusine gravfffim 
#7«  gLquevidi:prim5enimhujusrnenfis,  ciim  imius memtm  Centur  4.  obUd.  .terum fecrU-, ;  ■ 
^73-  Zffiuta petendi eausS ad  me  venifo.ommi  tfmt;  multasque  moieft,asm_.h.fee.t^eque^  . 
B^icciderant.miluespofuit,prKdiaamque6-  iamnanc(proptermaslmam.mbe£.lkat^lum-  • 
Smmonftravit.  EftaiaangUfta,fed'prbfun,  borum,&eo%arum)uonmf.cUmd.ffieultatem- 
SsreadveffusrepbnemHepatisafcehditriu-  cederepoffum.  De  obitu  quoquefilu  me.  qui 
-  ■uenauda;  aiimteamina.  qusfcrotum involve-  ruperidriiftate  ex  Italia rpdiens,  &  per  C&Uiam  . 

maceria  faeculenta  commaculata  iterfaciens,inBelgiodiem  Juumfclau(it,nonrbe- 
•  '  Nudius  tertius  a  MagiftratuAmplil^moi  diocriter  angor.  ItirfaiDn.Dpdorludaiidum 

S£b noftromandatuni  fuit;  ut  sgrutiihUnc- ,  nobiseftm hoc  ihiindo;  dotiec tandetna^d  ftattoc 

fceinylhremusi&aftfanaripofiit, exploraremus;  memillamverdqu.etamperveniamm.  EaxuDer 
Deiiub itaque afFedtum vidi,  &prifehtibus'Cdl-  usOptiMaxiiifc&ifflahtetj&itifide,  adverfio- 
■iegismas;  ftyld  perveftigaVi ;  ubi  ige‘r  iteriim;  mnia ;  qui  hobisprb^ter  peccataadveniuM.per- 

tiSecumipfoaccidetant;(;riullusehirrtndftrum  FerrejKSffimiis.  „  ,  ;  ,  .  , 

'  bperaiioniiiiterFuit)riobisexporuit.  Explora-  .  ,  Igtibrce;  Fi  etiathriuhi:  ad-^enultimastuas,, 
taBftoia ,  bmiiibitsque  ea;  ijua  Fiefi  potuit  dili-  hbn  refpqndeo  J  prsterita  enim  iioSe  iterum  ca^ 

'  gehtiaitonnderitis.afFeaum.iudecrepitaliaccb  tarrhusadpedemiriihidelapfuseft.  EtTurea 

Itate.ini3rtabileme!re,  judicavimus,  &  Senatui  rpo^fum  adpoftremasiquasantepaucosdicsat- 
indiCivimns  ;  Ne  taihen  quicquamihtbntatum,  cepi,urges;  terpbiidebo  tamen  pofthaC.Deo  vd- 
relinquereturjjuffiikagiftratus;  prifidia  nod-'  lente;  ScCafumnori  Vulgarem  in  puello;  exfotti 
"  fiullaBriFcripiimus:  illatameupatiim  profutura  imagiumdiiematrisoitum,  communicabo. 
bXilHrno-,  aSFeaiim  enim  inveteratum  ;&ulcos  Quid  de nbbiliffimOigronqftr<r(ih cujus 

internum ,  &  cifca  inteftirium  callo  obdudurii  gratiam  nobilis  &  doaiflimus  Vir,  Dominus  O; 
yFe;  tam  certumeft,  quam  quOdceftiflimum.  SebaftiahusSchobingerus;  Reip.  Saritgallenfis' 
Citerum  hon  Fatis  miraiipoBuroi  deaepitum  DoaiMedicUsCelebetrimus,  ibidemq;Senatof'  ' 
hiincce  Virum;  tot  dolores  totq;  niaiagraviffima  praderitinimUs ;  quoque  ad  mefcripfit )  Fentiara  j 
^  rufFerrci&iirhiific  urque  dieqa  vivere  pdtuife  paUcisaedpe  ^  ^  , 

Meriiiifi^iderp,  eiindem  erforeiii  fetiamabaliis  Scribis,  Fexagenarium  ab  arino  nondum  ex- 

■  iri  caftratidiie  tbmmiirumfliifie  ;  fedriullumi  aaS,  iri  ingiiirie  dextro  protuberantiairi  deprei 
^ubdfciarii;eyafiirei  Suteflinaesiriivu|neratd;  hendiffe;  griartibtAonoce!eme(fe;&paulatim} 

-  prirettiiti  boc  mddq,  raro;  coalefcere,  ndsdoeet  nifi  iriajofi  trialO  diligenter  Occurratur ,  in  ihfi^ 
experieritia;  Tibi;Vi;i;lafiiiim,e;quidvideatur,  gnemeh'terocelcnlabitaram,teiuiri affero:  idq; 
&quodnamiritefl:inum'vuldefaturh&iifle  exilii-  poririspropterrelaxationemproceirusperitoriiei 

hies,  refcribcqu^rfo;  egoplahefehtiofuiiTfCo- 

ion.  His  valeVir  dodtiffiriie  Sifeiijciter  Vivei 
ii.Septemb.SdiOi 


_Qbsee.vatio  LXXill 
De  Enterocele  i  ejasdemque  Cur  mone. 
”iro  Nobili  DoiSiflimoque; 


iis  &  pretuberaUtia:  fit  caufa  vcriflima,.noil 
...  __,Jeeftfcireirieque etiam ufqueadeoneceffe. 

fin  iT-T  r'? r°n.  T  N  N  H  «ft>“<J='»ii^'‘«perquirahius,parqmenim 

Dn.  Ut  R  I  C  1  E  T  M  A  N  N  O,  crirationeiri  fecit :  Cauffas tamen. quas Tud , 
I;.ndavienfiMed.c.nsDoaoti  celeberrimo;  fe<c.pWpOmt;uiveriffimasorrinesapp?oboiimS 
^  &primam,quamtameh.lbflnuiliindubiumvo. 

CMmuitohrmmWmuo  ■  .  „riten^unt j  Negantes herhiam  effe irior-  1 

bumiisreditanura.  •Scdvidequajfoihacdere^^ 
indigneris  quzfo  j  doaimrne  txcellcntiii]%raSeh?m  VaJefcum  detfearanta 

i^>imeque  mi.Dom.  I>.  R.ietmanne  j  quodad  iib.iS:ca}j.g.  quo  in  loco  dlferrefcribitife 
penultimas  cuas^  quasii  Jiriiiarii  actepi  j  haiSe-  hiqfos  ex  parentibus  hernibfis  natos,  ufq;  in  ter- 
nmsDon  i-efpbiiderimjSiprsfertim  prothefibus  tidnigeneratio.nein,vi,diffe:  Ego fimiie quoque 
tuis  doaiffimis,gratias  noii  egerinii  qiiod  temch  h^eo  egempliim  j  anriotatione  dignum ,  quod  Uc  progehk 
iiiaturius faebrb  deBuiffem:  nonfoluiii  eamoB  paucisiibjcpmmunicarenorigravabor.  Circa 
cauffamiqu^dmatcriaillajquarilttaaas,  yideb-  annum  1550.  floruit  fub  niuftrimmo.Priricipd  ^ 
tetde  obfguritate  Vjfusi.mihii  ut  Homini  itate  mebDomindGtiilheImo,juiiacehfiuni,Clr/en-' 
tbnfeaoi^  accepta  fteHti  vetum  etiam  quod  iri  ^flum  &  MOnterifium  &c.  Duce ,  feliciflira^  me- 
eisaliqtiotieshonorificemeirneritioriemfecerisi  morii^  Herniotoriuis  totius  regionis  tamoHflii 
Jda  decaufli  ingentes  tibiago  gratias.  Ne  au-,  mus ,  qUem  propter  infeitiam  tSeoriz  artis  fiite; 
temfilemium meum aigre  ferre, canffimque,qa£  adeoandacehl&tehierarium  fuiffe,  uthominei 
alcnpuone  me  aVocavit ;  pef  pendere  velis,  iriul-  aefibrutafuiffent,  caftraret,  norifemel  mihireo 

tum  rogo.  ^  .  ...  tuiitExceilcntiffimusViriDn.CormasSlbtanus^ 

,  Fmtillamorbusjqubpijanuarucorrepius  cjufdemPrincipis  MedicorChimrgus  ceieberri- 
tuiinequ^eetiamnuncpenitusreflitutusruQi.  Ab  mus&c.  olim  Prsceptor meus  sternum  hono^  ■ 

«erieauxiofitriplex  id  articulos  effe  videbatur:  'rat.  Sedinn6tatioDedwnumcft,quod  Inhati; 

bddx  ¥icr« 


■  Quaeris  i 
iktentanda?  ] 


CENTURIA 

tjintineccffeeft:Sunti!lavelmformaEmpiaftrii 
Vel  unguei  ‘ 


VL 


concinueadaptata  fuerinti  facile  retineri  pofle  cx- 
iwtcr  Etnplaftra  nihii  praiftantius  Emplaftro  iftimeiDv 
Arnoldi  de  Villa  nova,  quodde  pellearietinavo-  Maxima  tamen  urgente  necefficate  in  dccrepi-  ^ 
C3nt,ad  imitationem  hujus  empiaftri,  infinita  alia  tis,dummodointernayifccraintegra &manifefte 
ab  autoribus  proponuntur ;  Quibusin  pueris  ha-  laelanonfuerint,  adminiftrari  quoque  poffe ,  fe-  himit  in 
dcnuscum&uSuufusfum  ,&  etiam  nunc  utor,  quens  exemplum  fidem  facit.  Anno  ido8.  cum 
inaduItisverGnonitem^  Iniis  ebimquiaingueri  apud  Paternbccnfes  Medicinam  &  Chirurgiam 
pilisabundai;  adeoadhsrent,  ut  dolores  non  ex-  cxeircercm  /,  raepiflimeaMagift.Joh. 
jguos  excitent  5  hinefit  attradio  humorum  &  tionequidem  Germano,  fedincivemibidemre- 
proindemajorhume61atio,atquereiaxatiopartis  cepto  ,  Vir©  optimo  ac  pio  ,  rogatus  fui  ,  ut 
male  afie^  5  Linimenta  conficiuntur  ex  oleoj  fe  ab  hernia  inteftinali  per  feftionem  reftituere 
pinguedine  &  fimplicibus  aftringentibus  j  in  vcHem :  Fafciisenim&retinaculis,quamvisfum- 
quibus  oleofa  facultas  femper  principatumobti-  maindufbia  adaptatis  i  inteftinaamplius  retineri 
.  «uasconftrm-  non  poterant;  Ego hominem,qui  jam  feptuagefi- 


et ,  &  proinde  parteslaxatas  ;  quxee 

debebant  j  magis  raagisque  relaxat,  nrgo  muinpEimuiiiamiuiiiiELatisiiigicuu&c:; 
illa  non  ufque  adeo  fiint  probanda.  Ad  fo-i  bos  modis  ab  inftimto  abducere  quidc 
enta  itaque ,  qu*  infigniter  aftringunt  j  fugien-  vi,fed  fruftra,  T andem  cum  Empiri< 


cuidam 


dlcibusi 

Conlblidsmajo 

Tofmcntilte 
plantaginis 
Ex  Herbis 
iSanicula;; 
Pyrok  , 
Alchimilise 


Cordeifi  usgranatoruia 
Balaufiiis, 

Semine  Plantaginis 


tibiis.  Addo  quoquepIerumqu-fal& 


i&fof- 

&ninfeliciterab  eo  tranaretur  ,timerem,operanri 
meam,  propteramicitiam.qus  inter  nos  fiiit,  am¬ 
plius  reculare  hon  potui :  Itaque  per  multos  dies 
prseparato  corpore  j&invocatoNumincI)ivinOj 
Negotium  aggreiTusfum  ,  8 Junii  anno  fuperius 


ut  ad:  aliquot  annos  poftfedion....  _ 

.  lErat  autem  hom.o  natura  robufius,&  prO  state  fuS 
optimo  corporis  habitu  prsditus,nifi  qubdacal- 
culo  renum  plerumquetorquebattiri 

Ultimo  qusrisj  quomodo  mali  incrementis  S; 
ulteriori  inteftinorum  defcenfui  ;  fit  occurreii'- 
dum  ?  Potens  id  ex  prscedentibus  colligerd; 
Videlicet  fi  optimam  vidus  rationem  obfervave- 
ritsger;  &prs(ertimabomnibuseiSj  quseflatus 
procreanti  abftinuerit;  Sideniquelacculosa- 
ftringentes;  Sedatus  difeutientes ,  applicuerit,  & 
perizomate  atque  retinaculis  continuo  (pr»td 
'^usfueriti  Contiriubinquathjquen-i 
noftris  fuperioriaftate. 


Ex  his  paro  facculoS  ejus  magnitudinis  at  totum  proptetintermiffionem  retinaculi  fui  »  &prola- 
inguenjvelfaltempartemlsfam  adimpleant;  Co^  pfuminteftiniin  ferotum  j  in  iliacam  paltioncm 
quanturinaqua  fabrorum;velvinorubro;additci  incidiffe,& intra  paucos  dies  exrihdumfuiflc,ia 
parumaceti:  fexta  Centuria, volente  Deo,  Videbis^ 

Su^eoautem  i  utnobijiiiimus  SgerfaccuHs  HxcfuncClariffime&DodiffimemiDomine 
iftisnodutantumi&  quandiu  in  ledo  eft,  utatur:  i)odor  ,  quae  ad  tuas  litdasrefpondere  potui; 
interdiu  verb  fafeiam  five  retinaculum  fineem-  Utinaln  ,  Nobiliffirao ,  asgromultum prodeffe» 
plaftrOtameniproptercaolasjqaasrecenfuijap-  Tibiverb  grataacceptaque efTe  polfint;  Utau- 
tem  omnia  benigne  excipere  atque  interpretari 
velitis, fubmiflerogo.  Vale&cumtuisomnibus 
aeternum  quam  feliciter  vive,  Beriise  ao.  Apri- 
iis  1628: 


tu.  quaeris  ,  an  perfeffioneih  a 

culo  cufari  poflit  ?  Eft  illa  videlicet 


berida,  non  nifi  mj 


ha  urgent 


ieceffitatc,&  re¬ 


liquis  omnibus  prius  tentatis  prafidiis ;  pr^fertira  De  tifu  dyft€rum,in  frotapfione  tntefiinoYurfi' 
inhac«decrepita*tatc;nonenimficripoteftfe-  infirotum. 

«10  line  maximo  dolore,&  mortis  periculojIdVa- 

fcfcus  de  fharanta  quoque  tcftatur  libr.  S.  cap.  de  Eufldem  Virum  Nobilem  atq;  Doafflimunl, 

prniis.hisverbis:  Quicacochymicuin.autim-  Di  D.  ULRJCUM  R.IETMANNUM  && 
beallem  ,  aut  debilem  vel  fcncm&c.  pr^fum-  Cui 

pfetit per  ineilionem  curare ,  manifeftilSme  deli-  Cmlhelmm  Fabricius  ttldatius. 

«erathom^cidartuncupari.  Itaque  ut  in  ndbilif-  ^ 

fimosgrdnoftroinllituatur.nonfuadeoipratfer-  fjlfcediebus.  cflm  in’defcribendis ,  &adpr*^ 
^cum  nihil  videam  quod  niagnopetd  urgeat,  riluniadornandisobfcrvatidnibusmeis  i  fex- 
^orbus  enim  adhuc  mprincipio,&relaxatid  pe-  tsCenturiae,  occupatus  elTem,  Do«iffime,Cla- 
titonasinonufqueadebmagnacft:  b— 


596  O  B  S  E  R  V  A  T.  C  H  I  R  U  R  G  I  C. 

lammeamdeEiiteroce'e,anteannosaliqDOt,ad  OBSERVATIO  LXXIV.  Oht- 

’^Tefcriptam.incidi(remialiaa«jaeperlegiflem,  Dequihujdarnrarit ,  incadaverertpirtis. 

&  iiientemmeam,deufuClyfterum,  in  prolapfu  ViroNpbiliffimoConfultilTiniqque, 
inteftirioruin  in  fcrotuin ,  non  has  tibi  expofu-  Dn.  ANTONIO  a  GRAFFENRIED ,  inclyl 
iffe  viderem ,  ut  nonnihil  uberius  illam  explica-  taeReip.Bernenfis  Confuli  prudentiffimo, 
jem>  neccde  efTe  duxi  ;  Ne  ufijni  clyfterumin  Dn.meofinguianftudioobfervandoj 
graviffimbhdcceaifeauomnino  me  improbare  Guilhelmtts  Tahrkiui  HiUanm  S.  F,  T>. 
velle  j  exiftimes.  Prolapfio  autem  inteftiniin  'V^Eminifti>omniproculdubio,VirNobilis- 
lcrotum,velefl:in  fieri, vel  jamfe^a,&invete-  iVlfime,Confultiflime,  AmpIitudinemTuam 
rata.  Infieriiliam  efledica,  quando  ab  inido  anteannum,nomineMagiftramsnoftriAmplis- 
inteftinum  defcendit jii  fcrotum,  &lymptoma-  fimi,  in  mandatis  mihi  dediffe, videlicet  utpau- 
tanpndumgraviaadfiint»tuncenimclyfternon  perculim  illam  fohafinam  curandam 

protinusinfundenduseftaneforfan  unacumin-  fafciperem ,  neryosque  omnes  intenderem ,  an 
teftino  quoque  ad  fcrotum  defcendat,raalumque  forladagravi  fuo  morbo,  variisque  fymptoma- 
adaugeat.  Praftat  itaque  alvum  ,  fi  conftipata  dbus,&  quidem grayifiimis, liberari poffet.  Me- 
fuerit ,  fuppofitorio laxare, mox  ^cculuraex  ra-  miniftipr^terea ,  quae  mea  fuerit  refponfio ,  ni-  :  . 
dicibus,  herbis,  floribus,  &  leminibus  emollien-  mirum ;  tot  efle  morbos  complicatos  in  uno  co¬ 
tibus  ,  fiatusque  difcutiendbus,  aquacodum,ap-  demque  fubjcdfo ,  ut  ne  quidem  i€fculapius,  aut 
plicare.  Deindein  ledo  collocato  argro,  &  in-  Podalirius  ipfem  a  morbo  liberare,  fiitis  potens 
ciinatocapite,  inaltamverdelevauspedibus,re-  atque  eruditus  fit ;  adeoque  Magiftratum  Am-  • 
ducere  oportet  inteftinum  in  locum  fuum  natu-  plifijmum  fumptus  omnes  fruftra  hac  in  re  faSu-.. 

-ralcm.  B.eporitointeCbno,protinusfaccuioa-  rum‘.  Suafitamen}  ut  Optimam  vi^usrationem 
fi:ringentc,  aqua  fabrorum  coftb,  Iocusaffe6:us  obfervaret ,  gravisfimis  quinetiam  fymptomati- 
per  dies  aliquot  fovenduselt,  ut  partes  relaxat*  bus  palliaciva ,  ut  vocant  ,  curatione  ipfifuccur- 
conftringantur,&  vagina  aperta  obturetur.  In-  reretur :  quam  &  quoad  vixitadhibui.  Porro  cum 
terimcolumabluendumatqueexpurgandumeftj  Deus  clementiflimus  puelUm4iancce,  pr*terita 
qud  flatus^  quiinteftinaad  fcrotum  propellunt!,  diequintahujusmenfis,  a  tot  malisliberafiet,  & 
fiimilcducantur:  idautemenematibusperquam  ad  iedem  beatorum  vocaffetjfequentidie  fut 
commode  fiet,  Si  unum  exfijperioribus  inte-  tantorum  morborum  atque  fymptomatumcau- 
ftinisin  fcrotubi  delaplum  fuerit:  Pr*terene-  fasinvelHgarem)  corpus  demortuum  incidi,  & 
mata ,  lenitivo  quoque  medicamento  corpus  ex-  vifcera ,  ut  mox  adlcribam,  difpofita  efle  reperu  ' 
purgareconvcnit :  £nema  enim  naturaliter  ad  Agebat  autem  oftavum  annum  *tatis,&abipfis 
fuperiora  inteftina  pervenire  non  pofle,  tibi  id  incunabulis,  ut  referunt  hi,  qui  ipfam  nomine 
Anatomicis  verfato  Viro,  notum  eft.  Magiflratus  educarunt ,  morbis  obnoxia  fuit. 

Perfad:um,five  inveteratum prolapfum in-  Quodipfipartim  quoqufi propter  pravam  vi6:us 
tcftini  in  fcrotum  jintelligo,  quando  inteftinum  rationem  accidifle  ,  verifimilium  mihi  videtur, 
jam  per^iesaliquot  in  feroto  retentum  fuerit  j  ita  Referunt  enim ,  matrem  non  tantiim  violentam  . 
ut  lymptomatapeflima,  vcluti  durities actenfio  fui{fe,& quotidie le  vino  onerafle,  verum  etiam 
fcrotijdolor item, vouMtus, anxietates, febris j  &  infantes  uios,  etiam ateneris,utplurimum  fblo 
hujufinodi  aegrum  extorqueant.  In  hisenema-  pane  &  vino  aluifle.  Hinc  vifcera  tum  in  ipfo  ute- 
ta  non  tantum 'conveniunt, veriim  etiam  neces-  ro,tumetiampoftpartam,prim6Iadematemd, 
fariafunt,nequeverendum,  ut  facileinferotum  deinde  etiam  prava  vidusratione  labefadata,  & 
deftendant.'  Inteftinum  enim ,  quia  foramini  veiutitoftafuerant,inprimishepar,quod&pr*“ 
peritonaei, &vagin*inciufum ,  &proindecom-  cipuarocaufam  fuifletantorummorborumjqui- 
prefliimcft,  utad  IcrotumperfluatCiyftcr,  vix  b"affeda  fuerat  paella.exfequentibus  palam  fiet.  - 
fieri  poteft.  Sed  ponamus  cafum,  nonnihil  de  Primo,  quoad  hepar,  etficoloripfiusexter-fiiii/^if; 

clyftere,ad  fcrotum  defcendere, quomodo  tamen  nus  utcunque  laudabilis  efiet ,  interius  tamen  fic- 
aliquidmaliindead*grum.pervenirepoflec,non  cum,  aridum,  &veIutifemicodufn  erat, quod 
video.  Eneina  enim  inteftina  emollit ,  lubrl-  fane  arguebat,  maximam  id  temperiem  tilidam 
cum  reddit,  dolorem  ienic,&  flatus  educit,  quae  admifle.  Hincfitisillainexhaufta,  quaat^eris  '  ■  ^ 
omnia, in  dcJcenfioneintcftini fummcJperefiefi-  aiFedafuerat,proveniffe,noneftdubium.  In- 
derantur,ideoque  neminem  fan*  mentis  ufum  temperiem  autem  hancce,  puellam partim in  u- 
Clyftefum  in  am-du  taiii  rnagnirtiomenti,  im-  teromatrislpartimquoquecxvidusrationecon- 
probarepofleexiftimo,  nifiut  anteaquoquedi-  traxifle,  ex  procedentibus  colligere  eft. 
xi ,  ftatim  ab  initio  fuerit.  Ex  hac  porro  intemperie  calida  hepatis,  fe* 

H*cfunt,Virdodiflime,  qroprocedenti-  quutumfuifle  cerebrum  numidiflimum,  rktiorfi 
bus  meis  addere  votui ,  ne  forlaii  proflancifli-  confentaneiim  eft.  Calor  enim  hepatis,  quo- 

affectutam  pericuiolo,  meimprobare  velle  exi-  hac*gra,vaporesmu!tosadcaputpermagnasver 
ftimes.  His  vale  Vir  dodilTime,  amicifli-  nas  propellit :  qui  propter  frigiditatem  cerebid 
meque  ,  &  me  amare  perge,  condenlantur,& in  humorem  convertuntur.  Uti 

rapiam  Bern*.  Jn  Ijac  puella  fadum  fuit ,  &  ita  quidem ,  ut  cra¬ 

nium  ateneris  annis  copia  vaporum  &  humorum 
frigidorum, paulatim  aliquomodo  extenfum  fue¬ 
rit ,  &  proinde  caput  proportionem  corpons 


OBSERVAT* 


A.  ureter  dexter.  C.Vcnacava 

B,  ureterfinifter;  D.Arteriamagna. 

,  TUpithn^  Snbftantia  .pnimonis  materia  piirulentl  erit 
■  imbuta  i  jir^cipte  ex  iihiftrapartej  ubi  propter 
rpinasincurvationemcomprefia  i  ideo^uenlagis 
livida  i  quam  iri  dextro  latere,  coDfpiciebatur ,  U 
principium  fphaceKibifuifle^iColo^prsefefercfaaCi. 
Hinc  anhelitus  fcetidds  ,  hirfc  tums  graviflirtia, 

^  qua  per  dies  aliquot  ante  obitum  affe^a  fuerat. 

^  IHitredinemporrMianccewufamfuiffc,qiK>dtam 
placide cxpiraverk;,-  apudnienuliUmeftdubiam<i- 

inferioris  2C  medii  ventris ‘(quoriefcQaque'iii 
fpbaceluniabeunit)m<muntur^  obfcrvavi,  cuna 
primuiri  enim  putredo  majores  ferias  ingredi¬ 
tur, ftatimvelutiyncope  corripisurbomo  /  proti» 
nusque  &finevioI^nuaextingitut ,  iionfecusac 
iumeti deficiente  oleoi  Putridus  errimacmali- 
gaus  ille  vapor  ,  fpiritum  vitalem  fuffocat,  tempe¬ 
ramentumque  cordis  definiit-  Quibus  poft  par- 
tuirt  fecundina  in  utero  putrefcit  j  Hocmodo'  rao- 
rmntUrs-yimo &qui  propter  gangrsenasextern^- 
f  um  partium  vivere  definunt^  Qjii  fphacelo  cru- 

mtim  putredo  genu  pritergreffa  fuerit.  AffpHa- 
ceIo{ci'odafFe<^osidiufuperftitesfuifle,aIiqUan- 
'  do  mihidblbvare-contigit.  Hujusrei  caufamdo- 
cetAnatbraia  i  Crusenini  circa  gcmS  longe  ma- 
jdrcsbabe^ arterias  j  quararionhabetfcrotum; 
Ideoque  per  eas  citius  vapor  malignus  ac  putrid  us 

adi  cor  afeendit , quam  noaex  fcrotoi  etiamit cordi 

VtrUar^  fit  propinquus.  . 

dinta.  Pericardium  prxmagnum  aqua  turbida  re- 

*  pletumfuic.  Hinc  paipitattonescordisi  quibus 
frequenter  laboraverat;  '  Sediqiiodannotatione 
dignum'  efiidiaphragmatf  j&quidem  in  medio  ubi 
nervofutri  efi ,  tum  tenaciter  j  &  mediante  callosa 
materia  annexum  erat  j  utillud  non  nifi  novacula 
fepararepotuerim.  HmcpeSoriSariguftia & 
refpirandi  difficultas  ,  qua  dteneris  annis  affcda 

fuerat  puella, provenif&iexifa  dubium  efi, Prieter^ 


C  H  I  R  U  ii  G  i  c 

naturalis  enim  connexio  illa  pericardii, diiabiida  - 

riappedorisiionadmittcbat. 

h  Supfereft  adhuc  aliud  fyniptoraa  i  rioh  parvi  ' 

momenti ,  <juo  etiam  antehac  afFeda  fuerat  agraf 
cujus  caufam  ih  diffcdione  qubquc  invehimus;'  ' '  ‘ 

videlicet  j-qubd  ab  iheuhabuiis  lotium  fiue 
cultate.&cohatiii^edderchon  potuerat;  Dbn^ 

tandem  nerviofiisracriadeptelaXaticnentiutet  ' 

iararpbindervcfic^iUtariteadixijoificiofuQnoh  - 
impliusfongcretur  ,  &urinainvoluntariecfflae^^  . 
ret.HujusdifBcultatiscaafammexcretioneurin|i 

connexionem  iliam  praternamnlera  pericarHii  - 

c.uma'a^Kra|matcfui0b  i  noncftquoddt^^ 

tbruth,haudparumfaccrediaplihgma,pofl;Gaie.  ' 
ilumjdeuru partium libr.^.  Ve&lius  .acrciiqplA*!  - 
natOiiiicucftantiit.InexcrctioriecnirrieKrcmcn.' ' 
iorumicumanhclirurnretinemusjdiaphragmaw-'  ■ 
fcera;  qu*  fub  ipfo  funtdcgf  iiiiit,  exef  cmenta^ue^ 

Ftabcs.VirNoblijifiriie  i  c6nftiltiflimcque,dtt^ 
ili  infirbaac  media  rCgiope  huj  usMicrocofitii ,  arta, 
notatione  digna iiiveni'  Supreriiamividelicetiaa' 
put  job  temporis  anguftiam  perluftrare  non  pq-,  ■*  \ 

diii  horulzinihi ,  ad  Otrinia  qiii  recenfui  jpcrqoia 
rendajConceflatfueruntiqiisampliffitnoVirolua 
bens  communieare  voluijPruno  quia  AmpUtudi-. 
flem  Tuais  etiam  Anatoriiicis  qbleaarii&pfoiaa 
de  ahnotatiuilculas  hafce  miijime  in  irialam  par¬ 
tem  iiiteipretaturainfeioi  Deihdeetiaifliutvideai  .  ■ 

quim  utile  &  neceflarium  fit  ftddium  Anaromia 
cum  j  Zgrisqufiiem  ad  valetudinem  confetvaiia 

damiMedicoverqadamiflam^risreftituendam;  ' 
tltiriam  igitut  Antifiites  &  IJroietes  Germani®  ‘  '  ' 

hic  perpendere  poffent  :  proctiidubioftudimn  ,  , 

hocmajoriinprefioapfldipfoseiret.  His  vale  Viti:-  -- . 

.  amplilfime,confuItiirimej&iricornmoaamReia..r’ 

;  publica: atternumquauifeiicitervive;  Dabainija  '■ 
Aprilis  Anno  I A4- - 

C  t  e  -  ;  iir-  ’ 

ProbimesiiSrmi^rermaf.fiiinfi^  ■  ' 

GUILHELMO  FABRICIO  HILDANO  J 
CEORGiVS  STORLINVSi 

Bi  fi  &  ,  ■ 

kejmief^ifrecUriiraJ^trtUHlIkikStfAtv^^^  , 

X^mmmihimotun  ,  tum  ego  Virtutes  &  mirari 
&arieareinceiii,mt  rdminhiK  uf^uefevmoraiiU 

PadiaeS-occupatii^esm'eisincorapofuisi 

fitirritiucrnthigraleSir,  ejiiod  jupamdafamnaBiei 
firaadtefcriber.diy^ijHemtdmlorigotemporeoIsfer-  '  . 
■vatiiia  &  amore  tacitiee profeciitas  fiimi  Nam  Boa  . 
i  riefiifmdmjusdamriiatrotiayraihifaigumilteriSii  '  . 

,  atrmd memortadig/us,tism  ex  Hagerhd- 

.  chiidrDn.BurgawericomtaindationeperRielldisi  . 

:  .habeo) adte hac EpiflolatnterpsUaadami  Rogpoba  -  - 
,  riixe,itiber>ignehicirite-fpreteru,mmmetftaM 
■  tuUllervameraj^at^dntemiUmcerevehsi  ^  ' 

friguia 


G  E  N  T  U  R  1  A  Vi.  jj? 

inuhattt,mejiifit,tipir6termiiinixe<»rm-.  Vi Qj,/ 
W  ?4-  frJfiiaajiBmapacifaicammaruiivivm  ,  hahilH  qmdinhoccefitftKiendamaut^erandiifiite,  re-  ^ 
t^nu^^nemfmgiaprt^ta,  tetttferamtmum  fir)ptoapm^,Uenertsegonminvitmfiifeepi,i}Ma 
aifidem  nAtivumjkngmnetim  fordea ,  cwUtameny  hac  oeci^onetthiimotefcere^ero utffortefavorc 
neiotiis  &  (ecemmicis  laborihea  ad  aU^ttaid»  jtcci-  tm  &  benevolentia  digmm  cenjere  veHei » mit  quide 
i^emcomatamtemperiemdedHxit.Cerebritmha^  immtrkum^on tamen  ingratum expertans.  Sani 
bethamidam  j gravedini &defiSationibmobno~  rnihi£ratulahr(Jiregiotfotuomedi£nabereQmeex 
xiupheparp.raealidptmiVentriculambptimetempe*  tealitjdiddidicifiM^Ittoddiuin  votis habuife^niji 
ratum,  ^comoUidnis  munus  debite  obeuntem  obti~  elirn Amico  meoDn.Bsergavverogratifieatiueffem, 
ttuite  Diota  utitur  mediocri,^  d  multis  annis fa^is  quodfummodefiderio-epeabaiparifiudioeiialabo- _ 
^odam,a€rib.&aromatiz.atis cibis abfiinetpfan-  raffemjintuamdomum^famfliarjtdterecipi.Age, 
fftinis aduliionemmetuens»  Nam olimex alio fucco  ergo,'yirclarijfime,proiua,quat^iuhuattogened‘ 
perafitionet»invenisgenito,melancholicaphanta^  riprofHtfii>&arte^piemehuichonefiamatronap 
fmataperpejfaeji,inde  adpracautionemfngulisan^  qu£ingraeaBoneritifati^acias,me^tibicotpmen- 
tiUquaterJanguimmmittereaJfaetaefipt^ propter  datum  habeas^,  f^aie  quam  felic^ime,  Sajiled 
defiuxiones  ad  oculos, cauterium  in  brachio^fiavit,:  io>DecembeAnnoi6i^* 

quod  tamen  ante  quinquennium  coalefiere /iviti  -  --  •••  ■  '  .  •■•••  •  -  . 

Hac,clariJpmerir,tuum.c(mftUum^auxiliump€i:^  .  O^ER- VATIO  LXXV^ 

'  ji/fimhi  .  ^ejuscuratioiK. 

Armox6^l,^^mtemperepe«,,i4^^^  Viro  maiflimo, 

'  D  OM.  GEPB.GIOS  SfORLINOj 

mantu  ejus  met  en  (p-  pej  i  en  ta  quo  mt  Dodori  Medicoexcellemi/Emoi 

j£S;ir^5K=2XZ,£3.  » 

fipia  efi per  abjcejfum  in  bubone  dexrro.Carbuncis-  ^  . 

Itumxniu^ciiraMedicitrtt^atmeji  ,  qUiemis  A/Agnoperedoleo  ,  doaiiTirtie  atque  Exed^ 
dititileuiapirtS,itep:u  anprudemer delinmt.Nitjn  i-^Alentiffime  mi  Domine  DoSor  Sporlinei 
bcM^Jedivu,&mQm  eoiitmia  exmemr,qmrt  quodeitius  adhumanijSmastuasrelpbnduemi- 
aiameln/itforiimiimplittidinem,  ^gUtiihilariim  hi nonlicuit . &forfaninprsfemiarumtibiada-' 
kxiiatem^XiprompieJliimcmhxmoretttexcepiti  muffimfatisfacerenequ^ ;  Idehimilia,  quathd-' 
Qj^  itAptr  6,  firctter  meajeteotnimtmaterU  Senus  inter  Parentem  tuum  ,  virum  comultiffi. 
.firofa fluxu mokjiataejfit, nec exjiccaatiimctpjilic  niiBn.&n)efuitaraia'tia,quamquetuporroexcor 
Mtdiaadhthitk^Hicqmmjuvaretur,dttrurgum  Iere  cupis,  requircbati  Sedi|np(ceiqutBfOj  tar. 
qt^dammpagodegentearcottfulHtt  ,  huftujuafif  dilati  lirdarnm.  '  ~ 

iUkriauamediaiuflufumkflit,^hcaaffi£ll!faun»  Caius.  qUerapropOnisi  grayiseft,  &Bciila-( 
feqaeaeein[aecultafpkc*iiit  itxradicimticMal,  reminfpeaionemrequirit  ,  quMtamerinetibi 
Pdler.herfltnut.Pkron.  SauieuU  parxit’.  aquali-  quidem,  quamvispraeieotiMedirq',  eoHciflani 
huSthtaceUmim^ixeeOx  :  Ilumateriafluemad  efle,  ex  tuis  probe  inteUexj;  quapropter  qqidhani 
.  ,  mnfcs&arimirevuflfaefl,  ulctu ex fucatfl^glu-  certideh6bm0rboadTepSfcfiberepoffim,noii 

tinatum,acetaufu^^ipfamatrarialibi  videbatur  video,  NetamenpiandiUjioperainmeamte- 
inimegrurejiuuta.P'erilmpofimtufesaliqu<ttglan-  cufare  velle  videar,  dicampauc%  quidfentiam, 
duta  miKgUute  intumuere fiuJlat.S' de  nevq  calare.  Scribis  ,  liiatronamquandam  quinquagenariam 
raboreib-daloreaccedeteinalifcejjumbubq  tranfiity  Annoidii.peftecorreptam,  &  id  inguine  dextrb 
rupto  ipfa fibipus  airifliihchiaf aliis abfierfix,  bubonem perpeffamefle ;  Execqueperfexcirci. 

,  &pafimadumpradiilafotac^ravit,utadcieatriee  terraeafcscontinubmateriam  faofatn  elfluxiffe. 
Teearehtb-perfeBifanatSviderfturuIcmr&muUis  ^ineconjido  ,  ufamturuqdarumattt  plandne- 
annisfanaquiddbmcasfiSumvixiti  danecamc  gleSum  ,  aut  in  adminiftr&iie  earum  erratutd' 
henniumMdem  illa  glandula  minguine  dextrb fen-  b«ffv,8:  proinde  effluxiferosa  matem,;Craflam  8£ 
flmincrefcerectepatquodtameaipfaimatrana^re-  viKQfimremaaiifleipiulatimque  iddbruiiie.  1-  , 
vitaeneglexif.ViuamclmapraxmeprogreJbyere  deib ta  ^fcefflbos  mammarani  accidiflfe  ,  &m 
^nfU^i^celeriuicrevitquamantea,,&adavian^e-  feirrhos abiiffe  ,  noafemel  obfervavi.  Quod 
rim,utrefertsmagnitudinejampervenitjipfdman-  autemMedicusabiaitioaiorbiulcasdiuapertum 
xiamredckt.  Namquiajuppuratianemnonflierat,  retinuit  ,  non  imprudenter  ,  fed  cum  ratione 
veretur, nevilinrsalerntantamexcrefeat,quaf>bi  ab  iplb  faflum  fuit.  Id^nim  in  oranibusaife. 
mpfdimentomaximetfl-mqlefliafaret^tlrhaligni-  Sibus,  in  quibus  malignitas  aliqua,  utieftin  pe.. 
tatemacquuqteancrajamxaquodnuptrmai^ata  fte,  iriorfu  canis  rabidi,  aliorumqueanimaliumj 
f«aduruparotidemtumareineancrun)abitJle,qui  fubeft  ,  requiritur.  Sedintetim  ,  damulcui 
etmetia/iffqeavitxanfiexerii.  /Parratautemthi,  a^ertumretinemus  ,  medicamenta  materiam eti 
‘ft^dlairite/duTumtumareiuumJnbuboxecan-  profundo  ad  fuperbdem  trahentia,  turufidisimc 
(alorem,^indalentq,mjquodarcaii.fahannufe.-  poneadafunt.  yveroinprlmacurationefaauni 
-"■"—nis  punUurai  sbt  dolares  iheonflantes  'aobfuiife ,  tnateriambue  peccantem  ,'  videlicef 


Sfl‘namemmaj^afdHeiamreei 


O  B  S  E  R  V  A  T.  C  H I  R  II  R  G  I  e. 

iA^ofochii  6;  foliisSc  rtfdici-  cay«id^  eft ,  ne  medfcatnent3>qQSinti^ut(^ 


■  •  C  E  N  f  v'k--I  A  ,  VJi  .  .  'goi 

.  gJffiiiMaaadtuasrefponJeoiaonec  Tuipie-  CdferumfiumamriirKobJir-Qyi^-^, 

0^7^-  njetocularem  habueris  infpeffibjiem  ,  ioicfie -^iaionilmsiiieBaris,ref^Sci!jHm,^uemmmdd-  ' 

"  ia.morbiedocneris.Interimeum  -miratiiimvidi.Ai7nipr^mtii^z6:^Mifiiittii- 


OBSERVAnO  LXXVE'-^-';-; 

pffrderefangmaoleato.,'- 


fehriUfiilgr.emc‘ ,  __ 

_  ,  .  .  mi>titsfmt,^<jKiaf«mi)iite)!uif,fliixiliic^ferefHs, 

Dn.GUILHBLMO  FABRICrO  HILDANO,  Jf-ame  a  natura  irrmta  comptdfus,  exitum  per 
'-■Medico&Chirurgo  celeberrimo, FautoriSc*  extremamtiarumoramclitusefi.  Bine  per  nudam 
Amico  honorando,  einavvarumcxrnemtienetraats^vrimu  cruenta  ex- 

qeiirgusSpinrlinus,Med.‘l>o5i)rBafileenpt,  ^ 

•  ambitu  exudam,denfts  (pi  ^ 

^7QX:eUentietui,ClariJJime(frboSlipmeI)n  Fa-'  macuUiiit:  Nibileminuspuert  ^  ^ 

ihkriei,  in  medicina  facienda  peritia  fama,  rite  '  pedes  redut,adijuem  vocatus faipSavamorkdde, 
.<primummovit,utanteannumdadiuturnoinguinis  id^obfdnmupericulumvitaModfrea  nariS hor 
run^ofe;cpiohonefiaeiuddamm(^fo^^^  morrha^ia 

'  '  fataeji,te{idifpijubeme)  fer.literas  confuUtm.  ' htus pallidfts  ^  valde  Meciliis 

't}unefmgularistiiaergamebenevolentia,^d'plu-  'ipfe,extremaspariesfrigidaehahuit:necmiru,cam 
'res  falutemex  te  mihi  nuntiantes,  cj-  recentiffme  intra  dies  oSo  ultratres  menfur asnofiratesjangui- 
V).  ireirai emendarunt, ad  denuohocfcrifnte  in-  \niseffudife,af  'antes  af eruerint, ego  tome  exiflima- 
Ttiefaa  'terpeUau-du impellit,  ainte  omnia  hrevihueexpma,  rem^antamfanguinisjaJluram,ntfvitadiJpendio,  - ' 
n<'r<a<  ejuadediSamatronaajfeSuhaSenmcognovi.  lUa  eam  atatempatinonpojfe.  Lodices  (^culcitras  ir^ 
Irnm-tm  pep^_,i„j,{diciumtuxmeyconflm?>tdefuotum'ore  'tisfin^ineismaculispiSas,&cuttmpattentisuni- 
'umate.  tnaudivit,filaconvenientxvi£tuiolifervatione,dt-  verjampetechiuconjperfamlattufiulis,tnmedtont- 
■  'mepw'gationu&  venafeSiionumftata  repetitione  £rum [anguinis  concreti,  poricujus^ueo fculumek- 
eontenta,  nuUumtopicudeinceppadmitterevoluie,  turantisfunSum  habentthus,con[pext.lntertfnad 
'  fptandemaitlocumagiaum  digitisconmSarem,  nariu  hamdrrhagiam,  ijua.vttathefaurum prodige 
'permijtt  Deprehendi  ego  tumoremmediocrisirvi  mmisdiftpando,virtumrmnaintentabat,fiftenda, 

:  ialhnaceimagnitudine,inJdentemmufcuU  index-  Cypfumacetofubaaucum  linteis  fronti  frigide  ap- 
iroahdomine-otliijue  defcendentis  nervofotendini,  'plicabamiconfiderans Crifeos  infilentiam,  <$■  effera 
quitendoahoffe  Uiipen  inguen  ad.peBinemporre.  aciinmoderatamhan'c-Uepei,mhihendame]fe,five 
Sue,velutichorda  denfain  omnihiie  hominibus  ad  [ymptomaticaftt,five,ijuod  magis  arridebat,  d  na- 
iiffium  apparere  filet  •  huic,in!juam,aponeurofiin.  tura  incepta  quidem, jfed  oh  vafirrum  nimiam  aper- 
harenremtumoreanimadaierti,non'utillaretuUt,  tionemeoperduBasutlaxatashabenasrerraheretff 
durum  iS-  fcirrho]um,fed  infiarglanduU  aut  glati-  inde  gradum  revocare  natura  nonpoffet,  n fi  arte 
dofacarnis  naturalis  fubdurum,.caterumindolen-  adjuvaretur.  Pratereaadfangumtsimpetuffietu. 
iem&concolorem,  ah  eotempire,  quotibiferi-  'dum,fequentem  mixturamconfeftimparariiuJp,t 
auaumefe.pattensaferit,eanium  R.Sj/r.n^t.depapav.an.l&.Sfrtderof.fxcis^S. 

.  utinpoflerummateriain  lapid.prunella^^mj.^q.plantag.f.ij.M.proi.pi,. 

piendis  aptum  irruens,  tiomhus.  Nirrum  tanquamprmcipdle  addidi ,  eo 

J..J - , - ......„.......j-at.Qu^o,Excelientis-  quodolimdProfeffore Monspetienfi ,  in  periculoja 

®«<-  fime  FaJ>rici,meedoceifi,  quid  tihivideatur:  uAa  hamorrhagiaiUud  exhibitu  magno  cum frisSu  vir 
levis  hic  morbus  jperninduspotiusi  quam  medica  ■  derim-.epiritus fanguinem  commoventes  figit,  cato- 
mentisi^ofitisirritanduslAdittittihtiliain^a-  remfiquidaliudrefrtenat,!p-ferofosichoresp’eruri- 
titudinisfignumaiereuinhuncnumumiefiutlevem  naviaseducit.  Hiscumcordiabhusep-viiurefri- 
MmU.  h‘«tcye«>xnerationemferenafrontefufcipias,rogat.  geranteacinflauranteufus,  a  Deo  prifiinafanitaie 
recuperavit  Sedp'ofiqudconvaluit.totiusi 


,  ,  pruritus,citratamenfiabiemaliuipfummoldiavie, 

occupatus  fum,  &  cum  CoUegameo  D.  DoHore  quitandemeumetiamdxferuii.Sanouinefupramo- 
fchrataid  opusaggrslfus,demedicamentis‘Ru.lan-  dumferofi  &dilutopraditumfmffe.prohantfteffci- 
di  pracipueautores  varios  confidens,  incidi  in  ea,  enterfudo.  fanguinisdilutiefi  aquofi  color,  quiap. 
quaD.roUnt  Rulandus  de  oleo  Heracleino  adte  parehatinfanguine.enaribusprofliiente,  diluteru-  ' 
qUmfcripfittyin,Epi[iolaejus,qua  in  doaijpniifra-  bens,&maxima  copia  ipfius,  qui  fi fimeerusfuiffete 

. ^  fnedubioagerdefeciffef.tandemfirrofi^fhfitcho- 

ris  pruritus  fuhfequensfiignum  indubitatum  ek.  - 

f'idithuncagrumDoaiff.Dn.CandidatusSchor'<‘beUn- 


pfiatihilom. 

metuit foiicit a  m,  ,  ^  ^ 

. ,  hmc  locum.,pAxiombm  recipiendis  api 


•ra  phfervarienum  Centuries  tuis  Ci. 
i  .obfirvationisSd^  locum  tenet  i  Hinc  anfam\ 
fip^obnixeroeoyUtproim  ^  ’  ’ 
comrnme  bonum  communi 
'quk  ad  hujus  operis  adornat 

b>-^'yiturivel[aliemlicmcia^ _ _ _ _ _ _ _ 

tecum  liberi  conferre  pojfim,  rtden,quamfamiUa-  Hisvaleielrj:Hmtuitfelk]flimevive,meq^tibi:t 
^ttutua  humanitate  reddideris:  confidentius  autf  mendatum  habeto.  Baftlea9.funij.\^tji,  .. 


lmei& 


b‘3‘“f.^imamfalutemiibifiriberejujfit,eb-an. 


■  Qeorgius  Sporlinus  Med  D. 

Bec  OBSER,- 


merfiflej  &  ad  uncias  aligi 


C  E  N  T:  -Vi 

nofito  mundificativo ,  ex  Mercurio  pcscipitato  , 
Ohfy^'  roundificavi,  &  fragmenr2  nonnulla  vitricxtra- 
xi,cur2£io  quidem  diiScilisEuic^ad  optatum  tamen 
finem  pcrvcnit.&  etiam  nunc  vivit  «ger  iU?. 
vaie  Vir  nobiliiTime  amplisfimeque  &  cum  tuis 
omnibus ,  quo^s  tecum  Taiuto,  acernum  quam  fe- 
licisfimc  vivejfalutaquasfo  meo  nomine  Medicos 
veftrosj  item  Dn.  Merkium  &Dn.  Baulicrumj 
fcpjus  reiponfum  ad  poftremas  meas  cxfpeflo. 
RaptimBernazS.JuIii 

xjid  p'£C€denrem  ohfirvauonem  Rejponfio 
Vn,  /).  Gregent  HorftiiM  Bm  Gmlhet- 
mumr^hnUtldAnum, 

SPro  cransmiEfo  Ciiafcacco  munufcuio  hoh 
.  eft  quod  gratias  agas ,  Venerande  Senex ,  Vir 
Clari&iej.  Amice  pl.  coiende  :  bohiconfule 
.potiusafFedumArhbriserga  temevquifcbhftah-i 
ter  durabit,  quamdiu  Spirituihos reget  artus* 
Epiftolidm  ad  Clariff,  Dn.Bauhinum  p  m.  fccim- 
inurieni  nofiruni,  dum  viveret  jamicum,  lubentef 
iegi,  'nihilque  magis  in  votis  mihi  fuifleii  quarii 
magni  ifiiius  Anatomici  judifciiim  de  quaftibiJe 
propoiita  videjre.  Ego  ut  .veriim  tecum  quoque 
fttear,  menuijibi  penes  Autpres  hafic  dubitatio¬ 
nem  bbf.fv3&  memini  i  mulco  mihusejiisdeih 
reroiutionis  rccbrdbr,  quahqiiam  i^a  operatio 
.diligenter  a  veteribus &recentibribusj  ebift'bdb 
quoabJEmpiris  exerceri  (bletideftribatur,  iit  W- 
dere  Keec  apudr*arKiim  iib.iSjcap.ii&i^uran.- 
.tem  Scacchum  lib.  i.  Subfidii  Chiriirg.  fcap. 

-  ufqueid  cap*j^..nohobftant:e  ,  quod  celebris 
Hierbn.  Fabricius  ab  Aquaperidehtepart.i  .c;i6i 
de.bp^ari  Cbir.  rariusEmpiricis  oculariis  ad  vo- 
tumKaiicChirurgiam  TiiccSdere  ftatiiatjCiiril  hbn 
immerito  ^elfuscuration^han^^ 

,  .  ..  repbnat,.^uam  taroeiidiriicuitatemhbp parum 
'  invehc.um  tiiuni  fciim  accbmmbdata  {eila  in  bra¬ 
chii  fuicrb  lib.  Obrerv.  Cent.4*  Ohf.  i5.  ad  ju  Wt  s 
Vcruih  eft  j  qiibd  dicis  j  parces  iftaS  oculi ,  qiix 
|>cffoHntur ,  exquifitb  Eenfu -praditas  cfte] 
qiiam  bb'  caufam  iibii  absque  caula  quseris  j  cui? 
dbiorpo^  admbdum  *pfa  bperation^  pa- 

feabofis;  baEtibiis  vehemcnnlTimus  efle  folet, 
ijubd  U0«.4j5q».4tcra  Obfervatibne  Gladdbrpius 
in  fpeeido.^^o  Chirufgicb  etudito  cohlirrhat, 
quQtidianajexperieritia  atteftantc.  Nofti  naturam 
Iqiorisjn.ineis  me  probrematibus 
i5ec.5‘q^.9q)dtiusinfblutainitateiquamjin^ 
fplutibne  qua.rere  j  qua  ratipiidfff piosvuinusihi^ 
&duniripHobferyaturj  donec  iracuildisfervbte 
fbpitb  tiridetri  anirriadvertatiiri  Qmd  li  mbdb. 
fimili  mens,  .terrore  &  cpnfternatione  percufla 
^iqdnus  id  ipfa  operatibhe  depbfitibnis  cackra- 
dbiorero,’nbn  fentiafc,,qgetn.admbdum  cau¬ 
teriis  adcuaiiBusiinflfiimenfo  tedb  fubito  im- 
i>resfis3‘ixafamd6loriscaufettjr-:’  Quid 
««p  liaiic- jpfe:parUs  ioborantis  intemperies  Cum 

labris  ex:  vapofoTa  humiditace  in  oculum  deman- 
reeipient!^  frigiditate  condent 
^  i®8iiretur  j  quaratibne  j  ficut  iii  aliis  partibus  ^ 


:  R  I  A  VI.  ^0^ 

ita  etiam  hic  fenfus  obtufior  fieri  poteft.^hinc  er- 
gp  punfturafadla ,  quje  in  momento  continuum  •  ' 

iGlvit,  tantus  dolor  hon  adeftj.qui tamen larpiiis 
fuccederelbletjdatisinflammationibusruperve- 
nichtibusjubicalorpriternaturam  fenlum  par- 

tisIaborantisexcitat,quadecauraChirurgiocuiai 

rii,  dura  hanc  dperarionem  perficiunt ,  extemplo 
talia  ‘remedia  appliciinc » qu*  inflammationem  & 
dolorem  .arcent,  quo  fine  fanum  oculufiiicadis;^ 
ponunt^  cum  utriusque  fit  idem  motiis ,  ut  urta 
cum  agro  quoque  quietus  retineatur.  Non  ta- 
mcnncgodqubdpieftatuisihicetUm  Dejpfbvi- 
deiitiani  concurrere ,  qui  fidelis  ell  i  .  &  ultra  vires  ' 
nos  aliligi  hbn  permitti  ti  /  _  .  _ 

Quod  alterum  cafum-attinetPatricii  yeftri  j 
fcui  particula  Vitri  co‘h&a^i  per  tchipus  aliquod 
in  metacarpio  ad  radicem  indicis  Aib  cute  latuit 
absque  dolore  i  riificompresfib  vel  allifio  durio¬ 
ris  objeci  b.ccafipnem  pr«buifict,verifimiie  vi¬ 
detur  j  vitream  illam  parricidam  undique  mucila- 
gin.olb  fiiccb ,  quem^li^  e  mafla  fahguinea  fibi' 
familiarem  parces  ilis  tendinbra  circa'djgitos,prb' 
iuiiiutritione  trahunt  .bbdUi^am  fuiflcjqiiaj  ma-^ 
teria  putredine  fanioiareddita ,  caufam  abrcefiui' 
pr^buic,  ih  quo  diu  fine'  ferifu  doioris  parshicc  vii ' 
trealatcrepocuicidpheccomprtflibnefai^arehi'. 
files  partes  vellicaret*  ' 

C*tcrurh  notabilis  efr  hlfloria  j  qticrhia' 

Cent.  5 .  bbfctv.  ex  relatione  ClarifliOffredi  legis' 
degibbiiio  piumBcb  pcrtotar.hbs  iri  veficalati- 
Uhte.  '^itiim  qtiidem  non  cftfcjusmbdi  glb- 
bidbS  plumbeos  diii  absque  noxa  corporibus  in- 
trii&s  circumgeftari,cquo4  experientia  confir¬ 
mat, ubi  tamen  %ius  etiam  ^bfcrvarrius,abfceiru 
fa^o  feparatibni'&  egreifui  cbfdem  ahiam  prs- 
here  i  quod  Anhd  iPii.  in  nobili' quodam  ftui 
dibfp  Gielfe  notavi ,.  qui  temporie  hodurna 
izfusj  ejusmodi  borh&ardaraarluaircircamuYcui 
iumpeftoraieni  vulnerabattir, 'globulo  extra  pc^ 
ftoris  cavitatem  lub  dcicbidc.  in  .brachium  fini- 
ftruraintrbeunte ,  qua  in  parte  pofl  feptimanas  a-, 
liqiiot  abrceflu  fa^o  v  prarter  Ipem  boftra.m» 
plumbeus  giftbul.usfefcbfecbat.  Sed^miratib- 
herion  caret, in  vefica,  cujus  vulnera  Hippjib.^. 

Apb.i  8- lethaliaproniinciit .globum  plumbeum 
tam  diu  latitare  p.btuifle :  \4falius  tellatur ,  veficae 
vulnera  curatu  facillima  efe',  fcfeircnteVifecrd 
in  Cbihiad  Aph.  citatu  rh,  fi  fiant  in  parte  anterio¬ 
ri  verfus  colium, eb  quod  parce  ahteriofi  fitobf. 
duSa  peritonasbi  vel  ut  .Fallopiu^cenlct ,  qiiod 
tunica  veficainteriqr  carnpfa  exiflat  j  adeb^ue 
ioalefcere^poiiit. .  Huc  igitur  pdrtinct  etiam  hii 

ftbria  cujusdam,  quam  habetiCcntmannusHb.  de 
calculis  .quigioBo^^rieo  per  veficam  tr  jjeotuS  fa- ' 
nicati  reftitutus  fuit.  Vcrifimile  igitur  videttir  i 
iifibriem  etiam  circa  partem  hahe  carnbiarofiiif- 
fefa(Sam,ubinatura  policaciriiis  fotuiami  unita-= 
tem  cbnfpiidare.  potuit;  .  An  autem  .fingul^a 
quadath  occulta  familiaritate.,  plumbiim  ,  prae 
cateris  rheiallis  j  tamdiu  cbirpori  hjiniarib  ihefie 
polfitabsque:noxaiquadplacct'Arph6hfpFern'6 
cit.lib.j.cai?  5.  <k  ParseOj  libri  6..Chirur;  cap.ib; 
dubitari  poteft  j,  praefetrim  ciim  idem  Pa;*os 
lib;25;cap.  j.  eidem plumbD  maiignam  qualitai 


Divino  fayore  reftkutus  fuit. 

Prudenterica<jueinapplicacione&ulu  hujus 
feWfyr#-  medicamenti  procedere  convenit:  eft  enim, iit 
*  antea  dixi,  venenofum  &  lechiferum  ,  ideoqiie 
non  video,  quomodo  audiendifint, qui  Trochi- 
fcos  ex  Arfc.nico,caiceviva  &  auripigmento  >  in 
putridis  ac  ferpentibus  inteftinofum  ulceribus, 
Clyfteribus  pefraifcere  volunt*.  Sed  de  his  in 
•  tradatu  noftro  de  Dj^fentcria.capi.  i  o.abunde  di- 


OBSERVATIO  LXXXI,  *  . 

De  cuncto  ,  dr  malignitate  arfimcu  . 
rtfomBufmo  Uxcettemi4j^oqHe  y  '■ 

£>R  jAeOBO  hagenbachio* 

Medicina  &  Chirurgia  Dodon,  Amico  mcO’ 

pkztni^o  novi  anni  aufpicio ,  Do^sfime  at^; 

amantisfimc  mi  Dii.  D,  Hagenbach ,  inprimis 
cupiO  j  ut  oieexcufatum  habeas,  quod  tam  raro 
ad  fcribo , faciunt  id  occupationes  ,&  tarditas  in¬ 
genti  mei,  quod  &  plerumque  fuashabctmole- 
ttias^  tibi  fatis  notas.  Dcobitu celeberrimi,  & 


qvuntur.  Jlarus  itaque  tibi  fit  ufus  hujus  un¬ 
guenti,  inprimis  autem  cave,  ne  illud  impurga- 
to  corpore,  multo  minuscirca  Arterias  magnas, 

&  in  gravidis» applices,  neve  in  quantitate  pecces* 
pe  quantitate  accipe  exemplum  fequens. 

Matronam,  ulcere  deplorato  laborantem, cuta- 
damhabeo.cuichmnonita pridem.illudmcridu- 
Umjfupra  linteum  tenerum  extehium,abplicuif 
fem  ;  fcd  rcme-nh  die  ,  Ec  vix  pondus  duorum 
granorum  unguenti  pro  vice  ,  'attigifi^em,  gr^- 
viflirha  rupcrvehehint  Symptbmata ,  etiamfi  ul- 
cusa  venis  &  arteriis  magnis,  uti  &  a  partibus  her- 
vofis  fit  remotum ,  intra  biduum  tamfin  remife- 
runt,omniaq;minccumulceredd  votum,Laus  fit 
peojfuccedunt.Porrbjvix  grana  fcx,ut  diiii,  hujUs 
unguenti, adEfcharam  hanccc  inducehdam,im- 
pendi,  qua  vixgranum  unurn  cum  dimidio  Arfe- 
nici  continent  :  Scrupulus  enim  unus  Unguenti , 
recipit  arfehici  grana  quinque  ,  cum  tertia  circi- 
unius  grani.  Ex  his  colligere  poteriS, 
primo  quantitatem  uhgueihri  ,  qua?  ulceri  impO-  " 
nenda  eft,  deinde  etiam, quam  pcriculofus  fit  pul-  ^ 
vis  Penoti ,  &  Miilleri,  ad  Cancrum ;  Propterca  * 
quod  Arfenicum  ih  copia  recipit ,  dofift  pulve¬ 
ris»  quzinlpcrgenda  clt ,  hon  adlcripferintrideo- 


^o8 


OBSERVAT. 

n  eftrHdvetiumillum,quar 


Sphacelo 


lini  Iib.de  Gangrsna  & 
o ,  cap.  y.  circa  finem ,  poft  ufum  pulveris 
ad  cancrum,  vitam  amifilTc.  Inquantitate  enim 
erratum,  &  arterise  applicatus  fuit.  Sedinquies, 
fi  ulcus  fuerit  magnum,  ita  ut  quantitas  illa  un¬ 
guenti,  quam  praercripfifti.nonfufFecerit,  quid 

unguenti  pro  vice  raro  excedo ,  fi  non  fuificiens 
fuerit,  admilceo  nonnihil  unguenti  digeftivi,  aut 
Butyri  recentis.  Ha?c  de  quantitate.  'De  ipfius 
praftantia  in  vulneribus  pravis,tlbrdidis,  &  mali- 
gnisjfequens  accipe  exemplum. 

Anno  ly^o.  cum  in  Belgio  Medicinam  face* 
rem,  juvenis  quidam  viginti  annorumirt confli* 
da  glande  plumbea, eaque  utvocaritjJabefada* 
■  ta  (eme  m«fc  /o&ec  ennuDete  vulnus  ad 
Metacarpum  accejdt  j  id  qvum  in  fordidum  8t 
malignum  ulcus  degeneratum  fiiiflet,  venit  adme 
'Hildenam  :  ubi  qVum  vidifleni  ulcus  crfe  in  fu* 
perficie,fine  fra^ionc,autcaric6lfisjjrevimciU 
kid  ad  cicatricem  perdudturum  ipfi  poUicebarired 
fefellit  me.  opinio ,  medicamenti  enim  omnia  j 

xefpuebat.  Tandem  cum  nonnihil  de  hoc  un* 
guento  meo  Efcharoticd  applicuiflem,  Efchara 
beneficio  Digeftivi  cccidiflet ,  iritra  paucos  dies 
convaluit.  Arbitror  autem,  glandem  venenatam 

riaxifle,qu2  beneficio  hujus  unguenti,  propter  fi- 
milifUdineni,  quam  (ratione  Arfenici)curavene* 
.  flo  habet»extrada  fuit. 

Gxterum,  etfi  unguerituni  hocce  nolirum 

mum  uicus,ut<^i,Deo  fic benedicente, calliga- 


,  etfl 


quoque  in  aliis  lordidis  ac  pravis  ulceribus  ?fero- 

Dn.Hagenbachme  idmCanctofis  atfeftibusap- 
]Arfentet(  pJices;  Arfcriicum  enim,  omniaque  quat  ex  eo 
conficiuntur rrtedicamenta,  CancrOfisafe^ibus 
Mnirlisfi-  advef  fisfima  elTc .  alias  non  folum  ex  meiudivifti, 
tnam  ifi,  fcd  &  tu  ipfe  Anno  iSi8.  Spira:  meciim  vidifti  . 

to  quodam  ex  Arfenicocoaflito.CFedronisfuiffe 
exiftimoj  in  Matrona  illa  Virtdtc'  &  Pietate  nd- 
faiiisOhtajDn.MargaretaSchci.dmanninjiifusfut 
erat.  Fedronem  huncee  olimreeereridje  &  nofai- 
lisfims  Matrona:  ,  Chrifliana:  a  Veltbniggen  j 
Afabatilfe  apud  dirum  Qu,irinum  Nbvilianum, 
Cancro  inalteramamraillalaborantem-i  fuisoie- 
dicamentis  Cbymicis  mortem  matutalTe .Domi- 
CofmusSlotanus  p.  m.  Chirurgus  T 
mus»  ut  teftis  ocularis  j  aliquoties  mihi  retulif^ 
Poteris  quoquehacderevidereI>n.D.Bernarj 
Deflennium,  infuisadversusFedroncmfcripoU 
af mtJi-  Hxc  proptereaadfcribo,utmedicamentaFedro- 

eamemu  nisadversiis  Cancrum  diligenter  examines,  priusa 
■  ti‘lan“s  quam  eis  in  tua  Praxi  Utaris;  conftabatenimex' 

^tlunico  ,  atArlenicum  cxitiofumciTemedica- 

mentum  in  CancrolSsalFeftibus,  exemploquoq; 
ditur.  oftendi  inTrai^atu  meo  de'GangraBn3 ,  ut  antea 
dixi.  Non  eftigituraudiendus  Dn.Pcnotus  ,qui 
.  libro  fuo  de  vera  pr^parationeSc  ulu  medicamen- 


C  H  I  R  U  R  G  I  C. 

torum  Chymicorura.mihi  pag.i5o.medicamena 
tum  fuum  ex  Arfenico  confiatum ,  vcluti  atea^ 
num,&  pretio  a  fe  comparatum,  ad  aftra  nsq; ex¬ 
tollit, fed  bonum  illum  ac  optimumVitumi&qui- 
dem  mibi  amiciffimum ,  ab  aliisfedufiuihfuifle, 
nequeuntpiam  hujus  medicamenti  periculumfc- 
cifle ,  uti  nec  Dn.  D. Philippum  Mulierum ,  (ui  ad 
cancrum  medicamenti, planemihiperfuafumha.. 
beo.Alioquin  medicamehtumtampericulofunii 
tamqUethiferum  {inteliigeincancrofis  alFefiio- 
nibiis  adhibitum)  ille  adaftranonextuliflctr  hic 
yerorn!raenlisfuisCbymicis,S:myrt:criisMedicis, 

'procul  dubib  adrcripfiflet. 

,  Vetifimile  autem  mihi  videtur  ,  Dn.Pei:6i 
tohi  areanUii)  hocce  in  peregrinatione  fua  oliai 
ab  italo  quddam.Norinbergi  degente,//  Medao 
'Mcancro  appellato,  aCcepillei  hujus  ehjmitali 
'medicamenti  delcriptio  (qijam  ego  primum  vidi 
AnrioiJSy.  atttequani  Penotus  &  Mullerus  fua 
iri  lucem  dedilfent  feripta)  fciini  arcario  Dn.. 
Penori,  quoad  ingredienda  plane  cotiveniti  Sed 
qua:risforfin,  quomodo  dereriptio  illaNotim- 
bergica  ad  manus  rtieas  pervenerit !  Dicafii  id 
paucis.  Circa  annrim  prsdidttim  s  quumDom. 
Joh.  GrifFonius,  Chirurgus Exccllenril&rius, ac 
tationalis ,  codem^j  tetripore  Prsceptor  meus 
dbfervanduss  Matronam  non  dbfcuri' nominis  j 
cancro  laboranferaj  curaridara  haberet,&dehoc 
remedio  famal4orioberg4  Genevadi  pervolaflei; 
tum  Dn.GrifFohius ,  trim  etiam  ipfanietzgta',  U 
ipfius  aftantesi  illam  adhibuerrint  diligerttianidlie 
in  fcribendis  literis  j  &  negotium  utgendd  s  hi  iri 
fuppeditandis  nummis,  uttandemnoriroiumpuli 
Verem  ipfum,  verum  etiam  compofitidriem  nari, 
cifccretur  Dn.  GrifFdriius,  quam  pnftea ,  prd^fna 

vit.  cjyum  vetd  Dri,  Griffnnius,  u£  prudens 
&  circumfpeSus Chirurgus,  hujus  pulveris  iri 
ulcere  quddam  Idrdidd  it  cdnfrimaci  pericli-^ 
iumfacere  vellet ,  aritetjudtri  illum  caricrd  appli. 
caret,  &fieviiHma ',  qua: feqiiebaritur  Symptdr 
mata  vidilfct ;  aperte  dixit ,  Medicum  illurii  dei 
caricrd  nunquam  hdc  medicamentd  carierrim 
curafle,  fed  potius  atgros  inter eraifle ,  nimisqrie 
magnifice  fe  jaSare  atque  oftenta.re.  Ne  auteni 
hujiis  doli  fraudisq  jorigo  te  lateat,lcias  Theodd- 
ricum,  &Lantffahcam,  qriOs  fecutus  elt  Ouido , 

-  igdere,- iri  cancrum  Apdftemaj  & 
Garicer  Apdftema  eftafiiaus 
lem  luD  nomine  cancriinrelliguntHippO- 
crateSj  Galcnusj'Avicerina,-&  alii-rarionaies  Mc- 
dici,atqueGHirurgii  Cancer  verdibfkas  (Gui- 
donis  verbis  ritor)  eRquaridd  ab  ulcerihris&jrul- 
''  nfaSamaiacribus, 

...  humores  pravi ,  St 
ffunt  Melancholici  i  trahunturqud  ab  nnivetJd 
corpore,  &e  vfciriiimembris  in  eumtdcttm;&! 
putrefiunt,  &caleiiunt,ac  acririioriiam&  vene^ 
nofiim  qualitatem  acquirunt  J  ex  quibuagene- 
-ratuf  &  augetur  mala  difpofitid  ,  &  fit  caricef. 
Hzc  Guidoi  Sed  hujusmodi  uieeta-efiamfi  fint 
maligna,  &  plerumque  cdnturiiaciifima,uti&ilt 
Irid  fuit  is  juverie.de  quo  dixiantea,qBeri3ad*na- 
'dum  &  innobiliflhria  illa  Virgine ,  quamStir. 
lachii  iri  aula  liluftriifimiPrincipis  mei- fliecM 


OBSERVATIO  tXXXII. 
gruviffmii  Jympumatiifis  fifi 


:o  longe  celeberrimc>i 
faofiDguiarlj 
■ahricim  midanas 


raTibisin  Matrona,  qua¬ 
rum,  &obeia,/eic  bb 

&  intxodudBbnemat 
Centuria  dcfcriptara 


6i0  observat. 

.  iMcircajunSurasfereomnes,  Tubercula,  &A- 

pofteniata,ex  frigida vifddaqoe  materia  reroan- 
ferunt.  , 

Nonnullos  materia  Variolarum,  ex  fecte  & 
capite  cum  impetu  ad  pc&us  delabeiite  Catarrbo 
fuffocante.mifere  vitam  finivifle  vidi.  Hifie 
diebusquoq;  Piiemm  Paraphymofi,  iit  ipfis  Vi¬ 
riolis  orta.periculofe  laborantem,  curandum  ha¬ 
bui.  Febciter  curata  ParaphymOfi  Abfceffus  cir¬ 
ca  humerum  fiaiftmm  exortus  efl: :  is  antequam 
ad  Suppurationem  petyeniret,  Gatarrhb  futto- 
cante  fuffocatiis  fuit.  Puero  cuidam  ij.  Nico¬ 
laus  Griffer  nomine ,  cum  caput  &facies  fupra 
modum  intumuiflet,  delapfaeft  materia  peccans 
adnervos  recurrentes,  &  mufeuloslaryngis,  ita 

ut  mutus  faSus  fuerit:  divina  tamen  afpirante 
grariaipfumreftitui.  Hscraptim:Tu  VirCla- 
riffime  omnia  boni  confule,  &  tumultuanti  cala¬ 
mo  ignofee.  Bems,  15.  Julii.  iSatf. 


CHIRURGI  C. 

adeonfumprionemtertia:  partis,  ntcolatnrafe-  ,  ' 

deatad Jb j  B.inquainfundantur,  macerentur& 

coquanturfecundum  artem 

FoL  Sens  a  ftipulis  e^urgatorum  gij. 

Agaricirecenter  trochifcati  &  i 

Rad.  McchoacaalbiCanagij. 

Maneant  in  infufione  horas  la.  poftea  fortiter 
-exprimantur,  addantnrque 

'  Syrupi  rofati  Iblutivi  compofiti  gij. 

Sycupi  de  Fumaria  5j. 

Mifce,  fiat 'potio,  pro  tribus  matutinis,  interpofi- 
tisdiebusfumenda.  Sumtoprimo  hauftu,  pou 
ftridiepoterit  incidi  vcnaincubitofiniftro,  vel 
dextro,  fi  nimis  male  affcdfum  fuerit  finiftrum , 

■&  extrahi  usque  ad  uncias  quinque  aut  fexfan- 
guinis,  fecundum  virium  conftantiai 


Ufus  Hirudinumhic  maxime  convenireti 
quia  apud  vos  non  funt  in  ufu  ,  tuum  erit 
ifeati,  an  zger  ipforum  ulum  atque  applicati- 
j  Poftremsdofiapoxema- 


oBs  ER  VATIO  mxia, 

Vecuttneoqmdtmtffecltt. 

Viro  pr*ftantiffimo  Dofiifliraoque 
Dn.  EMANUELI  UR.ST1SIO,  Artium  libe-  "1 
,  raliumM.  Amico  fingulafi. 

'  ChU.  Fakicim  Hildanm  S.  P.  D. 

AFfefiusiliecutineus,  pfsftantiifime  atque 
amiciflime  Dn.U  n  s  t  i  s  i,  cujuscaufa  hifce 

ianguine  biliolb  &  adufto  ortum  litum  bab^, 
priroqvi&us ratio,. qus  humedet  &  refrigdret, 
inftituendaeft ;  ubiomnia  falla,  pipere.  Zingibe¬ 
re,  gariophyllis,  c£pis,rapbano,  finapi  &  hujus- 
riiodipratparata,  vitanda.  Omnis  excellus  cum 
tibi,  tum  etiam  potus,  pfateipue  vini  generofi, 
nocet  tuti  quoque  exercitia  Corporis  nimis  vio¬ 
lenta,  item  balnea  calida,  laconica,  qualibus  hic 
Bafilea:  utifolent.  Secundo  ut  corpus  a  pravis 
&  aduftis  humoribus  expurgetur,neccfre  eft :  id- 
que  confedione  Hamech,Syropo  de  polypodio, 
Hlecf  uario  Diaphcenic.  cum  R.b  -barbaro,  pilubs 
defumo  terrs,&  fimilibus:  velii-quenti  Apoze- 
mate  ( quod  fimul  etiam  huraorein  peccantcm 
prsparat)  commodefieripoterit. 
R.'Rad.LapatiiacuO 

Scrophular.  majoris 

Polypodii 

'Cichorii 

Corticum  frangula:  & 

.  Tamarifcianafi  ^  ' 

Heib.  Agrimonia 
Verphica: 

Cufcuta 

Scabiola; 

FumariieanaM. }.  - 

Qvar.  paflular.  exacinatar.  an.  |j. 
plor.GeniftaSc 

quatuor  Cordial.  an  Pj. 

SenuAnifi  , 

Fceniculiana  59. 

Fiat  C  a.  decoSioin  lufficicdtc  quantitate  aqu^ 


R.  R-ad.  Polypodiiquerc. 

Saniculat  fceminat 
Cottie,  interior  radie,  frangula: 
Rad.Lapatiiacutiana  ?fi.  '  ' 

Herb.  Veronies 

Fumaris  ^ 

CufcUtK 

ScabioteanaM.fi. 

Liquiritis|g. 

Coquanturin  C  q.  aquar  Ut  colatura  redeat  ad  |v, 
in  quibus infundantur,macerenfur,  &  coquan- 


F6!.Sen2|j. 

Agarici  recenter  trochifcati 
Rhabatb.  opt.  ana  |j. 

Maneant  in  infufione  horas  odo ,  poftea  expri¬ 
mantur,  expreffioni  adde  fyrupi  rofati  foludt^ 


compof.  |j.^, 
Mifce,  fi 


R.  ^Malfic  pilular.  Aggregativ.  9j. 

,  Pib  defuinaria  9ij. 

,  Trochile.  Alhandal  gr,  iiij. 

Cum  lyrupO  de  Polypodio  ,  formentur  pilula 
quinque,  involvantur  pulvere  liquiritia. 

Circa  Autumnum,  li  opus  tibi  videbitur, 
reiterabis  praferiptumap02ema,&  vena  fcdio-  ’ 
nem.  'Tnterim  prolpicere  convenit,  ut  optima 
vifiiis  rado  oblervetur ,  alvtisque  fraper  fit  lu¬ 
brica.  -  Itaquefiperfc  minimdrelpondet,pnraa 
Damafeena,cum  decode  aliquo  purgante,  vela¬ 
ti  lena,  Rhabarbari,  Mechoaca,  Agarici,  Poly¬ 
podii,  cordcnmfrangula,  fanicula  foamina,  la- 
patiiacud,  fumaria,  fcabiola,Sc  fimilibus,  pra- 
parata,ptafcribere  poteris. 

-^^purgato  corpore,  nonabsreelle  duxi,fi 

decim,feroladis  uteretur.  - 

Quantum  ad  topiea,  purgato  coij>ore,pari 


fere  conveniunt.  .  hac  de  reidaciioccafioneapud  ScreniflimumxSc 

Atejue  hiEc  funt  medicamenta,  quse in ClemendffimumPrincipemmeexcufabis.  Quoi 
fensmaximecdnVentreexiftimOi  Vians  ratio-  fupereltDeumTcrOpt.MaXifupplieiterofo,H4 
hemGennanicoidiornateprolieeadagrumfcri-  ipfiusSerenitatij  t-otiq;  exercituisinhac  expei- 
pii:  Tu ulomniafeadadminiftfentur, operam  tioneSpititufuoSandoadefTe velit,  quOomnia 
dabk  ValedoaiCL  Dn.lIrftiri,amicamniopti-  ipfinsct^u8ifaaaHcrdicaadEccrefise  Cbrifti 
liie.  Raptim  i^juniiidio.  adificationemcedefepoffint.  Saluta  meo  flomi- 

'oBSERVATib  LXXxi^  bato!”2ripXrfef’’“^“''‘’“‘'^’’ ** 

Vc^tihruide.  _ _  , _  _ 

BN.  LUD°OvtcO^SGfdM°Iu!’Doaori  LXXXV. 

Medieo,  &  Illuftnflimi  Principis  ac  Domini,  Oembntlde,  & (epore jfoftmdo ,  ex  dem‘ 
BmGEO&Gn  jR.iOEiti.ci  MarchionisBa-  hau Jub fesno TecttttK 

denfis  &  Hochbergenfw.&ci  Archiatro  di-  ,  Viro  Dodiilimoj 

gnisfimOxAmicofingulariftadio  i>R  JACO  BO  HAGENBACHiGj 

ohf-ryanaoi  _  arciumliberaliamMag'ftroj  Amico 

Gni^elmiis  F^hricius  Hiidantti  '  fingularjj 

S,  P,  D.  Gnilhelmm  Fahicifu  Htldantis 

‘Te  optirtj4  valere Vir  Glariifinie ,  fautor  &  .  .  ‘  &  P.  V. 

.  .^^''^ifejcteraumhonorande,  uxor  Tua Gha-  tAfqcuIum,  quem  mifi,  do^‘flImc  &  airiail* 
timina,hbdic  peranciilam  veftram  mihi  fignifi-  i  t:flimemiDn.Hagenbach,rc^ead  tepe-rve- 
tavkiBenediausfitJEHOVAjquij  utine^tpe-  niile,m6luiasquuic«amatetraclitasefie,ex  po- 


6ii  _  O  B  S  E  R  V  A  T. 

ftremistuisintellea,  facquxfo,  ucDom. Vtira- 
■  tius  fuas.  quoque ,  quamprimum  id  fieri  poteric, 
___  accipiat,  CqnduaorcmequicOTteutumcfleli- 
benterimeflexi.  <^a!  de  affedu  clariffimbViri, 

'Dn.Grafleiifcribis,marimum  mihi  afferunt  dm- 

lorep,  uaoOT  confilioauiilidque  ipfi  prodeffe 

'poflim.  figoinmaximisiftisdploribusLaudar- 

femper  cum  frudu  ufusfum ;  Addo  autem  n< 

nihii  Alkermes/aquscinamqmi.fine  vino  di&i- 
lata:,  &  lyrtip.  papaveriserratici,  maximum  enim 
eft  cdrdialei  omaiaque  utplurimum  in  decodri 
A^imoni*  &  Veronica:,autaliquo  alio  decodo, 
autaquaappropriatadiffolvo,  Solet  potiuncu- 
Iah$cfudqrem  (qui primum  &  prtecipuum.eft 
anodynum' in  arthritide)  quoque  provocare!  O- 
mnibuspraterea  modis  laborandum  eft-,-  etiani 
externis  ruu’=‘>iis,ut  furor  atqueimpetusparoxy* 
fmi  quamprimum,  &  antequam  vires,  doloris  veS 
hementia  diffolvantur,  reprimatur.  .  Habet  Dn. 
Craffer  lis  varia&  plura  remediaanodyna  in  con. 
filio,qubdipfidedi.  Exquibustuhoc  veliliud 
prout  tibi confultum  videbitur,  eligere  &  appli¬ 
care  poteris.  Quod  fi  primum  dolores  non  ftda- 
’  yerit,  fpem  tamen  deponere  non  licet ,  fed  aliud 
praeparandum  eft,adeb  emm  mirabilis  &  prodia 
giofiis  eft  morbus  ifte,  ut  remed.  um,  qu  >  hodie 
cum  frudu  utimur,  illud  ipfum  fepilfi  i,d  cras 
dolores  adauget,  etiam  in  uno  eodemque  *gro. 
Sed  &  aliquoties  (quod  dicam  admiratione  non 
vacat)  expertus  fuin,priecipuein  Dn.  johatt.R.ud. 

,  ■Huberopim.hujusReipublicscTribunounedi- 
camentum  quod  hc  “  . 


e  H  t  R  U  R  G  1  C. 
numibideminyiciniafiiiire,isquumquadait;vt 
cosedixiffet  fiacyefperaTemamrdvelle-abfan-'^  «S. 

dere  usque  in  caftrinumfqhd  fimelad  fatietatem 

dormirepofRt,abiiffe.A!tem'diequHmconfueta 

horanon  prqditet,&  domelfirtiprum  perqnifi- 
viffent  nniEqjie-i  tandem  fub-vefperamjn  meta 
fceni  recentis,  femimortuum  repertum  faiffc,^ 
in  alterum  diem  usque,  ilncrlbquek&  intelledu 
pefmanGfle.DemumveluuexLethargoprofun- 

disfimo  cum  experge£aiaus.effet,  paulatim  vires 
fuas  recuperaffe,  &.convafuffle^-  Vides, non  tan¬ 
tum  carbonibus  iemiaccenfis  ,  veruni' Siam 
quampluriiriis  aliis  rebus  fiilphureum  dipofem) 
quicapureanei-aqjmembra-Prihcipalia  ferit,ind 
effe.  Idcm&ineisquimcella,inquaCerevifia  ..  . 
gcnerofaeffcrvefcebat,moramtraxerunfiacci-  i 

diffc,inBelgioal;quoties6bfervavi.  ,  •  ■' 

Caterum  aperiibnem'  gena  ijuod  attinet,  ' 

tam  diu  neranda  eft  applicatio  eauftici.usq-,  dm^ 
fatis  profundum  iitulcus.  Hlud  tamen  qdia  fetis  «bjSw. 
latum  eft,  ut  feribisj  cayendumeft  ,  hecaufti- 
cura  margines  ulceris-attingat,:  Sufticit itaque ft 

fticum.Cafus-Efcharjeexlpcdandusnoa  eftj  f^d 
luperfiaes  excidenda ,  novumque  cauft)cum  ap¬ 
plicandum,  hoc  modo  linedoloreadfinum  usqj 
penetrabit.  Plura  non  adftribo;  Tu  enirnmo^ 
dum  apud  me  vidifti.  Saluta  meis  verbis  quain 


enim  cum  prope  truni 


iin  validus  ac  vividus  {it> 

'  inlocisex  potentia  in 
z&\xm  reducere  potuit,quatn  in  ipfis  extremita¬ 
tibus  manuum  &  pedum ,  in  quibus  femper  im¬ 
becillis  exiftit.  Cave  tamen,  ne  medicamentis,  vi- 
[  deiicet  fomentationibus  3  lavacris  &c.  Alumen 
*"  addasjiilud  enim,  quamvis  d  pradicisinarthriti- 
«iecelcbretu  r3  adverfiffimum  effe,  non  ita  pridem 
in  memetipfo  expartus  fum.  Nuperriine  enim 
icum  exaula  Sereniffimi  Principis  mei  DmGeor* 
gii  Friderici  Mafehionis  Badenlis  &  Hochber- 
genfis&c.  admeosrtverfuseffenij&  pedes  poft 
paroxyfmum  quem  Carlsburgi  pjffusfueram,& 
defatigationeminvia,tumore  oedematofo  affe¬ 
ci  eftenc,  fotiiin  ex  radicibus,  herbis  Si  iloribus 
conroborantibus,additoaluminc,applicui  j  Hinc 
proriniis  exortus  eft  dolor  vehemcos,quem  pro¬ 
pter  alumen  riiperyeniffe  inde  manifeftum  fit, 
quod  diebus  tam  praecedentibus ,  quam  fubfe- 
quentibus  paroxy {mum,eilHem  fecculis,  fed  fine 
dumine,cilmfruduurusfueram.  Integram  ob- ' 
fervarionem  videre  poteris  ex  adjunifto  apogra- 
phojquodclariffimo  ViroDom.  Grafferoquo- 

re  ^  Ante  14.  dies  cum  iri  vallem  Ernmenthall 
Io  adsgrumquendamvocatuscfiem  aquodamVi- 
rofidedigno  Dn..Samue!eVoglcr,m!n-ftro verbi 
divini  relatum  mihi  fuitffuperiori 

'  aucuitmo.  bubulcum  juvenem  robuftum  &  fa- 


oraciose  ciarislimura  &  aoctisilmum  Viruni  Dn. 
Chriftophorum  Hennichium,cuidcnova  digni- 
tate& vocationeex  animo  gratulor.  FaxitDeus 
clcmentisfimus,  ut  provinciam  illam  diu,  ad  Dei 
gloriamSt  utilitatem  proximi  adminifirarepolfit. 
Dominum  Grafierum  quoque  felata,  ante  pau¬ 
cos  dies  ad  ipfum  Icripfijpercuperem  ex  ipfoin- 
telligere,an  Utei^  acceperit.  Vale&falvecunj 
tuis  omnibus  ,  &  quando  gradum  accepniriis 
fis,  relcribe;  Raptim  Berns  20.  Julii  Anno 


OBSE  R  VATIO  LXXXVI.  ; 
yinum  exterius  adhibitum,  nervis  ejje 
noxium. 

Viro  Do&isfimo,  Domino 
JACOBO  HAGENBACHrJO^ 

■  Artium  Uberalium  Magiftro,  Amici»  . 

fingulari,  - 

■Guilhelmus  Fabricius  Hildatm- 
S.  >.  D. 

^  Iftas  meas,quasperaurig4m  mififti  Dodfe- 
^  fime  mi  Dn.Hagenbachi,  amicorum .bpri- 
me,  rcifte  accepi',  pro  adhibita  fligentia  gra- 
tiasjquaspoffum,ago  &  habeo  maximas.  Ma^ 

'  turiusfcripfiffem ,  nifi  affectus  meusdextr^re- 
cruduiffet  :  Quum  enim  poft  reditum  meum 
Bafilea,  manifeftiifimam  mtemperiemfrigidam 
inuniveHamanuperienfiffem  ,  iterum  in  me-  ■■ 
metipfo  explorare  volui ,  quid  vinum  exterius 


lum.Manum  itaqj  in  tertium  usque,ripiritu  vioi 
[iurigo,bis  in  die.  Quidfit?  ExacerbatUrdq^ 
ar.  Si  adeo  quidem^ut  per  dies  aliquot  vii  di^ 


r 


tam  miflinuira  Gtte  <lolorc 

^oapropteiacaffismea'  - 

e-*;-  im«iit,q«l>usDeus; 
(jibio  pknMirne  reftira: 

■ffiiprim6,dei!dcoB09ii 

(apatisfuiffem.  Hsc) 

cpgoorcas.quaVnaOTii 


CENTURIAVI.  «ij 

«Tfr»  Tinnffirim-  fretus  hummkjae  tui,  t^stmidtia  mflrs.vtte-  ..iro 

.  W»«.  ■ 

-Cafem  Aefc/iherem,  mrmdco  •quidem  grevemfid; 

sacura,c^j^jj^ 


icsmter^lbjirvsi. 


nfU  ■^(UidAnnoi 

Ji.ijuiccumiTUC  ^ 

neama;1i«lmaCT'^opEiatis(jo!dem,  fedin«no 
jjpnisjSppfttridiiuniextinausfuit.  'Coatris  a  ^  . 

cadam?  Qaalkasillafillpharea&igneaviai^per  bitaret)  nudittoiir-achk  locum iUem^ixtemf& 
neivos^ad cerebrum  afcendens,  multosguehu-  uuguikustomprimit,  ut,Jifmti^^_tasMeffeta- 

tx  ihfenoribus  partibus  corporis  furfum  vehens,  -cenieas  videre,  nedura  evellerep ' ctuit.fedeamui&s  ■ 
foporem  huncce  induicerat.  Cave  itaque,  me  -macuUyuirapurvit^,  qudes-dmorjhputicumj 
«.  vino  uuris  in  affcflibus  nervorum.  Carteram-  e/pejolent  ,  ihiappitrelrat,  citr-atumoremtummuL 
fr-  jg.aagoftiintraauCqucftriom  (Ai-aCofteJ  lum,umdii!ore?a,»ij;^ua>idoemgeiaeur.ires^itif 
.inpagoBegnin.natafuitpbrcellaoaipes.eum  ferMnifere^etmmrememfit. 
duobus  coip6rifaus&  uno  capite,  cojuseffigiem  udnnoeUfjemMuUHUfrutlatira  elevarict^it 
adme  raifitCeneroius  ac  ftrenuus Vir  Dn.  Im-  in tuiereulumj  vddeexiguum  frimo, ambitu fut 
.  bertusaDiesbac  h,  Dn.  ad4naumCbri^ftflI*o-  mix  excedens  Mt^mtusUnem  ^grmi  cannddni, 
Tum.quitifarnotusquoqueeft.  MonfttiWit»-  •^uod tamen fmceffutemperzs ,  ac J/recipue pofi- 
men  ipfum  quoque  accepi  rfedab  aliis.  Adjun-  ^udmMdtrona  iUa  balneo f:mfenfiupi  ejfet,  incre- 
.fias  literasutcurare  velis.rqgo;  Dn.  D.Platero  Jcentxepit^utjaramagnitudkiemaijustpifimedio- 
tuipremetfuasOTade,  uracumfiniauraoculi.  ■cris,fermeSumfeShcutt^impciJai.  EBautem 
€liirurgiamFrarobefariibr«vi,,Oeovcaente,ad  rubrxm,iiifummieateftfcum,{btOiakd)t/)&-d>i-  ^ 
te  remittam.  Vale  .&  Parentes,  uti  quoque  xiufiulum.  liaret  infumma.  tantum  cute, 
i)n.Grafferum  .Dn.D.Werrenbergium  ,ea:ce-  quaapprehenfi-digitisd  carne  fabjeSafaciUmem 
Tosque  amicos  ,  meo  &  uxoris  meas  nomine  udtumelevaripoteTt,^  ut ■nuUafuhtus percipiatur 
quamo&iosefaluta,oi]rusBern*p.Dec.reai.  J “--'-r . 


OBSERVATIO  EXXXVIf. 

3>i  affeUit  quodam  admirando,  ex  ilfu 

ClHLHELS^FABWdT^HILDAN©, 
ArtisMedicsOoaoriExcellentiflmio.Do- 

anino  &  Amico  fiio  plurimum  ibifir. 

honorando,  •  IccoaffiSo 

SEBASriANVS  SckOBINGEKVS, 

S.P.D. 


«,  ac Ji carbo,  a 

veretur  ,  tta  ut  japiut  ne  indufi 

demcomaclumferrepofit.ieiijamadimidicff 
-  •■nm.BmplaftroApofiolicoPqterimpefaotHudie. 

'&inaU^,equibusfacllepe-rpexituametiaman-  llandimquxidaatiniitureimagisipf, dolet, irnido. 
teapaldmnotupmam,muJtiplu:emq^-experientiam,.  lorfiifrre  imolerahUis ;  quando  vero  manu  femel 
fimmo  cum  fiudio  Artis  Medica  tnjlauranda  illu-  admota  tuberculum  premitur  paviter  ,  dolorem 

Jbranda^eonjunaam.  Jintitferinullum,  imbdolorabsqueuUiusreitan- 

attulit  commodi ,  ^uod  jam  laudediili  exemplo  tuo  rens,tuncdvebeniemiorecompresjione6tieaior,e- 
incitatuiomninodecrevertm,cj-ipJepoBbacmaa-  vlln^censpaulatim.  '  ' 
dare  htms,pquidporri  inMedtcinafaciendaoc-  CumnuperleSisfimaiUaMatronatubercAumr 
purreritrart,iSravuigarifentemiahominumaUe-  hoc  mihimonfird]fee,e!rdeeoa,^erendoconfiUumd 
nf,cuifludiofi-abeotempore,quopraxinfrimunL,  mepetiifet,jusfi,utlocoEmplafriApofioliceJiaae- 
fxcrcerecoqn,mcumbereltcuipe,(varioautemvi-  nusadhibin,OppodeltochTeebphraflifaracelfij,te- 
iag‘nerevartidifirgau,,jicueimp,tdmerm,p)  retur,<^rficfaccretpericulum,anfortasfisacAeu!,fi 
b^eremjamettamfprtasJisali^CaituriasOh,  quispartiinfixUe,hdcrationeextrahipofta,quore- 
Jtrvatiomm.nonconiemnendarum.  '  "  medio  etiam  nihilproficiente ,  ad  ferrum  recurren- 

Quandojam  vero  te  ita  affiaumefivideo,  ut  dumeJfedixi.AbaUijuotjamhehdomadibustuitem 
*soj'!rvatiombueaheniiaquedeieiieris,acpropriis,  noH  audivi,  ijuidEmpiaftrumilludeffecerit.  Quod 


f^te^  JIudiatua  ad  bonum  publicum  reftras ,  fiveropertinax 


Eff 


«'5 


C5NTURJA  VI. 

«iolorem  leniunt ,  fed  «f  emelUunt  &  refol- 

Ante  annos  tressllatisteaipore.tantaapud  taitt.iMmiUmuf^fre^ifmjfereddirum^vieis  . 
BOS  fuit  Vefparum  eopia,  nt  veluti  turma  rimin 

<a>ndavia merent.  Ncmkicmveroabipfislsfum  nopaifl4r^^Af>l^<><lf^f^ipfinifn£gr(u.iasago-. 
Tiaerc  mihi  conrigit.  In  omnem  tamen  eventum  maxmfii,  Vfa  Olm  mjflmdiesnttL  ■. 

OleaiDcxjpfoperinfurioncmprsparavijmihi^^  Ium  inde  kvmm  fffft  fofiea  beo  dolenti. 

jefervavi.  Mitto  de  hoc  Oleo  aliquids&E.T.dc  Applicare  ^pfphpum  O^odelmkTheophK^i^. 
copericulumfaciatjfQadeo; illudenimdolorem  CHmamdgarMteSemrmiCHiHSufHitidemnihiUf^ 
lemetido ,  &  tuberculum  emolliendo  ^  profiitu-  feBftm,  ejHmqmd  ikf  in  epidermide  par^i 
*'  •  •  ilitndineqc  ’  •  . -.r.tn 


pimaon  dubito.  Multa  enim  fimilitudinequa-  cftlaeretperim^dmitaq^ipfeffmipfiadejfemnpof-. 
daminnobis  agerejindies videmus;Queroadmo-  /ew, fu^^m  fejkmhujue&^laftricffminuaretj  dom. 
dora  notum  cft ,  Oleum  Scorpionum ,  vel  etiam  nec  ad.  ipfam  venirem^ue  etijmnumndoilimjante» 
Scorpionem ipfum  contritum,&i&ui  fuoimpo-  finitifdiehiaCd^i^ffy^di^^^lf^^^^f^^cexJcindenm. 
fitum, proprium  fuum  V enenum  extrahere.  Sic  dam  erittfaodmfim,  mec^judicto omniumcertU^ 
oinesCanisrabidi, moidui fuoimpofiti, Vene-  fiimmtHmmhiefupererit%medium.BxhDcCon^ 
numdomare»  nonnulli  prodiderunt :  fadat  peri-  Jdio  autem  facile  eSico^ofiercytAni^fiam-xx  ungue 
.culum  qui  volet,  Ego  ferrum  candens  praefenta-  leofiemyqudm  exercitatwjie^n,  BABRICIVS  irt> 
neam  ac  vcruroAIexipharmacum  efle  morfus  ca-  omni pmeMediemajetiamn  Cafibus  raris ^e^.ak 
ius.rabidi,nonrarbexpertusfam:uciinObferv.  meIligemiaBHlgiremotudnquibm,pr<tterfst9uei<^- 
meis  videre  poteris.  ks^  d'ahcyir a»  i  Artiepraceptat  quantumvis  prolis  ' 

Sedutad  ea  qusfimilitudine  agunt, redea,non-  .  xa>parum  aut  nihil  valent.  ■  V4e, 
nemcombuftioDibus,qu®veiigne,ve!a<jua,o-  BRJCJVM exme qumofbiefijfimefahtta^  GaU 
l€Ovefiunt,fiparsafFedaigniadmota,&vclud  bpQlu\9.diefHlu^Anm  ' 
fiixa  fuerit,  ignem  empyreuma  parti  ? - 


extrahere ' 


Idem  pr«ftar 


polfefaljfa-  . 


i*teftatur*  de  tntemp€fiwoufuLiipidpB€z.eap^^^^r* 

quibus  vide  Tradai}im,meum  de  Combuftioni-  "  tam  ^  Mors* 

bus.  Sic  frigusjfrigds  extrahit.  Hoc  ipfum  quili-  ClartfJimoifrBxceJlentufimoVirOiDn, 

betfacilehyeme  experitur,  fi  manus  frigore  pro-  GUILHELMO  FABRICIO  HILDANO* 
pecoageiatasfrieetnive.vdaquagelida:ficenim  Medico  &  Chirurgo  prieftantiffimo.,  Inclyta 
■fubitbmcalefcent,  at  igni  admota  magnum  fen-  Bernatum  Rcip.  Archiatro, 

dent  dolorem  ptmaorium.  Pratercafiquispo-  .  ..  .  Cui 

ma,  aut  rapas  congelatas  injiciat  in  aquam  frigi-  PAZlLIJS  CRO^OERXJS  iSLP.Z). 

•  ■  dilfimam,videbitipfumgeluinternum  foras  qoafi,  reditum  fOJJANMIS  XRIEGUmet  4 

■  alfichita  ut  frudusilliredeant  ad  naturam  fuam  vebisybtnasadtedediliterasperMercatpresCra^ 

priftinam.  Sin  vero  demerganturin  aquam  ca-  covienfes^quifd  Nundinae  j^jenfisprofeblierant: 
Hdamauttepidamjconfeftimflaccefccuts&pau-  eamnullumaterejponfumtulerim»vereor,nemab 
Ib  pbftnlgrore  eojitrado  putrefcciit.  '  fatoatuismanibusaverfaJim:necenimpfStqy^ac~ 

.-Forfan  Oleum  Vcfparum  iri  earuni  pundura  cepife.s,teceff4turumfmjfe.in<0cioyquifimperojl^ 
perfimilicudinem  idemprsftabit ,  przfertim  ab  ciofijfimu^ humantjpmum  teprabeSfiisprafertim^ 
iaido  adbibitum. .  quiferb^fuismpmentievirmtemTuam^iraanty 
'*•  -Hzc  fipro  vot6'nonfuccefrcrint,  &tubercu-  inter  quos  ego  nomsnprofis^r  meum  ,«r  ut.  jit  jite‘^ 
kim  agrae  magis' magisque  molefium  fuerit ,  ad  rarurnjaEiurae^levu,maxim'ecum  eademrepe-s 
CurationeraViolentamfive potentem, hoeeft,  tipolpnt.,mo4bcfinfie.t.invid^4ngulataeeffe.Q3mx 
excifionemtuberculi,coDfu^endume&  ■  mmkahaminp^rmieidnrinexhauftumluciut^ 

DlamaotemeodemmGdojUtE.T.fcdbitiad-  meum  ^  ex  obitu  Mup^rk  Duces  Chrijlophori 
miniftraremjvid&licct^lum  fubter  tuberculo  tra-  ZoaroCi  Hero^j/seomparabdu ,  caufas  morbi 
jicerem  jfurfhra^eiliud  attraherem-.&  novacula  primum  ac  mp^is.latfUf  deduxi :  eo  qubdtn  bng^ 
excider^nr,  verum  diligenter  profpiciendumeft,  morboexcaufaramjimaetfuvidel^cetfrequenti^ 

■  eundum  rei  indigendam , -fluere  permittatur,  fententiam^eoneraflojqumtoferocf^me  quartana 
Medicamentis 'praterea  omnibus  ,  qu»  Vulneri  monfe^rebue  humante  exemptus  eSi.  Is  laudattjfi- 
imponerem  »  no.nnihil  Theriac^f  .admifeerem.  mamemorta  Herosy  cumByzjintif  Legatum  ageret, 
Hu  Vak,yi.rCJariffime,eonfultifrime4ue ,  &  d^ejfaMedtco^modunqufmpandi^eTusar,  advk 
cpm  tuis  o.njriibris  ?eternuEn  quarafcUciter  vive.  tmprQrpgmd4m,^omnesmorhpseircendos,fum^ 
PabamBetrise  tB* Aprilis. jiSiy.-  .  ^teadoji,  ut mmirnaquadragintagr anorum ejfet^ 

““  : — : - - - - - - .  ^  aliquando  ad  oBuagtnta grana  afeenderet*  Huic 

Appqndix  4?  ,  i  Cl-Yir^  BezearuJuiconjunBafuitJlriBiJfimaviBueratio, 

pn.  SEBASTIANO  SCHOBJNGERQ,,  ad  dimidneaponis aut gallmaeUxa,finefide,Jfnevu 
Nepotem  fiium  HENRICUM  SCHOBiN-  ,»o.  id  cum  ille  avtdtjpmeampuilfee>^  omnino  . 
GERUM.  .Me4.Candidatum,  Convido.rem  -  tanquamprop^ht^fibirpvelatoarcanosin^nmuffi 
meuroexaratat.  S.P.  demiJilfee,necmeiemamtte,necaliorum  amicorum, 

y  ^eerat^^MBldRlCB,  Agp4techm(fime,fu~  ac  inprtn^IBufiruJimtfratriefurC^ffellaniCra- 
*^p.eriQribffe  kifoe  diebus  rmi  fuerunt  reddidi  covienfts  (tn  cujus  famthat^  f  atim  a  reditu 


OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

■tlfcr^)precib^revcc«rifj,tHit.  GmlhdnimFAhricii^Hm„M. 


V  zjinttm  ego  coneefferam)  precibus  revocari  fi 

m»teyta?T*fiez.carftJiimfr  D‘^e 

nes  jam fe  prodentes  confnko  di^imtd^ati  nen 


nesJamfeprodentesconfHltedijfimifldbat^nevide-  A  Nxiusdc  te  vehementer  fui  >VirNQbiIi'fli.^ 
retHrUtereptenasfutsobfiwationisMecine^^^  ^  Dodisfiinc,  Ampiiffime;  ab  eo  enim 
tioneTorsufita violata  natura  erupit, &Jeatrocifi  «“porcjqup  Dominus  Kricgius  anobisdifcer 
Jime,cum{iupendisfymptomatisvindicavit.  Qsra^  fitapullasa  vobis  accepi  literas , quapropterfolas 
■  ptsd Medicis SedanenJibus^TorunenJibuSy&aliist  JntmtusUtcrarumtuaram j  quK  bacvefpcra  mihi 
(fMs^xaUt:fedmorbiyis.adversusipfaremedia 

«poftn-nItasmoIeftias.quibS/  .. 

ginofaasfuiuos  cibifa^idiumextremum^ejeBiones  ^  valle  miferiarum  obnoxiifumus,  tandem  ' 

' fonaced!Ml‘i>fus,aciqnaiatmfiBcittiretar,fdci^_  alaora  P«anins  :  ego  quoque  hac  Kycine  pct  ■ 
lima&jitamKhm  cimmiisfiMim  ciiriidiiiijiiehan  3 '>«q“e  etiam  nunc  pe- 

^.exa«imahiaHr,timta!iidorisfetciiler>timiilit>ii-  nun  «ratMUs*  Age  dum ,  mi  Domine 
iatecor  lirffiirim  viMleseffiinderiteJtacum  vidx-  Croquerc ,  negligamus  aflilientes  fluSus  hujus 
rem^Patrmummeimtverillitmfitmmiimlanmo-  P’>“'‘*^&“'‘^“^«™ator,manusquidemfem- 
r€m,apm,emihu<fum^cgm,ilrmtam,!^iuin^ 

fiitxtxmAeteflmitifim,  quodexm^pjM fatrocinii  elevemus. ,,  Sed  non  D,tM 

(p-mxnificerttidjmnilan',  adduirtiTa  vri^ima-  P^™"*  admiratus  Ium  ,  cum  feribis , Iapidem  Be.  Iiia,. 
ffiacm^ctafiwMretKi^tipfitaaixilx&mifext  ioarCellitudim  ipfiusobfiuITe  ;  ego  nihil  tale 


frd>erefmm,OmemifirKmqiuidfmmmmefor-  C“:«Beaoar  obfervavi,  imo  &  in  memetipfo& 
tmatekmccnmfitt^iin^mifirUfatehmixfim  cumfucceffu  eo  femper  ufus  fum.  Quid 

MmclememiiL  b^itidmK  (fiaLmmaU  ol!^  fi  iaditius  fuiffet  ?  Sed  &  ex  frequenti  i^ 
'SsmrepoteBjadJmmecoBiciAat.  SedfMisqHere-  evenire  quoque  potuit.  .  Optimum  enim 


pedis  eBluxatio,  hom  k 

htisniitHseH,qmritm 

nittsi&ddtedigimminu 


ipe^eexi^imemMae  damnum  noftrum  convertitur.  Epifeopum  Ura-  Cajblihi 
lueUiejmtiaUennis  axi  aslavienlem  Magifterium  Petlarum  fepe  bibiffe,  <"<&*• 
irlicMUtibiaparexti-  Ptque  demortuo  tunicas  ventriculi,  nigras  & 

» 4eaHm defcripfipk^  corruptas apparuiOe  ,.ppft  Woyfelium  ieftatur “t" .. 


niusi&dMedmmmintindi.tiimdefubishxicmit-  Lsurentius  Hoffinannus.  LibayinSaKquotex.OT^* 
Upaeretxr,spsm7,xifi»tednartiedper,bMeXaaifi.  emplBdemonftrat.  Magifterii  Margaritarum' &,i«. 
JBmrsro,§eraripefem»pH,o.Qp4,acc«ratim^  GoraUorum ,  qu®  famtn  humidumnativumin- 

bUmdihHuumeckUtmeXiimere,  ijxicamdprifcri^  ftaurare  creduntur  j  ulu  j  multos  in  tabem  inci- 
pferis^ibiemti-direaekadekJhsskirxr-  plnrimos.yita  privatos  effe  ,  tunicis  ven- 
SUgenteradmixijh-ddtur.SperohmCyaximeas.  P''™*’  ^  acrimonia  plane  erofis,  quod 

Muliteraiprccxrd4aiHmfere,necenimvellem  «'i?»  MarcUoms  Johannis  conjugi  eveniffe, 

«xEofraMniibimlejisas/xhiberi.  Egehrevidaha  «dem  Hoffinannuslcnbi^  Epifeopum  Baffle-i 

.  adte plentoreSitn qufbusettam prome  qu&damdte  communi  aoftro  Amicp.  Domino- D* 

fiagifd,e,4amdcexmismii,qKinieasadtecH-  «artino  Chmieletio  ,  Medico  .ccleberridio , 
FM/,tmprpcim,fciimpl«ramxpemiittata-  difleaum,..  frequenti  &  intempe.:  ^ 

ludtaptxmadde,mihidemeperfi,adeas,me  mi  ^“giberis  conditi  mertem  accelera*  “ 

tausd  omnia  vellCi  (jr  niedh  imperci,  infelicitate  *  repertum  eft*  Hoc:  iplemet  Dominoli 

medpofiturum,  uttihiparea?ndtohfiqsfar,  '  Fhle  C^mieietius^mihi  aliquoties  narravit  jr 
tUri(fmeQamiciffimeT>ominePdlh-ici,amkeco-  hiftoriam  ^Mftquc.-recepfet.Obii- 

lendifme,  Cracoviadie^.JUfafljlsit  '  bbf  2»  fub  titulo  de  cor^^dolprcj  roM 

^  Exc.t.ad^liaiflimus&Amicbs'.  WCY^rusrac.l^^^^ 

-  -  .  inteoerrimus  nius  ufus  hujus  vd  iUius.Medicam.enti-prodeft» 

CKOQPERVS  AddD.  “«™^P«'*^Jp.fipa  abufus  nocet  .  eri^ 

'  ~  ■  Porro  Vir  Nobiliflime  >  DoiSiffimc,  Am^ 

OBSERVATIO  LXXXIX.  pliffimcque,cumduobus fereabhincannis.nul- 


damufumpericulofumejliiofteaditutiitemde  ^am.ahmeasideThermisPipcrinisacceperis.nce 
pedtdiJlortii4qiuir»e)deirtemform/im  da  t  AP°graphum  earum  Francofiirtum  mifij 
'  mturitem  reducendus !  ibidem  Cum  quibusdam  aliis  ex  meis  feriptis 

..  Mm^Mdo.dn.plifnno^Tr„,  .. 

DOMINO'  PAULO  CROQUEROa  fchemata  Ipcluncat  *  in  qua  erumpunt  therm» 


OBSERVATIO  XC 
bidifiofto  pede,  propter  fortem 

nem  metiris  i  (jr  aiiomodo  rejit 


CENTVRIA  V-R 

die  crepidis  fabere  elevatis,  incederet,  diftortus,  fiiit ,  utd.glti  maUeolum  mtenprem, 

OifjO- 11^^fortunavacillaret,haudparumcomiJ!Pta,  tptusq;vero.pcs  furam  verfusrefleaeremrtua-  - 

Oy-9  quecumincederetpuerj  non  plant4  pedis  ,  fed 

XCmmtempusgeftaviti&pOeUutnprp-  malleolo^^^o^  ute.reqnen« 

genuit;  HniepesCfiteadfecbrdor)  dexteritd.  figura. videre  licet. 


6io  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

CtF~oo  Interiraantem  dum  emollientibus  utebar,  ftrum,  cumin  transverfumfrafiam,  &extremi- 

ferperaftrum  ad  affeSumhuncce  accommoda-  tasunaolSs  iradi,  fuper  alteram  callo  quam-fir-  Oi/Tso, 
tiflimum inveni, &  ipfemet  fpecimen  ejtteuuis-  miffimJannexafniflef,  ScprOindecrusilludalte-  ' 
fima  lamina  ferrea,  chara  &  ligno  concinnavi :  ro  brevius  evafiffet,  provida  acprudensnatuta 
quod  poftea  in  arce  Gotorff  per  ferrarium  ex  Os  tibia;  ejusdem  erutis  tantam  longius  creavit 
ferro  fabricatum  fuit,eodem  modo  ut  infra  depi-  dextro  ,  quantum  femur  firuftrum  brevius  cft 
fiumeft.  dextro  :  itautnullareliaafitinaquaKtasautde- 

'  Porro  etiamfi  pesmirum  inmodum  diftor-  formitas-Haec  fi  in  brutis  fiunt,cur  non  &  inpue- 

tns  effetjUt  ex  procedenti  figura  videre  licet :  poft  risdntUrim  dum  aecrefeunt :  profertim  fi  optimo 
ufum  tamen  emollientium ,  facild  velutiin  for-  •  corporis  habitu  fint  pridid,  Scvivaces  fuerint, 
mam  naturalem  reduci  potuit,  idque  fine  dolore,  qualis  erat  Generofus  hic  nofter  oger.  Sed  ut  ad 
fed  remotamanu  [Cotinus  in  priftinam  formam  inftitutum  redeam,  fie  fatisemollitopcde,  de  re- 
inonftrofam  revertebatur.  liquis  cogitandum  fuit,  Primum  itaque  pedem 

Qaotiescunqueantem pedem  (quoddili-  totumqjcrus  fucco lumbricorum,  aquabetoni- 
genter  obfervandum)  extendebam,&  in  formam  co,  ivo  arthetiea:,  falvio,  &  juniperi  mixto,innn- 
naturalem reponebam, fimus  magnus  inter  mal-  xi,  &fequensEmplaftrum,  quodmirum  in  mo- 
leolum  interiorem  &  plantam  pedis,  percipieba-  dum  corroborat ,  applicui, 
tur.  ProcclTus  enim  inferioris araendicis  ollis  R.  Emplaft-Slotani  |iij.  _ 
tibiae,  qui  malleolum  internum  conU ituie ,  quia  a  Gummi  Elemi  purifiimi  'mteie, 

longo  tempore  ofli  calcis  incubuerat,  deprclTus  Ceronovzan.|j.  «'“• 

erat,  &  ab  ofle  calcis  diftabat.  Proceflus  vero  fi-  Pulv.  Mafticis 

bulae,  qui  malleolum  exteriorem  facit,  praaer  na-  Olibani  pulv.  lumbricorum  ,  aquUcom- 

turae  ordinem  prominebat,  totumque  pedem  in-  muni  lotorum  &  exliccatorumaiu^ij, 

trorlum  detorquebat.  Rolaruin  rubearum 

Ut  igitur  pes  in  litum  fuum  ac  formam  na-  Balaufttiorum, 

turalemreducipoiret,neccirefuit,utpreminen-  Nucum  cupresfi  an.  gj.  CumCq.oleilum- 
tiafibulaedeprimereturjdefeaus  vero  proceflus  bricorum  fiat  Cerotum,  quod  fupra  alutam  ex-  ' 
appendicis  ollis  tibiae  aliquantum  prolongare-  tendatur,  applicetur,  &  renovetur,  defexto  in 
tur.  Illud  arte  &induftria,  hoc  vero  natura:  be-  fextura  diem.  Poftea  in  formam  naturalem 
neficiofeSum  fuit.  Csterum  naturam  infran-  repofitopede,  quod,  ut  anteadixi,  facile  &  fi- 


evScandUm  efl. 
aprioribusWeaiciSi  anamvis 


?  tumore  quodam  Oedematofo^  ^  ^ravijjt-  enim  prsfens 
misr/jdefequutisfimptomatibua.  rationemfcit 

ViroKobili ,  Do&iffimo,  AmpKflimoq;  aWentem  iaw 
n.D.  ER.H  AILdO,  Cxten 

Vindelicorum  Poliatro  CeleberrimOj  rum&ma^ 
&Phyfico Ordinario, Amico  meofingulari  '  ftrj,nullusin 
ftudio  obfervando,  carepoterit. 

Gmlhetmui  Fabricm  midanrn ,  S.  P.  Z).  tSt  iUum  ,  . 
'XEfcripdon.em  morZ)i  gravillimi  Dn.Ludo-  cabo,exipfii 


CENTURIA  VI. 

qmtdnctempoHsEbroJunmvebat,  &Paren-  -turc6rpiis,p,rppinanturapo2emata&  julapia,&  - 

Clf  S'- abus *gra familia*  ««'J  non  tantum,  yerum-  fadorifera,appUcanturepithemaia,anodyna,&  * 

■  etiam  wi  quamplurimi  Medici  &  Chirurgi  in  qus  mediocriter  repellunt  primo ,  deinde  pus- 
confilium  adhibiti, &qu* ab  eis prteicribebantur  moventia,nihilque  eorum,  quarequirebantur,  ,, 

remedia,  fumma  cum  diligentia  applicata  fue-  omilTum  fuit.  Tandem  in  ipfo  calcaneo  ruptus  ^ 

runtjfed  line  fucccflii.adedpertin^erattumor  eftablccfliisiExquocurapusincopiaeffluxifleti 
iile.  Taiidem  a  Domino  D.Penotoac  mecon-  dolorremifitt.  Ppft  dies  quoque  aliquot  fruftu-  ^  / 

ftitutum,  &Parentibusrclatum  fuit,utnaturse.  iurnoffisadinftat  Iquamspilcisj  in  confpeiaum 
motus  espeSaretur,  nec  corpus  amplius  multis  yeniu  Extrafioofle  ,  brevi  convaluit  puella:  Et 
inedicamen  ts,  fiveiatemis,  five  externis,  onera-  pbft  annos  aliquot ,  .viro  cuidam  Nobili  Dora. . 
reiur.  Quid  fit  ?-  Poftannos  aliquot,&  fi  te&e  iiziico  Michelinupfit,Gum  quo  etiamnunc  Ebro- 
recordor,  circa  annum  rj.  ztatis,  cum  de  cura,  duniin  matrimonio  feliciter  viyit,  praeterquam 
oonetumorisneamplius  quidem  cogitarent  Pa-  quodnonnihilclaudicat.Poftremum  autem  hoc- 
tehtes/enfenfimdecrelcereincipit,  idqueinfen-  ce  Symptoma,  quod  obfervatione  dignum ,  to- 
fibiliter;  Itaquidemi  ut  intra  paucos  diespiand  tum  ciifum  firum  fefquimenfis  fpatio  abiolvit, 
evanuerit ;  mastima  cura  adfiantiuui admiratio-  .  hocefi:,abfieflusformatus,perleruptus,osquin- 
'  ■ne,&inpriraisDom.D.P£NOTi,  quipollfubi-  etiaihnaturaebeneficioexpulfum,a£ulcuscoofo- 
'  ■  ,  tam  illam  atque  repentinara mutationem  brevi  hdatumfuit.  Mirum  profeao,naturam in cor- 
aliquid  mali evqnturum praedicebat:  neqjipfnm  porcextenuato,&mirandis  doloribusanteaexe 
fefellit  opinio.  Non  diu  ertim  poft ,  maximus  cfuciatOjhzcojnnia  tamceleriterprasftarepotu-r 
eitormseftdobrcitca  Scapulam,  itaut  dies  no-  iifesprzlertimin.loco.afontecalorisnativire- 
&csque  ejulare,  &  prZ  dolore  exclamare  coadfa  motimrao.  -,Mirumqupqueeft,qUomodoma- 
fcerit optima  ipientilTima  puella.  Iterum  in  tetiailiafrigida,  vifeida,  &  veluti  fcirrhola,  eX 
ebnfilium  adbibito  Dbn!ino.D.,P£MOTo,  illam  manu,inqua  per  annos  aliquot  retenta  fuerat, 

'adhibuit  diligentiam  ,  ut  tandem fedatus fuerit  furfumadfcapuiaminfenfibilitetferdregurgita- 
dolor,  reliquaque  lymptomata  r  emitterent.Cuni  re  potuerit.  Vemm  enim  vero  naturam  plerum- 
ftaque  Omiiia in  furo cfle viderentur, Sta&ntes  quzmitandas  operationes  efficere,  quotidie  id 
.fimuI&Medicusipfe,iztitia  Sealacritatead  De-  praxi  videmus.  IguofcequzfoVirNobiliff.  Am- 
nm  Ter.  Opt.  Max.  faudanduin  excitarentur,  en,  pliffimeque ,  fi  prolbtahaccenarrationetibi  mo* 
fubitbinScyliam.incidit,  quzexChaiybdilibe-  leftusfuerim,  Adjunanm.traaaculumdeTher^ 
tata  erat.  Pofi  paucos  enimdies  materia  pec::  mis 'Vallefianis& Piperinis,  ut  ferena  fronte  exr 
CanS  in  coxam  dextram  delapfa  efl ,  nbi  iterum  cipere,qmniaque  zqui  bonique  confiilere  velit 
torrendos'  &  incredibiles  excitavit  dolores  aC  Excell.T.  obnixerogo.l^alej&meamareperge» 
cruciatus.  TuncDominusPsNotusdenuoin-  Raptim, Bernz  25. Novembr.idaS. 

ternis  fimul&cxtetnis  medicamentis  morbum,  — - - - - -  1  .  .  1 

quantum  fieri  potuit,  debellare  operam  dedit,  '  OBSERyATIQ  -  XGII. 
tuhilqueeorura,quzatsprzccp!t,n^lexit.Gum  DeNeremca'vertisfe3i<iae,^i»}muU- 

permeiifcsaliquot  dies  noSesque  tormentis  Ia-  iUaUis. 

cerata^etzgra,  tandemque  Anno  10.  A-  yiro  Nobili,  Glariffimo  &Doailfimo 


priiisjBernaEbroi 


!useircm,caput  j  £  g.  £ 


partem  prokpfum,&  proinde  crus  altero  brevi- 

Q^arebaturab  aftantibilsqan  caputiniocum 
fuumrepomj& retineri poflet?  Egorepbfitio- 


N.  JERiEMI^  ER.HAB_D0, 
igufb  VindelicornmPoIiatro  celeberrimo,  & 
Phyfico  Ordinario  &c.  Amicomeo 
lingulari, 

Qmlhelmrnfithrkm  Uildimm- 


tionem  viriumi  difficilem  &  piericulokm,  repo-»  T  Ttimaniffimas  tuas  literas  17-  Mardi  ad  me 
fitum  vero  caputfemoris,propterIigamcntorura  -ndatas^Nobiliffiine,  dodiffimeatque  amplii» 
relaxationem  in  acetabulo  fuo  retineri  potfe,  ira-  fime  Vir,  ante  paucos  dies  accepi ,  pro  prxclara 
poflifaiie  e0e  dixi.  Quibils  omnibus  cum  Do-  tuainmebeneyblcnuaj&quodtantoper^deno- 
niinus  PtNOTus  fubfcripfiflet ,  Parentes  quineri-  bis  folicitus  Fueris,  gratias,  qu^ s  po0um,  ago 
am affentirent, nihil centatum fuit.  Omnemita-  beoquemaximas.Utinamvie!ffim  elariffimo  Vi¬ 
que  adhibuimus  diligentiam ,  ut  dolor  fedare-  roaliquain  re  gratificari,  &p.ropenfum  animum 
tur,& Crus  corroboraretur.  Guratiohaccum  meum  erga  Excellentiam  fiiam,  fignificarepos- 
advotum  fuccederet,  agra  quinetiam  fuffiilcris  iem.  HoctamenCIariffimo  viro  polliceor,' me 
primbj  deinde  feipione  incederet,  Dom.'DipE-  omnk,  quse  adamiciriam  hoftram  augendam  &  ‘ 
ut  przfenti  Medico  ,  totum  negotium  conlervandam  pertinent,  fummo  femper  ftudio 
CDtrtmifij  Bernamque  (qu2  iter  unius  diei  cum  fufeepturum. 

dimid:aEbrodunodiftac)meeoDCulii  '  Peftis  graviffime  hic  gralTataeft,  &  ujtfa  Di  Pey7< 

Non  diu  poft  meum  abituna  ,  cum  oinnia  triamillia hominum  in  hacurbe,qu3cnequema<*  ^trr>9»f» 
iterum  Falva  efle  viderentur^  de  novo,&  ex  im^  gna,  deque  populola  eft,  delevit.  ^unc,iaus  fit 
provifo,ac  fine  ullacaufaexternaadolprin  pede  DeobenigniffimOjcefTavifc  Admodumfuiteon- 
dext^j&^prarfertim  circa  ipfumcalcaneumor-  tagiofii  .  &  tam  maligna,  &  peracuta ,  utmulti 
tus  eft,  imb& cum  maxima  inflammatione:  qua-  vix  fecundum  morbi  diem  attingerent.  Ego 
propternova  inftituenda  erat  curatio.  Purga-  quoque  Scchariffima  mea  uxor,  un(^|5jjemq  e 


C,EN:TII,RIA  Vt 

ExemplumII.  busq^fdwsfimeTO 

Annoi^ifi.menfeFebruariojBeraenfisqai-  Aprilisj^zj, 
^FaberferariasM.J6h.Stalenc  '  ' 


KabamrBerna  iS-o) 


OBSER.VATIQ  XCm, 


robuffi/finiBS  &  ptimo  corporis  habitu  pradi- 
tas,poft  ineptam  haiicce  venatftaionemin  utro¬ 
que  brachio  llmul,  &quidem  impurgato  C0150-  Ve  infeticijjbM  fitfejjff  thermOKHm 

readminiftratam,  eadem  noaomalehabere  cos-  LffUtnftim- 

pit ,  &  circa  crepufculum  matutinum  rigoribus  yi^  ciarilfimo  &  Doaffimo 

maiimiscorreptus  fuit;  paulo  poft  inflammatio  P,  J  O  H  A  N  N I  S  T I G  E  L I O, 
hepatis,curoardentiflun3febreiequutaeft.Circa  EoliatroLaubacenlldignis- 

quattummorbidiem  materia  peccans  per  Cliti-  gmo, 

uam^ulfionemind^mlatusfcroddelapra  ' cAlmm  FdrUm  , 

eft:  Ubiiogentem  abiceflum  procreavit,  a  quo  S  P  V  '  ' 

■  tamen  feliciter  per  Dei  mifericordiam  a  me  rer  '  •  •  • 

ftitutusfuiti&etiamnunc  vivit.  "DEnediaus  (itJEHOVA,  Clarisfimeatque 

Exemplum  IIL  lJDoaislimemiDn.D.Stigeli,quituisrebus' 

AnnQi(Sa4.Civis8ctextoriscujusdamBer-  tambetugneS:  abund^profpexit,  tequeinPo- 
nenfis,ciuJoh.Laurentiusnomenefl:,uxQr,Ma-  liatruml-aubacenlemererit;Sedinprimis,quod 
tronapia&  honefta,  cum  utero  geftaret,&  ^ua-  (ut  exLindnero  noftrofatpius  intellexi)  Uxore 
dam die, (uafu muliercularum,  fad imitationem  Pietate,  virtute,&opibusonata,  Teiimulbe- 
vUlgiis,quod  fallam  hancceconcepit  opinionem,  avit.  Faxit  DeusOpt.Max,  ut  quam  diutiffi- 
pragnantes  longe  facilius  fcetum  excludere  pos-  me  adDei  gloriam,  &  atdifieationem  ac  folatium 
fe,  fi  poftrcmis  menfibus  vense  pedum  incidan-  agrorum, provinciam  illam  adminiftrare  poliis:  • 
tur)  venas  in  utroq;  pede  libi  tundendas  curaret,  deinde  etiam,  ut  matrimonium  hoc,  ad  Ecclelia:  ■ 
ftatimmald  Habere  coepit,  &  eadem  die  dolori-  Chrifti  propagationem  cedat ,  Vos  vero  vitam' 
bus parturiefitium ,  & quidemtam vehementi-  hauccecalamitolam,prarertimiurbulenBffirao 
buscorreptafuit.utfequeniinoaefoemmmor-  hbccetempore,tranquUleac piefimul tranfige- 
tuum  &  immaturum ,  ingenti  cum  cruciatu  pe-  re,tandemqne  gloria  aterna  participes  fieriposc 
pererit.  Mater  poli  multa,  qua  fuperveniebant  liris.  Id  unice  tibi,  tuisque,  mim  meisque  ex 
Symptomata, vixevafit.  Hincapparet,Vircla-  corde  opto.  Ego  vero,  mi  Dn.  StigeK,  qui 
riifime,  ex  duplicata  vena  iefiione  diverfis  in  nuncfeMgefimum  lextum annum  pratergreffus 
membris,interleoppofitis,nnoeodemq;tempo-  fum,  indies  imminutionem  viriumin  meperci- 
refa£la,marimam  in  hepate  fieri  Enguinis  dchu-  pio.  ParoxyCnos  aliquot  Podagra  antebac,Te 
morum  agitationem.  Quia  vem  in  vellrisjagris  etiam  pralente,  perpefllim  mefuifle,  probd  no- 
nihileorum,  qua  ad  integram  morbi  curatio-  fi:i,atribustamenabhincannis,lausfitDE01on- 
ilem  fpe&ant,  omiflumfuit,  Ecileficti  potuit,ut  ge  mitiores  &  tolerabiliores  fuerunt,  quam  tu 
exhac  commotione  in  ipfohepate  fafia,  quod  ipfosinmevidifthrard  qubquerecurrunt.  A Vi- 
reliquumeratmateriapeccantis,  viquadamna-  no generolb, quale ellVaudenle,  plane abllinere 
tUra(quaplerumquemirandasoperationesexfe  cogor;  illudenim,  imb  etiam  omne  Vinum  in 
edit)  aut  per  alvum,  vel  utinas,autfudotes  eva-  Arthritide,  edam  exterius  adhibitum,advetfis- 
cuata,&!anicas  inde  lequuta  fit.  In  illis  vero,  fimum  elfe  experior. 

.  quorumego  mentionem  feci ,  contrarium  eve-  In  Cibisdeledlumfere  nullum  oblervo,  led 
niffemitumnonell:  co^oraenjm  eorumcaco-  qua  apponuntur,  comedo,  idque  fine  infigni  in- 
chymica, ante  vena fefiionem purgata  nonfue-  commodo:  ajuventuteeniminturbisillisbelli- 
rant.  ^  cisPatria  mea,itaairuefadlusfui.  Singulisfere 

Porro,  clarlflime  amplifllmeque  Vir,  cum  menfibus  Pilulis  ex  Aloe,  Rhabarbaro,  Agarico, 
vena  leSionem,diverfis  in  partibus  corporis,in-  &c.  poli  ccanam  maximo  cum  fru&u  utor,  ficq; 
terlcoppofitis,unoeodcmquctemporefaaam,  paulatim  ad  metam  propero, 
non  aliter,  quam  in  perniciem  ac  damnum  ma-  Porr6,ClarilfimemiDn.Stigeli,  tuas,  una 
rimum  valetudinis  cedere polTe, viderem,  placuit  cum  literis  Nobili  Matrona,  Dn.  Sara  Sieligerin, 
litam  in  tradam  meo  Germanico,  deprallantia  nonitapridemaccepi,  qnamihi  perquam  gra- 
Anatomia,2Vo-<wm»,a»t,e»^JeS(o»n»appellarc:  ta  fiieruct:  tam  diuturnum  enim  lilenriunitu- 
Mque  non  immerito;  plimenimapud  Tyrannos  um  aliquo  modo  moleftum  mihi  fuit,  fed  fecit 
bujusmodivenalcaogenuseratfiipplicii,  quo  id,prohdolor.'turbulentilfimus  Imperii llatus, 
tuosintimoslaltem amicos,  veluti  ex  gratia  affi-  cui  D  EUS  fuo  quoque  tempore  finem  dabh  ; 
debant,utapparetinSencca.  ,  Dehis  barbiton-  Id  vero  ut  brevi  fiat,  pacemque.babere  pofliraus, 
fores,  brineatores,  l!muI  &  agros  fapius  admo-  eum  qui  pacis  uniceellautor,excordeoro,atque 
neoj&inprzdiiJtoTraclatoadmonui,  fed  videor  efflagito. 

mitufurdiscantilenamccciniffe.  Itaimmanisac  Caterum  cumLindnernsnolleriter  fitnm 
Barbara  lUa  confuctudo ,  ab  imperitisfimisnebu-  Balileam,  ad  llodia  fua  abfolvenda  dirigeret,  no- 
lonibus  m  artem  Chirurgicam  introduda ,  jn-  lui  eum  fine  meis  ad  te  literis  dimittere.  Vixit 
vauit.  Haefunt Virampliflime,quainpralen-  illemecumcirciter aunum  cumdimidio.  Inte- 
tiarumtuiruiltuanti  calamo  ad  teferibo,  qua  ut  rim  feita  geflit,  ut  mihi  meisque  perqudm  gra- 
omnu  benigne  interpretari  velis,  obnixe  rogo,  tus acceptusque fuerit.  In  Praxi quoque Medi- 
Vale Vitampliirime&atcrnum  cumtuis  omni-  ca&Chlrurgica,  progreflum.haud ipernendum 
.  Ggg  fecit. 


m 


6i6  OBSERVAT.  CHIRURGIC. 

fecitjmaHiimque  fimni adhibuit  Tu quxfo, Vir  quaterad minimum  thermas  ingrederetur  eoam  •  ■ 

V  J>  53.  ciarislinie,  facipfianimum  ,  ut  nontantumin  in  crepufculo  matutino  j  necabfolutolomno'^^^  Sj 
ftudio,  verumetiam  in  Praai  Chirurgica  pergat,  ftatimque  pBft  prandium,  &  cosnam,  &  ihterirn, 
Sienimamuitisreculis  neceffe  fuerit  Hanc  Ar-  dum  NatUra  circa  cbncoaibnem  cibo  occupata 
tcmexcolere.profeflbidhocnoftroerittempo-  erat,  ^id  fit  ?  Cum  ih  decimum  diein  iu 
re,  quo  ubique,  &  per  totam  Germaniam  ditinia  Thermis  innatafiet ,  &  poft  prandium  jam  per 
bello  ac  diflidiis  flagrare,  artemque  Chirurgi-  horas  aliquot  eis infediflet,fubito  illi fupervenit. 
cam  ab  imperitis  tonfotibus,  agyrtis  i  &  hujus  rigor,  naufea,  mox  murmur,  iic  dolor  circa  imum 

farinae  ineptilfimis  hominibus  traSari  videmUs.  V entris,iatqUd  os  facrum,  ied  inprimis  in  IngUi- ' 
litinam  igitur  Mediq  rationales  omnes  uti  tu  ne  dextro.  Inde,  in  ipfo  momento,  cum  impe- 
■  fecifti ,  in  Academiis&Peregrinationibus,non  tu  delabente materia  Quadam  praetcrnaturali,  in 
tantum  theoriam  Artis  Chirurgicae  addifeerent  dtxtrani  plantam  pedis,  alta  voce  (admirantibus 
fed  &  marium  fimul  adhiberent;  Confervaren-  omnibus)  exclamat,  dicens,  fibi  videri  aquam 
tur  procul  dubio  plerumque  magnanimi  herohs  gelidisfimam,inpedcmdextrum,praerertimpian- 
multique  Viri  egregii  i  qui  turba  imperitorum  tam  &  digitos,  perfulath  efle.  Hinc  protinus 
tonforum  Caftrenfium  miferd  pereunt ,  idque  motus  abolitus,  S£  vehiti  rigidus  faiSus  fuit  pesi 
impune.  Ego,quotiescunquefeoffertoccafia,  AdleSum  deponatazgra,doldresadeo  aaauai 
Magiftratum  Ampliffimum  hic  Scalibi  tatii  pri-  fuerunt,  ut  dies  nofiesque  ejulare  k  exclamare 
vatis  colloquiis,  quam  in  publicis  meisfetiptis;  cogeretur.  SubfeqUentibus  diebusad  thermas 
admoneo  ,  uti  vidifti  procul  dubio  in  traSatu  quidem  aliquoties  deportatafuit,  an  forfan  dol 
meodePrseftantia  Anatomis,  item  Tra&  de  lorilleacutisfimuslenirij&frigusiritenfisiimuui. 
Lithotomia  Veficu,  Sc  alibi :  In  prsfaiionead  acmoleftisfimumpedis,qubfeexcruciari  ajebat. 
Centuriam  quintam,  eundem  movebo  lapidem,  corrigipoflet;fedfinefru.aU;  !n  ipfaeniinaqna 
etiamfi'  me  omnem  operam  perditurum  Icidm :  calida, defrigorepediscontinuo  conquerebatur: ! 
usqueadeoenimobfcuritatisPrincepsobczcavit  SummaitaquecumdilficultateBernaminicSita ■ 
mentes  Principum,  ut  fummumilludacimmen-  deportata  fuit.  Ubi  cum  Ego  18.  julii,  fuit  12;. 
fumhocce  donum  DEI,  Artem  videlicet  Medi.-  morbi,  ia  confilium  adhibitus  fuiffein.ilederit  i 
cUm,  pedibus  conculcari  finant.  Sed  de  hisfatis :  dextrum;  qui  frigidisfimuS,  fine  tiittibee  quidem',' 
tueniraipleraetvidifti;  &vides,  quo  in  pretio  fit  &  inflammatione  inVehi,  fed  in  ipla  plaptaVefi- 
Ars  Chirurgica  apud  Germanos.  caerat  latis  magna,  dclividajquairieiimforfice' 

Porro,  Praxismeainterim  dum  Di  Lindhe-  ihcidilTem;  nonUihilichbris  ;  adinflat  Ibturi' 
rus  mecum  vixit,  fatis  frequens  &  magnafuit,uti  camis  effluxit ,  lubjeiSaVerb  caro  livida  cerne., 
ad  ipfius  matrem  fcripfi :  ita  etiam  ut  quam  plu.  batur ;  quapropter  Parentibus  fignificaii,  Gan. 
riuia,  quseipfi  in  pofterum  nfui  efle  poffint ;  ob-  grsnamradices  fuas  tam  altd  fixilfe,  iit  tiullaam. , 
lervare potuerit, quod &ipfumfeciirefcio.  His.  pllusluperfitfpesreftifutiohis.  Curnvefpcbh-, 
ce  quoque  diebus  funeflus  ac  memorabilis  ca-  tendiffent  ParenteS,  iit  omneril  adhiberem  dili-^ 
fus;  de  infeliciflimofucceffu Thermarum  teu.  gentiam;  anforlan  fanari  pollet;  nihil edriuri, 
cenfium, in  Valefiafitarum;  nobis  videre  conti-  quseadGangfanam,  Sphacelumque  arcendum;! 
git,quem  tibiCoronidiSjIoco  communicare  non  i^orem  innatum  refdcillandum ;  k  ad  partem' 
gravabor.  -  ,  affeaamalliciendum,fpecl:ant,intermifi.  Brea 

dlfeni-  Nobilis  qiuedamlPueila,CatharinaBrunerin  afiefius,  per  lingularem  DEI  mifericordia,m,eb, 
liodtmfe-  nomine,  18.  circiter  annorum,  a  multisannisob-  usquedevenit;  ut  pes,quianteafrigidiffimiis,fu;:, 
licipm  ftruai6nibusVifcerum,deindeetiamretenrione  etat,fere  haturaliluOcalofe  foveretur ,  elchata 
thtrmati  menfium.dcftillationibus adoculosi&plerumq;  quinetiama  Vefica reliSa, circumcircaqmi  co'.-. 
tmemf-  adpeaus;obnoxiafuerat.  aum&laudabileexleredderet;  Intcrirntamen 

Mm.  Porro  fuperiore  Vere  cumanguftiajfe6Eo.  Ciimanguffiapeaorisdedieiridiemadauaafu., 

ris,difficnltasrefpirandi,  czteraquelymptomata  iffet,  &  tuflipus  cruenfumefeciffet  ,  firiiflrunf 
omnia  apud  iplam  ingravefcerent,ex  cOnfiUoim-.  item  crus,  ycnteique  Hydrbpicoriim  more  iritu- 
peritatum  muHereularum ;  nec  non  impuf  gaio  muiffent,  viresquej  propter,  doloris  ycheUienu-. 
corpore,  fe  proterito  Junio  ad  Therriias  Valefia-  am  &  diuturnitatem ,  proflrata:  fuiflent,  naturs 
rias  contulit,  &  quidem  maximo  fuo  damno:  tan-  debituinfolviti3i.Julii.  . 

■  'tacnimeratpeaoris  anguftiastantaqiie  rcfpira-  ^  Vides;  mi  Dn.  Stigeli;  etiam  optima. inedi. 

tionis  difficultas,  excremehtitiorum  quinetiam  camenta,qUalia  etiam  funi  Thermsc,lcdfinerd- 
humornm  abundanda ;  ut.vix  eques  proficifei;  dohe  adhibitajin  venenum &pethiciem  honij. 
multo  minus  pedes  incedere  poffet,  &  freqnen.  nis  cedere  pdfle.  In  aliis  taliaqnbque  obfcryavi; 
ter  in  via;  propter  corporis  ^itationem,  mate-  quemadmodum  in  quinta  Obfervarionum  'iriea. 
riam  atrabilarem  evomere  coaSa  effet.  Gem-  rum  Centuria,  qua  fdtUris  nlindiriis,  DeO  vo- 
mium,- montem  illum' alriffimum,  cum  ofiopho-  lente ,  proditura  eft  ,  videbis.  Hicrapdm; 
ro  ad  thermas  deportata  fuiffet,  mox  eis  nbnud,  Lindnerus  eninrnofterfeidneri  accingit,  ideo- 
fed  abud  coepit.  .  Cum  enim  primis  diebUs  bis  que  Ut  plura  adferibani;  tempus  non  permittit, 
in  die,  &  per  femihoram  tantummodo  thermis  Vale;  &  cum  tuis omnibds,  quos  teeum  £go,& 
infidere  debniffet;  donec  tandem,  pauladma-  Uxor  mea  falutamus  ,  aternum  quaih  feliciffi- 
fcendendo,-  adhoras  quatuot  ad  fUmmUm  ,  in  mdvive.  Dabam  Bernz  j.  Auguff.idi<S-Dm  ' 
Aie  proveniiret.veloricum  impetu  eis  uti  coepit,  Dutenhemius;accKtcti  Amici,*ibinoti,te  plu- 
&  ita  quidem;  ut  prima  die,  &  fubfequentibus;  rimum  falutant 


OBSER.- 


r 


C  E  N  T  U  R  I  A  VI.  ,  sit 

OBSEAVATIO  XCIV,-  caass  ortus  fuit.  Ricenfcbo  illum paucis.  Ju-Oi 

meravilfmoIchoreS-MeacerideeX  venisquidamXIV.annorumatatis,Re7trendiS£0« 
^causiUvifpmiml  DoaffimiViri.  Dn.JACOBI  HABERtlxiE- 

t>N.  'D.  MELCHIORI  SEBIZIO  deminterdcambnlandumlevitercontorCiretfac 
'  Seniori ,  Medicinam  inclytdArgentinenfiAca-  ab  initio  circa  curationem  etrordbarbitonfori- 
demia  Profeflon  Oariffimo,  ejusdemque Urbis  buscommiffusfuiffet,  eiortum  primi  dolorem 
,  Archiatro  longd  celeberrimo.  Domino  &  maximum  feqvuta  eft  inflammatio  totius  tibia ,  sc 

Amico  meo  fummo  Audio  ad  coxam  fere  usque.  Febris  item  maxima,. In* 

ofafervando,  quietudines ,  naufea  ,  cum  virium  proftratione 

^ilhelmmFtih-icittsHitdariluS.P.J)-  -  fupervenerunt.  Tandem, videlicetS.Septemb. 
/fAgnopere  admiratus  fiii ,  Vir  Genere  &  cumabatbitonforefisodereliaus&affeauspro 
JVi  DoarinaNobiliflime ,  cum  ex  litetis  tuis ,  deplorato  habitus  fuiflet, '.ego  quoque  advocatus 
'quas  heri  mihi  tradidit  Ornaoffimus  Vit,  Dom.  f“'.  Tum  circumcirca  juna.uram  pedisnovem 
JOHANNES  a  BERG  ,  intelligerem ,  meas  tibi  “leera ,  &  quidem  nonulla  eorum  in  ipfam 

redditas  non  fuiflc.  Ad  eas  enim,quas  AmpLTua  articulationem  usque  penetrantia.:  ex.  quib.us.i- 
de  afiean Tuo  ad  me  fcriplit ,  a,  Oaobris,  anni  cborola  materia  tam  copiose  aliquandiu  effluxit 
idai.menona  qusdem  menfisrefpondifle.ad-  «t  mirum  fit.  unde  in  corpore  tam  extenuatos 
ver&ria  mea  mihi  fidem  fecerunt.  Cui  tamen  At^ili ,  tanta  humorum  colluvies  provenire  p.o.* 
literz  mes  commifl®  fuerint .  non  amplius  mihi  '“«it.  Ligamenta,  imo  &oflaipfa  ero.fa  erant, 
occurrit.  Otautem  Ampl.Vir  fdat,  quadeaf-  9®  dicam, admiratione  nonvacat) 

feiSu  fuo  mea  fuerit  fententia ,  en  mitto  iterum  in  medio  ex  una  in  alteram  partem,  ut  progreffu 
apographum  literarnm  pradiSa/um.  Utindm  '«npotia  cognovimus,  &  vidimus,  perforatum 
Ampliflimo  Vito  &  gratum ,  &  e  re  eflc poflit.  ^4“®  'erebello  hujus  C^magnitudif 

Cmerum  non  mediocriter  gavifUs  fui,  cum  nis  illud  perforaffet.  Perforatio'^ nero  hanq. 
Amplisfimum  Virum  etiamnunc  adeO  firmum  «Oflls,  cumdurantecurationeinveniflem  ,  fur 
'efle  corpore,  utprovinciamTuamcum  laudead-  ncmexunoinalterumlatus  pet.ipfumpstraduxis 
minifitare  posfit ,  ex  prsdiSo  ornatiflimo  Vito  Oli“  cariofa  extrahere  poflem.  In  medio 

intellexiflem.  In  lingulare  Dei  donum  eflc  'ibiz  ulcus  erat  cuniculofum :  ex  unacnimpatt.e 
_a^ofco.  Perpauci  enim  homines,  quiinhac  ad  genu  usMe  extendebatur,  ex  altera  verd  ad  ta- 
attate  (Amplisfimum  enim  Virum  jam  annum  “4“' defccndebat.  Ab  initio  omnem 
oauagefimum tertium prstergrcffum efle,  exii-  adb!bnidiligcntiamatqneinduftriam,utdolpres 
teris,  quas  aliis  admededit,  cognofco)  id  pra-  quamprimum  fedarentur:  &viresXqu!eadch  la* 
liare  posfint ,  hoc  tcmporej  ubi  oihnia  adinteri-  t®  erant ,  ut  mortem  proximam  eflc  ,  o. 

eum  vefgunt,reperiuntur;Pra;cipue  inter  Medi-  tnnes  putarent)  reficerentur.  Deus  ita  benedi* 
cos,  quorum  ingenium  Audio  amplisfimo&diffi-  ritrcmediis,  ut  duoshofce  fcopos  paucisdicbus 
ciIi,Praxi  vero  lafaoriofisfima  &  mole  Aa  vires  cor-  abfoiverem.  PoAea  ulcera  miindicavi,  ligamenta 
potisnonfantfim  enervantur,  vcriim  etiam  fpi-  putrida,  &  offa  cariofa,  atqucavirulentaillaraar 
.ritus&  humores,  imo  etiam  partes  iplk  nobiles  a  teriacontaminata,  extraxi, 
putridis  Sc  foetidis  vaporibus,  ex  *grorumcorpo-  Curatio  perquam  difficilis  &  laboriofa  fuit. 

t  re  cxfpirantibus,  quotidie  inquinantur.  Medi- 

1-  cumitdqucconfeaumfeniojvclutinaturseroi-  «iamli  ulcus ,  quod,  utanteadixi,  calcaneum 
I;  raculum  effe,fa!pihs mihi  difiavit  ratio.  Sed  pfrforavit.nondumpenitflscicatricefitobdu- 
quid  dico  naturs  miraculum  ?C:(ojn  potius  Crea-  •  4“°^ 


'2  in  humanurr 


,&retraSioi 

mum  ,  quo  Experientia  in  Medicina  tantopere  “'f*  •  priAinum  Aatum  teAitutum  quoque 
neceffaria ,  a  fenibus  fiimiSa  diligentiS  &  longo  Articulus  tamen  pedis  rigidus  immobilis- 

rerumuluacquifita.incommodumhumanige-  4ueperm3debit.  Id  enim  plerumque  quod  ante 
neris, adjuvenespropagaripofflt.  Ego,fiae*  tfc nullus, quod feiam, obfervavit. fitinMelice- 
mentifflmo  meo  Patri  cceleAi  ita  vilum ,  &  mihi  quando  ligamenta  &  Canilagines  offium  e- 

falutate  fuerit ,  «jgefimS  quinta  hujus  ,  annum  rt>‘l““tur  :  tunc  enim  mediante  callo  coalefcit 
meum  Cllmaiftericum abfolvam ,  idquenonfine  i““<5ura,  fit^ue  rigida, utifufiiis,  & quid,em ex* 
multu  cutis ,  molcAiis  &  laboribus  corporis  &  «“pha.  Deo  volente ,  in  traSatu  meo  de  Melice- 
anitni,  quos  a  juventute  mea  fuAinui.  Faxit  OdeoAendam.  His Vale.VirNobiliffinle,  cura 
Deus  Optimus,  ut  ambo  curfum  totius  Vit2  no-  ^ oisoronibns,quos Tecum  quam deroiffc  faiuto. 

fcs.adipfiusgloriam,  &comm'odumpr6ximi,  RaptintBcrnsy.Junihidi;. 

abfolverepofflmus.  De  hoc  affeiAuejusdemque  curatione  Icdof 

Jtai^um  menm  de  Ichore  &  Melicetide  plura  videte  poterit  in  traSatu  delchore&Me- 
6 «,6-  Ceifi.de  quo  Ampliflimo  Viro  antehac  fcripfi,  Kccria  Ceifi. 

pondumabfolvi.  Obflantoccupationes&roo*  - - - - - — - - - 

leto,  tam doroeAic*  quam  in  praxi.  Habeo  OBSERVATIO  XCV. 

c  inter  manus  affeSura  ex  Melkeria  I>e  btkeo  mifictalt  ejutdem^  inf elici me 
i.qui  graviflimus.&tamcn  ex  levisfim»  luaejju, 

Ggg i  .  De 


EXEMPtUM  IV. 

Pra:teritahyeniei-<27.Juveneinid.annorera 

JOHANNEM  RUDOLPHeMiDoai(f.atq 
Exctllcmiff.ViriDom.JOHANNlS  DtJR-EN 
HEMII  Poet.Laur.&  Not-Cstfarii  &c.fihnm,fe 


dic^  ut  aliorum  periculo  irint  prudeatiores.  e: 

dBSERVATIO  XCVII.  h 

ia  iifftSione  muris  Alpiaitanctatient 
digau  reperta  fuere.  ^ 

Viro  Chtrijfm»  ^  tSo&sflm  c 

DN.  HENRtCO  SCHOfilNGERO^  Sanff- 


eiittitnatGESNERUS.  Eg 
Ium  nimiuSit  foeiii  ,  &vapo: 

ipfis  enim  montibus ,  ut  iden 
aditus  cavearum  fuarum  tam 
eludunt,  ut  mirum  fit,  qui  fiat 


T1 


^vum  qtia:^am  veipe 
meftids  jocose  diziffet:  hac  veipe 


OBSERVAT.  dHIRtlRGIC. 


'  plicuiiattrahitenimvehenumaiiextSftora.'  nis^farrnatdpa3eicdrcmiiriiiii,cumquibiis<iaai 

nlltau-  Ri  Fermenfi  acris  |j.  aliis  &!  filis  commilitonaiusgarrfret, &uhus  al- 

Cantharid.  fnbtiliff.piitivaifinci.zi);  terunrimdcreijinqait-AIderadunonieaaftan- 

J»W«B  Tberiacai)  & ,  ..  tibuSJijiiiiwSmihidar-evai  egodevdrabb  diio- 

■  .  Mithridatiian.^j.itiifceamariiimpftario  ddcim  eiJiffismuiHsHrfpaniciss  adiAttoituin 

'  ’  informariiCataplafmatisiadd&fidpOspftpariiM- offlcs^irivitrdventtrii «politis?  ConVemiiat 
Ipiriciisvini.  SolentadoiifcCfeacetilifljjveiam  intii&tfdprerio:  f&trfits  officini  caBtbarides 
tpiiaillud  refiigerat,  &  venenum  ad  idterioKi  rO-  nUmerdt,  Aldef  iilas dinndsfiiftui  ridendo  Sc  jo- 
peilitjinpcftejaiiisgue  malignis  alFcdUbiiS  ei£t&*  caddO  riiaUicat,  dc  vdftiticum  aViditaEedeVorat.'' 
riiisadhibitHnij  mihilafpeaiim  eft,  Quid  fitPCicca  mediam  noaeit!  exoriitifilrao- 

Vtlittio-  '  In  coxendice  aliisnileaffeffibus  invetera»  loteSdffbcilEmiventricnK,  ventris, •^'u'4,Smb 
tium  in  in  majori  quantitate  niunc  in  modiiin  prapa»  totinstbtpOfis,  lati^irieinique  maiiiii‘6^ift'd‘b- 

A/»r<«-  •  ioferfiingit.-  Quapto4^'i*“‘n“brnancihC6S.  ' 

Cliltni  vdcintur  Virielariflimi  ac  d’6aisfinSi,bn. 


xatduu  P“tc™.  .  „  ^  .  - - 

ininaa-  B..  Fefmentiacrfs|iij.  -  Clillbivdcintur  Virid^rifflmiacdbaisfinSijba. 

Pulv.Euphorbii  gj.  "  ClaildiiiSAuberiuS,&.t)om.JacoBuS  Aubertus 

PiperisLongi  Vindo,'Nde'dicin*0o6oresceleberriitii,qdipro. 

Pyretriaagij.  .  _  ,  rirtiis  Votiiforinnieircopiofaaquatepidaae  oled 

Cantharid-noidO.  tdttlbrtariS  fiat  amygdafaram  dulciufil  exbibueruht.  in  eunl4-:  - 
C»<tari- mixtura  in  formaih  Gataplafmatis  -.  -  addendo  nem,  utli^uidveneni  ih  ventriculo  fupereifdt, 

dispne  aquarTitsequantumf.ExtendatarfilperpadnUm  petfupetioraevacuatetur.  PoftvOrtutuii^e;,  ' 

&  applicetur.  Hac  tnethodo  j  fi 'GaBtbatidK  taa-leriitivum,  cui  oleum  vioiaflra,  aroygd^-. 
‘tariptL’'  applicentur  ,  omniVacant  periiUlOi dtidm  Idcis  rijniduiaum.&bUtyrum recens ih  copa  admix- 
ixtmplu  vefica:  prbpinquioiibllsadhibiti&.  VidiiH  Arino  cxhibuejfuilE  :  iUudtjue  Hiefiib 

demon-  i(5i  j.  infilio  meo  JoHAfiNEj  pefte  peJicuIo-  v^fper^,i«i&feguefiti,diefcitefkrab^^^  . 

^tMur,  s^&cumalienationfe  tpentislaborafitejflRcuni  Ircetvenfehi^  in  internis  contentum  per  ihfc' 
Veficatorium  fatisvalidum& amplujftad  bubo-  ridfainttralierenti.  Carpis Epith^acbidikle ap- 

nem  m  inguine  applicuiflerfl  j  iUe ‘varo  Cata-  pliearunttenesverb&hypOcbondriumdextrum 
plafma  fufferre  noHet  j  illud^ue  Cuin' impietU  oieofoiaceojnyniph^fcj  &  butyr6receritilKm6 
abftrahcrSt,  to'tumqire  iSguen  ,  fcTotum^irt  fimidiniriasj  inunxdruffl.  osiac  vaccinum, 

'  eiiam,  &  penem  commacularet ,  exbrta  cft  iir-  recens  eibuldum,  cui  notiniliilotamygdatarum  . 

fiammadoj  cum  velicis  dblofbfisj  ex  i^uibuis  ma-  dulaum  admiifcebatur,  copiose  propinarunt :  bis  . 
teriatamcopiosi^adbabonem  attra^afiiit ,  ut  quoqueindiep6tiuncalaraextiieriaca,confe6# 
brevi  ruptus  fit,  tum  fymptbmata  ominia  remife^  All:fet^eS',&Cornu  cervi,' cum  aqxiis  cordialibus" 
runt^&conVaIuit«g^.  exhibuerunt.  Hifce  adhibitis  remediis,  &opti-' 

Aliud  exemjJlum  ^di  in  filia  mea  -Sybilli  mav&s  fatioliebbierVatajintrapancbsdjesft- 
p.  m.  cuiin  juventute  propter  Catarrhum  peri-  licitefi^efiitutus  fuit  a^cr,&  ad  multos  ahnbsm- 
culofisfirnum ad ocuibs defluentem,  aliquoties  columis fiipervixit. 

ampliflimo  Catapfafmate  ex  Cantharidibus  nu-  -r  -Ratio  autem,  cur  a  taiitacOpla  cantharidum 
cham  &fcapuias  cooperui,  humoresqae uni  mteremp'tusnonfuerir,cft,quodeasintegr^fc 
'  copiose  ex  capite  attraxi  i  ut  affluxio  ad  oculos  rSdevbraverit,&proindeefficaciaearum  minor, 

.  eadem  die  quidem  remiierit ,  verum 'propter  quam  fi  iri  pulverem  teda&e  fuiflent,  exeferit. 
errorem  in  vidus  ratiohe,  quamvis  levilfimum.  Deinde  etiam,  quia  ftatiin  ab  inmo  fumifiacuin  , . 
facile  redierit;  Doncctandem  fetaceum  nuch^  diligenda,  &  ex arie a 'pr2clariflimis&&cefien-  ‘  . 

applicui,  cujusbenefido  perfcfte  lanata  fuit,  uti  tiflimisMedidscuratus  fnerat.  HujuscuTatiGnis 
'Cent.  I.  Obferv.  didum  fuit.  QMmvisaatem  aifanatiomsteftisocnteeftDn.  Joh.Melchibr 
yeficatorium  m  dixi ,  magnam  applicarem-,  Schurmeifter  ,  'Pharinafeopaus  Berneri^fcnge  ' 
flilliddiuratarhen,  &  ardorem  urinat  nonquam  ekcellenrilfifnusj&inhuncnsquediemyj^artii 
fupervenifle,aufiBfiim'aflicraare.  rHa^cdeeffe-  T^a.perC^Igrariamvivens,qui&iplcrifetcan'^ 
dibus  Cantharidam  ih  externis  afFedibus  ;  In  ‘tharidcs,-ficvolente&  urgente  Gede6ne,'devo- 
intcrnismbrbisdeeisnuilamhabeocxpcrienri--  xandas priepwavit.  ,  ..  .. 

■am:  eas  enim  nunquarnexhjbd'e  volui,  bum  in  De-graviflim!sSymptomaribus,eicatitha-- 

juventute  mea,malignitatem  earum  fn  viro  qua-  'ridibusp:-rosfarhptis,videatLedorJ'oh,tang£-  - 
dam  juvene, -de  quo  in  feqnenri  obfervarieme,  vi-  v-um  Epi-ft.  47.  lib;  iT  &  ‘Oabrieiem  CabroHiuta 
ddim.  Chirurgumcel^crrimum  Gbf.i7. 

-OBSERVATIO  XCIX.  ,  OBSERVATIO  C. 

,  ^  HecUvutnpeithut ,  &  querneae  eu- 

De^ritvigimisSyn)ptemanbtts,e)eil(vemis  ra»di? 

CAnthdnMmrtis;df‘quomoi^^  .  ..  ‘  -■  ^ 

U  fuerint  i  TMferca  quatcorpori  noftrb  mbleftiam  adferre, 

^  iab  omnibus  tamfen  floccifieri  fblent  j  davup  ' 


De  Coxae  Luxatione. 
Excet/entiJfaiK ,  ExferiimiJJimoi^  nro 
Domino  . 

GUILHELMO  ER.NESTO  SCHEFFER.O 


DK:  G  E  O  R  G  1 1  F  R  E  D  E  RI  C  i , 

Marchionis  Badenfls  &  Hachbefgenfis ,  &ei 

hechonlndytBeReip.ublicaeBemenfisMedico-Chirurgi  ordinarii 
G  b  N  S  I  L  i  Ii  M: 

■  JM  QJJ  6 

De 

CONSERVAISIDA 

Valetudine. 

ItemideTherinis  Valefiaiiis,  &:  AeidulisGriesbaeii- 

cehfibus>  earum  facultatibus  Se  ufii,  luceinde  agitur : 
PETiriOtiBM 

iiohilipmUo^inh  prud^tidk^  -viriute  OrnatiftmiPin 

DN.  ANTONII  i  OR  A  FFENRiED, 

InelytieReip;  Berhenfis  HeIyetioruiri  GohluIisj?rudentisfimi, 

cohfciriptdni, 

t^cckssii  ■EPISTOLA  AD 


'fimum-i  Do&iffimum  G 

DN.  PAULUM  GR0l:^UERUMi 

lUuftrillimi Principis acDotriini,  Dn. CHRlStdPHORt 
Diicii  mZbaMS&c.  ArcHiatruln 


In  qua  de  Thermk  Fdhairipnjibm  fiie  Piperinis ,  ^  mnmllis  aliis  ledu  di¬ 
gnis,  igitur  i  AdjeSli  Thermirum  tUtrum  tihtdi geimna,  quarum  priore  traSus  terra  '&  iitcit.  a  loci  •• 
pjteritneiefcenfusformiahilisyiplarum  aquarum  ca&etarum  {caturgw,  HoJ^ttia,  labra 
Utumq^  adti  antrum /ubtirraneum,  novo  canaiu  rtpri- 


VIR  O 

nOB  III  S  S I MO^  DOCTRIN  A, 

Trudentia^  Virtute  ornatifCma 


Inclytae  Reipublicae  Bemenfis  Helvetiorum- 

Con&li  prudenrisfirho,  Domino  &  Fautori  meo  iingu- 

lari  flndio  oWbrtaado, 

qVILHElMVS  FABRICIVS  HILDANVS 


DE  VALETUDINE  TUENDA. 

'  &tormefl  ventriculo  inducatjfiingefb  Pro  acetariis  conveniunt  cidioriuin .  cerefo-  n. 

liuin/oemculum,inentba.fioreEbug!offa:,borraIn». 


DE  VALETUDINE  TUENDA, 
funt  retinend*  ,  ut  habet  proverbium,  mis,ficcisabutamur,intelligendarunt.  Adfor 


de  valetudine  tuenda:  '  _  64S  . 

■  Spec!crunidianthos,&  .  me  in  cruribus,  figuram  terebinthi  fr.udus 

- -Diarrhodonis  Abbatis  ■  .habentes-  Vide  .Galcn- in  commem,  prasdid.  ' 

Cinnamomi eledi ana 9j. 


Cardui  bcn.  p.ij.  Incidantur  omnia» 
gatipe  noduius,  cui  aflfundarar  vini  albi  &  defoe-. 
catiq*^^  proquatuor  dofibus,  tribus  horis  ance  probaffe,eosj 
prandium  fumendls.  Aut  poteris  loco  hujus  vertigine.  ‘ 


libr.HippO  corripiuntur:  forcaflls  aupcm  ne- 
quelepris:  fortaflis  neque  vitiliginibus.  Ego 
lincereadlcribcre  poffum,  expericntiamecora- 


:ApopIexia,epilepfia,  ; 
juibushaimorrhoidesfiuebant.  Quid 


^ 

.  pljira?apertioneharum  venarum  graviifimosfa- 
.  natos  fuiffe  morbos,  &  in  aliis,  Semmemetipib 
.  expertus  fum.  Addam  Exemplum  ,unum  aut 
-  aiterurn.  Septuagenarius  quidam  nobilis  Pa- 
;  terniacenfis  N.  de  Giane  Dominus  in  Cufcy,  a 

T^oidum  laboraverat  ,  quum  vero  tandem  in 
.  decrepita  state  in  hyeme  fuppreflus  eflfet  fiu- 

.  jeger  vernum  tempus  exlpedaret,  ut  eas 

i  operam  daret,  en  quadam  die  poft  pran- 


vim  {equentesfumere  pik 

R.  Mafis  pilularum  aurearui 
0,  .  Cochiarumana  9j, 

-Trochilcorura  Alhandali 

Diagridii  ana  gr.  ii  j. . 

;  Cum  Syrupo  rofato  fok 
Pilube  fcptem,add,endo. 

.  X  OI.  Cinnamomi  -  . 

-  Ol.Fceniculianagutt.4. 

AutFiatrequenspotiuncuia:  ; 

”*■-  R.  '  Rhabarbarieledi.5j.  fi- 

-Agaricirecemertrochilcati  ..  . - - - 

■  Turbithelediana9ij,-  .;teinrpicer.et,^yertigineprimp,mpxquoquepa- 

-  Foi.Senns9iv»-  .  •  -  .  ralyfi  dextri;  lateris  correptus  fuit.  Ego  cum 

-  Spec.aromadciro^ti  inconfiiiumadhibituseirem,&hsmorrhoida- 

-  Diarrhodon.  Abbatis  ana  9  j.  -  Jes  venas  aperuiflem  (^fuppreiTas  enim  clfe  pro - 

Fl0rumTartari9j.fi.  .  be  feiebam)  breviipfumreftitui,quod  aIioquin 

'  -  .  Giim  fiq^-aqus  cichorii  &  betonies  fiat .  in  decrepita  hac  state  &  tempore  frigidi/fimo 

-infalio  fpario  24.  horarum.  Deinde  fada  una  - vixfieripQt^ilTet.  ,Ego  quum  Anno  i<iio.  poli 
-autaltera ebullitione  in  dupHcc  vafe  fortiterex-.  infinitos  labores  &  moleftias  ,  quas  circa.lUu- 
■^priinacur  ,  addaturque  Syrupi  de  cichorio  cum  _  ftriilimum'  principem  ac  Dominum  Dora.  Ja- 
•-Rhabarbaro  ffi.  -Mifce:  Fiat  potio  pro  dua-  nutzium.Ratzivilium&c.  periculoselaborancem 
•bus  dolibus.Sumantur  quatuor  Horis  ante  pran-  -  per  multos  menles  tum  Bafiles ,  tum  in  itinere 
-  'dium.  ,  ad  thermasPiperinas  jn  Rhetiaj  dies  nodesque 

^  Silanguisin  qualitate  aut  quantitate  pec--  fullinucram,  quartana  cprrcptns  eirem,exaper- 
•  -«veriti  ■&-  prsfens  Medicus  confuitum  eflein-..  tione  venarum hsmorrhoidarum  frudum  lon- 
^  M  jn  brachio  fecari,  &  fecun-  r  gd  ma^.m.um  perpepi,  &  ex  m  orbo  per  Dei  mife^ 

:o,inautumno  in  finiftro  cubito  -  GeBerc& Virtute  Nobiiiflimus  quidamLau-  ' 

ileSioae  denda?Refpondeo,nonopus  efie,  t  ^  ,  _ 

5*®^  dionerafislblicitus.  Omnes  enim  vens brachii,  prsftantilfimorumMedicorumconliliis  peran- 
in  ipfo  thorace  ex  una  eademque  radice,  nempe  -  jaos  aliquot  fine  fuccclTu  ufus  fuiflet,  tandem  an- 
«X  trunca  vens  cavs  proveniunt ,  ut  poli  Ve4-  no  isgf.  appropinquante  Vere,  cum  Patavium  fe 
‘  liumlib.j.cap.  5.CafparusBauhinus,hujus  fe-  conferre  vciiec,aaforfan  ibidem  a  Medicis cura- 
culiAnatomicuslonge celeberrimus libr.4.cap.  ri  polTet ,  priusquam  in  viam  fe  daret,m  cohfi- 
ay.  oblervavic  ,•  SctefiaturinutilemelTeadebcu-  lium  raeadhibuit.  Perledisconfiliisa  Medicis 
riofum  deledum  venarum  unius  vel  alterius  ve-  ipfi  datis,  cum  viderem,  hsmorrhoidas  apertas 
ns,  in  eodem  laterp.  nunquam  fuilfe,  fuafi,  ut  id  quamprimum  fieret. 

Dtdfer-  Sedquia  Amp.V.plerumquedcIicnccon-  Prsparato itaque &evr -  '  '  ”  ’ 


-  fanuenfis,DpminusFerdinan<lusLovifiusDom.. 
in  Chelan,  24.  circiterannorum,quumpropter 


r,  prsftaret  loco  vens  fedionis  in  bra-  hyrudines  apppfui,&  ad  uncias  novem  vel  decs___ 
«-  chio  aperire  venas  hsmorrhoidales ,  idque  bis.  fanguinis  extraxi.  Hinc  adeo  fublevatus  fuit,  ut 
’•  -aut  minimum  femei  in  anno ,  videlicet  in  vere,  deitinereinltaliamnon  amplius  cogitaret.  Sub- 
&autumno.  Per  hsmorrhoidales  enim  venas  fequenresftate  aliquoties  apozemata  Sepurgati- 
languinem  cralTum  &  fceculentum quam com-  onesiteravi,&regionemHenis01eisappropria- 
modifiime  evacuari  pofle  ,  Ispilfime  expertus  tisinunxi,&  fub  prima  frigora  autumni  hyrudi- 
'  fum.  Quamobrem  non  immerito  Galenus  li^.  ne$iterumappofui,ficperDEIgratiamplenifii- 
'  dcveasfedioncadverfusErafiftratum  Icriptum..  raeconvaiuit,uxoremduxit,&  per  multos  annos 
reliquit,  hos  vitam  morbis  minime  impeditam  in  conjugio  feliciter  vixit  ;  apertionem  tameti 
agere,  quibus  fuperfluaper  hsmorrhoidas  vacu-  venarum  hsmorrhoidarum  nunquam  neglexit, 
e-  ancur.  Id  Hippocrates  quoque  teftaturlib.  de  Non  immerito  itaque  Hippocrates  fluxum  hs- 
'^«-'humocibus,  &lib.^.  de  morbis  popu!aribushis-_morrhoidarum  tantopere  extollit. 

^fid  •  Qyj*^3rmorrhoidashabent,nequeplen-  Etquia.AmpLVirdelienequoquenonnun- 

rindcj  neque  peripneumonia»  neque  phagadena,  quam  conqueritur,  quemadmodum  ab  initiadi- 
neque  furunculis  ,  neque  tuberculis  terebinthi  xi,fuadeo,  ut  prsfidium hocce  Tonge  maximum 
■  figuram  habentibus  (nigrsfuntpuftuls  niaxi-  minimdnegligat;  Suadeo  prscerea,utregiplTc- 


DE  thermis  :^,EUCENS1BUS. 

npIil^musVir,  q»^  pernidofa;&  pcriciilofa!  fceribus  inclufi ,  &  beneficio  ther 


6^2.  DE  ACIDtiLiS  GRiESBAcrtCENSiaus. 

me  adhsreant,  facile  frigus  recipiunt,  prsecipue  fapientia  in  ipfis  terrte  vifceribus  commixtis .  fi* 
circa  genitalia  i  &  imum  ventris.  HincuterusSc  medic^entum  plane  divinum,  &  ad  plcrosqte 
vifcera  tam  nutf itioni,  quam  generationi  infer-  graviffinrlos  ,  ne  dicam  deploratos  motlaos  ce, 
vientia,  prster  modum  teduntnr.  Dies  itaque  bellandos ,  excellentiflimum.  laprimis  autcrri  rinj,, 
exfpcaandas  &  eligendus  cft .  qui  neque  Ct  plu-  yemficnium  omniaquc  membra  nutntioui  iu- 
yiofus,  neque  nebulofus ,  ied  lcrenus& calidus,  feryientia  corroborant,  &  appetitum  adaugenti 
Danda  quoque  eff  opera .  ne  aieendendb  &  de-  obflru^ones  venarum  mcfaraicarum ,  hepacL'. . 
fcendendo  montem ,  corpus  labefa Aetuf ,aut  fu-  ■  renum  &  vefica: ,  aperiunt ,  &  fi  quas  arenula  iii 
pra  modiim  ihcalcfat,  pracipue  afeendendo  ipfis  latitant,  expellunt.  Intemperiem  omnem 
propter  fubitam  mutationem  caloris  &  frigoris  internorum  vifcerum  corrigunt.  Spleneticis; 

Hac  autein  &  pleraque  alia  incommoda  facile,  catarrhofis  &  arrhiticis  ,  mirum  in  modum  ' 
evitabit ,  ac  longe  majorem  frudtum  ex  ther-  conferunt,  l^eritiam  &  aquam  intercutem; 
mis  percipiet ,  fi  Ampl.V.  in  redituper  aliani  exintemperic  calida  ortam,  fanant;  Defluxio- 
viam ,  videlicet  S.Mauritium,  &  Viviacum  ver-  nes  oculorum  tollunt ,  vifum  &  audium  rofao- 
fiis,  iter  futim  ihfiituerit;  Id  autem  iii  faciat,  rant,  memoriam  adaugent,  vertiginem  &  epi- 
fuadeo.  lepfiam  curant ,  &  a  paralyf!  Si  apoplexia  pra- 

in  itinere,  uti  quoque  cum  domum  reverfus  lerrant.  Sanguinem  mundificariti  &  putredini 
flieris,exceffusomnistamincibo8tpotu.quam  internarum  partium  rcfiftunt.  Matrici  mirum' 
inexercitiistam corporis, quamingenifivitandus  ‘U  modum  conveniunt ,  eamque  roborant  S 
eft.  Alvus  quoquelubrica  fit,  &  fi  torminaaut  «pntgant.  Menfes  fetentos  promovere,  fu- 
fenfio  aliquabypochondriorumadfuefit,  corpus  perfluosque  fiftere,  &  fluxam  album  fanare; 
iterum  levi  aliquo  medicamento  purgandum  efl.  experientia  edocuit.  Sudorem  Sc  urinam  infix 
Ufus  quoque  tabeliarum.antea  prafcriptarum,ad  gniter  ducunt ,  &  humores  vifeofos  &  archu- 
corroborationem  internarum  partium  noti  pro-  >i«i .  educunt ,  vias4ue  uri- 

tinus  intermittendus  eil.  Hic  funt.Vir  Am-  nanas  mundificant.  Nervos  mlignitcr  corrox 
pliflime&prudehtifnme.quicircatKermasoB-  borant  :  quaproptef  arthriticis  tum.bibiti; 
fetvanda  neceirecire,duxi.  tam  etiam  in  ipfis  locis  conveniunt;  Ifchiatix 

^  cos  dolores  ,  ubi  alia  medicamenta  parum  pro- 

'  *  ~~~  fuerant;  &  proinde  pro  deploratis  habebantur; 

Ds  jiClD^JLIS  QR.IES^  harum  acidularum  beneficio  fabatos  fuiffe,  iti  . 

SACHCENSIsA  hobiU quodam  Bernenfi.T.A.cognito.obfcr- 

vavj.  Vulnera^  &ulceratamons,  quam  auaruiri 
UiatuT*.  ^1  Erti&,  quzrit  AmpliSimuS  Vif  »quiii  cifca  partium ,  icabiem  &  contuliones  ,  aiiaque  vitia 
I  ufum  acidularum  Griesbacheenfium  ob-  cutis  emendant ,  &  fanguinem  Cxtravcnatum 
•*“  ferva;ndum5&anfibiprodeflepoflint?Di-  diflblvunti 
cam  paucis,quid  de  iliis  cenfeam.  Continent  au-  Infignes  autem  ac  prasciaras  bafce  bpera.ti(3- 

tera  inie}UtTabern2montanus&  alii  tcftanturj  hes  j  non  in  omnibus  ^gris  &  conjpiexiqnibusj  - 
hs  aciduls  fpirituales  atqae  fubtiliflimas illas fa-  fed  prscipue  in  juvenibusj  fanguineis,  choicri- 


fpelimjas  ?i^?mMu^^uipb^^!en<}^  ad^en^^  P’^#3%E9J“.o»S“?”B‘',?fflEt^ 

ic^pdfuf ereftj^.pl^^um Vii^  pbnaqrpr  ,meid,(ne|^,ijnim,  &  inJuperDEUIyj  t?£ jjpj. 
^d.utpmp^beni^eint^e^^ii.amiat^ip.ijaf  Max.fupplicitero):anirum,  “t?ropliiinunnyal 
nofirampoir^foy^renc^it :  Wiffim poffi-  jrpjp.f3igi,&is  om!^igm^aumbearev,St.'Da^ 

ceor,tiquidUboreaM;(9gpnj^,aii  ia“B?rfl2^1vStiornmip.Jun,ui£:yg, 


mmt  II,  repttfemitnw> 

IDEM  4P  IpNDEM 
Virum  No^li$miint,V>o^j£mum>-!A»^pliM^iiPiqu^ 
DOMINUM  '  ' 

P  AULUM  CRQQU  ERUM,&c 

'  E  ^  l  i  %  'Q  l,  A 
De  M.^giftraIi)?HS  .quqruR^iajcQ  MediG^entpfuni,  ?Qinf?Qgrioni. 
_  busi  deExtfadioneiterafoBtusmofnjjj  SfdfiTbejrinjsPiperims, 
ubi  eatumfitus,  drtus,  facultates,  &  ufus  fuGciiia^ 

'  dgfcribuntui.  ■  •■ 


S^piiTimedeTecpgtSvjjimpS  fidefatplrBtji, iuV.  GenturiaOjjl^ationumj^ 

,  follicitusiui,ClarifGtne&Do-  TtaSaO»  quodairi  novo  de  Mdjcmj  $£  Icbore 
I  SUnjiieimDojn,D.eioqHe^  Celfi,  qua:opufcula.prain8nibHs]3^ee,yjd^'|. 

rej.Aheo.eninifeinpore j q«o  -OISUBJ qaideniex  flpi-ibBsfBbtituioj Oleninex  '  ^ 
I  hicEern«primointernosam>  ElpribasSlgtani.  Cum  enim.hujusdieiprinio^  ' 
f  citiamcontraximus,,.  eamque  dia  a  prsftarftifnmdMedjco- Chirurgo,  Cdfino 
porro  ^aiileasfaavifl5mis&%*  SlotapOjpim.  Er^ccptsore  ineo  fideliflimo,lia- 
{niliaribus  colloquiis  corroboravimus,  nihil  de  huetim  ,  placet  illud,  obfcrvantiae  ergo  roeie  in 
Teintelligere,  aut  quorfum  Divina  ptovideptia  Virainiftilnitam  piBm  &etuditum,fuonodune 
Tn  deduxerit,  percipere  potui.  Jam  yerb,  cura  infignire  ,  etfi  hsc  mea  przparatio  d  fualonge 
extuis,quasKrezminetiidnitinereGoriflantinD*  fitalia.  Quiaautemnondummihiconftariquah, 
politan63dmededifti,Iiteris,utiquoqueexla-  doTrafiatusUlepropter  belli temprflatcs ,  ubi  •  _ 
ioreTuarum  intelligerem.  Te  vivere  nontan-  ftudia  fupprimuntur,  prodite  poffit ,  en  accipe 
tum,8f  valere,iedetiani0ivinaProyidenriaatqj '  delctipdonem. 

'benignitate, ad fummura  dignitatis  gradum  coi-  ifcmpore veris  accipe  Oleiolivarumlfe.vji  PfMiM 

locatum  eirc,non  mediocriter  gavifus  fui. 'Eaxit  CatellorumNum.dups. 

DEUSQpt.Maxim.ut  provinciam  illamdiu,  ad  Ranarum  aquatilium  Nura.xij. 

Dei  gloriam,  commodum  proximi,  Tuamque  '  Lutnbricorum  terreftrium,  aqUa  Iptornro 
Jalutemadminiftrare  polfis.  M.iiij.  ■  ' 

-  r  fixfpeaavimuscOnfiliaClariffimiDora.D.  AquacJuniperiiineVinodiftillatslfe.ii)< 

•PhilibertiSarazeni,qnte  perTelucem  videte  con-  ■  Gqquantutlento  igne,doneccaro  Cafellstuiji 
,ceflerat,ied  ha&enus  nihil  talead  nos  pervenit!  ab  olfibns  feparetur,  acliuroiditasferd  litablnur' 
diftantia,quaeinter  nos  efl,  locorum  for&nob.  pta.  Cdjatnraeadde 
fuit,-  Erant  in  illis  ex  fcripfiiincuhs  meis  non-  '  Axungia:  humanst, 
nulla,  qaz  utinam  revidere  poffim,  ant^am  -  Mutis  Alpini, 

■prdo  committantur.  Triaautem  proponis  in  Olei  Scorpionum, 

Uteris  tuis,  ad  quipteiponium  expofcis:  defcri-  -  '  Amygdalaruraamararuman.Jfe.R 

ptiqnem  videlicet  Medicamentorum  quorun-  Mifceantur,S£iava!eyitreatoantftaoneomS'' 
dam  in  Centuriis  meis  contentorum !  deinde  gno&fpacioCorelerventur,  pofteaadde  Gem- 
etiam,  qua:  deextra&ione  Festus  mortui;  &  tan-  marum  populi  arboris  recentiprum,  &  con£»&*_ 


de  MED IC  ament.  QUORUNDAM  MAGISTR.  PRiEPAR'. 


6,-8  DB  MED  C AMENT. QgpRlINDAM  MAG;,STR.  P.R^PAE. 

ExuaBU  &  nonnunqiam  phlegm^pgpm  appeljo  j  tum' Hulti  enim  hujus  farinsfcoir.incs.etiamfi' rem  , 

EUeborinigri,  non  f^iritu  vini  Cvim  enim  eorum  S  intentionem  authomm  non  fatis  perfpexerint,  ' 

‘  purgandi  infringit)  fed  decotto  aliquo  appro-  arbitranturtamen,feomniaadamuin  ninteili- 
priato.vcluti radicum Lapatiacuti, cichorii, pq-  gere:  ficquecsperientiam,  utialias&pe,itahoc 
lypodii.hcrbarumagrimoniae,  vcrouicsi  cufcu-  etiamincafu,pcrmortesfaccrenon  erubefcunci 
.ta:,fcabio&, florum cordialium.  Afeminumcaf-  juxtaillud Germanorum  Empiricorum  nonmi- 
minativorum  conficio.  '  nus  impium  quam  perniciolum  diSerium , 

nhimni,  Eatrafium  vero  Rhamni  ea  folo  fucco.in*  mugcrfubcenoBeriStUmttftp/  iinD  folfeSfc{>6n 
fpiflato  parare  foleo.  hunlxrf  iSauren  fojtm.  IdquodXaufannse  & 

.  Aquam  Diureticam,  quamde  aliquibus  in  Paterrtiaci  a  duobus  Empiricis  ('qui  nunquam 

Div.oe*  Jocis  R^ggjjn,  propter  regias  fuM  prqpric_tat«  in  huic  operationi  mecum  interfuerant,  fed  ex  alio- 
regio morbo, appello, exradicibusiherbis, flori-  rum  tantummodo. relatione  vix  aliquid  de  me. 
bus.  8e  feminibus,  exquibus  apoxemata  in  vilce-  thodo  mea  audiverant)  perpetratum,  departu- 
rumobftruaionibus confici folent,  elicio,  prius  rientescrudelitertradamS,  tandemquejugulatas 
aquacoSis:  deinde  additb  Lumbricis  aqua  lotE,  elfe,  memini.  Itaque  rationali  etiam  Medico  non 
.  peralembicumdeftillatis,  famcxLeaioneauthoruin,quamyeroexocula- 

Deferiptionem  pulveris  ad  fiftendum  fan-  riinlpeaionedifcendaerit.  Interim  tamen  ca»®**d*f 
guinem ,  habes  in  trafiatu  meo  de  Gangrzna  de  ve, ne.  Ii  fieri  poteft,inverro  de  naturali  plane  con- 
Sphacelo ,  impreflb  in  quarto,  cap.  19.  pag.  170,  trario  modo,vidclicet  pedes  fcetuS  mortui  primo 
'Ran*quomodofintpreparandse,videeodemli-  apprehendendo,eUmextraherctentes,quemad- 
■  brode  capite  pag.  188.  modumpoftPetrumFrancum  iib.  de  herniis  c. 

CallofitateS  fiftularum  feliciter  abfumo  84.  docet  Parcus lib. 24.  cap.  35.  Quinpotiusin 
pulvere  pracipitato  ,  fpirituvinireaificato,  de  eo  tofus  fis,  ut  ante  omnia  caput  adducere  pqflls. 
aquaRoficeadePlantaginisloto,deperfeinfpcr-  Cavequdque,neuncosaJohaune  AndreadCru,- 
fo,  aut  butyro  recenti  ro!Xto,dc  cum  turundis  im-  ce  de  aliisdepiftbs, in  ufum  adhibeas.  Quicquid 

«,iE/ei,«f°c|q°^‘sj<jrachmamfemispracipitatiaddofcfu-  in  hujusmodi  operationibus  fideli  Medico  fu-  , 
reticum.  pujumfemis  vitrioli  ,  ad  rubedinem  calcirradj  fpeAumeiTedebet.  Sit  itaque  hamulus  ofatufus 
Mercurii  fubihnati,&  opii  elcdi  ana  grana  fex,  ac  hebes*  ut  fi  forfan  in  ipla  operationej  interat"^ 
Unguenti  R-ofacei^ij-Fiat  unguentum  in  morta^  trahendum*  loco  fuo*  cui  infixus  fuit*  excideret* 
rio,  diu  agitando.  raatricemtamenoblsdefenonpofrit.Sifp,r2ter- i" 


bE  THERMIS  FABARIENSXBUS  SIVE  PIPEKINIS. 

Wni  gioperationum  ,  ,ita  ui  merito  iriiraculanr.  Abbks,frequenter nobis  prpfpexit,&carnefen-; 
£j„„siropter  fitom.  donum  yerbimmenttini;  naipifabusexceUeritiffimisiviho  ittm  generofo;. 

dcmaidinumDEIbbddmirandaseafum  faculti-.  aliiajuc, Principem  muncfavie . 

'^gcoperatibnescenleripoflint.  Tbermxau-  Quifacultatenihabentifingulisaiebuscra- 
‘jj^l)ijnR.h^,aa'n^*®^^fiCarienfi)prope  Ab-  ciferiim  ad  liimen  fiippeditandiim  pcrfolviint  ^ 
-badamBenediaoruroiOlim,Monafterium  Divi  QuiaeoimmUlti  nunquam  balneo  egrediuntur. 
Virginis  i>Ei  genitricis,  apud  Favarias  (itum,  in  ncceffe  eft  i  ut  tota  node  luminar  fintr  acccnfa'. 
iUislia appellatum  ,  &.poQ:  natum.Cbriftum  Cum  verbriiquis  dircedit,bacioncmprbfl:ipen-  - 
AnnoDcexxTi..aCarolo  Marteilo  fundatum,  dioPrifedi  fivelnlpedbristhetmam  numerati 
in  valle  profundiffima  &  antro  vaftiffimO  &  obr  Utenim  omniayefidfucCcdartt  adroinillrcntur- 
icnroj  intef  Orientem  &  Meridiemj  nonprocul  que,  omnesquin  etiam  pie  ac;modefte  vivant, 

'a  Rheno -fluvio  fubfaxo  erumpunt; ,  liiftanta  Abbas  inipedorem  cbnftituir,- 'leges 'itentpro- 
V  predidoWonafterio iter  unius  fere hor^jiCu-  mulgavit,quasquitransgreflus£uerit,prbratrbrib  , 
iiaauWm  (oppido  ac  fede.Epileopali)  duobus  flelidi  muldtatpr.  Leges  iftmflngulisfeprimanis 
miliiaflhns Germanicis,  iri prxfedura Sargantsi  ablnfpederetheraarumprilegnntur.  . Deinde, 
fub  tutela  feptem  antiquorum.  Helvetii  Cantp-  eriamfij  ut  ante  dixi  j  plane  libera  finu  therromb 
ium, videlicet Tiguri,Lucernz,Vri£,Suitis,Syt  Quiatamen  diverlafuntiavacrai  pr.ofpicitinfpei 
vania,Tugii&Glaronz.  'dorjautprafedusthermarum,utomnesacfin- 

.  i  Plane  libera  funtthermahairiulloquetri-  guli,quantum  fieri  poteft,prO-digoitatecolloceni 

■  butoaufvedigali  onerati.  Referunt  enim  ineo-:  tur.  Supremum  lavacrum  j  qubdminimumefl  i; 
i®,cttm  aliquando  abAbbate  quodam pradidi  Magnates  &  Nobiles  bccuparefolentiquain- 
Monaftemvedigalionerataeflent,easexaruiffe,  obremnst.5lett{ni8^y  hoceft,thermaI5qmi,. 

Juerattributum,  JohannesLangiuslib.a.milii  liquis  obtinet  ,  nec  ullomodo  facultate  ioterfe: 
Epiftotf  a-decaufafervoristhetraarumloquensi  difierunf:  habent  quoque  fingulz  proprias  fcatu-. 


riginesjadebcopic 


refuffice 


ut  ad  rotam  molarem  cir- ; 


jue  deteda  fuerunt,  c 


Verbis  veri  (videlicet  thermas)  ■, 

JDeibenaeptVelexhocfotescmijicerej^mdi- .  .  .  ,  ,  ,  _ _ _ _ 

'Scpife_xt!Kll<)'veSigaUmerMiu,fedfaiiferihiisl<>-  ferente  j[oh.Stumphiolib,  jo..C3p.  &Joh,  Gu-«ave»i 
'ciipletihils(j^ettjuiliheriiefemliia.  Redditanam^  lerb  in  aelmptioneRhqtialib.b.fub.Fridericol’”',.  . 
depahlicisfrweitdhiiiis.di^ereiixt.  Sdliiherrimd-  fecundo ,  .Ro.manotum  Imperatore, a ijuoijam.®' 
vttmi^hnt^inEdeffba^mtahjpAigomRegisfa-  viro  e!cnobiIiirima&arttiquafamil!a(tefteGou-i„  •  ’ 
UkmifveaigaUona-Mnexiiruit.InTriadgTTagi-  Iero)  CmTlinOrum  ab.  .^obmklrftn.oriundoir», 
rtapevie-.  Qui  quum  venationi  &  aucupio  addidus  effer;  «nar 

'tr/hbceft  Aucepsjvocatusfuft;.  Ille 

lam  die  lingulari  indutlria  ,  iid  nori 
-  ,  ,,  ma  periculo,  corvos  fylvaticos  (avis  eft 

'exaElibnihftedthermarKthKftt,  dret^eritter.  HaC  qua  iftis  in  regionibus  Magnates  i.n  deliciis  ve- 
■  .  Langtus:  qa.zjubenshicinfere.revalui,utofteri-.  IcUntur,  &  ^albtuppm  apodiant).  nidodetra- 
aerem,noneffe.fabuIoia,utmuitiVoluetimt;qui  bete  vellet,  Scrupesbaice  Iwpulo&S&horren- 
.  .  de  thermispiperimsrefcruntur,. Uasdcfcendiffet,  tliefaufumhuncceimmenfum. 

Porro  Abbas  pVadldi  Monafterifmagni  ncdonum  DEI,  liullisdivitiis  terrenisiqulpa-. 
cura  atque  diligentia . ,  .magdisque  fumptibus;  randum,  in  Ipelunca  ifta  detexit,  atque  invenir;- 
omniaiquzad  holpitia,  baineaj.pontem^  U,  vias  renante  videlicet  Friderico  iecundo,  qui  vbdt 
;  ridifidandas  &repmaiidas  riquiruniur,  fiialibeT  citcaanmitnChrifti  MCCXIL  AbeO  itaque ' 
ralitate ita  fuppeditat,  uretiam  Ga.uppn.eS(uti  £einpore,usqueadannUmi,J45;qUo:anhd:ponS!; 
hqfpes  no.fteripretnetfflihi  faffus  cft)  hoipitia  fcxftrudiis  fuitiagri  nonnifi,maxi.mb  cum  peri-' 
grampoflideanbidqiieineum  finem,  iit omrics,  tulo  viczadthefmaspctvcnife  potuifle  i;o'[onWj 
quithermas  hafee,  inprimis  paupetesfrequcnc  bus,quibus  litas  loci  notus,inco,nfeffocfea£ter-: 
tant,eohumaniusjuv3ri  atqae.excipi.poffinnne-.  na  itaque  laude  .atijue  hempre  dignas. efl  Reye-; 
queholpitum.exadionibasathermaramufuarc  tendiffimos  &  liluliriffunus  boiri.  Rudoipburi 


Stuckiusj  A.bbas..MpnafteriiFavariarii,P.M,fuK.' 

g.au,j.ui>ccaiEur,  ......  quantum  ex  Dom;  Galero  colligere  pbj; 

.  ..  Sed  nbn  fplum  ingreffus  &  infeffos  thef-  fum;zdificiumppn.tis  fingulari  .0;EI^lemetttiri 
iniram;  Pmnibusgfatiscbnceditur,  verum  &■  repetium.ppns  quipetiam  miranda  quadam  in- 
pleramque  Reverendiflimus  dt.IUnftris.  Dom.  duftriafabricatusfuit. 

Abbasi  thertnarum .Princeps,  erga .peregrinpsi  .  ..  Nbn  prpciil  a  ihermis ,  videlicet  iter  fe- 
qoipropter  adVcrfamvaletudlnernthermasirivif.  miherz,  pagus  eft  Valens  lirimjne,  ex  quo  per 
fcrecoguuturiUberaiitatemiomniaqu.e.humanU  alriffrauiji  montem  delccnfus  eft,  usque  ad  in- 
tatisofficiaexercenliricgonietcum  Annoibio,  greffum^dunez:  ubidemuiii  pons  ad  thermas 
pr?clia™  Principem  Radtivilium,  adthermas,  usque defeeadeas  &  X52.  palTus-longus,  exligno. 
paiceciucerem,hifcemeisvidiocn!is..Cumenini-  febricatus,&iiefcibquO  artificio  tnpibas  ex  par- 
up^nesoninibus,  qus  anptis  requirebantur,  te  Orientali  infixus  &  annexus  fuit,  Anno  1^4?.'- 
^nle^perinftruaieffcnt,  Reverendiflimus  &  Ante’illud  tempus  nullus  ad  thermas,  ut  tefta- 
«wtnffMnus  Doitii  MichaelSaxer  pro  tempore  EurMurifterus ,  venire  poterat, citra  adnjinicu- 


6tfo  DE  THERMIS  TABARIENSlBtlS  SIVE  PIPERINIS. 

lomlongiflinufiinisatttfcatedependarasi  Situs  idrdtetpaflfas  loriguiii  eft.  In  mcdioant^  uisf 
fpelancsEatqnetliennanm  adeo  e&mirafcilisi  &  themia  &  faofpitia  funi  j  plurioium  &  velmi  iii 
intetpetrasinclufus;  ut  Munderusfatearar^fe-  rotundum  excavata  funt  fixa  i  ijus  deorfaut 

ipfumadumbcarenon-potmfre;  _  _  piulaam  ita  conjunguntur  ,  ut  veluti  carinara 


661:  THERMIS  FABARlENSlRUS  SIVE  PIJErinIS,  '  ;  . 

tcinfimal  ac  calorem  ipfiiis  aquae  animadverti.  'rusver6exmag'nctc,auro,:Ere3fuIpimre&a(jiia;  -  ■ 
E.eaeiaijueParaceIfumhicderefemire,  «i-  communi.  Horum autemnullum  nequefipo-  . 
ftimo,quiinlibeltofaodetherijHsP-ipetinisfcri-  renequeodoreperdpicurjnecexcremcntumul-  , 
peum  reliquit ,  aquamliancce  in  Autumnoi  «mV  Ium  in  eis  reperitur :  minimequcfpifla,  fed,  m  au-  “f.  4.  ’ 
herbaflaccefcunt,cumip(isevanercerc,acdenu6  teadiici,CryftalloClaiiorcftaqua,  Egocuman- 

menfe Majo cumiifdem prorumpere jqubdpra-  noidio.SereniiTimoPrincipi  Radzivilio&c.in  ■  ' 
cipue  ie  ipims  facultatibus  intelligendum  effc,  graViflimo  morbo  operam  navarem,  &  aliquam  - 
arbitror.  EtiamfienimbycmalitemporeaquaJdiucuinfuaSerenitatein^thermismoralntrahe- 

hscprofkat,  nullius  tamenferdyaloriseffe,t4  rem,  atque  adlibrasviginticirciter  quatubrhu*'  ; 
ftantur,  incola  e  non  minus  ac  herba:  atftivalcs,  jusaqusevaporarefineremjviitfemidrachmafe--*' --  ■  - 

qushycmalitempOreihiylvisrcperiuntur.  Itaqs  dimentiinfundoalembiciremarifit.  lOHAN- 
quemadmodum  brumali  tempore  radices  her-  NES  ST5IMPFIUS  deHelvetia  lib.io.cap.aj. 
barlim  Vicalotjs  ternein  ipfius' virccribus.pro-  aurumio  rupibus,  exquibusaquahacceprofluV  ' 

pteraerisambientisfrigiditatCtninclufiatquere-  ir.invcnitircribit.  Quod  & ipfum verum effe,  ' 
tenti,  novumrobuf  acquirere  videmus  i  ita  et-  ipfemctobfervavi.  In  fiipcrioti  enimEarncd 
iam  feminarfa  haram  thermarum  tempore  by-  (im  ^)(trtnb(li>)fiffuraminterrupesdetexi ,  ex 
bernoin  ipfisvilceribusterraretinentur,  novaf-  qua  limum  pinguem,  rubrum,  &ponderofum 
queviresacquirunt.  Qrapropter circa  feftum  cxtraxi:quiablutus&abarertaexpurgatus,tcrri  -  ' 

Martini omnes ,  etiam  caupones ,  inproximos  ligillat* non u  ultumabfimilisfuerat:  quolnex-  , 
pagos,afcendunt,& hofpitia per  totam hyemera  ternis affedlibus Cum  fucceffu uTus  fum  ;  Eftque 
Vacua  relinquunt.  '  valde  exffecans :  ininterhisverbroorbis,  utin- ' 

CtyftallqclarioreftaqUahac  ;  guftuinta-  genue fatear.periculum  facere aufusnonfui. 'A* 
naennullumneqiodoremhabet,  necpratermq-  renamvferb,  qua  ih  lotione, liiti  remaofit,cura  .  ' 
dumcalida,iedadeb  tempetataell,  utunufquiC-  Eniifhcmiiin  Alfatia  probandam  dediflemj 'au- 

"  "  a  riiminipfarepcrtumfuitjfedpauxiilum.  Pro-, 

s  pter  gravitatem  enim  fuam  auram  per  fifiuratn  ■ 

;fuf-  femperdeotfumtendit.  Exiftimo tamen, ftquit  "  ' 

ferre  poflint.  EtconttarufticT,  Aqui  cutem  byeme,  cum  therma:  exarefiunt,  fifluramillahi  ,  ’ 
&caraesdurifnmasbabent,  nonnimis^igidam,  ad  ipfius-fundura  ufque  detegeret  atq;  aperireis  '  ' 
fed  quam  temperatifEmam  ipfam  quoque  repe-  illum  laboris  fui  fruftum  minime  perdituram. "  ^ 

riuiit.  Secundtimenimgradumcalorisnonex-  Cumitaq;thermseb3eneq;fapptemneq;odorenl 
tdita^uailla.  Hincfit.utinterapcriem calidam,  ullura.ntanteadixi, habeant, autquidquameX' 


e  ipfam  fibi  accommodatam  effe  diceret ! 

,am  ut  pueri,  quamvis' delicaculi  adhuc,  iplius 
icsfacilefuf- 


^ficutfeIiqustherine,virceribusnonimprimant,  cremcntorumejiciancjVilhmfuitParacelfo-.lib.  ^ 
im^  quod  obfervationedignum ,  fiEticuIofjis  deThermisPiperinis  cap.i.  ipfis^pcrfe  efre  pu-  ' 
.aliquiseisaKquantuminfederit.extiuguituratqi  ras,adeoq! Elementum fimplex,  neqUefulphur, 
dCpelhturfitis.  Suntit'aq;adcbtemperatsther-  aut  quidquam  aliud  ex  mineralibus  in. feconti-» ' 

-  msEhs,utomnes,cujufcunq;ietatisautc6nftitu-  nere.  Hrecitafclehabcre,  nontantumindeap- 
tiopis  fuerint  homines,  earum  calorem  etiam  in  paret,  quod  cumipiapi-.utimodbdixi ;  pereva- 
ipfa fcaturigine  facile  perferte poflitit.  Inde&  poratiqnemexaminaOem.  nihilin  fundoalem-:; 

'umvi-  biciremahferit:  vetumetiamadeovaporofami» 
it.Ad-  pfamclTeconftat;  Utfiquisovum,  autiapillum  ‘ 
:x  montepromanataquacafir  eiimponat,nonprotinusfedfenfimiromergatur» 
da,  ut  ad  rotana  molarem,  quemadmodum  antea  fundnmquepeiat,'  '  Quaproptercorporainhis'  • 
dixi, circumducendam Mceret.  Continuoita-  thermis iti(fublevanturltanyjeviaque efficiuntur 
que &firie-jncermiirmnehoya affluit.  Secusina-  ,  utsegripulvinarropusnonhabeantyetiamfi  afper  ' 
liistfaermls'evenit,qaaruminGghem  inaximum-  rofaxoinfideant. 


illud  cothmodura  riiCcedic,videlicet  uti 


hil  fefe,pr2terquamaclualisillccalor,incis  a:gri,accepsaseffe.,  Facittemperaturaha:c,ut 
.  remaneat.  -HujusteialiquandoBadenaHelveC  termravifceraabcisnonalterenturiautincale-  ’ 
tiorumpericulamfeci,iraplcndovitrumaquaifta  fcant.  Hincfit,ut  in Obftradcionibus hepatis,  - 
fecvidaatquefulphurea,  qusaeriexpofita ,  fe-  lienis ,  8!  vendrum Mefaraicaruih ,  necnonin  , 
quentidieneqs  odore neq;  faporeabaquacom-  morbisindepfovcnientibus,  przftaptiffimaseffe 
,Munid!fcernip9tmt.Inaliisthermislbrfaigro-  aquashafce,  inrnultisobfervaverimusiSfpraci-' 
tum-mlabris&  natabulis  remanent:  at  hicCon-  pueinSereniffimoPrincipe  acDofhinOiDn.Ja' 
tinH6perafflttxionem:n6v*aqusabluuntur,de-  nutioR-atzivilio&c.  deinde  quoqueinNobiliF  ’ ' 
fluuntque.vnihdotninus tamen  fmgulisfeptima-  fimo  ViroDn.  JacoboWallirf.cujushiftoriam 
nis,utiquoqpinaliisfitthem>.is,  quam  diligenter  vide  inobfervationefinoulari,feorlimque  editi» 
eluuntue»&  feopis-man^nturnatatoria.  &'apudTheodorumdcBryimpre(ra;annoi6i4< 

HaacnusdCfituloci ,  &gradu  Caloris  ther.  Sande  autem  affirmarEpoffum,  jam  diSo  Viro 
-  marum;  Sequitur  uedeeammMixturar^mus,  nobili  Walliero ,  in  diuturno  Tuo  morbo  atque  , 
'ScribuntFucbfius,K.ulandus,8:alii,  conltarcex  decubitu  lienemitaindutuifle/, 'ut  inftar  lapidis 
auro, fulphufc,  ferro, *rc,&nitro.  TOurqife-  alicujusin  ipfoabdominepcrfenrirciur.indeque 


£^4  DE  THERMS  FABARIENSIBUS  SIVE  PIPERINIS 

■  Nonnunquamijuoque.guodiiotandum.antefe-  pcndnnt, videlicet duasauttreshorasanfepran- 

ftutn DiviJotiannisnonprotnanareaquaaijJo-  diirni.totidemqueante&poftccenam.'  Dehis 
hannesGulerus.utteftisfideliflimus.inhiftpria  thermis  el^gantiffimum  carmen  conrcripfit,& 
faaR-heticalib.S.-commemorat^  actuncdiuti-  feorfim  edidit  Carolus  Pafcalius,  Regis  Salli* 
us ,  &  per  totumierd  autumnum  fluit.  Tandem  &  Navarr*  Legatus apudRhetos,  giiod  &Dom. 
vero  non  tifque  adeo  efficax  eft.  nifiAutumnus  Gulerushiftori*fu*  Rhcti*inreruit.  Doaiffi- 
valde/iecus fuerit  ;  Vides  miDn.  D.  Grogoere  mus  atque  excelleniiffiiqus  vir  DomirausM.L’ 


VIRVM  AMRLISSIMVM 

■  -  atque  Doctipmum 

DR  D.  PAULUM  CROQUER UM,  &c 
Amicum  intimum,, 

\  ■'  GUI  '  '  ^ 

GOILHELMUS  FABRICIUS  ,HILDANUS,  \ 


GUILHELMI  FABRICII 
HILDANL 

Wufirijjtmi^rincipis  ae  Domni 

DN  GEORGII  FRIDERIGI 

MarchionisBadenris  &Hochbergenris  &c.  nec 

nonInclyt3eReipubi.Bernenfe|Hdvet.^edico-Chi. 

lurgi  brdiiiarii  '  , 

DYSENTERIA. 

.  HOCESfi 

CRUENTO  ALVI  FLUGREi 

LTB6R  VMVSr 

In  quo  hujus  morbi  caufae,  figna,  prognoflica^ 

curatio,  &  praeferyatio continentur 5  &inftrumenta  ab  authore 
inventa, adiimbraiitur:  Item,  quomodofymptomatajqusEhuiG 
morbo  fupctfenire  folent,  fint  removenda, 

'  traditur.  .  , 

GAP.  t.  .  ,  fonatur.  Mocalvi profluvium, fiproptervifcii^ 

^^dJitDyfenterUi  '  fiim  hepatis  &  venarum  meiaraicarumobftruab 


DE  D  YSE 

irritat,  Acrisautern&maHgnaiHaraateria  ,  ut 
■  jjjj,5tjflimus^//<?W»jteftaturjCxquolibethumo- 
ritffSTh.  regenerari poteft.  -Sanguis cnimfialiquandoin 
jgier0.u  -rogis  &  gyris  inteftinorum  concrefcat ,  ac  putre- 
01^4}*  '  fcSjfitacrismalignusque,  &inteftina  erodit  jcx 
'  ,  rcliguisquoquefennioribusj  pituita  fcilic^ s  & 
utraquebiledyfcnteriamfieM,  omnibusincon- 
^  felToefi:.  -  _ 

Inter externasliujus morbi caiiTas  ,  corruptio 

^erispericuloiifTimaeft ,  proptereagubdiinebe- 

oebcio  aeris  nemo  diu  vive;:epoteft,  Si' igitur 
pars  aliqua  ho.minum  infera  eft,  aliialiospofte^ 

'  tumdubiuni'non  eft,quia  DyfenteFia  ,  qu^aqno 

*  i^oi/ad  finem'-?ere  anni  rboj.interliosgraflata:. 
" "  cft  5-  cbm  popularis  fuericih  tota  hac  provincia, 

caufam  quoque  non  habuerit  univerfalem*  Non 
pbtefi:  autem  caufaefreuniverraliortumviletudi- 
tum  morborum  y  quamaef;  Valetudi- 
KBtverft'  nisquidem  , /iipurus:morborura  ,  Gcorruptus, 
bt ,  tm  Non  inbmeritq  igitur  afferimus  , '  hanenbftrarn 

-'Etbiciiokndumeft,  aerem  toto  fupc- 
fott  iTih  jQf  va:poribus&  exhalationibus 

oneratum  fuiffe,  ut  fpl,  (prafertimcircaluumor- 
tum)quptidie  fere  confpcbfcus  Gt  pallidus &caii- 
.ginofus  :  Vapores  vero  &  exhalationes  illas  in 
;  aereputrefa&aSi  aerem  quoque  infecifle.  Ne- 
'  ceffe  eftigiturcorppraterreftrfa,quajinrpirando 
jj^JJj,^^'aereni.ad  fecontinubatcrahunt,  fimulinfici,  eo- 
rf;ji»«fii.:rumque  humorb  cortumpb  Hic  etiam  confi- 
•derandi  funt  ambo  terrsmptusiuperions  anni , 
•ijuorum  aiterS.Martiijaltery.Septembr.excita- 
I  '  tus  Hinc  elevau  funt. vapores  multi,  qui  an> 

.  teainvifceribusterrieretenci,  ,&corrupti,  aCris 
corruptionem  auxerunt.  Corruptio  illa  infru- 
-iftibus  etiam  arfabfumferepatefecit.  Quando- 
quidemeodemannofrudus'iriarboribus,  pr^ci- 
'  pu$  poma  juon  raro  inventa  funt ,  qu£  ante  matu¬ 
ritatem  inipfis  arboribus  nigra  &putrida  confpi- 
ciebantur.  .Pratereahyemale&vernale  tempus 
nobisfatispluviorumfuit.'  Hinc  corppramultis 
'  humoribus  phlegmaticis  repleta  fum.  Poftea 
.  menfibusJunio-&  Julio  sf^smaximusTuperve- 
hit  i  quiadh^chumorumputrcdinemprpmo- 

■  vendam  &  augendam  >  non  .parum  cobduxit. 
i)EUS  pro fuamitericordia ac  clementia  tuniae- 

-  risjtumprajcipueyeterisnoftriAdamicPrruptio--; 
nem  ,  qiisnujusfegelli  ,  &quatnpiurimarum 

ercet,  caufaeftpotiffma,  purificep  Medica- 

■  menta  prjtterea  acria  &  erodentia  ,  ut  Colocy-n- 
-this,  Antimonium ,  Arrenicum,  Adamas', vitrum 

,  pulVerifatum ,  &  fimilia,  crebrblunt  caufa  Dy  fen- 

teris,  prsEcipueGhujufmodimedicamentaingy- 
,  to  aut  ruga  aliqua  inteftinojrum  retenta 'fuerint* 

,  jNeque  foiiimmodb  medicamenta  acria  per  os 

•  fumptai  verumetiamillinidohesexhydrargyro, 
Nicolan  Mafla  lib;  de  lue  venerca  ,  tradtatu4. 
cap.4.  atteftantejfi  intempefti^e  adhibitsefuerint, 
Hem  efficere  poffunt.  Quemadmodum  enim 

•  ■  iue  Venerea  malignus  humor  vi  hydrargyri,  ad' 
ospropiilfus ,  gingivas  exulcerat ,  expuitionesque 
moyctjita  etiam,  fi  adinteftina  copiose  defluxerit, 
irtitatigne  diarrheeara ,  exulceratione  vero  dyfen- 


tenam  generat.  Aqua  item  vinum,  acetummti  & 
edulia,  praecipue  liquida,  &quaeaceto,vino,autIi- 
quorealiquoaufteroconfeda  ,  Sdinvafisplum-  . 
beis,cupreis,ftanneisque.diu  conlervata,  dyfente- 
riam  quandoqueprocreant,uti  ex  fequentibus  ex- 
emplisfacilecolligere  eft. 

Aniio  i5p2.Tnb  ipfis  diebus  canicularibus  cum  oi 
Amplifiimus  Senatus  Bernenfis  Argentorati  Le-  ^ 
gationem  haberet  ,  &  hofp.es  propter  maximum 
aeftum  p^ato  hofpitiim  fiiorum  gratificari  vellet,  ■ 
ietmec  non  vinum  lagenis  cupreis  in  puteum  fri- 
gidiffimum  fufpenderdt ,  fa£t  um^efi:,  iit  paucis  eia- 
pfisdiebusipfi  Legati,&bmncsfe*re',  quos  fecum 
comitesirineris  hahue^nr ,  unus  poft  alterum,  u- 
vnoeodem^c morbo,  nimirum  vehementiffimo 
doloreventris,  febrey&dyfcnteriacorrepti  fint. 

Ita  quidem, utnonnuili 'ex  illis  Argentorati,  aliiin 
via,&Berh2inPatriaobierint;  '  HaecmihiAm- 
i^X\ffimml>Qm{n\isfohannes'WiRaMyig  Patricius 
^ernenfis  ,  nunc  vero  pro  tempore  Prsfc^usA- 
venricerifis  prudentiffimus  (qui  &  ipfc  in  hac  lega¬ 
tione  non  fine  vitg-lu^perjculo  fa^eexpertus  fuit) 
prsfente  dodiffiroo  v\:oX>ommoEmameleV-/-‘- 
Medicinae  Dodorejconvidoremeo, aliquo¬ 
ties  retulit.  Qui  &  ab  eo  tempore  (quod  mi¬ 
randum),  quotiefeunque  aere  exiftente  calidiffi-  , 
m6,vinum  in  labro,aquafrigidaimp|eto,refrrge- 
.  ratum  bibit,  doIore&torminibusmaximis,non- 
nunquam  &diarrhceafecorfipi,affirmat*  Tam 
fagax  eft  natura ,  'ut  ab  eo ,  ex  quo'ajiquando  da- 
mn.umaliquod  accepit,fempdabhorreat.  Ego 
quoque  in  Juventute  mea ' ,  curh  ab  efu  fiingo- 
rumvenenatorumaliquandolffiiseffem  ,  poft- 
modum  ufum  eorum  ,  etiamfi  boni  ac  lauda¬ 
biles  effent  ,  ablque  naufea  ,  erudatiorlibus 
&  dolore  ftomachi  • ,  amplius  fufferre  non 

Ex  aceto  in  rafe  plumbeo  affervatb  idem  mihi 
accidit.  Anno  enim  i<Jo5.  Maji  a  viro  ,  gene¬ 
re  &  virtute  vere  nobili  Domino  fok  Franc.  de 
k^mines  Dn.  in  Bmrgov  ^Putilii  vocatus  icum 
in  via  fiipra  modum-  ihcaliiiflem  ,  &  in  pago 
quodam  Pally  nominato  ,  in  prandio.  laute 
fatis  de  ia6fuca  aceto  in  vafe  fiahni  plumbeo  af- 
fervato  ,  &  butyro  recenti; .  (oleum  enimnobis 
deficiebat)  irrorata,  comedifferoi  acindeMor- 
gia'sdefeffus  ,  quinetiam  torminibus  ventris  ve¬ 
xatus  valde,  peryenifiem,  iri  ccsna,cumdenuba- 
cetario  ufiis  effem,  quemadmodum  &  vino ,  aqua 
diluto  ,  infequeoti  dein  node  torminibus  ven- 
tris_(nQrn  ufque  adeo  tamen  alperis)  correptus 
fui.  Cirta  foJis  deirideexortum  excrementa 
copiofa,-  &muItishumo.ribuSvircidis,  ;aclotur£ 
carniumfimilibus  y  permixta  e  jicefeccepi ,  iter 
nihilominus  abfolvi  ,  &  circa' meridiem  inPer- 
roy  ad  praedidum  Dominum  perveni*  Poffi  ^ 
prandiumi&fequentinode,  etfi  ultra  lexagi^  al¬ 
vum  exonerare. coadus^effem  ,  motumtamen 
&beneficium  naturx  >  (pf^cipue  quia  vires  con¬ 
flabant)  impedire  nolui*  Vigefima  vefbqtiinta, 
materiam  peccantem  fequenri  potiuncula  expur- 


A  Ai  Capacitas  pelvJs;  '  ^ 

fii  ^  'Eptamem  eft:  rotiindutii  latitudinis  ^pi-: 


-  ...  BE  DYSENTERIA  LfBELLUS,  'Pf\ 

“ftantur.  .  Qoaproptet  ttctefitas  fetjuirifj  ut 
AeimvSifcmK  pel™  ad  id  apta  ?gfb  fupp0n3tur>  qua  {med 

Qiav.  ■  ■  -  S.(;vcrcndusDominusJOHANNESME-  judicio ) commodior nullainvcniripoteft,  qua» 
g.tJtA,pi*iue«orisiEccfcfi2  Paterniacenfis  ea  j  cujus  deiineadofaeta hic  quoqiie  fujiceils 
Ealtot-SdediffimUs^tum  Annoi6t)7.periculp-' 'placuiti'  -  ’ 

iSatfjue  ditttUrad^iirenietiai  divinagrariaii^^  -  '  - 

fd  '  •  TPandeUfKleqUuta  cfran^nai  u. . 

da  Centuria  Ofafayal.  Obfcrvariode  27.  fijfius 
'  ^eclatavimus.  ' ’Er^ttereaj^dy!enteria3  qU3^^u- 

'  r  peridribus  WniS 'hic  gradata  j  .pIuriBus  in  fiiie  'j 
inorbi  materia^- aliqua  ad.  coxas  &  crura  decu- ' 
biUt  y  ibjque  dolores^  &  fmbecilhtacem  ner- 

'  '  Singultus  fimitio  morbi 'acciderit  i  nbn  .. 

.  ufque  adeo,  eft  pcriculorus.  SrTcrbrubfinemy 
'  .  utplurimurh'rn6rte»pratnUnciat: '^uandbqUi-* 
demfingultus.ille'  eir  inahitionedchimiaevacua-i 

■  a7i;i-o  tianefi.t.J'  prOptereamortaiisexittiti.urHippn- 

^  crates rcfle..arirlotavit.  ..SudbritemftigidUsjdc 

•  e  A  P.  VIL 

'Cuuth  T)yfe»terU,  ia  qui  prima  igetur  de 
_  unuregimtnejuiquimprimtcuritia- 

nisintemmei  -  ..ucari  /  . 

t^YS^T^tricUMoinhoepf^cipud  I  . 
a  .  Ctoruttti  |er  qua»  pelvis expurgai  - 

&»w-.4jetiiri6iulcuSat<|;exconatioinm£eftitioconfohi  ;  •  fciir  ^  ^  •  / . 

blB#.aeturi  ;  IdterimquoqUe-ftmperaucGaiemus  Operculum eftTmjdsBftuki 
-  “-“etjjecorishabendae.ftratiOi  •  Quoducpera 

’  eS  obfervSidivesi- '  Sipcbns  vehemens,  aut  tempus Cali^u  • 
r.:  .raumfuetitiheteire  eftaereiji,  quCni  atgerad.le 
attiahiEj  nonnihil  effefirigidUm  ':  ideoquesftai  ' 
lis  teiUpore  ab  aliquo  adftandinn  j  fiigidus  aef  . 
circa  sgrifaciem  flabello  excitabdUsj  prscipue 
Ji  propter  nimi.uM  aiftutnj  &.Spifituum  diflTpaa 
JionetnjiipothpmiaaUtfyncopeaJficiatur. .  Cu- 
-bicnlum  aqua rofaced.,  aut  aqua fohtanairro-. 
irandum  j  herbisqUe  &  floribus  frigidioris  Uatn- 
iaij  Utrofisi  n^rraphcUa,  plaiitaginei  foliis. vitisi 
.6licisiq.UeFcusj  &Kujufmqdii.fihgolis  diebus 
.infpergeiiduro  .eft;  fubucula  qniiietiam ;  &lin-i. 
teaminafepius  erunt  mutanda  The  vapbrexcre- 
.mentorumigrc)  damnum  inferat;  Domus& 

.conclave  qUbqUe  bacciSjuhiperi,  olibahofftofa- 
;ce;  tiiaftice;  &  .(iffi.ilibUs,_perfumiganda./uht.  Po-  - 
terif  edam  «ger  pomum  odoriferum  Olfacere;  ex . ' 
diS-firoplicibUs  cbmpbfitum;  qUse.  caloremcoii- 
tempefeijt ;  &  cor  ipfum  corroborent,  temporis 
.tameHratipnebabita.  ideoqueseftatis  tempore; 
.adre  Calldillbflo.pxiftentei  adhuncinodumpri^ 
^parabitur;  '  -  ri’  , 

■&,  Santaiiutriufque  ' 

'Soiiarmeni  '  ''  ' 

fcorallorirubr;  !  - 

GorUucerviufti  •  . 

'-Radicireos. 

.  Gor'ticunr£itriexiccat.anaSs;  r 

GapldisBezoard.0j. 


CUnda;  Utacres&maiigriifiu(Mores  expurgentur 
Sc  evacuentur ;  tertia  j  jit  dpfores  m.itigenfUr  r 
i  quarta-; ut proflUviunireftringaturi atque UlcUS 
confolidetur; . '  ■  ,  . 

.  -  '  'Regimen  autem  vitse  ;  Cum.primumcura-= 

"  tioniStnOrbi  hujus  fit  inftrUmentUm;  quo  pro^ 
,  '.be  obTervatO  ;  muld  facilime';  pc  abfque  pluti- 
^■.-inarutn  medicamentorum ‘ufu  fanari  pofliihi, 
ideb  ,de  eb  paulS  prolixius  nobis  agere  vifum 
' ..  eft;  Quod  ad  aerem  5 "  is  in  Dyfentetia  tem; 

perate  calidus  efle  debet  :  Cum  enim  humo- 
,  tum  malig.nitas  quatdam  ,&  corruptio  Oyfeii- 
:■  tetiam  -leniper  comitetur  vnecefle.  eft. potos 
,  femper  tnanere  apertOs^j-  nort  fecus  aeinpefte;. 
Ut-corfuptioilla;  .qua  in-veriiseft;  &'halare'pof- 
;fit;  GertiimauteiBeft;  eos cStOtis  beneficia 
apertos  fetirieri ;  frigore  yerS  cbddeiifari  ac 
.  .eonftringi ;  &  hnUiOres  vappreSque  noxios ;  qui 
funtinexterioribus  vehis  i  ad  ceiittUfti  dt  parteS 
nobiles  .pelli;  -ttaque ,  hybernO  aut  frigida  . 
'.^et^orene(:.efle,eftcubicUlumaliquantuiUm.fei 
i^ueri;  Hanc  quoque  ob  caufatri  Eger -fub 


.^eiSbfafrigefaciatj-.ycrum  etiairineeafafiget:  ' 
Motus  imitn  §t  agitatio  corporis  imbecillita-  ' 
.fera  &  profluvium  augcpr  :  Contra  quies  & 
f,  fumnus;  vires  corroborant  j  Scprofluviummo- 
decantuf;  ut  Hippocrat;  &  experienda  ipla  te^ 


Mofchs 


J 


DE  DYSENTERIA  libellus:.  <77 

item  jufculis  carnium  fecemiurh,  -litionis  intermiffionei  per  fepKm  oSove  hnrar. 
h^i^avensmunaara.  fivefirini  avenaces  Quo  tempore  carnes  perfeae  &  fijfficientCTCO- 
Tfe  nobisSatomupaias,  Dtaturpraterea-quadfurj  &jurulenta;fiant.  Tepe6aomvas 
tofculis  ex  mica  panis  ili  aqua  cum  bu^rb  «£  aperiaturvjurqueinaefeparetur.exprimcndo  re* 


,  pE  D  YiSENT^E-RfA  .  UBiELLII-S.  6^^ 

g^^,^j;fiatinti:ftini'>i:oquantucbsc,pmn.ia  a‘d  gnificoPominOjubihsi  habetverl)a/««S«.iii-‘'««“ 

cbnfiimptionetntcrtispattis.  ^mv&i^.ratipttfnj^UprttetmntM^^^ 

^"Ij^gj^oniicpmufe^uoimi^enajV.elmalio.ya-  fsiti{fcha}ybeatui_i^tj^rifoUt.Nohemmdfiringiii^Qi^ 

'ieaptoppiJatur ,  &^^cpfturna<3iiueVulliensfur  HtfUshextjiiniatttMediciilediftrba^ 

pcriofimeiatHi^'.-  fex  vafebenecoope^o  rdin-/  ‘ '  Preciarum  illum  ac  aeternalaude  digniffimura 
'  .qaa^>4oij^cpfirferefrigefa^uni^uent;ficv^^^^  3^rumpri.^j?//cif^P/;«f^»w,p.rn,hujusquo(jue  .. 
&pro'prjetascinamo?nidecDd.umiiigredic.ur,6.t-  fuifleferiter»ti«,  in  jpiftolaquadaraadmefcri- 

Dehoc^decodo  bibat^Eger^^p-  pteteftatur,hisverbis,  ^ 

flefcuaq^ue  fitiet  y  partes.enim  nobilesrpboriti  ..  CyrtJJtmtat^aMtcijJimel^n.Fabrtcitdemoa^^^ 
^Ioremlepit>&fittroren:ingiilt/£jderri.quP9iie  ,  monitmperVrjiffmmnofirftm  y  tit ad ^udf tonem 
'  Jecbdopmna  ^Iveftria  matiira  ^'e^ccata  addi  ^aampracedenejannomihifcnptupr^^ 


-  ^codopmna  ^Iveftria  matiira 
^  -  "'Ad  fitipa  quGfpie  reftingUefldain  i 

.|e^ileQsJiiIapiurn. 

,  R.  _aquar.  rofar.  - 
flantag.  . 

,  KgIoflsafl.|ii),, 

.  aq.papivj3lbi|ii. 

'  fyrupi  deipfislid 
•  ^tdecot6neis^m|i.f« 
^.G:ie,Aai:JijIapiuni.' 

.-  ■VeiR*f<iiior..p4»tag*  ; 


yerpnici&  '  _  . 

LyfimacbijB.an.  M*^'- 

'  lad.biftort2.&  ^  ,  .V 

tPi^nientillian.^i  >  . 

Coquamurinjfe.viiij^aquaS  ^  adconfuiii- 


•  ptiodem  terti»  partis  i-dcin  cblat 
■;  V  lyfupi  derpli,s;ilcasi&.dd  cotqiwi 

'  litatiif  quoque  ?ger  adAtirridepellendarti,  'jtivaty  morbis indenaiisaH^HandoitpiiHlans.jibU 
'jurculishordeaceis  ;  auttacteafn^dal dulcium,  gmover&ferrOvelchalybednA^uaeicim^^ 

'  iutemulfidriefernidum  frigidorum  majprum,;^a-  U^^otieshoOfidtyVi^iUmadeomd^udmtrdnfirene-^ 

.  fumquefcromispapavemallsiiaddolor^sTedad^ 

,  dqs^hum^dtesacrcscontemperando  ■  t.esymd^ddmconje^iyfiimiris^mdienuior^dqii^ 

'  "■Aquadeftdlatafragorumjradicumtormcfi-  e^crudtdrempartemdbfttroentesy eammirttU fero- 
rill»  a  &  p/antaginisdura  fuccdcydPnidrumpa;"  'fam3dr^4mydt^c0^ioa^HAfaCit;redddniimag{s^ 
ps  rumqucfaccbari  t  Ciiramqpefec^nyenit<  Curti  ■^fieproinidmeamy  ^namji^dddm  biberii,  uti 

■  yerbnecaSreeftjalviprb^uvium^ortiusconftriti^  inia^evelachalpkeddtj^licibteihocfdtyfi^ofeire^  '  ' 

|ere  j' prunorum  fylveftrium  fide  aromatis  lau-  illitdpdriemabfumendo  ldc  craffites  magiique  gltU 
daiifud  ,  '  -J;.  ^  'nndnstns^fentericis&phihyficis  conveniens efi-i 

PotuspinriisppteUaAca1tdusj{iV£idnum,fi-  ciefH.'  Qudrdtione&ae^Uachaiyhedtdindy^eniCA  i 
ve  cereVifia,  aut.fittiile  qmd,  riPcetfprxfertim  dUra  ficis  nbjiddebdocirepoteyitidtihecjt  'dihalybeViid^ 
Tebrisadfuerit>  &infiaBiraatioriispericu[um,{ed  li^udvomimmmoVensiUiimprimaiufi  cumi^vd^ 
(utyefb6dicarfi)d^febrisidobr,&;inflamnia-  ■iniminy.jpdiMajtiVdr.efeveUeiidopd^tiQmidi- 
-tio  ^.funt  j-avino&omnibuscalidisabftiheMo-;  'men.eiidmyVetikfitirfdliem^udm/apmchdlybed^  ■ 

|Orted  Sivinp'c6adus.eftuti  >  id  uti  malim  idui  eaiii  omittere  ydUdvepotiuSiiti  di 

.  rubeU^m&adftringensfibi.eligat  j  fi  gen^rbfuifi  .^udm  coBdmcHi^rebtisutiUbuStVyi’ikcdn^gddlU 
•  fuerit,  decb^pagrimoni»,  yer-pnicse^.&radicumi  '  .  - 

f^n^imarihl,  autaqua  plantaginisj$loatur>.fi  [  jidc/ubiidipraieft^uamcdnfiiiuerami  exarari 
,  cerevifiadele^eEUr.autfacuitatembibendividurd  4idiuiyUtanimiimmeumtibideditij}imumc6gn6fc.i~ 

■  florihabeat -i  'eligatfibicerevifiamyeterembenb  [resi^AUtboniionJutasrogo-.y^aleFirexferiintfJp-i 
fundatam  &  tninua  generoiairi.'  'H^drbmcf  ^  me  cHYniuisiqmiFiemincoUtmeslefvtti  BaftUi 

eifrudibusexpreiTuspla-  ‘  . 

,  debimcdiorbpturit  contraria  j  quemadmoduril  ’  7t  Dedittfsi 

0,itetcitiafciiusdeciaravinius,  in^morbiqu^  ■  FELIXPLATERUSiArcMatrbsBa^^  ‘ 

demd^iclaratibne  Curii  febrisinflanimatio&tor^  ’^  "  Annumaetattsyo.pr^ergreiras/ 

«corroboranda  Utatur  vino  ,  non  tamen  ulque  -MICHAEL  DORINGIUS  diftinaionem  . 
4«Pgenerofo.  ^  facitinterpotuni  chalybeatunt,&'funth»cipfius4*Cw/#> 

,  .  ^  AquaCfaalybeata  rridyfentenis  ab  omnibus  verba. 

'  ™ » ^.mJdediciriackruenint' V  pr»ter  JOH.-  adhuc  in aaudfepnBiOnepdfusefimeScamento- 
CRATpNEMi  laudatur, lUeeriiffllong^aliam  fUiredditmyalv^moveti-^lt&Vero^ichah^^ 
JTotcrtopmionem^  mconfiUopro  quodamraa--  ante-CrebroinaqUarefitnBopdrdtHridlvufiftL  Itst 


um^judicium'expetivip,tibi  rejponderem.  Quod:*'^ 
lyenif '  'haBenusdmeminimefaBumftfife  y  negotiismeisi 
'  gb^diaitjamdeclinanttdnribueSi  Quataniinadeo 
adhuc  in  tertia  parte' praxeos  mel2>filv.endadies  ■ 
nocies^lqborpyUtplera^altafepondm» 

Qdod  agudchalyheaiavirestn^fenteriaaitineii 
,  nctimaie  Craionem judicafe  arbitrdr ,  etji pleri^  ea 
dyfentericis  exhibeant  J  Frimum  enim  hoc  certuni 

vocant ,  Vim  habefimovenS^  ^  nonnihiLeiiaven-^’ 
trmturbandiy  id^obfuccumferfoidndtumi  fe»^ 
'firraginefnaturanoPraadVerfamiEaTii/^utimitl^ 
ta  aha  'e  mineris  ftimuUndo  dr.  contUrhando  ad  ex* 

..  ■  preticnimfaUicitdiiis.  QMraiime ^rapiniffius 
\propi^ata  ypritispraparata  iri  acetOy  Vel  in  CfocuUd 
AIariUiUtivocdnt,redaBaylonge<^magis]tinfuji6^ 
ifuUi^  'nemi/litiSinVinpfaBdmdesyVOmitumy  nifipaUcd 
i^urn  illius jit  (jisantiidsyntdvety^^  qtiia pkr  eummtilta  «x* 
if.fua;^^  crementa  educitM  objiruBionevendfummefivraif 
'  ■'  'carur^.,minde.,e}m^'excfenoadi^^^^  fidti  dtU 


6}i  '  GUILHELMI  FABRICII  HILDANI 

liiiscyacuatmitei^peccantem.  Tandem  yero  Veronics  '  ' 

fi-teitio  aut  quarto  yepeti  debeat  idern. medica-  Acetian.|j.  .  ^  ; 

mentum  ,  &majqrem  ab.eoafiiiSisnemdefide-  <^oquanturomnialentoigne’‘ad  fuccorninfo^ .  . 
rcmusValiquopaaoerit torrendum.-  '  confumptionem.  CoIaturasadmifccTrochifcor.  '■ 

Quodfiicger juvenis &imbeciUisfiE,dofisrae-  deEupatoriojSd^e^rbabavbarqan^fiX  . 

dicamcntiimminuendaeft.  ContralirobuftuS,  atlijljmentumproregionehepaus.  /  ,  - 

fcquetitidie^,  autpoftdiesaliquptreker^ndapo- '  :Porr6  jniioc  morbo 'medicamepta  purganda 

tilmculi  3-  quomalignaSc  vtismatenacradicari  in  forma/oHdafumpttipotipnibusfuiitan^^ 

.4ffiKidquodHdU6rius.bifceyerbisaireri^  nendaidrutiusenimincorpor^anetlti.aqprpin- 

Iiin  antem,inqmt»pr?,ftantius  pharmacum  iha-  dcplus.peccaniismateris,  adreattrahnnt&eva:  ' 
birbaro>aquo'purgatio nonibjumremelconvc-  cuant.  ..rtaqueipperlofipul^re  cx^abarbaroj 
'nk,^edfir,es.e*kit,&.yire^.peOTittfnt,fe'|^rus.rei  inyrobalanis, cornu 
petenaa 4l>  .,fm-a;ger  propter imbeoUitatem  ^  • 

quptiaianampjirgationem  fcn-e  ncq(Jeat,id  alter- 


yeicydompr-autitoraruni  >  quantum 


jwu.i...<.oVelpottprimaiqS:fccundampttrgatiO‘-  pptionisjOtoXumat.'  ,  _  .  ^  ^ 

nem  dies  unus  autalterlfltMcaletuf.  tnterim  ve-  Mechoara.quiacf#oSjVifcidoS,putndosque 
rb  enemata  exhibenda,)  vomitus  prpvocandus)  &'  humoreS)  «tramqiie  bilem  &  qquaS)  clementer  ^ 
venatacidendae/it  ,  ..utpoftea  otdinedeclarabi-  abfque violentia espurgat ,  Nicolao Slonat;^eatT‘ 
miis.  Spuenti  quoque apoieftiate ad pratpafan*  tcibnte S  inbpettiotbopr$ientaneume(l,r§ner 
aammateriam,&  humoremactinconteraperaar  diuni)Utcap4l.fu(iusdeclatabimuSi  Pro.adultiP^ . 

ribusjtaque.  ;  .  j  s,.;' 

'  pulv,mechoac.aibi/s)gjy  ;X;  '  /  - 

.i(I}rtpba!an.citrih.^i>  i, 

-  '  ,  CofnticcjrViufti,&przp.3j._  .  iill 

-  Cumfyruppde  cy,dprtiis,ye!derpjlsfic.fiitbp- 
lus,velfuraatub  cum  aq;  dellfflata)  autdeepapiar- 
nogloir*inajoriS,ceptuhippdiaE,parUmqne,aq.;ci.;' 
naro.deftillatzabfquevinP.  - 

fixhacradke panem  Martium  fiveMazaiUi  . 
paBem  (ut  vocant) laxatiyuiu.cpnircip,;,  de ijub  ' 
paeris&de1icatioribus,qui  rhabarbarumjalia^e"), 
medicaiUentarefpuunt  )  exhibere foieOi 
■autem  mPdo_cofflponituri 

K,  Amygdalar, duic. in aq, calida  ,/  -i 
maceratarum&4ecDrcicao|j.fi  >  -  ' 
•  ,  pulv.mechoac2fubtilifs.|j.  -  ■  ' 

‘  '  facchari|iji,  ’  '  .  '  ' 

cornu  cervi  uftij&  prapar.  §|iif..-:  ■ 

;  mueiiag.gummitragacanth.giij.: 
Gontiiildautur  omnia  diligenter  mmoriatio 
japideo  j  cum  fiq.  aquae  rofar. odoriferarum,,  fiat- 


R..p.ad.LappaKacuti, , 

.  Cichorei  .. 

Ft^hieuH  ;■  . 

Cprric.  interiorum  radic^ 

:  X  Frangu!#  ,  ” 

.  .  ,  Eryngiimariniaoa|sX^ 

•;  'Hordei mundati|j'  ■', 

'  Herb.Agrimon, 

X  .  Vdronica!.  ,  , 

Fol.&Aad.Hahtag.anahij.''" . 
Flor.AoAt.tub, :  -  ■ 

.  'Violaf.  : 

^  .  ..rpgioiA:  " 

Borrag.ana,Ms.. 

,  Ljquiritir-I).  ....  ..... 

Coquantur  in  fufficielifi  .qnSBtitate  ac 
-  anae.  'In tgij.,folaturaE,’diflbiye'iyr,defi 


Derbfi5(icc.& 

'  -  '■  Cydonior.ana|j.  '  .  _ . 

Mifte  ,  &fiat Apoaernajdequo.sgercrepufculo  quemaflaz  ^E,  . 

-  .  matutino  fumat  ,  ■& tribus hprh ante  cceriam ad  furnotepido,  autfupra 
'  |iiij.aut|v.prodofi,'  _  latim  exiccentur.-  'De 

Et  quia  in  Dyfcnteria  jecoris  fcmpefeft  ha-  aduItioribusad|.f.aut5v 
,  benda  ratio  ,  ‘ ut  Galerius  monet  ,, noff  fplunt  gij.vei  jdusminusyejfecunaum^grotantisvirc 
‘poif famptaspotiuaculaSi  yerhmetiafflfreqneu*  Succusitem&infuflo  rofar.ufquead  jij.aut|ii 
ter  interdia  tabellam  unam  Diarrhodonis  Abba*  pbjsaut  minus ,  huic  morbOutilis  exiftit :  biUoC 


rerbadjpyel 


'  tisfuraatsger. 

.  '  R.  Spec.  DiatrhodJAbbatis  : 
Triafantalianagj.  . 

/  .  Dfaraargaritifrigi  .  ;  ■  .  ■ 

■  .  Aromatici  rofati  an  ^j. 

.  Cornu  cerviulbaipripar.gj,  .  ;  i 

■  .  :  DapidisBezoardici  ^ji  .  ,  , 

■  ^  -Confe^^allcerinfg. 

cum|ii!jjfaccharidiffoIutiinaq,cichorei  ,  far-" 
».mdntur  tabellae.  ' 

.  Regiobepatis,o!eodeab|yntbio  )  GuiallqUan- 


pbjsaut  minus ,  huic  morbOutilis  exiftit :  biUofijs  ■ 
enim  &  acres  humores, qui  ut  plurimum  hujusa&p  .i' 
fe^usbkiisfuiitj  ut^alenlist^flatdrj  cleincnfcf ' 
-purgat  Si  fiiccus  autinfufio  rioii  habea 
beatuTryrupfis  fofatiis.  Sequenti  q^oqUe^^u^ 

^ores  abfque  violentia  educitj  partcsquenoblles 
cofrobor^/ 

R,  Rbabarb*  Optimi  “  ' 

:Mechqacaalbifs.afi.|i* 
Agaricifeledi^&reccnt.  trdcibifc.  ■ 

‘  f  ol.  fcilje  d  ftipulis  cjcpurg*  ao-fX. :  o 


R.adic*pofypQd«;quer9  "r., . 
^yrobalanor,  citriHOr.am^;#' 
i?lor.violar*recent.&  .  ' 

Prunellor. 

Crfnaraomi.l/*.  ‘  ‘  ,  ' 


^Scsexutina.Iixmp,  muria  &iimilibus,  i- 
j^eajfinoj  la&e,  aut  decoaoafiquo  leniente» 
^Itcoi-  ioqno  paftillosexarrenico»  calce  vira,  auripi- 
lad-l-  g|ijratP,rabco>acaciaaliisqae3ftringentibnspa- 
jo.<+*-_^t(,S(li(ibIvunt..  Sedlisc,  quiacaufl:ica,efcSa- 

rotica,  erodentia, venenola,  fumtnopereque  pe* 
ricalo&exiftunt,cumR.ondoletioJib.i.cap. 20. 
Htm-i- 1.  ut  ab  ufu  eorum  abftineat  fidelisMedicffl,  pr$ci- 
<?•«*  pueinnetrofis  partibus,  qualeb  fdntinteftina, 
,  ^Tuadeo.  Quandoquidem  ut  plurifnumlyrnpro- 


D  E  DYSENTERIA  iiB-Et-tUS. 

_  rdonnulli  in  putridis  ac  AutfiatbocmodoiafomaCatapkCnatis, 
s  inteftinotum  ptatfctibnnt '  R.  Pulv.Ilofar.tula-.  .  ca 

irio,  muria  dciimilibus,  i-  '  Myrtilior.  fia 


Croci  Maltis  .  ^  ' 

Radicum  fyrnpfcyttmajor. 
BiftorteSt  ' 

Tormentiilteana^j. 

‘  Farihasbordeiliij. 

Mifce.fiat  ptilyis,deguo  accipe,  quantum 


T«jJ?di^4iatainducunt,m  primis  ^ehicum,quemadmd-  opus,  &mifcecumalbuminibus  ovorum  &  de* 
J27«..'<inmintraaatudeGangr^ha&lpbb^^^^  coaoptotag.nrs,&centufflnodm*,adformani 

B  wKj^utinec  eniniin  feoceultam  quandamfaculta-  Cataplalmatis,  '  _ 

i''‘^-teni,qudliquefacit,&inputre'dinemrdfdl,vitear-  Oftraldus  Crollius  emplaftrum  ex  Then- 
iiem,  &  quicunque  attingit,  deinde  etiam  va-  2ca,&  terra  GgtUata,  ana  conflatum,  ventn  ap- 
Srtaar.pbresmalignosadpartesnobitesraimt.  Hac  ^  r  •«  r  .  .  „ 

—  iUtemfie!iarfenico,inexterioribusp'artibusap-  Poffuntfien&fotusVehtnsexdecoaora- 
'  iUeato,accidunt,qttidnuaroexpeaandumetii,.  dtcum&herbar.  afltiO|eptium.  fed  ptorpicere 
Bclyfteribus  admixtum,  ac  inteftinisinjeaum  coalant*  nenirais  caliddapplicentur  t  Calore* 
-.foerit?  Pcofeadnihilaliudquamdoldresextre.  aimptofluviumfanguinisptovocat.  '  . 
mi,cynvoIfiqnes&mors  Quocirca  caveat  f.6i  Radie.  Stfolior.plantag. 

MedJCUsabejurmodiiBedicamentiSijnintemiS  Radie.  Biftortse*^  ^ 


Medicusabejurmodiraedicamentisj  in  internis 

affeSibus.  Tottnentillteanali. 

a,  ,  Citerumprstermedicamenta.  quape^s  -  folion'  Quercus  ° 

I-  fumantur,  &  per  clyfttres  exhibentur,  exterius  ,  hleipil^ 
quoque  applicanda  funt  unguenta,  Catapia*  Equifeti  *' 

iaiam^fimilia.qusprofluvinmfiftnnt.  Itaque  .  R^fir.tub.anaMi. 

lumbi  quotidie  oleo  rolac.  Mefaes  bjs  aUt  tei*  Balauftior  Is 

eunt  inungendi  i  fi  doltir  adfuerit*  Nue^euprem*  ^ 

.  &*ger  eontmad;propttt  imbecifaemdu  Csde.  GranatOf.ahafi*, 

4orfodecumberocogatnr.  Venterfimikerbis  _  ' 

aut  ter  in  die  fequenti  linimento  inungendus  lflcldantuf&cantuttdaflbur,deindelndatitttffac» 

'  '  '  culoejusmagnitudirtis,  utimnniTentrisadum* 

^  R.  Ol.folae.  -bilicum,  autaliquantum  fupra  umbilicum  cOO* 

,  Mallie.  St  ■  '  periab Sacculus  aqud ,  patumqne  aeeti  itico* ' 

u  -  Cydonior.anafiV  ausj-tepide  applicetur. 

>*  Mifce,&inungetotumvcntfcm.  Autj  _  Sylvani medicaihentortnn  felcaiofum  Hffl 

R. .  Ol.myrtini  ,  internorum,  qudiiiexte0oirum,  vide  apud  feli*  ^ 

Rolar.  ^  £emPiiteruminPraxifua,.traaata3.cap.dedei 

,  ,C:ydonior.ana|j.  ,  jeaioniscuraflotie,  (  , 

fulverisnuMmmufcat.gj.  forrbvqttumpernetefiariusfifinbocrtiOf- 

,  “ialtic.  I-B,-  bo  clyfteruroufnsj  St  multi,  przfeitim  mulieres, 

.  jMifee,  fiatlinimeatuffi,  Adhane^ueq}  propter  verecundiam  ab  iis  abhorreant  infiru* 
intentioncmunguentumdecotticibuscaftancat.  mentum pecniiare excogitavi ,  quo  quifquefibi 
mimnt  in  modum  convenit.  Deferiptionern  •  ipfnrtet  dyfteteffi  nullor  negotio  infundere  po* 
lefiot  exfequemi  capitepeterepoterif.  Poft  teft.  Ddineationera  atquedefetiptionem  hic 
inunaionemapplicetnrfequenseinplaftrura,  fubjungere  placuit. 


R.  Olcirofac. 

Myrtillor» 

Mafticis  .  ,  ; 

.  Cydonior-analis, 

.  :  fulv.mallitis  ,  -  ,  ' 

•  '  .  'Thurisanal).,..-  . 

. .  -  -  ,  f  ulv.  nue.  niulcat.^S, 

Rofarum  rub.  . 

.  Nucum  cuprefli 
.  Balauftior., 

.  Boliarmeni 
-  Sanguinis  drae.  ana  5ij. 

CeramF'*^''' 

*™«>fiatcmplaftrunw 


A,  KfiulaexilgflofabticatajpolliciscralS-  - 
tiejlongitudittefpitHaraicumdiffiidia,- 
Cii jus  foramen  ctallitiem  peflnat  anfetls. 
non, excedit  i  ,quo  enifh  anguftiusfuetjc 
foramen  flflulat ,  eb'vioientiusStaltius 
adintelfinaclyfterafcendit, 

S.  CafldulaettynlgatlsclyllcribtiSjquatiiti 
anuminfromittitur, 

C,  Vefica  ell  bovina,  in  quam  infunditur 

..  clyller.  Illa  autem  exunaparteflfthk 

-  .  A.nofaf*,exalteravcr6parteotificic» 
VeficteD.  notato,  ex  ligno  quoqjfa-» 
bticato,firroifercfta!!igaHda<  ■ 

£,  -Hujusorificiiclaviseft, 

Mmm  j  f.Clav/s 


DE  'DYSENTERIA  LIBELLUS. 

Exterifis autonfeqaens  Epithema applice-  centiemuiao,inquofoliaviolar.niaIvaf.iferofar. 

toxeriht ,  os  fepe  abluere ;  Pofteacochlcari  ar- 
Aq.  genteo,autalioinftrumeBtoapto,excrementa& 

’  Borrag.  vifcofitates,quse  lingua:  adhsrent,paulatim  &'Ie- 

.  Euglol  ,  niterabra^etej&linguam.fidolorvehemenseft, 

Acetofas  '  bntjrrorecenti,autoleoaraygdalar.  dulc.inunge- 

Acetirofac.ana|j.  re.  Nobilem  Virnmcognovqadmodumvaletudiv. 

Santalor.  omnium  j  iiarium.is  ad  lingua:  refrigerationem  multos  ex  W 

Spec.Diam3rg.&ig.ana5s.  tido  taleolos  longjtudinem  ^re  &  latitudiv 

'Crocigs.  hem  fuz  lingute  adatquantes  ,  fcindi  curavit  i 

jjifce,6atepithem3,qiiodtepideCordiapplicemr.  fed  ab  altera  extremitate  filo  alligato  confltiSiei 
ja)iaqiioque,nares  ,  tempora  &arteri»  carpo,-  ranqquo  famulus  illos  trafiarepoffet.  ProjeSos 
rumeodemepithematefKcentur.  inaquamfrigidam.&aliquandiumaceratqs,alter- 

Sequens  quoque  Emplaftrum  maximo  cura  hatim  linguK  imponebat  >  ita  ut  dum  taleoluS 
—  _  ■  •  - - - — lingua:  impofitus  calefiebat,  teliqui  in  aqua  refri- 


{fuau  regoni  cordis  &  arteriis  in  carpo  applicare  lingua:  impolitus  calefiebat ,  reliqui  in  aqua  refri- 
foleo.  „  gefierehti  ,  ,  , 

R.  Mictepanis  triticei  gf.  SnoflammatiOorisadfitjColluatur&gargari- 

-  Pulv.Cinamgij.  zeturosdeCOfio  plantaginis  ,  rofar.  fcabiofsSc 

Ga^opbyllor.  hordei. inquodiirolutumfitaliquidmellisrofaCi 

Macisanagj.  &Diamori:  cucurbita fiveventofe,  utvocant, 

Confea.allcermesgiii}.  _  '  lcapulisapplicenturi&brachiaadcubitum(revuh 

Cum  aq.  rolac.  parumqUe  aceti  rofte.  fiat  fioniscaufa)  ligentur.  Nonnulli  venas  fub  lingua 
pafta,qusefuperalutam autlimeumextenfaappli-  incidumiincorporetameh cacochymicoj&non- 
cetur.  dumiatis  purgato,  non  ufque  adeo 'tuta  eftvena- 

'  CAP.  XVn.’  ’  rum illarum feftio,  ;<Egerribes.&cerafa condita, 

'  jtemmeirolaceUm,diaraorura',&fimili3, inore 

^modaeapituMcrii  (irmgiUuiiceHnmdumt  g-equenter teneat. 

'ClpropterVapores,  qui  furlum  ad  Caput  elevaft- 

'l5tur,&exintefl:lnorUmcumcapiteconfenfu,do*  Deenn/iretetatme. 

lor capitis, vigilis &inqUietudinesfupetveherint,  X^UltotieS DyfentetiaiabOrantibus accidit, ut 
dandaoperaeftjutvaporesillideorfumtrahantur  IVAnihil,  velpatumreddanturins,  hectamen 
.&impediantur,nead.caputarcendant.AdhooJu^  femperfequiturhepatis.autrenUm ureterum, aut 
'  lapia.  St  emulfibftes  feminum  frigidorum  fummo-  colli  VefleS  obliruSionem  adefle :  fed  aut  profla- 
pereconveniunt.  Poftpaftumfumatsgerparum  viumalviad  feattfaxilTe,  Stferofum humorem e- 
-mivscydoniorumfimpi.corrdboratenimvenfri-  vacualle  ,  auteumvehemen^febrisdeficcatuni 
culum ,  &conftringendo  impedit ,  ne  vapores  ad  effe.Ei  his  non  eft  tantopere  laborandum  de  utins 
caputafcendant.  ^  provocacione,fedprincipalicurationiincumben- 

In  ufu  autem  mivs  cydoiliorum  ,  aiiarumqae  dum  eft.  Si  urins  retentio  propter  obftrudiio- 
confervafum  i  qU^  ad  vapores  reprimendos  fu-  nem.aut  vifceruminftammatibUemaccideritjilli- 
muUtur,  idftudioseobfervandumeft  ,riimirnrh  c6 adhibenda funt remedia.  ObferVandumeftm- 
utpoftpaftum  fumantur  ,  SediuinOretetantur,  hiiominus,quodanteamonui, nimirum  non  pro- 
fenfimquedeglutiantur,qubundiquegutturi&0-  tinus,&fine maturoconfilio,diureticaadhiben- 
rificio  ventriculi  diutius  adhirefe  poffinuAt  con-  da  efte ,  nediureticorum  ufu,  maligna  &  actisma- 
tralialvumfifterevolueris,  fumatur 'ante  paftum,  .teriaabinteftinis  advenasraelaraicas&heparre- 
&  in  forma  boli  deglutiatur  :  SiCenimquampri-  pellatur  ,  Acmorbusinpejusruat.  Itaquefiin- 
mumfundumyentriculipctit,  &ad  inteftinade-  flammatioinhepate,  &renibusfuerit, procedto- 


'Cl  propter  Vapores,  qui  furfum  ad  Caput  elevaft- 
'l3tur,&  ex  inteftlnorUm  cum  capite  confenfu.do* 
lorcapitis,vigilitE&inqUietudinesfupetveherint, 

danda  opera  eft',  ut  vapores  illi  deorfum  trahantur 
.  &impediantur,nead.caputarcendaut.  Adhooju^ 
‘  lapia,&emulfibhesfeminumfrigidorUmfummo- 
pereconveniunt..  Poftpaftumfumatxgerparum 

culum ,  &conftringendo  impedit ,  ne  vapores  ad 
caputafcendant. 

In  ufu  autem  mivarcydoiliorum  ,  aiiarumque 
'Confervarum  i  qU^  advapores  reprimendosfu- 
muUtur,  idftudioseobfervandumeft  .riimirnrh 
utpoftpaftum  fumantur  ,  SediuinOretetantur, 
fenfimque  deglutiantur.qub  undique  gutturi  &  O- 
rificio  ventriculi  diutius  adbirefe  poffinuAt  con¬ 
tra  fi  alvum  fiftere  volueris ,  fumatur  'ante  paftum, 
&  in  forma  boli  deglutiatur  :  SiCenimquampri- 
mumfuudum  ventriculi  petit ,  &ad  inteftina  de- 
fcendit,  • 

Sidolotcapitis  ,,  vigilis  Stinquietudlnesma- 
gn*  fiieriut,fyrupum  depapavere  ctim  aqua  ladu- 
.  csE&betonicrepropinareconvenit ,  tempotaque 


fcendit,  •  •  ftnmeftjUtcap.ij.oftendimua.yidimUsvide- 

Sidolotcapitis  ,,  vigilis  Stinquietudinesma-  Jicetvena:feaione,cucurbitularam  applicatione, 
gn*fiieriut,fyrupUmdepapaverecOmaqoalaau-  Jnlapiis  &  emulfioni  bus  j:  Regio  vero  hepatis 
csE&betonicrepropinareconvenit ,  tempotaque  &reflumunguentorofac.auteo  ,  quodeodem 
inungenda  unguento  populeonis' i  incujusun-  cap.defcripfimus  ,  ungendaeft.  Siverbrenes, 
guenti  |j.  admifcebisfexgraaopiUn  aqualafiucte  uretetes,  autduausutinariushumorepituitofo  & 
diiroluta.Abftine3tabomnibnscyidis&vaporo-  vifcidoobftruaifunt,tuncrenes,imumventris,&' 
fis,utfuntaromata,lcgumina,allia,ccepz,finapi&  genitalia  ,  oleo  fcorpionum  ,  lumbricorum, 
fimilia.  Necefle  eft  etiam  purgare,venas  incidere,  amygdalar,  amararum ,  Scanethi  fimul  mixtis ,  in- 


&ventolas  applicare,!!  vires  permittant.  u 

CAiP.  XVin.  •  .e 

Htmion^ficcitaeUfigKi. 

SinDyfenmn-a  j  quod  utpluriratimtalemlEgro 
aftertdoloremjutvixedcreaatbiberepofiitiquo-  ; 

maximam, qus  in  ea  eftjariditatem 
fiedtatein, excoriatur  &  finditur<  Pono  ut  huic 
^rbofiKcurratur ,  neceffceft^j  agrumlactere- 


ngenda  funu  Exhibeatur  quoque  fequens 


Flor,  meliloti 
Chamomil. 

Lumbricor,  terrefir.  lotor,  an.Mj, 


DB  BtySEN-ITER-IA 

.  si  ganimiTacatr) Aacahaben  ppflit ,  addatur  fcri|?^r.ip,5)^/snKriat;amsn  wultimc^nducere 
fj  aceratam  fic erit pjolto. prsftantius.  Hoc  jolf!r,,radQai'con^ntai^in/eli;;  “iooaj  m- 
?Sia.  gammi,  ut  «periemia  dpcuit  ventricu-  q«it.^  ^9,  W 
Inm partesque nobdescorrobat,  Szpmsquo-  bfim 

que  confem  rofarum^uB  &  inivi  cynodinor,  &  ffrtim.  ^4 /?<#«.. .  ^rnrfy 

5  £iris  non  adeft,  per  intervalla  zingibere,  &  mp4o 

calamo  aromatico  condito  utatur  .  item  aq,  cj-  fy^tiCm,W?,’:PfW'‘s^-‘^.^J;W‘’,P^.= 

•namomi  fine  vino  deftillata,  oti  &  tabdffis  aro- 

matici rofati , Diatrhod.  Abbatis ,& finiilibus.,  ©enpsQefefirus,  S?4;?<?S,ciw >9  quqdfpta- 
ventriculum  ,  pattesque  nobiles  corroboranti-  men  illud  ^fimt,  quiatic^ 

-bus .  quorum  ufiis  poft  Dyfenteriam  femper  re-  bus,  qui'ab  asgrly.  ijxpirwt .  iqSSum  ejl;  a 
quiritur.  Utatur  cibis  euchymis.,  &ardiffici-  hominib,HS,cum,int?yfenteri^,tu^eDa^P^e, 
iioris.  digeftionis  fcilicet  cibis  abftineat ,  nt-fuo  frc,quepOT,^'nimc,  coqyenit.  BgAiPiPfiTOj- 
locofufius  declaravimus.  bsmagnatuB)cuEuculis,fi>rannna,qMqd  fuprs- 

-  '  ^  “Dtjgpdpopem,  &  teftum  uif^p  ^^ue- 

CAP.  XXI.  '•  'bant,  obferyavi;  fasqueti}m'lani5.qpjim‘agi;is 

inptimis  multqm  conducere ,  non  fft,  ittqqis- 
BefriJervatitixeiDyfiate-  ■  piam  ambigat.'  ^dd'^lpciM,  gc 

ria,  tassgrinbnperroittantcztruereejuijmodi^- 

yamina  cubiculi ,  in  qup>eer  4ecuip^l5“  ajj 
f)R»ferv3tioDyfenteris-mhisconfiftit.  Pri-  minimum  laquear  iitcelfqm'fit,qfccffeeft.  'Si 
A  mb,  cum  morbi  propter  peccata  i  Deo,  ne  «nim  Kumile  fuerit ,  atger,  und  etiam  feni  ya- 
•cum  mundo  pereamus,  immittantur,  ut  pmni-  ppres  purrKjox,  (utfiim  afeep^entes  ,  tienub 
tentiam  agamus,:  vitamque  noftram  pravam &.  attrahent,  qupd  periculofam  4ut  f^em 
fceletatam  corrigamus  ;  deinde  coram  Deo  de-  prolpngationis  morbi  cspfa  facild  clTs  ppp- 


i  mb,  cum  morbi  propter  peccata  d  Deo,  ne  «nim  humile  fuerit ,  atger,  uno  etiam  feni  ya- 
•cum  mundo  pereamus,  immittantur,  ut  pmni-  ppres  purrKjox,  (urium  afeep^entes  ,  tienub 
tentiam  agamus,  vitamque  noftram  pravam &.  attrahent,  qupd  periculofam  put  f^em 
fceletatam  corrigamus  ;  deinde  coram  Deo  de-  prqlpngatipnis  morbi  cspfa  facild  dfs  pqq- 
miflb  corde  nos  pofternamus,  ipfumque  ut  jtt-  pft._  r,_  .  . 

ftillimam  fuam  iram  anobis  avertat,  luppliciter  Conveait&maximcfequensfHfemigiiTOpro 
— -  -  ^  ud&inprimisneceffeeft.  cprreaione aeris. 


698  .  GUILHELMI  FABRICII  HiLDANi 

item, avena  dceoracata,  &  farina  avenacea  toftai  Cufcuts 

nobis  ^flfcirnn^  dida-,  conveniunt.  Nocent  Scabiofe  anaMsi 

jpifcesomHes  (pf aster trmam, percam,&minorei  ’  tlvar.paffuL 

lucios)  praecipue  fa!e  conditi ,  aut  fumo  cxicca-  Sem.ahifi 

ti.  Nocent  &  acria  omnia  &  fumnie  calida. vel-  Folior.  fena  ana  ^i. 

ntipip«,aBgiber,garyophylli,Mrdomomum-,  Coquantur  ad  confumptionei 
raphanus,allium,c«p*3porrt!mj{inapi,&ciba*  »  »  •  ’ 


■M;qu*cumhujusmodiKbusconfe&  beTnrfordS 

faitem,fab*,lent«,&phafeoh;  JufculatamMi  folut.|is.  Mifce^at potio.  ^  ^ 

innni  t.c  ni i.npitr.  Alia potio  ad  candcm intcntioncmi  jik 
R.  Eleauar.Diaphoenic.  giiij.  .  ti$. 
Syr.rt)fat.folut.ij.  ’ 

raptiiriobnoxiur/utVuoT^rrpo^  Autiocodiaphoenic.accipianturdca. 
jna,pruDa,cdrafa,malaperfica,-&fimiUa, gravi-  _  . 

terobfuntjCerafaveroacida.ribes.malacydo-  Propacns.R.rhabarb.elea.gs. 

Mia.  item  mala  &  pyra  coda  fub  prunis,  aut  ih  Sp.csgran.ij  Macerenturingij.aut 

aquaiuro butyro.  feminefoehicUli&anifi,  con^  S”)- richorci.cxpreflioniadde 

ceduntur.  Panis  debet  iffe  probi  fermentatus,  Wum  rofarum  folut.  ' 

&coaus:  Gontra vero  gafteria,  lagana,  coUy-  .  Miice. 
ia,baainia,&quilibetpanisnonfermentatus.mi-  '  Si  potiunculam  hanc  fumere  non  pofliti  e^B 
rumin  modum  nocent.  bibeatur  9j.  aut  gs.  pulv.  radie,  mechoacs  eum 

Quoad  potum  ,  inprimis  nocet  muftum ,  &  jufculo  carnis  recentis:  eft  enim  radixillainfipi- 
vinumacre,  quale  ex  fruftibus  acerbis  exprimi-  ,  & clementer  purgat  .quare  pueris  Scdelicar 
tut:  tormina  enim  generat.  Vinum  item  valde  tioribus  aptiffima.  Sed  vinum  gnftare  minime 
calidum .  qualecft  malvaticum.tum  Dyfenteris  convenit,  donec  medicamenti  purgantisopetar 
tum peftistempore, plurimum obeft.  Exceffus  «o  faSafit  :impedit  enimoperationemejus.  Si 
omnis,  tam  in  cibo,  qu^m  potu  vitandus;  Quan-  plenitudo  adfit,  &  stas,  viresque  confentiant.iu. 
doquidcm.non  femper  qualitas  ,  fed  prScipus  cidaturbalilica  dextra ,  extrahatur  que  fanguis, 
”””  s.  9““““  nocet,  &  morbos  generat.  Ideoque  plenitudinis  ac  virium  Habita  ratione.  Si  bu^  ' 
^^■"'“‘fobrie  vivendum  eft,  &  ut  Plutarchusreaead-  nioratrabilarisabundat,incidaturrplenetica.Ha, 
momai.vefcicitra fatHritateifijfalKberimartseji.  bendacftquoquecura, nepurgationesconfuet® 
Poftpaftumapotuabftinertdumeft:interrum-  intermittantur,  id  enim periculorumeit.  C^a-  ■ 


miisrofmarinus.  falvia, &i 
rana  coxerint. .  Cafeusilac,  dtlaSicinia  t 
(butyro  excepto)  vitanda  funt.  FruSus  ^ 
dulcis.&<  :  >  •  <• 


quead  fudoremantepafturaconvenit,poftpa-  vocMds. 
ftumautemicviterdeambulandum.uteofacilius.  Tertia  &  uitimapfslervatit 
&tirie interruptione, digeftio perficiatur.  Caute  'fa  eorum  ,  qus ftomachum , inteftina,  partes-<»i“ 
tamen  hac  in  re  agendum  ;  Si  enimDyfenteria  que  nobiles  corroborant,  &  corrupto  aarij-8; 
ex  corruptione  aeris  procedat,  aut  cum sgrotis  humOrum  putrefaftioni  adverfantur,  confiftit;  . 
nobis  verfarineceffe  fit,  tunc  exercitia  ad  fudo-  Itaque  fingulis  hebdomadis  ter  aut  quaterparuut  ; 
remusque  periculofa  funt;  apertis  enim  poris;  theriac®,autMitbridatiicumaquacardui'bene. 
corruptus  aer  &cile  intrat,  primum  in  venas  &  diai,autflotumcaIendul®lumantur.  Unicor- 
paulatim  per  eas  ad  partes, nobiles  commeat:  nu  quoque,  &corna  cervi  uftum  ,  &prarparai 

Anim®  palfiones,  vcluti  triftitia,  gaudium  tum.  hoc  in  cafu  laudantur.  Sed  exfraamnex 
immoderatum  ,  ira ,  timor,  &  fimilia,  liint  quoa;  “tttris  cervorum  cornibus,  vel  etiam  induraris r 
diligentervitanda.  ,  '  -  fed  recentibus.  quOd0.QUER.CETANUSitt 

<  Toto  contagionis  tempore  alvus  lubrica  efle  PharmacopeeaDogmat.  reftit.cap.  xy.defcrii 
•  debet.  ^  Si  conftriSa  fuerit ,  clyfteribus .  fup-  Hit ,  longi  antecellit ,  &  tam  ih  pelie  ,  &  Dy-  _  " 
pofitoriis,  manna, fyf.rolatofolat.caflia, vel  ju-  fenteria,  quam  in  oinnibus  morbis  venenofis; 
fciiliscarniam  recent.  in  quibas  borrago,  folia  ^  putredine  ortis  ,  praftahtiffimum  eft 
violat.mercurialis,&hujusmodicOxerint,laxan-  prsfcrvativiimi  Lapis  quoque  Bezoar  noii 
da  eft.  infimum  locum  obtinet  ad  venenum  arcep 

Per  intervalla  qnoqnecorpuspnrgandnmefi:.  dum,  partesque  nobiles  a  corruptione  m'u- 
Itaqueadultioribuxexhibcnda  eftlequens  po-  nltndas.  Radices  item  angelle®  ;  baec®  ju- 
tiuncula.  niperi ;  cortices  citri  conditi ,  terr®  figillats 

r.  R.  Rhabarb.cleaigSsi  exSilefia  allat®  ,  non  parvam  habent  elEa- 

Spicsgr.v:  clam. 

Cinamomi  js.  ^  _  Ad  ventriculi  &  inteftinorum  corrobora- 

Incidanttir  omnia  raliiutim ,  demde  vino  gene-  tionem  matutino  tempore ,  item  i  paftui  fii- 
rofoirrorentur,  &  per  hqras  0(9:0  macerentur  matur  aliquantum  conferva  rofarum miy« 
aeribus  calidis  in  |uij.  dccoflonis  fequen-  i^doniOrum ,  myrobaladornm  cdnditor.  Lau- 
ir  &  cerafa  acida  condita: 


R.  Agrimonia 


fcenkuli ,  Anili  &  Coriandri,  quod  projunio- 


GUILH.  T 


J.  HILD.  DE  DYSENT.  LIBELLUS.  . 

primum  fanorum  alvum  atringt  ,  proprietate 

quadam  occulta  illico  hominem  infidt ,  id  quod 
'  r  multories  obfervavi,  dcquidero  nemini  muum 

.  ^"fea.qiiibusaddahtur.mucilag.  videridebct:  idemenimiisaccidit.quioculos. 

^°”“?^““/th.aqusro£q:f.&probdmifce.  Ophthalmia  laborantium,  afpiciunt.Mm  eorum 
“lemaffa.eaquatrocbifcipro  fuffitu  ocuU  ftanro  quoque  inficiuntur.  Limeamjna 

.  item,  in  quibus fcabiofua^dormiverit  , fanorum 

m.Critt>  %‘’.Semb  fani  nuBo  modo  tegromm foricas,  cutem  protinus  infidnnt;  &  ulcuspudendomm 
loca,quocorumcxcrcmemarcjiciuntur,ffe-  in  concubitu  prios  padcnda  invadit.  'Summa, 
^uentent/fed  agri  propria  fua  habeant  loca  fe-  corporis  partesfyropathiamquandam&affinita, 
creta»in  qu$  nonnunquam calcem  vivam^ut  ci-  teminteric  habent,  itautexuhain  alteram  n«jt* 
v«w-nercsconjicereconvemt:Exeornmenimcxcre-  busfacilepertranfeat.  Hffcipturfiujidi. 


GUILHELMI  FABRICII 

HXLDANI 

IlIuftrilT  Marchionis  Badeniis  ,  &;  Hochber- 

genfis,,&c.  nec  hon  Inclyta  ReipubJicae  Bernensis 
,  Medico-Chiniirgi  Ordinarii,; 


VESICAE 


,  '  Hoc  eBi  .  '  " 

ACCURATA  DESCRIPTIO  CALCULI  VESICiE, 
EJUSDEMQ^  CAUSARUM,  ET  SIGNORUM  PATHOGNOMO- 
nicorum-,  inprirois  verp  Methodi,  qua  tam  in  foeminis ,  quam  in  Viris  fit  extraheh- , 
dusi  uhiquidemdive^Operatonesdcfcribubturj&Inftrainentaquadaih 
'  fingulariadepinguntut, 
PrinmmahjiiitboreGermmiciiidiomiitemhcemeditit-, 

JAM"  VERO  AB  EODEM  AUTORE  AUCTA  ,  ET  A  DISCIPULO 

&  eommcnfali  fuo  ,  HENRICO  .SCHOBINGERO  SANSALLENSI, 


'  /  ' 

Accejfermt  EptJioU  aliqmtVir:prtimClaripmomm,deT^^ 

Abufirurmdarum,foSlextraai(i'aemCiilculi  adhibendarum. 

AdLedorem. 

■Nter  omnes  corpori  humane  coittigife.SimitiaraemainureiierbtsiVruiaex- ' 
Morbos,  henevoUheSor ,  sjui-  empla /ape  ipuidem  ,  imo  ,  etiam  "Beroa  mihi  oc-  - 
busTSEVS  Opt.Max.Mor-  currermt  ,uti LeSlori  Cenui.  Epift.io.  mdcre 

t.a  affiigit  ac  punit ,  ex  prima-  fimmo  animi  tadio,  me  jpeSdtorem  efe  oportuit, 
r iorum  gratnjfmorumejue  nu- .  DE  O  vero  Opt.  Max.fit  laus ,  qui  haSenus  fem-  / 
mero  eB  Calculus  'Renum  ef  Fefaa.  Friim ,  pro-  per  remediis  ita  benedixit ,  ut  nulli  angore  illo  op- 
"pterea  quod,  quando  meatus  urinarii  d  Calculo  prejji,  ima-  manus  meas  obierint.  Qupd  Ji  veri 
obfiruun;ur,  &  urina  Jupprimitur ,  tantus  dolor  urina  fupprimatur  in  nfica,  ita  ut  neque  regur- 
oboritur , ut  igro  imerdumnmer'.  Lumbi ,  (p-o-  gitare,  neque  excerni  queas,,  tunc pmter  dolor, 
mnia  in  panes  dilacerari  atque  dijrumpi  videan^  ac  cruciatus  ingens ,  periculum  vero  minus  con- 
tur.-,quandoenimmeatsesfuperims,ureterescli.Bi,  currit,  propterea  quod  agris  fapeinjkumento /ue- 
obftruuntur,  &  urina Jupprimieur,tunc  illa  regur-  currere,  lapidem  repellere ,  urinamq^  promovere 
gitat ,  ^  in  vafa  majora  infuit,  unde  ager  eodem-,  pojfumus.  Hac  de  re  confulat  LeBor  Obfcry.S5. 
fereangore,crucidmatquedolore,aciiquiin  aquis  Cent.i. 

'fub)nerguntur,extinguitur:uti^ollisftmus  cjrEx-  ,  Deinde  etiam  affeBus  hicpropterea  gravijfmis 
perientijjimus  Medico- Chirurgsu,  AmbrofiasPa-  morbis  annumeratur,  quoddolorhicnonunius  fal- 


AD  LECTOILEM. 

70a  -  .imorhoBerumur,  carit.  Hac  dercconfalMLeaoriftmXwimmm 

^i^hunian*parte4.  - 

■vcUuam  normmury^^^^^  EfaaamvUhotB  Qi^adamdam  amem  CdcHm  r^Aa-  D.i. 

^^„„,mff-av.f,mcrammcrbcrum ‘I4‘>»jf- 

i*.*,  Si3:C.";S'‘v2SC“  ■ 

.  novcsmBfabertmcscredam.  _  ,  „i*op«ariis,ejusreifeciendslocum<iabo: 

■'«  CakrMnJica  etiam  mammrc,dt§c^tam^^  L» ' 

atm,mJ!exDtvmafrcmd^ttaa  [/^ig^^Uemlcftricubfamh. 

eemrahatm.frodma.Qmdemm  ^  -  i, a, i,„MmMedici. 


.  ^ . jicuentac  fencuivjeimnanc  yye*. 

ferito  Ettmtcrm  extra««.^.<  . .  rationem  expertis  ac  rationalibus  Medicis  emani- 

inPeftca.foBftamfamUoagulaties^atmctadiirii-  ,  . . r  __  -  -.i.. 


ihattcOfi..  ' 
oj^vulgaribmLithotomis.,mtiltb 


:  ferito  Lithotomo  extra 

i  inPifa:a,foa^t.amfemelccagaUtm,^^^^^  'i^e^e.  . . 

tus  ea,medaamentts emoUin, contere,  &  ?  j„UnKsA!ntie,  atquettmfeniueomn„..e,es.  oe 

’f-,  queae,mmultuircumfaraneeiaBitant,emyopile  ■  -  jg^^i^riftay&dnfrimvfieramentumatte/t. : 

to.z>-  ;  «>•«»»»<  Dn.Z^chariasGat2-  '^“^f^efiJjlciripaiesfrcbBtef^^ 

ehirip  cofler ,  Vn.in  Geilenbach.Haunsheim ,  Wejchen-  ,  Momodoigitur hanc  Oferamr.em,fmi, . 

heeren,Moes,&c.EqKes,ac S.Caf.Maiejtmii,& ,  '^x.ithotomiam,dreUquisMedicinafartthusrefct.s 

ArchiducUAujbria,&cC>4>^iarius,fefeme,^a-.  jgsitUaUo  in  loco,  ne  quidem  en  d/ffxiSivdii 

ful/iene  lUs quoque fr4‘>’tibm,inh<ec verba eruftt,dicens.-  ipfuontmorrefotudjfent, cafibus ,idpiSitavtt.  , 

Coieuli  Videri  (ibi  ftrtem  conterendi,  ac  Medicamentis  ^  Mitemfore ,  (^multis  feculis foB,difimBatlla 
pellendiCalculumVeficseihominibusaDconon-  ji,^/^cinapartes, nimirumH^iata, Pharmacia, & 

■  dum  revelatam efle.quodaliasjamdudum,fi  non  chirurgia, nondum  dfe invicem  fejunaa fuerunt. 
Sanitatem  integram,  doloris  faltem  levamen  ah-  eus^JindulasunuiidemqueMedicusafudsgrosad- 
quod  obtinuiffet. ac  confecutus  effeti  quando-  ^%ravit.  PPoneruhueruntrecentia&fumda 
quidemnonlollumptimariisorbisChriftianiMe-  i;icefatraaare,manuscarbonibusdenfgrare,agriu. 
dicis. verumetiamfecretis.imbfecretilfimisPn-^  ^ cibos acmedibamenta fuafraforare.  Vtinam 
.  macum,Principum,3tqneNobihammedicamen-  i^,cclabiiis 'illa  confuetudo  non obfilevifet  ,  melius 

tisfruiatque  potuerit.  Pratereafe  neque  cru-  fc„usj;s  sxrorumreshaberent.  CUmigstttr  Hiffo- 
tnen*,  neque  ventriculo,  hoc  cft,  fumptibus  pe-  chmes  Operationes  femfer  tam  frudenter, 

perciffe.opetam  tamen  ac  oleum  predidiffe.Irf»»  fcmicauteacreUgioseinfiimerittnihilqimagisqudnt 
'•  etiamdegraviffirno&incomprehenfibilidoloretam  p^eem&ipcolumitatemfroximhpbiconmendar 

qudmPodagra  (utfote  que  utroque  ^eSu  fy^^hahuerit,  utexScriftisiffiusmanifepumfitt 
Itos  annos  affeStes fuit)  tefiarifotmt.  VoB-  q,,c^cdoiiiturtemadeUpil^Birm^vylg^ 


permJtosannosqfeausfuitJ  teflarifotua.  ‘j 
■  'qua  enim ,  Dei  beneficio, fer  Lithotomiam  a  C, 

'  liberatus  fuit,  ftpenumeromdnus  ad, 


tarefumt,me^M.  IPfon  Bs  re  autem  fius... 
'  fapiem.iff;musilleyir‘Podogramf,v!sao(omvocat.- 

quoniam'dolor  cakuU  faf  e  adeo  vehemens  eB,  ut 
f  i:Z)rumefet,MeriLmaddeJferattonemim- 

pelleretur,fequemetffumincorfom&animafe- 
rjculamprdeipitfet.  Longe 't/ereahaeSiPoda^A 

mr,  tolerabilis  tamen  eB,femferqgdolort  - 


accuratiore  examine ,  ArteO-indu^ipindigeat,, 
uti  ut  plurimum  evenire  Colet ,  certe  tunc  etiamJ- 
1^  feritus,e<!- exfermsMedi 


feritus,&  exfertusJvieatcusrequiriturr.Quairet^.^ 
turHsffotXftesitiferiifStlrindoaisOsirurgisfirh  ■ 
ter  quos  etiam extiterunt,  qui frimasOperationes 

^manustradidifet  f  '  Ethnicus  quamvis  efet  ,  magis  ■ 
idmen  Jana  f)- integra  proditus  fuit  Confeientia, 
q«dmuttMequidcommififfee,muJtlminusf//cepifi 

'fit.Fropterea  Locus  iflemihi  admodumfufpeBqsep, 

eumquedefravatumfui]feexif,imo-,frocifuequo-:  ■■ 
i.jernpsiq^uoorriun.  ,niamlibros,obTpfografhiofeaieriam,fertotfecula. .  - 

t,utogepmonfoBnL,  cieferibere oportuit,  vetullispm^',exenf!ariapro- 
familiari  froefepof.  cui  duhioferierunt,hincfacile  aliquis  illud  adju:er.e 

0-  ^  Praer  hoc  omnia,  fihi  ipficontradiceretHsp- 

e-'  pocratesj£^Aphorifm.yz.lib.z.^7^^^^' 

_ te,  mnia  fecundum  rationem  facienti/i  non  fucce- 

-sotq-,  dat  fecundum  rationem  ,  mon  eft  transeun- 
tnus  feres  dum  ad  aliud ,  ftante  eo ,  quod  a  principio  vifuin 

tanquam  eft.  ExhisverbistAeargumentumfoteBextrttr, 

gratiofam.cumlotaiaacpatientiaompieaetur.fi.  Hippocrates  vult,  utomnia  ’ 

^AnS^imrdhmdvBofuo ratione adfeZ-  "^l^qi^^riB^A^rt^mi^ares ^^‘tur^'^i 


AD  LECTOREM.  705 

.^i^MiontmOvcrMionistiimfericidofiifiiCci-  ximeofmhaht,  ida^chamMe  Chri^Unti,  &  fcHmU 
^'^Th«^,i^PrincifiorxmMcdic«-mmignan  mijirarHm  ’ 

^ftMSrg^ccxndxmdcBrmamHiffmMUylMhii-  IKns,fu:uti  aum  i^Kcrxmfcr[Mf,ne<it^fai- 

*“  ffic  ali^im  mihi  chjicerepofet,  apud  Faera  rationem  hxxc  collegi,  ex  propria^  cxpmenfiair 
fa^,JU.fereMoride  peculiares  Medicos  frifep^^  pfemetapsed^rcsmeosohfrrvaosi^ppispMicisojusn 

•Mos,aparimodoproctd  dubio  etiam  petatsares  mandarem,omittere  nefae  duxi.  Vhitjuidemsa 
iithxomos.  exeitife:  Quamvk autemres Ua  fe  primo limir,p,&mteormia  hithotomumadmoni-  Ad,r.oni, 
h^eM.emnestamen  Ramndcs^h.  e.  tales  Medm  tHmveltm,iiibdi^demac  pmmhfam  hancopera^ 

^^emM%llifpocrittis,&^o^e-rorumtpfs>UScbo-  tui  fuerit ,  eam^ahaliie adminijlratammderit,- 
lisdidkeranf,  underurfmapparet,pr^atamfeit-  attjtse didicerit :' neijmipfs  in  mememveitiat, 'id' 
tentiamfidfi  Hippocrati  afiribi  :  Si  enim  tunc  tpadalitjuando  miht  rejpondit  quidam  Chtrurgu/, 
temporie  Chirurgi  etiam  Medici  'Rptumdes,eF  ex  a  quonam  ergo  primus  hujus  operationis  admi' 

'  pifcipulorumffippocratie  numere  extaerunt,qua-  ,  niftrator.eam  adminiftraram  viderit  ?  e^J  refpon-  uAam  neo 

verbo, cotaHippocrms, ipfsee^Seaatorum  fui^e,alioquinproculdubioeaufiisfuipt, remque 
sariria  ei  tendit,  ut,  quemadmodum  in  pradiSo  adeo  difficilemnontemrretentafet.  PreCtereaEth-  ‘j 
Aphorifmo  docet,  omnia  ex  fundamentu Adedi-  nicus,Dei,  ejusq^Ferhiignarusfuii,quo  docemur,  uihLmit 
cis  peragmtuir ,  ubi:quidem  vocabulum  Omnia  ea,  fuanobie  ab  uliis  fieri  volumus,  etiamproxime  admioiftrt  , 
omnes,  qui  Theoriam  ac  fundamenta  erdrtis.igno-  noftro facienda  effe.  ^madmodurntgiturmnli-tom  vide¬ 
rant,  excludit.  ■  '  ■  benter  videres,  utaUquis dipcilemhancoperatio.-’"- 

^d  CorneJius  Gelfus,  Excellens  Mediem  nem  in  corpore  tue  inft'uueret,periculumPac  tjro^ 

■  Eiimanm,Luhotomucmipfemetadminprarit,ex  ciniumfuuminte faceret,  cum  tamenabaliieex-  '' 

ianc  QpJationem,ejusdemq,  Curationem  non  tam  geras-  erga.proximam,  Jl /altem  juxta  mandatum 
proprsec/r  accuratedefcriberepotuifet,nifipfema-  diviniim,eumftcutteipfum  diligif. Medici infuper 
num  adhibutfet.  labrifui  r.c.  16.  ubi  de  Eitho-  apudveteres  Ethnicos  hoc f ngularigaudabant  com.  ■' 
tomiaFeftcafirihtti  Lithotomum  Medicum  ,  noti  modo,  t/rbeneficio,utca/moccuMos<dr incognitos m 

^urgsvu^es,  fedpottm praelati  atque  experti  tuertnt.  ' PiaeJattene tot  Radicum,  h^barum^t^ 

Medsct  R-msonalesadhibiti  fuerint,  imo  tales,  qui  aliorum  vires,  iti lucem  prodierunt, homimq^inno- 
en doUrma efi- Scrtptts  Hippoetttis  atque  Galerii  tuerunc.  Eadem Lahotomiapotefl fuijfe  ratio,ut 
•verfati^expmt  fuerunt..  Mentionemetiamihi-  doSus  c/r  expertus  aliquis  Medicus^  ^  Mnaeomi- 

Magetis,  (ir  Ammonii,  qui  fiso  tempore  autpaub  poflrJdum,ac  primam  operationem  in  midejico  ali- 
ante  tnkac  airtefloruerint :  qui,  fi  Empirici,  aut  qHo,admortemcendemnatohominefinfttuerit.  , 

Lithotomt  vulgares  fuijfent , procul  dubio. nullam  '  -  .Hodie  commoditas  illaErnpiricps^ Pfeudo-  sSst- 
epforummentsonemfecijfet.  SuperiorefiedhEiri  chjtmicis  negatur  ihtnc  tat  errores  in  Mediana 
duo  Excellenti/pmtatq^  doBilfimi,  Johannes'  An-  0irurgiacommittuneur, de  quibus pluraab  initto  l‘’fbod» 
ttracinus,  ^Marianus  SaniSusBarolitanus',  vi-  inprafatienf  adleSorem.lnhacitaquererum Cht- 
xerunt,tirfuotetnporeinArteLithotomiainfigsi-  rurgkarumconfufione,Ktlibrumlouncceconferib'e- 

[Mpferunt: quomodo amemhocpr4arepotAif'ent,  mecommovit.  Quambarbare&ineptemulti.qui  ■' 
fiipfimet  manum  aratro  non  admovifent ,  Opera-  gravem  atq,  pertculofam  hanc  operaitoneadmini- 

'.  eionem^manuproprianonadminiftrafentiVeU  fkarefatagunf,remtraaent,(SqudleveHrtisfua 
.namresfaltemjameonondeveni/fem,'uthu:,^aUi  fundememumtFcogmtionemhaheant,exiiusapud 
'  MorUdificiles,eorumquiCurationesiis,quinul-  multosdeclaratiquodetiaminterdjimintermultos, 

ei<memhabenc,Loquibus',tanqUamimprobii^a-  firatur,paZ'i,eir  vix  unus  evadatiubiplurims  qui-  ' 

vis,nefariisq^homimhus,agrorum.falusparumcit-  demLithotomieefefeexcufanti^con/olaneurujUoi 
ra  esi,  committerentur.  Proculdubioresmelius  'ager  ipfis  pro  mortuo  oblatus  fuerit ,  quodq,ipfum 
haher.ept,imo^onderepifum.  quodmuhi,quimp  tanquudeploratumcurandumfufceperin^rlter.ea- 
jere  ad  carmfiemam  trahuntur,  in  vivis fervetri  tam  agumiquampriipinqubs  hoc  paao  optime  con- 

■  tontos fuijfe,  eosq,omnia,  qm  confequerentur  fjm- 

’  ’^‘^l”’‘^ff"‘^’f‘‘’‘ft^’‘f^A‘’P^^>'‘i"‘’'^hancce  niq^confukurosjjoponiEfei  Hoc  vero  nemiquam 
‘■.dtjjifilema  Medicinqfeparare  ^  imperitis, inex-  probandum,  piumq^  Medicum  talia  verbaparuni  Msmpn 
Ty2‘‘i‘^omuhis,Scientia^ConJcientiacarenti-  dicenticumenimohmerbiatquedolOris  magnitU-  a>„teu 

.  ^,nta>KveroLdhotomia,«iunieuiquecsn-  ac  perturbetur  igtr,facileeiusmodiverbisinma.^“!‘t‘’‘> 
icP-^iddeo  difficilis  ac  periculofa  esi,  ac  proindx  Chi-  jorernanirniperturbationem,  vetueits,quijamjam^‘J^"” 
rurgus  omnis  generis  injUtutsene  ac  eruditione  ma-  mortitfenteneiampercepit,incidrrepojfet.  ' 


704  AD  LECTOREM. 

-  ^qz^%t:£:izr££s'. 

Mm.  froft,erla«mpromttr(fpf,-^md^  etiam  i*W^/»a™ 

fitc,qmdmHsOft.  Max.itt  aerno  fxo  decrete  de  aiminifraem-Kt  ejfet,  mxltotietecfdm.jicieti  tdaJ“°‘ 
<tgco,e^,nfihisommlmfiyiyccfcfrxtit,&iitrxmil-  demeiUmliterieme  fitticitavit ,  ut  eiaicmajtim"'’'- 
lumjamt^dgratiamjximvcctaxrm^aaneroiff  }nfiitmonem,,juarMionedi§cilie},ac(,peratieipB^ 

inhacmiferiammwUe  vitam  ttltermsfstfrctra-  .»‘fi‘t>“«'idfit,fjmdegofmiHl^feeircaeaxdZ>^ 

,  .  ■  HfiTftSe  Hoc  vero  0^0  fQlUcmarffe  in  omnibus  Hopria  experientia  obfirvarim/fbrheocoffmnai^ 

operam  fiam  cum  fimma  diligentia,  &  fideliter  curem.  •  -  ' 

ipfijtrafiiturum  ,  cumb  it) finemfitpremi  Medici  Cum  atitem  fuperiore  afiate,  fepofitis  'reliquis 

benedMionemfrnjlolamrKm,vkilfmpcee!ido,fi^  mKne^tiis,refi/onjhmisdipfumexaraffem,i^eoS, 

'^Hidxmmnesmortdes  fimta,&temput,qm  Deus  fe^tet  tres  partes,  quid  nimirum  ehirureo,f.  ' 
msvocaturmeS}}ignorsmus,fiforee-DEVSOpr.  anteopcraetmiem,z.iaipfaoperatiaie-,}.psfispt.  - 

,  ,  Max.volutitatemjuamm 0^0 compleret,  eumque  rationemagetidumincumbat,  breviter  trd^afim,  '  ■ 

.■adfevoearet,neculpaeiarcribatur,nevepropterea  &f orte  fortuna  inptuiiotitm,fiveeptflolamilla^ 

•  -  odiohabeatur.  .  .  'b^trocuidamin  Medicina  erudtto,ofiendij[tm;„t 

Qmdfiveroager:animo.perterritodejeSoque  iUamn)ininuniusaUcHjuscajirMoris,eajvrtafih 
efet,yuucimmnemjpericuhmpropinqu>s^quidem  abufuri,manustraderem,fed.pomsben^is,^. 

'■  ,  re,vefpt'uMi^^mEcJ$iexS.S.excii4re  ^tumLithotomumcoro)^,  qualiter &qiam^. 

•  oportet:  multi  eniruex terrore drpavoreiaLipo-  tui,infiituiacerudivi,Jcriptumveropenehfiefer- 
thpmiaslethales,-a!iqquegrs!vtaJ)mptomataiitci-  vavi,denuoeicalamumadmovii^locoeius,  quod 
'  i  '  duntEoftquamigiiUr  ageromacumpropinquu.fii.  oSavq ,  decimo ,  undecimo  capite  compendiofi 

.  '  pulata  manu  hoc  eipromfit ,  &  ore  confirmavit,  traaatur,ommdfufius,  &  prout  requirit  aecefitas, 

quilibet fieBat genua,  Minifierqueecclefiaarden-  mplenum&convementemordinemredejiibomu 

chirmitu  tes0-intenpasad‘DEVMOmitipotemempreees  publicUaufaty^publicismandarevoiui.i^DEVS 
aoteim-  dimipiat,eiusq^ai!xiliumatq^prafidiumir^loret  gratiam'^ benediliionemfuammthi largiatur,  ut  ' 
‘^'^Jll''acinvocet_:fiveronultusPerhidjvim4<tinifia-ad.  tenuis  hic  labor  meus prcpofitum fiopum tge^it. 
,ic„,„„,nfuerif,tuncaliquisexafiantibus,velMedicusipfe,  tur,  h.  e.  sst  ad  Dei  gloriam ,  (fi  tam  ad  ag/v-um,  i' 
iofimu,  unam  ex  Precatidnibus,  libro  meo' de  Gzngcxni  quamMedicorumutilitate-mf^  emolumentum  fa-  ‘ 

profixie,.recha:&cavetibi,neantefiSL preces  &fconfideratefiribo,fedipfemanumadhihi,efi‘  , 

-  ■  operationem infiauas.  Pofi a'd3mniflratafi> opera-  inmfantihusatq^adultis,tammafcuhs,quamfa. 

tionemg-'atiqq'uoqueDEOOmnipotenti,prodivi-  -minis, Lithotomiamadminiftravi, 

■'  .  nafuaprafemia atque  auxilio,  antequam  dimit-  Quandoquidemigimr,eaquatot  amorum.fpao  . 
tantur  propinqui,  agenda  fitnf:  de  quo  poflea  dlihi  tiojummoj{udio,labore,  ac  diligentia  expertusfum, 
pluradicentur-  SEitaqueperoBisiremDeoduce  Chirurgo jidelijpme communico, ideoq^omnetpi^, 
aggredipoteris.Sedvide,utquodagro^propiiiquE  bonevolos, prudentes, atque folertesMedicCs,inpri-' 
orepromijifii,  ijlud,in animo  quoquehabeas,  &  re-  mit  eos,  quibus  agrorum  falus  (g  incolumitas  cura 
ipfaprafies.  efi,  laborem  himcce  meum  non  improbaturos,fe4  \ 

idcliim  ■  Inprimis  Vero  nefraprium  tuum  commodum  adsgrorum  fahstcm,  fama  fua propagationem 

■  4  lucrum  ,  fcd  potiusfalutem& incolumitatem  cumfruSuconverJuros,&tanquambenig!osChrt-  - 

ogri^eBes.  ^dmvE  Hippocrates  ex  Ethnicorum  ftianos,^equotjudices,deeojudicaefcrosefi,eoi^ 

:  ^i„mju»niimero,  (fi-cpgnitione  Dei'dejiitutus,fitit,  hocta-  do.  Invidorum  vero  i malevolorum  hominum 
cmmo-  /menDifcipulE  fitk praespit,  c!r  jurejurando ipjis  calummatqttodattinet, nemo  eis  offendapur. 
damft-  injunxit.  ’Ihverro,uipote  Chrifiianus,  aliter Jif e-  Hac  fimt,  benevole  Ee8dr,quam  primo  hur 

cerE,DcofcrutatoriCordEfuotpmpm_nonevades,  juslibelUliminotibiproponere  volta:  cateru^,u- 
dumHif-  eiqu€pcnatfinon  temporales,aternattamendabE:  numquemque  cujusvis  fortis  hominem,  ut  omnia 

■  ffal.-;z.  amcreavit.imo,quodlqhgemajuseJb,pr^utbusfi-  ' utilitatem. tdqt^ttlutem  r^erre^ 
liumfuumunigenitummmortem,m>»ortem,in-  '  velit  ,  humanifime ..  . 

,-“%^',t‘]aam,malediBam.erucUtradidit,.ittipfiuscon^f-  ■  ' 

‘  ^%,,p,^^'.atinonpretiofutefetl  .  -  ~  ,  ■  - 


CAPUt 


ubi  parietibus  adbsereU! 
qui  aScb  augetur,  ut  cer 
indere  oporteat,  alioq 


DE  XlTHOtOMlA  VESlC^iMLBER.  fcif 

iaBsi^x^MsCtmalconaaiit  i  tuncCalculus  lentes,fab2,oryza,miUuni,braffica,fruauscru=  „  _ 
^feasicineritias.qmniinoetiamniger, prout -di, &fimilia,nonconducunt4  • 

•^turijparUmtehumorisdiffiadeumcoDflmt,  -  OtiumjSomnusmultusjScpotatiofivecra- o/iauS 


i  facninripftmtejibiatei^tttniptttsfi^  (qsamTBfrefti^  logireodo  -GalaiUisjuiodn^ 


^  ;  :  j3l,  L.lTHO’roMIA  VESICA  LIBER..  7°? 

■  «.La  coagolaus  ferit)  , quando  Bitnitnm  .  Atque  hoc  primum  eft,  qaodabHipgbcrate 

prbpcnitut.GalcuUSignum.  .  _-  :  ■.  ■  " 

^^Ari^i;fimd^ntMdc^.andiiVrm4firmBaA  -pet&jVrixapanlatim.^velutmVrmipl-  i.signiaii 

'  ^Jj^ineaimi>otacontinetfir,-VitU<&Mhmia.  GaufaeftyquiaGiJcuIusadV.elicK,  . 

-  «oe  vcfd  Signmn  Signis  Calculi ,  ab  ATf /6«-««  collum  decntbbit.nleatusque  tjrinariosadeb  ob- 
defcriptis,nonafasrept¥pbDOjUtMedicusmdH-.  g;niit,uttlribatibel:e,&-adplacitumprbfiiiidioc- 

ftriosiUudnumii&pratcurforisGalculiioConabe-  -j^ueati  , 

'  .  ad  reprimendum  futuram  malum  mature 

ailigendaui  adhibeat;  “rale  vero  phlegma- non  q„i,iiiamajrpcn  Calculi  anguli  atque  muc 

.foldtnin-ttrina.veluticuufamateoalisGalcuh.hoc  croneScerncejnVeficaspungutacVellicant/turac 
'  eft,tanquammateria,equaCalculusortumduat  rtue  veni  capillar^s(quarumeqinlocofatisma-- 

.ai'generatur,  uiisprccideutcCupirediSro»,.^»,  gncscftnumerns.utpofteacapitc.quihtodice- 
.  ante&frinsquamCalculnSfubfcdit.&eo^ulati  gjj.,  jj|.jjja>j,.c  ci.j,cnta  {abfequituTi 

•  -  ;-cffi[dt;ternirar;SedvifcidaillaUt>nam  jgm  vuk  Hm-veri  priripue  fit,  quandbsgetfive  deam- 
‘gbtamdiu,  quamdiuVdficaCalculo  aftetta  elt,  imia[.c-  gyceQv.um  autcurturntbnfcendere-vo- - 
.  imbqu6niagiscrefcitGaIcnius,e6etiam  i«a)ore  mjiCoi-pus  Cupra 

in  copia-vifcoCtas  harc  in  Urina  deprehenditufi  doiicutitur.  - 

QuondameaTrefic^eftAaturaatqueprop^^^^^^^  i4,.mAio  i.Siimtt, 

,  prarfe.^jf"dbc>rcacolkml*tor.&^^^^^  cWur;  PrbptereaqubdUripa.diutiusinVe-  - 

■:  crimonia  ealeuhifntatnr&Vell.catur,  nttalem  5  in^^olleaa .VeRcam adeb efc  , 

,Qrinamvifcrdain&eitcrementbfamprogenere£.  ,‘^jit^p^i^jy^„^Vcnulasipriusdifrumpi<^or- 

pMiife  Dico  autem  teat.tumquuiaDguis  iri  Ve&am profluit, phtre- 

Umiii  j,nsdamUrinactiampuratlaraque-rett\an^.Hoc  fc^^jjjnflammationempariti  ^ 

yer^btifllmimcontiniitiniis.quibusfacultas 

..  c^pultrivdebdrs  &rafuma.keattemdem.Ur.^^ 

tiiparVi&angun.funt.  ,Inh.sCaIcuh!ongece-  eamkeft,quohiain 

;.  ..  lerihsi4uaminus,qu.perpe£uoturbidam.c.ra&  raul.£  juKta  collum  Vefic^  Cbnfluiti  &  quia  em 
■  -  fam,ViscofamqueUrmamexcernunE,nafcHntnn  Jac|'coijum  plures Venas.  1.& pius  tarhis,  quam 

.  -  abhisenimph^gma.utpbte_caufaCriculi,exc«--  Spf^ycficaobEineaCalcnliqueafperitatebfum 

-■  .mtdrjIllisverbmVeficadetinetur.Galculp  acfe.  fcvulaeratum&itrhiriceciainpotiffimfim&prm  ; 

''teefckie^uenutnrnentumiaugtnentara'^^^^  inari^ infiammatursqi^inaimmstiopotteaper 
treraenwm  ^  va  totam  Virgam  ad  ^r^putium  usqiie  extendicuri 

i^qhiam  vero^^pe  emhi  m^k^tmsU-  iVictctea  tnaxjrtus  etiam 'atqUe  graviffirnus  do-^  ' 

-STLi  yiiHda.  depreh^ditur ;  Iddito  ioduftriijs  |q^  hac  infirmatione  Virga;  ekcremitatent 
Zajiiii  Medlcii?  h6c  Sign&  fpio  non  acqiyefcerc  i  ie4  ocfOpati.Ciuamvisinfiaramatrpc^nfaquedbM- 
ttfewiwsi  fetir'^aret}ucnm  diUgent4rpbf€mrcdeb.tt^  'tismVeficafedemhabeat.  ^tdncVerd  nohfoi 
..  inGbnbrtoviruientaetiamhumor^^^^^^  himinfiammatiohibusVeficsi  fed  in  gcherein 
",  ticus  albus  linns  admifceturj  Urfriayeroiriifti?  brariibusCalculoiis  Cernicuri  qurmaximededo- 
.  igtisnonguttatiin,utinealculofisidefti!Jat,.fed  iorcanterioris pattisi fiveglandisVirgiquerunc 
'  -  .  -  ..tBagBoplerioque  impew,  &ir!  copiater6,  at  fi  ^uyiqajmVisCalchius.  omnis  doloris  autOr,  ift 
auUumfnbeflet vitium, fumrooiamentuBi do-  partepoftremadrcacoilumVefici.hseteatiiUiid- 
.  .  ipre  ardore  profluit,  ““ita  etiain  interdum  M  Otie.yellicetj  &  exulceret.  Hoc  Vero  propter  ex« 

■'^nfibuiaibisMBlierumiqnnadhiyifcidade-  quifiturh  ac  fingularem  balani  i  five  glandis  Virgi 

-  freHendituf,n4luin.tamen{mguiareindblorem  ^jjPjjq,^qyj^jjjfjjonjqi.sjt,jdcmcdHcUrfnnti 

. mipfius  excretorie^,  nJfi:fem.cum  Yins  impuris 

‘  ^habuerint,  patiuntuTi  ,  Vetaim  i  tales  Veflcz  inflammationes  ple- in/ara- 

-  I  Hic  differentia  dillgeiitt  Medico ,  utadcurai  tutitj- propter  gravia  ac  periculofa  fyaiptomata, 

-  iam  Morbi  cognirioneol  fibi  Comp^are  poflits  'guta  febres.,  immoderatas  Vigilias ,  delirium ; 
BibilqueinSuratiouedmittaturj  diligentetob-  fpjfmiiroi  Sttimiliasquscmbi:  fcbfeqvunturac- 

-  fersandaeft.  1  .  ridentia; letbales furit.  IdeOiqueGalculofi.ne 

tsjimrn  ■  -^uandoi^tur  antecedens  ©aieiiliGaufeaoii  ,  tlrina  ip&um  fupprimatur  ;  diiigente^vcre; 

''ioilitur;&  generatio  phlegmatis  lien  impeditur;  &ilbiprimumruppreffipri,emaliquamipfiu$pef- 
■  itdutcoalercatinVefica.i  &iapfdefcat;  tuiridd-  ..ripiunt;  peritos  Medicbs  ih  conffium  adbibere 
hrmiierninsi  fr^eriimiti  mejeiliidtahit^mimi  debent.  Etfi  forteillaBalneis.  CaHplasmatis; 
qttando ehirtiHatutaadexpellehdamUrinamin-  Fomentis,tinguentis;&fiinilibnscederenb]let;- 
fctgitjflmul4aeGalculuSiadfenfibili(fimnmVc-  turic  ab  experto  &  exercitato  aliquo  ehirafgo;  '  ^ 

flc*collum  protruditur;  tniicafperitate  fuaeer-  citra  ifioram;  Catheter  sgrq  usque  adVcficam,  1 

vieern pungit; ac tedit.adeOqUedolofem gravem  immittendnsiipfi'queetiamamedicamentisIJiu-_  - 
'  iaduciti  Urina  quoque  fi  colligatur  iri  Vefica;  reticis  vehcmentioribus  abftuitnduni  -n"-; 


^ulttiagrio  eum  dolore  diftenditiatque  didurit;  Quando 
fia  ut  fipe  etiam  Thorax  j  deluperierahomims  Sifunt ;  ut  ex  lupc 
yifceradrt  conferifum  trahantur  ;«gerque  inter-  plures  humores  cb  p 
dum  fpiritum  (ibi  dcfeSaruni;  latctaque  disruin-  eft ,  quih  dolor;  imb 


ifcrius  obftrU- 
is  corporis  partibus 

feliqua  fymptotnitd 


710  GUILHELMI  FABRieil  HILDANI  - 

■  Cgi.j.  Suppreflio  autem  Urina:  non  folam  in  Galcu-  tamen  4.  Galculi  in  eo  reperti  fuerunt.  '  Atque 
Sn^ijp»  lofis ,  fed  etiam  omnibus  periculofa eft. '  ,Dq-  itaquidemfieripotcft.utaliqnisCalcuInmin^' 

'  '^'^"'“iVirDn.D.^Wre^rTSarari*»,  Regia:  fica  contineat,  nullam  tamenarenam  cumutiDa 

'  ’  Majeft.  in  DaniaPhyficus  Ordinarius,  Amicus  excernat.  Sic  etiam  invenias  aliquos  ,  qgj ij. 

meus  fingularis,  aliquando  cUmPaterniaci  apud  -pillos  &  arenulas  in  copia  cum  urina  emittunt, '& 
mcviveret, narravit, praeciarumatqueinfigriitcr  tamcnGalculoyericaaflFedinonfunc :  fedare- 

,  dofiam.cclebertimumqne  Virum, i>.^r»o»oa  na  atque  lapilli  ifti  e  renibus  proveniunt,  &pa. 

Ar4ibe,&c.  ex  fuppreffione  Urinae  obiilTe.  Vir  rura  in  Vefica  rubfiftunt,'  Ad  hoc  indufirius 

/■  ifte  pius  ac  celebris,  cumPragae  in' magno  quo-  Medicus  attendere,  &ojmnia  diligenter  dilKa.  ,  ' 
damconvivio,ultravires‘^&  confiietudinemfium  gueredebet:  ne  Lithotomiam  vefica:  in  Nephri.  " 

detentus,diuqueUrin3inretinerccoaausfuiflet,  ticisinllituat.  - 

,  poftearepcttoidoneoaddeonerandamVeficam'  •  ^ando  autem  Calculi  Renibus  delabuntur. 
loco ,  Urinam  amplius  excernere  non  potuit :  facile  ex  lumborum  ,  laterumquc  dolore  deprc- 

cumqueInfkraraatioVeficsefubfecutaeflet,evi-  'henduntur  ac  dignofcuntuf.  Quandiu  enim 

taeiexcedendumfiiit.  /  CalculushzretinRenibus,tandiuetiamibidem  - 


de  LIT  HOTOMIA  VESICJE  tIBEg..  _  7» 

U  Eropttrea  quod  Calculus  Veficam  erodit  >  dem  eoam  idem  oblervaYi.  Queum®  %'*“'•  tn-  C^.\* 
Ulcerat, roucrqnibustiue  &  Matis  angulis fms  i^aesiftidurjSMclioGtamaliasegeruntradices^ 
^cak^temVefiecE  Eipultriccmlrritat&  excitat,  quemadmodum  ifl  defunftisvidt ,  atexpettus 
Hinc  Urina  plerunque  guttatim ,  Icd  maximo  fumjUteQSaCitramPrtisperieulumjavellere.&c^ 
conidBiore.utaoteadiximus.deftillat-  '  dacereimpoflibile/it:  idcircomcritdnullusChi- 

pitinjsfmtasa  in  Infantibus  1  quam  in  ad*  nirgus  adfp  kvis,  terecrarius.atqueimprndens 
^  undifitr Jidimme  quidem  e?  eriti  nt  Operationis  tam  difficilis  admiuiftraiiq,'  , 
appebtu  Venereo,  aut  naturalilibidme ,  (iffipo-  nem.niGdesrenruomnmo  certus  fit,  fufcipiat. 

ac  flatujentam  materiam  atteabit ,  Virgamqua  temQdo.ipftitneb  -  — 

indurat.  '  '  -  Colloca zgrum fupra  fedile.fcaranum, atel  14, 

-  menlam  panld  elatiorem ,  ita  tamen  ut  cOrpus  ' 

j^qir  porwcppc/aar:  prim^  ,  proptefea  qiiod  aliquantulumversusantetioraV&pedeSjinclina- .  ' 

multa  crebraqueUtinaipfisreddendaeffiadcoq;'  tujn  gj  jnrurvatum.fitj  pedes  &  crura  quoque  . 

buropriscopiqlia^eiscXcernUntur.quodNa-  longdareinvicemdidnaahabeat.dorBqueinl 
tura  quidem  cdmpenlare  ,,  adeoque  interiora  cumbat.  Deinde  unum  exipftrumeritis,  inferius 
Vifcerain/onyenientc  fop  temperamento  ,  ap  depiais,prius,oleo.am)igdalarumdulc.autbut)r.- 
Tjimfietria  na.tui;alUonrefvare  findet.  Scenn*  rbrecent.probd  illinitum  .  paulatimi  aclennein  '  , 
dd.qupniam  in.retfbraVilceragravicontiriuoq;  Vefi^im  jntroroitte.  Quod  C Calculus aliqiiis  > 
'dolore, inguie'tudjne, atque Vigiliisincalefcunt;.  adfuerit,  moxinfirumentoilludagnofccrepote* 

ldep'questiam,  multum  ac  cretrum  refrigerium  ris  :  nifi  foruffis  alicubj  adnatus  ,  Sc  mem* 
'pofiddiitrimp  ffipe  quidem intempeftiyo  &inT-;  brannla  involurus  fit ;  qualesmihialquandooS- 
:  jonvenietite  tempore,  hoc  eftnoan,  &  extra  currerunt;  Pracipue  verdNobilis  quidam Bafi* 
menftm.  Hinc  igitu^nhiVf utriculi  dt  Hepa*  leK.deqUopofteacap.S.dicetur. ' 
tis  concoaienes  impediuntur  i  fteiie  e  fcintilla  In  hocautemCafii  iquoniamLitbotomiaih* 
flatnmaaccenditurileqvuntufeoimObftruaio-  fiiiuti  non  poteffiQbirurgns  stgruro  expertis  Mei 
mes,  &magn£interiorumVifcerumimbecillita*  diciscpmmittat,Hlomnibus,quibusfipri  poteft. 


m  fuerit.  Quid  fit  ?  3 
:m,  cum  Mulier iftaropu 


turuseft,  diligenter  obfervet:'  Quoniam  enim 
Velicaevacuata  corrugatur,faciie  Chirurgusdi- 
gitis.fuisin  aiiura  immilfis  ,  fundum  ipfius una 
’  cunrCalcuIo.ad collum V.efic» protrudere,  & 
(Quandoque  dilte^repoteH:,  quod  periculo  hon 
.  vacaret:  quandoquidem  Vulnera  VeficjE^infun- 
.  ^ovulneratsjplerumquelethaliafunt;  llttefta- 
tin:  HiffocratesJib.6.^fhorifin.i%^  Quoniam 

vis conftrudacft»  paucas  pr^erea  etiaba  Venas' 
infertas  habet ,  hinc  Vulnera  ibidem,  propter 
.  gravia, -qusillicofubfequunturij^ptomatajdif- 
Scultcrfenaripoflunt. 

'Communiter  autem  unicam  Homo  Vefir 
camobtineti  quamvisRjolanus,  &  alii  duas  alU 
quandorepertaS;fuifrc,fideiiifaciant.-  Hacdcre 
cohfulc  Excellentillimumacceleberrimum  Ana- 

^natomicQUb.u&ifp.  ji. 

exnervisgenita,partimcarnofa  j  Funduntipfius 
utextendi,  muitumqueVrins  compledi,  poftea' 
rurfuseontrahij&corrugariqueac,  membrano- 
funi;  "collum  vero  ejusdem  carnofum  mufculo 
'  Sphinderediaomunimmjcujusufus  eft,  Vefi- 
camoccludere,  &  ne  Vrina  involuntarie  eifluat, 
'impedire.  Eaaatemeft  colli iftiuscai-ndficon- 
Ibtutio ,  utiUe  meatus  auxilio  ac  beneheio  di&i 
mufculi  ita  claudatur,  ut  ne  unica  quidem  Urina 
'guttuIaeVeficaeffluerepo/lit,  'Ubiyerb  Veli-’ 
ca  Urina  repleta  effi-,  aut  acrimoniam  aliqiiain- 
pr^ternaturaiem  alcivit,  tunc  Natura  onereillo' 

fcuU  Abdominis,-  omnesque  limul  deorfum  fu- 
pra  Velicam  deprimuntur,  Atqueita  Sphinder, 
hoceftMufculus  Vcflcae aperitur  s  UrioamquC' 
emitm.  Ad  propellendam  &.  expellendam  e  Ve- 

Thoracem  (io  quo  Go* atqu^  pSf.”o^  colS- 
nentur,)-ab  infimo  Ventre  diftinguitj  Condudt. 
Mudmim  incxcretione  Vrina  femper  Vcntricu- 


obtinent ,  ut  non  folumipforum  Urina,  fedec- 
iam  phlegmaj&quidqiiidprztcreainVeficacon- 
tinettir,absqueVehementiore  conatu,  reipiratio- 
nisque  fiipprcflioncjprafeitimduni  junioresud-, 
huc  funt ,  fecilepoflit  profluere ;  infenioribus  ve-'- 
rofepiusobfervavi,  quod  Urinam, absque fup- 
preflionelpiritus,  magnoque  conatu,  excerne- 
reminime  pdtuerintr.cujusreititfupra  de  Vi- 
tk  difitim,  caufa  eft,  quoniani  ipiorum  corpora 
ctiamarida&ficcafuflit,  Vhesque  omnes  in  ipfis 
deficiunt. 

Proxime  juxta  pritdiSum  Mutulum,  five  DasJni 
Sphinacrcm,Naturaduasglahdulas,  Proflatas 
diaas,produxit7in  quifans  virile  tmen.poftquam  i'"**’  “  ■ 
perfefie  a  Natura  elaboratum  eft,  co'!iigitur,3i  ad 
ufiim  ruumrefervatur.  .  - 

V  Hz  duz  partc-s,puta  Sphinaer,  five  mutu- 
'lusVefica,  &Proftatz,L:thotomo  inprimisct- 
iamoblervandz  iunt,prztrtimquandoLichqto- 
miamapparatuparyo.adminiflrattfienimSpjnn-  - 
aer,fivcmurcu)usVcficzdiirecaretur,autinftru-., 
mentisdilaccraretuf ,  zgerUrinaminpofteruin  . 
ampfiusjrctinerenonppflct,  fed  quemadmodum 
iliaperOretercsaR.enibusm  Vcficam  ddabitur; 
itaetiamturfus  perPenetnguttatim  exftillaret.  Si 
.  veroprzdiSiglandulzi  five  Proflat®  diffreen- 
tur,autdilaccrentur..,  tuncViriUefterilisj&ad 
generationem  ineptusnvadct. 

Veficaautemetripiicimembranarumge-P'®'»- 
nere  genita  atque  contexta  efl  ,  qiiarum  exterior 
aPeritonam, 'five  membrana  interiore  Abdomi-'^'*" 
nispfoficititnr  ,  crafla  quidem  &  valida  ,  ne 
quando  Vefica  a  copia  Urin®  crafletit,  &  ex¬ 
tenditur  ,  diflumpatur,  >  Przterea  etiam  \icfi- 
ca  beneficio  iftius  membran®  aliis  partibus  cir¬ 
cumjacentibus  annedtitur:  at^ueaded  non  tam 
arfte  Vefle®  adbsret ,  eive  annexa  eft,  ut  reli- 
qu®.du®,qu®,  proprieloquendo,  Veficam  con-- 
ftituunt,  &  adeo  tenaciter  inter  fe  coharent,  ut 

flituere  j  udicarent.  Sunt  atitem  iil®  alias  cras- 
Ooo  4  ia^ 


7ifi  GHI-LH®L-JyII  f  ABIUCH.  HILDANI 

fi:,a1iasverorat2actenaes,proat  Veficaicopia  donem  &  Anat*niam  ignorent.  Meoq;*gros 
Vrinsediftenditar:  juxta/undum  tamen  &  cql-  languentesquehominestepeiiepiusfuccumbere,*^'?'!’* 

Ium  Veficz  ,  ficuti  etiam  iis  injocis ,  in  qiiibus-  vdalias  vita:  ac  laniutis  naufragiutp  facere ,  mi. 
VretereseR.embusVefica:  inferuntur,  iemper  rumnoneft.  , 

craflioresfunt,quamalibi,pra:(errimcircacollum  Sed  ut  ad  propofitum  meum  revertar  ' 
Veficz,ne^aciimonia  Vrinae,  &  Calculi  labe-  feferes  habetj  Vefica  tria,  babet  foramina, 

faftentur.  "  '  "  -  paulo  fupfa  collum,  utrihquenimiruin  ur 

MembranuIaVefica:interrorniudaeft,&al-  ubiquidem  ex  utroque  Rene  meatus  Vrinarms  ""»a. 
‘  '  ■  ;,fubtilis,&exgenerentevofo,un-  ad  Veficam  defcendit,  ab  Anatom’ '  ” 


-  quefl 


refi?  totinterns,  transverfeextetnz,  obliqus  fcd  etiam  flatus  remeare  &  erumpere  nequeant:  C 
vefb  raedi»-  Harumfibrarumbeneficio Vefica  quemadmodum  folles luforiosoccludi, nullum-  ' 


aitur.rednet.&rurfus expellit..  '  ,  atiaius,edamfpiritum'eoscontinere.videniusV- 
NeautemVefea  ab  acrimonia  Vrina, labe-  ita  etiam  Janitores  ifti,  ab  Anatomicis  Vdvuls. 
fadtetur,  intriiifecus  quali  mucofa  quadam  pel-  di&,  adeo  arde  clauduntur, ut  ne  Iktus  quidem.  - 
licula,qus,utAnatomicisyidetur,exterdacCon-  quando  Veficainfletur,  per  eos  erumpere  quec 
boaionisexcremenrisgeneratur  ,  obdufta  eft. .  at.  Ureferesifti  .e  Renibus  oriuntur,  &  utrin.'  - 
■HumoriftemucbfusplefuniqueinVrina,-quane  queintra  Peritonaium,  live  membranam  interi- 
’  do  Galculusaliquisin  Veficacontinetur  ,  dcpre-  orem  Abdominis,  ad  Veficam  defcendunt:  albi 
henditur, .  Media  Vefic^  tunicacraflitudineeas,  liinc,  unde  a  quibusdam  Nerviapp,ellantur,l!e. 

>  quasmodo  commemoravi ,  aliquantuTum  lupe-  uti  revera  etiam  naturmh  Nervorum  sinidanr 
;fat,fibrisqpecarnofis intertextaeft.nonquodfi-  turi&parum fanguinis^ontinent.  Rotundi,&, 
bfteillse,utinMufeutis, rubeant, fedalbidasfunt,  non  usqueadeo,'pra6terquamincalculofis,am- 
ouemadmoduminmembranis  live  tunicis  Ven-  pii  fnnt ,  in  quibus  paularim  dilatantur,  utiu- 


DE  LITHOTOMIA  V^ESIC^  liber:  ,  W 

«.rt^ireammaltoanguftiorem&longiofeniVi-,  cutnDEoOi-T.MAx.teconciliare,  eidempcc- 
Of.  s.  obtinent.  cacaatquedelifiatuaexanimoconfiteri, feriam-  * 

;-^Unaminfuperbic  coronidis  loco  filentio  quepcenitenriamacrefipifcenriamagere,  animo  ■ 
bricercandumnon  eft,  quod  nimirum  inutroq;  quinetiamfmceronon  folum  dieinum  auxilium 
■  ^UiVcficselaterei  VenE&Arterisaliquotad  &pra:fentiaminyocareatqueimplorarefedctim 
-  -YeficaTn,ejusdemquecoliamderivantur,,qu2ei  Iccleiias  &  Congregationes  Chnftianas  ut  inf 
iVcnacavai,&  arteriamagna,pottquamfubB.e-  precibus fuis  tui  recordentur  ,  follicitaredebes. 
nibusbipartitur,  transmittuntur:  Ula quidem,  Magnumquippepondushabentfideliumpceces, 

-  '  BempeVena.utVefic£,&iprmscoUonntriroen-  &ipf3sNubespenetrant;atifemperindifficiIi- 

•  '  -tntn.natcvero.putaArteria  ,  ut  eidem  calorem  bns,imbtalibusquidemCa(ibUs,in(juibusomnia  . 

nariTOm&iBlitumfuggeratatquecommuniceti  deplorata  videbantur,  prscipue  vero  in  extrafii- 
Vien*iaa:& Arteria  CbirurgoinLithoto-  onefcetusmortui.expertu^fum. 
iiitiO-  miadaigenterobfervandsfunt,  ita  ut  eis,  qu  an-  CumAnnoid,io.die’Lun2,i4.Maji,,\’obi- 
ti**®*®'  tum  fieri  poteft,  parcat,  quod  quidem  in  Opera-  liflimq  ac  ftrenuo  Dn.  Zncharii  Geitzx<fier  ,a  . 
tione  cum  apparatu  parvo  prieftare  non  poteft:  Geile77hachjpomino  Haiisheimj  Jidoes,  ^ 

■  tuncemmdigitisinAnoconglomerantur,&ad-  fcheMrmj&c^  Equiti  S. Csf. Majeftatis Ru- 
eb  comprimuntur  ,  nt  non  unus  aliquis ,  fed  doIphiIl.&ArchiducisAuftria,Jec.Conliliario,  ' 
quandoqueetiampluresramidiffecenturtquane  Galculuscxtrahenduseflet,nonfolumeai^adie 
*)  vero  cum  Itinerario  Operatio  perfidtur,tunc  mand  in  templo  Haunsheimenfi,  fubditiipfius  ; 

omnesVenainlongumextenduntur,  neque  tot  ;convqcati,intotaqueOoncidnead-precesarden- 
'ramidiflecalipoflunttutftpiensquivisyfipaulo  tescodcipiendasadmoniti,fedpracedente quo- 
'accurariusrem  perpendere  velit,  ftcile  judicare  quedie  Augiiftz  Vindelicorum,  ,UW&Lau^ 
poteft.  Hacilaque  brevis- efto.DefcriptioAnar  ginga,inomnibnsGoncionibusEvangelicishu- 
tomica  Veftc$'.&quantuni quidem  Lithotomo  jusljiri.necnongravisacpericulofieoperationis 
Iciendumincumbtt.  Plura  qui  fcirecupit,conlu-  in  corpore  ipfiusinftituenda,  mentio  fefta,!!- 
.  '  lat  Gafeaaffl»,  &  inprimis  Excdientis-  mnlque  Deus,  ut  operadoniatque  Cura  benedi» 

-Cmumac  celeberrimum)  Anatomicum  ■&  Bota-  ceret,  ierioinvocatus  atque  togatus  fuit,  idque 
liicum,bn.Ca^.ar«*»2aKii»»»aiinTheatrofttO  nonabsqueiirifignifruau.  DeusquippeOpera» 
Anatomico.  tioni  ita  benedixit,  ut  omnes  in  admirationem 

„  ,  _  i. .  raperentur.  Hujusgenerisexemplaplurima,nifi 

„  V  ,  '  ■  j  -a  brevitati  ftuderem,  in  medium  afferre  poffem. 

San,mopere  itaque  optandum  foreti  ut  in  .«dassia 

tterej  &^xa  nuuinepfe  iid  Opnr  J  .  quibusviagraVibusacpericulofisOperationibus,'"""^-"** 
.  po^rure,  «rg  #e«ere  ^  CaftratiLbus,  MemUrum  am-g*"^ 

^  '  .putationibus,  Confuetudinis  hujus  Cbriftiana 

Solet  folersdc  providus  quivis  Oeconomus,  celebratioLithotomis&Caftratoribus,  abAm- 
adificium  aliquod  magnum  &  fumptuofum  pliffimb  Magiftratu,  &  Paftofibus,  imponeretur 
— XX - X  -jj  fuas  dirigere,  ut  primo  ma-  &  injungeretur,  unde  lipenumerp  corpus  Sc  a- 


indeetiam  ut  fibi  deinduftriPie 
delialiqupAtchiteaoprolpiciat.  t. 

Ius  tibi,  benevole  Leapi 


atque  fi-  confolatione&prapararione  ad  m 
_  niara^-  riunturiConier^^ipoffet.  Magif 
■mukoplustibijbenevoreLeabt,  in  diificilii-  Amplilfimum,  ubique  locorum,  ut  &  Pr«feaos 

rehumanour  ■  ^ 

iri  filo, ut  ajunt,  dependet!  idcirco  di-  e: 

:Cavebis,nequicq 
confilio,atc 


ca-  amfubeunt,CHramgerant,eisquenonfol^mco-- 

!quandoque  ^am  poralia,ied  etiam fpiritualiafuppeditent  idque 
eam  potiffimumob  caufam,  quoniam,  fi  hacin 
parte officioifao  defuerint,  ratio  coram  divina  ' 
afiliojatqueprudenterinltituasatque  facie  ipfis  reddenda  erit.  Adhocetiameosinci-. 
Si  enim  hac  inpartefeftinaresi&di-  tare&cbmmoveredebetid,-qiuod  Dn.Salvatoi: 
quid  omitteres,  facile  ipfi  tibi  exitium  accelerare  nofterjefus  Cbriftusin  diejudicii,ipfis,&ingex  . 
poffes.^-  ^  _  nere  omnibus-ppoponetj  quod  minimo  ex' meis  . 

Primp autem deanteomnia, quandoquidem  (inteUige Pauperes)  prsftitiftis,mihi ipfipriftix. ' 
noramortis''&  dilceffus  ex  baevita  unumquem-  tiftis.  ■  Quomodo  igitur  cum  iis  agetur,  qui  le 
quelatet,  Dominusque  veniet,  ficutlatrofive  — - l-.  , 


gravi  atque  periculbfa  hac  Operatione  Vita  & 
Mors  adeb  implicantur ,  &  inter  fe  digladiantur, 
ut  nemini  conftet,  utra  pars  ViSoriam  reporta- 
turafit,,Ideoq,ue  primb  rem-tam  familiarem  ka 
mftituis.eo-Be  diriges  i  ■'  '  " 

-JntaaaConfcientialxhacv 
bberiquedihzredcstuipoftteab  omni  alterca- 


•ris  ad  fiimmos  honores  pi 
is  evexit ,  nihilominus  tam  ingratos  in.ipfius 
lembris  atque  pauperibus  exhibent  ?  Sic  allo- 
uetur  eos  in  ultima  illa  die  Dominus ;  Dilec¬ 
tis  Ita  terentibus,  diteameiniquiin  gehcnnamaeternamjqus  Vo- 
difcedere  pbffisj  ,  bis.atque  Diabolis  ab  sterno  parata  eft  1  fameli- 
.1  I-  icibaftis,  Ctibunduscram, 


oenqueSihsredcstmpoftteab  omni  alterca-  cus  enim  eram,  necmecibaftis,  Ctibunduscram, 
ouc,nxis,atquediiridiBimmunesfint.  Deinde  nec  mihi  potum  exhibuifiis.  Ubiquidemnon 


7ig  \GU1LHELMI  FABRICtI  Hlt-BANi. 

folum  cibusac  pocus  corporalis,  fed  cibus  potius  Talem  quidem  MttlicumalitjuairdoapudVlrdiii 

fpiritualis,  puta  auxilium,  Confolatio.&adhor-  quendamcelcbrcmvidi,quiregrummuItiioQdi6  ^ 

tatio.  in  agone  mortis  ,■  intelligenda  funt.  Malea  &  inftrumentis  Muficis  recreare  &  obiecaare  eel  • 

bcis  quidem,  fuppIiciumfubituris,Paftor  aliquis  fticbat;  *gcr  vero  per  Prsfedum  fuumaulicunr 
Ecdclia:,ut  Anima ictvari  ppiritj.adjur.gicnr,  honorario^fumdpnavit,  cumque ablegat^ne,. 
quod  optimo  quidem  jiirc &  rationefit;  quare  fit;  roirantimihirefponditajgci^fecum.quaado  ' 
igitur  idem  in  membrorum  Amputatione,  Ca-  inpofterumBacbanaliainftitututusfii,rutfii^ad  - 

ftratione,&Lithotomia_pmittitur?C^andoqui-  fe  vocaturum/  •  ' 

demctiam  ibinon/olumMors-imminct,  fcdin-  aEger  etiam  diligenter,  an  Medicus  (emera-if,  " 

terdum  quoqueagrumtantodolori.fuccumbere  riusnt,inquirac.  Multi  enim,prohdoldri  in-'.»e  ‘ 
contingis, ita utmiiiconfolationeCHriftianaeri-  veniuntur  ,_qui  non  rnagis  a  corporisfiumaji!, 
gatur,  peHcu|urnttt,  ne  gratiat  atque  mifericor-  quatii  faber  ferrarius,  ac  ctementarius  a  lapidum’  -• 
diatdivjnidi<fidat,adeoquedcfpcrabondusmor-  acjignifeaioncabjiorrent :  &  quamvis  nullam  ; 
tem  fubeat;  quodquidem  unicuiq;cujusresagi-  omninqfpem,  deaegroper  Litbotqrniaminvhijs 

,  C  A.P,  Vn.  mennoivcurant,iiumosqueaccipiunc,,&Mun- 

Quem  Medich»  agar  Jihi ‘eligere ^  dnmuiecipiunt':  Hoc.eft,  intrepido  animo  ,  Sc  '[  . 

rirtmiiia  idemfyiditusefromntmeffs  :  i  citra  peritorum  confiSum  incifiones  in  corpore 
-  debeat.  -  ,  '  inftiruuntrqtjod  tamen  non  probpndum,&dnK'. 

Qtlernadmo^m  igitur  prudens  ac  lapiens  nulla  Sanitatis  relHtutio  per  Lithotoniiamlpera-  - 
Occonomusipoftquamlibideomijibusre-  tivelexfpeaaripoteft,vita*gronontcmetepr!6*' 
busncccflaiiis,  veiiiti  ligho,lapi<iibiis,  Calce,&  cidenda.  Qui hoeperpetrant, corain  Dcb mori,  , 
fimilibus,qu«ad.pr6pojitumfuum‘ppus  &sdi-  'lisipfiusantoresfunt.  NequeipfoSexc,ufat,qaod  ' 
.ficium requiruntur, pro'fpBtit,omniaqae ordine  pptEndunt,2grumitavoluifle,eosroga(re.mori  ' 
difpofuit,  non  quemvis  fabrum  liguarinm,ac  fo-  temallc,  quam  inejusmodi  miferiis  Secruciatibus. 
mentarium  m,iqsedi:  conducit,  ciquefidemad-  diutius  vitam  trahere.  Minimegentium,  non 
_  bibet,  fed  ut  fidelem  &  peritum  aliquem  Arcbirbacimradaftra!  borainnobisa  Deo  prarfixam 
tcAum  nancilci  queat,  oninem  diligentiam  ad-  cum  patientia  Cbtiftiana  exipe^are,  firoulque  ' 
bibet:  ita  etiam  segeropeiamdalMt,ui  ingravi-  per  multas  srumnas. in  regnum  ceelorup)  potis  , 
busmorbis&affcaibus,inprirois'verbinLitho-  ingrediendum efle  ,  perpendemus,  bfecindu--^! 
tpmia,iorpus  ac  vitamlTuam,noncuJvisEmpi-  ftrius  quidem  Medicus  agris  proponat,  eosqpc 
rico;ncfari6,temdrario,iS£ihexpertob6mini,ad-  eoipfoconfdletur;  poftca etiam  omnibus,  qu? 
eoque  cuivis  obvio,  coia-mittat.  Aaiigitur  Medi-  excogitari  pofllmt,  mediis  ac  rationibus  dolores 
ois,  quemin  confiiium  adhibiturus  eft  ^  icquen-.  Iplbrum,  per  Alu^ria  medicameata  atque  remea; ' 
tibus  Virtutibusfitpraditus,  oblervabit.'  dia  leniat. 

Primb&anteomnia  .Medicus.opbram  d,ar  .  ,  Non  leve  temerarii  animi  indicium  eftj , 

iit,  ut  fitpius,  fidelis,  probus,  integer  yitz,  neq;  quando  Qaftratores  non  prius  diligenter  inqub; 

.  blalphemiis,au5aliisvitiis  deditus:  quamvisenim  runt,&cxp'lprant,utmm  Calculus aliquisin  Vcr 
pietisomnibascujiisvisfortishominibusieceT  ficacqnancatur,necne,fedleviaiiquafufpicionfJ.:. 
faria  fit,  in  ijs  tamen,  qui  Medicinam  exercent,  fignisque Calculi  aliquot  indudi  terrum  Veficip. . 
maxime  requiritur.  .Srepe  enim  Deus  Qpt.  Max.  admovent,-  &ultraqne  cum  forcipibus  diu 
,  Medicanientisviresfuas  fubtrahit,uteas,  quando  perrepunt,  quarirant,"*:  tamen  nihilinvcniunt:- 
a  Medico.blafphemoa:  impio  exhibentur,  exe-  i  quemadmodum  hob  iplum  coijtigifle  fcip  & 
reremequeant.  Econtra  rebusabfefiisSe vilibus,  quodCaftratori  cum  ludibrio&rcinfcfeiior 
a  probis  piisque  Medicis  adhibitis,  miras  facul-  perationeMcfillendum Vulirusque  denuq  coar . 
tatesipfundit.  ■  .  ,  .  ,  jblidaodum  fuit.  ,  .  - 

•;  ;  Ebriaatem,Libidinera,&.Iu,dos  ne  rede-  >  ' Circulator, feu  Circumforaneas  qui^m  , 
.tur:hjsenimfpcileaJiquidhodieapud ^rosne- -meo  tempore  Coloniz. Lithotomiam  in  Viro-,- 
gligirur.&omiitimf,  quod  eraftioa.  farcirlnon  quodam  adminiftrandam  fulcepit.  Eoftquam 
poteft;  quoniamoccafioprzfcps,adeoquelum-  autemdi,uinvcficafodicaCfet,'&qu$dtaffet, ni-  - 
.  nio  ftudio,  arripienda eft,  utjlippacrates  Ipb.i.  hil  vero  ihvcniflet^ndem  clandefiino,  jjtar- 
eJ^fhoriJm.  i monet.  ,  .  ,  bitrabatur.  Calculum  e  manica  ad  forcipps  emi- - 

'  j  Ab  iis,  qai  raultqm  apudsgros  Watcrant  fit,  quem  qujdem,  ac  fi  eum  e  cavitate  Veficz  cr 
acgarriunt,roagntficedefclentinntj'ac;fifuifi-  duxuret^otentabat.  petedo vero  ab  aflanti-i. 
miles  yixbaberent,nui|taque&impofl;bilia  qui-..  fans& Amicis  zgri,dolo,  levis  ac  nefarius'^im-  - 

dcm.pollicenttir,  caveat, (!bizge.rjplerumq;e.nim  poftqr  meritas  Arapliffiroo  Magiftratui  pmnas 

acciditiqdodPoera  canit:  /  dedib  - 

Inji^ieati  majer}riefii4(lmi.4 menti,  '  ■  Animi  porro  temerarii  argumentum  eR 

FO!  etenim  jleattimitinaaetua^,  quando.Lithotomusftatim  po.ft  extradumCy- 

Erzter^  nonnunquara  zgro  tadidfiim  asque  epium  Vulnus  unire,  lummoque  ftudio  finafio-  - 
moleftum  eft,  qitando  Medicus,  aut  alii,  tam,,  nemipfiusaccelerareconatuf.  Sicqpidempble-  ■ 
.multa  loquuntur,  rident,  .&  alips  mjgas  .agunt  i  groa,Arcnul*&fimilia  in  vcfica  remanent.  Sed* 
buicait  Menander,  '  novc>,deterioraljmiptomata,quam‘ipfc  , 

Mediem h4iia;eidttrli>v^»timrb,,tffi...  fueiatsexdtaat,  . 


,  .  UE  LITHOTOMIA 

.  .  Nec  rriinoi:  temeritas  eft  ,  «juando  nonnulli 
Cf.  7-  ggfosfnosCaftratdstertiojijuarto,  vcl fextodie 
clef^ddrigunt,  indeque  gloriolam  aliquam  va- 

-  SpSrnaiproSusprobefanatu^eft:  tunc, 
fepenumerointeftina  iterum  procidunt,&  lym- 
ptom3taleclialia,qushicrecenlerenimislopgum 


VESICaE,  LIBER 

do,&  lucro  deditum'  eflenon  ( 
tioriesgri  fzpenumero  in  m; 
cidunt.ac  male  carantur.  Qui 
dicus,  AvarititE'&  lucri  caula, 
eft,  aut  e^  qaa:conveqiunt,& 
adhibet:  vel -etiam  dum  tegi 
aliis  negotiis  incumbit  agri 


i'  -  r-An  xrTtr’  '  -  Gj-MeadittOjHattmgiiinM^rchiaCaciiliitni 

>AP-Yin.  unciiS-^nac»tcm.«tc=4it^crvcrAi^^ 

Q»!d Luholomo  jnte  fperaliomm ,  tamra-  g,  j^jong  (jccubuit.  SimiliiExenjpra 

time  C»lctiU,i]mniipfiiti  6puscffec,  plUra  affci-rc  f  Bflcmi  'Q^dfii^ 

■(u;uhiipmdentoftendit«e,ne)npmmumCitk  turMtdinisasgFutnincitituruiBccrtusfueritjfc 


•  de  LITHOTOMIA  YESIC^  LIBER.  ,  711  ^ 

,  caraailct,  quomodo  cum  zgro  a-  'Anno-1598.  die  iS.  Julii-j  Viratii  ad  Lacbm  Cafr.i 

ft„ni£uiff«^Nonaiitercerce,pr6hdolor.''quam--Lem8num  Nobili  cuidamMatronz  quadr^ge-  '<^9. 
^m  pruribui  aliis ,  qui  in  imperitorum  ac  terne-  naris,  VrhmiH«^mn  diSs ,  Galculiim  magnif  Oilfivi 
rarioruroHominummanusinciduntjSgerqueiu-  tudine ovum gallinsfuperantem, feliciter eatraa-/ 
bitbjCumrummojdoloreVeCci.&omniumVi-  xi,quzbreviqudque;reftitutafuit,fanaque&in- 
fcerumintOToruromflammationejOccubuiiret;  columis.vkit.  ac  optime  Hberisfuis  przfuit.dsque 
'  cum  tamen  cum  affeftu  fuo  multos  adhiic  annos  ad  annum  i/ii  .qiip  pie  iii  Domino  dbdormiviti 
'  yitamagereiDeoidfeteire,  familis^ueffisprs-  huUamqueCalculi  mbleftiam  adtbitutn.usquS 
eOepomerit.  Neque  etiam  ad  rem  frcit  i  quod  percepit.  . 

mulriiSaftratbresajuhtjaleamjaciendameDe.ut  . ,  Secundo  Gonllitutio  agri  diligenter  quoque 
sgeridolbribHsliberctar,fi7efcciCeill9inedib  bblehrandaeftifieHimyiressgtifortevehcmen-' 
aiud  efficiatari  '  Minime  yerd,' nequaquam  ita  .tia  acdiuturnitatedoloraraCalculiproftratzef. 
j»uri  flatuendumi  fedDeusOptiMaxi  fepe  corpora  Lene, adconrinterioraVifceraj.putiPulmoncsi 
jv*  ..  noBra  in  hac  vitaihis& aliis  morbis  gravibus  vili-  Hepar,B.ene'Sj&C.expa_rte_cdmputtderinc.&lar 
“  tare&caftigarefoleti  ut  carnem  hbftram  morti-  befai^ta  fuerint ,  Operatio  inftiuiendinoneftj 
ficafedifcamus,  St  Anima  fervetur.'  Hoc  idem  .  iOleumenim&op.era perditur  ,  sgerquepropteir 
*  "  etiam  perpehditj  fymptomata  Operationem  mox  fequenqa ,  mo- 

'  e^mMajeftatern  divinam ardehiiflimepeeeaturs  ritii.  Hicrnrfus-neccire.eft,  uiGhirurgusperir 

dicens,^  Krc,iA<>fiia,  m  furcas  in  fninri.  Qua-  fum  aliquem  DoSdrem  idedicumi  cui  Vifeeruni 
--  reiterumrepeto,quandoCbirurgUsnovit,(quDd  interiorum  cbnftitutib  iunbtefcat, io  cbnffium 
, '  -  '  quidem''noyifl'e  debet)  de  Sanitatb  per  tithbtb,  -adhibeat.  .QubdjE.VerbitnbeciUit3saIiqua  ,prb= 

,  miamnifiilfperafipbueituncillam'inftituendam  pter  .doloris  vehementiami' absque  interiorum 
■  hbnefle.  tamen  Vifeerumlafaefupervehiret,  tum, MedicdS 

tinfiar  .^Egrijm  qiiodaftinet ,  diligenter  ante  Operae  ifi  j  ante  Operatibnem.i  liibveniet :  quod  benie 
tionem  inquirendum  eftl  primo  iitrumitacon-f  guis  quidem  Purgationibus, Clyllcribus,exquie 
'^,Ilitutus!if  >_utLith'otomi4  in  eopoilitihliitiii?  fi  fitaViSusrationei&iEbrrbboradtibuscordia-t  , ,  , 
faiait  enim  in  infantiildaliq^Ub  Calculus  magnus,  ut  fie-  'ijbus  perfiqpoteft.  . 

>ft  '  ■pefiti-deprehenderctur  jpdftroodiim  pateti  &  Anno  ifjiS.  cum  Vivati!  jupra  diiSs  i>cai. 

edneiudendum  efti  eiiffl  absque  mortis  peticiild  pb  ejqsmddi  magnum  imbecillitatehl  ; 

.  educi nbn  poffe  ;  quoniam  ipfbrum, vires' nimis  Calculum. extrahererecuSa&mieiquebptrmanl 
.  ..  adhiic /debiles  &  imbecilles  filnt  j  ad  fertndum-  viflus  rationem  ptsccpittemj.CbrpUs  purgaiTerni, 

■  videlicet  maghum.  Cum  bperatibheiftaebnjiui-  &Cdr'dialia  nonnullai  tamextsrna,quametiam 
'  dium  dplbfem  i  unde  Otj-KeteCi^idc  aliLcx  interna  przfcripfiffe 
Veteribus  i  Lithotomiam  minfanobus,  ante  no-  (tp  ' . ‘  ' 


netii  feliciter  fufti  .  , 

.  tiild  prifertim  mindre  exifente 


,mul-  fuerant)  ita  refiitutafniti  utei,  qu.einadmodurti.  ' 
ireS,  Operatio/. diaiidieiS.jHliiingentem.CalculumeyefiCapef; 
itpS fuilfei Cala  LitHbtbmiamext'rax.erim : Kiiex^ncii.Ohkiyi 

_ j _  .  experientia  te-  meariim  videre  cli.  ' 

ftatur;  'Eadem  eftdeCrepitbfutnSenumratio:'  ’  ClAP.  IX.  ' 

quamvis  edim  corporis  ipidtum  magnitudo  ana- ;  ^ 

Cdtpdralongearidibrai&ficcioraiquam jdnib-  .  tidnerx^prif^andumJU.  , 

rumefie, indeqUeinOperatidnecutemiMulcn-  Tibllquam Calculus  fufficienter  exploratus. 6d ,  . 

■  -i6s,VenaSi&^fimaia,nonitafacilej  ucinjdnibria^  L  detefius,illumque.eitrahendum  effc.velaB  , 

-  _  biisfquiTempeiameDtumSdbuC  calidum  &’hat  acgrdipfoi  vel  (fifortenondumadconfiftenteni 

midnniiacprqindecutemicarncmV&yenaslu/.  statem  pervenit)  ab, ipfius  propinquis  ScAmi-  , . 

.  '  bricas'bbtiheiit;  extendi pc  dilatari  poffeis  Vidi .  Cis  determinatum  5^hirurg'us  itidem  ad  fufeipie 
'niHiloihinusi  Operatloricm  hatiC  etiam  iii  Senii  endam  bperationem  illam  rogatus  fuetif  (ho-  . 

.  '  bnj feliciter  fucCeBiflej  Calculi iameniibn,adi  beftuiii  enimVitumparumdecet;  ntadHanc,Sc'. 

.  .moddritmagiiieranti  ^  '  V,'  alias  bpetatidnes, difficiles  ,  Agyttarum  Jt  Ciri  .  ■ 

• , ,  .Artnd  1  (Sibi  die  14;  Maji j-iD»; Cumforanepfum  mpte  ifppnte  fe  ingerat),  tunc 
Afi)-c4.icxperjentiflimuSLithotomusUlmenfisj  Ghirurgasnonillicpzgrumj.fictttilaniiiSovemj  ,/ 

■  In.meaipltfriranfumquealiprumcelebriumVirpi  fcamnd  alligabit  i,  cultrnmqtte  adhibebit;  ,  ML  , 
iuraprzfentia.NobiliffimoatflrenudVirPjD»;  himegentiumjaliterverb  prcccdendamCiit:  fi 

-  .Zfchii-ii(5«Ct,cefiffi  0n:inbeilenbach,HauDSi  enim  Operationem  legitimeJnftituere,.&cPrani  , 
neimi''}{refc!ichbeateni&  Md.esiEquitii  feSacrz  ..i)cb  fubfiftere  cupis,  corpus  z^i  ante  LitHbtoi . 
Czf.Majeft;Cpnfiliarioi&CiVirPqninquagenai  n!iara,tamConvenicnteViSnsrationeiquamet- 
Hd,  Calculos  duPsi  . quotum  altetgxiij.alteryei  iamPurgatidne  iVenz  fei9ione  i  &-fimitibust  . 
SjrS.  pendebat  j  fclicitCr  ixtraat  i  fiiausque  priparanduth ,  aptumque  &  jddneiim  redden- .  _ 
^"^"^usbrevi  pnftinani  m  rccnpcravitj  dum  eft.  Hic  rurfus  ijdcii  cuivis  LiiHotomd 

mltds  adhuc  annos  poft  Operationem  il-  ■  iriaSime  iiicnmBiriui:  peritum  ^quei^j^edicum^  , 
nilupervixeritsimperioq;  Kpn^ano  prudehtifli-  qui  agririaturarh,  interiorumqae  -Vifeerum  cdn- 
“S  cOnfilid  atqiie  judicio  dptims  iriiervi-  'ftitutidnein  cogiiofeat  ;  fibi^adjun^m  habeat; 

Tt*  '  '  %bd  fi  fien  nequit,  priinoquideni  sgroiegiti- 

'  ,  -I  Ppp  ■-  ' 


\  Cominus  brev 


I.tl 


fans  fiit 


DE  LITHOTOMIA  VESICiE  LIBER. 

■nnrinere  oncant :  inpriinis  vero  poterant:  occurrerunt  tamen  mliinliac.  &  C>p-iU 
i.  Thorax,  utdi-  alHs  gravibus  ac  doloriHcis  Operationibus 
_  c  compriroendnsj  Jieres, qUa? Ligaturam reipnerant.  Intercatte-  % 

«Ipiritns  ac  refpiratio  intercipiatur,  Natjc  las  vero.  Anno  1598.  dieeg.  ]unii,Viviaci  ad la-,  '  , 

insfiibfternatnriintenm  ,  five  lodix  reduplica-  comLemanum,,Matroni  cuidam  nobili,  . 

tj; lumbis  vero &  capitinnum  aut  alterumpul-  »eyr«»A:diSa!,Nobiliaimi&fpeaatilIimiViri, 
vinar,  admodum  compaSnm,  ut  atger  eo  fir-  derelifiat  Vidua:, in- 

mius  ei  incumbere  queat.  NonnuUr  sgrum  gentem  Calcuium  exnaxi  Gum  autem  eam 
fupet  ficcum  magnum  ,  palea  vel  aceribus  te-  Sligaturus  eflem  ,  mihi  objecit ,  quid  tnihi  de  ' 
pictum  ,  reponunt ,  quem  quidem  non  im-  ipUvidetetur.&utrumeamattonitameffeeitiflS- 
’  probo  :  hiiic  enim  a:ger  multo  firmius  atque  niarem  :  fe  tot  enixam  liberos  j,  multo  itidem 
JJabilms.  quam  pulvinari  incumbit.  His  per-  graviores,  quamOperatiq  ifta  ei  afferre  poffit, 
aais,Chirurguscrurasgtiiquantumfieripoc- .doloresaCalculoexcitatosfuftinuiffe, nunquam  ^ 

eft,forfumversusVentrem,aenatescontorque-  tamen  Ligatura  opus  fuiffe.  In  feliam  igitur  per. 
at;pofteafafciamlongamacvaIidam,elinteopa-  foratamObftetricum  eam  collocavi :  &qnoni- 
«tam,  &  quatuor  pollices  in  latitudine  pofitqs  amEalculuslocumincidendumincoUoMatricis 
latam ,  utrinque  contortam  &.convolutam ,  ita  jam  aliquo  modoindicabat.fcabellodeprellbad 
tamen  utambocapitainmedioaequalitetcoeant,  pedes ffgri infidens, totamOperationem  &In. 
quales  in  frafiuris  aanii  adhiberi  folent  ,  in  cilionem  fuj>  veftibus  perepi ,  Galculumque 
Dilij»  promptu  habeat  Sic  autem  Ligaturam  Infti-  cum  fumma  Aftantium  admiratione  eduxi :  dc 
tues;  fac  ut  Miniller alterutrum  caput  fafcise  in  quamvisplurimitamViri.quam  foeminar  adeC- 
pofteriore  Gefvicis  SEgri  parte  firmiter  teneat,  fent,  nemo  tamen  corpus  nudum,  imo  nec  ego  ' 
deinde  alteroxapite  luperaxillam.finiftram  ,&  quidem,coi)fpicerepotait.  Mulier  ifta  perOpc. 
liib  finiftro ,  brachio  versus  coxam  dextram  ,&  rationem  tam  przfente  fuit  animo ,  ut  ne  fcmel 
fuper  femur  antrotfum ,  mox  infra  genu  versus  quidem  fefe  locomoverit,  autejularit,  brevique 
^  exterioremCrurisparteroprogredere,ubiqui- -fingulariPcibeneficio  ,  priftinam fuarn  Vale. 

"  demfafciambis:circacrnstrajicere,indeqaefub-  tudinem.recuperavit,quamquidemabAn.i5^^. 
plantapedis, &rarfus  fupra crus, & infragenu  adannumtfiir.integraroobtinuit,  Hujusquo*  ' 
durfumverSuslumbosdeducere  poteris.  Poftea  queMuljeris  menridfit.in  Crw..I.£>^/'d8.yfc»» 

■  furfum  versus  axillam  finiftrara  procede,  ut  cur-  ettata  zz.i3itjiulthn  Teftis  prsterea 

fus  fubbrachioad  cervicem  usque  pervenirepot  memorabilis  hujus  Operationis,  ad  hune  usque 
fis,  ubi  quidem  caput  fafci®,quoerus  dextrum  annum  iday.  fuperftes  vivit Idobilfflima,  tiec 
ligafti ,  Miniftra  continendum  trades  ,  tu  vero  non  Pietate  dcVirtutibus  ornatifllma  Matronas  ,  ' 
prehenfo  altero,' quod  edusque  eontinuit,  ea- 

'  pire  fup^axdlam  dextram  primdaotrorfum.  Annoldt5.'d!e  ia.Maji,  hieEernaNobilif-  - 

.  xamacfemurdeorlumadgenu,&fuprafur«,  . 

.  femur,  atque fubplantapedu,  mox, rerumfup  continebatur ,  feliciter  exfeidi. 

Lr 

miterligatuserit.  NibilolinusumenCnein  .  ' 

Operationefefe  commoveat)  titrmcjueduosVi-  j.'  firm  ^ 
ros  roboftos  atque  cordatos  collocare  Doteris, 
quorum  ^ni  genua  &  pedes  s  religutyei  . 

'  SseriamMrn^spVcnSfciTgra^^^^^^  tarUigrosque  fuosWgravibuHftis  Ope^^^^^ 
nuapa  fe  alligantur,  beneficioTnftrumeutitor-  =  Wffuscmmin  mulus 

.  cularu,euminfiuemmeu&infiri,&perAfteris-  ^ 

mumnotati,utiexadjopaafigura,quamclario-  Si  tamen  Operationem  fuam  citra  ligatu- 
.  ris  intciligentis  causa  ,  in  gratiam  tjrfonuin,  d£  tam  peragere  queat, utipfe  quidem  multasgra.  , 
minus  exercitatorum  Lubotomorum ,  partim  ex  ves  ac  variasOperariones ,  argro  non  ligato ,  ad- 
Experiemilfimo  &  celeberrimo  Viro miniftravi,cb  confuitius  erit:  multi  emm  Liga- 
T-xrio,  mutuatam,  imfine  bujns  capitis  fubjun-  tura  adeo  deterrentur,  ut  in  periculofelfmpto- 
-  gere  libuit ,  apparet.  '  Peraifta  Opeiatione,  ma-  mata,  anteqna  ra  ad  rem  ipfaro  ventum  fit ,  inci- 
-nibusque  foiutis  ac  deligatis ,  nodus  in  Geryice  dant.  Non  dubito ,  periculofiflimam  Lipotfap. 
etram  illicbfolvendnsj&fciaverdeoipfoinloco  miaetf  ,  qns  in  Amputatione  brachu  ,  Viri.No- 
^  f^tfitediffecandaerit.nndeftarimfolvi, &citra  b!iis,Dn.Ba!thaft!nsiDieihttch,m]mc.zo.del.\. 
tnoleftmn auferri poterir.  pothymiamcntio  fic,fupervenerat,majorcquo. 

Mulieris  eodem  modo  collocari  gf  alligari  qnecxparteaterrore,cligaturaconccpto,ortum 
Pp.p  3  duxiJ. 


«fle,  utiis  ruptisjingenspericulofaqueHjemor-  Scutclla  locecur,  ut  .eo,  quoties  oj)us  fuerit,  in- 
rtagia  fobfequi  poflit;-  lUis  vero  fequentiaEx-  ilrumenta  &  (^g?ti  ifliniri  atqUoungi  queann 
tmpla perpendenda fuptk  .  .  -  'Etquomamfrigusyefic^omnmo  noxium,  ad- 

Gum  Anno  in  Bacchanaliorum  celebra  eoque.  ibftnimenw  calefieri  necefie  eft,  carbo- 

AMefcems ac  Fi-H  ^uid^Frihm^afes  iiesverbcaioremjqm  ^crequirituri  fuggererc  ' 
'Aventicdrum^  faltandofeexhilarailciitjalterque  nequeunt;  idcifea  Chirurgus  pelvem  aqua  i  a^ 
ipfbruin-jequis-pedibusalmm&abeliumttanfiiii  inmtutum  fuum  tOmperata  , "plenam  lateri  fiiO 
fevoluiflet,  eiqueimpingens-ruiflet.  Ita  uwn-  apponct,in,eademinltrumenta;  quanfijihbpui  , 

. -galusfcabelli' iplum-Perin^eum  o&nderiti  tanca  -  eft,caIefaeiet,&poftea.Ol,Amygd.dulciimbue& 
.lubfequuta  eft  H^morthagia;  utrintra  -paucos  Eidem  ^muio  alia  inflip^  Parina ,  inqua.eao^, 
dibsaliquot  fanguinis  libras  per  .Virgam  (  cutis  mnia^  quse  ftatim  pbft  Operationem  applicanda^ 

'  chimnon^^uineratafuit^-emiferisi  qui^quideni  funt,ordine  difpofitafint,  committenda  eft:  ue  , 
•expartecbaguiatus,atq'uecoflcr€ruscravutmt-.  extraho .Ga!culo.>  quiccunq;  ad  fanguinemdi- 
•irhnifit,quOmodoper ViigamemanarepQtuerits  ftenduj aliosveufusrequiruntur, etiaminproma 
•cumitaque'NobiIiffimus,podiflimusatqiifeEXi  ptu^t..  .QHOniametiam,proptcr vehementi*; 
:rperiendflimus  Dominusj  FrancififtsFroj^er  Got-  am  dolori.sach*morrhagi^fepenumero  ingeni 
■  '^ouvv,  ^-Medit:  E>oaoiv  &Phylicus  Ordinarius  tesimbecillitates,  Viriumque  bejediones  fubfe- 
Qvitatis  Friburgenfis  Aventiconiiii,mecum  ad  quuiiturspcopwreaetiainiu  cuid^  ex  aftanti- 
ipfum vocatus efletjViXcum reftituerepotuimus,  bus  Anucis, ut ^gro fepiusde AquaConfortati- 
^e6Viresi.ex  vehemenria  Haemorrhagia,  pro-  Valbquenteeochleareexbibeatjeumque  refecili 
ftratae  erant.  .  ,  IetiTn|ungendumefti. 

Wffv»-  Eodemtemporeidem^^hicBerna R.,.  Aq.fummitat.&flor.Boiragi  . 

*»;  :m^rajSloh^iy^u2iX\ioxzrm6i^^^  .  .BugIoCRofar,D'dbrif;an.|ijj, 

eaim^  icamhoihbaculuniincidiflret^&dircapui  .  Cinamom.deftilLfineyino; 

Irorum  excremuni'  verfus  _^num  vplrieram  Syr.defuccocitr..  ,  ' 

x^^jut fere inci^dibfle . fit, tantam'.fanguinis ico-  Specier.degernmis>  i.  , 
'piamininfahtecbatineripbfle'.  Hoceuminfii  -S  Lietific^t,GaIeh:aii.9ij; 

nemhuc infero,  utCaftraebribiis  atqiie  Lithoi  Confed.Alkerm,gj.-  ■  -  '  ^ 

,  tomis; prsfertim iis, qmApparatu minore  umn-  .  .  MilcCjf. potio.,  AquaiftaCbnfoitatlH  Ihiri-  ~ 
tur,  documento  efle  queat.  Quandb  igitur  Cal-  tus  Vitalescordis  corroborat;  ac reficitjdolbrem^ 

'  edus;  obmanguifetemtuani,^  ime  mortis  peri-  que^quo  modo  ienii 
ciilo e^trahinequit^rietumOperatioinftituaturi  -  . :  Epithemaquoquelequeiisnequaquamios 
tterumatqueiterum/uadeot  hocfideli&indu-  terciittendumerit. 

«nocuivis  Chirurgo  multo  iaudabilms&  utilius  .  R.Aq.Mclifs. 
cntiquamfilanguentessgfosjutquidamfolentj  ;  Buglofi. 

^  ^veiutadmaceUumttahat;  ,  -  '  '  i  Rofar.afi.|j.fi. 

.  ^udverbnuUo  quoque  moiofilendopi^  .  Cinamom.  fine -Vino  dcftilli 

2jr**^**  nimirum  multa  di-  .  .  Acet.‘Roflic,an.|j.  ' 

afiedum  hunece  difficileiti  ^.  Specier,Diamargarit.frig. 

ut  Medicus.  DUmbr.an.9ij. 

Ppp  4  Cam- 


de  LITHOTOMIA  VESICA  LIBER.  731 

fl;mtoriio,apptopriatis,velharoulis,  (^Iiihac  in  pizcipueMcidit.qnandoCilculusifteaIterSiqui  ^ 
'  pane,  ubi  Calculus  squalis  ac  l^s  fiient,  maxi-  fuitextradus,  minor  eft.  . 
meiiionei&comnioifliitiifunt)extrahit;Qu6<r'  Interdum  edam  Cuculus  perfein  Vulnus 
fiverbCalculusnonad  VulnuSprociderit,  aut  prGadit,itautin  con^caumyeniiat:  quonlam- 
gtandior  fuerit,  tum  Vulnus  more  fblito  pbli-  yerb  Vubus  in  fuperficie,  &  in  cuto  minus  eft. 


OTt,  sgruinq  ue  reponit :  diebusaliquot  poft,ubi  iju 
®  *  -^i  melius  habent,  Vnlnusque  fuppnratur,  ad 


nec  febri 


m  intta  ipfom  colium  Vefics  fuerat,  quei 


oc  fspc  fibi  eveniffefctibit ,  ti 


iprsfato  hsferit.  Prsterea  quando  Calculus,  qui  in  Veli- 


prorampente,  tunc  vult,  utdigitisinanumim-.  Calculnsiftead  collum  Vefics.acVUlnus  usque 
miifis, atque cotnpreflione  MuftulorUmAbdo-  petvenit,sgroque  doloresconcifavit,  ficutteb- 
niiois,utaateadiau,mfuit,deorlumadVulnus  qui,quijatn-Jamexttaaifuerant',  hoceft,sgcC'. 
attrahatur,  &;protrudatur,  quod,  ut  inquit,  eo  iisdemdoloribus,  utantea,afeSusfuit,  Calculi 
tempore  absq;  omni  periculo  fieri  poteftiQuan-  auteni  leves  fere  per  fe  ad  collum  Vefics,  acVul- 
doquidemiotutnefadUbnesremiferunt, deliri-  nusdelabilblent,reliquinonpmfaciil,interdum 
aafemper  libere  effluxerit,  prsterquam  quod  et-  etiam  plancnon.  Quodfiverbimcollo  Vefics 
iam  sger  eb  usque  exquifem  Vi&us  radonem  acVulnerenoncomparueritCalcUlus,  fecild  de- 
obfervavit,  nullaq;  inflammatio  amplius  in  Vul-  trudi  poteft  5  ita  ut  Chinirgus  digitos  in  anum 
nere  verenda  eft.  Calculum  itaquedeotfum  ad  immittat,  Ventremqueeomprimat,  ut  haajtnus 
locum  incifionis  usque  deduaum,  tenaculis  live  aliquodes  indicatum  fuit.  Qus  quidem  omnia 
hamulis,utanteadeclaratumfuit,educit.  Quod  periculo  vacant,  '  ,  . 

fiverb Calculos  tam magnuseflct,utperCoIlum  NonnunquamplanenuUosamplius  fuper- 

vefies  non  nifi  difleaa  Vefica,  extrahi  pofiet,'  efle  CaicUlosperfoafusfui,  &  tamen  poft  aliquo» 
(quodadmodumpericulofum,  &  inflammado-  dies  contrarium  expertus  fum:  propterea  quod 
nis,imb  edam  mortis  ,  aut  aliorum  difEciliuiri,  sger  dolorem,  aliaque  Calculi  figna,  perceperat, 
gravuimquelymptomatum  mox  fubfequendum  Quoquidem  perlpedo ,  honoris  ac  fam!i>  mea. 

caUfaeft,addequqd  Vulnusnon  cqakfdt^  hor-  f  - -  - - 

taturacmonet,utfr"’ —  jm— --  - 

vvsavvM.— ,  _ _ _  --..ta?  effet  magnitudinis,  lo  agri,  quam  in  prima incifipne ,  ^ 

utper  collum  Vcfica extrahi  hon  p6iret,utChi“  ^m,  &  ad  modum,  ilium  calculum  extrahendi 
rurguseumtenaculisjiofradelineandisacdepm^  ufurpandum&exercenduih  indu|ftusfur,i 
gendis,  cdnfrirtga^ruadec;  quaeumquidiem  ad  delicet  poft  incifu  “  ‘ 
tjfuiuvaldeidonearuntjitatamenut  fuficienter  extrahatur,  nifi  peri 
’  acvalidsfintjNonunatamenvic^red  bi-  qu.or,  utdidumfuit^ 


:ibusconfringipot€rit,-habi- vgerque,  donec  vit  «.  i  * 

ione  /  ita-utjhodie  pars  Cal-  dienusi).  P^us  Francus,  qmbus_  quidem,  quam  Leas  ptsrt 


■  ft  prodeat ,  ied  ad  dres  ali> 
Operatio  fijlpendatur, 
refump^ritjdimittatur.Ha-^ 


tainprimisJBgriratione ,  -4. 

culi  confringatur,  &  die  uno  aut  altero  poft  rcli-  probus  ac  prudens  Lithotoi*»ua  4.  44».,  4u», — 

quumper^aturnntereaetiamMedicamentaA-  rir,"apparec.  Ij^em  quoque  familiarcs-ipfiuSdc 
nodyna ,  Inflammadoriem  reprimenaa,  appU- .  iplpteftaufiint,  qub,rumadhucaliqiu»cum  anno^  . 
centur:  ubi  diligenter  quidem  obfcrvandumiut  6,  Laufiiniiam  Ycniflem,  in  vivis  fuperftitcs 

omnia  calide  adhibeantur, .  Atqueita-corilulci-  fuerant.  Utinam  operandi  mddus  ifto  apud 
•  useft,  inquit.  Calculum 'fruftulatim  extrahere,  omnesLithotomos&Caftratoresiiitrqducipof- 
quamjBgrumianto  dolore  atque  miferia  opprl-  fet;  longe  eniim  pluresincilbsevarurosexiftimo. 
ini^femperque  e  duobus  malis  minus  eft  eJigea-"  Qupnianvenim  Lithbtomus  ita  apud  feftatuitj 
duni.NulIurn,additdi'i^s^ff.ir(«»£r/»,hucusq^  necefieeftejUtafgerprimavicevelaCalcuIoiibe-  . 
Antorem  inveni  ,  qui  hoc  modo  Lithotomiam  reEur,aucmoriamr,  hincfiepe  fit,ut  inJncifione  - 

adminiftraritjficuti  revera  multis  miriim videtur,  tantam  profundat  fitnguinis  copiam  , yel  adeb 
quod$ger,pdft  fadamdncifionem,  per  quinque'  torqueatur,  utpropterdoIoremimmanera,in- 
velfexdicspius  ihinusve  non  attingendus,  tum  flammationera;  aliaque  pernieiolafymptomata- 
demnmqueCalcuHExcradioi^ituendafit.  Vi-  moxfiibfequent1a,veHnipfaincifione,vcIftaum 
n  verb  dofti  ^expemrationibus  &  argumentis  poft  moriatur.  .Q^somniaimpediripoflent,  fi 
meis^percepus ,  fententi» meas  fubfcripferunt.  pr2fcriptumoperandimodumimitarcmur;quod 
Experientia  vero,  inquitZ>».FrrfW,  aliquoties  fequente£xempIoc6nfirmaripptefti  - 

medociuc,  qupd  sger  poft extradionem  Cal-  Ponamusaiiquemfortearcu,veIi»:Io^etpferir1,£«/wfi^>' 

mU  adep  debilitatus  fuit,  iit  nihil  ulterius  curri  telumq;fiveglpbumVu!neriimpaduminh«rerei 
ipfptent^e,  aucpiuresCdculps indagare  aufiis  Chirurgusitaq;ihgentemlanguinisftuxum''pr2- 
hni,neintermanusmeasi  autpaulopoft  occum-  femem  perfpiciens,annonexte'mpore  eum  fifte- 
berec.Poftqdamiraque  eum  deligavi,  eique,  do-  ire  conabitur,  tandemq;  poft  dies  aliquot ,  ubi 
nec  vires  rcrumerct,aftici,Ca!emum>  quipoftin--  nulla  am^usHsemarrhagia  verenda  eritjtelum, 
cifipnem  in  Vefica  remanferat^  in  altera  deliga- ,  vel  globum  inquiret  ?  iadem  ipCiis  quoque  eft 
sioaefpqnt^c^ifiige^fjepeQljfejyaYi.  Hoevero  Lichotpm^ratio ;  cuitanu  quidem  aliquando 


Tii  ^  -GIJILHELMI  FABRICII  HILD ANI. 

fupervemt  Hasmorrhagia,  ut  sgmm  in  eiitre-  CAP.  XVH.  , 

mum vitz. periculum przdpitet."  Tantsiitidem  De  quinto  G 

.torequunturtipothymiai  utnifizger  extern-  '  queFemFMnco  adfiriki-  f 

pio  deligatur  j  ac  reponatur 'j  repenaua  morte  tue.  , 

extinguamr.  .  '  ■  '  'D  Efertprasdi.ausDn.  p£tr»«Fr«c^i  ;£ii^ ' 

^  ^  .  EN-My- 33‘  ae  fcribit,  fibi  aliqdando,infana,ji 

^eUnemiop-ediBqfam  TenMiditrim,dDfi. Pe-  bimulumj Calculo Vefic*  magnitudinis  circitei 
■  tro  F/a„cednvei,Mey.m  ,  ad  ixeraheddeim  OvigallinS  laboraritem  i  oblatum  fiiifie.  '  Cum  ■ 
CaUuymmaximeidenearKm.  .autemomnemquanjpotuitdiligenaamiadfcal- 

cuiuiti’ deorliiib  in  cbllum  Vefic$  detrudeiidumj 
^  iifc  '  adhibiiiiTet,  nihilque  efficere  pbtuiffet, infans  itt; 

'  dem  a  diSoCalcuip  adeo  torqueretur  acTcxar®;: 

M-M'  '  turluiPareritesiiiumJibentiusmortuumjrjua^ 

'lia  'i^od-talculuin educere hoiipotiicrit/ ia maLd 

'■  iB  111  IB '  partem  interpretatus eflet,  tandem leCalcUlim' 
/jw  '  iningnine,  .&;(uperiorcOflis^ubisparte,iSaii1d- . 

etegibiieexfeflumtni3pudfeeodftitai£re:qiiaiic 
'  doquideni  Galculus  debrfum  deduci  non  potu- 
erit;,  fcque  propterea  Caicidiimi  cdm  diginsin  ' 
iFffi  '  liS'  '  .  anumimmilfe,adeoinaltumeleyaffe  (dumMi-i' 

Ili®  \lW  '  '  niftronimaltere latere oppofitoVentretn conia' 

\1 .primeret-3- Galculuinquead  locurnincideiidurii-" 

-  \Ik)  protruderetd  uienipibideniexiecueritjinfan--  .-, 

.  'wl  '  .  ■  lorttinus:ta‘menreftitutuin, 'Vuinusquefanatuni ' 

Dom.Francilius  R-duiretnalibidq  partu  Gilarici.> 
'(vw^  '  '  feiSicineq. capite 6.&7t  concludere v6iuit(-(ema 

CS  M  ^  ferCalcidumeoinloco  exfecandunveire.  iHdds 

H  l  |[  ®  que  minore  tuhi  periculo  fieri  poflis  . 

^  j  M  -  1^  IM  meri  eam  miiiimd  ad  imitatibneiii  ' 

Jm  ■  /j®  yj  pratfcripfcrit,  fed  exprefieiniibrcifHOifeftolide'. 

egilTefateaturs  adedq;unumqueroque)aeipfum..: 
haciriparteiinifetar,ledpra:cedentemOperaas' 
geiiai^Ddi^eiri  PMiieii  ad  dimodumampleaatur,horteniritiecithin'efito 
'  ienffirigend«ni  Catetihmi  '  quidermquamyis  eniri)  experienda  cSnftetjVulc - 

■  ,  neraVeficsinterduiri  etiamfafiariicrijusreiplua:- 

■  ritria  iri  medium  affierripblTenteseffiplaiijdcque'' 

.  fiiTiijaVu!neralanavi;‘rarbtameriilIudc6nBn:C;r 

I.  '  ^,firmutnquetnaneti'quodfcribitHr^ocr»o' 

m  \a  lik.6.eAghorifm.iZ.Wa\ii6ciWe&cx.kt^i^- 

lll  IB’  queinadmodutn.eriiiiiunaiiihiridonorifacitVerj.' 

-ha  eiiaMfebaberiC  VefiCse^VuInera  j  &  quamvis» 

Vm/Sw  .  aut  plutes  deplorati  obeunt  i  proptereaquodeav 

“  ''  -  rofivePareiichjTOaVelrcz  3  non  facile  firiatiri-' 

,  foj&fcr^eilangms  eft;  j  ideoqu'd|pflus,vulS^ 


,  DE  LITHOTOMIA  VESICA.  LIBER.  733 

\^{a^aSds?P!Opiq:eii^fondeo,^aoidi^-  :ftans  ad  finiftrutn  latus  tcnacula calculum  pr^ 

”'^lkMum,  dodecaiinguina  prodire  «jueac,  notandum ,  diditos  Ciqs  ex  podice  non  esiinatj 
nonfuicit-  H5c^vben.evoleiea:or,inMu-  nec  minifter  manum  ventri  amoveat ,  nifi  alter 
lio men facile  demonftrarepoflem,  ubi  quidem  roinifter  prius  ftylo' exploratorio,  6e  cochliare, 
j^etaaonidiffiidii;srintegci,triumitidcm'  atque:  cap.  ts.  depidp  perqniliverit  ,  an  plures  adhuc 
tri^ts  annorum, refervp.  Cum  diSo  i^tur.  calculi  in  Vefica  rontineantur  ,  exploraverit. 

fideli  atqueinduftrio  cuivis  Ghirur-  Quod -fi  forfan  .alium adhuc  invenerit ,  omnem 
EopCriculbfe  bujiis  Lithotomiz adminillratio*  adhiberedebetdiligentamjutiplumhamulis.te- 
nemiteruraatqueitemradiffuadeo.  ’  •  ,  ,  liaculis,  vel  aliis  inftmmentis  idoneis  extrahat. 

Si  vero  .calculus  ingentisiuerit  magnitudinis,  alioquinfruftraneaelTetoperatio.  ■ 
uti  fuit  iile  cdjns  mentionem  feci  Centuria:  4.  Exempto  calculo,  vulnus  abdominis  ,  turun^SettaSa 
Obfervatione  fi.  &  segef ,.  &  adllantespropter  dis  (quibus  filum,  ne  in  vacuunr.ventris'dilabam  j 

inuentes  ac  maximos  dolores  auxilium  a  Medico '  tunannefiere  convenit)  apertum  tenendum  elt, 
vehementerelE3gitarent,tuncprofedl:6invoca-  idquein  eum  finem  ne  4nguis  in  ventrem  defiu-  ■ 
to  prjusnumine  Divino,  &  fafio  prognoftico  de-  xus,  putrefeat ,  &  gravilfima  fy  mptomata  exdtetj 
eventu  anbipiti.&incerto,  IcAionem  illamingui-  fed  natura  beneficio,  in  pus  converfum  ..pervul- 
nalem,dequafcribitD.Francuscap.3;.fefl.ioni,  nus  evacuari  polfit.  Turunda;  autem  digellivo,  / 
qu*  fit  in  collo  Vefies  ,  prsferrem.  Calculus  fuo  loco  deferipto  inungenda: funt,  Empl.Bafi- 
aiim  fi  proptermagnitudinem  ad  inguen  attolli-  liconis  applicetuf.&totum  abdbroenoleiscon- 
tur,  minori  cum  dolore  ac  periculo  in  inguine,  venientibusinungaturjdequibus  cap.ii.fuGuS 
quampercoilumVeficzextrahipolIej-planemi-  dilfcremus.  Sunt  quivulneribus  ventris  deco- 
hi  penuafum habeo,  pralertim ^mViris:  In  mu-  ^a  traumatica  fiphone injiciunt,  led  perperarat 
lieribusverbfipercollummatricisidfieripbire,St  remanent  enim ininferioriventre.pUtrelcuntjdt 
quidem  fine  magno  periculo  ,  experienti|^mc  peifima  lymptomata  excitant  ;  de  Vulneribus 
edocuit,utLea:orcapitea2.viderepo.tenc.  _  .  peaorisidemintelligo, 

^ati  Antequam  autem^Chirurgus  talem  operario-  Hac  Methodo  inftituta  operatibne  ,  dum- 
nem  aggrediatur,. ^gnitudiiiem  calculidiligen-  modo (utdifium)  calculus adinguenelevaripo- 
ter  exploret:  nifi  enim ejusfuerit magnitudinis,  terit,  inmagnoruincalculorumcxtraaioneimi- 
^***”***  ut  digitis,perpodicemimmifils,ad inguen  elevari,  nus  effe  periculum  ih abdomine, -qiidmpefcol- 
poflit,  tentanda non  eft  operatio.  Calculus  InmVeficte certum eft.  C^andoquidem iiigenS 
enim  Veficatinclufus,  ut  in  hac  operatione  ab-  acmagnuscalculus.utpercollumVeficteextra- 
domini  firmiter  adjaeeat.negotiumpoftulat:  Si  hatnr,  propter  ejus  anguftiam  longum  requirit 
enim  inter  VefieSm  cutii  fub  calculo-,  &  abdo-  tempus;  Interim  teger  ingentibus  afiligitur  do- 
mehvaCuUm  aliqUotTremanferitiilludqueinte-  loribus,Vefica,  ipliusqtfibrtedilaccrantur,  ian- 
ftina  impleverint,' faCilein  operatiouenovacula  guiscopiosdp,rofiuit,Viresdiirolvuntur,niaximo« 
gaiisiu  Isdi poterunt.  Priusquamaatem operaliohatC  ^uecumcruciatuiegerVelinipTaoperationeiauii 
- inftitnatur,  corpus  tum  optima  vifius  ratione,  paulo  poftextinguitur.  Opchtio  vero  in  in» 
tum  etiam  purgationibus,  Venafedtione  aliisque  ^ihe,  fine  ulla  fer8  dilaceratione  Veficte  pcrfi» 

'  przfidiisquamdiligentiffime&exarteprzparare  citur,  hzmorragiaprztefeanohusqueadeove- 
cqnvenitj  de  quibus  omnibus  fuo  lo.eo  abunde  di»  rendaeft. '  Veficam  przterea  in  fuofundoVul» 

Stmii  Sum  fuit.  In  opefatione  autem  zgrum  id  neratam  confolidari  quoque  poffe  Qbfetvaturt 
menfamftabiiem.acfirmamficcoilocabis,  utna-  eft.:  fuaSenimfibrascarnofashabetjx^uarumbe» 

*  tes  menlam  notiuihil  promineat :  Crura  vero  heficioeaIorejusinnatUsfovetur,&vuineracu»  ' 

(qu*  i  duobusViris  cordatis  teneantur)  ad  late-  rantur ,  Ut  cap.j.oftendl  Contra  verb  Veficam. 
ra  ita extenft  fint,  utCKirurgus  inter  utruthque  circa  collum  infigniterftilaceratam  ,  diificultef  ' 
Zgroadftarcj  operationemqueeommodeperfi-  c6nfolidaripoflc,indemahifeftumfit,qnod  eoiu 
cerepolTit.  Brachia  quoque  j&axilliBi  a  Viris  iocoureteresingrediunturivulnusquc^ntinua 

.  ,fortibiisfirmiterfitnttenendz,id«erimtamenca-  humeaanti&eonfolidationemimpediBBtilcqui» 

•  Vendum,  ne  Thorax  comprimatur,  propter  cau»  turqiie  perpetuum  ftillicidiumUriniej 

fas  quas  capite  undecimo  commemoravimus.  CAP.  XVIlj. 

Hoc  modo  in  dorfo  polito  segrojlipothymiz  mi-  .  -  *  . 

nu5fnntverendz,&vifcer3internaatqneintefti-  '  Di fixte  epetandi Aiodo^ 

nanoiinihilfurfumiucliuant ,  &  lapisfaciliusin»  ^Oanqnam  in  quibusdam  e  ptxii&is  calctt- 
guen  yerfusducitur.  '«.^lum  extrahendi  modis  quicquam  delidera» 

_  Pqftea  digitis  finiftrz  manus  i  per  podicem  riqueatiadhonctamenoperandi  modum, pecU» 


DE  LITrtol  OMIA  VESICiE  LIBER.  73? 

idincifioDcm,  utanteadidaro,  fufius-  ad  finifl;ramuBusexMiniftris,inftramentnnibe-  Cap.zS. 
Jtamfiiit  ,prsparato ,  Chirurgus  Irine-  nefido  torcularis  leniter  ed  usque  dilatet ,  donec 
r  Virgam  ad  Calculum  usqueinrruda^,  digito  in  Anum  immiflo.Calculum  intra  quatuor 


ex  convolutione  torcularis  cognoicereacaepre- 
hendere  potprit.  Quo  faAo  ,  inftramcrMajra 
tuum  una  cum  Calculo  extrahe,  digmsvcrom 
Anum  iramiffis,  eum  in/eijuere»  &  ad  inftrumen- 
tumprotrude.  Quoniam  veroiplemettorcdac 

-  ftriogereatquedirieercnonpotes,idcirco mini- 


-  de  LITHOTOMIA  YESIC^  LIBER.  737 

("  AP  XX  quem  quidemin  afnroconducunt  juscula',  Aflua  fap.ie 

CuPM-t  ■  ~  .  . /•  Cinamomi,  aut  Potio  Cordialispriedi(S'a.&  alia,  : 

'j}eLifOthjmia,&qi>Mamrimneetp  ae^quibusinfuperioribusmentiofa(ftafait.Tem-«,i,/«i 

Jahvemertdumi  poraitidan,froDs,Nares,&Pulfusprali:riptoE-A“'<»ii. 


Jahveniertdum  i 

MErito  jam  ad  primam  deliga 
progrediendam, &  quanam  rai 


poraitidero>froDS,Nares,&Pulfaspra«fcriptoE-A"' 

nem  mihi  pirhemateillinendifunt.  «i 

le  Vulnus  Quandoquidem  vehetnentiflimusqnoquedo-  ' 


ii  "-II 


744  .  GUILHELMI  FABRICII  HILDANI 

^  recipiunt,  propterea in  gratiam  Led6ris,-curan-  Sem.  oanaver.  alh. 

*  di  methodum  cum  medicamentis,  in  Cura  Muli¬ 
eris  Fribiirgenfis,  in  principio  hujus  capitis com- 
'memoratse,  adhibitis,  huc  infererelubuit.  Ac 
primo  quidem  cum  doiore  vehemeote  afficere¬ 
tur,  fubinde  ipfi  de  die  parum  de  fequente  Medi¬ 
camento  in  Veficam,  ejusque  collum  injeci. 

Sem.  Cydon. 

Fcenigrsc.  am^j. 

His  groflb  modo  contufis  affunde  menC 
aqu»,  in  qua  hordeum  ad  crepaturam  incoxerit, 
feminibusque  prsdi&is  per  horam  in  ea  infulis. 


.  4-frig--tiajor.an.5;j.  . 

Omnia  contundantur,  &  cum  aqua  feq.  pj 
;nnum  trajiciantur*  ^  r 

R,.  Ptifanz, 

Aq.Nymphscje,  - 

Rofac.an.|ij. 

Cinamom.  dcftilLCncvino, 

Borrag. 

Buglols.an.|j. 

SaCch.  opt-lj.B.Mifce. 

Exhorum  medicamentorum ufu  doiorbrev 


coletur,  &  Colaturscadde  OU  Amygdalar.dulc.  temifit ,  multique  Calculi  per  collum  Matricis 
|ij.MeIl.rofat.|!.  _  prodierunt. 

Quod  fi.fortcin  hac  cnta  dolor  aliquisp.  a.  Interdum  etiam  fequente  Potione  eam  put. 

fupervenerit .  Chirurgus  hoc  Medicamentum  gavi.  -- 

prasdiSo  modo  adhibere  potecit-Quoniam  etiam  R»Agrimon. 

Alvus  in  ea  non  teipondebat ,  ideo  frequenter  '  Veronic. 

Clyfteres adhibui:  quiparatifueruntex  juiculi,  Cufcut,an.m.B. 
in  quo  primo  caput  Vituli,  deinde  etiam  mani-  Flor.  Botrae.  Buglofli 
pulus  Lumbricor.  tcrreftr.  incoxerant,  Jx. Vitei!.  , 

Ovorum  nuro.ij.Ol.Anethin.  Chamomelin  an. 

QuiclyfternoniblamalvumemoUifriedct- 
iamdolorem  lenitae  mitigat.  Pfopterca  Mulie-  Fol.Senn.an.  gij. 
ribusincidendis  toties,  quoties  conftipatio  alvi,  Decoquantur  in  aqua,  ut  Colatura  redeat  ad 
doioresve  in  corpore  molefti  fuerint,  injicien-  lipidquadiiTolve.  ■  : 

duseft.  -  .  '  '  Elcanar.Diaphcenic.cttnjRhati.5ij.' 

Ad  fedandum  vero  dolorem, ex  herbis  feqq.  Syr.  yiolar.  folut.  |j.  .  -  i- 

q.CSacculos  confeci  ,  eosqueinaquadecoSos  Mifce,  capiat  in  aurora. 
calidePerinso.atquePudendisapplicui,-  Szpe  etiam  parum  01.  amygdalar.  dulc.  cum 

.  R.  Rad.Althe2,|j.,  lacch.injufculocarnismaneexhibni. 

Flor.Chamomill.  boloreitaquemedicamentisprsfcrlptisfeda- 

Foi.M3iv«,  ^  '  -to,pef  dies  aliquot  continuos  DecoiSumfcqttedS 


Sem.  Cydon. 

F0emgrzc.an.5ij. 


in  Veficam,  coliumqueMatriciSinjeci. . 

R.  Radi  Coniblid,  major.  |ji 
■"  Hardei,m.j. 


Aichymili. 

Sanicul.an.m.  j.  . 

in  aqnz  menf.  j.  adtertizpartis 
in  Colatura  dilTolve  MeRro- 


Incidantur&contundantuf  groflb  modo,  ad 
nfum  przdiSum. 

Sivero  poft  Operationem  Hzmorthagia  fu- 

pervenirec,tuncncquehzc,neque  alia  fomenta  _ 

'calida,  donec fiipprcfla fuerit, adhibenda fimt.  lac.^j. 

Ventrem,  Pudenda,  &  Coxaslequente  Unguen-  -  (poties  Medicamentum  illud  in  Veficam  in- 
to,fiveO!eisinungerejaflLj  '  ■  jeci,  toties  per  colium  Matricis  denub  effluxiii 

R.  Ol.Amygd.dulc.  femper  veto  phlegma  cum  arenulisfecum  edu- 

Ovor!.  x-if.  Praterea  etiam  per  longum  temporis 

.  Axung.human.an.f.&  tiumUrinamretinere  non  potuit,  a  quataraen 

OliLumbric,  moleilia.  Dei  beneficio,  rurfus  liberata  fiiit,  ut 

Anethin.an.|j.  jam  jamdiaurnsfum.  Veficaigiturcommemo- 

'Lumbi,&osSacrumfeqaentlbusOIeisinun.  tatis injebUotiibuS  tepurgata , Turundam craf- 
eendafiint.  .  famjdigitilongitudinis,  ex  mollibus  ftuunis,  & 

R.  OERoiaC.  -  goflypiocontortam, &aquaiequente  imbutam, 

Njnnpbzz  .  “  in  collum  Matricis,  quam  profunde  quidem  po- 

Violar.an.|j.  j"  tuit,immifit.  . 

■  Camph.9j-_  _  '  R,  Aq.Plantagijiiij. 

Cum  [Jauco  albuminis  ovi,  &  acet,  tolac.  mi-  Sem.  Cydon,  groflb  modo  contufi,  g.S- 

frcantutj  in mortario  plumbeo, &  agitentur,  ad  Mfceantur,  &  per  dimidiam  horam  ad  clne- 
fbrmam  Linimenti.  res  macerentur  :  mucilago  extraifra  trajiciatur 

Poft  ccenam  ,  ficati 'etiam  matutino  tempore  perpannum,addendo;  C.C.ufti, 
de  emulfione  fequente  hauftulum  ei  exhibui,  Lap.  Calaminar. 
quam  quidemChirurgusin omnibus, qui  ardo-  Tutiz,an.5.6. 
remUrinz  percipiunt, przterea etiam  debiles  &  Rad.  Confolid.  major,  fubtiliflimepuive- 

imbecillesfimt,cumfrai9:uadhibercpoterit.  rif.gij.  . 

R.  Amygd.dulc.  Turundam  hancaliquandiuadhibuit:  interea 


.  Sap;  kxiii  ■  . 

,  .  finem  f^iiintj  ^uod  cxiitir 

ithorrmik  dc  fernkiofis  qmbmidfn  errori'^  neiituri.f^  i^lculara  fiac  'rm 
iusi  qui  ante  Operationem ;  iUipfi  Opera^  fies  pEopolfurosjut  eum  po{ 
’'tmi,^po^OperMionein,imultisrul^-^rtp^^  eo  facijiiis i>i:e>ende: 


Chirurgus-^rat,  in  koc  pernidofo  abufo  at-  , ' 
:9rrore  ,  tanquam  fideles  Difdpuliy-ftcuti 
t,  necanimadverterunc,  quam  multi  «griin- 
,  perSiituraS  iftasVuInerum  ,  naturi  debi- 
1  folve/irit.  Quodrcaipiunf  quemvis  Li-  ^ 

tomum  kumanifiimeabAbufuiUcrdehorta- . 

Vlulci  pratfefea  Caftratores  &  Lithosomi 
umftatimpoftLitbocomiaminSanicupiutn,- 
herbas  quidem  appropriatas  incoqvuntjCoU 


r)E  lithotomia  VESIC^tlBER.  747 

^tj^oquidim  proprium  calarfiift  nfer&','&la  cbaiefcit  j  ut  ,  mulio  'C/p.  ij. 

*^^*Mirahere  ,  bi°o  edam  perufum  BSInei  fiiagtfa  ■mi^Estteftsv!fci3i)'pns>'&fangraSjqti:apcfft 
'*■  {^^rum^prsterBatufalram  copia  ex l^eriore  'liicr&OnSm  in  Vpiica  firifiinferuAt ,  eraahare 
Ltpotispane,  praiferoro  S lurtibfs  j utpote  qui  queaHtinfias^aiaemdfftO^^ 

■  m  lam  ob  prscendentOm  Operadonero ,  com-  ptoinafa)  iiSdAmque  Mors  ipfa  fiibfiquitur.  Uri- 
■  ^oti  funt,  quali  vi  debrfum  trahuntur,  tantoq!  riara’qUoaatdnet,qHid;,qui’fo  fubrtdiiiSde  fpe- 
interdum  cum  ifcpeta  adyulnusdelabuntur,  ut  ran,atit  qbaliafli  ratidrie  illa  meSicamendUices, 
tomor  ingens  cum  intemperie ,  &  alia  fyrapto*  addemolienda  lymptomatajfauaHdumqdc  Vdl-  • 
oiata  (uMequantur :  ex  Balnei  emm  illius  ufu  nus,  hac  m  parte 'fupplere  poterit Quandoqui- 
Vcnat ,  atque  meatus  omnes  in  loco  afFefto  adeo  dem  eo  tempore  nonabfohiti  ac  limpbcis  excre- 

dilatantur,8c  lttbrici  reddnritur,  ut  humores  ex»  mendj  fedaliaiminfupernaturam  obtinet.  Ero» 

cremendtii  omnes  ad  Vulnus  confluant,  lana-  pterdolorem  enim Stinflammadonem, non Ve- 
tionemque  impediant.  ficacroium,acVuineris,fededamptoptercalo» 

ifafc  SeitOji-ithotomi quidam Ufum Tutandarum  remp.h. atquefebrilelnCordis.&totiasMalJae 

IiTiw-  rejiciunt ,  NervosqUe  omnes  ad  Vulnus  cito  con»  fanguinez ,  imd  &  puris  in  Velica ,  &  circa  V ul- 
i.  folidmdum  intendant.  Magna  quidem  ilia, &  nus  collefe.peculiarem  facultatem  corroOvarn, 

'  pr^cUpris  Attis  tepugnanxtemetitas:  non  ennn  perniciofam  &  acrem  afeircit;  Itautliberd  alBr- 
£ifficit,ut  aigerciiofanetur.acpriftinscSaoitati  mare polfim ,  tiririam  retentam  d  prsecipuarum 
reffituatar,fedidemeriamtutb,h.e.liuepericu.  CWarum omnium pcriculqTptum, quELfthqto- 
lo  atque  dolore  fierioporteti  qua  aUtem  radptle  miifuperveniVepoflunp^mptomatum.humero 
lauado  illa  tuto,- &  absque  pericuroEeripoffit-,  exiftere.  Chirurgus  igitur  omnibuS  mediisac 
nsn.vidto;  nili  enim  collum  VelicsepoftLitKo-  ration9>us1mpediat,nearinaretifleatur,fedliberd 
IBWU»  toniiafU.  beneficio  TurahdarUm  per  dies  aliquot  Suat.  Hoc  Vero  Canriulis  atque  Turundis ,  ut 
f”'1'  ■apertum  retraeatur,  &  Vefic'a  exjrargetur,  Are»  fUo  loco difinm,epriind,& citra infignem  mo» 

fiuis  acpblegma  denovoretihentur.  fit^Ueridt  iplgam,confequipoterit.  .  , 

(18.  'feria  poftrema  detenor.prima  j  propterea  quod  Ohavo  ,  alius  infupet  nec  levis  quidem  Ab» 

Arenuli  ac  pMegnja  calote  &  iifflauiriiatidne ,  tifus  ab  Empiricis  quibusdam  committitlir ,  qui 
.  tiibotomia!liiccedente»  denuocoaguidntar,&  nOri  ibluihTurUDdaruiiiinVulueribusjirumre» 
indurahtur.  Quando  igitur  reS  ilbe  ii)  Vcfl&  jiciunti  fed  etiam  VeficamPotionibus  Ciis  Vu!» 
teteut^,  veluti  phlegma,  acCinguis  cOagulatUSi^  tierariisabo,mniphiegmate,atenufis,dclimilibus  . 
Ventilatione  carent  i  fufibcaiitUr .  &  inffamftiaS»  e^urgate ,  VuInusqaepetFeSe  fanare  fataguht. 

■tiir ,  unde  facilim’e  Gaftgr&k ,  tandemque  ipSfl  Gravis  errvr  &  abulus  iHeiquo  multi  vita  fua  pri» 
acerbiffimosdoiorcSiMorsipfafequituTi  Pro»  'vabtur,  Potiones enimVuiherariasad VeCcam 
■ptef  Inflammationem  enim  VefieS  i  Hriha  per  psquepcrtingere.ibidem^ucaliquidbenipra:- 
'  ureteres  in  Vefieam defluere rionpOteft  l  uride  ftarepofle,  itnpoflibileeft^^Gum  ctiiinnecipfi 
inflammatio  SLenuni  i  ihtemperies  iriterfia  vefie»  ■quidem  MedicamentaDmrerica,  ut<j3/e»»(;,dc  rialem» 
K«a  ‘ihens,  Lip'ot'hymile,  "Spasmus  ,  &firnifiaoridn»  aliilcribunti&  experien^tiaquoridianateSatur,  ^^^"^^ 
Eir.  CaftfatiOnes nortriofli hoc quOque  modo  fuhtiltacpenetrabilinaturaacficultatepfiditai  ‘ 
Iriftituunt.  utagros  fexto  vel  quirtodieeleSo  vix  ad 'Vtficara  pervenire  queant:  quomodo , 

■brigantj  feque  rem  acUtetigiirecxilirme'iit,ho»  qusfo.  Potiones Traqmarica!,  qui  exnccanc& 

■hotem  ac  ftmam  hac  ratione  libi  comparaturi :  ‘aliririgurit,eopervenire,'V'eficalnqucexpurea- 
qiilm  periculofum  vCrb  fit  ,&  quam  gravem  ra»  rC  atque  ianare  poteriiht  ?  quiri  potiuS  Meleh» 
tioncmah"quaddOcoram'I>eoredditurifiririqiii»  teriiim.  Hepar  aliaquciriternaViuiera,  ac  Venas, 
cunque  veltanriliopolletjudicio,facild  intelDgit ,  uteup.  ii.  diSum'fuit,Ob'ftrueriti  mUlta^ue  pra» 
qaodetlammultiscorimprqporui.  y  Vafyraptomata.utidoaiflim'us^dCM!Kfe*r,dtj^ 

■ .  pepjijj,5  ^  pritcrmitrere  rion  poffiim^»  quin  ^»7t4t.^e4|«ijf.5o.tcftatnr,excitabunti- 
EeQiorcm ,  utChiabexitrolb  pernidolbqueab»  Norib  ,'  inter  firigularia  ac  Cimma  rcm^edia  5f  Aiii^ 
hia ,  qucin  ftoh  ■poftremtts  inter  ehirurgOs  nq»  ■nOrinuUi  referunt ,  fi  flatim  poft  Opefationem 
.  Cristempotibus ,inlibrofuodefcripturiireliquif,  Pulvilius,  vino  calido  imbutus,  applicetur,  ricc 
.  caveat,  hoc  lo&O  obiteradmonearti.  Vult  au»  illudin  prima  Ibldmidefigatione,  fedpertoturii 
'  tem&lcribitjluiSce(eI  fiVulnuS ,  poftextra»  etiam  Curationis  decurfumriibilaliudadliiberit,  " 


DE  LITHOrOMIA  VESICA  LIBER.  749 

us  curandi  mihi  occurrerunt  j 

(ci  perito  alieni  Medico,  eum  in  finem  vocato,  '-quibus  vel  natura  fcabiemnonexpulerat,  vclcu 

,  incuUit.  jamquafivi,&laceffitaNatura,fanatafuit.  Inde' 

GAP  XXV  Infantes  fscpennmero  malignis  &  ihfanabilibus 

■jNprsecedente  capite  in  generede  Symptoma-  moda.  qusfepelnternispartibusnobilibnsNa- 
IriSjLithotomiam-jnfeqaentibus  adtum  fuit,  tnra  in  tenellis  In&ntulis  non  repurgata  ..aut  in 
.  quoniam  verq  duo  infuper  non  levia  Symptoma-  -opere  fuo  impedita,  fupervenerunt.  Deihoc 
/'  ta.Calculofisfamiliaria,  occurruntjideoqueea,  quidem Matresfamilias,  ficuti  ptiam Cbiturgite 
-•  Chirurgus  inftituendi ,  docendi,  &  exhortandi  tytonesT  quorum  nonnulli  in&ntes Unguento 
gratia,  in  duobus  iriprimisfequentibuscapitibus  Enulat.  ac  Bernhardino  cum  Mercurio  illinere”** 
.  perftringere volui.  .  non erubefimnt,monendoscfle judicavi.  Abeo 

Primum  vero  ac  periculoliffimum,  quodeal-  vero  pius  quivis  Medicus  fibi  caveat  ,  Stfifortd, 


culofis  acciderepoteft,  Symptomaeft,  quando  ne 
^/Calculiisin  Ureteres  decumbens  ,  iisque  impa-  nii 
fias  inhatrens ,  graviffimum  dolorem  ob  fum-  lo 

.  producit:  otp.j.fufiusdidumfuit.  Gravifli-^  ad 


ius  fit,  butyrum  recens  per  fe,  autaqua  rc 
1  fufEcienserit,  fi  eo  fcabiesillinaturiVe 
iremorem  ladiSi  recens  a  lade  fepara 


GUILHELMI  FABRICII  HILDANI 


ij*.anDO  i^i4.!ionorando  ac  prudentiflimoViro,  R.  Agrimpn.Vi:ronic.aD.m.R 

■  ■  tiquirit.|j.  .  9*i 

UreteredextroadterdamusquefeptimaDainira-  Incidantur  ac  decoquantur  in  aquE  moif 

paSiinhEierint:  interea  mgentem quidem  inio-  &  MeIUs'cochLi.  per  horam  circiter  dimidiam. 

,  co  affero  patiebatur  dolorem, reliqua  vero  fyra-  DehocdecodobibacEgeradIibitum. 

ptomata  non  admodum  moiefta  erant :  propter-  Poftmodum  etiam  fumat  CI)-ftc:rem  feqaco. 

ea  quod  Urina  per  ureterem  finiftrum  ad  Vefi-  teni^eumquequfndiupoterit^contifteat. 

cam,  indeque  per  vias  ordinarias  profuere' po-  R.  Rad.MaIv;  ^ 

tuit  In  hoc  quidem  Viro ,  quamdiu  Calculus  AltheE,an.|j. 

inUreteribusdetentusfuit,eodemmodo,utpo-  FoL  AlthcE, 

fIeadicctur,CuraiionerninfHtuijpaucaq;Medi-  Malv. 

camentaDiuretiea,nehumoresalienosecorpo-  '  Violar.  ,  ^ 

readIocumafre^umpeIlerem,adhibui,  Tandem  Mercurial.^.m.15* 

paulatim.adVeficam^delapfi,  &  citta raolefHam  Parietar.m.j.R 

:per  Virgam  excreti  fuerunt.  -  '  Flor.Chamoniill. 

««.  ObAruSo  vero  a  retentis  lapillis  ,  arenulis ,  MeKlot,  .,, 

aut  fimilibus,  utroque  Uretere, angor& crucia-  Sambuc.ari.ni.jS^, 

cusmarimus  oboritur,  Egcrque,utExcdienrilli-  ^  Sem.Auif* 

''T£^iy\t.'I>n.Am^o^fPaY&mUb.\'].cAY-%^x^  ,,  - 

tur,iisdemfEpedoloribus,quibusfubmerfi,op-  .  Fcenfcul.  ■  -/  ' 

-  primitur.  ^  Urina  enim  denub  ad  Venamcavam  FcenigrEC.an.Jj. 

regurgitat, fpiritus Vitales fuffocat,  ealoremque  Incidantur,  &  contundantur.pmnia,  poftk 
dnnatum  extinguit.  Ex  tali  quidem  angore,(-;a!-  f.decociio  inlbiitj.aquEfontan.adconfumpno- 

-  culiqi  in  utroque  uretere  retentione,  honeftifli-  nem  tertia  partis:  in  _|x.  hujus 'ideGoSi  colat, 
ma' atque  le&ifliraa  quEdam  Matrona, Laufan-  difiblve,. 

nenGs,  Hofpita  videlicet H crucem  albam  ,Ja  Butyr.,recent. 

Flammande  didfca  j-anfejo.annos  extin(9;a  fuit.  Ol.  Lilior.  alb. 

PrEterea  etiam  obfervatum  fuit, idemquePareus  Lumbricor.3h.|j; 

citato  loco  teftatur,Egro,s aliquos  in tanrisangu-  Viteil.Ovor.nuroij* 

guftiis  urinam  fuperne  per  Vomitum  reddidilTe.  ^  Salis,  Jj.  '  Mifccsf.Enema,  .. 


Mercurial.^.m.15 

Parietar.m.j.B. 

Flor.Chamoniill. 


>  '  Dodillimus  ac  celeberrimus  Vir,  Gre^o-  Ejusmodi  Clyfteres  frequenter  ,  vel  faltem 
rfffsBorfimyinciytssjac  liberEReip.Imperialis  quotidie  femel  adhibiti,  Egro maxime conduce-r 
Ulmenfis  Phyficus  ordinarius  ac  Medicus  i  Dn.&  rent.  Meatus  enim  Urinarios  internos  ernojU 


m  quot  Caliim  hunc  memorabilem  ad  me  perferi- 
-  plit.  Anteqyadrienniumcirciter,fcribit,Darm-. 
-ftadii ,  Puerum  quendam  ia.anBorumvidi,qui  a. 
juyentutefua  quotidicadminimumfemelaquam . 
i^fam  ,  inftar  UrioE  equins,  per  Os  evomuit. 
Caufahujusaffeduserat,  quod  Puero  ifti,  non- 

cutetenos  demorfafuernn;,y'ulLsqaeex  ncgH- 
gentiaBarbitonforisomnindcoaluit.  ^ 


Egro  contineri  poflint.  Si  vero  in  Inteftinis  de¬ 
tinerentur  ,  tunc  adhibito  Suppofitorio  alvusilj- 
muletur;  Similiteret.iam,niliruf6cientercoscpn-  • 
tinere  pofljt,mamentura  latis  adjiciat* 

Loco  .affedo  Sacculo,  ejusdaritudinis  ac  Ion- 
gitudinisjuttotumlatuscooperire queat,.appli-  , 
C3ndus,&exiisdemhcr^s,quEproCiyfi:ereprf-  . 
fcriptafuerunt,q.s.parSduserit:&n!fi01culus  ■ 


DE  LITHOTOMIA  VESICA  LIBER.  7ji  . 

oiflcamberepoffit)  elevanda,  in  parte  verS  an-  mone  utmox  digito  five  pluma  ii  coUain  im-  ^ 

C?-*5-  tetiore(ntcrnrafotaspropendeteqaeant)incii  mi(ra,Vpmitumprohmt.  •.  . 

■dendavelexcavanda  eft.  Inhancsger,  quam  Putgadones  in  agris  illis  adhibendse  non  De  P»»'- 
-  ■  ,<ajniinodequidem6eripotcrit,colIocetur,balne-  funt:  humoribnsenim  praternaturalibusextre-*'“‘‘’“‘  ' 
umtemperatiim  confervetur,  agerque  per  me-  mennfiisjvifcolis &lImilibusepartibusfuperio- 
Jiocretemporisfpatiummeopermaneat.  ribusadmtellinapropullis,facile  etiam  pars  ali- 

/  AdBalneumverohetbaincopiaadbibean-  quaad.K.enes&Uretercsdelabipotell.  CaffiamDeCe#*.; 
tnr,utillude6  efficacius  efficiant.  EBalncoin  nonriuliimGalculbfiscotnmendanq&profingu-  , 
ieiSum  caiefaAum ,  ne  Venter  refrigeretur ,  de-  lari  experimento  ad  refrigerandos  Renes  ac  Ium. 
ponatur:  Er'llatim poli  egreflumd  Balneo, feq.  bos  extollunt;  alii  veto  eam  Urii0m  ciere-,  &  ■ 
Potiuncuiaeiexhibeatqr.  acrem  reddere,  reipfacomperiant,  Seexperiun- 

R.01.Amygd.dulc.  -  tur.  Hac  de  re  confulere  poterit  LeaorDoftiffi-- 

■Syr.de Althc-aFernel.  an.|j, .  mum&ExperienttlTimum  Virum, 'Pefr»!»?:-  . 

Confefr-Alkerm.  ■  gra^^liky.  cap.^.  Ittmeent.i.Epifi.meanim, 

-CumaquaParietar.&decoffiptopotuor-  £pifi,j^.0’)^.  Loco  vero  Purgationis,  Clylle- 
dinariaprafcripti,an.part.aqualibusf.Potiun-  res, quotiesopuserit.adhiberipoterunt. 
cula,  detur  tepide.  •  •  e  n  -  •  •  VtMiii. 

..  .  Ubi  vetoagerpoftegreffiimBalneialiquan-:  ■  .Q“'dam  eoam  m  bacRetent.one-.&mtdr- 
tulumquieverit7totumktus,;Venterqqeadlpi-  cepoae CalculnnUretmbus, Pulverem  m  Of-ii,i^^^ 


namdorH  fequei 

""R.OlaLiiior.alb. 

Amygd.  dulc. 

’  _  Pmgued.Anfens, 


^ .  -  ^ . catapla{ma,&calidcappiicctur. 

JL.  Farin,Tritici»Hordei,an.  Jij. 

Puk.rad.  Althes,  ’ 

Folv.  Parietar.  an,  j, ' 

Sem.  LinijFoenign 


menta  Diuretica  vehemendora  commendant';,  ■ 
qu2 tamen  periculo  non  vacant:  nifi  paulo  antd, 

.  corpus  ab  omnibus  vidofis  humoribus  expur¬ 
getur-;  lin  minus ,  Medicamenta  ifta  Diuretica 
vehementia,  ut  fepiusoblervavi,  multos  yldofos 
humores  e  fuperiore  corporis  parce,  ad  Renes 
Opon.an-PrMifce,  ,  propellent:  itautCalculusnonfoIumma 

torporeeo,quodidumeft,modomun(5o,  .gis<iue.tlrcteribusimpingatur,fed  eri^Inflam- 
'  SacculuspradiduscalideappHcaripoterit  :  vel  mationesmternas,mdcquemort€mip1[5mrub. 
DareturfeouenscataDlafma.&calidcaDDlicetur,  lecutam die, expertus fim.  Pradenua igiturhac  ' 
in  parte  maxim.e  opus  eft :  (i  vero  interdum  Na¬ 
tur»  Medicamerilis  Diuredeis  fubvemenduai  • 
effet,  tunc  tertia  pars  fem.  Cucurbit»Amyg- 
wsx,  .  'daiis  addatur ,  quod  non  Iplum  Renes ,&  Ure-' 

Coqua;itn;cumdeco*aoAiyfol.AIthesE,&  teres  refrigerat  atque  lenit ,  fcd  etiam  Urinam  ,  , 

Parietar.fialqjCataplafmar  addcndofubfinem  .  .  abqupmodo  ciet.  Simdner  etiam asgfo  inter- 

.  Butyr.rccent,.-  dumHauftulusaqu^Parietar.velPetrolelin.cum 

Ol.  Lilior.  alb,  Lumbric,  an.  f  j.  ,  Syrupo  de  Althca  Femel,  permixt» ,  propinari 

Vitcii.Dvor-num.ij. '  '  .poterit :  vel Erriullioni  Amygdal.  dufe. parum 

Croci, 9j.appliceturcalide.  ‘  .  <  pr»didarumaquarumaffunde,hiucUrinamma-' 

■  Balneum  vero,  Lumborum  inun(ftio,  Sac-  gisminusvejproutmultumvelparumaqusaftu-i- 

.culii&Qataplafp^a  todes^quodes  necdfitasdo-- ^  ■  ; 

lorque requiret, reiteretur.  AfTedibusiftis  gravioribus  plerumque  et- 

' .  In  Koc  Cafu ,  ad  Calculum  videlicet  c  fede  iam  mulca  periculofaSymptomata,  velud  Iiitem- 
,  faaad  Vehcamdepell?ndum,edam  conducit  Vo--  peries  interna  calida,  Lipothymi»,  Inquietudi- 
mitus  eo  enim  corporis  motu  ac  coDcuflione  nes.  Vigilias,  &  fimiliaminimenegligenda,  fu- 
CalculusmterduminVehcamdelabicur.Nifiigi-  perveniunt,  ubi  quidem. requiritur,  utChirur-  - 
-tur  fpome  fuboriatur  V6mitus,benignisMedica-  gus  peritum  aliquem  Medicum  in  confiiium  ad- 
-  mentis  provocandus dlt.  HauftusaquaJtepid»,  hibeat,ncquid  praittatur,fed  omnia  cum  fumi. 

-  butyrorecenr.vclolso  Olivarum permixt»,Vo-  ..ma  prudenda .maturoque  conftlio  fiifcipiantur* 
mitum det :  prsefercim  hftadm  poftaffumpturh  ac  peragantur.  Nihil  enim  hic  temere  ageri- 
Vomitorium,  digitus  vei  pluma  oleo  imbuta,,  ad  dum,  errorque  fcmelcommilTus  raro  farciri  pot- 
Uvulam  intrudatur:  Vel,  ,  '  eft*  Quod  fi  igitur  Intemperies  aliqua  interna^ 

R,Rad.Raphan.gij.  f  :  veheinens,acfidsmoleftafuerit,tunc  Ven»le-  ' 

.  Menth.  Hordei decorcicat.'an.p.j,  -^ioin  ^rachioafte^lateris  nihil  nocebit,  qua- 
'  -  Coquantur  omnia  in  aqu»  Jfej.  B.  ad  con-  tenus  .nimirum  Vires  eam  perferre  pofiunt* 


^  i-  - . - — .-jr-^israddeparuraOici, 

butyrirecent.  &  jegropropina. 

'*•  R.  Agaric.  gij.  •' 

Rad.  Raphan.  Alari,  an.  5j. 

Flor.  Roris  marin.  p.  j. 

Coquaqturin  aqua,  utCoIatura  redeat  ad . 


■|vj.'Inq'aibusdifibIveSyr.Aeetof  |ij.  Mifc*  obdoloris  .  , 

Hac  poduncula ,  »gro  tepide  exhibita.  Vigilias, fupervcnientibuSjConfiilatLedtoi 


Phlebotomia  quidem  ifta  Inflammadonei 
ternam,  aliaquelymptomaca  impediet  :.  ,pr»ter- 
ea  etiam  tam  cibus  quam  potus  ad  corporis  re-# ,  , 
frigeradonem dirigantur.  Dequibus  omnibus 
fupra  capi^.  adum  fuit.  Alvus  vero  aftrida  fi 
fuerit,  praffcriptoCIyftere  ^gto  fiiccurrendum 
Deavertendis  Lipothymiis  nonnunquatti 
...1. 


I  esfedus^^t  Calculus, 
0  durior  &  anguftiorfe- 


DE  LlTHOTOMl^A  VESIC:^  LIBER.  yrf 

Cnicealas  appellat)  'c.  C.:Ci  ^penfsS.  clavicu- -  preheode,  pariimque  conftringe  ne  Galculusin-  , 
torculariin6g«arj&  filCiris  fiftu-  lirumento  profundius  perinasum  vcrfus  intrnda- 
/j^'£,^,Ti0t3KEjr>feritur,ne  cufpides,  five  ak,  in  'nir  j  Ad  calculum pofita  fiftula,-F.  notata,  ftylus 
operatione,  iiiipfafiftuia  circumvolvantur.^  ■  paularitn  intrudendus  eft ,  ut  cufpides  five  alse, 

■  Alfiftplaeiargenteavelcaprea,  ejuscra^flt-;  parum  extra  Mulam  promineant,  tunc  enim  tri- 
iidaitificiorcfabri.c>ta',  ut  dua^utijigrius  illam  cufpis  »  ad  inftar  Ipeculi  matrids  aperitur  •;  & 

■■  ^dimtt^epofiit.  Habear  fiftula  illaex  utraqup  dudus  urmanus  dilatatur.  Id  quum  pro  ma- 
parteSirurarn^quoclavisP.:pi<^atus,{urfiimder  gnitudinecalculifadurn  fuerit,  pollice  ac  indir 
.orfurnqiie  verfiis,  duci  polTit,  Superior  pars^ftii-  ee  tuo  liniftro,  calculum  inftrumentiim  fivcfpe- 
'  is-G.  notata  jn  formam  pelvicuis  fabricata  eft>ut  culum  tuuixLverfus,prbtrud^omnemque  dili- 
inopcrationeoleoamygdalarumdulciumimplc-  gentiam adhibe,  ut  yulpides^.e ala;  Ipeculi  cal- 
r!,illudqucperfiftulamaddu^umurinarium3.-&  cujum  preHendere’pofiliit,- '  ,Xum  verticem, 
calculumperfiucreppflit.' -  ■  fiyeniamcera^ylii  quantiimopuseft,circum- 

Hoc  modo  adaptata  omnia,  virga  adjaeeijj  volve,  clemencerquefpeculum  una  cum  calculo 
tesquepartesjlacculoex  iradicibus  Altheie,  lilior  ^trahe.  . 

niih  alborum ,  flpribus  Chamomilla ,  melilon,  Prsedidtum  inftrumentum  Dn.  a  Cruce  A- 


m 

1- 

hi  j 

0!&, 

GUILMLMI  FABRICII  HLLDANl 

b  C  A  P.  XXVII. 

Q^rdtiom  Calcubu  e  Vin 


c  periculofaSympton 
liderriiithotbmiai  ts 


inonpr^tj 


3aiedlunijlioc5i1:,iti 
nedio  tirethfa  feciu 


Haede  cauTadregfoife  Urethra, 4  in  cari 
Vir^*  partej  Incifipfeqaente  modoinOv  ' 

Goijocaedfupjidorfura  ®^ro,  'ad  desiratil 
!eonteiut!is',^6liice  &  ihdicefinifcse  maS 


irem  deprimatur,  Gallus  vero  fiiperiori  mdkisi 
parti  firmiter  incumbat poftea  Incifionem  afi- 
<|uat&lum  e  regione  Urethri ,  fecundum  Vjrgse 
_  longioidiriemi  dSncc  raucrbnenovaeuk  Calcu-:- 
ium  attigeris^  inffitue,  Quod  fl.tunc  Calculas , 
(quoniam.cutisiiifiip^idre^rt^i^enfi,in®; 
c-gH-&  VrrgahsunaiuutCaicuid  &num  pe!fit| 
nori  erumpat  per  ife,  omcinftrumentornmfi; 


airurgos  Syririgafua.  0feunia 


eKpertus&ChirurgusadJubeu 


r 


de  LITHOTOMIA.  VESICA  LIBER.  .  yjy 

SaptwnientevMoHsmorrhagia.Chirqt-  fpmtualisacyS(/!trH<fwa&eft.  Natura  corrupta  c,-  ,» 
jjf;j7.p^-]rnruniJam,aibuminepviimbutam,&pul-  ab  Adamo  ad  nos  derivata  qufia  omnes  in  **'  , 
7**-  ^eadfiftendufangninem,  cujusdifcriptionem  peccaus  concepti  fumus,  nafcimur,  incremen- 

quod  tota 

bejt.Vulnerilmroittat.atquepulvilloitidemal-  Natura,Vita,&ai2ionesnoftrsnonnifiadPeC' 
j^amineovi  imbuto  cooperiet,  atqjfafciet.  tata  proclivesfunt,  adeoque  non  temporalem 

InpriraaDeligationeVirgam,Ventretn,ac  folum ,  fed  etiam  sternam  pcenam  merentur. 
IpgninasgtiOlcB, quorum deicriptionem  inii-  GaufamorborumiV«(»):«/«,inconveniente,tur. 
minecap. ai.reperiet, inungat:  turundas .verb&  pi,;  Stimpioderata  vits  ratione ,  percrapulam, 
'EmplaftraDigefUvo.eodemCapitedefcripto.il-  dcfimilia,  innobisgeneratur, utfuolocofuilus 
'  ,  linat,atqoeitasgrumfinguIisdiebusbisdcliget.  dicetur.  ,C^od verbfupraafferui, Malum qiiod 
^od  fi  tandem  quoque  Balfaraum.ad  cicatri-  accidit  in  Civitate,  a  DEO  proficifci,  ayeritate 

cemVa!netiinducendatn,in(pergerecupias,  ni-  ,quidemalienumnoneft,  ad  alium umenfinem 
.hilnocebit.''Siver6doIor,&bumorum.vitiofo-  dirigituf.  Quoniamenimtantaeftdivinaer- 
rumaSuxus  in  Virga  fupcrveniat,'Cataplafma  gagenushumanummilericordia,  ut  DEUS  ab 
feqnens  calidi  applicari  poterit  J  ,  injtio  Filium  fuum  dileaiffimum ,  tanquaffl  la- 

^  -IU  Earin.  Hordei  |ij.  crificium  propitiatorium,  pro  peccatisfut  ho- 

•Pultt.R.olar.rubr.  mo  falvari  poflet,  morti  confecrarit,nihil,ver6 

j3alauft.an.^j,  -  _  impuri,  peccatisveac  vitiis  inquinati,  deregno 

Coquantur  cum  f.  q.  aqus  Parietaria  ad  fuo  communicabit,  atquepafticepsfiet:  idcir- 
fermamGataplaCnatis,  addendo  fub  finem,  O-  co  agritudines ,  aifliclioncs  atque  calamitates 
jymejitisfimpl.|j.cumvitellouniusOvi.  eumnobisprxftantufum,  utiisadpcenitentian» 

Ke  vero  Urethraao  in-loco,  unde  Calcur  ac refipifcentiam  inducamur  ,  fimulque iis,  ficuc 
lnsexfeausfait,anguftiorreddaturi  carove  lu-  aurum  igne,  purificemur.  Qucmadmodumigi- 
auriet, &in  pofterumrurfus  moleftiasfaceffat,  turperitnSaliquisartifexferrendnpoteft,fiine- 
iiicireo  necefieefl:,utChirurgus'CandelamCere-  ptus  &  imperitus  aliquis  famulus  aurum  ipfius 
am,feuHum  plumbeum ,  Unguento  Diapom-  anteteilipuSj&antequamfufificienterputificatuni 
phobgosjveiEmpIaftrodeRanisillitum.inVir-- fit,  e  prunis  extraheret,  illudque  ad  inlHtutum 
gam  intrudat,  &  quoties  opiis earit,  renovet.  filumineptum  redderet  !  ita  etiam  DeuS,Cale- 

e  A  P.  XXVIII.  .  ,  .ftispaternofter,  nonvult,  utvelageripfe,  vel  • 

^lMmi>dtiiSi,quiisisCakultii,i>i>B>a£attudU  Medicusvita  curfura  ,  in  maximis  etiam  dolori-  ^ 

nemfiam  i  aliii^deemffs  extrahi  ,  bus,  arumnis,  &  calamitatibus  contrahat,  vel  - 
neqdt,traBt»difint.  abrumpat.  fedimpatientesil!osagros,qUiCru- 

QUandequidem  Calculum  adeo  magnum  in  «“^um  Chriftocollere.permultasqueafBiaio- 
Ve’fica  generari  contingit,  ut  citra  mortis  ”=5  “ 'ptins  regnum  ingredi  recnfant  &  aver- 
periculumextrahineqneat:  ideoqnemulto con-  'antur,  puniet.  Propterea  ager  fubindefen- 
fuldiiseftjiitzgeriqueraadmodum-^^w#»»^^  volvat j&infixamhabe- 

V  LancfrancHiictihxt^  ExccHentiflimusqueMedi-  at:  Doi^e  Iram  tua^fCTam.qxiiapcccayij  m 
i.Q-Caxxm^xis^oh.Kndr.aCrticeylib.^^.traSiat.  '^^^P>®iE)euSyfermihiauxiIiuttl,  iniuereimbe-  ; 

-  .'  j./»0>:/»4Ci&#ri«mf^etiamhortatur3  ^*te««nieam,mihiqueinomDibuspauentiani 

.  nonattingetur,h.e.Litliotomiaineanottinfti-  atq;conftantiam largire. 

tuatur:  vel  enim  sger,  inquit  ille,  morietur,  vel  Q£^fiDeussgris,qu}&pepropteracer- 
fiftulainloco  aSedib remanebit,  undereliquum  biflimos  dolores  ad  impatientiam  impelluntur, 
vitsfpatiumcumfummamifetiatraducet.Quo-  tion parcet,  quornodd igitur trafiabit temeta- 
aiam  pVsterea  «eri  quidam  adeo  timidi  ac  pu-  ripsQrculatores,  Circumforaneos^  &hujasfe- 
-  ^  fillanimcs  funt;  ut  ez^folo  terrore  fere  excin-  «'?*.™ines,quiquamvissgnimexr/thoto- 
guantjir>  interea  vero  Chirargumpitim  atque  praevideant,  &  agnofcant;  ni* 

fidelem  non  decet,  utalibiquoquedidumfuit,  “ilohiinus  ramen  adeo  temerarii ,  imo  podi^ 

,  ciuquam  vit«  fuse  filum  abrumpere,  idedque  impiifunt,  utturpis'&  inlatiabilis  lucri 
necclfitasrequirit ,  utbic  modum,quosgri  ilii  rem  tam  vilipendant,  &  exmerateme» 

tranandi fint, "breviter fubjiciam.  Ad  patien-  ^“^fupedjdibus  verbis,  maleque  fim? 

jiam  Chriftianam  atque  conftanti^  cum  ad-  pollicitationibus  eum  veluti  fa" 

bortabcris,  ciq;propones&mdicabis, primam  j  & obccecent ,  donec eiim  ad carnifi- 

&  originalem%ujus ,  &  omnium  aliorum  mor-  cinamadducant.'  (^omodo,  inquam ,  d^ada- 
,  horum, afilidionum,&2run)narum,quibusho-.  “!J“*^‘^r>  €ravisratioipfiscoramDeodeadio- 
mqin  hacvitaobnoxius,  caufampartimano-  ^uis  reddenda  erit,  imo  propria  ipibrum 

bisipfis,  partimetiaraaDEGjParencenoftro  ^““^ci^nda  cos  coram  tribunalidivino  accula- 
Cceleftijortutnducere.  Dixit  enim  Scriptura»,  QU^f^r.canuIlushoneftiispiusqueChirur- 
nuUam  malum  accidere  in  Civitate»  quod  Deus  Sl^s  neque  in  hoc,  neque  in  aliis  periculofis  O- 
'Hqnfaciatj  quod  tamen  cum  grano  falis,  &  di-  Parationibus,  ubijegeraliascumaffedufuoali- 
.  ftmaioneaccipiendumeft.  '  <3“andiufiipervivere,po£ret,  unquam  vanis le-  ■ 

Anobis,  nec  non  in  nobis  ipfis  Spiritualis,  J^bufquepromilTisadXithotomiam  fubcundam 
,  '  2c  pr«ematuralis  ,  &  quandoque  etiam  natu-  *^*nducere'conctur,  neque  edam  rem  nimium 
raUsomniumxgritudinumcaufacxiftit,  Caufa  ,€Ssenuet,{e{iexfpcd£t,donec»ger,ve!ejufdem  ' 

""  Sff  propinqui 


DE  lithotomia  vrsie:/ELIBtK.  -  --. 

CUp.ii.  '"^“^“P^Pp^^invocentatque  tur.  Quin  poBus  Calculus  a  coIfoVefic*^'^^ 

f  follicitent,  ne  vit2  curium  data  opc«,  turpisJu-  tDmfieripotelt,rctrorfumiutpofteadicetaroei-^-  zi 
'  ericausa,-eimterrumpat.  ■  ,  .  ’  Icnduseft.  _ 


vel  propter  motbimagnitudinem  >  corpus riiini. 
mePlethoricutUjfedpotiuscacochymicitnijpra- 
visqae  humoribus  refertum  fuerit ,  Phlebofomia 
'  quoque  non  conveniet:  multo  vetbmagisexufu 
-  afgri  fuerit,  fi  corpus  medjcameptisbenignis,  ut 
C-p.JiiSfutn  fuit,  purgarit,  &mundificarit.  Phle¬ 
botomia  vero  in  brachio  dextro  adhibenda  eff, 
nifi  fortd  teger  dolore  fiugulariiii  aliqua finiftri 
lateris  parteafiiceretur;  Xumenim  Venainejuf- 
dem  lateris  parte  fecanda  eflet. 

Qubdfi  Calculus  dcotfum  ad  collum  Vcfi- 
cx  decubuerit , 'Urinam  fuppte(refit  ,&,  ut  fepe 

bus  fieri  pofeftmediis.  Calculus  acolfo  Vefic* 
repellendus,  dolorqueleniendus  erit.  Etquo- 
riiara  fepe  contingit ,  ut  flatusSt  excrementa  ex- 
ficcataIntc(linoruro,Veficam  &  Calculum  deot- 


autbibatdchacEmulfione;  ..n  --  i  i 

R.  Amygd.dulc.  decorticat.  |ij.  ^ 

Sem.  Papaver.  alKgiiij. 

,  :  Frig.quacuor.Major.an.g..^  • 

,  Cumlfeij.decoaifequentis  f.Emulfio  sA* 

dendo-  \ 

Syr.de  AltheaFernel. 

Nymphaea,  an.  |j.  6.  * 

DecaSampraEmiilfioxe.  B,,, 

R.  Flordei  decorticat.  ;  fr»' 

Uvarum  paflular.exacinat.  ,  .  «'■ 

Liquicit.  mundat.  &  incif.  an.  Jj. 
Fol.Veronic.  '  ; 

■  -Barietar. 

.....  Herniar.an.m.6.'  .  '  _  , 

Gum  Jfe  iiij.aquae  fontan.  f.decoaioadtcr- 
tiat  partisconfumptionem.  .  ; 


EPISTOLARUM 


ALIQVOT  SINGVLARIVM, 

De  Vfu  &  Abufu  Turundarum,  poft  Ex- 

tractionem  Calculi  adhibendarum, 

AB  AtETH  ORE  LIBRI 

AD  VIROS  CLARISSIMOS  ET  EXT  ERISM. 

tijRmSytdmtJkedites,  qttmChirurgoSy^viciUimabtisdemisdipfam, 


r  I  R  o 

Fietitey  virtute  at^DdUrmiOrnttijpmO, 

Dn;  henrico  schobingero 

Sangallerifi,  Medicina  Candidato,  Amico 
.  finguiari, 

'  GUILHELMUS  FABRICIUS  HILDANUS, 


-  tenuia  mea  Scripta,  doSiffi-  .larem,  ejusquoque  effe  fententis,  utcumLau- 

atque  aroantiflime  mi  Dom.  nitate  dones,  non  funi  tibi  contradiSatus.,  En 
0  Q^^Schobingere ,  utquseadebinfpolite  tibi  igitur  exemplar  meum,  variisinlocis,  imo 
crafsaMinerva  concinnata-,ut  vix  '  etiam  duobus  Capitibus  integris  ,  videlicet  de 
digna ccnferipofiint,  quae  in  publicutn prode-  Situ  agri,  ScCuranone PaliiativaCaiciiU,  au- 
'  'ant,  de  die  in  iem  tnagis  raagisq;mihi  dilpliceat,  ftum.  Annexi  quoque  ad  calcem  Libri  Epifto- 
Siproindedubiusfuerim,  anconcedercvellem,  lasaliquptvirbmm  doctorum,  ad  me  icript»,in 
utTrafiatus  meus  Germanicus  de  Lithotqroia  quibus  dc  Turundis,  poftextrafiionem  Calculi 
Vefica,  eaminLinguam,  qua  aliis  nationibus  collo  Vefics  imponendis,  fed  abEmpitids,  ■& 
etiam  eft  cognita,  Latinam  videlicet,  vertere-  Theoriae  Artis  Chirurgica  imperitis  petperaro 
tur  5  prafertim  boc  tempore  ,  quo  cenfores  improbatis,3gitur,quasneomitras,velim:qu^ 
Scientiarum  multi,  &  quidem  rigidiEimi,  Md-  pemiciofeenim&humano  generi  infeftafitme- 
mi&detraaorcsinfiniti,  fautoresverb perquam  tbodusUla  Empiricorum ,  ftatim  poft  extraSio- 
pauci  reperiuntur:  attamen  quiaT raSatum  illum  nem  Calculi  labia  Vulneiis  Unire ,  non  Ibldm  et 
a  yirisdoais  non  improbari  video,  &Clarffi-  Capite  ai.&Z5.Iibriedo(ftusfuiftij  verum&E- 
mum  atque  boftiflimum  Virum  ,  Dom.  Se-  piftolis  fubrequentibus  bilce  adjun&is  abunde 
baftianum  Schobingcrum  ,  Doftorem  Medi-'  cognofces:  ubi  etiam  videbis.ufumTutondarara 
cum  Gallopolenfem ,  longd  celeberrimum ,  e-  atationalibusMedicis  df Chirorgis,iiveGerma- 
jufdemqueCivitatisSenatoremPrndcritiflimum,  ni,  five  Galli.autitalifuerint,  nouimprobari.  _ 
Patruum  tuum  perquam  charum  ,  utl&CIarif-  InterGermanos  Medicos,  meritbmagni- 

CmumDoftiflimumque  Virum,  Dn.Thomam  facienda  eft  fententia  AmpEffiroi  &  DoiSiffimi 
Platerum , Archiatrum Bafileenfcm longeexccl-  Viri,Dn. Dofi, GeorgiiHorstJI, Civitaos 
lentiftimum ,  ntriunque  Amicum  meum  iisgu-  Ulmenfis  Archiatri  longe  celeberrimi ut  qui 


A^rEH:D  IX. 

o4i  opcfatibnibusSccurationU  fequcrettir 
Stfucceflum  videiiti  'Teflatut  vi  ignU  ad  famt. 
itiefaiptis,  quasqucdpHdtpevi-  antUxeia,&f‘ri 
<:ntite,&.meisiationibus(y3fcri- 
scienda  quoque  eft  opjnio  Viro-  )-«»r>^^»<iecivita 
rum  Doni.  D.  Danitlis  Smneir-  jusplatesaufum 
rm;Med.lib.5',part.i.feS.5!.Cap*  Apocalypf.Jpha 
fero.d/ejf^a.Iaftitutionam  Chi-  Q^-nqumiA 
iD.D.HexrieiPetrehinEnclm-  rumaiia)  acami 
xracl  10.cap.151  Hi  omnesdifertd  tamn, 

fpoll  Extraflionein  Calculi  aper-  vcficutcmmitnlt 
dum  ,  urqucdum.Veficaiatis.iif  ttdentdyumli^ltfi 
jusquoquefententi^cffcGallosj  tctqtiin  udfrim, 


dcrimomi  fui  facultate  expiiltriceitdtxcer,m>idif 
ftii>iultiBie.Noviq>ieq^taks,qtiipeti!la!tterfitrorS 
particula»  devcrarum,fapiiistion  ahfq^fauci«Ba^ 

,  morfhagia,qui  ntm  petulantia faaptma»  dedetint» 
-ignm.  Sed  ferta  fis  hac  derephrihiaeemmimit 
'  ncferBmicu» GiariljimtuBcs&mtxm\ss,cu\m\itca 
.  ros  mihi  inclufas  hic  accipies.  Libellum  deLithof., 

■  mia,picpter  occupationes  &  peregrinationes  ntm,. 

'  dumperlegi,  fedeitndemnoJlroMmkio,  eamoi 
caufam  ,  quod  hoc  menfe  generoJhsquidaBaroi 
Styriaipfm dexteritati fefefubiiceret ,  dqtuqai, 
demCalcalumlij.dextreextraxit  ,  Uhorantetit^ 
menfexta  dieex  Infammatione  &  SphaceloVeJica 
mortuo. De  qm  Captuum  etiam.  deeis,quaMecckia 
!iofro,ahas,  utnofti,  exerciiatiljlmo »  inhacma^ 

ributpoflhacagam,  Hfce  henevate,ciimfamiliat 
'  Baptu»Vlmi,iT,Bitguft.i6zS. 

\  Idem  ad  eundem. 

SPrioriba»  meis  ha»  addo, PttClarifime,Sxeela 
lenti  fime  ,Pautor&  amiceplurimum  colende^ 
tihiq^gratiasagoprdScrtpto  moGermanico-,  Litho, 

nihil  nlntentes, quo  diverfjjldsdicinlpartes  illita 

cetinprimuyqHodingenerationeCalculipotitucunt 
paucu  veritatemdefendert, quam  cum  multi»  erra^ 

Miror  curtotiescelebrieres  Medicinifeidama^ 
teriim,(S  calarem  exurehteiriculcaiefolianttcfim 

riudemdnflretjnequiddicam  de  VarieLte  Calcti- 
pn.GUILHELMOFABRICIOHILDAMO,  ioru,eVeficadetraaoru,quorumquilibetfere,qm- 
Medico&Chirurgo  ordinario  Reip.Bernen-  adconjifentiam,coloremi(!runoverhoiqucad^ 
n.o.i,...  1-. — iierJttateTartartfiinativijdiverfmodeprddHllta 

nerapenesniJIrumLithotomam.  ( qui  jam  uUrabii 
mide manu  propria aCalculayeJice,S'Hemiu,  fi-  ■ 
Sione&eXtra£lioneliberavit)refirvatapenendi!, 
QuoadmodosextrahendiCalcu/um.mjliquem 
:ithotomiaPefica,proquogrdtia»agoma-  nofierLithotommpr4erataliis,mttahfq^certadi- 
<ie>emn{ieperquaqfiegieptfiolSmli^m,  utina^exp^entia,quipenitusrejieie  iUorumfia. 

'temperamentumhocmoejusmodivitris  mfacilimefifluloJisvieribJoccafapraberiqueat. 
*,5*ir&PIinius  olim  Tiberi}  principe  ex-  laprimis  inhumanum  omnino^ahArtisoperibas. 
uiferefert ,  ut  fcilicetfluxihilitatevitra  lienuefejlatuit,inquifitianegtlculi,uhiexvotonoa 


.'cJ^uigata,t3mpe 


iMDCXX’ 


gregorita  Horfiim  >  A  P.  Z). 

l  Satiffima  mihifuerut  Epifiok  tU£ff1irCkrif^ 
Ifime  (^ExperteariJJjme^Fatftor  (^Arrncepltt- 


appendix.  jen 

JehacControverfiaftatucndiimfit.judicarepoc-  tu,meme*dcmfiitt^tiafiiuc.ied.-j.ubideCm-*- 

ens  SdoboitierojliujurmodiVulneranonnun-  tioneCalculoavulfohabemUagtt  ,  wjtcui^falam 

fln3iDinfift!dasd^ciKrjare,nonqu6dTurand*  pJmfimtnda(mjki^)Vsilttmmedicamcmiifiim, 

i  initioimpofiw&want/edquiaMDfcuJiisVe,-  P«»movmm  ,  &  fpitrga«d«mZ>lcMmdcl>u^ 

feinOpsrWnedilaccmus ,  autVfifica,  poft  melUlinendum.  ldfiradiv<isattmpcrahitKr.Haic 
Calculi.non  fatis  mundificatafuit,  Curamm  upiilpmKm  vixdum  Enm^h»rmMiim 
Seddebisdasforfaii  fcribendidabitotoccafio.  Emplapum.  JsSao&ftvumhahaadptumnen^ 
His  Vale,  Viraropliffime,  atcumtuisomnibus  d»T«,&mAadukM  rtp»rgmd«m-,,mdHU^ttmm, 
sternum  (juam  feliciter  vive.  Raptim  Bcrnie,  51.  maxime^f^tulwaj  i^uedtntdt  hefijltilarelmqua^ 
Odoh.i6z6‘^  ^ 


Pluraani  meliora  adderentf>3Cy(^  temporis  pe^ 
nftria,^feftinalio  tabellionis  haudpermittmt,Ta~ 

Dn.GUILHELMOFABRieiOfflLDANO. 

ind^aeip.^Beraenfi^McdicoXh^  r„„feUcicxptru«iia,comgm.  /nteriamma, 

~  .  . tjumKupt:-ciimlionoDeir<ia^icatifHmits,ciaafiih‘~ 

fe^nentihiis  plurimi)  aliif,felitilPmiim  (^,pticati£i- 


'  ciAimo,  EideliflSmo,  Domino  ac  fauton  fuc 
perpetjm  honorando ; 
"^thitnnesBurgomier  ,  Intlyu  Reip.  Satphufutm 


_ xExceiUntUT.ruuij^ammb.  a, 

cor.liiuiTcnohiximmb.dcpHhhcafalutidiutilfam 
adhucirtcolumem  fervet  at^fupsrfitem.  vAdjun. 
SamCiariJimiDa,DoetonsHorli:!i,^c.man«»> 
nOliremattuaslittraslmgeiraiiff!mai,r'trCla-  »«/’e’’W/fo'«»<^!»,»»»c»a<mccy<ej.  Juclufam 

rr!//i«e,Pau,erateruimiLdS^^^  «««tee/carna 


Peliater  ,  S.P.  P. 

Dc  Nccelfitate  Tarundarum. 


.11  kAi.y;».  Maahil 


Gallorum  hae  inparte  medicati 
dtderimteandemeJecumTuafeo 
me  externorum  affeBmm^tam  <jui 
at^LuxaubneSf<judm<^uicircaTH 
VUeraverfa«tur,traciationeseodemplane^Oteih 
TuaperagunturiCadem^  Aortis  lege  ac  methodo  cti 
rantur.DuminGaBiisvix/yhancfpfamOperation 
.  Lithotomiamputdt  quamomniurnChirurgicorm 


»«tfTaliacoi 


ifacilhre-  ^  ■“  "T  ~" 

miumfer--  ,  y^ro Excellentijfmo,  • 

'Braauras^  _ 

Dn-QOILHELMOFABRiaOHILDANO, 
ipudBenienfesMedico-Ghirufgoperitiifimo 
&  longe  celeberrinios  Amico  fuo  .  . 
fingulari,  : ^ 
LudevicusPantheius,  S.P.D. 


Curtorum  Chirurgia  ,  funimopere  dejideraham 
videre,ejm^  fihui  gratidLutetU  Parifiarummatr 
fem&ampliusmratuifui,diMius,av!diexgieBas  '  , 

-  atmmerfariamilkmiuNofocomicChariiaiiiLitho-  ‘^IrOAriJfme  ,  &<v-imiceplarimumCele»de^^ijf,^ 
nmtamiquamcemplurihmputrucalculejismfiitai  V  'fiuuadmeii.NovemhrMbmomiJfai,ejieidm^d<im 
folei.  Ptrim  certat  ehcauputetttm  id  negotium  fe~  menfisfineaeeepi^unicumve^rarumanturiaruntdtlururu. 
guenttminaitttumdiUtumefi.  ^  quinta,de^tiagratiatt]udmplurimatre4dc.  Opui‘“‘ff‘‘- 

Aditales  autem ^uedjj>e3at,nonol>fctirepatet,  eJlperpoliium,SrAutorefuodignum.  jNihiiintSa'rlie‘^^ 
EosTecumemmrtirfentire.ufum^Turundarumap-  legtammadverti^petejl,  (puodfjrMedicumerudi-  yfc., 
fmbare,exiSeItalojrumChirurgtetirumPrtncipis3k  tum ,  &ChirurgumexpertummBfapiat,  meetion 
Espxpmieatelaeos^ueminOperaiionihuifuiiChi-  modh,fed'etiamdo£lorum judicio.  Japrafemiaijuii 
turg,cKviderelicet:quado,expeditoSeBionisopere,  rcpendamnihilhaheo'',  prater  ObferVatiomm.de 
ti!^uit,Turuttdaex.ovielbumiBe^viiedo,cuiCre-  DyfenteridfaBamiDa.jiehbAoaiae ,  Lugda- 
ct  ijuidptamadjeSum  fit,  inpiagatmpomju  &  «a  nenftMediio ,  apud  nosfatisnoto.  Tanto  me  favere 
af‘rtumPulnusfefvant.,<]Uouf^epcaab  altenUre-  profequitur  Dominut,  utmeammndedigneturpo~ 
'•'’“<uexpurgaiapt,&puemplagaappareaf, extra  jluUrefententiamdepraeptis,  quaLibellutfxusde 
ri  -  r'’  c  .  exprejfum-.poftea  LiihoiomiaPeficaJjthotomos docet  ,  ebyrafertim 
miplaga,^carms  etreaufum  Turundarum  Ca»»ulataruia,  dPefica 


exPtno0-Ol. 

•ro  Coxit  aftriBis.ep  gtui 
’>iratiottifiudettt,<S-ila  cura»t.At^hacnonmo-  lapidis i 
rrnorum  r>-.,oM/,«OT  Chirurge- - ®  - r 


lottemiafedjam  oUmipjHttCe\0,LajiniHippocra-  i 


i66  appendix. 

here  dicam, ^«idfmiamifirCUriJIlme, mea  epimo  ViroExperiemifflme, 

.  vefiraqttadrat,  '  -  ,  ,  _ 

'PrimumiinGattiaUthotemiju^adeeaufanun-  D N.  LUDOVICO  PANTHOTO, 
qmmTurmdie  amatur  in  piieruiin^itihmLiihe-  apudLugduncnfcs  Gallorum  Chirurgo  cclaber- 
tomiamfilentfole  pityo,ad'mfimo ,  ut  loijaantar,,  'rimo.Amico  meo  lingulari, 

hW3.\t.x.\iexercere:eiueniamimpatuntes,Jmul&  - 

riUienis^afa  mndumfiaentesjimprudentemcer.  Cailhetmae  Fabricia.  Hddaaa., 

pmsmota,aliooperandimodo  graviter  ladipejerit.  P-  D, 

fierieeapetellLtheicmia,  alie^aarama^notco-  D  Erponfumtuum  ad  quaiftioncm meam,  tibi 
lenni Apparatu,-  TaraaddCanaalatapeJl Calculi  *-'propofitaiD, VirExcellentiirime,&Dn.&a. 
«rraSwsematKHtxr,  CiMBjar  pr<»rt-  plurimum  honorande, videlicctj  e«r*i 

pie  Curationi,  imrommam,  &jinuntuniu!,  duo-  ^eCalculoyTurundayulntriJiminJigendaynecntli 
tum,  triumipluriiive  dieru  jpaiio,vel  tanto, epUamo  accepi,&  pluris  facio  (loquor  fine  adulatio- 

opu>eJPejudtcant,Hi  effluant  thromhtvelgrumifan-  ne)  quam  omnium  Empiricorum  nugas,  qui  fine 
guini.,ihf'eftcacapacteatemeffuji-,tun>ettammuci-  rationeea,qusEcumrationefiuiit, impudemerSc 
laginoj! humores, arenula,  minuti CalculiinFefica  finefun^entovituperarenonerubercunt.Tua 
refdut  ,  ^uinonaun^uaminPilicafmuinlongtm  ver6opimonontanmmipsarationcftabiiitur,fca 
tempuscohibentur  ,  lahiuFulneriecitiuiinmcem  &tcxcmplo,obfervationedigniflimo;ilhjftraturJd  - 
adduUir,ijUoniSVr'ethraidcsnecexpeStu,necjati.  libentcrqupqueintcllexi,LiAbthomosyeatosin 
•amplupotep prabtre exitum,  grumi. pottfflmufan-  Gailiamecumcqnfentire.ufumqueTurundaram 
gtiinis,&tunctempor,sjanguu  extra  vafacorrum-  non  improbare.  TurundasCannulatas, propter  D<T«» 
pitur,creatvedotarem,febrem,abJceJfum,t^gangra-  ■  caaCas,qmemcjuociaerecen(es,Paensnoa!iieo'^^^«‘ 
nam:ijaodaceieUJfecuidamnQnihpmanotayiro,qut  convenire,tecumlentio5nudis tamen, in  quacun- 

tiopuiula-  Poft  extrasim  Calcu^m Operatornititur  fla-  carbafoinvolutis&tcdis,  itatamenntforaraiha 
timyulneris  labra  unire,  metuensfiflulaaccejfum-,  Cannulfenonfintinvoluta-Praetereaiutminusfe- 
tribu)  hebdomadis  elapfii,ipfoi}jFulnere  in  totum  f e-  datTurunda,ipramdigeftivo,.addolotesfedan- 
re conglutinato, lancinantemcircayitlnusagerper-  dos,&pusmoyenduch,inungo,  utividerepoterB 

Medici^  Chirurgi,  utrum' Fulnus  amplificare  ex-  Quamvis  autem  Turundte  Cannulatjc  five  ex  gi<<l 

pediret  i  Aflanteth.ti-Lithotomiu.fujpicahantur,  auro,  fiveexargento, aut  plumbo(qua;mihipne“”‘j^ 

adplagamallidens,horumeffletcau[adolorumiuna-  fiamCalcolummaximurohabeantufiimjdumU-^”,'j^|' 
nimipeneeonfenfuilliconfuiuntappltcandumcirca  rinse  ,  qujettatim  abopefationeurplurimuma- _ 
Fulnue  Cataplafma  .r1nodynum,rai'ifubejfe  -lihfcef-,  pris  efle  lolet,r3pguini  item  in  Vefica  co.agujato,ar 
(amrexpaMguinisnonl.ej.eduUi,(tdtiusiritraPifi-  renulis,aliisq;cxcremcntitiishumoribus,ljberum 
cxm'coerciitputrefaSKne,ntceiienttufefeilit,ipure  exitumpratbeant ;  fiquistatncneariimufumnon  , 

^iamdfludFutnui,l!cutfentitT)omin^,eftcontujfum;  volueritjei  nonfumcomtadiaum?.  XurundiieT®»»"*' 
lapiusq^dtiacerationi junSum,indicansprius Sup-  mmexcarbafofaais,8£'digeftivoinunais,idem“/"T’ 


parantium,  tpudmljlutinantium^Epuloticorum.  quodCannulatis perfici poire,ina;gris meis expep^,^*,*,, 
ufum-,  addequodFeflca,  pxrtmultumconcavaeSr  tusfum:prse'fcrtim fivulnusbisaucterindiecura- s«,Ma. 
ampU,retinetmuliamfianguinti,tam  ejueijuiOpe-  turri  fuerit :  Turundasenimexcarbafoeis,  qua:  a»W< 
rationis  tempore,^uamitliHt,ijui  efl  peraSd  Feficam  ex  metalUsfiunt,minus  cfledolorofas.quishon  vi- 
fubit&  penetrat,  ex  Fenis  [anguinis  quantitate  non  det?  At  dolorem  omnium  lymptpmatum  efle 
mediocrem  per  aliquod  temporii  fflatium  in  Fejtca  periculofifliroum,tibi'notumcft.  ,  ' 

fundum  effundeniih.adde  quod  alii  alii. plu.  fdngui-  Porro  cavendum  erit,  ne  T urundis,fiveexcar-  Ca«<<l« 

niaemittant,  nonideoiantum,  qubdti' difficili. Cr  bafo,  fivemetallis,  prasfertimexplumbofuerint,'*'^'?' 
diuturna  fit  Operatio ,  t^r  aliquando juflumcjteon-  abutamur;  quemadmodum  enimlegitimusipla-””*"’ 
fuetumoperanditempusohSubjebli,mlOperantis,  rumufusneccirarius&utilis,itaabufus,hoceft,  fi 


C5UIL 


GUILHELMI  FABRICII 
HILDANL 

IlIuftrifrMarchionisBadenris&Hochberg.&c. 

necnonlnclytxReipubLBernenfisHelyet.MedicorChi- 

rurgi  ordinarii- 


GANGRAENA 


HorummorborumDitferentiae^CaiifeSigna, 

Pfognoftica,  ac  denique  Methodica  curatio  continentur. 

Editid  decir/i4tertUi 

Omnium  loc-upletiffima  ;  bbrervationiBus  etiam  rarisneciionin- 

fttumentisnccefiariis  5  ab  Autbofe inventis  j  itaauCTa  5  utplanenov^re* 
cerifcji  polfit.  '' 

■  Candido  Lepori 


iVMnvh-,  CanMe  te-  'MUcos^eUant, 

'^orjiicduodecimiiddmj-  ‘  ratitmes,piirgMia>i 

ediimita  tamen  Ohferva-  Chirurgo^eMToi 
tiomhuitariSt  infifnmetU  dicipHrtespraf»m< 
atiUbtis,  nedteamnecejfa-  UtiajVel alibi ,  Mi 

iam,^pp^o^niiSiiHfiaaxi’  enimteuntorbma 
njendafie^pracipHefipYAceden’-  remedia‘,quorum  t 

^  Colonia  j^gripplpaexcufam^  Jilio  mi  potefi  e 
n  tam  faci 


‘vi£l«sraliimim, 
tlgrotamth.  aeccffariatimn 


tatc.mtibitadiiiadfcrr. 

na  clrSpyceli  accuratas 
dicam  curationem  maxt 

Indcfiriptioneremidior 

adliemt,ftudent,eatants 

itantifima.,  srrauthuct 

_  Pmo^atnpufajfm. 


GANDiDO  LECTOR!. 

„i^it)i»iepm*ni,  tia>treS4raMiuiidmirri-  ttrqMfac,t,&hai^iili4,pter<ltu«e^cKi»ciim^ 

Ww'»»'-  QmdfivtrotgtYamtirhsmniibere^  ieririiimvit.exlevitMemgligitifudtfatiiJM 
^^Yiicutim»>>‘’»ibbtrMimr )  Medum  fttrar»  tandemMcttmufimmDeeterOptmt  MAXtmiit 
U/.LaefaiiYi^ifmfdeetrecupddumfmdBi!)  mwmUetiMireddertdii^ritiones.  tJevmaO 
ItgMati  eu-decenter  adMait.  Q^ed.  AutuSiMedUe^iUiMtgceaata.neitgimmfrtctlipt 
.^nteitfSioYidttfiucefferiti  maedei)  Medum  cencredmturiin  ^muumpriparatioxe,  ficeta 
Mpatidm  - antmtemeada .  tjma poum em- ■  farfim etrerem coeiimiferitifMiUeitrulimemrige-e. 
r/„dHi»Miirbm0>t>4xi>iulurdiacj^rtfinfe,  >•<,  aUtadfimmum  ari  feft  exfol^om  poterit tjed. 
lanem^mepemmt^aauttSuiuitnpeHd^e.  ailm  torpm  humtumm  thefaurmfme  prtciofjfmHSe 
aitm  rei  tugenti  rmtffanie  Mtdieiis  ratisntm  (p- iii)iili//!»ia1ieitreaturajipliceiemittititri  in 
iripetertu  %mve»b  Chimrgmingmvien-  hajmcurAi  firjiltdntgUieeriti 
vrrbts&opiratu-'-  -'  '-’^- . -  -  •  . . i- 


(nsmdti&opirattmibeukaefirepnif  (mtfiici-  i 
ggtimperitibarbtunfores,rigj/rta,^liaiiafaft«*  ( 
banines )e»)i£la^>  ijieimpismrlnnelliim  habeat 
c^itioKtmmamfiuadmniftrarecoiiaiiil  fuerit! 
'une  tjae^  rnotim  finem  exttiofam  aeejmnt.  Idan 
tem  altadeeanfamnfar  mfi^nod  opme-  '  - 
Ijttatjoreto  &c-jk 


..jxipharmmineamiutxbthierit :  runadrma 
iiiargentumtpfia»  bheraiaiUi  (ed anima fropte- 
eaaterntiifnibiatxerueiahitKr, 
l^amebrem  MedieiUi^me^tiaUteiidirm/iilt, 
talis  etiamefiyprebmJiilicet^fideliiidGeeOpt. 
Max,  felicem  i»  ommim  luit  aibmihmfitcejfam 
expetat  tp-exgreBel  t  fcOem  aderit  tpJtTtiwca- 
gan ,  ]i  erteaicum ,  ijm  aeeemem  victm  raaoaem  tusi  ut  in  cafbtes  etiam  d^icilUmie  lU^e  'duhiis 
%afctiltertti  tsrpns^abhumorisdemmatarepar-  mirofemode&expoioexpedtrepojf!t,^emadmo‘ 
earet,ad.agrotfliosPocarent,  Hiueftitittndiestot  diim0)nfi»stpfimbispramt/it,^uande  ; 
affitam  nefande  ab  ite' enerventur  ac  trucidemur,  cunque  petieritis  >  intjuit  e  a  “Patre  mioitt  nomine 
Seianttamenfiirnpuniiosnonevafunstfedahiplil  meo,  dabit  vobis,  /umpetste^  dabiturVobis% 
tamjaamhomieidis  inextrernojudieio ,  eeramtrU  ^uaritet^invtnietis.pulfate,  ^  aprrutur  Vobis, 
banaliefmreirationemsxoBumiri.  HecinfinHu  ii  ^mdeST  atU  Sattefiriptura  Tefiimonta pajfme 
:  ameris  erga  proximum  in  mediumadferre  volui,  tlobis  cenfirmani. 

tjuicun^uevolet.  ^  go  elatio pifcipiendaep,prafenitbiisagrieonfaii^ 

C«<rB»»^«4omaemunnsbonttm, Somne  gaineiiifamiUarihus,vicinis,(p-alii!,v(rbidivi- 
4onum  eft  perteaom ,  fupeme  defceiidehS  aPa-  Hi  Minimum  voeabit ,  e^ui  emnes  exhorietur ,  ut 
-  tre luminum ,  utXbivus  Jpoflolus  faiobus. monet  i  etrdentifflmis  votis OBVMpreientur,  ^uo felicem 
■  vnmemeiiam  Medicinam  ab  aitiffimoereatam,  di-  operi  perieulojiffime  fucceffum  targiaiur.  Qma 
vinofolummodomunerehkbemutt imb^uiamedi-  verbCbuurgusin cafradr alibi fapi P^erbi divini 
camentum^uodva,mJidivinabenediCHonevivifi-  minifrUmeaberi  fimpetejl,  precationes  aliquot, 
cetur ,  mertuumefi,  ^nudius  upa  i  ideo  Medkus  quibus  in  Caju  neceffitatis  utatur,  addere  placuit  i 
Peuminprimisveneretur,  &optmejutatq^bene.  quasLeSor  abimtt6bbri,fiatimpoflprtfaiionem 
ddhonemvotuccntinais  imploret,  ^amiitexo-  ad  LeSorem  Videre  poterit.  Precibus  pera  Sit, 

rare  melius,  (frimpttrarepoftt  ,  abenorniibusfibi  iterum  magnitudinem  periculi  Ugnatis  t<r  amias 
peccatis dibgentigimecaveaf.  nonfiurraft,vino  exponit:  fuamqueipf  curam &dtUgentiam  reli, 
PineriqjdiesnoSesq^dedit«s,autaliasmaUfama;  giosepromittat,  0>fanSi  etiampraficf,  potatque 
verum  fobriumfegerat  ep-  modeflum ,  agrorumque  Jimut,  nejtbi deinceps ,  culpa  imputetur,  Jifortemi-, 
faerumfabstemcurapbi  eordiq^  habeat  :  &  in  eo  nutjecundumfpem  eSr  exfpeSatione  operatio  prm 
,  totusju,  quo  morbiS  eorumdemque  fgmptomata,  cefferit,^DEOter  Opt.Max.itavifumfuerit, 
^  .Cdufat,  medicamentorum  facultates,  agriq^natu-  ut  ager  Velin  ipfa  operatione  vel  paulo  poflexjiiu. 
:iamreS'ecogno[cere,(f‘exob{eurioribusquibuevie  guatuT.  Quodfergo.amicosconfentireVideat,ad 
anuatq^  ingenii  hineficio feliciter. feexpedirepof  operatimmipfamfeji accingat.  AlqUehaiKtt 

litineforietemtrequid,feetomniacircumjpeSbM  nevole LeBor,hac.vieemonereVobUituhal@’atii 
tgrifalutematqueemolumemumadmimJiret.AU-  aquiboniquefaeitt. 


Ttt 


GUIL^ 


GUJLHELMI  FABRCII  HILDaNI 

Inclytae  Reipublieae  Bernenfis  Helvet.  Medico  -  Chirurgi 

ordinarii 

DE  GANGRENA 
ET  SPHACELO 

t  S.  A  G  1  A  T  y  S  M  E  T  H  0  D  1  C  y  S  i 

Horummorbomm  Differentia,.  Caufe, Signa, Prognoftica,acde- 

iiiqde  Mediodica  curatio  continentur. 


GlIiLH.  FABR.HILa  DE  GANGR.  ET  SPHACELO;  77* 

0?-  *•  fintot^riff^XdiftinaionrahoriiLf-  .  Gingrtnt&SphuiUctufiVtiimraUs. 

fpflumnDanloptolixiusdeElarateiatqueobocu-  ^Angrsnam& bphacelum  aefinlvimusmor-  - 
iosponere.  Wyficadone.huncqiudeWperfeaa  ilto  aa^ 

Licet  autan  tam GatigfMa,  tum Sphace"  tem  impetKaa,  Cum  autem  morblicatio  fitlvi* 
iBsttonexaiverlisjfeacxiifdemcauns  originem  teexiinaio,  acproinaecaliaiinnatideftruaioj 
irabant*  nihilominus  tamen  nott  eSigUam  intef  utpbte  in  quo  vita  yeriflimccoofiftat  ,  videndum 
-  reai&rentiam habent,  &-reqairifutefqUepro-  quotmoaisj&quibuScx  eaufiscciuingatinhatt 
j,i;iafparemeaia,atqu'ccufahdiiqethodumipri-  , calidi extinaio&deperihtio.  Namcidcmcau- 
^  duro membruiitaiiquod emoritur,  necta-  fe,ficorrijiiantmembrum,3utpartemcotporisi 

menplanecftmortuum  ,  fcdfenfualiquoadbuc  prout  plus  minusqUefunt efficaces,  parti  illi  vel 
Kr*ditum,afleausiUeaGalenoaiiisque Medicis.  SphacelamyeiGangr2natHinducunt,acplerum^  . 

Gangrarna  appellatur*  At  quiapars  afiiaa  in  "que  utaugentutjGangrataamquidemptiUSjde- 
Gangr*na,utplurimum.fflaximoardore,inflam-  indevcr6Sphacelam*  ,„*,*,„** 

'.'matione, dolore,  tumore,reliquisquefignis,ca**-  Nonpoteftautemcalidummnataitiexifte-'””"”® 

lorem  ac*ftummaximuml5gni6cantibusa&i-  refinehumidofuOradicali,&Spiritibi6xisinD-^,j^j^ 

tur,  &inflammalio  atque  inflatio  hic  inftar  ignis  mnibus  corporis  partibus  i  Adeo  ut  graviter  lifo 
adjacentes  partes inraditu-eareGangrinamGer-.  humidofadicali,  innati  caliditbmite&aIumno,di«/i  txl 
hianico  idiomate  JpCiffeniSrdnS  appellare  pof-  Isefis  item  Spirinbus,  in  quibus  tartquam  in  fub;  V"'”'’” 

*  farnus,  Quamprimum  vero  inflammatio  at-'  jeSoinfidet,  ipfumquoquelidaturinnatumta-^^J^^ 
que  incendium  hoc  innatum  aeinfitum  calorem  lidum.  Humidum  autem  radiCale  refolvitur,  dif- 
•hrimidamqiieradicale  abrumpferit .  itaqnidem  fipatuf& abfpmitur  cibo  quotidiano  non fatis,»ia«raM*. 
Utmembrumplanefitemoftuum  ,  tumabHip-  reparatum,  &  teftauratnm':  velfioccurratillia-UiMOeur- 
'  poetate,  Galeno,  abisqi  Medicis  Sphaceli  rtomea  iienus  calor  vehemens  &  diuturnus;  Aut  etiamfi 

jbttitur.  Nosver6,quiainSpbacelomembrum'  concrefcat,&Velutifixetufc,cogaturqneaeutiffi-^^j^^ 
nigreftit,  aefrigidiffimumefl: ,  nihilominus  ta-  rnofirigore*  S'cetiamSpirituSjquipartibusaffi- 
tten fpfoptet  putredinem)  proximas  adjacen-  si,  ipfum fUm humorem  tidicalem,  tum iniiai»j^cM»fc 
leSpartesinvadit,erodit,atqUedeVaftatiSphace-  tum  calidanj  comitantur,  poffimt  veldiflipiri, 

Ium  eum  quibufdam  Medicis  celebribus ,  Gef-  'vel  fnffocari,Velin6ci.  Diflipantutnegatare- 
j,j^j^manicd.Saitett58ratlb  nuncupamus.  '  '  frigetatione& recreatione,  per  influentes  Spiri-  '  i 

lulltiic.  '  Gangrsna  ut  plurimum  efi: in  fuperficie,  tus,quiapartibusptimariiscontihehterCommu-- 
df  atque  (  ut  ruperiori  cap*  declaravimus )  cutem,  riicantur  ,  ac.  diftribuuntur^reliquo  corpori  per  '  ■ ' 
““*’^'mufculos,3liasq;partesmolles  afficit*  InSpha-  nervos,  venas  &  arterias,  Suffocanturabundah- 
5|J^*.celovet6nontantumhtepartesmolleSiVerume-  te  humore,  fiqliidcm innatum  calidum  affidius 
iaai-tiaffloflaipfaafficiuntnf*  luGangtsena cutis  rU-  yentilauonis egens, non poteft integre cOnfetva-  . 

••ii  .  bet  propter  inflammationem  maximam, in  Sphai  fi.  inficiuntntdeniqiamateriaprorfusmaligna, 

'  celo  vero  fit  primo  pallida,  deindedivida,& mox  veaenata&  corrupt^S^incqusecunque^caufle 
o*.;_.  ‘-Gangtina  nullus adeftfcetor,ipSpha-  poffiuntcxflccatei  aut  cogere  humorem  radica- 
tutrelcitfflembruffl  &peftifetumemit-  lem,qUiecnnq;itemdiffipantifuffocantiautinfi- 
i  ctunt  ipfosSpiritus,humoris  radicalis  comr '  ‘ 


nigra.  InGanj 


_  celoverbputrefcitfflembruffl  &peflifetum . 
n^  titfcetorem.  Interim  dum  Scalpelfo  adhibii.  _ ^ _ ^ _ 

’• .  fenfum  exquifitum  habet ,  Gangrena ,  dum  dividuos ,  eidem  iunt  intercipiendi  ac  deftrtten- 

®^^verbnullasampliusadeftfenrus,  Sphacelus,  ap-  di  innati  calidi  cauffi,  ac  proinde  mortis*  Et 
Djito.  prbaridebet.  Membrum  enim  plane  emortuum  verbinteritus  omnis,  five  naturalis,  fiveyiolen-.j^  ja.. 
eft:  cauius  tamenhac infeutfitChirutgus, ne- 'tus  ad  aliquam  eX  hisCaiiCs  revocatur.  .  Nani 
ceffeeft:  frcquenterpnimigriexiftinlant,  ftufu  verbigratia,quiknta,autvioientafebri,aatigni, 
nOndum  expers  effe  membrum ,  digitosquoq;  aut  fame,  aut  feniO  intereunt,  illi,  hercle, mori- 
tjij.  ^fpMem ut  plurimum  movent, iifquednm  tibia.  unturexdiffipatiDne  &abfumtionehumorista- 

ad genu  ferd  pldnd  fit  emortua.  Senfusautem  dicaUsi.quasinhisfubitb  &  repente,  irtillisflt  . 

illenonveruseftjfedfitper  imaginationsnpri-  .ienfiils.  .  Sic  &  qui  rigidifiimo  algore  pereunt, 
«dentisdoloriS,  &Syropathiam  partisvivicUrti  dicipoCrantiuterirepfoptercongelafum,cOagU- 
.illa,quasjamemortuaefl:. '  Digiriquoque&pes  latamve  hartiOreM  radicalem.  C^l  ex  ingenti 
moventur,  quamvismembrufflomninofittiior-  aliquovalnete.cUminCgnihimorthagiavel  fe¬ 
tuum  tpropterea  quod, ddmnetvi,&mufculifc-  cuspefennf  ,illiproeuldubio  extinguunturpro- 
moris.&cireagennmoventur,  nervos  digitorum  ptermagnam  diffipatiOnem  fimulSc  fcmelfafla* 

‘  Spedisquoquemovent,  Scadletrahunt.  Sexto  Qui  ftrangulaHtur  )  autfubmerguntutjVel  qui 
*  &  ^timo  differunt  Gangratna  &  Spbacelus  CH-  ei  hydrope,  autingentiinfignique  contuijone 

ratione.  In  Gangrana  enim  totum  negotiom  pereunt,  eosvetedicimusmoripropterfuftbca- 
ioboeconfiftit,utpnecaveamus, neputrcdqali-  toseofdemipiritus.Pofirem6,quiidtumorsu- 
fl“”fmbfmn invadat, occupetque  i  aptfi jam  VeVenehato,'aattoXicafiimptOpefeunt  ,  inhis 
ulterius aort progrediatur.  In-Sphace-  malignafpbitauminfedio  mortem  creat.  Qmd 
loverO  fuperflnum  efl  in  hoc  impendere  labo*  fitoturacorpushoc.modointcrit,.innatocalido 
,  quandoquidem  pars  illa,  qus  emortua  eft,  ficaffeao.utifuprddiximus»fivepenuriahumo- 
fevivifccre  non  poteft ,  ideoqueutprotinusauf-  risradicalis.fiveetiaminopiaipirituumearacO- 
leraturMive  id  novacula  &  fetra,  Gvecauterio  irritantium, hauddubieqU^dsroilbuspartespoC 
x^aliaatpotentia!ifiat,necefleeft*  funtparitermortificari,'abifimilesdefc^nsin- 


k  lidemonftnbc 


s  lia 


GUILHELMI  FABRICII  HiLDAHl  '  . 

b  ,  rationi confenaneum  tat  ;  fednuncinhancjnuncinilUmp&andtf- 
gnttatimefiluebat.&qus  ponat.  .  ^ 

lotfnm  excalefaSa&acris 
ilceravit,hincfecuta'cft  in- 


C  A  P.  Vit 


DE  GANGE..  ET  sPHACELO  LKER.  '  ^Si 

CAPUT  XI.  enimenti  tamen  periculo,  utanteaquoquerao-^  „ 

.  nui,  prinafaaa  prognofticarione;  qua;  faic/imul 
&  Sfhaceli.  &  in  ommbus  morbis  graviflimis  neceflaria  eft:  uti  li 

■  qnandoquidcmquscxartefiuntpra:fagi3,prim6}»«»«. 
tOgnitaGangrana&Sphacelo,  antequam  Medicum,  ut  docet  G/tle»*!  ,  amortis  crimine*#"' / 


DE  GANGRENA  ?T  SPHAGELO-  LIBER,  ygf 


4e  eup^tpriojtiiarrliod.  Abbads,  confeaione  al- 

(jermcs. &<“”dibus^pborand*fanfc  Veosfe- 
fiippets  quoque  uiD  paracularis  aliqua  occafib 
intervenerit,  nonufque  adeohic,  propterhepa- 
tis  ut  plurimum  imbecillitatem  approbare  pci& 

^  «-  Prscdominante  humore  melancholico,  Cve 
atra  hili,  abftineat  quoque  ager  a  cibariis  cral- 
Coribiis',  di  concofiu difficilibus, ,  fajitis&fu- 
roo  «liceatis  carnibus ,  pifeibus .  aromatis,  legu- 
minibus,  ferina,  av^saquatilibus8:  fimilibus. 
Ac  abi  praparatus,  fuerit  humor  lyrupis  de  epi* 
tbpmb,  de  fumaria,  dilupulorum,  fumptiscum 
aquis  diftillatis,  :ant  decoaq  earundem  herba¬ 
rum,  purgetur  diafenna  lenit,  pulv.  fennapra- 
par.  confefi.  Hamech.  aut  pilulisde  fumo  terra, 
piflblventur  illbac  eleSuaria  indecoSionefu- 
mana,  epithyrai,  rad.  polypodii.lappat.  acuti,  & 
corticum  radicum  frangula. 

Si  Gangrana  proficifcatnr  ex  ficcitate,8c,  ex 
s^ophia ;  eruntinternaparteshumeaandse  bo- 

'mua  uo  alimento ,  veluti julculis carnium ,  recentium, 
pullorum,  gallinarum,  eaponumca1iratorum& 
(imilium.  Totumitemcorpusqleoamygdala- 


flintproinde  medicamenta  adhibenda  minusef- 
Heacia,  q^uamquEproveaiotibus.  Horume- 
nfin  caro  &  partes  duriores ,  ac  foKdiores ,  verbi  Gafc».  * 
gratia,agricolarum, nautarum, venatorum,  ba-  ““t 

j'ulotum,8daliorumejurmodifabotiolam  vitaui  „„ 

agentium.  Etutverbodicam:necefleeft,utme- 
dicamentunicumnatura,  state;,  ac  viribussgri 
fuamhabeat  proportionem. 

Ucatiustranaanda  mulier,  autpuella,  qudmvir '«  »/«*» 
quifpiam  ,  aut  habilior  adolefcens:  limiliter& 
mpllifis  otiefi ,  ac  delicati  omnes  !.ltemque  Eu¬ 
nuchi,  quamfuperiores  illi  agricbls  aliique  id 

Ab  sgri  quoque  viribus  quarta  fumi- 
tttr  indicatio.  Nam  11  firmE  fuerint ,  Qiie 
rurgo  integrum  erit  applicare  valentia  remee 
dia  ,  deneceffarias  operationes  exeqoi.  Sin 
morbo  jam  dejeSat  vires  ,  vix  prsftoti  potqe 
runt  ,  qus  alioqui  ne.cefTaria  forent.  Eftita-, 
que  prudentishpminis,  quemadniodum. Cel^t 
fus  docet,  eum ,  qui  ferva ti  noq  potefl: ,  nbn  at¬ 
tingere,  ne  videatur  tjccidifie,  quemfofS  iplius 
peremit,  ■ 


DE  GANGR.  ET  SPHACELO  LIBER.' 

EaJenujaoque.methodo  in  exhibitione  oflis  R.  Lapidis  Bexoardici, 

decorde  cervi  (quod  hominis  cor  .  utteftatur  Margarit  pracpar.aii 

p^fK«M!i,quadam  (ubftanti2fimilitudinero-  Cornu  Cerri  ufti& 

«,^.l/-ar.j:i,-!>maffei9innmn.rrhconpmniie  Cum  decO&O  aurimonis 


Margarit  prspar.anagr.iiij. . 
CornuCerriufti  &prEpar.96. 

Ciim  decofto  agrimoniaE&vcrdnicatjfiat 


nPharmacopoeorutnnotandaeft,  qni 
inumnonincatillis  fuforiis  ,  aiiisque 
separationem  medicamentorum  aptis, 
riterintercarbones  comburunt :  pri- 
)fe<3b,hti  compendioia,&  Pharmaco- 
: ,  itaetiamTor^dasgrisque  exitiola 
oquidem  carbones  malignum  &  pelti- 

:cenfi  in  loco  aliquo  oedufo  dolorem 
uftam,  &  lipothymiam  excitent,  mor- 
quando  inamaturam  accelerent  ,  ud 


Specierumdia 
Ligni  Aloes. 

Rafuraeeboris 
Croci  gr.vj.' 
Mi(ce,fiatepithema,  a| 


a  GUILHELMUS  FABRICIUS  HILD;' 

R.  Catholici  g'vj.  anfad  fuam  natuAm  priflinam.  Sin  vero  de^- 

.Rhab3cbartin|iiij.  aqusendiviscum  .mergancurinaquanicalidam,auttcpidajn, 

:  paidiilo  crnnamomi  &  anili  in-  feftim flaccefccnt,  &paul6poftnigrorecontra. 

ao  cottiputrefcent.  Iftiufmodi  pocro  cit 

■■  ■■  ■  ‘1  LivonWdandiae.Notwegisej&citerarur 


Syrupi  rolati  folutivi  compoliti 


.  Rhab: 


barO)2g4ric( 


i&fennajj._ 


lis  ulitaiiornia  eft. 


ptcntrionalinm  piagart . 

Mifce,6atpoBo.  “  .  ~  Neque  enim  vefpetiingrediimmrin 

Pars  affeflia  fcatificetut  advivunuejti^javetur  aut  ad  ignenijvel  vaporarium  accedunt,  nifiigre.', 
decoaionefcquenti  '  -  ■  gieperfricatispriusmanibus,  extremonafo,  &  . 

R.  Aquarumendivis  ..  auticulisplurimanive.  QjiodlicuiveaofehJ,-, 

taaucaan.Jfej.  -  pro  regionisritu manus  pdesqueprobeconge’  -■  , 

Aceti  fel?.  ^  lati -fuerint  ,  aim  primum  diverforiura  ing^f-  . 

'  Rma  -  ^  -  dasinaquamfrigidam,autnivera,'&^ficeu^re^'  , 

Scotdiiu.timfque  -  -  fovent;frigoreenim,quodineftaqu2vclnivi,per 

^Salisan.M-f.  antiperiftafin  repellente  cogente  in  unum. 

Coquantur  lento  ignead  conluniptionem .  quod  reliquum  eft  calidi  innati  ihpartibnsaftei 
tertia  panis.  Parti  adhuncmodumlbtaappli-  ais.ipruminnatumcalidnmitainvalefcitvutfri.' 

'candumjtgyptiacumnoftrum,  deinde  catapla-  gusceu  adverfarium  expellat,  Generofus  Vir 
fraafequens,  ■  ,  '  Dh.Bernhardmal>Hmz.velt, 

Rr  Farina  fabarum  tfoi^er^,Virpius&fidedignusnarravit,fe,.cum‘'“‘  • 

Lupinorum  eatregionesperagraretiincidilTealiquandoinvia-i 

Hordei  an.|iijy  .  torcm  fecimdum  viam  frigore  rigidum,  acpehe  ' 

Scordiipulverirati,Jif.  monuum  :  quempIauftrofuoimpqlitutB,cum 

Gumoxymeliteq.f.  fiatcataplafma,  ,  deduxifletindiverforium  ,  hofpesifiicbdcmerlit. 

Sin  propter  doloris reliquorumque  lytnpto-  -infrigidamuqnofaaoundiquaqueerupitgebj» 
roatum-violentiam  ,  accontinuationernparsaf-  ipfioscorpusglacie'ccuferro  conteaum confpU 
feaa  repimur  humoribus  ,  .quantumvis  prima .  ceretur.  Tumquoque.propinatumilli,ajcbati 
caufafuerithumorbilipjrus,antinflaramatioline  cyathuraampliorem  hydromclitis  ,  quoUlicea 
alfiuxu,nempecxproprio  partis  calore,  ad  valen-  potu  ordinario  utuntur , addito  pulvere  pnnamu,  .  . 
tioraremediaprogredicndumefl:,  nemp^taute-  mic3ryophyllorum,&macfe,undcSfudorinlcao,  .  ; 
riaaaiialia , velpotentialia :  Efcharaitem cafus  provocatuseft.-atqncitaagruHiadfercdilffe-,&  .  V 
procurandus  ad 'modum  ante  propolltum.  In  conValuille,  amiffisduntaxat  manuum,  &  pedum  . 
cauterii  aaualis  tameq  applicatione  caute  hic  extremisarticulis,.  Hincintelligimusihancnjm 
,  procedendum  ,  ac  non  niti  fummaurgentene-  thodumfinandi  co^elitos veram  Situtamefle, 
ceflitate replicandum ett-Biliofe enim  inflamma-  aceam  etiam profaantfnmmiPhildfophl,  &-Me- 

cautcriummagismagisquedcliccat,  &malignio.  qui  regionesillasfrequentavit.  Sic  enim  faibit;-^»ia,M 
resreddit.  Sm.autemquemadraodumanteaqub-  Avicenntt:  Sunt 
dixi,proptecdolorisvehementiamfanguis&hu. 

mofescoproseeffluxcrint ,  pfltredinim^ueprq.  ,acfimc)meraiiaiitb  eis 

crearintjtunccauteViumai^ualelocumhicquoqi  admeditmpiiUihmaaiiiucongettit^.Ciimeiimiii  . 
habere  poterit.  '  -  ^  a^amj>eojitimitttr  frigidam  , 

’  Si  ex  conge'ati6ne  litGangrrena, propter  uni-  dHmfaheisextrahirettireangelaiiofifrakeislidtie 

verfalia  fqus  judicabit  neceSaria  Chirurgiis)  vi- -ruxjj'  '  ' 


ipiatnetr 


lenitemisr  ,tSraqisa! 


r',&figmafflic^ 

^vicenm.- 


-  Lo*im»«yerodchacrefcribit:  Partes it tcief 
s  efeaamediaeprerfistfiigererigefaiti;  , 

.  ,  -  mllHsfatigHisfisbpi  ia^ttagelidaimmerfe,  eatjitel-*-’-’-'^ 

,  fi;parscximiorub^dre  fnbwieirrigaia  ,  inprtfimiim-vi^emrepmitn-  ;  , 
t  fcradllatr.doIoVautemfitvcbementinim^, pun-  tftryacfetjJrmipcahfiercittCfpiHn[..'Etpzu\op(i^ 
ulu  aorius  &  exurens.  Sin  vero  UEcun.queinyete-  Sicpomacongelatain  a<^ttamfiigidaddemrfa-M 
f'“'-r?tuseftmprbus,  parseritlivi.da&frigida,  uti  naiierantfuamrtdemtM^ct2men&&in^io_^^^ 

7.  diximus.  Ergo  fi  incipiattanium  mor--  gent€robiervandacft»nimirum,utll:atiinai:)idiw 
^^■**'!:^s,nonllatin>2dmovendusignis,auteajidaquie-  tio adbibeanturhufufmodi frigida ,  nevefdgor«'' 
libetapponcndarquinpotitis  aquafrjgidifiimair-  prGrfu?rigefca.ntpartes,acnonD!ul)asca}oriiibfit. 
riganda  eft  par5,auc  nive  perfricanda  :  fic  enim  ea  Nam  fi  innatum  calidum  exffindum ,  auc  exftin-*^ 
poterit  reftituij&paulatimincalefccre.  Hoci-  .^ioni  proximum  fit,  tum  aq.ua  frigidaminquam- 
pfum.quilibetfacilehjfemecxpcritur  ,  fi  manus  revocabit»  imb  vix  etiam  rnedicamentiimuUun):- 
frigore  prope  cbnge!^tusfricetnivc,autaquage-  Quamvis  tamen  ratione  illiciendum  erit  in  paf-'  , . 
fida:  ficemmfuibitoincalefcentj  atignia^otje  temaffefS^mfriftionibus&csEEeris  ,  qa»padl& 

“  magnam  renEiencdoIorpmeumquepujn^toriura.  poftinmediumafferentur. 

Prstereafi  quispoma.aut  rapas  coogeiaiasinji-  Conjiciens  autem  Chirurgus  ex  fedato do- 

ciatinaquamfrigidifijmam  vid.ebisipfumgelu  lore  pungente  ,  ipfsm  quoque  congelationem 
■  intcruumforasqiiafiailicijitautfrudusilierede-  magna  exparte  mitigatam  ,  miffamfackt  ,  a- 


DE  GANGR.ET.S.PHAGELO  LIBER.  755- 
atit  mvero ,  &  lepes  frifiiones  admodumexeis,qus antcadiaafu&e.&tiscol- o,-  ij, 

b2C(^  roilnarinus  j  falviaj  lavcndula>  &  fimiUa  Quoad  rcmectia  topira  ,  fi  adfit  magnus  hu- 
calidaiocofla  fiieriot.  Jus  e  capite,  pedibus,  &  morum  pituitofomm  affluxus.  applicaiiduin  eft 
vervecinis }  iDCodis herbis  iisdem,  a»,  derenfivum:  non^t^enex  limplicibus  frigidis 
ntiflimnmeftalliciendo  fauguini ,  partique  afe-  &  ficcis,  udinaffeaibus  calidis,fed  ex  eis,  quae 
ptiftinum  vigorem  reftitucnda:.  Rapa-  mediocriter  calefanunt ,  &  propter  vim  fuam 
tamdecoaio,  autesdem rapx  coaat^  Securo  adftriaoriam,  partes  roborant,  compofitum. 
butvro  recenti,01.Rorac.&viteUooviinmor-.  Ah^viee>ina,P'igme,Si.  aliis  vatia  proponuntur,  , 

tatia  plumbeo  contufe.piurimum  juvant,  teftc  ego  Tequenti  utor.  lib.i.ft»; 

phexe^  His peraais componendus  aiger in  le*  R.,FoI.Rofar.rub.  ^.c.ir. 

ao.prol^uquecontegendus,  circumponendatqj 

pjt^uscoogelatis  vefica,  plenzjureiilo,  mo-  Bcninantm  ^  toifinju 


Abfinthii  vulgaris 

Schatnanthi 

StoechadosanaM.fi. 

ScorduM.).  , 

Baccarum  myrtillornm  &  juniperi 

Sampfuchi'^’’ 

Nucum  cuptelB  : 


Alumii 
,  Salis  manni  fi] 


^diaosnt  laae  dulci.  Deinde  per  ps  exhi* 
bendutn,  quod  calidum  innatum,  &  fanguinem 
vitalem  partium  intimatum  ad  extimas  impel- 
jat  In  eunt  vero  ufuro  laudatiflima  theriaca 
elofeiinvino  albo,  eoque generofo ,  diffolu- 
■ta  ,  cui  nonnihil  confcARermeS,  lap.BeSpar,. 

Ic  cornu  eervi ,  addi  potetunp  Perendie  conr 
pnuandi  fotus  ex  jute  inteftinorum ,  &  herba¬ 
rum  Cipra  didatum.  Dein  illinenda  pars  afe- 
a3,01.  de  lateribus ,  de  terebindiina ,  de  cera, , 

femine  ttrtic*.nafturtii,&c.  Quin  &  aliquoties  modo:  demae  puuiantoniBia  cum  vini  Sclixivii 
theriaca  ufus  vino  iterahitun  Sin  ftigpre  ve-  bacbitonlpcisxquis  partibus, addito  pauco  ace- 
hebentiflimo  &  diuturno  plane  fuSbeatum  fit  to,udconfiimptionem  tertiat  partis:  deinde  co- 
innatum  calidum ,  ip^ue  Gau^ana  multum  lentut.  Tandem 
invaluerit,  tum  adhibenda  eft  fcarificatio,aliaq;  Accipe  farina  fabatum 

ante  propofita  remedia.  - 

1“*  In  Gangtana  ex  congelatione ,  defenfiva. 

!„”abinitio  morbi locummonbabentr  nullaenim 
I-  adelt  afiluxio  humorum-  Sin  repletio,  five  ad. 
s^vafi,  live  vires  inagroadfuet'  '  ' 


itundantut 'omnia  groflb  • 


Lentium 
Hordei  an.  |i!j, 

_  Mifce ,  fiat  cum  praferipto  decbflo  cata» 

idemq;  pro-  plafma,addendo  in  finepulveris cinnamomi  opt. 

de  Hgo  piselcripto  emplaftro  o- 


pracedentemcauiam,quam  adprafentemaffe-  ieumroficeum,  chamomelinum  &lpiceaddits 
Sum  relpiciendum  eft..  Poterunt  itaque  tunc  Verumoleofa8cpiDguia,qaia  porosobftrHunti 
quoque  applicari  defenfiva  ad  repellendos  hu»  &  perfpicationem  impediunt ,  non  fine  maxima 
mores,  qui  affluunt.  Interim-tamen calidum  in-  ncceffitate,quemadmodumantequoque|monn%. 
natum-partis  male  affefia  ,  quia  ex  pracedenti  inGangranauiurpandafunt. 
ftigote,&:congelatioine mirum  iumodum labe-  Sin  affl.uxus  nullus, nihil  defenfivo  opus, 
faftatum  ,;  conferyandum.&refocillandum:eft,  nifiputtefaSioplurimumprogreffafuerit.parsq;. 
abibitis  affiduo  veficis.,plems  lequenti  deco--,  Sphacelo  fit  proximat-tum  enim  defenfivo  cohi». 
Sione.  beHdivapotesputridi,.quominosadpartesprin- 

cipes  pervadant.  Applicato  defenfivo  .  quavis 


R..  Fol.  Lauri 
•  Mcliffat 
R-bCnarinl 

■  Origani. 


- lutnusque 

Abfinthii  ana  M.  fi. 

Rad.Vincetoxici 

Angelica  ana  |ij;  ,  - 

-  Coquantur  in  vino  albo  ad  confiimptia- 
nem  tertia  pjrtis, 

■  .  Qp-PniamiuGangrana.ex  intemperie  fii- 

Huniida,  morbi  origo,  utplurimum  con- 


tatione  deficcanda  eft  humorum  „j... 
loco  affeaomclufa,exha1andus^ue  calor  extra¬ 
neus,  qui  putrefaSionisfuiemcaufa.  Itaq;fca-' 
rificatisloeisomnibnsfulpeais,  five  altius,  five 
fuperfieietenus,proutmalum  magis  minusve  al¬ 
tas  radices  egerit,  fovenda  eft  &  lavanda  calide' 
pars  a&Sa  decoffione  fequente. 

R,  Lixivii  barbitoaforis  Jgviij  D» 

Galcisviva.tBj,-  '  ■  . 

;  Coquamur- param; 
incedatura  itetnmcOqueLHpin.Mtj. 
Scordiiutriusque’ 

Abfinthii 

Ruta- 

SaUs  marini  an.M.fi.' 

Tandem  coquantur  ad  confiimptloni 


ptscipiendadiata,  purgationcsaf'catera„] 

utmrundemdifpofiriopoftitlabit.  Hic  au -  xaimcui  coquantur  au  tomuuipnoiiciu 

confidendus  eft  doftus  Medicus ;  Graviffimus  e-  tertia  partis.  Colatura  fortiter  expreffa  ad- 
nimeumorbUsi&utpiiKimmniethaUs, quem*  mtfec 


GUILHELMI  FABRICII  HILDANl' 

dum  eft corpus,  vitatis.  qu*«ficcant.  qmla„ 

tician.|iij.  f“ntvchcmentcrpurganaa,rudorifera,8i*u“°?.lj 


DE  GANGRAENA  ET  SPHAGELO  LIBER.  797 

Coquantur  in  16  Xij.  aqu* ,  donec  quarta  aut  etiam,  (quod  magis  probatur)  abradi  poceft  Cap. 
£0.14*  (itabfumpta :  aromatizetur  cinnamomo  &  novaculaaut  cultellis  feparatoriis.quicquid  fu.- 
u.rn  fpe&umeft:Etcumfanguisproviriumtoleran^ 


^5.  t  „  fpe&umeft:Etcumfanguisproviriumtoleran^, 

Utatur  frequcdter  fucco  citri ,  tum  in  pti- '  tia  effluxerit  /adhibendum  cft  Cauterium  aftua- 
^^^^^y^etiaminjuralentis.  Hujusfucci  loco  Je.DeuiumabJuendumcritufcus  decodtofupra- 
potcft  etiam  ufurpari  fyrupus  ex  eodem  fucco,  Icripto  :  tandem4ue  unguentum  iEgyptiacum 
iteni  ex  fucco  acetofe,  granatorum  ,  acetofo-  noftrum ,  &  cataplafma  prafcriptum  applican- 
rum.&berberorum.  „  „  dum.  Forti  quoque  defenlivo  arcendi  funt  va- c„„ 

Quod  ad  topida,  Chirurgus  fumrudltu-  pores  maligni  a  partibus  principibus.  Sin  vero 
dio  debet  extrahere  &  evacuare  materiaro  mali-  Gangrena  orta  fuerit  ex  materia  maligna ,  cor-  tjone. 
gnaro*  Itaque  fcarificabitprofundms,quacuo-  pori  ingenita,  qu^  ad  partes  externas  fcratur/^A^ 
que  videtur  obrepere  Gangrena ,  Sf  quantum  defenfivo  j  aut  quibusvis  adltrmgcnubus  nullus 
fatisfitfaOguiniseffluerefineti  veladhibebithU  eftiocus*  • 

rudinesjvel  cucurbitulas  i  prictereaqj  abluet  par*  SedatSCangrina,fapercft  ut  itiundifFCCtur, 

temdecoaione  fequenti.  &incarneturulcusmundificativonoftro  de  fuc- 

B..Ra<bcum  angelica  co  apii, autmellefofato  .  mixto  cum  pauxillo  a- 

Vinectoxici,  qua  vita  &theriacz.  Deinde  incarnetur  pulvere  - 

Lupinorum  ana  Jj.  farcotico,ad  finem  pracedentis  capitis  deferipto, 

Herfa.Scordii  otriufquc,  &  cicatrice  obducatur, 

Abfinthiij  ^ - ^ ^ - - *- 

DiaamniCretenfis,  CAP.  XV. 

Coq^*uHn\”iriobarbitohrDri5adcort.  C^ratioUrlU&ukim^^dtiG^xiy^t  ,cx.^ 

fufflptionem  tertia  partis,  in  16  iji  eolatutadif.  rttutim  mterciptwne, 

folve  ,  TN  bnjusOangrxna  curatione,  praferiptisn- 

tbetiaca  |8.  JLnivetfalibus,  nempediata,  fiveufu  fexrerum 

foedeitri  Jj.  _  '  .  jionnaturaliuniiut&pblebotomra,purgationi- 

Hac.  decoflione  calidi  diligenter  abiotis  6ns,&  cateris,  pro  morbi  ratione,  &agroti  vi. 
fcarificationum  veftigiis,8e unguento  ^gyptia.  ribus,diligencer  inquirenda  erit  caufa,ob  quam 
c6  noftroi  prscedenci  capite  defcripto.appiice*  fpiritusarcenturapatte  affcfta.eaquc  fi  fieri  pof. 

.  tur  cataplafma  fequenscalidiufculttttu  Ct,ftatim  tollenda.  Itaque  fi  arctior  fit  ligatu- 

’  ^  .farina  lupinorum,  ra,  laxanda  eft:  deinde  adhibenda  phatmaca  re- 

fermenti  acris.  ^  ^  folventia,cxficcantia,&incidentiaquicquidli- 

allloruin  fub  prnms  coftoriim  ana  fi),  garpra  illa 'attractum  eft.  Tale  eft  cataplafina 
Pulv.  foliorum  ruta.  fequens; 

fcbrdiiidiaaainiCretenfis,  '  R..  Farina  lupinorum» 


JLnivetfalibus,  nempediata,  fiveufu  fexrerum 
non  naturalium  >  iit  &  phlebotomia  ,purgationi- 
*  bus,  &  careris,  pro  morbi  ratione,  &  agroti  vi. 


febrdii»  didUmnlCretenia, 
lUd.  angelica»  .  . 
vineetoxlci  aria 
iheriaea  optima  ‘  ' 
mitbridatiiana|j.  ' 

Cuih  detibfio  fcordii ,  fiat  empla 


Fabarum, 

Fulv,  Summicat.  abiinth. 

Flor.  Chatnomilla  ana  1 6. 

Cnm  oxymelite,  aut  lytupode  fucco  ace» 


Exlndep«gcnsCteguakagic^  tofa,fi^  campiXa.’ 
ne,  auferat  efcharam,  fi  adfit,  dctiide  fcanficet  inyalefcat  nihilominns  agritudo ,  ftatim 

denuo  partem  affeaain_,  ad  educendum  f^gm»  j^^rificandus  lociis.&  apponenda  hirudines, lE» 
nem; &-app]icct  cucu Altas, ac  iru  ines.  ocum 

abluat ,  &  applicet  ^gypnacum  cura  catapla-  in  curatione  Gangrana  exintem- 

rmate  &iniisperfevetet,  donec malumfupera. 

tumfuent.  SimcaufafiEdcfenftvuinadftrinsens,au£- 

Tandem  nitatur  efebaram  removete  fncca.  adhibita, hac  pariter  protinusaufe 

pbtfomm,  vel  (quod  magis  placer)  novacula,  ,e/dafuntideindefriaionibusmodcratis&ca- 
autcu!tell,santedelmeatis.Exmulcusd.uaper-  jyis  revocandum  innatum  calidum  ,  autlocus' 
tumteneaz ,  quo  materia  maligna  conunuo  ef-  forti  lixivio,  cui  incoquantur  lupini, 

fluere  poffir.  Ex  mrervallrs  quoque  agro  pra» 

hetuttheriaca.M,thridatium,  terra  figiilata.cor»  ^  modorLfum  aperiantur 

nutervruf  .&prap.cornumonocerot,s,^zoar,  o,i,g,d,re  3,^  3b  i3ftri<.o  medicamen- 
confea.Alkermes.aquacmnamom..al.a3ue.  E 

qua.pme»  nobiles  corroborant .  &  a  venenatis  g;  ^  ^g^3  „3^.^^^  , 

rb««corpus°«£*1elma“!SrffveLna»/.“^^^^^^ 

autfepticisadhibitis,undepericulum,nemali- 
gniras  communicetur  partibusprincipibiis ,  ne-  R-  Ping.  GalHn», 
ceffe  eft <auterii  aduabs ope  utere  &  abfumere  Anatis, 

fubitb,  quicqmdejusmaligoitatiseftparticepi;  Ufliaha|j 


01  Li- 


-  .  DE  GANGR.  ET  SPHACELO  LIBER; 

nibricorumterrcflxiuni,cuitanuliumolciro-  c6,  &  tere  fine  dolore  profundam,  gignMt,e-s^.p 
ti,  aut  mvrtillorum  pro  corroboratione  par-  rcharani,&curanullaqua!itatenialij>naltnfnr*-  , 


b,  verbi 

tiderich ,  ibidem' 


niniftro,&  "Dm-Pe 
omo,abfcidi :  in  qi 


uain-c^rne  viva3  nunquam.  taroen.(Deooptu 
•  fit.  laiJMtqBegl&ria.).  cojiyij!fu)ae®;agri» 
i  fuperveniffe,  EJeus-teftis  eft. 


Erant  fecuSffimajcert^ac veraiBscBon kGalaioM 

tSjaljo-  Ce/yS  apgrobata.  Hujusquo(5He.opinionis-£riff<jI»-4Ji«i 
.  etiamfi'  i^vicfrinn^i  basc-ipftps.v«rba  Sdemiadant.^^"^". 

io, cum  nt^»n<^rte<:effmr4Kmejl!^afer^tct«^jks.  A^^^^ 
rnVbflu-  *»®'fiu>iliKr  tura  CVAco|jfeBEins,.  Smeiita)i«5,i»» 
IL.  infr-  9«&»rexplicatE,ant€.demonfttatUra  efti 
febabn-  vers' de-haocontroverfia  fit  rcripcum.rdb/";''- 
kdialis.  Sitr£ma^mz,coihri<piOiafitfercHgi,,.^^^^^ 

ut  addit  f4:tremuudtgUi,tmcimideSgitxth,;&mndMic4M,u 

de  e.rwf*«dr«- ,  nihil  de  cirrii^tf  iirf e  reline  - 

lesis  re-  Hujus  quoquekntcntisfaiffcTfai.  '  ,  ,, 

aabfcit  ‘^’:^’‘”’iB‘^‘‘f‘‘!li‘‘m,GtiilkelmamJtSi}icao,  V- 4 

jtioneni  Cba/MM.^neoteticosftteoranes,;  ■  ; 

'  ipfomm  fcriBta.IuqBicDteq  fidem  faciant.  Sic  .  ; 

Vi rioffC  bsim.^a^^^^crB.deSphaceloloqucncfaibiti  V  ,'c, 
Vnden,^,,,ftnn^4.enejM^ 

aihildeinerttmeaate  remaneat,  f^c.  &  eddalt. 

jpteri^'  “P‘  Sineceffefneritnmpntari,4iufecnrudi^id-. 

^ckwuHrAksiBertapABia^GtfilhelmmdeSa*. 

/^«^^e3demhafaeIftve^bavUu8^^^-ula^dus/^%^^^^ 
|iadc€ancris&fiftuUs,&aliisfafttiiisingeDit^rv'^; 
tiyfcianfc  bus«)nfurgenEibiiSi727ffo^riW//^.5;C.io- 


M  GANGR.  ET  SPHACELO  LIBER.  gSy 

^oiuautesGuinterm^Aniir-  tam  prsdse  amputes  &  fejarcs  nenrorum 
MeJicim  mteri  &  nova  cognofcenda  membranarum  portiones.qum  aliquatenus  ferra 
^  _ .^^iJiahg.Z.Taalits  OgredHsinipiii-  ineasmddat^ealquedirellat.cumyehementiffi-*''’?^' 

admefiripta.^Cem.^.Oif.m  '  i  ■ 

. . . —  —  —  —  >•  snocr»  «  II 


_ ^  ^  ^  le.quiajunaurzW'»';» 

^tZ&chiridm  (hetrarJ.  likj.  cap.4.  S.Am-  i^nedeftitutai  acvens  magis  conrpieuaijfacili-  “«yi»»»- 
k-iS0sFarjmlih.iz.Citp.zs>.f<)fiphiisQ«er(:eta!iiis  us  fanguisfupprimitur.  Decicatriceinducenda 
■y«,'-xprrt,,c,^.  Fttrus  Prancmlib,  nnlla.eft  difficultas  ,  fatisenimdreaarticuloseft 
■ 'US  ad  cicatricem  inducendam 
.\t  hic  rurfurti  pro  partis  affc-  . 

NamfiS”’™ 


0.di&l«f«sr.  ‘!>K’nerih.c.^.  P 
- 

Eceijii:  fchunnes  Tagamuslnfiit.^ 


tis  vegetus  efl 


fit  in  pedejaut  tibia, incifio  facienda  cir 
.  poplitem ,  uteo  commodius  aptetur  asgro  lignea  hi  in  iffi 
.  tibia.  Sin  Sphaceluspoplitem  fuperaritjinipfe'«mt«l> 
et.  ctf.ii.  PetrnsPi^y  likl.capi^;  lacobus  genuarticulationeinciCo  facienda  veniet.  Quod  ‘Htrvi»-. 
^jiuatmus  iih.io.ctip.  Stbafimr.tis  Francifciis  fi  malum  totum  digitum  occupaverit  ,  admeta-  “*’■ 
Ptm^inUsTr&dUimrhisfiihittttteise.r^.Qtnili-  carpum  in  ipla  articulatione abfcindendus  efla 
tn  Infiit.  0iemerg.lih.i.  c.j.  lohatmes  Eodtmzn  d  Hanc  operationem  cum  aliaSj  tum  pt^cipue  Aii- 
(Mtidterxtat  Bohcmus ProbLTherapem.decid.-^  no  ijSi.Dulfeldorpiiin  Viro  robufto  triginta 
jpi^,io.Roderkesd^'aJknLftfiedxHsdeMiMci>.  Aciterannommmcis,  Kutgero^iforeiexytxa 
}>ol^ol.j.cap.iB.  Ie4itfiigteretifiChariirgUdes  fimceMeobferyavi.  Himc  enim  cum bombar- 
tdchYescbap.^i.  CImdeDartamverfansOaShti  dadiflUiendofiiufttam  mirum  in  modum  laceraf- 
ChetritrgaParMil^lib.i.tra3.i.t:Az.  ParKsMn  &■:,  DK/Co^/titSteuBiaChirurgusprxftantiffi- 
ii(r©iiUe/tmanbm«Q;hnlfein<«'0«n6fMct)«5«t  mus.prifemeViroClariffimoatquepoffifliino 
SSunharSttRpiiattlienrruSut.ciy.qiWisiUtditltl  Uluftrifs. Principis  Juliacenft 

itiim‘if)ei(jKejf.a3.  Clevi  &Mont.Doaore  Medico  >  aliifque  Viris 

Concludemus  itaque  ex  prsdifiotum  Medii  dodtis  j  manum  iniplb  carpo  Mdterabfeiditt 
.  ■  tbrura,atque  Cheirurgorum  fententia,operatio--  Nullum  fupervenitfymptoma  meleftiim j&  brevi 
BeUiadminiftrandameffeinpartfelanatcum fetius,  ianitatircftitutusfuin 
■  fitfyffcenSm  aliquid  refecare  j  quam  emortuum  ■  ' 

. . . .  " 


GAP,  XVIlii 


iSj  anfutistHtutaJit'.  emedittj»,  eyindanicum 
-i^.Etcuni  morbus  (it  extremus,  quis  non  fateatur 
.  idhibendumextremumrernediUm  ?‘Deniquefi  ^ 

■•tutbopcreris,felidoremfperabis  eventum,quam  ^midp  cWfas  ante  CperiimimJiipPipi- 
fi  fecus  feceris,  NuUoverbmodotutaoperatio  rendtm? 

eft,  qn*  fit  in  carne  mottua,  quoniam  mali  radix 

fdinquitUri  Quidpluraf  TCXpioratisUc  fetis  defignatoioeOaniputatioi 

JLi  nis  membri  corrupti  ,'ftatim  ad  operationeni 
Onii,  CusSaprius teM!>iida.Jedi>»meiiicaliUeviil«iis  perveniendum elfet.  Verumunumobiiac,ptte- 
.Etijereadendnmeji^epars^ceratrahatm-.  parationimirumcofporisatgtj.  Idenim,nifiproe 
be  ,  &  ut  decet  i  ad  operationem pratparatum 
Quodlpeaatadeamqusftioneniiquipfopo-  fuetitinon  video  i  quomodo  operatio  ad  votura 
jjnitUr :  Uccatiie  membra  Sphacelo  affedb  in  i-  fuecederepoflit.  Pravienimfiumores ,  quibus 
jjiwii.  piaamculatioiieanipUtare  i  necne  ?  Scioquof  corpus  ofieratuUij  ratione  doloris  id  locUmaffei 
dam,&qUidcmmagnihbminisMedicdse(re,'qui  dtuni,  veliitiad  cloacam  confluunt,  aegraviffia 
^^^;illamminimeadmittunt.  Primb,inquiuhl,pro-  maf/riiptomata  excitant.  Videmus  id  quotidie 
.pt«ea,quodvu!neraarticUlorUmpericulofe,imb  inpraxiEmpiric6rUm,attisqueimperitorUmho. 
AlSdrtalia elTe  folent ,  propter gravilTima qiid ea  mirium,qiii  (cum lucrum  prOprinmpotius,quartt 
fequuntur (ymptoinata, cum  (int partes ncrvdfie,  feiutentsegrorumqUsrUntj&vixinterlignalapia 
acprdiiideexquifitiflimd  fehfuptiediti. Deinde,  desqueaccorpnshumaifnm  diftinaionemfada 
quiaoiradrcaarticulosfetaacmagna.cardvero  unc)tota:grosadfummamihiferiamrcdlgnnt. 
6Ui  <^gua,accalornativUsimbecillisidifficUlterite-  In  pneparatione  autem  corporis  ,  iteramini 
v«a«.s.  b™  ad  cicatricem  p'erduc!  polTnnt.  Ego  vero  dicatio  ab  elfentia&magnitudinemorbifumen- 
^nx.i.iPtaaGtiidmsiLiiimihlmberio,  Fi  iliis  haaa,  daeft;  Sienimmorbnsperacutusfuerii,&cora 
^li».  mtobrominipfearticulatione  minori  cumdifii-  ruptid partes  fenas celeriter invaferit  i  ndhdantur 
Suios  ™'?“&r‘tra  periculum  amputati  poffe;  idque  iriducise,utcotpusantcoperadonem,Droutne- 
“2^%>ffimeexpertusfum.  MinoreiumdilBcnltate  ceflitaspoftulat,  expurgeturab ed  en 
»^.ii.™^'’'P“tatioinipfeair— - - e  ■  P 


*■«.  ij.ndvaculaoptimeciedente ,  prsecipuefiptotti 


)ureetur:ab  ed  enim,  quod 
menoandumeft.  Clyftere 
ilo&ovoforbili ,  nec 
s  ,  Stepithe 
gidnicdrdis&carpisapplicato  ■,  protin 
brum  amputaadum  eft>  Poft  operationem 
Yyy  vero 


GUILHELMI  FABRICII  HILDANI 

Eadie,quaoperatio  fieridebet.pauIS 

menlecundo ,  auttcrtiodie,  neproptermotura  perationerajufculupi,item6vumreccns&forbr^ 
&agitationemcorporis ,  &przcipue  internorum  ie,nec  noniauftosvini  offerendus  eft.  Tandem 

vifcerumjhsmorrhagiadenoTO  excitetur.  Jn-  domefticis8camaisconvocatis,&flcxisgcnibns. 

'  '  ■'  mtfiippofitoriis  &  ad  coelum  elevatis  cordibus  ,  Dens  pro  fete 

mirior, pra:-  fiicceffaopeiationis(quod&inaIiisma^ope. 

^  ,  occftvi-  rationibus  foleo  fecere)  fuppliciter  invocandS 

Sus  rationem  ptsefcribere ,  pravosbnmores  edn-  eft.  Deinde  iterum  fefia  prognoftic^one  de 
cere,  vires  tefteere,  cor  partesque  nobiles  corro-  pericuIo,&  an  amici&  parentesomnes  ad  opefa- 
borare,reIiquaque,qu2neceffaria{unt,exartead-  tionem  confentiant.poftquamperquifitnmaci- 

miniftrare.  .  .  terato  epithemate,operatioea,quafieripote£ 

i’4-  In  vi^feusratione  aviribusfumenda  eft  iridica-  dexteritat&toeduendaefL  •  . 

oo  f  SieotrojEger juvcnis,robuftus,&pIethoi 
cus,morbasveroacutusfuerit,viArisraiiotcni 

fnftituendacftsjuxtailiud/fi^flcrdiw.'  "Ohimor-  t  ^  ^  j.  - 

"  bm peracfttftsefi ,  fimmextremoshahetUbdres&  perationeinexhibefur,conco^fitfaaiis:  dei 
extremetentiifiimoviBtiutendtimefi^  Corpusa-^  de^.utpducusfit, &.per horam  dnairi,autaitera&'^^‘T 
liquotiesapiavishumoribusmanria  j  cafliarha-i  ^  minimunlanteoperationemoffcratur,idqii^/<^^  . 
barbaro»  elednariolenitivoj  diacatholicoi  de  ioeuriifinem  » uttemporeoperatiom-sventricu- 
fuccorofarmiHiyruporprafofolutivojCOriipdfitd  lusfitvaoms:  Ventriculo criimeiUsoneratoi 
cum  rhabarb3ro,agarico&fenna,8drimiIibusex-  vodiitusvehemens(quipaf-tesomrie^cummtcr.^  ■ 
purgandum.  Sipletboramaximaadfucrit,^i-  iiastuitiexfefnasconcutit) iyriccipen,'viriumque  ' 

minuenduseftCmguis  ,  nefaftaoperaaonein-  proftrationemexcitati&hgmorrhagiamadauget. 
tempeftive  adlocum  affeitum  fiiiat :  <ircunilpe-  Ventriculus  enim  oneratus  hepar  fimiil  & yenani  j 

fie  tamen  hacin  reagendum  eft.Nifienim  magna  cavam  comprirnitjfanguiriemq;  exprimiti  Cujas  Obfitv^ 
fuerit picthora,  mifUofanguiriisanteoperatio-  reiexemplum Annoi6o^.5i.MajiPaterhiacimi.<J*ii(!iji 
nem  locum  non  habetjfed  deperditio  illaftngui-  hi  obfervare  contigit.  Fceminse  eniin  cuid^  7<n  | 

isjquxinipiaoperationefequiturjfufScit.  Irt  mace nommtjqasc 


i  exhibitione cibi&potuspdiligen. 


quaqueminime  convenit»  purredo  enim  ad  par-  dum  ego  in  fiftendb  fariguiric»  &  deligando  triiri- 
testraheretur.  in  hisfanguis ,  ut  poft  amputarioi-  co  occupat usc^airi  j  'in  tantum  animi  deliquiud 
nemmembrhiiviresadfueriflCieftluatjfurnmope-  incidit  j  utadftantesmecumaihilaiiud,  qu^t 
rcneceffeeft.  pfam  mortem  obiiflepuurent.  Sanguis  quoqU^- 

Siverb*g&fenex,autfetioriemotbiimbecil-  tfamflearnem cauterio ctdK^^^^^ 
Iisfuerit.,cifisbonifucci,eujurmodifuntjufcul^  foabfeid>ffem,adeocop.oseeffluereccepit,ntm(! 

■  . ■  •  j  aliacautenainpEomptuhaumiierrijdeipiaaaum 

fuiftet.  iLelfrida  fasemorrhagia: 


duseft,ut^tefu( 


tnhispursa-  ^olutotr^uncc 
:orpusriihL^  pofita»fequeni 
)  4  nifivehe^.®'»’^>^^’^“*^ 


fafdifquem-  . 


•  truncOjaciEgra  veiuri  mortuain  gr^aih  - 


mentiam6rbiobfuerit,anteoperationerri  expur¬ 
gandum  eft  :  Id  fi  fieri  nequit  jalvusclyfterelu- 
brica  reddenda  eft*  In  his  vena?  fedio  quoque 


Confea,AlfcCTmes9i).  ;  '  ^  ^ 

Aq.  calenduije  - 

Bugioffean.fi5.  MHce.  ' 

_  _  .  ,  quibus  membrumaKqiiod  i^otiuricula  haec  quamprimum  ad  ventriculoiri 

aa^tanduraeft  i  perdiesaIrquot(firaatUread-  perveriifTet  *  vomifusadeo  copiose  fecutus  eft, 
voo&tus fuerit  Chirurgus)  ante  operationem /ue'  utpelrimcibaindigefto,qi  ' 


epithemata  regioni  confis  &  cOrporis  quoodie  iaftio  devoraverat  »  airripleret.  Ventriculo 
terquaterve3ppiicraturtepid4neccfieeft.Quq-  j^tis  exoriCTatO  ,  cum  iterum  non  nihil  de  prx- 

’  "  '  ^  adhuncanDumi<Ji6.quoha?cfcripfi,vivit:,6pD- 


.  Mifce. 


Lapidis  Bezoardici 

Qft.de  corde  cervi  prasp.  an.  gr.vj* 

Cornucervipr*p.  9ij. 

Margaritar.  prsp.  9 j. 

Confcft.Alkermes9j.fi. 

Aquxdpuamomig. 

Buglofl^ac 
Calendulatan.  Jj.fi. 
Syr.defeccocitrouumli. 


mequcvalcc. 

Pr^erea,  qnain& poft  operatiorieriinecef' 
lariaeflepoftent  (nealiquid  defitinoperat^ne)  ^ 
^nte  prsparandalunt.  Primdprjedii^  potion- 


cula  exconfeftione  Aikermesj&aquft  deftillam, 
utin  triplcrautquadruploinprompfufiti  necefle 

eft  ;  Serrieitemdua:,fedejufdemljiflitudmis»at^^ 
fi  forianinipft  operatione  Uda  frangeretur -,  _ala 

.  admanuseftet  j  &commodc  in  tramitem  pn?«  p- 

_ _  lerr^  intromitti  polfit.  Ne  forfiin  acadattibi,fl«»i. 

Fiat  potiuncula »  dequadeturbisaut  tcriri  quod  negligenri  cuidam  tonlbriNepcomiHri* 
diead|j.plusautminus,adlibitmnMedici.  veriorum  acddiftememinl  lificmni,cumtibi^ 


f' 


DB' GANGRENA  £T  SPHACELO  LIBER. 

^poplitem  amputaret, ia  ipfa  operatione  irum-  fundi^fiti,ciuam  ut  eos  ligatura  valeat  copi 
^rferta  ;'ita,ucad  Arcularium  M.  Pierre  lans  re,c6ntundunturlscpiusiftiuCnod{comprcfl 
%i9-  gj nomine, alioquioRofcium  in fua arte,  excur-  partesmufculofs,  &nova  fitfpirituum  intd 
repetere necdTum  habuerit.  Ac-  ptio»  •'  ‘  , 

((^■^^^fntArculariusipfej&exprobrandoBarbitoD-  Ar^  ligatura  fiefada,  Cheirurgusad  cx- 

'^^^.^'j^jgnimqucextantahsmorrhagia  languidum' 
gtpener^ 


(camnumlocabittibian .  _ _ 

;  perveniat  infra- genu,  &fere  ad  locum' 
eianiiiiemfeliciterliberat.  Hsenonfo-  illum,  in  <juo  amputatio  fieri  debet :  tum  fafei» 
ngeDioli(nmoArculario,amico  meo  fih-  alligabisgenu  fcamriojnequafortedemoyeatur. 

_ _ verameriain  ex  ore  aliorum  virorum  fide  Femur  autem &genu,  utfcamno  commodean- 

l^lfifridrum habeo.  Serraautem,quod  quo-  neSipoflint,  ncceffeeft,» 

notandum  ,  fi  membrum  aliquod  magnum; 
veluri  tibia ;  aut  brachium,  amputanijifm  eft,  ma- 

■  „„aeiredebeqFarva,fiparvumfueritmembrum, 
velutiSigitusiautribiai  vel  brachium  infantulo-  . 

■  fjovacute,forcipesicauteriaignita,pul- 
visadfiftendam  fahguinem tenaculaad  liganda 
vafa,’de(enlivaifafcisrtiadefaa:*oxycrato,  pul- ' 
ia® ,  ftapp*  albumini  ovi  intiha* ,  &pulvere  ad 
fiikndum  iaiiguinira  ad^er&i  veCica!  bovi 


_ _ tdilig^terprspararida. 

-  Fiiltumenta  fifnul&  mcdicani.enraitafunt 
*  coilocanda,&ordinedifponenda,'utinipfa6pe- 
ratione,  unum  alteti  minime  fit impedimeiitbi 
quemadrnodumeuidamGhirurgo,  cujusmemi- 
■^..nitDn.D.  MichaclDoritigiia  icdiiit:  illeenim 
dum'  crus  Sphacelo  contaminatnnvabfcinderct, 
&in  mediocflet,opereferrafafrf»{qua  cutem&  . 

rarncm/urfumTcduxer3t)itainvolatafuit,utab 

opere  aliquandiu  defiftere  cogeretur,  dum. fer-  , 
•  rame  fefeia  iterum  extricarer.  -  :  -  '  ■ 


Am^utundimemhrimritie. 

(  uri.in  prs.cedente  capite  declaravi¬ 
mus)  praparatis,  8iofdinedi(pofitis,adoperav 

-  tionem  perveniendum  eft.  Quapropterfitibia  .  ;  .  ; 

amputandaoccurrit, collocandus  zgerfupra  fcat  ,  (Senu  fcamnb  dlUgeriterfalcia  annexo,  iis 
ranum,  quo  firmior  maneat  tibia,  ,  Tum  Cbci-  pfomtufittrianica,exaiutaaptata,iuncinmo- 
rtirguslurfum  retrahet  mufruioS,  Securim',  arr  dum.  Longa  fit  cirriterfpithamani  unam,  lata 
ftiuimoque  vinculo  partem  fanara  conftringer.  Vero,  ut  ribiameainpartc,.quS  amputanda  eft, 
.paiilb  fupra  Iodum  amputandum :  eritid  vincU-  'procingere  pollit.  Ex  utraqaepartc  aperta  efie, 

.  JumetenuiredimicuIo,cujufmodiilludeft,  guo  debet.itatamenutanterforparsAinotata,adfor- 
m‘u!ieresadreligandbs,nodandosquefuoscrincs.  mamctumenoduplicifuniculoclaudatunquem- 
liti  confueverunt.  Ufusfigaturz  duplex.  Pri-  admodum  fequens  figura  denotat.  Funiculus 
mum  enimitacomprimet.venas&arterias,  fit  autem  ut  lubricus  fit,  &  in  afiu  facilius  confirini-  . 
npnulqHifieb  metuenda  fithsemorrhagia.Deifi-  gipoflit,  rotun4us,  &  oleo  inunftuseffe  debet. 

•  de  compreffiorie  fua  inhibebit  fpiritum  anima-  Superior  pars  hujus  manico,quo  A.  B.C.  notata 
lem,qubminuspernervosdcfef3turi  Undered-  eft,apert'aeffedebet,nifiquodinutraqueextre- 
deturparsqiiafiftupida,  adeOq;incifionemfacr-  mitate,  fiti-Sc  medio,  fimplici  filo  connexa  fit, 
diii.*  jiusperfetet.  G<»'d«Vultvincalnm  alterum  ad-  .qubabfciffo  olfe,£eIeriterforficediflolviS£  ab- 
hibcriparfiemortuo,utintcrduo'il]3fiatincifio:  jicipolfin  .  ; 

nec  male  fortaflis.  Cum  enim  adftantesterrein-  Ufusantem  hujus  manicotriplex  eft.  Vd-^p' 

mr horaotrbagia,  feu fanguinis eruptione, quo  moenirafanguinisimpetumcohibet,  itautChi- 
fepfus  Cheirurguin  calutninandi  occafioiidm  rurgus  multo  melius  videre  polTit,  quonam  inio- 
probet, liujufmodiligaturacoSrcetfitfanguisin-  co3pponendafitfetra.Secnndboqnaliter,Sdpar- 
.  tray.ifapattus  emortuo, netam  copiosediftluat.  voquidemcumnegotio,  mulciilosSc  cutem fur- 
Aliifupra  genu  vinculum  adhibent,  fifit  afnpu-  fum  trahit,  quofaiftaoperatione  iterum  dcfcen- 
tanda  tibia,  circa  poplitem, atfiib  cubito,  fi  fitin-  dit,  extremit3tesq;0lfiumcooperit,atq;ut  trun- 
“f*»'.  'dendamanusadcaipum,utfit,inquiunt,obfcuri.  Gusfaciliuscicatciceobdircipoflit,  efficit. Tertio, 
btfenfus.Atproterquamquodnepfiibifintprb-  neferracamem attingat,  atqjdilaeeret,  impedit. 

-  ■  Yyy  a 


I II,  , 


^  TABRIGII  HILDANI. 

CsteiteyUeatmmifterUk,  qui  Crapulas  nexiflit,  fionurverofimtil&genaomnm&llh, 

eSus  compreflerit ,  rerpirationem  impe-  aiterain  partem  fefcprojicere  coadus  cllet  t  ”* 


iuovi>.uuaupcuu5autventrcmcompnroac:u  luituutigcr.  rrxaoioreenim  ,  cunjexmiam 
:mm  peSus  compreflerit ,  refpirationem  impe-  alteram  partem  fefcprojicere  coadiis  effet  t 
liet-;  Sinventremampleacndo.ftomachumhe-  hinc&  inde,  Scquidemaliquotieaolfeimplicaa 
r;  cicetasqne  partes  contentas,  augetur  hx-  fuit.  P  cau 


1  tale  fi£,quale  defcriptum  eft  capite  i  j 
ujufmodi.  . 

Boliarraenialbi 
Sang.draconis 
Mafticis  • 


^  DE  <?ANGR.  ET  SEHAGELO  LIBER.  V  SQ 

-  Bo»oigefc(:n4um.Ch,eirurgifauteri^mcuIt^-  gaf.  NoVgmlavMo.ijupuiodopetipjlHumejia-^ 
f-  J?-.re  exeognanJOt  >  quo  A  ego  multotiesmaamp  Se  >.&  ita  quidem,  ut  ferra  liberam  iBTenjliavia^^' 

(,^^au*grpru^ttfusfutt!:quandoquidemin»  fepatari'p,oflit,non(J.um  video,..  Settaittq’nepijr 

fjdcBdocaroei)ii))^pa.dos,venasquoque&ar-  dique offendens pcrioftium, maximos cxdtptdo- 
firo.ui  .cO.mWuoilo  porru^at.  I)o,rfum  loteSiVigili^,febres, phlegmones,  afiaquegrayiii 
autembujqscautjipi,  ut  pollicis  fpiflitudinem  fu-  Cma^ptomataiid^ueptKcippepropterSjjace^ 

-  pr^etfUPecflppft  slipquinnonfatis^iucalorem' j-attonemperioftiimemhrafts.exquilitiffimolen-  , 
joumconfetvar.epoffet.  ,Utautcmcat.q,quieeft  iuprfedits.  Accedunt,pranerea&alia,qujaha<- 

iaterqtnin^ueosieo^quoqueabfciDdipolfit,acu=*  lumadaugent.  ^umeninjcalormativusinpaAe 
^jiippB)ineffe.deb.et >  quemadmodum fequens fi*  ^edamaximefitlabefe<3atus ,  eum,  fiearoSi 
j5uraii}#CM>  a, ««ft.  ji-- 


BgHfacmtrU  cklieUttru. 


_ _ dcultrofrigido  incidantur  ,  &  pofteamedica- 

menta frigida  ad  repeilendos  acuentes  bumores 
"  ■  ’  '  -  .ri,.fedqIob;i5 


smagisqui 

ailludHp 


■atu\trigiiinmjtL  tii.f.  A* 


ce«»/«wo)-<irar,&c.procrcari,quis,quajo,ii 
troverfiam  vocare  poterit?Cautcrio  vero  cultelia- 
riperioll:ium,utidixi,  omninblcparatuf..  Cum 

'  primum  enim  ignem  perfcntio  veluti  parsnervo- 
faiurlbmdcorruroqueretrahitur,  &ferra,traroi- 
tcm  a  partibus  nervulis  liberum  invenit,  jbeinde 
mediante  calare  iftofimpliciiffmo,  &.elementati 

'fgnisjtefocillaturcalornativusju  parte  affexSa  Ji-  , 
beFaftatils,acveluti  proftra:tns.  Ec  quia  calidum, 
miiemUippecratesdoceuukedhus,  olllbusde* 
nudatisjnervis,acomnibus  partibus  nervolis,ami-^,j 
cum ,  doloremqi  lenit  jfequiturrao!!  digeilio  vul- j 
neris, ita  ut  omnialalVafiqf.  Expertus  loquori 


!i  Quodfipr*terfperaatqueoplnionemydtiarnfi 
tiptis&car>,@a!p!SuSuaUahfcifi£m^,-fap. 
'.guisjutii^ifflme  mihi  accidit,  profluxeriLprptL 
nuscauteriisdpbaticisfiftebdus  ,  landemque  oj 
ferraabfcindendum  eft ,  inprimis  fi  *ger  extenna- 
tusacdebilisfuerit. 

»  Porro  excellentiam  hujus  cauterii  nonfatis  ex- 
lollerepoffum.  Primum  enim,ne  (anguis  impe- 
«oseprpfluat ,  acfpiritusdilfipentur,  impedit. 
'  -  Secundo,  minusdoloro&eftoperatio,  quamfi 
novacula  cutis  carnisque  .amputatio  fieret  ,  imd 
totacuratio.minortcumdbloreablblvitur,quem- 
.adtnodum  eventus  iit  multis  meedocait. Hu- 
jm  .aptem  reicaufa  hiec  mihi  videtur,  qued  nervi 
'pattesqueticrvofs,inpriii)isperioftium,  cumpri- 


qua  circa  truncum  appareret.  Sed  Videtur  obflarc 
locus  UippocrMisi  quihabeturWr»de**uW», 
ub, i,  ignem  nervis  inimicum  elfe,fcriptnm  reliquit, 
Sedloquiturlfipjpocrutes  eb  in  loco  de  nervis,  non  /^„4 
.  abfciflrs,qutroaleafte&is,fedadhHclntegris&ra 
nis,  quibus  reveraignis,utquidmniumcalidifll  mrvii  tu- 
mus&tenuiflimus  ,  acminimo  negotio  ad  illos 
penetrac,adverfilfimus,  illosque  contrahit,  &  do-  * 
lores  excitat.  Denervisverb,maleaf&aisaliaeftgji'„ 
ratio.  Cum  enim  multa  ignis  cominerciqred-  d«  thaia. 
dantutmeiiqra,  ut  Ga/ewdocet,  igni^ueonpnia  ««d  w/«- 
diflblvatiUt  idem  Galenus  amhor  effj  quis,qurfo,^ 
non  videLcauterium  in  tanta  putredine  circanw- 
voscoiledta.multum  prodeffe  polle?  H*c  eriamfi 
itafehabeaht,nonfequiturtamen,methodam  il. 
lam  amputandi  membrum  in  parte  mortua,  reli- 
. .  ,  jmburendi 


^  amqueputri( 

.approbandam  efle-fEx  maxima  enim  combu^o- 
-  ne  ilia,non  folum  nervi  fupra  moduiriincalefcunt, 
vetbm  etiam  (quia  adhuc  inparte.deroortuaha- 
rent,itautqnantumvisabfcini,minimetamenfur- 

.  lumretrahif  blfint)vi  ignis  ita  comburuntur, cqn- 
trahunturquc,utroaximidoloireslvigibiB,alia4ue,  , 
-lymptomataindelequanrilr.Eficrvelcuntp^etcr- 
.eainpartea'fifeaaadeps,c;iEteriq;huipores,&co:i- 
.tinubu,rendo,denovoalBuxum  exciranr,  queni- 
.admodumc.  17.  diximus.  Alioquin  caiidumnqr- 
yism3ximeConvenit,doJores^uefedat.utanteaej£ 
^ppccru/edernonftratum  eft.  Cujus  rei  exem* 
plutnnon  vulgare  anteannqspliqUotmihiobLet- 
vare  licuit.  Matrona  Paferniacehfisa  canerabidp 
in  digitum  medium  morfaFuit  :  circaFeptimum  . 


umferrumignitumFenti  ,  _  _ _ _ _ 

tetrahantut.&itaquidem.ufFerraillasnonattin-  abietinumcaliddvu!ner|inftillaffem,a< 


8ig  _  GUILHELMI  FABRICII  HILDANi  . 

Cap.i$,  Operatio  autem  feqnenti  mpdo  inftitucn^a  buro;  Valent  non  folam ad  fifteniinin  faa™^  fi 
eft.pr^parato corpore,manusinicamnumautta-  nem.yerumetiatninomnibnsulceribusnialBm''''^'^ 

bulaincbllocandai&  a  Viro  Cordato  tcnendaeft:  &fpt<l>'Iis>fieistnfperganturiniundificannS 
deinde  articuiusjin  quo  amputatio  per^enda,(U-  ftergunt,&  malignitatem  corrigunt. 
bgenteratramentonotaridusell.&appofitofcal- 

pro,mallcoidtamvalide  percuciendumjutunico  T.  '  '  . . — 

ifludigitusabfcindator.  Moscquatfanguinisflu- 

jtum  Cohibent,  &  dolorem  leniunt,  applicanda  f  AP.  XX. 

funtjdeqttibusfuolocofufina.  ; 

Clerum  Candide  Le&br,  etfianteatap.iyi  tlifymptdmaiihiis  ,  y«‘tp>Jtitmp'utiiishcii 
nfum  fcalpri&  tenacuiiein  abfcifiionie  membro^  membri fupervemrefoUnt^ileo 

rumimprobaierim,inhoctamencafu,quiaalitcr  ctufis. 

Eeririequit,  exduobusmalismiiius  eligendum, & 

segtUm,  inpcriculoconfentumi  derelinquen- 
dum  effe  exiUimo,  Cstetum  ' 


quod  Hippocratis  fcriptum  reliquit-nimirum  non 


,  .  .  queanteoperationemritepriepara 

...ationem  lignea  tibia , ,  autferrea manus  ada.^  tamennon  femperafymptomatibi 
pmndafit,l.eaorapud  AmbrofmmParaeumiaji  fepoteft.Primb.quiaMediconon, 

'  .  ,  vidfere  poterit.  in  viSus  ratione  pcccatiaut  quia  adftantesofilrio! 

Suntpraerea.qui2grb  ante  operaliphcmfo-  fuo  minime  funguntur.  Efti'  '" 
quodffipp«rn!«jfcrif  '  - 

noa  tr.6.  ““‘oeem.  At  #os  ex  bom  Gaidotrisde  Cmliacp  fufficere  ,  fi  Medicus 
*i7.i.V.8.fenteBtia  abftinebimus :  Quippe  i,ila  narcotica  ^  omniaquefiimmat 

Uh.dt  Fi-  perquarapericulo(afunt,proptergfaviirim.aiqui  buefitadmorbioppugnationem,nifi$eeripfc8: 

»  ’®°  &  “?««“>:  quicircaipfumconftitutirunt,o(firioru(Squoq; 

P«,«.  Pi-  .poftbuc  ^,^1.14.  exemplo  qup^  fungantur  :& qui  a  Medico  prifcfibuutur.dili. 

ir4r<,,.f.,*ff«'»«'ft'-abHnus.  Quaredeiis  agerefuper.  genterobiervent.Primbitaque.utigerobfdicns 
ledebo.  ^  a  i  f-  fit,& in  omnibus  Medici  confiliumftquatur,ne- 

Mundificaavum  noftrum  deruccoapii  ,  ad  cefleeft.  Secundbminifcosiqui^groinfcrri- 
mundificanda  &  incarnanda  Gangrzns ulcera,  unqdiiigentes&vigilanteseffecohveniti  tWd 
■  ahaquefordida&malignajficpriparatur:  exterioraquoqucvelutiaerfecundummotbina^ 

Umiifi-  Succiapji,  -  ,  turamiviausratioj&habitatiocommoda,rqop. 

tativm  Scordiij  '  rnntur.SinVetbigermorofus&inobedicns;!H. 

dejuuo  ArnOglofli  majoris, 

*?“•  Ruta!ana|iiij, 

MellisrofatiJb.j. 

Coquantur adconfittendam^upi ,  tuiiiad- 
Farihi  lupinorum. 


Secundo  fuperveniunt  (ynip  toraatapeftop?-ie.iJS 

lorpuspraVisfaumop- 


im  confluunt  ,  autfymptoma^iquod' 
■moUftuiTiincorpofeexcitanti  . 

,  *«vs...w.a»awaj  ^  . Tcrtia  ciufa  fymptonlatum  J^agiii- 

Theriacesaria|fi.  '  mdihenitcferenda  efc  Sienimmcmbrumal^ 

AquKvitsJjV  tjuodmagnunis  veiutifieniur,aUtfaracMiVmiaDi 

^rtpuatlo  MifceifiatUDguentumj^uodfervctilridvarc  fciadehdumefti  autmvuinenbiiscapiHfrmem- 

r«w«rflw»  'branjBlje&fuermtjquisqusfoagrivionbuslyni-;  ^ 

B.anas,  quarumantem  delcripflohc^^ulvcris  ptomatibus fecurus.efle poterit  ? 
noftriadfiflendum  i^nguineni  memini,  ficprs-  pentia&  hegiig.en^Ch«rurgif^pite^m^lto- 
atju»  ni  paro.  Accipio  ranas  aquatiles,  fiifpendo  illas  ih'  rumgraviflimoriimry.mptomatumcauf^fiib^^'  - 

UiirHiBy». cucurbitam  ,  itatamen ,  utfundumrionattin-  iiunquamehimafFedum,'c3ufasS£|yinptomata, 
ei^toio  gantineincarbones'comburantur,|&aqua3quje.  propterimperitiamnonfatisagnolcunt  i 

exftiliat  ,  odorem  gravem  acquirati  AccenTo  iyniptomatapr2cavebit,nifimorb^abu^|50' 
jgne  aquam  in  areni  clententer  extralio ,  &:ad  u-  titiam  ?  Alii  ab  initio  afFedum  riegliguot»® 
fum  referro.  Eft  enim  preciola  in  ulceribus  cifaciuiitjacintcrimdumcorpiis^gries^r^®’ 

malignis  &  cancrolis  ,  item  in  polypo  j  oze-  .vidus  rationem  pra;fcBbere,aIiaqiaiipr®cave^ 

.  na>  aliisquepudendorum&fedis ulceribus:  in-  dalymptomata,‘adminiftraredebeanti  ventf- 

flammationcmexftingait&  malignitatemcOrri--  volup^tatibiis dediti funt.  HincOccafionein,qi^ 
^t,  Ignemnonexftinguo,  ufqtiedumomni-  utrede/fi^o«'^fejdocet,pr2cepseft,negl'g|i‘|| 
nbcxficcataefiierintranaejneculIaampliiKexftil-  fitqjaUquandoexIeviffimoaliquo^ulnetc^^Jj 

chterat»  letaqua.  HlamtaRicn^qmBcireafinemeKftiilat,  fimusafiedusi  qoixgrumautextiriguiti 
ranarum  feparatim  colligo  j  odorem  eiiim  aliquo  modo  fummum  periculum  perducit  i  maximaqaein 
faeu  (Ut  gj-aviorem  habet,  &  in  ulceribus  oris  &  narium  commodapoftfe  relinquit,  . 

miinusgrataeft.  Ranas  ita  exficcatas  in  catillum  Vulnusfimplex  facile  curatur  j 

fuforium  projicio ,  ac  in  albillimos  cineres  com-  ra,qua:,tcfte/^;fppflWdf«.morborusQ  cumedi 


ima  urgente  nccelhcate^admben^  fu 
que:^  epithema  applicetur. 


Aquarum  Borrasiriis® 
Buglo(fe»a|j® 
MelilW  lij. 
VimMalvat!ci|iij. 
Elechiarii  de  gemmis^j. 


Rofarum  odoriferarum  |1!. 

Scoraciscatamits 

Benzoinianagij. 

Mofci& 

Ambraeanagnvj. 

Mifce ,  fiat  omnium  pulvis  fuf 
veferi-etur  in  vafevitreo,  cetd  dUige. 


mBusutiosgrspeftofemh- 

ttemfrtifcrihmdajit. 


■  liquajympromatapartim  removere,  partitn  quo- 
qucpratcaverepofntjprjefcribendacftrubi  iterum 
cffentia  &  magnitudo  morbi,  fimul&vires  aegri 
perpendendi. 

Porro  Gangraena  cum  fit  ex  numero  gra- 
viflimorum  morborum,  extrema 8<exquifita  re- 
media,  jiixta  ffippccrxtem ,  convenire ,  omnibus 
inconKflbeft:  ViSusjtaque  tenuifllmuspra!- 
■fcribdndus  elTet aegro  ,  nifl  vires  ut  plurimum 


amygdalarum.  Piifana  quoque&decoSaa-  ^ 
grimoniae  admilceri  poterunt,  (yrupus  citronum,, 

coberberorutn&fimilia.  LocoSyruporumfuc-  i 
ciquoque  conveniunt.  Si  vero  tuffis  adfuerit, 
autagervitipaliquo  pefioris  laboraverit,  abo- 
mnibusacidisutabftiireataeger,necefreeft;pra-  ■  ’ 
cipiie  ab  initio  morbi,  ne  audatuffi  propter cbn-  ' 
cufllonem  corporis,  fanguis  circatmncumitc- . 
tum  erumpat. 

Alvus  u{  lubricafit,  prolpicere  oporta, ubi  - 
enemata lenientia,  fuppoCtoria,  &  pruna  aqua 
Stfaccharo  coftacoaveniuijt.  Irapraeterea^tri- 

-Gaudium  iSediocre ,  uti  fpiritui  recfeaodo  cdp- 
venit^  Sicrifusinprimisiramodefatusfupramoi, 
dum  nocet;  Ridendo  enim  cortoturaquenera-r, 

ex  upa  br  alteram  partem  ferri ,  'CctiiKriii  prinit. 
OJ/eriitr.  23.  annotavimus.  -  fincperfpicuura. '  ; 
fit,  duabus  de  caufis  rifiim  nocere  eis,  qu^us 
membrum  aliquod  amputatum  eft, .  Primo,  qufa 

ridendo  nervicontrahuhtur,unde  dolor  ,& con- 
vulfionesifecundo,  quiaexmaximaillaconcuf-  ' 

fione,8t  agitatione  corporis  dcroulculorum,  ve-.,  ■ 


•  adbibito  fit,  &  gravius  vires  Iaduntur,,,quamin 
paulo  pleniore  viflu ,  prafertim  ubi  vires  pro- 

•  ftrata  fuerint.  Qua  vidlus  vero  ratione  id  fieri 
debeat ,  alibi  nos  docet  Hippocratis,  his  verbis : 
Viiftus  huir.idus  aut  frigidus  aftu ,  autpotentia 


DE  GANGRiENA  ET  SPHACELO  liber:  ,  8^5 

-  ,  niftcr.qui^criorcmpan^mtrundjlinteisoxy- 

4.  CAP.  XXIII.  '  cratomadcfaai&involvat. 

‘SiamputatuBifueritcrus,  brachia adcubitum  - 

^modo  himorrhitgtit,fipoliprtmitmapfi-!  arfliffimo  vinculo  conftringendafunt.eritidvin-  '  / 

f^umiterumfapervenerii^prahibendt^  culumeteDuiredimiculo,cujufmodiUlndcft,quo 
cempefiendit,  '  ,  mulieresadligandosnodahdosqurfuoscrinesuti 

'  '  confueverunt.  Sinainputatumfucritbrachium, 

VMUniamfymptomatum,  qusvnlneribusGi-  crura  ad  poplitem  conftringere  convenit:  Liga. 

Vypetyeniunt.h*morrh3gia merito pcricubfif-  turaeninjhscfangumemprotinusattrahit',&b^. 
fimumeftcenfendum.pracipueautem.  Oarteria  morrhagiamfepiinmeimpedit.  Ad  eandemin.  p.m 
'  aliqoaapertafuerit.  Eaarteriisenim  fanguislbit-  tentionem fummopere quoque convenitvens fe. 

gjimpetuofius.quamex  venis profilit;  EtprO-  «lo,  moppofitapatte&aa:  hoceft,  ficrusdex-W"”' 

,  (fcnGundupU-  trum amputatUm  fuCHt ,  mcuWto dcxtrofecanda 


vero  brachium  ab  fciflum ,  v 


‘ -cemque'  tunicam  ,  diificulter  obturari  pof- -  .  - j— 

fiint.  Hinc  a!ger'in  vit?  diferimine  verfatur.  phtefecare convenit.  Quodfiveiiainpoplitenoii 
Cum  fanguine  enim  fpiriais  diffipantur ,  apPf^uerit,mpedefecandaeft,4ummodpid  'abf- 
vires  dilToIvuntur  ,  bumiduraque  radicale  ex-  queimmerfionepedisinaquamcalidamfieripot- ^ 
bauriturs  hinc  partes  nobiles  adeo  iabefa-  Qu^ndoquidemin  his  frigido,  frigidaque  p/ 

.ut  faepiiGme  obftrudiones  gravif-  aquautendum,undefluitfanguis,amfluxuruseft. 
:rum  .  iderieia  ,  &hydropsfequan-  Immerfisenimpedibusmanibusqueinacuamca- 


.tur.  QuMfi  fingultus 'fuperve 
afiumeft.  Ubienimfangtiisplur 
quovisloco,  five  a  naribus,  five  ab  ore,  th( 


ibus,  five ab  ore, thorace,  frif^ioneseisjquibusfangnisflu^aurfiuxuruseft^ 

:uIo, utero, h£emorrhoidibus,finguitus,qui  niinimeconvemre,rationi'conrel]t3ncum^eft.Eva- 
ventnculi  depravatus  motus  eft,autcon.vuIfio  fu-  puatio  autem  non  folum  in  hsmorrh^giacon- 
'pervehiens .  ,  malum.  ^  Fit -enim  Kujufmodi  venit;veram  etiam  reliqua  iymptomata,vclutife-  ’ 
fingultus  ex  inanitione  '  &  abfumptione  hu-  hrem,dolorem,  inSammationem,&  fimilia  arcet 
midi  radicalis  ,  quapropter  ut  plurimum  atqueimpedir. 

|ethaliseil ,  utmper«r«&eXperientiadocent.  Antevensleaionemautemdiiigentiflimeper. Z±„, 
Hanc  ob  caufam  profpicrat  Cheirurgus,  ut  penderedebetChirurgus,an*ger  fitpIethorieus,f.Sr 
dd, gentes  &  Hdeles  mimftros  *gro  adjan-  j„venis  &  robuans.^  Si  enim  cacochymWs 
gat  .  qmomma  qusennque^  neceffana  vt-  ,  autmnltpmimbecillisfnerit,minimeaut 

debuntur  ,  adhibeant:  Inpnm.s  autem  mqnu  in  pancilHma  faltem  quantitate  detrahenduseft 
mt^efaaaoxycrato.ftnpascnmpulvereconu-  i3.  EpiW 


nub  per  vices  continuare  debent,ae  fanguis  en 

-  pat,  ProfpiciantprsEterea',  nemultumfccom- '  . . ; ,  ^  - 

moveatatger,  fternutet .  vociferetur  .  mfliat.  qnen?  epithema  tepide  apphcateco 
rideat, autcorpusculcitrismoltumoneret.  Quid  hepatis. 
pliKaJquzcunquecorpus  commovent, aut  quovis 
modo  excalcfaciunt,  vitanda  iunt.  ' 


ivenit  regioni 


Monitos  autemhicvelim  juniores  Chirurgos, 
ut  interim  dum  srger  dormit,  vigifans  Adiligens  i- 
“■'pfiadfitminiftcr:  ne  aegqrpropter  felfasimagina- 
tiones,qu*aliquandofupervenirefotent,truacum 
.iterumquefanguis  erumpat,  quem-  , 


1  R,  •  Aquar,  endivii,  , 

.Cichorii, 

LaSues, 

Abiinthiianlij. 

AcelirofaceifJ. 

Spccicr,  diarrhod.  abbatis 

Diatri0nfantal0n.an.9ij'.  • 

Caphnnrg.S.. 

,  ^  Mifce,  &applicetur,utdi<ftum,cumfiltroaiit 

<!»/««.•  Patcrniaccnfi  accidit.  Huic  cum  brachium  ad  r  „^3^.,,j;^.i3.,;)i„tg03ednplicato.  -  ,  „ 

cubitum amputaflim,  il  everotettlodic,meab-  Aer  ,  in  quo  sgerverfatnr  ,  frigidus  utfit, 

f^te,  brachium,  (qnodmimmefibiamputatum  ncccffecft:quapropter,fitempusca!iuiirifflnmfu-  ^ 
efleperruadiibat)  extendere,&  manu,nefcio  quid,  erit,cnbiculura  aqua  frigidaafpergendum  Stfoliis 
4pprehcndcrevcllet;denu6apertdvena,hsmor-  plantaginis,f3licis,quercinis,rorarum,graminc,&  " 
rhagiamagna8iviriHmproftraaofecutaeft,itaut  f, milibus  hinc  inde  fparfis  ,  calorattemperan- 
fautospbftdiesevicadisceflerit.  Dehujusmddi. > 
tallis  imaginationibus  videacLeaorOffera.14.  ^ 

-Ij.-Crtjf.j.item  Laurcniii  fouierliia&itamde  ..  His  adhibitis  remediis  ,  Ii  fangiiinis  fluxus 
mliKribmSchpeurum.  '  nonfiftiiur,fafcias,veficam,reliquaqueomfiiacle- 

menterfolvereSi amovere ,  iterumquerenovare 
Quod  fihsmorrbagiafupervenerit,  non  illlco  neceffcefl:.  Quddfivena,  ex  qua  fanguis  pro- 
tamen  amovenduseftprimusapparatus,fcdprius  fluit,  inconfpeaumvenerit,  forcipeapprehen- 
"■  ”■  -■"-ti pofiit. Protinus  denda,&filorcduplicato  ligandaeft,queffladmo- 


teprimat.  Nt 


miniftrismanu Ilupas  cum  pulve-  dum fuperius  dixi*  Si  vero  impecuose  profluxe- 

,fortiterq;contraofculavenarum  ritfanguis,itautde  vitapericlitctursger.fequenfi 

.  .  ,  r - c-i:/!!.-, . Candente  cdmpefcendus  &  reflinguen-  ■ 


mergendacft. Alius  prztereaadfit  mi-  dus  eft. 


Zzz  4 


GUILHELMI  FABRICII  HILD-ANI 

>  tositaqueveUmjunioresCheirurgos.  utiuram.' 

bus  operationibus  illam  adhibeant  diligentiam  ® 

\  quoomnia.quantumquidemfieripoteft,abfque 

V  doloreperficiant  lidn.verb  5«fc)M(t,cnmopna-^ 

,  .  rionesjucundefieridebefeptacipii., Quapropter’ 

i  omnes  merito  vituperandi  funt ,  quizgrosn^^ 

i  urgente  neceflitate,  doloribus  ac  tormcmislate- 

1  Dolorauteraprzcaveturimemisextctnisqjre- 

V  i  mediis.Internis,^u*afBuetcshumores,&fan^.  j 

'  ^  '  K  nem  5  five  is  qualitate  live  quantitate  pcccaverit,e-! 

D  vacuant  tExternis^uzeofdem  humores  fangui- 

H  ■  .  ^  nemq-.aparteafFeaarepellunt.riterantvc.Quod 

H  fi  circa  truncum  aliquid  dolorificum  a  Chirurgo 

H  commiffum  fuerit ,  hoc  eft,  fi  medicamentum  ali- 

*.  H  ,  quodacreapplicuetit,autviBculum(utinonnnlli 

P  feciunt)adttuncumteliqucrit,idptodnusqiioqi 

B  corrigendum  &'tempvendum  eft, 

p  Cacterum  fedatur  dolor  tribus  modis,  x.aufe- 

^  rendocauiam ,  a.corrigendointemperiem  ,  qua 

B  partem  iiefam  afficit ,  3,  ftupefaciendo  St  fenTum 

B  xu  humorum  acciderit,  corpus  iterum  fecundum 

P  humoris  przdominantis  naturam  expurgandum 

^  eft.  Idtamen,  niftvioientiam6rbiobfuerit,ante 

y  '  operationem  fieri  debet:  quo  faSa  operatione 

corpuspurumfie,neforfanexmotu  iftofanguish 
"  jcrumerumpat.  SinvetocorpusanteOpcratio- 

^  nem  expurgatum  non  fuerit,  &  dolor  ac  inflara. 

•  matiofupervenerint  ,  poft  operationem  (fi  vira 

Wa  permiferint)  clementer  expurgandum  eft.  Neau 

vM  ,  tem,  dumagerelefioadexoneratidamalvume 

gredicogitur,hiemotrhagiaiterumfupervcniatfc 
qnensvafculumad  excipienda  excrememaapiiffi 
jnumipfifupponatur.  '  ,  ’ 

■  (  '"  Vafculum  autem  illudexcupro,autftanno^a 

ftupae  cum  pulvere,  ad  fanguinisSuo-  bricatum  ,  &  rotundum  efle  convenit  ,  lani^ 


Dedoure^  tnjlmnMt$ne,&tnt«imefauuine 
dr  quomodo  hujmmodifymptomiitibiu 


de  GANGR»  et  SPHAGELb  LlBEfe'  W, 

internam  partiam  mirigat  5  fomnumij“^  j>rb-  js. 
vocat.  r  r 

K.  Poi.  Laauca 

PottulaczanaMif 
Hot.Nenilphar.& 


‘  C  A  P.  XXV.' 

Dtiramsderitiiviffliis,  hujHieittditnbtu,  & 


lorfem.  frig. 


Papaveris  albi  |j. 
Lrquiriris  & 
PairuUrumanaffi.- 


inagif. 


Y  Tl^li*ihquietudine(qde,  exnumeroqUOqtie 
V  funtgraviflimorumiymp-.omaturiijqiispoft 
Operationem  segros  torquere  foient.  Ratione 
enim  vigiliarum,  &  inquietudinum,  digeftio  fto- 
inaibifimui&luppuratio  vulneris,  impediuntur 
retardanmrque.-viresquoqueprofternuntur,  &  rerifepar 
iiumidumradicaleabfumitur;  cujuslocOvifcera  papavere,&'ncnuphiisan.|j.fi.Mirce,fiatpotio, 
pravis  humoribus  gravantur.  Mqxque  febris  dequabibatvgerbis.autierindrejejiinoicilicet 
cur,tandemque  mentis  alienario ,  &  quandoq;  ftomacho,!!;  duabus  horis  pofl:  rumpiam  coenam, 
r.  ,  5  Ticolofiffirnumfe-  ad  |iiij.  pro  dofi.Si  recentes  herbae  in  promptu 

(fraptom#  minimefoeritti:  ,  funrends  iuni:  aqiiS  deftillatae 


litis  !,  '^mptoma  longe  periculo 


tibus  correptis  foccurrendumeft.  Inptimisau-  cUmfyrupis. 
item  ,  quam diUgentiltimeperqnircre  convenit,  Laudanumquoqueopiarum.tripheraitera 
quatvigiliarumfitcaula.eaqueaufefcndaeft.Eafi  cumopio  ,  philonium  Rbman.&requiesNico- 
fueritdolor,  fedanduseft  i  qUemadmodumin  laiifomnnmprovocant.intemperiemquecalidam 
'  '  ’  Sifebrb  internarum  partium  mitigant  ,  redcumjudicio 


Ite  latis  proiixd 


Sequeiis  enema  fomniim  quoquepi 
iceadMmquefenum  mirigat. 

R.  Hordei  mundati  |  ij.  '  ,  . 

herbari  plantaginis. 

Violarum 
Pohulacaeana|ij. 

Quatuor  iem.frig.maj. ‘ana  |iji 
)Sem.papav.albf|ji 

Fiat  decoflio  in  aqua  ad  conlumpiioriem 
i  tefriatparrisinjbj-icolatur&diilblve 
-anlblumfomnum  j  SiqUietem  ,  verum  etiam,  OL  ViolarumSc 

fanguinem&humoresita  incendit, utfebrisiride  KenU‘pharisiina|jfit 

alicnadomcririsi  &nonnunquammorsfequan-  Caphnrae9l5.  - 

tur.  Q..6dfifplendorSolisjuietemTetardave-  ^  jWifceAatclyfter,  ' 


pud  hujufmodiaegros,qnibus  membrum  aliquod 
amputatum  eRvigiliarum&inquieradinum  noli 
rarbincau&  eflclblenti  Quapropter.utgratiffi- 
•mi  amici  a^umadeant  ,  'iplnmque  blande  allo- 
' - ne  ipfius  albllicitudine  abdui- 


inecefleeft-. , 


ia-impedrte^n: 


cant,perquami 


linteisnigrisfeneftrasobfcutare,  Inmenque  'S  maximus  tamert  capitis  &vebtn£uii fterit  cadSiU 

reriudere  convenit.  Quandoqaefluxusalviagro  'dolor,  caphura  caute  utendum  eire.moheiDni 
adebeftmoleftus  i  ut  fOmnum  capere  nOn  pof-  qUaproptef  medica- 

ficquapropterreftiiiguendus  eft;  Cibus'qain  et-  mentis  fiveperosexhibitis.fivc  peralvum  infulis, 
iam talis exhiberidusiqui non folum facile conco-  autexterius  admotis,Campboram;iidol6r(apitis 
quatur'imultumquenutria’t,verumetiamhume-  adfnerit,mimm'eadmifc'ereroleb. 

Set  jdbm.iamqiieconcitiet.  Gumcarne  Ttaqua  Frons &temp6rabisauttcfind'.e&queno 
la61:uca,foliariokrum,borrago,buglofla,portui  iinhUcritoinungereqUOqueeonvenit. 

■  ■  hordeum  decorrieatum  i  dchujurinodi  R..  Ol.  rc'' 


fcoquenda  fuiit.  Aiit  exhibeantur  emulfiOnes 
Fem.  frigidonim,&  ftm.  papaveris  albi.  Mirifli- 
mum&  Optimum  remedium  ,  quod  pocelb  dari 
turi!  debilitate  viriutri ,  tft  tale  hordeum  mundaa 
buri  refrigerans; 

„  jri!  tr~ri-^[necoai|lij; 


Nennpharls  ana 
'Opiidifforritiinaquarolacei 
■  taphiira>ana3j., 

.  .  .  Aceriro’faCei|&  . 

Mifce.  . 

_ --  ,  TempdreSftatisribduiusexfeqrieridBusfeef- 

Amygdalarum  didcium  infuC  in  aq.frig.  bisfieri,&  naribus  adiimvferipoterit. 


derofururii  tantundem. 


id.ana|& 


R.  ]Florum,autfoIiar.  papaveris. 
Foiior.byofcyanii'.  r  ' 

.  Mandragora  ana  k.R 
fcaphurz.  . 

OpilanagS.  . 

Acetiparuni.  iricidantor&cdntiiri^ 


Sera.papav.sibig  ji 
Sacchatiroiitiq.ii 

5iat  hbrdeum  mundum  j  cbiituhdehdd '6- 
inniafimuii&cdquendoparumpbftimpofidd- 

nemfaccHaiirdratijDewrpdftccBriammintroi-  diBtiirfiniuii .  _ _ 

tulebBinecfit  rpiffaforbitid.  Conciliat  fomnuni  tind  vel  ahero  prsdictoruni  ihedicamebto- 

bume^ndoSerefrigerandOi  Scviresimbeciilcs  rumexhibitoi  fronteitem& temporibus iVmn- 
reparat.  ,  ^  _  ais,  &riddulo naribus admotd,  feneftraobf-U- 

Scqucn^udquepdtidinteiTiperiem calidam  randsfunt  $  &utoniiiiaplacide  ,  ^ru/ponfo 

^rada 


«4«  'GUILHELMI  rASRlCil  HltBANl 

P®^“™“3^“3g*nnn-,adft4tttibBsinjaafeH-  iamnonrKotrucid-rcfoict,,  quapropter ipfilis 

Vhtmiii,  Si  phrenitis  cau&vigiiiaruJnfaetit  SpafinusautemfivcConvulfioj  ntdocet(5«fe- 

flbprinsenematei&fe&a  vendin  cabitOjfivires  Sjte.efliqainerVos&mdfetilbsin  cum 'cogit 'atfc- 
conftiterint  ,  iterumcorpus.Gh6fegog6aliqao.  aum.inquemahanimalifacultatc.camnatura- 
medicamento,  velndexrhabarbarb,  eleflu™  lem habitum Tervarent, doceantur.  Inhoceniiii 
de fnccorofarum.ijTopo colato foludlvo, Clima-  malo  nervi  &  mufculi  in  easpartesattrahnnturj 
qua  cichorii  &  laducae  diflbluto  expurgare,  quibus  innafcuntur.vcrnmid  motu  quodam  vib-  ; 

'  cucurbitulasquefcapulis&nuchzapplicare  con-  lentb,afcpracter'Tolmitatcmaegrifit. 
venit.  ^Viausfrigidusac-humiduspratlcriben.  ■ConvuII5oeftautuniverfalis,i 


mino abftineatKger^  cujus  HfflverMstriplexeft;autenimcapot,totumquc‘l“i 
iocbptiianam,  aut defcoaum agrimoniis  «um  Corpusinpeauscbntrahitiiriautcaputcerviaque  ^ 
fuccoberberorum,  cicronumjgranatoruirij  &  acreliquumiorpusadpofteriofa,&dbrfumcont  ,  ' 
‘i^upovrbIaceo,&deiuccoacetofebib^i  Po^  vellitur;  Autcbrpusimmobilenia-^etneucram- 
dbfomuifera  ,.  rdiquaqueomnialuperihscbm-  ..que  in  partem  infleaitut;iedre6ta  in  utramque 
memorata  ,  hic  quoque  conveniunt.  Topica' partem  intenditur.  Corivullia  particularis  eft; 
abinitiofintirigida  j  &repercutientiai'  Abra^  a^ui  partem  aliquam  corporis  filtem  occupat; 
Usitaquecrinibusinurigaturcaputuriguentqpp-  pitautem  hicmorbusvel  expletibnevelexinani- 
pnleonis  recenti. ,  antiqUura  enim  c&faciri  tiorie,autprbpter  coiilchfum  dolorificutii  ,  vei 
Deinde,  propterputridos  &  malignosvaporbs;  adeere- 

R.  Aquirofiriim,  brum  &  originem  nervornm  elevatos  s  de  quibus 

blymph.ez,  Videfuprac;^.i7i  .  i  ,  , 

Solani,  _  Oninisconvullrbpericiiiafaeft,prifcrtim'eaipj,^,j^ 

Betoniciana  |ij.  ^ui  fit  ab  inanitione,  Nervienim  poftimmo- 

Acetifbiaceilj.  'derataspuegariones,  .vomitum,  himorrhagiam 

Mi}ce,&apphcatepidd  cum  paiind.  Teni-  intempeftivam  ,  &  febrem  ardentem  ejcficcati, 
pore  illatis  contufis  herbis  exprimatur  fuccusiSt  nori£irile-harriedlaripoiraiit,icaquidem,titmor-  .•• 
cumpaucoacetbapplicetur,  Adlbmnumcon-  'biacerbitas-vircseXfolvat  ;  exitiuinque afferat,  ^ 

ciliandum  adde  capitapapaveris  albi,  aut  eorUn.,  ptiufquaiTinemiierdmhumeaehtur,&adrem^ 
demftillatitiumliqaorem.  inaugmento  morbi  periem  reducantur. 'Qpapfbpter  convullicnem 
multis  depellentibus  pauca  refolventia  addenda  exheilebsfolCThalem,readproflunciavit  ' 

irstreqfit  eiiim  ;  propter  immodicam  eracuatio-f*’"^'' 
hem,  quamfequitur  ffc'dtas  incurabilis.  Cod- 
Tuifiohem^vuinereiethaiem  effe  j  docfet  z.ib:si  1* 

cr«rwiaccidit  c  nim  propter  nervararum  partium  ;*«r.  u  r, 
-tefionem  i  &  inflammationem  ^  quibusdecaufls 
dolor  ingeiis6ritur,qui  propter  confenfumcere- 
bromgraviflim^aMdt.  Conviilfio  ex  malignis 
•2-  vaporibus  non  minus  pericui^laefli  Vapor  enim 
t.  i  -  .  .  o  I  TOalignasnonfolum  cerebrumafficit^  Veriimet-  - 

bujurmpdirecipiuntjiabftincndumeftjnefempe-  -lam per artemsad cor alcfefldit,fpiritusque vitales 
ramentum  cerebri ,  quod  frigidum  Schumidum  inficit. 

«Mettruatur, '  In  declinatione  itaque  cumre-  .  m  curatione  caufa  morbi  diligentiffime  per-  cuiaU 

'  '  '  ’  '  COnVUlfiOjMDTiW/#* 

je  affecta,  ,■ 


R>  Ol.  violarum  & 

Rofrrumana^. 
OI.cbamom.J6..,.. 
fucciaut  aqu2  betonic«|p 
MilcCjpro  linimento. 

Vigili*  qu^primuih  rcmifrrints&phrer 


tolvendumeii  j/Latuiusautcoiurobapermedium  ^juircndaefti  Si  ex  repiedone  fu 
difleaa^  &  c^da  applj^ta ,  fummopere  cdnve-^  e vdeuationeni  requirit  ' 

miihtiuH quoque  pulmo  arittiscalideapplicatus.  Qpapropterviaustenui 


;onica,rofn^nus,roi^,&  flores chamomiil* ia- 


Mifceifiatpulvis. 


^  Oti-unabrlcorum. 

tSuth!^'* 

•  Cefi. 

de  cafloreOanalfr, 
Axungise  human*  |!ij. 
^uccilumbricorurajji 
Mifre>applicetur  calide« 


C  A  P.  XX  Vt 

^Pafmusquoqnenonminqnamargrhmpofro-  ftaiidumeft  ;  fle  quibus  abunde  r^^.ijvobidc 
Operationemiion.tant^tKcriKiarcjTermnet-  curatipneGangra:n*exintemperieflcca>  &pe- 


Si  vero  «onfufio  ex  inanicione  &  ficcitate 

fuerit ,  neqtiaquampnrgantia ,  aatfeaio tofe .. 
adbibenda  ,q'mnpotimcorpus  j  quaiitum  fieri 
pGt-eft  i  ‘ciHscucnymisniitrrendum  j  &bumc- 


GUILHELMI  FABRICII 

HILDANF 

IHuftriir  Marchionis  Badeiifls  Hochber- 

genfis,  6cc.  nec  non  Indytae  Reipublicae  Bemenfis  Helvet., 
Medico- Gh^r^Ordmarii 
Dfl 

IGHOEIEETME- 

LICERIA  ACRI  CELSI, 

ifVE 

HYDRARTHRO.  AUT 

HYDROPE  ARTICVLO- 

RUMi  Germanice 

TR  A  CTATVS  N  O  F  F  &  , 

In  qu9 

DE  HVJVS  AFFECTVS  ORI- 

gine,caufls,fignis,progaofl:ieis,&curationc  ■ 

methodiea,bPcvitcr.&per{picue^gitnr,!^;Ejnp^^^^ 


858  GUILHELMI  FABRien  HILDANI 

mamciirfuitahefcit,rtiti<memhahent,>jmmviiU  datum. AdvocaturChirurgus.qr.iraoinor^vjl- 
'■  nerMkmffftmihihereviimm,cihicrm^iirotm>“a«  nus  curat,  &,  ut  parvum,  parvo  quoi-iuc/pacuj  4», ' ' 

(xndirnrajrif/erMiiylibmvtfcipermmm:  m  temporis  cicatricem  obducere  tentae.  Abiiimo  ;  .  , 
ivulnerisafofiemMiottemiigmfium.doittcfrefMie  quidem  ex  voto  fucceflereomnia,  &  nullum  ad-  - 
«'‘tfymptpma.pratcrquam^^quodin digito  an-  ^ 
nulari  &  auncuiari  de  ftuppre  quodam  moleftp 
—  ...  conquereretufargcr.qUOdinvulr-"''"' "" 


q«em‘Betmi:ramferbdUappellatich(trem,  ^ 

dynUftm,  CarmUtU  vno  Cdfiuhydrtfim  ^  h 


iorum  videlicet ; 


eiic!i> 
'  ttaffer, 
futbi. 


appellat.  Efiiht^lt.qmtdamfaitiespjtia .  um,  crurumitempedurnque ,  veluti  fyiiiptoma  ' 
veliahytEops  teaaiSifitbaliidHs,  exwtalo  ideere  iDfeparabileeffeconfueviti  Dumenimillicopoft  -i 
exit,ma'xiKii!hinertieiafo,infiaramat}ofitl!femt.d  iSum  humores  circa  partem  Isfam  conSnunt,  i 
eS.HaaenusLangius.  '  -facile  impeditur  fpiritusaniihajis,  quo  mindsn- 

Won  male  autem  vocabulum  hoc  hydrar-  berd  ad  extremimtes  confluere  pomt.  Ex  hoc  . 

thros.itve hydrops amculorum,& Germanice  porroftupore (quodinonendum  cft,antcauara‘"» 
©liMMlTerfud/t  / hic  morbo,  propterE^uenteS  ulterius  progredior)  facile  cognofeet  dilj|^s 

'rationes,  convenite  mihi  videtur,  i.  Quetnad-  Medicus&Chirurgus,noriiblumqu$  parsfn:te- 
moiumjn  hydrope  aqua  in  partibus  carnofistoV  ,la,rerumetiamla:boriismagBitudineroibJervum  . 
tiuS  corporis,  utinAaafarca^VelinabdoSiiUCj-  enimautncfyofUm  quidkfumelfedenptat;  &  ^ 
fcroto,&  cruribustantumi  ut  inAfciie,calligi^  prqutmajorfucrit  ftupotj  eb  msjorem  quOque  .  ,  - 

tur,itain.hydrartbfoinbancVelillam  jumautam  nervqlartampartiunU-ffeisSoflenl, argumentum,',  . 
Izllm  confluit.  2.  Quando  citor  nativus  hepa-  eft,  At  fi  nCryuso.main&  fuerit  afafeiffus,  non  . 
Ianguefcit,utehylusjnfanguinem  cOnverv  ftupor 


tinonpoflit,  generatur  hydraps,ifa^uoqaeubi  olitiolequitur.  Sedhicqbiter,  Kedeo 
,  inatticulispropterdoiorisyehcmenfiaffl,inflam-  Undepaulifper.digreiruseraLm,  Diximus, 
mationem,&  abundantiam  humorum  excreolen-  nns  tam  exiguum  fuiffe,  ut  Ii|amentum,obii- 
titiorum,calornativusvelUtifuffoeatOs,  profterr  ^uum  vix  l£lutn,quaprOpterab initio  nCgledcu, 


i ta  concoqui  nou  potelt.led  cruda  St  &  tUtq  iu  Vidf  us  rat 


m  iu  reliquis  ot 


j.Xaiu.  indigeflmeflluit.  5.  Qmsfiescunqueinliguesob,,  buserratttliieft.  Porro  circa  tertium  diem  ttior-  J  ,  .  ; 

■  ftru&ionesvifeerum,prsElcrtim  hepatis,  adljlrtil,  faijCumaegeripfefimui&Cbirargus  omniajam  '  ,  ' 

'bydropsplerumqueoririconfUeVit.Siiilarticuiis  .iumtadlearhitrarentux»  paulatim  eSoctus eft  .  ,' 

vulneratis  ,  ,  Medicamenta qudinfigniterexficr  dolor,  qui  iuSrahoras  24.  itaadauSus  fuit,  ut 
■■  eant, conftringunf,  Scporosclaudunt  ,  Utifunt,  incredibile  fit diftu.  Egdquintadie  morbi  ad-  -  : 
'piliva|S-eolatum,  dequibusvideLaagiunjlocO  VOcatusasgrumprtefummodolore  ejulantem,'  ■ 
TMtetl-  citato, autpulvisOfi:reoram,Cranefadufti,Oflis  &alta  voce  exclamantem  inveni.  Febris  njaxi- - 
/mprth  lepise,fpodii&c.applicas,autvuInerislabiaproti-  ma,3rdens& cohtinuaiCumlingua:atiditate,cajX»'»«<<<  -■ 
devifloe~  nusj  gt antequam  Vulnus  probe fitdigeftum,  &  pitis dolore  continuo,  &fitisiDe^aufta aderat. 

mundiflcatum  ballamis,  potiombus  vulnerariis..  Vigiliis  quOque ,  inquietudinibus,  naufea,ert  ^ 
livefodicationumPara-  &aonibus„  dbi  faftidio  & 


cclfi,  claudis,  Ichorem acrem fivebydtarthrura 

excitabis,  ^Claulbenimvulnereinluperficie,&  .  , 

putrclcenteniatcriaiiiptofundodncalelcit,fitq;  rum  dolore  intenfiffimo.  Manus fimul &  fap- ' 
acris,doloreit)  excitat,&ferofoshumores  expro-  chinm.  mirum  in  modum.eKrnt  f  umcfai9a&  in-  ' 
ximUadjacentibus  partibus  ,  vel  etiam  ex  toto,  flammadone  oblefla.  Vulnus  carne  Ipongid- 
corporeattrabit,  lequitur^iie  hydratthfosperi-  fa,  &  ^quq  mpdq  livida,  aut  ex  pallido  Uve- 
ca!ofiflimus,quemadmodumcapitepriraodeci-  fcens,  repletum:  eX  quo  non  pus  coiSul^jfcd  ' 
-  veLaulannenfidi&umfuiii  ''  .humor  turbidus, &  veluti  ferum  laiSis  copiofis- 

flmeextillavit.  bfKcetfigfaviffimaeflinf  lyin- 
. .  ‘  . .  —  '  im  bono  Depjamen  feliciter  i  me 


I^  Tiamfi  inter  Germanos  adeoErequens  fit  ipnia  hujus  lym] 


nibusjScipfisbarbitonferumtyrdnilqusiatiiEv  vifqm  e^  Primura.itaque.Cgnunf  eft,  quod"" 
mum„  aptea  didtum  fuit,,  Stproinde  utdeiignis  non  pus,  fed  ichor,  hoc  cft,  ferofa  &  vifcida:  roa- 
^iquidlcriberem,fupcrfluufflefle videatur.,  In  tefia.esv,ulnerexflfuat”,  abtiiitioquidemparce,  ' 
gratianHaincnaliorum,  quibusaffeaus.illeiad-  pilulatiintattieivcqpiofior.Sedbicnbtandumeft,  i 
'  buc' inco^itps.dWeryationem  lingularem,,  qx  iopinnibUsfpteyulnexibusdefvolarumpartium, 
quaomnia  fefefigna  bujps  affeSuscoUigipos.  ab  initio  fcrofum&crudumqiiid  effluere, etiamfi 
O6f»oa' funtjadlctibdm.  '  .  (QjnuiarcSf&nd.vptjim  luccedant,  quapropter 

Anno  X 6 rtf.^asriciq  cuidani.EemenltDQ,  ex  iblo  iftp'figno-,  aquam  articulorum utieadi- 
io  confliSp.vul-:  cam,fluere,noxidomelf  judicandam ,  dpnec  & 
nusad.finiftrum carpum enle infliaqnj,fuit,nbt  aJiq^Venerintlyinptpmata.  - 
.  vix  cutis  ad  ligaraeatiun  obhquuoxig^olaus- 


DeProgmpcpi. 
I  tfid  fit  hydrops  ar 


Mo  GUiLHELMI  FABRICII  HlLDANI 

<  iilu<ieniinnonlpli2ericanihabet6gurain,fedob-  uttumoradfir,  naturaipfapoftuIat,{eqmtur,eva^ 
tufum&depreuumeft.  '  nefcenteramorcaprotinuscircavulneraarticulo- ^ 

Osftao-  Anno  i^i8,BafilesmCcemitcrioadS.EK-'  ramconvaIfionem,&delirium  in  proximis^fle,^.'^' 
fabetamo§'femoris  finiftriinvem,  quodmMa-  uti  docet  Hippocrates  lib.  5.  aphor.  65.  & 


GUl.LHELMI  FABRICII  HILDANI 
■fidemfacit.  Ciimitaquc  caro  contufa,  Elapfo  hoc  tempore,  ad  msiDdScan(ia& abfter- 
:enteHippocrate,utputrcfcat,&inpuscon-  gentiacranficrunt,  cBamfiyulnusnonfatiidigc- . 
tamt,  necclfc  fit,  iterum  manifeftumfit  ,ca-  Itum  &fuppuramtneflet»  jdq;  maximo  *grotum 
' — “m  vulnerum  ab  eorum  digeftione  aufpi-  cum  damno.  Non  enim  in  omnibus  fubjedtis 


GUILHELMI  FABRICI!  HILDANl 

niffo  ftylo  exploratorio  cum  vulnus  fpi-  conftringendo  &  exUccando  e; 


nalcsCbirurgi,  quafi  roedicamentufnadeo  uni-  .  dicumiAmcricanutnjBairamum  no\ 
verfalf^lTepofliEiUtinomnibusmorbiSjinomnii  HifpamoIa,&Tolutanam,  I.  Indi 
busquineciam  a-grisj^tatibus,  naturisi  &  tempo-^  cidentale.quod  exOccidentalilndia  i 
ribus  anni  aut  morbi,  tuto  &  fine  uliadiftin^io-  adferturliquoreftadboris^lndisXii 
ne  applicari  ptiffit.  Hinc  ex  hoe  tam  optimo  nico  malo  majorisfoHis  urcic«fimil 
gEprctiofo  mcdicamenfb ,  tot  tamque  graviffima  &  tenuibiisj  cujas  cortice  jqut  tcnu 
fytnptomata ,  &  ipfum  hydropem  articulorum ,  fatOj  liquortsnaxfiibalbidasipaucuj 
*'«c'onfequi'vi^emus.  Habent  morbi  interni,  iit  1»  fiK.referi^atfti  eifluirt  Sedexrai; 

^  Medicis notum-eftjfua  tempbra,uryoc3nt.Prin^  afiuIat1m&miratatimconcifis>& 
‘g^ciptumvideiicetraugmentum,  ftatum  &  declina-^  betedecoftisjUbirefnxeriCjConchisdleunTfuper- 
donem.  At  quis  unquam  fuit  cjuninfuIfusMe-  natans  coiiigunt ,  quod  ex  nigro  rubet ,  odoris  iS.Nie. 

'  dicusiut  uno  eodemque  medicamento  per  totum  fuaviffimij  gkiusacufci  6:  aliquantum  amarii  caTi-  Mr 
curfum  morbi  uteretur?  De  Nneribus  eadem  ^  daiii&ficcuracftgradufccnndojfumjmrincor- 
,eftraitiOi  -  Habent yulnerafiiaquoquetempora,  puSj  forisillinitur,  &  Ghirurgicisremediisper--!^^^-'.  ' 
’>  fecundum  qua?  medicamenta  funt  mutanda.  In  - miC:€tuf.r  II,  Balfamum  Americanumiquod.ex  -• 
principio  fanguis  eft.  Cftendus  ,  &  qu«  res^  ex-  Ameri^aJ  five  ttovi  orbis  continentendfertur  ,f€a-^ot;5  o- 
'/'^tranear,  vciuci  plumbum,  fer-rum,  lignum>  fe-  Peruvianum,  liquoreftarborihaft^  magbitudi-^*/^/* 
(tficss,  ac  ofia  plane  feparata ,  vulneri  inbsefew  nis,adradicemramof3&idupl:ciquecoftice,quci 
rint ,  extrahendafunt.  Hasediferte  quoque  db-  vulnerato  ex  medio  fpaciq.alba ,  ly mpidifiitnk  &  ' 

■  eetHippoGratesUb.2.aphor.29.inqu!ens:  odorariiTinia  lachryma  ejffluit.^  III,  Balfarpum 

imrbiinchMntilf^aidmovendunfvidetitrtmovei  novum ,  quod  exirifQ{a:Hifpaniolaadfertur,fuc- 
dfirH  t;eroconJt^Ant(yvigmi  melius eHeinietefUs  cUs  eft  piant*  %bnte  hafcentisi  arboris  magni- 
'  habere.  In  augmento  cum  propter  fblutionenr.  tudirie  ad  ducram  Hominum  proceritatem  id- 
:  continui  j  fubitamquemutatibnem,humorescSf  terdum  afiurgeifte ,  catrfibns  cinereis  >  foliis  fas- 
toto  corpore, veluti  cum  rmpetu-a^fluuc,  dblorbs,  perne  viridiori^s,  acutis  >  cbfta  per  mediam  dl- 

-  infiammationessalia^ue  graviflima  fympeomata  vifis,;  fblHs  ftx  dimotum  longis ,  quatuor  cutii  - 
excitant icis  ,qu«repeliupt,refrigerant  &aftrin-  dimitHoI^SjpcdicuIiS  rubelcentibas-j  fruSdra* 
gunt,  ad aliaioca repellendus  efthumora^uensi  .  cerabforlorigo  i  acinis  rubentibus ,  ex  afparagis. 
&exparteafFea:arepeUendi3sydoIorIeniendBs&  fie  fummitatibas', 'at  etiam  racemis,  eitpreffi^ 

-  inflammatio  fedanda  eft,idver6utcommbde&--  fuccusinaqua-aftmediascoqnicurrad  melliscraf- 
exarteflat,  digerBndpmeftvuInaS,quemadm6-  fiuudinem  ,-  quod  ad  ulcera  &  vulnera  utuntur 
dtimcapke  1^.  demonftravimas,inftatu,hoccft,  balfamo,  eincadnsi  Plurxapud  autHotemge- 
nonampIius'afllucntibushambribu5-, fedatoitem  "lieraKs  Indorum  haftori*;  ' IV*  Tolutanum 
dolore, &remifiainflammatione,optim^aedi-  quod  ex  continentis  quadam provinchr  inter 

.  gcfto  vulnere ,  clementer  abftergendam  &  carne  Garthaginenr  &  Momen  Det  fita.  Tohi  ab  Indis 
impiendorneft.  Materia  qdin  etiam  iti' parte  af-  '  appellata,  liquor  eft  arborispumils  pino  fimiiisv 
fc^cojieSa^emoIiiemibus&rcfolventibus-diss  rambfse  ,folRsinftar  Cerathe  perpetuo  .virenti- 
Cutienda  eft.  In  declinatione  cicatriceminda-  bus, cujus  cortice  incifov  arboris  velutiquibus- 
cerCi  &  partem  aifcdam  propter  folutionem  damcoihlearibuseterramgra-coiifeiftis  j^ardndi. 
continui  labefactam ,  corroborare  couvecici  xisjliquor colligitur  extubrO  ^daiireumrendensi'  • 

At  quiaroibli,  acmepriifimibarbitortfores  ,  de-  dulcir^^  odore  HmOnum  fragrantiam-  referens^-  ■ 
una  ea.demqrfidelia  omnes  volunt  curarea^rtis,  qirod  priftantiuseOjqacrdexnovaHirpaniaxi- 
mirum  norreft ,  fi  graviffimds-erroresc!rca.*gros  fertUrt&a-domma  adqiig&Balfanium^oyptiuiit 
committent.  Hajc  autem  ut  diluddibra  evi-  efticax.  PIura:videapudBauhinum,  J^eokunS 
danttemperamentum  ac  facultates bairamoram'  Monai-dem,  &in appendice biffcri^Lugdunlfisi 
confideremus.  ‘  ^  Cjeterftra' etfi' balfamum- fit  Medicamentum 

BaIfamumhodich3bemuidup!ekinaturale,&r  laudarifilrmin^&invukeribusapprobatiflimumi 
^  artificialcrnaturaleeftautveEerumautfecentiO'-  quemadtribdam  abinirip  hujus  cnicis  diximusi' 
nirii.  Naiurde  veterum  jbujusIHV^ci^i/eif'^^^  er  ego  ipTeniet  ^-mulcis  abhinc  annis  in 

cap.iy,  Gdenusdejimpliciiemmedicameiit^fact^^i  mekcxpcrius-rum^&inifieS  experior  i  quintani 
m»,  ^lmJikXz,cap.x-^.  'frsi-  metladeSnniverrale  ceflferirionpoteftvutihO'-' 

^^m..PaHlmAe^netayOrihaf.p{s&A€tiuSrs\^-  inrtSmsvuIneriblis&quorisctiamtdnpofetuto^ 

-  minere.  OHmptteftatarDiofcorides^in  Jad^a  .  applicari  polfie.  Videndum  primb% -in  quiboS'^'^^“ 
&^g/pto  n^fcebatur.  .  Hodie  anarbofes^  ex  vulneriBus  conveniant  faalfama  j-  deinde  etiam 
,  qmbus  profluebat  liquor  ifte,  exftanti  &  fiexi- 'quo  temporefintapplicanda.Gonvefliuritautetn 
ftant,aniiquorifteadnbsadvehatut,muiridubii  in  fimplidfiimjs  vulnerifatiSS  Hoceft  ubi  nullUm 
fl'  *^f^'>'i'“fit.fc!musjexprasrGriptisaHis^ueprbba’-  iymptbmav  velati  doiotj-  inflammatipi  a^UxicT 
'*/•  tiflimisam^rjbusEalfamum^qabhinirumm^  humorum, afltfimile-quid concurrit*  teftatuYk 
Ori-  fuifte  medicamentum.  Sic  enim  babet  quoque Micolaus  Mbnardisiin-fiia ,  diiiuii  dd  Me- 

y.  DiolcoTU\Gs.EfficaaJjlmaAncimt,^^^  dicamenrisTcx  noviyorbe  delatis,  fepfit  hiftbi' 

liJ.i.  ^^dmniaxinjecalfaciens!  GalenusBallamumde-  ria,CmnenimcaiidumfitniedicamentUm,quem- 


84tf  GUILHELMI  FABRICII  HILDAN'1 

8.  admodum  antea  dixi,  inflammationem  acaiSu-  quidem  dotor  veluti  cucm.bitula  ad  ft  traW ex  ■/ 
xnm  humorum ,  &  proinde  dolonem  adauget,  toto  corpore  humores,  &.  fangidncm,  hinc  in-  ^ 

graviflima^e  fymptomata  excitat.  Conve-  flammatio  ,  ahtceflus  &  hydro'ps  'arBiculorum  , 

niunt  pr«tereaS  ubi  flihil  extraneum  vulneri  in-  aliaque graviflima  mala.  Sed  cftne  incaUfaBaf-  Sr 
9-  hsret.  Quia  enim  balfamOrum  vis  atque  poten-  farnum  ?  Nequaquam;  Eft  enim  mcdicameh- /«* 
tiaeftjprotinustabiavulneriscoatraherejconfb-  tUm  plane  divinum,  ut  antea  dixi.  Sedincaula 
lidationem^ae  accelerare  »  remanente  re  aii-  eftinfdtia&ineptia  barbitouforum,aliorumqufe^“-i 
qua  extranea  &  pure  in  profundo  vulneris,  fub-  artisMedicina  imperitiflimorum  hominum,  qui 
oriuntur  mox  tympeomata  graviflima.  Sunt  illud  indifferenter  &  absque  judicio  in  Omnibus  vii 
itaque  in vuineribuscarnbrarum partium,  fifim-  vulneribus ,  veluti  panaeseam  applicant.  Coii- 
plices  &  a  re  incidente  fada  fuerint  i  utietiamin  eludemus  itaque,  Balfamumin  principio &'aug-', 
ulceribus  ,  poft  eorum  mundifleationem  adhi-  mento  ex  arte  applicari  non  polfe  ,  nifi  vulnera 
-  benda.  In  vulneribus  autem  contufis  non  tU-  fuerint  fimplicishma  ,  &  nullius  fere  momenti; 

tumeft  eis  liti,  nifidigeftoi  &  fatis  fuppurato  &  Digefto  autem  8c  fatis  fuppurato  vulnere ,  'cx- 
«-  tnundificato  vulnere.  In  vulneribus  fagei  a  fe  eellcntisdrnum  efle  medicamentum;  Miindifi- 
»•  incidenti  fadis,exccllentifljmumeft  medicamen-  catenim,  abftergit,  carnem  generat  j  humi- «i 
tumj  prxcipueBalfamumTolutanum.quodmi-  dum  radicalc  adauget,  caliduin^|uc  innatum rc- 
”  'hi  famiiiariflimumcft nullam  enim  fere  eicatri-  focillat ,  &  partem  affectam  ,  propter  folutio- 
cem  poft  fe  relinquit.  In  aliis  vero  Capitis  vulne-  -  nem  continui  labefafiatam  ,  corroborat ,  Cic  a- 
ribus  nonnifi  cauce  in  applicatione  balfaijiorum  trices  quin  etiam  planas  &  pulchras  efficit.  Of- - 
*'  procedendum  cft.  Cranium  enim  fi  latfumj  aut  fa  carioia  &  contfaQ:a  ballamO  extrahere  vo- 
contufio&  concubio  aliqua  irerebri  adfuerit, ab  lunr  aliqui ,  quod  ego  tamen  non  obfer.vavi; 
r^.  initio  morbi  ab  eis  abftinendum  eft  ,  ne  pro-  nec  videtur  mihi  rationiconfentaneum  effcsme- 
ee  pter  immaturam  confolidationem  vulneris  i  &  dicamentumquodinfignitercOnglutinatjlabb'^ 
«-retentionem  fanguinis  exiravenati  aut  puris,  vulneris. conti-alfit cOnjungitque,  fimulquoqoe  • 
grave  aliquod  lymptOma  incidat;  Eadem  cft  ofla  (nififorfanid  facultatt^quadam  occ^ltafie-  • 

^  ratio ,  Cur  in  vulneribus  jundurarum  mihi  fem-  ret)  extrahere  poffe ,  cum  ad  bsfis  excretroiieiti 
,  per  fufpedus  fuit  ufus  balfomorum  ,  quemad-  vulnus  apertum  ac  hians  requiratur;  Haftenus 
modum  poftea  cum  de  balfamis  artificialibus  de  Balfamis  naturalibus :  fequitur  nunc  de  artifl- 
dixero  i  agam  fiifius.  Si  quip  tamen  a /princi-  cialibus. 

pio  Balfamo  Tolutario  (cujus  ego  prarcipue  ex-  Qvom  i  multis  jam  ahnis  i  ut  teftanttir  rifl  Ds 
perientiam  habeo  ,  quod  &  hodie  prx  reliquis  dodi ,  Balfaum  illud  i  quod  e3^  Judza  &  ifigy- 
ad  nos  affertur)  cum  frudu  in  articulorum  vul-  pto  olim  proveniebatj  perierits&Balfamumre- 
neribus  uti  voluerit ,  ut  in  univerfaiibus  nihil  ceritiorumnonnififuperiorifeculo  adnbsicire- 
prattermittat  i  neceffe  eft  deinde  etiam  ut  vul-  gionibusiftis^ChriftophorO  Columbo; .Ameri¬ 
nus,  n^ipfius  labia  protinus  contrahantur  coa-  co  Vefputio;  Magclano  ;  Francrfcb  ,  Pizardoi 


DE  ICHORE  ET  MELICERIA  DIBERJ 

,  Ol.Omphaciniftij.  diSiumileHmferhardmmtediemj 

Styradscalamita.  husnmexjpelldturparo^ 

Croci.  * 

Olybani. ' 

'Gumuii  Arabici; 

Rubktinaorum;. 


jGuinmihsdera!; 

'Mafticis.  , 
Caryophyil; 
Galangz. 


Nucis  mufcali. 

Cubebian.Jij. 

GumiriiElemijb); 

Myrrhe 

Bdellii  an. 5j.  fi 

Galbani|vj. 

,  $pica. 

Ligni  Aloes‘.an.|r. 
Serapini. .  , 

Aramoniaci. 


itemadveffusmamquam^animalwmr^o^^^^ 

'venenofam  ntirabiliter  valet ^  deni^adomnem  4e- 
hiUmem  nerVomm  (crede  mthij  magnAefl  'Me~  ’ 
dkina,  Vlterim  adverfue  dolores  mo^i  Gallici^efl 
■fraferiianeHmremedmm,  &ij}MdoleHmefificti» 
*BalfamHm;c^YanUviriHtU  c^potemta  fip^  jam 
diiias  higriefidines ,  i^md  ttk  kAmo  nec  '<L^rgentQ 
'emipopY  Hadenus  Vigo',  ■  ,  ■  ’  ^  , 

Porro  cum  in  przparatibnc  hujus  l)aliami  V:t£pev&. 
aliquo  modo  (ibrcurus  fit  author,  fciant  tyrones,  ^o  \u',tie 
honeire.proprielrjqueridojdifiiUatiohemjdequb  Wff » 

.  loquiturjied  potius  fcrmentacionera  five  digefii- 
onem.  Oleum  enim  OmpHacinum.muIcdminus 
gummata,  peralcmbicumfiinplicejh, de  quo  hic  dUen&a\ 
Utitur  Vigo,aicenderenonp6fle,fed  remanere  iji 
fundo  alembici,  cum  reliquis  ingrcdiehtibus,  h 
iiih^|)rffter'phlfcgmajUtvocant,ej:tillare;  cis,qui 
inartediftillatoriavttiati  fimtj  nocum  .eft.  .A'd  ohjtSti» 
quidigitur,inquies,Iaborifte?Refj>ondeoiipfum 
ifummopere  ne£eflaHum  efle.  In  hac  eninidiftil- 


bpoponacis.aii.f5?,  „ 

:  .  Omniapuh/erifandapulverii^tflr, &per-j-  _ 

mifi^ntur  cum  dido  oleo':  deinde  ponantur  in  geftioeftjbeneficiocaioHsa^vi  partes  fubtilio- 
alembicum cum  fiiocapello&recipientii  ^  arte  resaciraflis&excrementitiisleparantur,8rutijeaB 
&igne  elanibiccntur;  &  dm.nia  fint  bene  inlutata  inutili,  ut  diciint,  ita  iegregatur,’ut  poftea  di vcrf« 

&  obturata  luco  lapientia,  iii  principio  per  horas  qualitates  ingredientiuni  fenfim  ita  inter  fe  coin- 
-  ‘duodecim  portendo  alembicum 'ad  ignem lentu^  miiceantur^  utinde  fiat  medicamentum  temp?-  ^ 
&iprumirteir6rand6infexKoras,  doriecelarnbi-  ratiinii  &  ad prsdi^bshpefationesaptuml 
'catumfuentjquofadoi  ^tim  refiduiim  ipecie»  enini  in  ventriculo,  beneficio  caloris  nativij.&fa- 
'  j  n  I  r  odricis,exdiverfis,&quidemfecuI- 

t>ntrariis;cibdrum  generibus chylusi  verji^ia^ 
r,.&  tandeni habebis  pro  nutdtionecorpdrisaptus,  cdnficitbr; ita  tkgredtentii 
oleunijquod  vere  eft  ficut  ballamUrn,{bt  eiiira  ad  in  Hac  diftiiiatio  pe.  Rede  itaque  ab  irtitio  per 


duodecim  horas  ierito  igne  procedit.  Quemad-^^ 
^<i/^f4K^;f®(utidemVigotefbturfequenti-  modiimenini  violentus  cbrporis  irtotiis,  ikzdm  cedlpidfh^ 
,  busverbis)  oUumkoccebenediBUmfiveBalptimm,  pbftfumptumCibuirt  digeftionertideftruitretar-  tto. 
u  ad  imitas  torpbrupaffionest  videticet  eorttra^a-  datque:itaquoquevi6lentusignis,abihitidad- 
[mHmderepleHone^contrrafaralyfintContrajm^*^  motusinediverfacorporaprobe  '  '  ' 
r  i  • .  • r..-.  r.n. .  -  't  •.  .  '  mgi  poffint,  im 


tntjjtiram.  yaletprate^rea  adpjlfilai  dejrccandasi  nendum  eit  aiembicum  i  neinciufi  lpirituseva-i?.*2«MA« 
fakapriUsmtindijicdtione  cUm  medicamine  fortK  ■  rtefiajiti&  in  Halitum  abeant  jfed  exlpei^gdumf^-^^^'^*'’?® 
Valet  infifper  admd^as  plagas  recemesfitnandas,  usque  dum  omnia  fere  fint  rcfrigefada,)^e  in- 
Catarrhumeiia^p-igidum,  &  mhem  cerebri  ha-  quarri.  Oleuraenim  duni  adhuctepidumi  ^ 

'rdiditaume^traneamdefirttiti  &  jpirJtfss cerebri  colanduirtjfortiterquc exprimendum  eft^  Rcfi- 
'cenforUti  aperit  v'en4s oppilatas,  caafahamoruin  diium  quod  in  dolatorio  remanetjConcufum,de— 
■frigidorum.  Etjiinaurecufnbomfyce  imponatur  nuo  in  alembicum projiciatur  ,  SalfFiindendo 
■gma  una^auditum  'devafiaium  emendatiprafirtini  oleo  percolato,  Sc  plegmate  exftillatOj  reibranda 
'^wandodcaujafrigidacaujatur.  Itemfemnumro-  eft diHillatio&exprefiio.cbdcrn plani  modo,  iit 
frtum  mad^akum cum  diSio oleo,  ^applicatum  abinitioiidquetertiorepetendum  eft.  Tandem 
temporibus, dolorembeffkcraneumcfvertiginofrm  percolatum  Sc  expreflum  bleiini  iri  vafis  vitreis 
tollit,  (fr fiothomidm,  &  vena  oppilationem  cerebri  diligenter  claufis^  ceu  balfarrium  preciorum  repo^ 
fm^umjuvat.EtjibibaturdediElooledunciafemis  nendiim ^ confervandum eft. ,  Atqiie  Hancefie 
cum  modico  vini  odoriferii  in  aurbraper 'tres  diesi  irtentem  Vigonis,  exiftimbi  Si  quis  tamen  nbii 
animam,  cor ,pulmonem^rendvando mirabiliter  tantiim  phlegma,  imo  &ipfiim oleum  exftillare 
confortat.  Itemadv'erfusejuartdnarios,fr fumatur  voluerit, ille  ut  locO  alembici,  de  quo  loquitur 
cummodic6viniodbriferi,miruminmodfimvdet,  Vigoiretortamaccipiatinecefieeft.fedbaifamurri 
&fitad(juanmatemcochl€arii,&hic'ordoperqua-  cricacrc,infigniterquecdlidufn, utvixiri  incernis 
tuor  terminos  fervandus  e&j  fumendo  quotidie  pro-  affedibus  ufiirpari  polfit. 

^Bbbb4  Aliarfi 


excaufafrigida  ortis,  efEcaciiTimi 
capite  dcfcfibit  Vigohunein  moc 
R.*  Terebinthin^Jfej. 


^.GUIEHELMI  FABRICII  HILDANI 
iptionembalfamiinvulneribus,  fettJBdiofann.Oniniaitaquefecundum  ildonem 
e  externis- afFedibusnervorum,  funt  facienda,quemadinodumdocetHippocra-  ^ 


Cubebx  ^  eftfqup 

LignJaioesaa.|iji.  indoftis 

GummielemiJvj. ,  &e3cami 

01eiroratiO-mphacitlife.-C  tnortalii 

Glcimafticini^iiX  '  theoriar 

Vermium  terreilrium  lotorum  cum  ipiaverf 
vmoliiij.  re&flo( 

'  Omnia  fimul  mifceantur  &  elambicentur  -giftratui 

&iva{eyitrco,morejamdi^oin  fuperioribusre-  potius  c 
ceptis.  HacVigo.  '  '  .  .  .  tosfupei 

is-  '  Ego  ex  ibla  terebinthina  &  gurami  elemi  mirum  r 

X  conficio  Balfamum  longd'  excellendilimum ,  cu-  biliffima 
*  jusprffparatio,  exigui  Jafaoriscft,inteEim  ramen  plerique 
*.  in  vnlneribas  ,  poft  ipfbrum  fiippurationem  &  ipfanrca 
digeftioiiem :  in  ulceribus  &  fifttilis,po&ipramm  teraptu) 


J)e£fftpUj}roSeiSico,fvefoiticatiom^san^qu9 
tempore  in  vftltieribui  articularam  ^ 

Liberales  artes  omnes,  imo  &  Mechanica,  in  ArmUs' 
Germaniaadfumraum gradum  perfcdionis  GermAni* 
&fplendorisperreniffe,omnibusnOtumeft.Chi-.^“^/“i< 
rurgia  tamen  fuccumbi  t  &  plane  vilefcit.  In  caufa 
eft,  quod  illa  imperitis,  &  plerunque  in  theoria  ' 
indoftis  barbitonlbribus ,  live  contradifiione, 

&  examine  a  Principibus  &  Magiftratu,  maximo 

mortalium  damno,  concreditur.  Hinc  fit,  ut 
theoriamnontantumfpernant,  verum  etiam  in 
ipfaverlatosMedicos  atqj  chirurgos  contemne¬ 
re  &  flocci  facere  noh  erubefcant.  At  quia  Ma- 
^iftratus  ampliffimus  illis  non  interdicit ,  quin*'^*^*®* 


dus  connivet  &  hujusmodi  garrulos&infla-^^  ^ 
sfuperbulospr^aliisnonnunquam  promovet, 
:rumnoneft,liromniain  deteriasruant,  &  no-  /w. 


m,cu^  biliffimaarseopervcniatyUt  etiam  in  multis  locis 
ramen  pleriquelocoruminGermania (horribilefli^u) 

)farum  teraptum  artis ,  &  ignorantiam  faarbitpnlorum  ^xetmkf, 
edicar-  propagandam  Scausenda,  anfamdederuntnon-  , 
liiv.ivu»»..  nulli,  qui  fuperiorifcculo  multa  variaquCreme-  . 

Fundo  libras  tres  tercbinthin»  piirilTimx  diaEn:Tpinca,inmediamattuIerunt,quibus(lpre-  ' 

in  retortam  vitream,  diligenter  iutatam,caniqae  ta  theoria),  mirabilia,  ne  dicam  impoffibilia  ,.  fc  emem- 
in fornacem  aptam  impolitam*  Primo  oleum  praftarealfirmant.  HincfitjUtcumillidecodo^iri#» 

.  (fiyeutvocantfpjritum)  limpidilTimum  lenEilli-  valnerario,fivebai^oautEmplaftroal!quo,veir  ' 

.  raoigne/eE-circiterhorarumipatiojquemfepa^-  unguente.armario,  omniacurare  poflefibiima-  ^ 

'  ratirarefcrvo.  Deindeparumadaudo-igae,  ole-  gmentur,-utfl:udium.theoriasnegnganti  acjuve- : 
um  rubicundum,&  veliiti  rubiniis  lapis,' pelluci-  nilem  atatem  in  puerilibus^  ac  futilibus  rebus 
dura  profluit.  Tandem  ad  fummum  fere  gra*  confumant. 

dumaccenlb  igne,  oleum  ad  mellis  circiter  fpis-  Porro  interMedicaraenta.  empirica,  amo-  ' 

fitudinem  exftillat.  Primo oleOjfive  lpiritu, in  d^rnis&prKcipueaParacel&aHisqueGermanis®*'*®*  < 
internisaffedibusutor,fecundura& tertium  o--^  inventa,nonpoftremum:IoeumobtinetEmpk-.  , 

lcuminafleftibusnervorum,acaula  fri^da  or-  ftrum  Sti^icumfivefbdicationum 
'tis,prEflantil!iraumeft,li  partes  ffialeajEre^aeo  (ler)^uon&ilpra;ftantIusinreruranaeura  exfta-- 
inungantur,  liveidperfefuet^jfiVe  cum*a!iis  rejnonnulliamrraantjimerquosetiam  fuitOj^  :  ' 

oieis,veIutiIumbricorumivulj^o  j  &-fimilibus  v^af/dut-  Crallius,  a\ioc^umm  artcChy^ca  vit 
mixtum.  Poftremojquodveluji^b^amumeffcin  excellens&pf«darus.  -  In.praxive-rbGhirurgica 
vulneribus  Scuicef  ibus  utor  hoc  modov  Acci-  ipfumh^dmultum-verraturnfuifle, 'exeisjquat  ■  . 
pio  hujus  ofei -live  balfami  |iij.  Gummi  Elemi  EmpJaftro  fuo  Stidicoadrcribit ,  latis  fuperqufr  , 

-  purif{imi&pinguis|fiicommilceo  ambo-in^far-  apparet.  Scribit  enim  in-Balilicafua-Chymica,. 

.  t3gine,IentiflimOi  igne,  donec  gummidilfoluttim  mihipaginazfij.  FiresfifiempluJlriStiBici  innsi-^^^^^^_ 
lit>tuncpercoio,&i^vafevitreorefervoi.  Qimd'  merasejfe>necfub  lunari-globorepenriefficacms.-^*^*^^^, 
fi  nimis Ipilfum  fuerit  balfamumjaddo  parumde'  Pr^Eftantiffimum-efleerapiafirii^Stidicum  Groi-v«wCw^  - 
tertio  oleo.  Etfi  autem  Ballama-prasfcripta  ar-  lir,  uti  &aliaempIaftraSd<aica,qus  ^  Paraceifb  in  'hm.  ■  ' 
tificialia,  jid  quotidiana  experientia  docet,  pr-«-  Ghkargiarua,  iFeliceitem'051rtzio-&aiiispro- 
•ftaDtiiTimafintj  cautd' tamen  in- vulneribus jua^  ponuntur;  incontroverfiamnon  voco.  Sedtaii-  ' 
dUrarunicum  eis  procedendum  eft  , &  omniaj  tumhocdicp:fepilfime'quoque3fledtum,dequd: 
qu£ de Balkmis naturalibus fcripfimusiinappli-  hicagrturilchorem^deheetacrem,  hocenjpla-^  .  x'  - 
cam>ne  eorum  obfervanda-funt.  Nequaquam  ftroexeitari.  Nonquodcmplaftrumperfccaula-Sfa»  - 

- fine;ratione- applicatur.  Eft  enimjiy,4»/S». 

niffima  regula;  ut.  fuo  loco  dicam, ‘ 


Porro  inter  Medicamenta,  empirica,  amo-  5 
5rnis&  prscipueaParacelfbaliisque  Germanis 
iventa,non  poftremumloeum  obtinet  Empk-. 
rum  Stidricumfivefodicationum  ('©fid)pjlu- 


j  probe  digeftum  fiieritjGonve-  fit  j 


GUILHELMI  FABRJCH  HILDANI 

Olibant  3.  Putrefccre  non  finit  bonum,  infijpercor- 

MyrrbzAIexandrinz  ■  raptionem ,  malcijue  carnis  excreicentiam  im- 

Aloe  epatica  •  petiit.  ,  • 

Htrinstjne  Ariftolodua ,  iong$  &  4.  Nervis  truncatis  aut  contufis  optimum  eft 

rotundaan-fj.  remediuin. 

MumiaTranfinarina  -S-  F«rum,lignum,plumbum.&aliagua<j;de 

Magnetis  vulneribus  extrabitjfuperpofitum  eis  tantum. 

Hamatitisan.|j.r.  d-  Venenoforum  animaliuip  curat  morfus 

Coralloraraalboram&rnbeornm  iftusqnejattraKit  enim' venenum. 
Matrisperlamm  '  7-  Maturefcere  fecit  apoftcmata  cunfia,  fu- 

-  Sanguinis  Draconis.  perpofitionefoia. 

TerraMedicataStrigenfis  8.  Contra  Cancrum,'  fiftulam  ,  (crophulas, 

Vitriolialbian.|j.  ignemperficum,eftremedium  excellens. 

Flor.Andmoniigij.  '  p.  Mitigat  omnes  dolores  cujuscunq;  vulne- 

CrociMards  tantundein.  ris,autifi:us. 

Garapbora  |j.  lo.  Contrarupraram. 

■Modum paranditalemfervavi.  ii.  Ubicaputinflatumeft,radanturcapilli,',8£ 


DE  ICHORE  ET  MELICERIA  LIBER. 

riminincipientibusinHammationibus.rcfercn-  um,  (anguis draconis,tetra  Siri] 
•  .leGaleno  libro  de  vcni/edlione,  avertere,  quod-  alia,  fed  calidis  &  humidis  perfii 


f.  dteSaiai'E}iebotiE».ai&iCiptei.fihM»eihilprcrfiisiiiiiabatHy,taiidp«p<fMarir«ihorii,a..^  _  _ 
^  ■  GMriiHiGodelmamM,itSi^lsScVeae&ds)ab.i.  ■cmiiamenautharc.inacbiin.Regcr^inMvrtivii-. 
ap.8./«i.5»5^^i>to-/»s,incis,^uaedehocun-  .SigimeScdtUilpiidFtrriSti  Fencjiiisr/liliercyM 

.  gucntocontraGocleniuinrcripGli  diverfisinio- piflUmtii aut irh  Forni  ' 

cis,  prsfertimfeaione  undecima,  idmanifcftd  tjuiuquaginiarMiarthusaregiafedi.  Hmmmai. 
oftendit.  ■  '.gegisaurespervenijfsritimifitRexclanailxrtiisex- 

tab&cmzYono^DiStmXim^tntdmFiOCpU-fatorespqaiinulitrculapexeficiuauiwciiiU- 

■peftiferumnocumentum,nonn)edicameDtum,  iiinihasefftntfufpicla.qmBhiexdtUgcutiwijiiifi- 

cdkm,HCcnftdFmfiiidcaiasi3miGermmo-  jiopeprifecliFerrorumefeBUxplorMai  mSuiir. 
rumceleberrimlj  liquidum  eft,  qui  de  hujus  un-  cumdatitiidibus  cKjusdata  vttiikpdres  eruperunt, 
guenticompofitione.ufuiatqUe  pr*ftantiafcri-  m  vetulmtcuta  meretricula fiUa  ad  i^em  feden^ 

•  bens,infaaia& impietate fummaduausjddcife  tes,<^Ccfeam  'tradgmem  RegU  DupiperUcrrcurn- 

adhibito,  *gramluumpoin?tormcntisi  doidrii  ^iSmprpiendertint.  Jperidie  tortmitfuhiecfd  ,  ' 

bus,  ac  cruciatibus,  lacerare  i  &  eundem  ab  iis-  tauiier'cdb!tConfi]Jiju»i,Xegisi>tirte>K,mFfuiJfem: 
dem  liberare  viciflim.  0)iomiuiiniaiiHim-  'rapiai  pdacOspifi:Met,fenJ!mtomn^ejuu^ 
r^Meflm  pietas?-6  feva  iiihuraanitas?  Diaboli  auteni,in-  'ineid.ctihiinmfulfir^mturamfuife.^tenitniihagi  ■ 
ptii»*.«a  'ftinau  aParacelfornperibrifecbloihtroduaum  'eitetcrnSscanamWutadm^mdtii^^  - 

ar-briflc,  nemo  negare  poteft.  .<^6d  &  ipfemet  .iidieli^uefient,itaipjupiiege>u  quotidie eaheeenc 
uuuiin-  in  libro  quodatn  de  Podagra  fatetdri  his  verbis;  fu^tumfuiJliFxupihty-veh^is/macumeerei 
lIeci)erurUeH,mc^wt-,MtdfuntmMeduiM  incine  RigisfrotmulFpcpriflixdJamtatirpi^^^ 

■  '  aries, uuad  piaboh  i  &pritiiuip3iepp funi.  i»i»je^;HaaehusBoetius.Sicere3imagine,qui  Carafari; 

Fides,!Ldiiii.n&asi  ^uemhdbiaifui  MedHini  prBrfus  nihil  comtriuneciim  Brgehabuit;  arie 
authoremf  Vox  auditu  impia  j  qu#&iacroS.  diabblicahica&aus'isquutus,.quant6magisid^^'i^ 
Scripturas  e  direfio  reputat  Omne  enidimu-  ilicultrd,autin{l:tumento,quqvulnasihflianm;”’*’''*'' 
^  owrie  r&UowjerffS»*»,,  itiquit  •CiitnvulnereetiiiricSnlbttii  aliquid  habet,  cuni  ■ 


DE  ICHORE  ET  MELICERIA  LIBER. 

2^  hHjmpuhsris, 

Cerebri  u^prugni flccati. 
Sandaliruhnedoriferi, 


Sanguinis  humani 
guiorum  uncia 
Adipis  humani  un 


Mcife  HfnueXdramohominis  yvulema 
•teperempti,  ahrafi,  ImacrefcemeyC^mhoint 
to  cxifient ,  Veneris,  jiferipojftt,  non  Martis  me 


BoH  Armeni  fing.  g  i  j. 


cssmadipere- 
reelmJo,vel 

pixide,diligemer  adfttosttfus  refervandtsmi 

ferventurq;  in  vitro, velurnaob-  retor ,  dtSo itdipe  mlmelle  virgineohnmeSari  & 
longa  &angufta.  .  emolliri  denovopoterit.  Paretur  ssngttentiem file 

tjunm'  '  'Alii,addit,recipiuntusneamabrafara  sKW«e«//?e»«;  HsecCrollius.  Propriasquoq; 

.iijeripii-  acraniohominis,  violenta  morte  luas  defcriptioncs  &dclitamentahabet/oWK«2»iMiiis 

perempti,  duarum  avellanarum  ^«/e!'»«lib.i8.cap.i45.  Cohrusdt 

pondere.  «De  viribus  ac  ufu  hujus  unguent!  Gocleniiss,  ““2“'”'" 

Adipis  verris  aprugni,  '  Cr(?//i/sf&aiii,  htechabent.jita^KrarinquitGoc- ^  jj 

-  Urfihifing.Unciasvj.  len\us,hecmotsentojicconfeclo,omniavtt!nera,'^„yval- 

Lumbricorum -terreftrkim  ex  vino  qua  ferro, iHsStSjeljaBKinjiigtsntssr,  Excipim-vtraun- 

lotorum ,  inque  piftoris  forhace  tHrtamenillavdntraqxaptntinarteriis,<i-isnoel‘'smoat- 

ollateSatcrtofafiorum  (nonad-  mcinhris principaliorthies ,  at  corde ,  'ierelrro 
uftorum)nnciasiij.Aoruminpul-  Modio  telam  aut  infiramentam ,  qaod faaciavit, 
verem  redaaomm  uncia: uni  ad-  haberipolfit,etiamJipatisnsmalmmiliarihssana-  s 

Cerebri aprug'nificcati,  '  Uiurn  hujus  unguenti  docent 

Santalirubri  odorati. Mumi®, &hsmatitis,  £>«,  Scalii,  his  verbis:  lmmer^e!sd^ferra-az,’‘V‘’’l‘ 

unguentum.  Afac,  inquit,  defiri-  gnam/fiaramm  filigmes  in  apertura  cruentarna- 
SaiM-'”  feiooptimaefet.fi jaceo ^yterfiis,  hoc  eHfan^ine  defaHasjinangaentam  ^ itarelmqaendam :  ager 
fMi,s-  &  adipe  humano  (in  qutbus  maxme  domtnatar  quottdjefudurtxdvelpurdaqadvalnaselxaiydeli- 
firntit.  jpiritus ille vltalis,'vegetahilis,c^halfariiicies)no!Lo  gatq^raandopanno lineo fer/tperp$extergendo,val- 
jmiiit,  careret'.  Itaq^  in  vera  hujus angaenti  corapofitione,  nasq\aurora  munSficando ,  ey  ahsq-,  aUo  dolore  fa- 
fangaisep-adeps hamanusnonjantomittendayquo  nabitur.  HocMaximilianumJr/ip.comprobajfe,in 

■'pofilt  haberi  ( quoniam  Oiirargi  fape  vel  non  fient  eSi,  haberi nsqait,aliuddacatarpervalnas,ep-  loco  tntnte.qao 

operam quanmmpoffiimimpendo.  Conficiendam  do^tempermo.Sienim 
ttBiuentu  autem  eft,  GocleniH6  ,fole  exiJiente  in  libra ,  ^  natHr,  excitabitur  dolor.  Attendendum  eB  etiam,  quemod» 

cajim  neanpunBimfaSumJitTjulnus.  InpunBura  hoceurao- 

,  exifienteDomo  lifieripoteBynonMaftis aut  enimtehiminungendumefidcujpideCapHidran/er-  , 

Saturni.  Si  inFeneru  domo  locum  hahere  luna  fusdnCafuraabacieverfustergmn.Memirnjfepra-^^^^^^ 
nonpotesi,diligenterattende3HtpoJ]itabradiujhea,  tereaoportetobligaretela.Simnapparct^uamalte^^uidinel- 
Ima  verfanteinpifcihm  ,  hoc  enim Jtgnum  eBo-  Jintinfixa^otofuminnngenda,fmapparei!,parsi/U{uraobftT- 
-  .  '  Toniumconvmkntifftmum.  JPropterfovis  domick  tantumpi^uafmtin  vulnere.  Cito  fanaturus/ape  iU'vandiim* 

;  lium^^Feneris exaltationem y  proximumhuic  eB  line  (prafertim  vero /ivulnusesimagnumf^ pro- 
taurus^libra.  HadcnasGocIemus.  fundjim)JimaturationeopusnoneB,neceJpitasque 

CnUlui  ,  quantumvis  fufnccre  pofTent  5  deferi-  nonurgetiinterrmttifiidamdiespoteruntjimhfuf- 

ptiones  &  compofeiones  unguenti  armarii,  fenis  diebusidfiat  bis^  veladfummumter, 

«Sr*  tanien  Crolluu  maximus  habetur  patronus  jempertamen  vulnusmane abluendo,  extergendi, 
aucimus  ^‘^g^ie«catiujuscurationis,ejusdercriptionem,  iterumij\detigando.Hz^QVid%GQQ\<tvms.C.ro\\i\iS 
mbsr.  quxinfuabafiiicachymica,mihipag.a78.€xftat,  &nonoliiaiiieJsdemfereutDn:urverbis:qu«qui- 
quoquehic  apponam.  -  dem  prolixi, &utapudiprum  leguntur*  adferibere 

CnUuun-  ^  Adipis  Ferris  aprumi  volui  *  non  in  cumfinem,  utChirurgosmMa- 

Vrjini  ana  lotonesoBo.  gica  atque  fuperftitiofa  curatione  erudire  aut 

^ofeniora  animalia, eomelior  adeps.  Vtrius^^  inftruere,  meusanimusfit,  acqueihtentiomea  > 

<dnimalis  adeps  prius  invinorubro  per  dimidianu  qiiin  potius  ut  cognofeant ,  a  Diabolo  effe  in- 
horam  lento  igne  bulliat, pof  ea  efunditurfsiper a-  ventam  &  ab  hominibus  fuperftidonibus  addi- 
(paamfngidam  ijr  cochleari  colligitur  pinguedo  in-  di:is  >  propagatam ,  8c  proinde  homini  Chriftia- 
natans,quicqmdfundum  petit,abjiciaiur.  no  nullo  modo  licitam*  ‘Praterquam  enim 

Pofea  recipe  lumbricorum  ex  vino  vel  aqua  Io-,  quod  confeientiaro  piam  ac  Chriftfanam  olFen- 
^^^iimfixtariosduoSytorrefantino/lateBainfor-  dit  kditque,  cum  neglefiis  naturalibus ,  &a 
”^ceptj}oris,caveMdumtamen,neadurantur,pofiea  multis  feculis  approbatis  remediis,  ad  fuperna- 


DE  ICHORE  ET  MEEICERIA  LIBER. 

,  ffipiofi  a  Diabolo  inventa  &  introdnfta  confu-  Externa  remedia » dolorem  lenientia ,  dupli-  /Tw. 

Z  verd  funt  anodyna,  alia  im.  D.  4 

j^oh  Sed  objiciet  aliquis ,  jam  olim  experientia  &  proprie  itadicuntun  SuntilU, referente  Gale^ 

S»  €xenipliscomprobacu,vulnera  multa,tam  in  bru-  no ,  loco  prsallegato  *  qui  fuO  ingetite  frigore 


«enipliscomprobacujvulnera  mu|ta,tam  in  bru-  no ,  loco  priallegato  >  qui  fuO  ingedte  frigore 
tisquaminhominibusjhocunguentofanatafuiC-  partem  ftupcfaciunt,  ipliusquefenium  ittiminu  lenum 
fe;  Nibii horum inricior,  raultavulneraiprarfet-  unt  j  veiuti  papavef  i  Solanum  j  Mitidragora , 
timin  corporibus  fanis,  optimoquefucco  pridU  Hyofmrous,  Opium, exquibustjnguentajolea< 
^,&!ripartibusmufcuioGsexiftcntibus,perfe*  tataplasmata  j  &  hujusmodi ptiparantur  j  dc 
&  finemcdicamento,fiquotidie*utjubetC?<Jc/e“  quibus  inftitutum  noftrutiindneft  j  hoclocoa- 
"^Mpas  panno  mundo  abftergaturjperfanantufi  gere.  MonitoS  tamen  velim  efle  tyrones »  ut 
Diabolusiutemj  utaftutiflimus&fraudulentifii-  hbicaveant,nehujusmodi  medicamentis narco- 
j^P^^maSjperfuoSTuhierariosfcmperdolomalo  agit,  ticls,  facild, & nonnifi ma^ma urgente necefli- 
bffU  Quotidie  enim  vulnuSjUt  docet  Gadenmsivd  uri-  tate  utantur  i  quandoquidem  furtima  eorum  fri- 
caigrijvelaqua  pura  abluunt,mundoque panno  giditate  calorem  nativuffi  mirum  ifl  mOdum  de- 
hneopus  abliergunt  jdeligantquCi  Porro  uri-  bilitanr, 

nam  extergendi,  mundificarldi ,  &  confolidandi  Vera  anodyfta  j  Ut  ddcentOalenus  ,  Aricefl-  Vtriai 
m  obtinere,  priter  experientiam  teftantur^^^  na,  &alii,  temperate  calida  &  humidi  ut 


Umslfkio^deJimpi.Medic4m.facultatibfts.  Ubi  neceffecft-  SicenimhabetGa!edusdefimplic.**"f" 
inter  cartera  hic  quoque  habet*  AS>«»^^Jl^^,inqu^^  Medicam,  facultatibus  lib.  j.  cap,  i  S,  ^ 

'tMediched,itidelu:et  urina, pfirai  lepras  detef:^  KiepnYeverdfum  Unodynd,pammfum tenuium, 
pfnt,perfundunt^ueulcer4pr£bamidadrJordida:  &cdlidiord<^uam^mmetrafuni,eBneceJfe,Kefci~ 


,  ,  ^  .  -  -  *  .  .^mquidpartibus 

nullis  vulneratis  affluentes  hufnores  repellerej  doloris  efi  caufd.  Q^dre  mhil^orfus.iflriEl-dnis 
Vulnusquc a pratrisfymptomatibus vindicirefuf-  babeantopifrtet^firingenHaJiqmd^ntd\\h\do~ 
fidens  fit, ac  vindicat,  natura  per  fe  vulo  us  confo-  ect  Galenus ,  &  contrahunt ,  cifnfiipmtqut^cdfU 
lidat:  hicdeunguento  armario.  Pluraquicu-  denfintfubjiantiam^dftrdm,h£e Galenus*  De- 
pit ,  legat  tranatum  Clariflimi  &  Dodiflimi  Viri  bene  itaque  anodyna  elfe  calida  i  propter  ea  quod  “J 

'Ti  Anri,-r;k>f,;i  Calor  tcmpefatUs  flaturaT  noftri  familiariffimuSi 

&  calorem  noftruiii  innatum  fimilitudine  qua-  Zetil 
dam  fovet ,  $c  demulceti  Humida  priterea  u£ 

-  fmti  ficCefTe  eft,  ntpartespropteriftflammatio- 
iiem  aUt  affluJium  humorum  exfenfi,  relaxentur 

denique  ut  facultas  medicamenti  altius  penetrare. 


guentum  armarium  ranati< 


CAP.  XL 

&3<lnenroSflefV6flifepoffit,  Varii  aurem  an~a.’ 
■  d<:*mdymL<,e«erei  & quihJ fM>uihm  e*  abamhbnbuS  ponuntuf ,  Egufequenribus 

'  in  melirefia.fflaamo  cumfruduutor.  axquibui 
'  i»  »“?  diverfacdnficismedicartietHajnrileaofpoflea 

Dolorem .  qtu  Vulneratis  articulis  fupcfve^  capitede  CufatioHe  videbit 

nit,prKdpuaroeffecaufamIchoris&Meli.  Aithe*,lifiorumalboruW 


liceri*  aeris  j  antea  perfepe  dei 
quapropterquam  citilTime'  tollendus  &fedaiidus 
ell ;  fic  enim  ablata  caufa  tollitur  qUoqiie  effe. 
filis  ipfe.  Variis  autem  pfslidiis  fedaturdolors 
qu*  aut  intetna  funt ,  aut  externa  &  topica. 
Diimifi  Internis  veiuti  eisj  qua:  hnmOfes  ad  partem  i*. 
“  fam  fluentes  per  aliis  vias  eVacUant  j  &  a  meffl.; 
rmlinl  avertant, live  id  pef  alvum,  aut  per  vo- 

-a  ,  fttdorero 


Malvse. 

Merb.  Althe*,  fietonic*.  Origani, Calaw 


loca  eo 


i ,  fiat  j  i 


i  funt  ven*  fe 


fcarificatio ,  languifug*.  Sedatur  prStefea  do- 
bt  per  ea ,  qU* acrimoniam  humoris  peccantis  eX 
corpore  ad  locum  affefium  fluentis  temperant 
atque  refrenant.  Deinde  etiam  qu*  viresado- 
;  lore  ptoftratas  inflauriut.  Nili  enim  vires  ad¬ 
fuerint,  parum  auc  nihil  efficient  medicamenta, 
\  euamfi  ex  arte  prsfcripta  &  adhibita  fuerint.. 
Sunt  enim  vires,  qu*  medicamentum  eX  poten- 


'  MalvS 

Anethi  i  folbr,  violarufn. 
t^ora  Chamomilla ,  beConic»  ^  primul» 
frel-is.falvi* 

Meliloti,  cfoch 
Sambiid 

Seiild  Lirii 


F*ni 


r‘ 


prid  loquendo,  vere  anodyna  non  furtt,  teftad- 
te  Galeno  de  fimpL  medicamedtor.facuIt.lib.  j. 
xap.ig.  quandoquidem  aniverfaliafunt ,  &ino- 
mnibus  morbis  particularibus  externarum  par¬ 
tium ,  a  Medicis  &  Chirurgis  rationalibus  fopicis 
prasmictuntut. 


Cydonioruffl 

Meliloti 

Liliorum  aibofUiH 
Anethijfchamomills 
Lumbricorum 

De  vitellis  ovOrnm,  Vitellum  Iti 


Croci, Rofarum. 

Oleum  ex  floribus  Slotadi.  Oleum 
de  Radis. 


Capo- 


DE  ICHORE  ET  METICERIA  LIBER., 

debit,  qui  unius  at<5uealtenuUibru£n  peiluftra-  fudor^,  nec  hon  infciifibiicni  tranfpiratidtlcun  r  « 
j^evoluerir.  Intera!iaquoque,utLe<^brintra-  evacuatur.  Pcrafia  itaque  tertia  cbncoSfone, 

(Satu. meo  de  Gangrxna  cap.i,^.  videre  potcritj  faltem  ad  vulnus  perveniet  decodum.  Judica 
Vel^o  adferibie  longe  perniciofiflimam  illam  itaque  ,  dicoiterUm  ,  an  decodumir,  qiiod 
futifuli-  opinioaem,  nimirum.  Membrum  rphacelatUm  in  per  vulnus  eMuit,  an  aliquis  alius  hmnor  ?  Sed®'”””"^^ 
*»/*'*  partemortuaefleabfeindendumjErrorquiomni  relpexitGersdorffiusadeVentuni eorum' ,  "qns 
*/^J-^®‘proculdubioVefaIidnunquaminmc*itemvenir>  fieri foleot,ma^s  quam  ad  cau^m  ipram,Ulcera 

Stcuiacen^nte/coppofuiffec,  fi  ipfo  viveW  tale  enim  eorun?  qui  morituri  fuht,Ut  tcftktur  Hrp-  9««»»  ad 
ifdpifm-  quiddeiplbprblatumlparfumque£uiflet.Borga-  pperates  prshotioilum  lib.  i.  ante  mortem  ii^ 

'oar.  rutrumprascereabsecexFallopio  dece^lTe  ,  &  vida8ificca,ant  edam  p'allida  &  ficcafiunt. 

Vcfalioadfcripfi^e,  ftylusiprc  luculenter  indi-  cultas  enim  cxpukrixadep  eft  infirma,  iitrmateri-'' 
eat.  ’  'amanteaperulcusevacaarirolitam/adpartesrc- 

NonabfimiIefurcumGallusquidam,Me-  motioresprppcllere-noafitpbtcris, remanet ita- 
U(6h.  Au-  ]/inthomedn-FoHr  Perrotin  nomine>in  Ex-  quein  corpore,  &  parces  primarias  magismagis- 

cellentifiimum  ac  longe  humanifiimum  Virum  quelsdit.  '  Hinc  ipfum  vulnus  ficcum  &  ari- 
OmJacobumAubercumyindonem.apudLau-  tiumconlpicitun  Etiamfifiujusmodi,  'aiiaque 
fjufsr.  lannenfcsMedicina?  dodoremionge  celeberri-  decodacopiofifilmeforbFcritjeger. 

nium>  amicum  &  prsceptorem  meum  seternum  Clerum  cum Ut  pnidentermosErwr/, 

hpnoramlum,pcrpetravit.  Isenimlibeltura^U  net  Solon  ,  mljj-^honum,  yidoforlanaIiquisjfti«i»'- 
licumdePefteLaulann^ingo.imprelTumjAnnp  mihtvertetanimadv€rfioneshalcfeinParaccIfumj*'"”*f** 
1571.  defundo  D.Aubertode  verbo  ad  verbum  Gersdorffium&aiios.  Is  riperpehderitErfotes,”*’^^*^^'’'' 
defc.ripfit,&Annoi588.LugdunifubruonoraL  qiii  in  perniciem  humaftigcner'js  cedunt 


x-igumi-  catumcft  ^  live  caro  aufpifccs  fuerint.  Legti-  ccirticatSj  pahateiti^j  &  eis^  qii^facile  cOiicdf  '  " 
iM»  niina,  velutiientesifab^jpifej&pbafepiii^uiS  quantiirv  Siigefjuveitis,robuftus,&coaduma 
difficulter  digeruntur  5  ventricidiim  gravant  j  &  nidrbeabfiimpiiiSfueritiSrtiperfetur  ipfiincdiai 
obftrudtionesvifcertimparmntjfugiendafuiif.  )Kixizi\i\xd}^p^oci.extremis 
Bmdio  tanieri  >  id  qUo  lentes  &  piik  iiicoxe-  v^imiremidid.  Sihco^U2tnbmodbomma.iQt€- 
tifas.  rint,  (juia  abftergif ,  urinaid  ducit  &  obl^m-  babueririt,  paiild  plenior  Ut  fit  vidus  ratio,  ae¬ 
dones  vilcerumtolIic>  uti  poterit  «ger.  tiias  ccfleeftjquovifescqniervaripoffint, 
pUiaUm iarus fit  atque  paueus.  Eligendi  funt  ,  FalSon^nEtereaanimifuntfugiend«^rs-/g^ 

.  f^tiles&riiedidcreSiVelutitrUtsgs  lUciiparvi^  cip;ueifa.Inir3emin^ngms&lpiritusinipfisvi-;><*^flj«r 
i  & hujUsmodii  CiSiS<|uoqpej  qi^  fceribus  excalefafiis,  veluti  cum  impetu  ad 
difficilcconcoquitur,&  ventricUlurU gravati  fu-  fefriaspartes,^  &  prscipue  ad  membrum  IsfunS  , 

■  giendus,utiquo,(JUefru£tusborarii  (cjtocniid  efiundUntur-' HumOresrprjeterea  inira&eKcan-  - 
pUtrefcunt&inbilem  convertuntur)  aeCtariaSe  defcentkacrcs&  fiuidiorgscfSdunuirsquspro- 
Emilia.;  Ab  omnibus  ^  qu«  inf^iter  exdalO-  pfet^cumimpetuadvulrius.ruunt^doloresreli-  . 
fcuntvifceraifeUgiunemcomburaut,-  &hU-  quaque iymptomata  omnia  adaugent,-  . 0e his 
dipreid  biliofiim  augenti  abfHneata^er,'  funt'  poteritle(3or  videre  obferVationesfinguIares  iri  _ 
'JrmatsM?-  yelUtiatpmata  ^  in.  prinus  pipCj  Ziriziberj  Centuriis  nofirisi  Diligenter  quoque  ptofpiccte'^i»^^‘W 
gariopIuUi^  cardamqmuia,y6lIiUmj  finapi,' ra-  convenit,  ut  alvus  quotidie  icEnelfiio fungatur , 
p^nus,  C£pSi^  fa^a  opni^Stfamoe^diccatai  officip;  Exretenris enim  excrementis  fympto-^;*^^. 
atque  hujus  generis  alia  i  /Cinampmo  tanien  ,■  maja  omnia  ingrayelcuntj  ut  capite  i  s*  fufius  di-  tiMuu 

croco,!  naribus mufi^risi  Scmace^  uti  poterit  «ediu*»  HaEcdcpriraaintentionei  vicius 

sgerincibis»  vidclicettarione* 

pi  Quantumarf  pptUn^neceflreeft,  mipteripi 

dum  iriorbus  in  fiip  yigorcconfiftitdioc  cfi,duia 

Iclorflmtjebris  &  dtjlof  »4e}i,»vlnoDUn^  afa- 


Cap. 


de  ICHORE  ET  MELICERIA  LIBER.  ^ 

_ .  Milce,fi2tjulapimnpfotnbasdoflb. 

r*  A  P  Y?t7  Sicprsparatis  humoribus 

CAP.  XIV.  Accipe  de  pradidoapozemateSiif. 

Jchore  corpm  a  pravis  humoribus  fi  Foliorum  fcnn«  gij. 

ptfrgandumt  qua  altera  eH  .  Seminis  anifi  |j. 


GUILHELMI  FABRICII  .HILDANI 

:ur  itaque  (equens  defcnfi-  ufurepelleDtiumdeliJtendui 
rivus  libere  afluere,  digeft 


do&d>pr«cavcndum  dolorem  adfc  trahit  ,  clc=-  fuccus  lumbricorum,  ol-.  vulpini  jol.bctonic^j 
lnentcrt4meh.&fificdolori?i  Materiam prartefea  de Ranisj  olicx  floribus  SIotai>iy&  hujafinadft 
l<hofoiam&  fubtiie^infpiiTat,  tandemquecaf-  Si  durities  aliiqua  inflgnis  circa  ncrvos-adfberiQ 
nem  laudabilem  procreat  >•*&  ka  qiudem  ut  fre^ '  -addatur  pinguedo  humarta-,  ca^iis  >  tir fi ,  felis; 

^  iMenfcrep  adfincinuf(:j;curationi5ufusfUerin)i  utigu;  de-aitiieas  ohiitiorum-aborurn-oham}^ 

Non  autem  abiniuoinfpcigendtlseft-pulvisired  dalarum  dulcium;  &-firaiiiarde  quibus  Cequenti 

s.--liqui§  mundificativis-pauloante  quoque  monui»  .  Sit  fatis  ftiundibcatO  uloere tarne  implcii- 
Poterit  autem  pulvis  illeaut  per  fe  infpergi ;  aut  dunij  &  cicatrice  obducendum  eft  .  Etfi.autem 
aliiSmedicamemis  pefmifcerihuncinrnodural:  generatipcatiiisop.uS  fit  natura,  Chirurgus  ta- 
k»  Unguenti  ex  cera  j  cplophoniai  gurami  menfiiaindttftria  auifeitea,quariiaturaminruisi^e 
riiEiemi,  &c.  abinitiobujtiscapitis  deferipti,  un-  adionibus impediunt  retatdaiitquei  SarCotica 
■  ciam  i»  pulveris  pr-secipicati,gj^.  Mifce&^lcerl  autemy  ihquitGaicnuSj  detergendi  vim;  fed  fthe 
fiktnemis  impone*  '  '  erpfionc  polfidem*  jPrplpiciendUmtalnen  >  ne 

Atqiie  li^c  de  iiS,  qus  materiam  tifca  arti-  eorum  vis  detergchdi&IicCandiprimum  gradum  \n$nt.($~ 
talum  colledani  fenfibiiiter  eVacuant  j  -fequimr  excedat, alioquiti  excitaretur  dolor  /  &  ide  novo  . 
buacdcjfeliquk  .  ;  .  fuboriretura^fluxus  humorum  >&  inflammatio. 

1  Uterim  autem  dum  hu  jultnOdi  nftindifica-  Ego, uti  antea  dixi  9  fepiifim8  ad  finem  tUratiohis 
-  riva  &  vifeofem  materiam  ek  profundo  kttrahen^  pulvere  prjecipi  tato  ^diligenter  prarparafco  &  re- 

tiaulceri  impOtiuntur,  Cataplafmala  quOqiie  &  dificatojad  finem  curatioftis  ufusfiji,  diverfas  e-  faeitUmi 
facculij  qui  dolores  leniuntj  nervos roborantj  nimfacultateSinfeconririerepuIVeremiftumfiB-^*^^^  ^ 
materiamque  ckcaparleSnervofascollcdam  re-  pilEmeexpcrtusrum.duralbrdidum  ulcus 
iblvuntjapplicarelicet.  Ubi  fequenscatapk"  dificatprim6,deindequoquecarneimplet»  Un- 
fma -convenit.  guento  quoqucanodyno,abiniuohujuscapitis 

^  Ri  Farin*  fabarum  defcripto,frequeritfer  ufque  ad  finem  Curationis 

Uentium  an.|nj*  urusfum,autpcrfe5  iaut  pauco  pulvere  prsecipU 

Pui.rofarum  tato admixto. Nonrtunquarh  quoquead unciam - 

CamomilljB  -  iinampriedidi  ungUenti  j  myrrhEe  &fercocon«  ^ 

AbOnthii  an.gj.  admifceo,& addo  vitellum  ovb  eftq;  far- 

Baccarum  lauri  .  ^  'coticumqptimum ;  egregii  quoque  hu|ofmodi'’^^''”*'®‘ 

Foliorum &flommdalvI»:^.  nleera;  eX.nieliceriareIidamca^nant,plehi^!^-- 

Primui^e  veris  mequeConfolidantbakamaj  tum  naturalia  tum' 

ivsarthctica  _  ^  ^  etiam  artificia!ia,de  quibus  fuperius  capite  bdta- 

Serh.Anifian.Jmi,  VO  fatis  didum  fuit.  Plura  qui  videre  voluerit, 

Pal-.lumbricorum|!i  -  ■  '  legat  Galcilum,  Actium, Guidonem,Vjgonem, 

-  -  -Ftmi-eaprmi-pUlverifari-fij.-  .  ^  -Hollerium&aIios.Egocnimnihilpr«tereaqui- 

Cuindecodobetomcsjlvae  Arthetic^  &  buscumfuccdfuufusfuhbicinmediUmprofer- 
fiotum.Camomjlliq»n  fiatCataplafma;  fub  fi-  recbrtftituu 

neinaddeolei  rofati  &  lumbricoruni  an.|j.,ap“  Cicatricem  generat  natura perfe*  hifiliu- 

plicetur  caiidA  AutfiatfcqUebsfacculus.  ftliditas  uicerisobfuerit.Tollacuritaque  eisiqua: 

itfi.  K.,  FoU&  flor»  betonica:  infigniter  exficcant  ;  fine  mordicatione  toen, 

■  _  HujufinodifuntAIumenuftum  perle,autcefuf- 

Kofmarini^  .  faiota,€alxdeciesloca,lapiscalaminaris,litargy- 

Ivi  Arthetic»  rmmjplumbumuftum,cornu  cervi  uftum,  curia. 

Primulae  veris  coraUispr«paratis,& fimilibusmixturii,  Sculceri 

Origani  infperfum.  tncer  unguenta  conveniunt  ung» 

Dddd  album 


m  ICHORE  ^  NtELICERlA  LIBER.  : 

te^wfcofosin venis  mcfaraicis,  &  hepate  infai:^  Qnano videat *eer,  ut  ab. omnibus  cibis,  „ 


nesma^is  magisqueadaugent.  Sunt  autem  ilia 
stlfaiit-  inprimis  rairamentaomniajutiquoque  aromata, 
»  «««><»>&.pcsEcipue  calida  ufque  in  tertium  &  quartum 
^umi-  ^adum,quaiiafuntpiper,zinzibei-.,garj!ophyU 
li ,  cardambmum,  piper  ut  vocant  Hiipanicumi 

nifiin.exigua  quantitate. fBerintfultipta,  nocent, 
inter  aromata  convehiuttteinamomum  ,  macis, 
nuamofchataj&crocuS. 

■Giniwjf.  •  Tertio.confuycaveat,zger,neg!utinofls 
utaturcibisi.ex  vifcofis-.enim  cibis  viferjuspro* 
Venit  chylus,  qui  pofteavenistambaSeis,  quam 
-  hcpatis-ittcluditut ojttniumque  vifeerum.  ob» 
ftruffiooesa^ugft,  fixtremitatea  itaqUe  &  irt- 
iairntlit  teftiaa  animalium  omnium,  utiquoq;  CatoVitU- 
lina  8tagnina(mucilagin0fo 'enim  fucco  pradita 
Itiiiiaii  )  pifces  abfque-  rquammis,  aut  quiin  ftagnSs 

tmi»  vivunt,  careUSj,i8e&IaSicinia,;pr^et  butyrum 

ijMii  QuaproptffnonvidedjqjiotnQdobujuimbiiialb 
meata  vilcbra.,;;pr*cipu&-, extremitates  animali¬ 
um,  abfque  infigni  detrimento  in  ffa&urisofr 
CumraBgfis:offerripoifuBt,  Exeis  enimchylus 
vifeofus  generatur,  qui  vetiaSMefaraicas  &  hepar 
iprum.obftruiti  Sanguisverbiquiexipfqpyodu- 
citur,  quiavircorusefti:  noiinifi  ciim  difficultate 
pro  nUtritioae  partium  diftribuiujr,.  imminuto 
itaque  calore  nativo  propter  penuriamalinienti, 
faBguiHlie.vifcorusio  yenis.pu'trefcit  i  variaque 
iymptomata  probreati-  Eujus  rei  exemplum 
annotatione  dignum  vidi.  Nobili  buidamju- 
'  VeniiSr  optimo' corpbrisnabitu  prtedito ,  ex-fa- 
milia  Helvetica  haud  obfcura-oriundo,  cUm  atlj 
no  fc®,58.  inGalliiSosfemotisintnedib.cott&a- 
■'  ftiimSi?com_munitumfiiiiteCi  eum  ingentifoh- 

•  tosmenfeslefiodffixuspetmanlit.  Interimi 
Medico  quodam  do^.s  Chirurgo  quiu  etiam 
■-  doarina  ae  experientia  daro,  curatus  fuit,  &  qui- 
c  de»ex  arte,&6aqiiapotuiti.diIigentia*  Interim 

tamen,  utdegraviffimjsfyniptomatibus,  qute  ab 

etiammertfes,  ne  dicam  annOs,  propterobftru- 
flionesgraviflimashepatis&iien!s,quasiumor- 

feierbis  videlicet  hepatis  &;  lienis  ,  febribus 
tertian!s&  quai^nis,id;eritia&fimiiibusexcru~ 
ciatusfuit.  Ego. tandem  cUm  in  conniium adhi¬ 
bitus  fuiflem  j  &  multa  tam  externa  quim  inter¬ 
na  pr*(idiaadhibuiflem  ,  &  thermispiperinis  alia 
quoties  ufns  fuilTeciger,  reftitutiis  fuit ,  &in 


ucnc-puuciLciitiousamtmeat.uaiunttruCluS  ‘^p 
horatii, videlicet  Ceraia  dulcia,  pruna  recentiaa  cerafa 
perfica  poma, cucutbit!E,melones,uv£ recentes,  dukia, 
muftum,.&hujufmodi,quiconcoaionemvemfr«v»  «J 
•triculiimpediunt,  calorem  nativum  debilitant 
imminuunt ,  fue.cumque  crudum  &  putridum 

Poftrefflb  danda  eftiopetajne  cibusaut  po-  ,, 

ms  cac-ocbymicoimm  fit  aftringenS'  &  exficcans, 
hujufmodi  enim,  tioo  folum  .alvum  ficcamreduiiu/i/ia. 
dunOi-  verum  etiam  vias  confttirtgendovmate- 
Hamque  v.ilcidaffimvifcetibus  cxficcando  job-!."’^ 
ftru^iohes.  adaugent,  bufurmodi  autem  funtle-'''””"*' 

que  didtum. fuit, NuCes. quin  etiam,  amygdalse, 
caftanesimefpil.asCotnajpruna.rylvrfrla,  forba, 
uviE,&fra&)SomniSimmaturUs.  Farinaquo,.  ' 

.que  avenacea, .apud  nSsnfit'atiffima-,proptertobRe/»«i 
tefaSionem  ,  quia  inCgnitenexficcac,  minime- 
convenit.  Cotonea  autem  etfiaftrihguntj  poftg^i^^j^ 
jpaftam  tamen  fninpta  iummopetfe  conveniunt, 
.Ventriculum  emmeorrobotant,:  &digeftionem 
■promovent.,.  .Utatur itaque^ercibis,  quSfacile- 
concoquuniursfuccumquittetillaudabilempto!- 
creant ,  neqUe  excrementorum  proventum  faci¬ 
ant,  Hujufmodi  fiint carnescccentes ,  veluti  e*, 

.bovina.  Vervecina sifemcatio  Gallinarum,  pulr 
lotum, alaudarum,  columbarum,  perdicum,  fice- . 
dulatumSiaviumittarbotibusdegentium.  Con^Ov»  i» 
veniuntquoque  ovarccentia&cxiplis  prieparata 
edulia.  Cum  carnecOqUeUdiefunt  herbs.,  qua:  “* 

intemperiem  hepatis  corrigunt,  Qitapfopterfi 
intemperies  internarum  partiumadfueritbalida, 
tunc  la&uca,  endivia.Gichorium ,  fpinachia,Cer 
refolium,&  pormlaeaconveniunt.,Sin  calofni- 

tatem  morbi  proftratus  fuerit,  refocillandus  eftssraajn. 
eis,  q‘U*  mediocriter  calefaciunt ,  quaproptcr.fa!- 

mentha,  betonica,  &  hujufiBodi  cum  carne  co- 
fla,cohVeniunt',Macisquoque,  Crocus,  Cina- 
mornum,  hiixfflofchata,  cOrtice5atantiorum& 

citronnmcibisadditrB'icaloreminnatamrefocil- 
lant.  InftaurantqUoquecaloteminnatum.&hu- 
midum  radicale  adaugent  Vitella  ovorum ,  fi  in 
juiculocarnisdiQbivantur6'Etiamfiieguminana- 
trimentumeraffumreddant,  jufculo  tamenpifo- 
rum  Stlentium ,  cum  butyro  recCutijiaie,  ^non¬ 
nihil  macis.velcroa,  cofio ,  uti  poterit  «gee,  uri 
quoque  cremore  hordei ,  &  avente  decorticatte. 
Conveniunt  &  fdrbitiunculses  vitellis  ovotuin, 
cum  vino  &  aqute  pratparate,  addito  faccharo, 


>4  GUILHELMI  FABRICII  HILDANI 

tole  adauget,  prscipue  fi  nonnihil  vini  pa-  tuscalorem  nativum  obtunditj&multosbumo- 


GUILHELMJ  FABRICII  HILDANI 


fcera  ,  fi  ptxfcrl^ara  Optimam  vi^us  ratiotitm»  R..  OI.Rofaceitragri)iuifrin3i|S. 
obfervaveriSs &pi'av9snoxiosquehumorcs(cx  Ol.CinamomiBfi.  , 

,  quiiiuscontiniipputri^i^yappre^^  OU Corticum Gitronutn  9j*  MifeCi  Amj  . 

cultatesqueomni^sa^ciu^^^  R-  A^rB9!'3g'pjs 

^umfuit*  wacuaveriij  finecjuibUscorroDoraii-  Bugloff^  rpfarum&Melifife 

n"a  omnia  milUpsHuptrnVmem^  Aq*(3namomian.|j. 

ventriculum  &  vifcera  numtippi  in  ferVientia  "  Ac^et.  t^facciiS. 

pulvispepticustanteapraefcrip^us*  Aut:  .ConfcQiiAlkcrnies, 

R," 'piacurcuini  ■  Spec.Diamofchidttlcisan.gj. 

I.  Diarrhoilonis  Abbatis  6rqci& 

|<  AVornaacirbratianl^j.  ^Caphiira  ati.  §j., .  Milceantur ,  gatque 

^  SatcbaridigblutiinaquaCichoriigiiij.  EpithemajCatpisautcmtaqturnlnpdbmeoim- 

'  Mifcejfiantqstabell* addendo ol.{JBaroorai3fi.  butispulvillisjapplicctuftepide.  Mcdiantibuse- 
de  quibus  utatur  ttgcr  aliquoties  in  prsEcipue  hini  arteriis  >  vis  ipfius  facile.ad  cor  perveniet.  Si 

ante  &  poft  prandium  &  crenam ,  ad  drachmam  quis  tamen  de  hoc  epithemate  regioni  cotdisap.- 
unamautduas.  Aut  detur  feqiiensfiiedtuarium.  plicarevoluerit,ttonerrabhjvideattamen,utlin- 


.  R.  Spec.Aromat.rofatl.' 

■  Diacurcumian.gj. 

Cinamomi  elc£cigj.& 

Corticum  Citrqnum  & 

Rad.  Cichorii!coji4itdruman. 

Cum£q.  Syrupicorilervs  Corticum  Citroniim) 
,6atEleSuarium,  de oiio  fumat  aigef  admagni- 


plicare  voliieritj  ilon  etraWtj  yid,eat  tamen,  ut  l 
teis  calidis, coppefiatur  i  frigus. ewim  pcdori.& 
.fpirmbus_  vitalibus  nocentiffi^um  effe ,  omnes 
iciuntpra(3:i.ci.  Ventticulumroborat&com 
ffcionem  prornpyct  fei^ucnsiinimentum. 

R.  Oieijnafiicis.j& rnepthsamgvji 

Giimjnitacarnaacs.gij*  '  ' 


itEleauarium,dequofumataigefadmagni-  ;  T^r^tur  ignP&  peilcGientiirw , 

tdlnemnucisjug!ancfis>teraat  quaterindicj  Poftea  admjfce  plei  nucis  MufcbatatpetexprejT- 
Alit?  '  fionemgj.^. 

R.  Conferva  ^lo^limbetpnic^  '-^l.Garyopbyljqrum.^j-  ' 

Rofmarini  '  '  ‘  Miice,  fiat  linimentum,  qijo.regioyeritricu^ 

Salvia,  '  l!iifqueadumbilicum.qUoiddie.bisi.nungatur,& 

Jilajoran«an.|^.  linteiim  calidum  apponatur,- aut  applicetuir  fc^ 

^  S'pecicrumDianthps  ^iiij.£um  Syrupo  ^uenseitipJaftrumfppraalutam.exterimm*  Cirai 
debetongafiatEleduarium.  R.  *  GumKiiTacamaacsE|f,  ,  . 

Aut:  Oi*m.enth®&mafti,cisan.|^.  . 

R;  Spec.  de  gemmis  ■  DiffpivaDturlenti/fim.oighej&pcrfmtcunv 

L2tifi.cantisGa|eni.an.^ij\  CPlentur,ppftea^dmircepuivenucismijfcatsfc^ij.- 

Cpnfe&ibdisAlkerraes&:  Garyophylloriim. 

Dehy.acint0an.5j.  '  Macjsan.gj, 

Cpnfefvs florum buglcite  Mifceantyr&cunjcexanDyaq.f.  fotccra-^^.^ 

Bbrraginis&Meli{r«ari.|fl.  turaiapplicetur.utdl^umcfti  '' 

Cum  Syrupo  Confervie  Corticum  HGp.arcorrobpratjObflriiSioriesqtinfigni- 

,CitronumfotEIcduarium,  Sumatur  ut pra^*  tcrtolliticquenslinimentuttti,  • . 
cedentia.  "Haec  d^  Internis,  l^ec omittenda  ,  R.  tlqgufOtideoppilativiFoefii,  01. 
fnm  externa;  ideo  li  propter  dolofem  &  vigilias  bricorum.an^j,.  MifceantUr,fiatqueHnimen-^^* 


•Utilitef  Clyfteribus  aamiTcfeli^r. 

\  SibIeamdej:anisiijj5rdnij>tUiionfueriti|>a- 

eeturfe(|uea^liiiiihehtumir 

^  t)LlamhricDrum^j% 

deEi^tobid 

OL^anbjuin  Jafiiperigiji 
l^fecOTtur^v^ 

ilki  AjsuH|ijeE^^^^ajt$  , 

AiiiSgis  humana 

tirS^ 

,  .  SlarisAipinJ^i^ji. 

;  Mifcfeanlur  &  addanturLumfcricbHim  txSc- 
«■aterUBii&fublilhriindpulvilji  , 

Eipecislog^. 

?ytetriw.Sjv 

Milcc^itej  HatquelinimentUiii.^  totipafs 
»«did  hia  caiyuiuungatUr. ,  dones  tU- 
bPfeihsoneipiat, 


torpore  ad^artjculum  vuineiatum  niiit  >  &  Ut  iu^ 
antea  dixi  j  ammoniam  cohtrahit',  pritiib  E^- 
tnehta&^vitaculajqua  attieulumtinguntj  deinde 
etiam  cartilagines  r  ^uib^  junSura  incrultaca 
efti  erodit  Srabfumin  Hinc  fitj  utbffaafufel 
cardlaginibns  &  Vinculis  denudata  j  inter  fe  pet ; 
callum  (quod-anteine  hUllUs  jqUod  rciamiob-:'jf 
fervavit)  tam  firmiter  coalercant  j  ac.fi  nun-t 
qUam  eajn  pacte  fi^farficuhai  'v^emiiltS 
paradoxum  effe  yidebituf.  Ego  Vepp  cSpettus 
loquor.  Ittro^dmt  in  Mufeo  IneS  ofia  ifl 
Gameteciis  ;&  offulis  repetta  Y  in  qai^  ii 
evidenter  apparet :  &  ptirob  bifa  braa6ii  >finii 
ftri  j  hominis  Confilicntis  setitis  ■,  quar  inshbito . 
mediante  callo  tamE'firmitcr;.&  ek^pter  .Orat 
spnnex»  atqhe  concrem-i  ac  fi  tontinuuni  efet 

BS  j  acnunqjusmadfniflet  janfluta. ,  HOc  quias 
.UtdixiiaMedicishondum»quod  (clamj  obter^ 
Vatura  fijit,  ^  figUram  horum  oflium  anneSefe 
placjfiii 

^eeej  Hujus 


GUlLHElMa  f  ABRICII  HJL;PAN1 

itnalthea  '  '  '  '  ambulaiidohincindeportareh  Eftqj 

Jitialbo^^m  i;emBP^^eHm.fed;non.ipernendjini.pri 

\XSc  ijuoinmultisfelicicumlucceffuufusfui 

.nili.  JiocAnnoL6j2.'infilip'nobiliffimi.acfti 


umi 


pidis  in  veuca  fellea  rcpem ,  mtmlnit  I^enerfis 
Sdiijopder  ConC\XiQr\im  Medicinalium  ,fc^.  5. 

,  CbnfiUi?.  .  . 

HiftdnamBanat‘d.no'h  tantum  ili  inemofi- 
amdpami.acnob’iliii!m1IuijuiViri  Dn.Corir.a,- 
.Steinbercli  adftnberevoiiiiiverumetiamiui:  Chi¬ 
rurgus  magnitudinem  liiijus  morbi  ijide  videat, 
eumijue  pr^cavefee'difcat.  Si  eiiim  ab  ihitio  re- 

ac  MetHodica  curatio  a  Meciifcis.&  Chirurgis 
inftitutafijiffet,  tam  gravia  lymptomataprocul 
'  dubionohfupcrvemficnc.  Hydropem  chim  ar- 
•x'  ticulorum, fiveSyhbviarn, utParacclfusteClatur, 
'ntU  ex  JgnorabtiaMedici  aut  Chirurgi  pfovenirc ,  ab 
'•  .initio  Cap*fecunddden)bfiftratum  eft,  Ichore- 
.nim  acris  nonfiuit,' nili  effond  curatione;five 
.,aMedico,6veab  jpfp  agrb  compaiiTus  fuefit.Ego 
.  .jam  in  quin^uagefimti^  annum  fere  uf^uepra- 
-  •  xin  Chir>irgicam  exerceo  >  '  ac‘ihterimf2piirjnTe 
;  articulos  fauclatbs  curandos  habui  ^^per  Deita-^ 
mengratiam,  nunquaiy^ptoma'hoc.2Egris  ni'eis 
^|upervenit,behedi(ftusfitre^bya^^  Apud  Dbhi. 

•  -Slotatium  quoque,  cullii  ^xturaanmintinfer- 
'  ,  wi ,  neq;. apud  alios  rationales  Medico-  Chrnrr.-^ 
«i^gosj  iliu^  vufner^^^  fuperyen|ff4  mcmiiii.  Nunc, 

.  Arne  omnia  prifAibenaa  tftoptiina  vigtiis 
.rado,  expurgjindumij;  corpiistecunduni  hiimo- 
ium  ris  peccanri5.na^ra;nj.j>artes  quin  etiam  nofailej 
!« .  corroborandae  ifunt:,  dequibus  ca'p.  aa.  deCaco- 
'•  chymiaratisfupdrqii'p,aiaumfoit.  PoftWii!- 
-ens  diligenter  cxjJprandiqn  .eft,;  fi  enim  atign- 
-ftum  fperit,  inprirois  dilatare  dperie  'pretium  ‘eft, 
idqne  fit  turundis  .velexfpongiispriparatis,  vel 
jradicibusgentiana:  faffis,  &  mundificatiyo  ali- 
quoinunclis.  Atficitrapericiiliimfieripbteft, 


quarofaceo&plantaginislotijij. 

^  UngBen'tirofiti.Mef.?i. 

.  .  C 

.  Milcbantiir  diligentetin  vafe  vitreo,  fpatu- 
-ialighea.  Mupdificantqn'o'qudu]ccrafordida;ae 
putrida,  unguemiim  uEgyptiacum  noftirnm;  in 
erafiatude  Gangrana  &  fjihacelodefcripturaj  ; 
uti  &  ungn;  Apbftolbruna;&  Miindificafi  de  fuca 
coApii.  PrStfet  pulverem  autem  vel  Unguena 
tum,  quod  iiiceri  imponatur, fequens  quoque,, 
appIicatiirGatapliilmai 

R.  Farinae  fabatum  '  cu 

tiipiiidram  /Sa 

Hbrdeiait.  |ij;  ' 

Pulveris  florum  betonica: 

Ivae  attheticar,' 

'  ©Hgahi 

.  .  Hy|erici_  .  .  ■  , 

CetitiSfii 

R.bfaPumddorifetar.an,  gij. 
S41isc6mmuni|iiij. 

'  Cbgilaiiturtumd^etedloralyiae,  Abfinthii:,. 
y uigarii ;  &  |fan6'f um  J  uiiip'eri ,  fiatque  Catsa 
plafoa  addendo  fnb  finem  fiipa:|iiijivel,  in  ejus 
ji>enuriatn,  'mellistantnndetni  Applicetur  calide. 

Aliud.  ^ 

R..  Farinselendum 

■Lbln,an.|iii.  '  .  ~ 

Fimicapi3ni|ifijr 

PuJmisflorunigfiamdmiH*,  ,  , 
SambuHibetbhitiMi.  ffe 

■  JtiSSf  ‘  ■  ,  .  .  , 

Cfem  tlxivib  tonforurin  fiat'  Gitaplafma,  cm\ 
addendo  fapx,  fncllis^iuj,  Cataplafmata 


ggj  GUILHELMi  FABRI  GIJ  MllD ANI 

Q»,  ,.  .  Ciuid fit ?«m«ratiosiHctqnfur,  nulla  babita  ra-  Mifce.fiatqueiipithcma.  Appllcetttfcjf.- 
tione  doloris,  aut  inSattimatioms,  dislocationem  pis,&fii^uUs  horis  renovetur. 
afcfelfo  fiflam  reponere  tentat,  pedem  viotenver  Eadem  quoijuevefpera  totum  ciusd  genu 

eaendit.&exunain, alteram  partem  detorquet,  ufque  adeosam  feqUenti  linimrhtoinunxi.  pe- 

®emirerea:grjim excruciat.^  HincauSafuit  in'  ^mveroactibiamproptermaximam  inflamma-  ' 

Bar«i<6»-flainmatio,auSusqa0qHefuit  dolor,  ita  ut  dies  tioneminungereaufusnonfui.  iiamij. 


noacsquee,ulateeoaauseflit.  Fefarisquoqus 

ardentiffima,fitisinexhaufta,  lypothymi* ,  eru. 

■fiationes,  cibi&ftidinm,  urina  ardor , ommaq; 
ftmptomata ,  qui  affefium  bunCce  comitari  fo- 
-1'  lent..  flipervenerum.  Inrnortijbaqueagonem 
fere  cum  fedaaus,  &  a  barbitonfore  fuo  pro 


acm  inungere  aufus  non  fui. 

R.  01.R.ofarum 

'  Violarum,  &  '  . 
Amygdalarum  dulcium  an.fi, 
1  Ol.  exfloribus^. 

Mifeeautur.  i 


fedaftus,  &  a  barbitonfore  fuo  pro  Tibiam&pedem,utixi,nonintanxi.  tfln-^ 
iderelictuscllctigec.acegqin  coiifi*  guia  enim  inflammationibus  adverfiflima  cfle, 
tuscBero,pcdtmrotumquectusadco*  Galenus  docet,  Scexpericniia  fidem  facit.  Ulce- 
e  miruni  in  modum  intumcfai^um,  o-  ribus,  quorum  novem,  omniaqjanguflaeran^ 


mniaque  iyptomata,  qui  capite  quarto.reccn-  filamentis impofui. 
funadeffeoblervavi.  Pes  infuoambituofloha-  R.  Cerinovif), 

Jiebat  ulcera,  fordidiflima,  quorum  nortnullain  Cdlpphonii 

,  ipfamjunaurampenetrabant.  Exquibusicho*  GummiElemian.  gvj, 

rcfamateriatamcopioseefiluebatiUtrairumfit,  Therebinth.  Aq. 

:  unde  in  corpore  extenuato  ac  debili  tanta  coi-  Bctonicilotip. 

'  Juviesbumprum  provenire  potuerit,  In  medio  01.  Lumbricorum 

1  tibiiailcus  erat  profundarum, &cnnicul^m.  Amygdalarum  dulciuin  - 

Exunaenimparicadpopbtcm&vetfiisflexuram  01.de  vitellisViVorum 

■  ■  I  feregenuafcendebat!  exalKravefbparm.ad.ta-  ^K-olaruman.|fi. 

■  T'^um&articiilumpcdisdefcendcbat.  _  .Mifceamurlemiflimoigne&percolent 


ra  ( quod  annotatione  dignum  eft}  adinifce  ci 


^"rcperiturulcusinhocafii&iiquodnonfitcnnk  num.a.  Pediactibiinfqucadgenufequensca- 
'■  .culofum,&  maxime  circa  vafa  venarum,  &  arte- 'taplaima  calide  applicui,.  '  '  ;  - 

riarum.  !>angaisenim&hufflbres,quidol0ris  R.,  Parim  hordei,&.  CtUfbj- 

vehementia  ad  locUinafrcdumtrabuntur, pro.-  .MiCipanisalbian.|iiij..  ' 

"pter  ingentem  ifla  ■.mationem'incalefcunt,?t.in  ■  Mverisradicum  Aithei&  .  •  , 

'ipfis.yafis  acres  fiunt,  proximafqUe  partes  ero-  .  Sem.FcEnigrician.|&  ..  »  .r' 

i  dunttquemadmodumitaqucpradiSa  vafaindi-  Scm. Cydoniorum  .  ' 

verfaspartesfparguntntjatactiamulceraciinicnr  .  ■  Anethiac 

|ofa  efficiuntur.  Hie  (Hligens  Chirurgus  dili-  Meliloti  an.  gj.  Cum  laSe  v.iccinO 

genter  obfcrvare,&  ciniic  utafa  bicce  ulcera  pa-  flat  cataplalffia^ddcndo  oi.  I-ombricorum ,  bu- 
'■  ture  detegeredebet:  ne  materia  in,cis  retineatur,  tprecentifflmian.lp  Crocigfl.viteHos.ovonim 
Sadjarentespartcsdevaftentar.  ■  nd.ji.fcrvetutiii  vaii:.virtcato,bene£laufo,ap- 

’  Curationem  a  viSus  ratione  (quam  impe-  pltceturqieaBde,  Hic  errorChirurgorumqlid-j 

®  rifus&tcmeratiusilietonfprneglexerat)  incho-  rundam  iiotanduseft,  quieataplafma,qnotio;  j 
avi  ,illamqtie  propter  furamam  imbecillitafem  eunqucilludapplicant.iirfutogineadebuliii^, 
.atqueextenuationcnicofporisfinfignitet  nutri-  »iemfere.calefaciunr,fedperp>'&cnduroeniinifc< 
entem, rationefcbrisaliqBoiBodorefiigcranKrnl  lud  fecundo  vel. etiamteriio  tbuliiUSi,  Virfiisr-' 
inftbui.  Etquiaalvuspoa  refpondcbaqfuppo-  piius  evanefeit,  autfalttrn  mukum  iitrminuitur. 


JCHOR-E  ET  MELIGERIJ 


fS9}) 


HERNItE  UTERIN.€. 


atque  hanc jufto  tempore  fabfequcntis 
PAR  H  p  S  Q  &  S  \A  R  E  l 
historia, 

Gum aliis  nonnullis  fcitu  utilibus: 

Scripta  ad 

GUjlLHELMUM  FABRITIUM  HILDANUM, 


>%I7iqiO,  ■BRBSLtyiVI&mi, 
'lii-MMsdtcim  ‘DaSn-e, 


tMICHABtE 


ieu.AfrilHmmfrt.-  'milftimmnmhilUterixriim  aomtmainionem  fmi- 
'kims.vennsc!.^qKiu 

de  ufdemquiojaam  Uterxritmxrgumentoeecceoccunit^novitdMr/i- 
hiifuniiiefciKiiNe^  M  Heraizuterin®,  &  hanc  fubfeijaentispartlis 
ite  accepi.  RejpontUf-  CstmiHiflofia.  Novam  dixi  i  ut  vix  decur- 
'iimas-.  difi.fxpericre  foiiennie  accidit.  Raram,&qtii3em  «reiarainj 
aaafaiffe^mdePa-  ei^iVixftimUexetaplxminmmidcun^xamha. 
u,  iicfdmibiinvirsi-  httit.  ReBeita^  rmhifacere  vifiiifKmifieiimpro 
liidedijres.natmtcad.  pr4e«tieep,pUargunx«tcnmfel,gerev,fehnt,fed 
■iierfxifet,^^idi^  ^  cenjlaltter  retinerem^ 

■if^'ci,lAfM£^m'e,  tppispullicisexjcnpta^xbRcefjamJk^^^ 
imaiis  verivelex  ee  /cribam} Dicambreviffime, &tl‘vamjim«lplams- 
lisjiivgimxr,iecoram-  pme.AmorergaaliomnsofiritamXifedcrdinieli-^ 

imvelBcetmeUmJek  ijualeixcitn^five licentia dicasjive  audaciam,  ex~ 

iiK  tam  tHai^Holi  per^nfit.aAmerver^e^aliosMcjmstammira-  *• 

iancfiraexjpeationi  bileBietopiii  diutius  latere  mitti.  Accefferamdeirt- 
'e  tgitter  poftciuam  ob  cepscp- aliajedmeo judicio  aliquame  leviires  cau^ 
ftgnm  mune-re ,  qm  fadmer  quasifia  mn  immeriti  princeps  dicipoteSi, 
'fUiiSusfui.Profejfo-  utfcilicetprafemitepiflola  edittoneprofecmdaiua- 
a  ai  Uluftrisfimo  &  r»  Objervat.  Cheirurg.  (f  muria  Objervatitmk  at. 
AnoDn.  Ludm/ico,  ^»<ei/,Deuvula:reIaxat«curatione ,  juhlicam-  3,’ 

iCatzenellcnbogen,  tcriptiene,publieu  edtquod  {quamqualeve ^ tute 
;&c.  Domino  meo  ittmemeritiemnfatiseongruujgratitudinisfiatue- 


D.  MieHAEtIS  Do 

1.  s^d^uamoh/ervat^Bcmme  mens*»*  .  ,  . ^ _ 

dere  deiiapcmfiecr:  §crmihij^Hifi,fmcrai&mcKmh»aiitafiia 

lenemntjHUmaealiaea^noncontemnmdaJeijiii- ^  priam.JipicHlecitatam, &ifp\enAiiis&mln^, 

'mmxmperlitta-ascolloijHihaBmiisflMuit.Jn-  tutiohum  tuarum  operis  )ib,z.part.i.cap.5. 

m^^vurac  deinde  adijmdtmcp^UeMMnmih^^  . 

Mosferjnnn  epifioUhecpev 


^  ieriim-  isirnefi,mcreberis',.Ht  yiep.e^ie^^ 

prejfnm  adte  mi^fem.fMilipKifeSdevmre  pctn-.  men^Mfmnimpjdiernmfsfntnrm. .  .. 


S-^oUrfiilaoarwMartiniOpiK-r/a/orw.c^/iiiaj! 


get,mnlicnl>i  intereuiiffei,necad  tnnfmen 

fervemfit,<jnodquammbr<>fierij9le‘‘t,prefertv.  _  .  . ,~ 

intamahcerumdifimtinji^empUtnos  decem  ijm^  pnrendHmit-mjucjnreiiferieahecdereciprecantt 
tuUana.  Mdofnperpandii lococaufnm  adhuc ge-  adfmifb-HmmgKenptrcnlfaelijruftnm^fenlaxa. 
minam  :maeji,m  mtapndmeos  leCleres  j  propter  \  tnpotituc^xamiim^nideegoexJeSio/iejudtearepo- 
[njpenfam  tertiideMedkinaSrMedicislibrircfi  tuQejiperitenama^Paulopofienim  mmor  adfmi- 
&dmp^!icationem,a!i^iie  modo  excnfarem  ;  Ta~  firnm  inguen  ohorimrPjui  brevi  tepm  tmumip. 

po^eriui,  ^uam  m  fidem  puUki  datam  publice  condi  poffef,  et/vero  de  utero  prolapfofu^ielici. 
.^uamprimumfoherem:  tamen  nefiio,fjuanonim-  deret,tamen-nee  ipfitjiecaliffieminaidfacilecredi- 

dodiSlisprudentesLeaoreinondifficulter  coSigent,)  bttatidne fuftulit. 9^  uterus  conceptugraviduspta 
haaenusmthh^jeSafuerunt^tpromiJlisflarenon  indiesauElofxtujdilaiatusJimul^cumpo  cutis  in.  , 
poiuerim.  Moram  ergo iftamijuaniulumcun^eqlto  guimsfimfiri,^ud uterus  prolapjuserat^xttnjd  ejlff 
ferte  animo  LcSores  xquiflimi;  'Exfolvam  enint  ut  utero  &  cute  conelujus fotus  infiar faeci  fere  aut 
me  imo  cumfoieo  otyjfime  if  exfolvam  quidemcu  cucterbita oblongamajoris  modoprppendnet ;  mo. 

'  "  juamali^uamorecliiu  atfjue  etiam  tufo  infantistande  if- taliu  ^  vip perciperet 

!ijpoftiero,eiltera  efout  leSoribui  te-  res  cum  ipfamjmaritu  ' 


“*■  Neemoro/'3qitasifimeafiiQUsnonm&isac  nafii* 
'tulisfparjum  iri  certo  provideo  fnifras  cavillatio- 


mafcrtptitandi  libidine  tet. 


ieviculafamapopMarisauram, captitare  vetpienii 
.  buccis publieiciamitabunt,vetclanculufaltem  hinc 
inde  mujf  tabum.  Attj^  ifiis  tjuide  ut  hac  in  loco  ope- 
rojius  refponaeam.optu  noneji.  Quis  enim  clancula¬ 
rios  ifioshoftesfoinfdiofos,diffamati 


turos^nulla^ue  a 
jpea«ripofe,ofo 


i/ievitaiandemfeticlita- 


mnatirideatfper-  tenb3chio,{^  Dn.D.TobiaTandlero,  Golleg.M, 
indemuSyUt,  aui  'itemHcavSilheimiaao Ecelejienojlra  Archidia- 


deproprid  conojuaiusobjteiricibusat^ali^  ^ 

•mpertjua  nisJoorag.matuunafeaioneminJUtuit  Chirurgus  \ 
,  ftccamjpfimetiuflijfmt'puniantur.  Aperterem  Jeremias%U(mttnn/J!*mi^<i»«^<!*f!-iic/ww- 
agunt,qui  probi,quicandidi,qiiiingenuifunt.5«-  goChn&ofo.®tt^^.t.feBaeficutiscirperiloni5, 

.  h^utaudeam(irtffiAtquidMmelieraproferant,fi  hoc  enim  quantum  ego  ^uidevifudijudicarepotui,.^ 
■  vtriJunt,necnoauarumtnJiar  lucemfugianfip-in  cuti  inteprum  adhucfuberat  eSyinfiBione  d  eutf 

.elucendo foerrent.liluverbpaucAarefponJionis  er-  tra  cute  'focileprorumpebm,uteiuc apertus  hamor-- 
goreponere hbet. Fateor  enimatonitapridemchnC- .  rhagianaiadeoihfSgnfoe^  etia acerbo dolore^uod 
/imumatq;  cxcellentiffimum-virura  Dn.  D.  ‘Da-  ipfapofteafafa  efl.  Ictero  fecundum  longitudinem 

aperto  infansfacilecumfecuudinaextra^usejln^ 
numopereddigenter  deferiffijfe.  Atforfmmulii  Dehteroverbintraido^enrepmendoPumob 

funt^uitamiafgaeopus(cuiinhoegenereparmihi  ejtu  magnitudine  nullafpeseffet  Icutie/anguihecon- 
ejutdemkaaenusoblatiimeftnultumjnondieamnon  :  vementedecoBopriusahflerfosipfiinduaS&confut* 
legcrum,\edne  oculu  etiam fuis  ufurpaverunt  un-  efoipfeverbuterusmnconfutHS.Qmetpalicjuain- 
■  Sjuam.  Quareutipsutcunijuegratificarerfaeere  fi^infiammationenoncorriperetur.tamfouiaex- 
mnpotui  ,ejmneandemHifortamepranominato  .tra  abdomepropenderet^ahextemi  aerisincurf» 
fonnemlnjiitulionum  operetransferiberem ,  eam^  in  curatione  vulneris  defendi  nonpojfet: 
feorftmpuhlkislypisexfcrptampublicijxraface-  quaftjurulmacir-' '  ' 


risobduBaefdjua 
,  ^  mentufublaiaefi, 

uterui^tterupurusevapl,&  naturalemfactem  ac 
■»»?.TuSol  habitucircadiemio,,  oflendie,at^tndiesmagis  in 


magnittidimm  rediit.-  urdqti:.~. . rr—y — 

fTcrumpeji dies-aliqmilahia  mineris  Mi^efcerr,  tnmidsmidvn.&adgeniiaiif^prependenteiKfa- 
cgmimgerentttr,facilepmgiiine!»fiindere,itt^ad-y  fcMtelUii-humerisafpenfifHblevmfolitaellitit 
eiianmdinfubirriricait,  m  ferre fite-finfn partii  peJl]ohiD.VtandCcutDMiteadahnutaPrineipem, 
trJiildiisviilneris  demipeffemifedciimideneii  &LycoBienemimtliereftSchcachaslil>.  ,  jHs,  ■ 

)))edic4!»entiiddl:iierent!ir,emneillii4  malxiacef-^  Klz,  Selidieresmiiltp  dnrieres^uef^udyBperitenii- 
fnviu&iareeircntatiit  vulneris  sUprifiinam  eo--  tiia,-ipfijiinl  iprterie.  rdfihtinanevrismiteadevi 
lirem  &  flatum  pUne  reddit, vulntuqtte  indies  an^  anferini  magnitudinem  .quandoque  laxari  depre- 
eufliuievafaiadeeutimrapamesdiescealitu  vul-  henfltfunt.  f^maxeVrijma  'Bernt  Helvetiorum 
nerisfleraremus,<fl‘vixullumderec>iperandainte-  dinnoldos.atevtfumfetfSoleduroante  triennium 
^afanitaie  dubium  fuperejfet.ye-rum  emm  vere  adme  perfiripffli ,  quedtetamfe.aeriipmejhi- 
cUmtllaif.  MafiberdquartapBmeridiana,  etetra  flram  aflerne  adcollumufq,eccupavtt,Seltdtsfmu 
leSumaliqudndiuedfediffetiarq,  itfrum  inleBum  efl  cranium  in  hydrocephalis,  tamenquantepere  id 

qdflamibufi  cum  eJetpaupercula,nenrelleinUpe-  Qamjnde quis ferfin arguere peflet,qucdplagam  a 
ibymiatraliataivitdciimmerie  commutavit.  Ipfd  perticarectpr.etanteinfltaamfuhfeciitafuit.  Qm 
mrtuautpianefcidmtu,  an  in  utero  omnia falva  ratio  numfaiisfolidajititutefihxiatlarisflme.ju^ 
f,ujfmt,anverodliqualateniputr^do  iipH^  dicabit^  Mihiob  rationes ameaaddutlasM 

^uimus.veri! omnia falvain^oinvfmmtes.  Ir/ans  merioremperiionaitunieamperiicai/lifufuipdifi 
aiamnuviVit/alvusf^- incolumis  , '.Dei  betteflciq/tt^  ruptam,  exterioremi/menpermtaiflffe  falvamat^ 

Huic  enim  folii&ipfamateracceptuferebat, quod  *  integram,  feBionkadminflfata  Htflcriafuperier 
iotogeflatioais  tepore,ivariis  etrpericulofis  motibus  fidemfacit  itaplemam.  Nec  refert, fi  quis fratea-  bijeSMe 
mhtldamnipercepiflet.  Etfimimuierum  extra  ab-  datimembranamillam,quapofl cutis difleBioneminfilmio. 

. -■--■-^■''-iageflaretitameniitobeun-  ■confleBumvenit.fuipmufiulitrdnfverfl  laxatum 

— ‘  -i.--mfamiliare  tendinem.  Nam  ut  aliamulta.quain  contrarium 

icinilloloiefroutufustirres  umduntaxatadfcrre placet ■,  Nempe mufcitlorum 
_  expea,entuextgei>ant,reponerjt'necephabebat.  Ita  -tranfverforum  tendinei  non  inviis  tantum  prope  . 

■  mirabiliafuntoperaOomini,  Huc-u/qiSenaettas,  vspubkadvaforumfeminaliumpraparantium.ad  . 

MooUmo.  Iifatrembimidumtamprifentisanniteitmen-  tepsdefcenfum.findeq^ejaculatorio-rumadglandu-  ' 
fifldajo'WiiiebergsiinadtbusDominiiDSeDna-  Isu  proflaias,quaveficacarvici appufitaflsnfjtjcen-  . 

'  uppfevidi.  Vlriumiseratfatispe^etarumi  Sta-  fumifedinmulterjhtU,etiar^t^um.prkepu- 

■  Ja fronte  eldtiortparte fupra  oculum  alterum  cicas  ^umpe^orarijrnde  muUemcum^ubonocelelabo- ButomeeU 

tricem  quandam  habebat. •que  vulneris  in  ipfo  par-  rarene,cumfeSionefanaripop,  erudite  monet  Cz-“tripiaoua. 
'tuCerareo acceptoexigui  index  dicebatur.  •  (parad&iciinvsUb.i.Theaer.rdnatoma:J.  Ferfo- 

'.HicauternH&tdaclarilfimernontecumagamdt  ' ramenigiturtaleiciuperticelaxiHsreeiditu,sterue 
'panutCafareinecepfateflifficultate,adminiflrandi  integraperiteneitunicaexteriore  cxcidit,atq,  her- 
ratione,&atiis,qudingenerecircaipfum  alias  mo.  -niduterinampraduxit.  Seddehisproaccdrato  tuo 
verifolent.HocenimflmtntaremipflosopifloUU.  judicioreBiustpfiflaiues.fufficietmedeiisdemeam 

■  mitesfacilimetrahfllirem,&fu>iteautplurimum  fententiamqualttercunq,tihinunedeli«eafe. 
talia,dequihus  eruditthoc  teporis  parum  amplius  Deinde  ephocmhirejpondctuvelimtl^umlce-  Suejl.s.,  , 
controverfantur.Mppemultijugaexpcrienttailla  minam  priusquamplagamacciperet,  gravidam 
omniatfsdureddjtafunt  certa  dtq^inkubitata.add  fuiflc,  vel  pofterius  demum  gravidam  evaiilTe,  ex- 
Ipropofitu  cafam  raepotius  converto,efr  que  in  eo  in-  illimes  i  (ui  queflioni  etjinemo  ipfa  ^rotante  Optt- 
quifiiionedifcuffioneq-,potipmudignajint, attendo.  usolimfatisfacerepotuijfefpsimequideonieSiurddo 

SlFlt.u:  Lubet  ergo  primum  ex  te  querere  ;!luptione  vel  deeademnuncdicipoffeconfdam, paucis  exponam. 

ddatatofaltemperitoneo  Herniam  iflamuterinam  Nonfuijjepriusgravidamexeoquisforfandfmon-Ssgti.  ti 
-cenfeasacctdtfe^  Que  enim  utrinque  asferripof-  flrare pofet, quod pofl plagam  vehementem  aperti- 
..  funt,«onfimtfortafa  plane  nulla,  '  ca  reciprocante  acceptam  nec  t.  inguen finiflrum  in- 

: Dilatato faltemfive laxato periuneofaBam,  fi  tumuit,neca.abortHsetiamobortusfuit.lbxadver- 
qmdaliud,cerie'evideniiftmeevincit ,  quod  id  in  fojpefleriusquoq^gravidamvixevafife ,  Hteridis- 
.  feBione  a  reliqua  cute  manifefleiifcerni  potuerit.  bcatio^erttceiBuproculomiii  dubio  e}tcitata,do- 

potuerincuminHpdropicisfaundu  omnesferesU-  flattmdplaga,fedtmdempoflfaaamimpregnatie- 
menfiomstotuahdomeninimmenfam prope  molem  nemfuolocoprimumputfusfit.  Qpdipftsmdvero 
016™.,  ‘attendifepenumeroobjervatiifitllpfemetfuperiiri  noneflufqueadeaalienumiprefertim,cum{utiha- 
•  sin^6ii.GKSsTypothetam,cuifcrotumadcapitis  bethifloria)nonflatimab  iBufedpaulppofltumo- 


...  ...  ^.SzTppothetam,!  ^ 

.  magnitudinem  ab  aquatdapfadtfle 
’  /eBtonemDeibenefaioflf  ■ 


Quidlquodmulier  biprobabilius  videatur,def.ni. ' -Ephicivixa.  . 
trrmana  nomine  UQXoiiea,  quein  Ita-  IBadpotius  tertie  loco  ex  te  querp  ,  hitxsoxt 

opariuflliotvigintiedidiffe  traditur, al-  putas,  tumore  in  iguine  oboriente  ,  fafciaali* 


Ss‘fi.3, 


gpfi  D.MieHAEtlS  DSR.INGII 

qua  competente, uterum  conttrieH,acnc  longius  niti  cogeret«r.  Hinc  etfi  mali  aliquid  in  ahdmhii 

extra  abdomen  excidefet  »  prohiberi  potuifle?  JtbievemJfefimirettnthilomtnw  tamen  exorse 


fcUconvementesindiUhernuadferrefoleant.  lffminprmopartuacceptum,circainguen^iflrH 
llludquoqHedeceascQuThetnuiB^ara:  ‘oblon-  fapiufcale fenjit^ (ub cute  extra  abdomenmedio. 

^  ■*--xgravtdarumab£b'  erisquanmat.isquipptamfibiexcidere animadver^-' 
'u  ty^xia  igitur  cq/u  ifio  reddita, rem  primo  ad 
taritum,mox  adfcemmastob fidem  ftbi  dudumpro» 
beexplcratoidetulit:  ab  ilUsvero  exnfilU  'folattine 
aliudretulitnihtl,quam-^eoOpt»Max.totumne- 

tumor  indief  in  majorem  magnitudinem  increviyti 
tandem  veficabubuU fpiritu  difienta  ac gravidafor* 
mamrep^afentarevideretur.Qmnidmagnitudinis 
longitudinifqj  d.mum  acquifivtt^t  adgenua  ufqut 
'propenderet^  Vnde  aliis  accedentibus  indiciis  mn 
arduumfuitconclukcredn  veficaifiafoetum  copti- 
"  it/ivum^  Interea  vero  magnos  dolores  fiemma 


’^Synoniuttih(cujufmodidlidsgravtdarumabdd- 

meneJfefolet)rat\indx{aent^  Hum  ^uodiaerofo. 
rdsextraabdomeh  prolapfo,&contentorum  pr^-- 
readinfenorddep>efid4hperioreshem^ 
minata fimt }  An  qaodfostueplano  ^ereSlo.r- 


pereile  potuerit  partus  naturalis  ?  MihiquidcMe- 
dfciWtitebergen/esrecieconcIuj^evidentur,§em 
plane fiaperfuge  nulla.  Cum  enimutero  in  proprio 
'  -  . . — TO  foetuiiiaturalitir  edareimn 


indednnotatds, atque inprimuin  ItbelloKoShide  .  .  ^ 

partu  C£fareofeBA'.cap.-^.dfligenter  coUt^ae- :  qua  perpefiaeft,fipe.cubareyfivefedere  conaretur.7*(^~ 
quafo  ratione, in  prdfenticafuextrqfn^idHgti  An-  que  non  fine  multo  drdolorei^lr  e juliHu  y  emuifiud 
'■noniontigifietfMUimeiuttnmedio&taTne  trrit9:u-  m^arfaccialicujuspendultiiincindelevdreyaere» 
terum  in  confuettim  acttaturale  locum  una  cunga^  *  ponere  cogebatur.  Verum  enim  •vero  cum pariendb 
tu  per  taangufiae  vias  reponendi  conatttyfoetusfif-  tepus  appropinquaretfienatus  Niejfemtiy  (quodpaitm 
focareturymaierq^ipfa.pra  dolorum  acerbitate fimsd  perculacjfet,jcuramipfiusfufc^ii,^pradi3ui»e»'  • 
extingueretur? Qfiamobrecumviderentyquodpar-  fumcumMsdico-  Chirurgis  ^  obfietrictbus ppri. 
turienttaltaod fiilutemvia  'praclufa  eget  omnis^  tis,(dmq^fceminishonefiiscommunicafVii^qjre^ie 
'ixCepraunaeaqjdubia^periculiplenaperfeSlione  multuzn^deltheratac^ accuratifime  pmficutata_) 
'Caf^eaan,ntcegariumefie arbitrati funtyutedperi-  :^deprehenattJpempartusnaturAisreliquamefienB‘ 
':caw-adverfiirentJdquoeiintAtbitscafibfufierivo-  lam^tecalia  viacummatriyiumfioetuifitecterripofi 
/.  'lutf^ale’nusliy,\o,Methodomed.cap:i6,  Namut'  fe^qua/olatumoris^ertione itametfi omnesfimtle 
Aetiusfcnbit  teir,q.fermon.i.capj2o.  infinedeJ^  qutdfenec  vAge  unquanec audivge  tefiarentttr, 
f‘  ■  /ephatitiafi ;  Ifitmanum  (V  plenum  benevolentia  fi-  Tragnqnti  ita^  confitium  hoc  tantiem  ^eruerunt, 
gnumihextremis  etiam  maluujqjOdexperimentu  quAipfalubentianimo  acceptavUySUqueJe  tot^di* 
procedereladdgcultatemaffeciionu  comps/cenda,  vinay/oteUtoni  ferio  commendavit ,  cUmfe  utA 
'  ..Nonqukrojam  de{uvitzutcn.7^miiaeain-  cumfattu  Aiterliberatumnoniriip/ametfaciletn- 
"^'^'fiitui  veipotuerityveldchueritlmnde  caufamem-  telligeret,  Tofiqudvero  in  tapericulofo  rerum fia^ 
htzvitefuperlabiuvulnerisuierinatainondeGzn-.^-tpconfittuuattimftmcrebris  adhortationibus 
'gxsTiffuper^Oeniemexdequibusfingulis  qttid  [enti-  confotationibuspropinquiobfirmajjent^  Medicus  % 

'  OSyapmredtquando  poteris,  ■  -<-  Chirargi^bfiejAceSialiaquefoiminahonefiadefiaito 

DeiJlofultemcolephonulocoquarereplacet^quid  .  tepore convenerfsnt»  divino  auxilio  ir»plorat'> 

cauftJugugearbUrerisiqaodcuntvixuUumdere-  tumore  defecueruntfcetumq^pofimultosU ' 
■"euperandaimegrafanitate dubium fuperegvidere-  foUcitudtnes  Jatis  vegetum  dsniaue  extr 

tur,£^ra  lipotf^jma  ex  improvifo  correpta  spodii  ■^ecummdtriadfiantesgratulavundiconjolabiff^ 

pcfiextincla  ?  Numvirsu  diquad  atque  occulta  /^q^obtulgent^utis  duntaxata^eliumagen^^ 

funtinventay)  uter  i  genita  delituit^  qua  ut  e  prodi-  per  lavacrum  facratis fimum  imtiatuSyfesquiantnt 

'  ^Unannu&afib^lipothymiam  ^cum  lipothymia  fuperfies vixit imater  tertiod  feQione  die pefimub- 
'  mortemipfitmexinfieratoinvexit,  :Av^\ic  '}32&e-  tosdolores&cruciattupiein^eo  obdormivit, 
nusdehiftoriaprzfcnte.  '  Hic  de  uno ftltem  y  mi^Bdinc^uum  judicium 

Nunebbare-——  ^^  ' . "  '  *  -  ‘  - 


w  labores f& 


<  y  fedpriore  multo  antiquiorem. 


ti  five  laxationem  peritonafi  in  primo 


placet ‘ipujus  quidem  nuperrime presfius  memip 

{uoHemerQlogioSiUliaco^\co\omBQX\\i%fub-- 
'fisUecembrudiecitatpguftus- 
fiantiasdefcripfit  Samuel  Mcig 
rum9^leiclaffei.cap.,f..ean 
'  Latinum  fermonem  na  tranfiuUmus', 


femina  Hia  protinus  correpta  fit  ?  &  quod  adtni- 
ratipnem  adauget, odies  fine  noxafeliciter  pep  J 

.:trk,-NumcenfeSynpxamperitonainon  adeo  fuge 
iigctiusinfiii  hifipria-  .magnamyquaintefiihumelabipermitteret} 

^(qermanteoin  tastemporpsdiuturnitateemendatdy&totdder  ob* 

- . p^fica  vero  forfan  alia  aliqua  de  caufa  i  / 


laalio.  l^U^x,quaurbsefiSilefiaja(iscelebris,vJxitpa»-  inhijioriaquidenegle^a^pratehnga  , . 

’  percuIa,quaquindectmannisvirofuoeohabitavie  graid^egoutr.aminpartemmagisincliriemynonfa- 
'  &hovemlibrosenixafmt,Ac€tditajitemutinfri-  tisvideOyfittamumde  hac  etiam  hifioria*  Sjfhk 
mopartupropterfummdimpatientiamdrmorofita-  ■  igiiurymiBeihnciyConfiare  confido, quodnoniemerc 
tem  ab  obfietricibus  altis fceminu prafenttbus  de-  argumentumlsujm  epifloUyUt  novzmda  raram  hi- 
firtafilafdictmfulerey&folopeoobfietricantet  e-  {iommappeSaveiim,Tibi fi tertiit aliquod  exenu 


*De  Hemia  uterthOiEpipola,  S97 

pfumvellnay-tistfuoccunitsvajea^^^  are^ia,  Teraaafukimatio»e,^ucdfu^^^ 

doinmtidt^eidTftcceUsiOro,  gKpa,'^amnificretAinflari}7ftptdu7»deprehend€-, 

damante^uafinemepipoUfaciamke  alio,pri9-  rUipiblimatioubiretterandaerni  eaqutdemlegii 


ribtfsutoptnor,nbtnonmmHs accepto,  paacaquat 
■danutMiarii  ioco  adjiciam,  ^d  quod  quidem  me 
.  laygker invitavit  jucunda  iUa,qua  ante  quinque»^ 
iiiiimper(emePrefrutti  invicem  fumus,converfa^ 
tu.Qti^qmt>arecoydor^raardarmaftpisj;?>^^^ 
mufaffumnorKipcredilereifMXamiyqmd  iffamob 
cmjaitihi  dxdxmmtisjim^mliciteratjje  Smur- 
Tiiori.  Q^ifpenondiesahiityijmveltxmittmscol- 
h^idiVCl  operarii  tHOricm  tttfpeBione  nonevaferim 
dklior.  Siji  igitur  'dt  mtdtis  altis  in  pr&femta  adtc 
^rihsre  potHTjJtmdiit^ruenmedofepoJitist&  adali- 


idqaodmfsmdo  vafispojlprmdememfeiltlima- 
memrefiita^liitas,&ft'MmaionoviMtrairii 
immmihitMhiifieas^tpriWf  Brevi'.cr:/aW<- 
Mioutiesdterepatadaefi  ,  tjuoiiesfidilimattim 
rrimmi*  alitjudjiuSg^tiimeexhihtieru.ldo-  . 
1  rquodfiimer jttblinsandam  Mercttrit  'oivtqttic- 
oaffiederit^ faUtmato  id  ddtgefaorfi^mftroits. 


h^is,veloperarii,iiar«ms«rp‘3iorsem?sovafmm  pctofi.  Q^dfomdocofuftaipftmpafmitottsjmmt. 
jklior.itJimtier'dt  mtdtissUtisinpntfemta  adtt  'DatmlHnwriiusd  prart.  qaindecm  admgimi.TOtfts. 
fcriboro posdjlcmdistamo>tmodofipofiis,&  adali-  o^ttltiorihusdmgmtiadqtsadragMa  ttfq,,  ctsm 
m  occaJ!onecpiiiodiOrimrefnniaiis,de  Mercurii  in  conferva  rofartan  vel  aliqua  alia, pomo  t^ato ,  aut 
medicinaufsnonauUaexdrm  tantdmplacet.  Ba  rationeJimdi.Qrt^stloquoqjfuhvolvttur  •,  aut cut» 
cnimquantumtuaflimes  ,  hicprolixe  nondicam.  mucilaginegummi  rirabicivelTragacanthi,addito 
JJiadeihilominusqttindicd,necipjeprehibebis,ne-  oleo  altquodifiidaioiin pilulam  tinam^uas  ,  tief- 
que  egocoTuiaereaufim^iempe  te  crudo  unguentis  veetc.reiigitHr,pr6fcribentie  voto,  &  uftprpar.tis 
;^emplafirispermixto,mn]oltm  adiumoresaiioi-  voluntate. rippellalstr  d nonnullis  Mercurius  dul- 
fcirrhofotpophosvenerees.fivti  Ifallicaluecontra-  dsoihaliisiAacadmYixXiaquAutdd  Panchyma-^^f'**' 
■Bos^^onorrhtasifei i0tm  ettamorhttm  Neopo-  go^im,aipiikccE\eCtis,Dicsttirpervicespluresex- 
litan.  dexterrime  fdicisjlmequeuii^  yiiveroique  hibittuei  ufq^jalte purgare a^-nihsl peccantis  nsa-  Qp„M, 
feliciter  ipjb.veluticonsuniter  appellatur  pracipita-  teriiincorporerefduumfit  .Hoc  fani  certum  esi :  virtus. 
•fo,cum  tntrApuraextracorpus,aduUerafordidaitr  quod  ah  e4demipfusdoft,aiii  largius  ,  qlii  parcius 

■apud  te  taniimvidi  aliqua  msdta,viiim  etiam  in  \iidere  licet.  Credittir  ep Jpecifcum^rgans  InHy- 
praxi  'meOsquamumvistenuKfquampa  DEI  gra*  dtope.  Talt  quippe  ratione  quiddAfcmcus  refotu-  - 
tiam  haSenus  exercui  ,  ipf  obfervavi  nonnulla,  .  tusperhsbetur.  l^miru  prsmb  purgatus  Mtseam 
'^odolimesfijecretoetiamfervaremihifolipetu-'  ■idaagranistrigimaquinq^pervices  aiiqsat.  Se-  '  , 
ipmpamencummemnlateantJmflrasinK fatua  -ctsndSofotgulisdtebusbibit aqutivd Arthetica  cut» 
-quortinda  prsfiantipnti  hujus  medicamenti  ofo-  ■  oleo  vforioUrubictnKloaciduUfaSaitema cochlea-- 
rum,eaquealiorummalefanaftmopinionummqn-  ria:  TertAfngulon^s&fnoutaveperafui. 
cipiorsimprijudicia,Ttia^incomunicasdis  etiam  ingrefum  leSi  duodfotm  grana  (/oct  Martu  facr 
■.pcretisfimisfacildasac  liberaHtassejufdeinmei  de  charine,cumcochleartaquahepattcepotavst.  . 

Medicina  3c  Medicisltb.i.part.i./eS.oxlqf.s.  tap.  Oleum  vitriolirstbicundum  qua  ratione  paran-  aioutt  v. 
d.quifo^pAfonS.7,l,a.fubtuo  mmtne  memensfoe  dumfosevulgastsCiOistsicorumlAeOis  conftat.  .  trieli. 


■d.quifo^pAfonS.7,l,a.fubtuo  mmtne  memensfoe  dumfosevulgastsCiOistsicorumlAeOis  conftat.  trio 

■Q^tquavero&ymicieMeccsmo  vartare.-  .  :  R.Lamtnaeeferrovelchah/bepuroduSas.  Has^i' 
medtoruntgeuerafcoptsvartisaccommodata  elabo-  .  «blsneoleofulphurispercampanamfaSo.aut  fihoc 
remoliiUistamenhocinlocoadferdnththieMtx-  defs,vitrioltoleoohlttascollocaincellani,  &adna-‘  “ 
curio  SubliroatoDulci  duntaxat  quada  fcrsham,  fcetta-cracustqutderapsdukeUonmhdfapit.Ohli- 
queunumiprajlantisfimiscathtsritcurecleappella-  nelamtnas,€rocumqscolligeeoufq^dumlamimto- 
vitCcoSlivBinfua  'Bafdtea  drfmtcamshtpag.ijo.  tacorrodjintur,necCrociquaquamampliusreddere 
prirnaedstioms,/itpotequodperfevelcumalmcata-  queam.  -  - 

potiistnufumedicoexhihUus,emniamxtaicorrpo^  .  HuneCroeu  vereruHepatis  vocant  infoaurati-  Vfio 
rehumanortidicaUter-expellat.Ejuspri^arandfra-  vu.7xVahtkiprallamis^epericutifaclendlgriCr 

mrn^i&cuHomogcndquodatmnodoadumbra-  data  occafoneexhsbeiacquidinea  abigenda  pisfit, 

■  u^defxnatatplaniissipfamdefcrtpfu  Querceta-  exptrtre,Neq,en,m-duhiio,quinegregiarum  inhoc 
nustnptfosraexicacOcqp.ppqg.aii.editionts  Lipfo-  merbigenereaverruncandovirlufuturusfitt  Quod 
enfi..pojl'httncAuthorTyiocudiChymid,^  no-  ubifecefiside/uceepumequaprimu,quafi,  erudito. 
vtsfhseSennereutmeusInBtatiomm  medicarum  Sedmanum  tandem  deiMula:  ■vereor enim s  nt 

ta inulta  tdq,egregL  medtt:am^eniachpmica^idet»  fint.  -^aefforie  trmlgrepsfom,fero{^n,  * 
nieus  Sennertus  de jcrihit,qualiaih aliorum  lArts,  me  ohhocqualetnfnqfttiameptatum  veniam  apud- 


titula adfaJ}um'copoJiio-pperbfftibus,vix invenias.  Te.,  &  aliospraereq  omnes, adqmrummtmus ea-. 
PrsEpa'randiaute-n  ratio  alis  eft.  demepifolafqrtasfisperveniee  .,  facili  merituruM 

l>  R,  Mercurii vivtivj.  efe-.cum  nonexmanihusdrnugatoriis,fed>‘tilih'm  . 

_  _  Mercuriifobltmati.lviiJ.  •  acjeriisrebusmequidemjudice ,  ipfam  contexue, 

TeratttrvelUvigemurfupermarmorepmtmifceS-  rim.  TumiVahddyCumtotafatnilia aternitmva- 
■  tfoihmortarioligneo,vitreove,donec probi  uniun-  le  ■.vafamiLeSores  amantisftmifofotesvivite-,aC 
iur,necquicquade'MkrcurioVivofuperfa.Mafam  mihi  meisalaboribusporro bene  precaminh  T)a- 
-  nigefcentemnonnuUiaquadifollatalimant,  daru  bam^xislu. i Mufaomeo  Calendis aAugttfoiOta. 
onmesfordesatferatur,fottpofoaS,a,fublimatwtx  GUlL^ 


GUILHELMI  FABRICII 
HILDANI, 

epistolam 

'  Clarisfimi  ac  lonce  celeberrimi  Vtri 

DN-  MICHAELIS  PORINGII, 

'  '  Bresiaviensis,  Philofophia:  &  Medicinae  Dedloris  multis 

nominibus  cxcdlentisfimi , 

ISIoVa,Rara  & admiranda  Hernias  Uterinae  ^ 

atque  hanc  judo  tempore  fubfcquemis 
‘P  A%rVS  C-^SA\El  Hisro  %  iA, 

Rcfponfio  .Epiftolica, 

in  ijun  . 

Mulca  variaque  dc  affectibus  Uterinis,  extradionc  fetus  mortui , 

Mercurio  &  Andmonio,  recenfeatur., 

Uemadmbdum  piant*  tenel-  jam  publica  &iinprefla  epiftoIajlla',  denovit,  rtu- 
\xjVi,r  am^l^fime^&multism-  admiranda  Hernia  f^terin£^te^Hehaiic0p 

mtmbmmthi  charis^e,  nifi  tempore JnbfeijuemujMrtuPcaptreihifiori^i.lacix- 
radi|^ipfarum  per,  intervalla  lenter  fidem  fiiciunt.  £tfi  porro  teiliaro  admemi- . 
irrorat*fiiennt,citbperireip-  fifleminime dubitem, interceptum lamen  ,  auc 
lentj&oliraignisVeftalis^ni-  -  potius  deperditum  iiliusinviafuilTe  fafciculum,- 
,  fi rcfocillarctur continuo  jcxtingucbatur:  ita  &  .arbitrorjguandoquidcmad  manusmeas  hadle- 
amicjtia ,  (  qu*  fi  vera  &  fincera fuerit  nefeio  .  nus  nonduiVi  pervenit  :  &  unicum  tantumm.Q- 
■quid  divini  amoris, poftlapliim  hominis,  inho-  dbexemplarmihlyiderilicuit  ,  illud  autem  cl4- 
mine reraanfifle denotat, adpIantasomncSidmo  ris(imtiiacd(>^is^Hsyir^n.georgtusFayeri(^a‘ 
&  gemmas  quantumvis  preciofas  ,  longeprscel-  flri  Imperialis  FriSergenJiseJ^edicus  ordinarius, 
lit:)nifil*pisfirae  mutuis  officiis,  auc  ad  minimu  amicus  nofier  communis, mihi* 

co!Ioquiis&  literis  exculta  fiieiit,  flaccefeiE  ,  ^ommunicavit.-Qupd verocpiftblam  illam  mep 
■  paulatimque  refrigefeit ,  extinguiturque  rimo  &  nomiri’  iafcripf.  ns ,  gratias  ago  habeoque  maxU 
inter  ebriftianos  tam  languida  &  imbccii-  m3s:& candidam  iilamin  mehumanitatemTn* 
lis  eft  in  hoc  uiceradlTimo  feculo  Chriftia-  am.quoad  vixero. edebrarenon  definara.  Ma- 
na  charitas.  Verum  eni m  vei  biti  T.Exc.  jam  turiusrefcnpfi{feni,&  gratias  egiflem  -:  fedvaria 
pridem quidem  fspisfime  ,  contrarium  mihi  mtervencre impedimenta.  Cumenirri  exPatrj* 
obfervare  iicaiL  jEtiamli  enim  propter  locTum  domum  reverfus  clfem  ,  Cheirurgia  Caliren^ 
'^intercapedinem, amicitiaminter  ndsantefexen-  -Gcrmanicaadprselummihi  delcrib.ndafiiit.  U- 
niurh  (cumpropeer  fingularem  tuum  erga  me  Em  w\KCu\y\zh(o\v\^e\n^yF'ormatitimad(jerieri^ 
aroorem-atqueftudiumictiamex  longinquis  re-  fumac  StremiiimFirumD.)ihvTh2t<\nxn 
.  gionibus' ,  ihe  invifendi  caufi,  Tein  Helve-  mefcrfcon  toonS)al6crg/ vo- 

tiim  conmlifti,  stque  exiguam  familiam  meam  patus  fui, apud  quempertres  integros^meniesmi- 
prohofpitiocibielegifti,)  contradacorlmnun-  hi  ^commorandum  fuir.R.cdeundoJnHeIyetiain, 

.  qdamj  feriptis  v,erb  >r3rb  fovere  conccd:rtur  ,  Ba"fil(  je,Bcrn*,&  nonnullis  aliis  in  locis  quoque 
nihilominus  tamen fiuticulosdlos  amicici*  no-  paulifperdetcmusfiiij^idemurnip.AuguftiLau- 
ftr.e,nDn  flaccefciTe,fed  potius  in  aimm  excre-  fannam  reverfus  fum.  Nc  itaque  agre  feras  mo- 
fcereifi-ondesqucfuaslonge  lateque  expandere  rem.obnjx.erogo.  •  Quxadverfa  quoque, &lu- 
•  video.  Cujuscaula  jptofeiftb  ,nonex  meritis  duofa mihi pblt reditum  rficum  tlaufannam  ad- 
crg3temeis,fedex.pr*c)ara  humanitace  ,  fimul  vcnere,exDn.  D.  Horftio,aucDn.D. Fabro  Te 
&  benevolentia  tua  proficifeitur.  Aflentator  non  .inteilexiire,  non  dubito. 

funi  ,  quandoquidem  non  cantum  privata  ?d  .  'Csererum  cx  patria  ad  meor  redii  13.  Pf' 

mc  (cripta  tua  ^  &Iaboripfum  fimul  &  ufilisfi.  •  cemhr.annidapfi:  iter  quid  m  longum  &  labo- 
mum  opustmm^deMedicina&Iliedicis^mc^uo  '  ribfumfiiitjnontamen  (Lausfit  neo)ufq'!e 
tara  honorifice  mei  mentionem  facis,  verum  et-  .  ebmolcftum,«iamfi  enim  in  pairia  roo  ,bif  l?is 


GUILPIEEMI  FA-KRIGII  HtLDANl  AD 

quamprimum  iji'vemrem,  lloc  eft,  extra  Dn.  Erancifcum  Conradum  i  Sickinj 


_  MIGH.  DoRlKG.  R.:ES?0NS10.  ptt  . 

Quindoquidem  ex  minima  relaiatioae  perito-  rumqainetiamSeinipibcontentnmfcetumjfe» 

Osi,  tota  moles  inteftmorum  in  parteraiilam de-  liciterinyentremrcpofitumfuiflei  partustamen 
cumbit)  herniamque  aliquando  monftroiam  naturalis,  quomodo  confequipotuilTet, nottvi- 
procreat.  deo.  Utenimdereliquisimpedimentis,  qUzad-» 

-  "Xoao  extuhtrmtiitmiUitminingamt,nehn-  effc poterunt, taceam,  hoc  unicum ,  nimirunt  ' 
^fts€XU^^hdomenexcideretjahinitiofi^ciaaftat  inciiiomulculorumabdomhiis,  adpartumnatu- 
frohiberevumijferfitpisfmi  mmatronU,biibon(icele  talem  impedienium  fufficienserat.  C^antunl 
laboraxtims  expmm  fm» :  imo  aliquando  ute-  emmcompreflio  mulculorum  abdominis  in  par- 
rumipfum,neexcideret,&fciaprohibui.  Ante  tu  fit  neceflariajfciunt  Medici, at  hic  ratione  W-  ^ 

annum  a  nobili  quadam  matrona  in  confiiiua  netis, fierinOnpotuiffet. 

adhibitus  fuit  huic  continub/ere.inprimis  ara-  ,  Medici  f  armi»  Cijamxtiae.^  A Jfistta 

bulando  uterus  ante  oftium  propendebat*  Ego  Xiem  Jumra  »o»  conjuili^rititjiiieo  i^uidei»  judicia  9’*efi»aee) 
inftrumcntum  adaptavi:  quo  collo  matricis  im-  frudentei- feceram.  Utero  enim  a.  contentis  e- 
polito  uterus  ita  in  loco  fuo  retinetur,  utfive  vacuato,  labia  Vulneris  per  refacile,.utRqufle- 
'  pedes  incedere,  five  curru  vehi,  five  quovis  alio  tusdepartuCiefifreo  teftatur, concidunt, Scarfic 
modo  corpus  movere  velit  i  id  fine  moleBia&  conjunguntur.  Deinde  poft  pactum,  ut  fan- 
difficnltateperficerefacilepoflit;  guis&quicquidpra:ternaturaleinutero  fuperefti 

'AmiilaaterinaablmgahanCehcaufam,  i.  ,qaia  paulatim  evacuetur,  perquam  necefle  eft.  At 
fbetus{  uttu  quoque  doces  )noninglobumcon-  quia  in  hac  foemina  ( ut  vetifimile  efl:^  naturalis  • 
tortus, {ederefie  in  utero  continebatur.  2.  quia  via  occlu&fuit,noncratoccludendaViailiapra:- 
foramen,  per  quod  uterus  prolapfus  fuerat,  an-  ternatutalis  &  arte  fa&.  Cutim  vero  quod 
gufinm.  Inherniofisutplurimumidem  accidere  conluerint,redtefecerunt;  Alioquinuter'us,ae- 
loiet.  Quam  diu. enim  foramen  anguftuinefi,  riexpolitus,  protinusalterationem&putredi- 
herniafiguraoblongapropendet  1  infigniter  ve-  nem  aliquam contraxilTet  tegramque  mox  dme- 
to dilatata prodiifiione peritonaei, fivevagina,ia  doi  foftuliflet.  - 

rotundumade6evtendicurfcrotum,ntmembrum  :  , Sed  aliquis  forlan  partem  jllam  uteri,  qua 

■  virilealiquandoappareat.  In  matronis  vero  fa-'  pertotmenfes  extra  abdomen  propenderat,  filo, 
nis,  cum  utero  gerunt,  venter  rotundus  efl;  :■  pe-  ligaflet  &  ablcidiflet ;  Neque  ornninb-fejicienda 
ritonatum enim undiq;  aequaliter  extenditur.  fuifletoperatiohac,gangranaenim  ,quapoll:ea 
Se8eJ!i»ul;j-prude»ter,abfjaeor»xicai!tra-  firpervenit ,  ut  verilimile  eft,  hoc  modo  evitati 
jr. - -  ’^-auf1^ttAergenfei,ijaadfe-  potuit.  Deinde  mulierem.abfque  i-— 


traabdomen^prolapfum ,  d  foetuquinetiamdila- 


imo  &  ad  coitum  aptam  efle,mu!tis exemplis  & 


_  -  S-tap.4-FrancilcusR.ouiretuslib.deparfuCala-/ati«. 

guiium  i ui  vcinrcmuuiiquarn  retrudi  potuifte,  reo.  CalparusBauhinusinappeHdicelibriR.ouC. 
quiseftquiambiget.  Sienim  iijdiernidfisali-  leti,  Verumoperatio,  &  ablcilfiohaec,uttuto 
quando  iuteftina  in  ventrem ,  ut  ego  aliquoties  fieret ,  liaec  obftabant.  Primo  quia  ndiqnapars 
obIervavi,reponinequeunt,quanto  minusinhac  uteri, in ventreabftondita.utnecelle^&atexpur- 
matroria uterus ,  cumuthabethiftoria,poftle-  gtonon  pOtniflet.  Via  enimadiddriaturade- 
flionem  ,&extraSionem  foetus,  folusob  ejuS  ftinataiutanteaquoquedixi,pro,culdubioocclu- 
magnitudineminventtemreponinonpotueijt?  fafuit  t  hinc  retento  fanguino  ^raviflimaiym*' 
PriusitaquedclatandumfuiCfetforamenabdomi-  ptomata&morscoiifequuu  fuiflent.  Deinde 
nis:  quemadmodum  nonnnnquamitiherniofis,  quiaimpoftetumad  procreationem  inutilis  fuis- 
fiinteft;inainfcrotointumuerint,fierifolet.  Ve-  fetfoeminailla,  Totusenimferduterusdecidifiet.  ' 
rum&dilat3tionemillam,turapropterdolorem,  Potuiffetquidem concipere,  Eaenimoinniaqua 
tum  etiam  propter  haemorrhagiam  aliasque  cau-  ad  conceptionem  neceflariafuntremanfilfent  in- 
fasabfqucmaximopericulomatris.fimul&infan-  tegra,  emififlent  infuper  femen,  non  minus  aC 
MaSjfieriminimdpotuifleafBitror.Deiudequiau-  firminailla,  cujus  meminit  DaBaubinusinfiio 
terusper  tot  menfes ,  una  cumfcetuextraabdo-  in  lib.  Roulfeti  Appendice,  fed  an  foetum  ufque 
men  propenderat,  non  erat  ad  ipfum  excipien-  diim  maturusfuilTetigeftare  potuiffet,vixcredi- 
dum  locus  fatis  aptus ,  &  capax  In  iplb  ventre,  bile  eft.  Nimis  enim  anguftus  fuifletlocus,neC. 

Per  totum  enim  tempus  geftationis ,  omnia,  qus  unquam  uterus  propter  partem  ablatam ,  fefe  la- 
ad  uterUm ,  S^tdfn  excipiendum  funt  necefla-  tisextendere  &  dilatare  potuiflet,  &  proinde  ab- 
ria,pauIatim^ap«(hturdifponunturque.  Intefti-  ortum  maximo  cum  vitsedifcrimincfeciffet.  Iti 
na  crefeente  fo^ ,  &  dilatato  utero ,  rettoce-  partu  enitti  nifiutcrus,proutfoetuslefeexunaia 
dunt  ;  Hepar  ,  lien  &  ventriculus  ,  verfusdia-  alteram  partem  projicit  ^  circumvolvit,extenda- 
phr^ma  blandd  reprimuntur;  peritonaeum  fi-  tutiut  plurimum  parturiens  fimul  Stfems  iple, 
raul&mufculi  abdominis,  proUt  foetus,  accre-  verftnturinpericulovitse. .  Quapropter  qui  fcir- 
ftitffcnfim  extenduntur ,  dUatanturque  omnia  rho  uteri  laborant  vix  parete  pofleobrervavi,cu-ti»  utai 
ad  partam  naturalem,  natura ,  divino  quodam  jusreivedtatem  exfequentibiftoria  videre  pote-  iabiraM 
infbndhi  praparatatque  dilponit:idquefine  pe-  ris.  illam  etfi  clarifiimo  atquq  .doSiJIimo  virb^^^*p^*^^ 
riculo,quiafenfim  fit,&absqueviolencia.  Cum  Dn.Andte2 WeicfcioMedidns Dodori, amico „0  p,/- 
violentia  vero  absque  Ixfione  praedidarum  par-  meo  fingulari  inlcriplerim ,  &  quarta:  Centriri^ /«nr, 
tium  reponi  non  potuit.  Sed  ponamus  cafum,  oblervatiorium  mearum  infecere  conftitoerim,at- 
abdomen absque  infigni  periculo  dilatatum ,  ute-  tamen  quiahoclocoad  irdlitutum  noftrum  qua- 
Gggg  ■  dtat, 


exhibui;  quofa&o  utcunG 


miui 


?®*  .  .  ^UILHELMI  FABRICII  HILDANI 

cognitas  vias ,  (quarat^Bedicus,  quantumvis  e-  enim  graviflimum  de  quadam  matrona ,  Johanna 
ruditus, tationemreddetenonpoteft)utfeiec6-  Barbet nomine, 45. circiter annorumatatis,  &*/«<«;«. 
fervet, excogitat.iuvenitque.  Per  quosqu^lb  AnatoiliiBoutonisinvicoPaguozdi(S:o,habitan.‘”*^' 

duaus,8£viasmanifeflas,pituitaiilainter  ve:^;-  tisu!tore,condne^  Eftautera matrona jlla cor- 
triculum  &  diaphragma  inclufa  atque  contenta,  porerobnfta,optimdtemperata,hilaris.fedinpti-  ^  ‘ 
necnondoloresacerbifllmosexcitans,fluit?nihi-  misinoninibusluisatSronibusoperofiffima  ,  a- 
iominustamenHippocratcmiilamnotafleiatque  <9:uofiflimaque.Exhacautemhiftoria(ymptoma, 
oblervafle,  certnmeft ,  fic  enimfcribit  Ub.y.A-  cujus  poftea  fietmentio,etiam  abfque  fuperfm. 

phoriCnb  f4.  tatione,&gemellis,  accidere  poflc,{atisfuperque 

ptumtransvafii^ietiiiafepofitaefi.e^diiltirm  apparet.  Hac  autem  quum  ii. utero geflaileii 
adfert.nmhabeusexiiialiiie^adiilttr&wntrem:  conftituto  quin  edam  tempore  iemper  feliciter 
bisperdjenasadmfaampituuaverfiifolvitKrrmr-  peperiffet,& jamia.partusexcludenduseiret,res 
hm.  Addo  infupeyirovidentiamnaturainma-  multo  aliter  fucceflit.  Cum  enim  adftatutum 
3tenis&peticulofisafeaibus,tamfflagnameflKur  tempuspervenifletr&felicempartumexfpe^- 
neofla quidem, quantumvis diudfliraa,denfa&  ret, dolores infinitosmaximofque&conatusad- 
Ipifla, excludat.  Legimus  enim  apud  Hipp.  duo-  ^parturiendum  irritos  fuftinuit.  Foetus  enim 
businlocis.nimirumepidemiorumlib.A&lib.S.  ad  partum  paratus  ,  in  utero  veluti  intricatus 
abfceflusedamlieriinipfisoflibusthincnaturam  &itainclufus,jremanfit,utampliusiefenohmo- 
opamumeflcMedicum  ,  Hippocrates  feaione  veret,nequeie  vivere,  lignum  ullum  ederet.  Id  ’ 
qnintalibrifextiEpidemiorum.ingenudfalTuseft.  adinEnitalymptomataatqueincommodaexci- 
Hujus quoque fentendatuiireGaIenum,exlibro  tandafufBcienscrat.  SienimexfolareMndone 
i.deioCisaffefiiSj&alibiapudipfum  videre  licet.  Iecundinafebrisardens&continua,fpafinus,lyn-  y 
Naturam  itaque  in  fuis  operarionibusadmiran-  cope,aliaquegravilfimalymptomata,mdemque 
damefle  ,  ampliu^incontroverfiamvqcatinon  morsipfafequuntur,nonnemultomagisexfcEm 
potelij  quotidiana  enimexemplafidemfaciunt. 'mortuo  &inutereretento,illaomniaprovenire 
Albucafis  inter  Arabes  Medicus  &  Chirurgus  potuilfent?  Verumaliishancremdijudicandam 
excejiens,  lib.i.cap.76.hiftorramabilla,  quam  relinquo,&quiepratereaaccidcruntpaucisligni. 
mox  fubjungeraus,non  multum  diflimilem  reci-  ficabo.  . 

tat,his  verbis.  AbiplaitaquedecimaquintaJuniiAnnhfipg, 

aiftfit  Vidiegomulierem,incujusventremortuuse-  qua  die  primo  partus  doloribus  cdrrepta  &it,  .  - 
t®®=ftus  ,  &nihilominusiinpr®gnata  ,-pOfl;ca  ufque  ad  ultimam  Odtobris  Anni  iSop.fmenfes 
«Mrrw  «b^^^uusfmms  eriamTecundoconccptus.-  Ac-  circiccrfedecimcumdimidiofaciunt)quurncon- 

cidit  ergo  efpoft  tempus  longum  ,  apoliema  in  tinuis.  ,  maximilque  atque  inauditis  doloribus  ' 

Mucafi,  umbilicofu6,5iinflatumcfl:,donecapettumcce-  conata  Sitormentis  defatigaretur,  tumor  ingens 
pitemitterepasjvocatusfuraegoadcurationem  c  regione  umfaiDci paulatim  exortus  eft.  Ego 
ejus&medicatusfumdtemporelongp  :  &non  prima  Novembri  ejuldera  anni  ad  curadonera 
cpnfoiidatum  eft  vulnus.  Pofuiergofuperipfura  accerfitus,jamcutemaUquomodonatarabene- 
exquibufdamEmpIaftris  fortis  anradtionis  ,  &  fteio  contaminatam  ,  &  ratione  olEs  lcapul»  ' 
exivit  ei  loco  ostdeindepoft  dies  aliquotexivit  (quod  libi  exitum  parabat)  exulceratam  efle,  ,  - 
&aliados,  miratusfumergo.cuminventrenon  reperi.  QaumvtrbnaturatopcmfetTenecelfe 
litos.  Caafamdiligenterexpendens,&mecum  elTet,  cutem  ex' liuiftra  parte  umbilici,  adlongr-  t  . 
peromniaputaiis,deprehendi,quQderantexolfi-  tudinem  quatuor  digitorum  intransverfumpo- 
bus  foetus  mortui.  Caula  itaque  morbi  certo  litorum  incidi  ,  donccfoetumadeocorruptum, 
eoga'ita,medendique  rationemhincconlecutus,  putriduqpueinvcnirem,  utaliquibufialocisni.'  - 
extraxioflamulta,muliereexiftenteinmelioribus  hil  pratter  olTa  eaque  carnedenudataliipereffelS 
difpolitionibus&diupofteavixicmulierillai.ex  Qazpoijoslceletoa  ,  quamquicquamaiiudre-  -  . 
uIcereautcmfemperpucisnonnihiifln!tit.Haae-^  praefentabant.  Indefatisperfpicuumeft.pattes  , 
.  nusAlbucalis.  '  mollesitemihteftina,  omniaquevifeerainterna, 

Bi/lans  j  VeronenCsMedicus  paulatiminpusconyerla,perpadendaeftluxiire. 

itfettu  ^  S  Philofophus  multis  nominibus  clatiflimus.  Quandoquidem  nihil  cjrnis  repertumfuit ;  pr». 
atnetT  ft‘ni)em  hiftoriam  raram &admi-  terquamqiiod manus,  brachia,  pedes &crura, 

2",^‘j„randamreeitat,hancin'modum.  Mirumobiter  mulculisnonnullis.fedlividis,lemiputri3is,foe- 
SesaiiSa,  exemplumreferam  ,  cujufdamyenctse  tidilTimisqueinveftitacirent.  Inciuone,utidir  , 

matronat.qusEcumpartumlegitimumexcluliiTet,  anm/a<Sa,osfcapul3e,quodprimbfefeobtuletat,' 
alter inclufusintraventremmanlit mortuus ,  qui  camedenudatum,  liccum&abiplbhumerofe-  i- 
,  in  magnis  puerpera!  difficultatibus  tabefaSus,  paratum, extraxi.  Pofteadedieindiem,utreli-'  '• 

Suorequodamprofluit^exnaturalibusoriside-  quaolsa,  unum poft alterumextraberem ,  o- 
mumortisiri  ventrctribusfiftulis,cxunaquteo-  mnem  diligentiam  adhibui.  Intra  Odtiduumitar' 
mnium' maxima  erat.integra  infantis  ttivaria  ex-  que- truncum  foetus  ,  qui  nondum  membranis»- 
tra&eft,cun(a:ismirantibus:deinde.lingnlisdie-  .quantumvis  putridis,omninb  deftitutuserat,  exr 
busreliquaoiradefumptafunf-IIndemirabilina-  traxi.Quum  vero  ulterius  progrederer,cranium, 
turzopefinitatirellitutaeft.  HaSenusAlexan-  pericraniodenudatumreperi;  Quodeumextra-  . 
derBenediaus.  ,  herevelleminpartes quinqueautlexdisjunaum-' 

Porro  lequens  hiftoria  pratcedentibus  non  erat. Vertebrasomnes  tam  colii,quaro  metaphre- 
minusrara,  quamadmirationedignaeft.  Calum  ni& lumborum  ,  carne&hgamenrisdenudata^ 


G.UILHELMI  -tFABRICII  HJtDANl,  DE 
Ditdnauni  pu^ovicam ,  qu$  paal6.ante  abierat,  tibufpercipieur,hujta  rei  bijleriajcrip^tefi 
jatvoeare  ,  &luikndoomniafeotarefpiracula,  nJ Matthiem  Cornacemah  JS.gidioHer~ 
fed  perperam &ftBftrao.mniafiebant.  Inprom-  iogio  Medic«,in  Enchiridio  Medicinatm- 

/ante,aduabusMteiiisvitalibusniatrisperumbi-  , 

jicumfcetuiceupermCHoneminrertis  depende-  ^udtharim  quadam  uxor  MicfaaelisdeMen- 
ae.qusevafanaturapro  cordis  refrigeratione  fa-  V-^ne,  viri  ruralis  &  pauperis,  annis  duodecim' 
bricavit.  Quarecumirteriarum  motnsinma-  uterogeritf<«ummortuum,velpotinsrcelea!m 
tre  eflet,  earundem  etiam  motum-e Veftigio  in  m-  fcetns  mortui.res  penitus  monftrofa,ac  miraculo  ■ 

imteceflareneceiruineft,£iquidemfieriu^inid  dignadicipotefcita  tamen  res  habet,  ficutipfo 
i)oteft,ut puer  ante  praafioneraumbiUci,mipro  taauunicuiquefuentmamfeftiffiraa.  Mulieris 


icrmiiltismodi^ 
i  tecefSt.  Ipii 
Bidofortiqiteai 


GUILHELMI  FABRICII  ' HILD  ANI,  AD 

scum  doloribus  (hscexreladoneDn.  W.  faria itaque  eftipfiuspratparatid i  Illam  porro  di- 
«»»Colonienfis,virifidedigniflimi,quio-  verfitatempratparationisjCumriuUusaliuspriEter 
i  in  proprio  fuo  corpore  expertus  eft ,  adfcti-  illam  folum ,  qui  medicamentum  pratparavit,  fei- 
utvix  fando  illosexprimerealiquispoflitjEt  re,  aut  cognolcere  poflit,  non  video  quomodo 
iidem,uta:gripotiusmortemappetere,quam  quis  medicamentis  chymicis,  ab  ignotis  pti- 

fmodi  tormentis  diutius  excruciari  velint,  paratis, fecure&bonacumconfcientiautiqueat. 


GUILHELMI  FABRICII 

HILDANL 

IlluftriflC  Marchionis  Badenfis  &  Hochber- 

genfisj&c.  NecnonInclyt*ReipubIic*BernenfisHelvetiotuniMe- 
‘ "  dico-  Chirurgi  Ordinarii, 

combustio¬ 

nibus. 

QUiE  OLEO  ET  AQUA  FERVIDA, 
ferro  candente, pulvere  tormentario,fulinme,  5c 

quavis  aliamateria  ignita  fiunt, 

L  I  BELL  U  S. 

Jn^O  DIFFERENTIA,  SIGNA,  PROGNOSTICA, 

■  ■  &  CyRAJlQ,^ 

tum  ip/arum  comhufliomm,  tum  omnium  feri  Accidentium, 

fcrlpiciie  defiribuntur.  r  , 

Editio  Tertia. 


m 


Hhhh3  PETRI 


Medici  longeceleberrlmi,  &  in  Illuftri  Acade- 

miaLugduneali  Batavorum  olimAnatomicsE  &:  Botanica:  facultatis  Profeffo- 
ris  Clariifijni ,  de  hoc  tradam  decombuftionibus,  in  epiftola  quadam 
ad  Authorem  fcripta  . 


>  ET  RUS  P A  VIUS 

GUILHELMO  FABRICIO  HILDANO, 


Ritum  fmt.  Vir  Cutrijfme  ,mtel^  tk  mihi  faturas  tfi  is  libellus,  qaemsjUt  Chi- 
ligere,  meas  Tibi  redditas.,  gratis-  rurgismftris  itacommendahe,  ut  certus  fm, 
ftmun),quodidiffumintelltgeham',  mn  famis  id  maximo  futurum  emolumento. 


legi  d^erkgi.  Vico  fine  affentatione,  nihil  amuitiai 
me  unquaml  in  iUa  materiakgijfe ,  quod  cum .  Qquihtu  > 
tuo  doSliffimo  firifto  comparari  fofitt,  five  i&quodo 
methodum  fieUts,  accuratum  judicium,  live  milia  mt 
lqmdmaximemeaffecitjfingularia,quatra-  Centuria 
duntur,remedia.Vftlgareihirtihtlefl.  Infre- 


tt,folatisinhacfa- 
wde  Epifielarum 


DEFINITIO  ET  CAUS^T  COM- 

BU  ST  IONUM.  , 


'Caput  Trimum, 

CombufHo  fit  affe-  cudsind 


&fai]giiinem  >  hinc  pars  afle^a  hicalelcic^infla- ' 

'tur  a  variaque  &  peffima  fymptomata  fe-  '  . 

quuntur.  •  ^  o  i?  •  •  »  DedupUcimethod$tmhuRionumcurindm, 

Comhu^  Combuftionescapins&taciei  ,fi.magrts&  ^  J  - 

fiieatsea-  profundatfuerintjgkbras  po^ferelinquuntdca- "  C  A  V  V  T  V", 

tricesiquandoquidcmcutisadeo  arefafta&con-  ,  . 

traSaeftab^ne,,  poriquec^ufijutpilipoffeae-  y^UamvIs  pafiim  infinita  ad  combuftioncs^ 
rumpere  nequeant.  V^pud  Pradicos  £Sc  plebeja  in  ufufint  reme- 

.Ccjnhu-  Con)buftjoadoculos>prajcipDecjIiofum&:  dia^fiveeaEmplaftra,  Unguenta, Succi  aut  Aqua 
•  fitones  membranarum  Adnata  &  Cornea  ,  quantumvis  diftillata  fuerint ,  nihilominus  tamen  omnia  ad 
,  pcriculoiaeft  /Sc  &<fiHmeviTusde-  huncfinemtendunt,mmirijm  utEmpyreumafi-^ 


'  GUILHELMI  FABRIGII  HILDANI 

CM.  S‘  Meoque  ftatim  ab  initio  defcnfiya  fronti  &  cera  femper  aliquid  gummi  Elcmii  comtnifcen.  £, 
tempoVibusdpplicarei&puflulajoninesincidc-  dumefle,efteniropraEflantiflimum medicamen. 
re  debet, quo  aqua  acris&calida  efluerepoffit.  tumadhujufmodipartiumvulnera.  Diligentia 

Oculis  vero  tepide  inftillet  continuo  iac  mulieis  quoquf  adhibenda eftintercurandum.nepalpe, 
brc  cum  aquarofac.mnttuntiiuquaparuincro-  ■  brtr  retrahantur ,  id  enim  maximam  deformita- 

'ci  integrimaceratum  focrit,  Lipteum  Item  re-  temadferret.  Ideoque  tota  facies  iiiungenda  eH 
duplicatum,  &inhocla^emadtfa(aam,  oculis  unguento  quodam  cmolliente.velutihoc. 

teDideapDlicet,&  reiteret  Quotic/cunqueficcura  R..  Gummi  Elemi  gj. 

fuerit.  Aut,  ,  Ol.Lilior.  albor. 

R..Aq;r6rac.|iii. 


Fcsiugr.  ana.  ^  jS- 

Croci  jnt(^ri  9.  Milce^^ntuf. 

Maneant  in  info(ique>bOJ9s4.  deii^e  expri¬ 
mantur.  Huicmuciiagintadnnfccatutpacum.la- 
,  aismnliebris,deindc  tepjde  oculis  ingdlctiir, j£ 
iiiiteis  reduplicaps  appJiceWr  oculis.  Si  dolor 

Suseft.addanturgranajciaautquatuor  opii 
ati  in  aqua  rofac.  fanguis  item  columbinus 
calide  oculis  inftillatus.dolorem  lenit.  Tandem 
pplicetur  feqi 


Mucilag.fem.  foenigneciSij. 
Liquefiant  lento  igne  ,  colentur  &  fiat  un¬ 
guentum.  Sequens-  quoque  fomentum  ad  i* 
dem  valet. 

A.  Fol.  &  Rad.  Althete 
.  -Malvz  -•  . 

Brancte  urfin*^ 

Flor.  MclilotianaM.fi. 

Sem.  Fccnigrteci& 


Coquanturinaquafpongiamadefafia,caiij$  - 
_  alor.  duic.  fub  prunis  dcco.^o-  applicetur, poftea  inungatur  facies fiipetiori  uo-  - 
rura  |ij.  gucnto.  Fomenutd&inuniSa  facie, paulatim 

Fariute  icenigr.,gij.  cjitisextendaturambabusmanibuSjnonlecussf 

Hordei  |j.  '  pellionespelles  extendere  foleni 


Coquantur  in  ra(9:eyaccino  ad  formant  esqa-  Qpatitumaduiiiverfalia,!nptimis  utatutsger  l'e,w<. 
plafmatis.  InfincadfflifceamarCtoci§fi.vitel-  vii&uacnti(iimo,tumabomnibus  calidis,fahti%/Si<.-  ■' 
Jumuniusovi  ,parumqjoleitofac.&  calide  ap-  pfpere,"2ingibere,gariophjrliis,  alliis,  capis,  rad 
pileetur.  Circumcirca  tamen  oculos  fi  combn-  ph3nis&fimilibus,raleconditis,tumqu2dilfi- 
ibo levis adfit, applfcari  porefttJogueHium di-  cilisfunt digeftiQqis,abffmeat.  Vinumitemae 
fapone,quodt3tnenfei(idamfatisl5t,ne  ccreyifiagi  ^ 


itiagenerqia 


que 

liquando  oculos 'ofendat.  <1*  .  ,  ... 

HicprocefliisnoneftmutanduSjdonecgbinr  jG  coxerit'.  Siageravinopropterataremafa;®.-. 
flammatione&doIorctuiusGt  e^er,  pofl;eaap-  Jietcqqnppffit,cligat  fibiyinumalbum,&iiiinuj 
plicetur,(eqoenscolljrtium,admajoreincxficca-  generpfnm.  Cuin  jufculis  coquantur  hetbrc, 
aanem,&vifuscorroboraiionem,  quarefrigerant,&bilemrcprimui>t,qualesfun.£  -  " 

R.  Aq.Euphrafia  Acetofa,Borrago,Cicliorium,Cerefol.tadic.pc. 

Fceniculi  trofel.foeniculi,Majorana,Rofmarin.&Euphra- 

Rolarum  ana  f).  fia.  Poft  paftom  fnmaragcrparummivacido- 

Ttitia  praeparat.  _  .  rtioram  fimplicis  ,  atit  cdnfervarolarum  anti- 

Si  rfalbi  fine  opio  gnagj.  ,qu2 ut  eleVatio  vaporum  ad  caput  impediatu^ 

'  Mifce.  Fiat  Gollyriunj.  ^  SifitisaigeatjLtaturdecoflofuohordeacco,  ii, 

Almni~  SciatautemI.ciaor,CoJl)'tja,inqHibusingre-  quo  diflbiums  fit  SytupUs  de  fucco  Accrofie, 

«».  diturJacmuliebrc,adlatc  fingulis,-^emeverb  aut  Limonam  vel  Granatorum.  Cerafa  itero 
aiternisdiefausmutandaeSc  :  lacilecnimacefcit  condita,  cob.de  ribes,dcBerberjs&alia  hujus 
lac,&  acrimoniam  acquirirminc  dolorem  non  le-  generis  fimplicia  conveniunt ;  corpus  purgetur 
nitjfed  excitat.  Hanc  qnoq;obcaulam  aena  il-  Elcflu3riislemtivis,caffia,mann'ajSyrupo  rojato 
Ia,  quse  in  reliquis  combuftionibusprafcripfi-  folutivo,&fimilibus.  CJylferesitcm&fuppofi-  .  ■  ' 
rous,quali2funtiixivium,mufia,&c.  iq  combtt-  tpfia.quia  materiamdeof/um  trahunf,fiimrao.  ' 
fiibhibusfacietnonfiintappI^Dda. .  '  ,pere  conveaiant.  Incidatur  Ccpbalk*  iq 

'  A  Narcoticisitero,nifidoJ^rmagnusqdfue-  brachio  ,  applipentnr  venteife  fcapulis.,,  Sf 
«n,  quantum  fieri  poterit,  ■abliinendumcRy  veficatoria,  ppft- aures  ,  fomnus  inromo- 
Quandoquidera-illa  propter  fummamfuamfri-  pereconvcnitoculorum  morbis.  Coiitra  vero 
.giditatem  incrafi&nt  ac  condenlant  bnmorcs  &  vigiliatfSelplendorSolisnocent,  ideo^ cubica-  — 
Ipinrus  vifivos  oculorum.  Siverbcuusadocu-  Ium  nr  cencbrofiimfir ,  operte  pretium  exdlic. 
losindoriiafueritsemoHienda&labrica&denda  Porroantequambuiceapitifinemimponam,  in 
eft,idq;'fuperinsenjrptjs_iii^entis.  Adhiben-  -gratiam  tyronum  exemplum  Combulfioaum 
datameneft diligentia; neu.nguentaautpinguia  nonadeo ynigare.inmcdiutnadfeiam,;;'' 

•intrehfin  ocalos,excitaniemrodplorero.- -l^te-  rPuella  ditoruro  annorum 'itatis  filie  ,  isxtBifmh 
_  rim  djim  cutis  .emollitur  unantis  &  oleis,  iti-  circit  er ,  filia  Domini  Samueiis  Gaillardi  Ludi- 
ftiHentur  c^lytia  ,  &  applicetur  cataplafma ,  magiftti  apud  bfeocomenlcs  vi^IantifGmi,con! 


quemadmodumdiiaraus.  .Quamprimum era-  patrismeipluri 
'fta abfceirettt, cohiolidandafunt ulcera,  quem-  dens,  inprnnt 
'admodum  prarcedenti  capite  dccJaraidnjqs  ,  id  circa  oculos,  vt 
tamumaddo.unguetisadoculpriiinSt  cyiitisol-  tiffimum  exua; 


honorandi,'  adibeupi-ie- 
;dceidit,  undciion-folnm  frons  . 
nmefi-aratota  fere/a£s«,.  po- 
parte,  graviter  combulla  iuio'  - 


LIBER  DE  COMBUSTION4BII5,  - 

I  EgpniofflentoipfoaccerfituSjillicorcqucnsun^  licoungBetitumaliquodexfapoBa&eSpis pr*-c^jS.  j 


[ocntum  in  Unteum  «ttcnOim  toti  ferme  facicij  patatnn 


^  ■  informant  emplaflri.applicuii 

raijmtf,  IL  Sappnis  Veneti  |). 

'01.<ieviteU.070r.&  . 

Amygdalarum  diilc.  ana  gj, 

Mifce.  Fiatungueritum, addendo  parum  mucu 
cdjn»"'  laenis  feminis,  cydoniofumi 

OeuhsverbColIyrium  ex  la&e  muliebri  j  pa. 
-Jfum^saqusrofaf.continub  tepide  inftiliare,  & 
linteisfaavibusredqpl^yisappliearejuffi.'  Pri¬ 
ma  die  lingulis, hdrgqgaitj^fempiafcarenoxavr 


b^m  elevatse  foerint;  incrdantiiTj  ^ 


quo  aqua  actis  effluere  poffiti  Poftea  applicetur 
renuens  ufigueatum. 

.  Amygdal.  dulc.  ana  I  ff. 
tlquefiantj  quibus  admifce  - 

Aloes  ana  §j.  Mifce  &applica  eum 
lamentisjpoftea  cooperiatur  tata  patsaffeQa  fe» 
quenti  cataplafmate-  Caiaflit 


hinc  major  empyreumatis pars  evocita  fuit.  Die  R.*  Parinre  hord.  &  /i 

'fecundaipulvcris  radicum  mcchoaci  9j.  exju-,  Fabaci  ana  |iij.  . 

{cujocarnis  teceatis.exBibuii  parti  veto  affeQsC}  Pulv.  RoiaK  rub.  |k  CUm  oSytHelite  Eat  ea- 
fequcns  applicui  uriguenturnf  laplaEHaj  qubd  ealide  applicetur- 

.  R.  Ol.  do  vitellis  ovorum'  Si  autem  combulHo  infignis  fuqtit jita  ut  indu^ 


R.  Ol.  do  vitellis  ovorum 
Ol.  Amygdalan  dule- 
Pinguedinis  urfi,  & 

PingUcd. humans  ana  |E. 

Gummi  Elcmigdiffbluti  eum  oleis  §ij< 
Cers  novs  tu 
_  Crocis,. 


fit  crtifta  5  feparatidi  eft  |juaktim  icalpclloj 
autad  minimum  ubique  Tcarificandai  po.ftea  ap- 
pUcetur  requensunguentumadealiim  fifchars. 
'  R.  Superioris  Un^eUtt  5  ij. 

'  Pulv.Scordiif}.  ■  ^ 

ttng.  jEgyptiaci  gij..  pluS  autiiiinuS 


abfolvi  ,  nifiquodeircafincmcurauoniseidem  debilis fuetk.  Mifee&applicacum  filamentis, 
unguentoaliquantumfarins  lentium  majoris  ex.  ppllea':_  Cm 

Cccationisgrati3,admifcuerim, totam quiiietiam ■  R.  Fariooluplnof.'  /«w 

partem  ambuftara  aliquando  fequendPnguen-  Fabarum  , 

toemolliente  inunxi.  Lolii  ana  |  ij.  R  ' 

Ataivn^  R.  Gummi  Elem.gfi.  Coquantur  cum  bxivio  barbitonfor.  Tatideffl 

OL  de  vitell.  ovorum  &  admifce,  _  . 

Liliorum  albpr.ana.flS.  .  Pulv.Scqrdii 

Pinmed.humano  gijl  '  Aloes 

'  iiilce.  »  -  ^idyrthi anagfi.  .  '  .  ^  . 

Intetimdura  Mtem  jta  emolliretu,  fiepiflime  ■hjifcefiatcataplafma,  quod  calide applicefUft 
illam  ambabus  manibus  ‘extendebam,  quertiad-  Poft  elchai*  ckfumimundificeturi  incametUrjSc 
modum  pelliones  pelles,  dura  illas  adornant,  ex-  cicatrilctur  ulcus,  quemadmodum  capite  odtavo 
tendere folent.  Scdivihofavotecuratafuit,ita  deckravitttuS. 
quidetnutnullumreliaumfitvefti^iimcombur  _  _ 

ftionis,nifiminimuminfapetiorilafaello,quqiti  .  "  .  _  ~  ” 

loco  medicatnentajpropter  impatientiam  pqeri,  CAP.XI. 

contineri  non  potitctant.-  be  CmbHjiionibus  juhBxmtiimi 

IUnaurisjquia  partes  fudtnervofie,&thaxim3 
fenfupt2difa:,ftatoab  initio  defenfivaappfi- 
emda  j  corpus  purgandum ,  vena  incidenda  ,  tx 
be  Cambuftimituiibgumuiili  Vidhistatioinftituendacft,  quemadraodUmfu- 

.  'j'  ,  ,  ,  ..  petioribus  capitibus  de  Combuftionibus  oculo- 

|Ngmna,qma  membra  funt  rara,laxa,bumida,  ^  ^  inguinum  dedafavimus  ;  medicamenta 
ixfluxiombitsobnoiqa,  atqueirafacile  putip-  espis&hojufmodiactioribus  (nifi 

fcentia,particalaremquoque  diligentiam  &me-  norobuftioleVis  fnetit)  minimdfiiftt applicanda, 

thodumcuranditequimnc.Inpnmisautem,quia  m  fmnilipntih.is,  anpdynfe  tra-*' 

proptetvicinitatem  Emun^riorumibi  humo-  g^nda  eftparsaffeaa.  In  magnisaUtem  junSu- 
tesmicoconcnrrunt,  applicandum eftftatim ab  «rumcombullionibusdiligenterprbfpiciendum 
•  itiodercniivumadimuraventrisfupracombu^  eft.neflerViferfabantur&m-^'  ' 


App'ficetUr  itfem  ^^ehSveficatorfnmppS 

\caniiMridttnibpulY^aatte.  Ram.(£. 


m  -  ,  Gm»ELMI-,FABR.lCn  HILDANl  / 

, ,  busduriffimavifutnmitateufijiadradicctn  plane  cucurbitute, hirudines, i'ncifisp;nsveficis.Puite* 
’■  catiofa.  Tertio  maceriam  jiabet  adhuc  magis  facientia  &  Efcharam  rdlaxantia  hic  locum  non 

terrcftrematcrairam,quamobremnonufq;aded  habent.  Excidatur  igitur  Efchara  fcalpellb ,  & 
penetrat ,  uti  de  aliis.diximuSi  fed  incendit  ea,  fotficibusipofteaulcerafeqttcntiuhguentofunt- 
quas  primum  obvia' — ' —  - 


R.  Mellis  rofacei|lj.  Pulveris  radie.  ^hccco-v»»*,iBi 
xici&Angelics.ana|l5,iI;oI.rmiecumpui.' 
veribus  qua(I'ator.p,ij.Thetiacs  5').  .  '• 

Aqute  vitat  |6.  Mifcer 
FiatMundilicativum.  Mundificatisulceffa 
as,  inlpergendus  cft  fequenspulvis  fatcoticus,. 

R.  ,  Pulveris  radicum  Vincetoxiadj  f 
Angelici  ana|j. 

Myrrhi,  Mafticis,  Olibani, 

Fol.  Scordii  anajiv. 

Fiat  bmniumtenuiffimus  pulvis,  exquo 
im  fufficiente  quantitate  fucci  Nicotiani ,  Sa4 
niculivei  pyroli  Eant  trochifcl ,  qui  in  umbra 


:s,  templa  ,  aliaqucsdificia  a  fulmi- 
neincendi,&in  cineres  redigi,. ' 

Idauterafit  partim  propter  ignis  vehemen¬ 
tiam,  partim  quoque ,  quodlhumores  utpluti- 
mum  ad  defenfionem&  extinaionem  ignisne- 
glige.ntesfint,aetardi.  Communisenim  opmio 
'  eft ,  aedificia  fulgure  incenfa,  non  poffe  aqua  re- 
ftingui.  Mihi  vero  contrarium  videre  contigit. 

Annbenimijpa.  HUdeni  in  patria,  turrim tem- 
pii,  altam  fatis  &]3pdibusteaam,  fulminis  iflu 
adebinccnfam  vidi,  ut  ex  una  parteflagrare  coe¬ 
perit,  trabefque  nonnulli  ingentes  ab  iSu  illo 
Mifuerint,  quod  tandem  incendium  poftmo- 

dumaqua  reftinaum  fuerat.  Sic  etiam  inurit  •  ,  . 

hicfpeciesigniscorpushumanum,acpoftfere-  «^‘«rntur,  iterumque in  pqlvercm redigatur. 
linquitvefti|ia  fatisinanifefta,  quemadmbdum'  Fctmfiffimus  eft,  &  in  hujulmodi,  a- 

puftiilas,  maculas  nigras,  &  fraffionesoflium.  li«que  ulcenbusputrtdis&venenofis,  velunin 
s  h  'I'  ntem&  abcStaiilaoenetrabilis  aualitas  Amhracej  Gangcaena ,  &  Cancro :  munaificat 
priorirignis,  venenum illicofecumduchadeor  ?  &  putredini  udverfatur  i  admWpa- 
&  ccrebum,  moriturqueanimal  ipfomomento.  'P™  aluminisufti,  cicatricem  quoque  inducit. , 
Secunda quoquehujusignisfpeci«,quiafubti-  SiquaolTafraaafuetint ,  reponendafunt,  fed  ; 
liseft,  ftatim  officitpardbusnobilibulfedquia  prorpic.at Chirurgus,  ^Empkftca  atongen^ 
conjunSam fecumhSet  materiam magiste^e-  tia&refi:.getantia,utinfraaur,sfienfolet,appb. 
ftrem, quemadmodum dixi,oflaetiam&vafaab-  cet,hisetenimexpiraao&evaporatiov™emip.- 
rumpit  atque  protinus  extinguic  animal,  auti-  peditur,appl.ceturitaquefequenscatapUfim. 
pfo  momento, autpaulopott.  Tertia  vero  fpe-  R.  Farinifabar.  Lupinor.ana|,.fi.  /»«,' 

cies,  quia(  ut  diii}ipfias  materia  terreftriseft,S!  Pulv.  radicumvincetoxiciSc. 

crafl'a,  minus  eritpericulofa.  Angelici  ana|g.  . 

Exhisfacildapparet,qu?lisnammethodtis  Folior.  RutiM.g. 

cnrandifitinftituenda.  Illa  enim inhocconlf-  Coquantur  cum  oxymeliteadfbrmaidlca*  " 
ftit,  utcorpartesquenobilescorroborentur&a  taplafmatis.  Poftcaadmifceaturtheriaci,  aut 
vaporibus  liiahgnis 'Si  venenofis  defendantur.  Mithridatii|j.Fraautafingnlis^ebusfemel  de-. 
Ideoqueillicbexuendi  Scabjiciendi  funtveftes,  liganda.  Si  cataplafma  renova, udum  eft,  membro  . , 
non  folum,  uttnfpirationiSiexpirationi  pulmo-  prius  vino  ,  in  quo  radices  vincetoxiciSiangeli- 
nis  confulatur,  verum  etiam  ne  malignusillevar  ci coxerint,  Si  theriaca  parumque  aceti  roiaceb 
potfulmiriis.quiveftibusinhiret.partesnobi-  diflblutafuetit,abluto.  Idq;  tantifperjdum^me* . 
les  plane  fuffocet.  Exutis  fufiumigatabaccis  Iu-  tus  veneni  ade^  fiiciendum. Defenfivum  ad 
niperinis  .radicibus  angeKfi ,  foliis  lauri  &  niti,  latitudinem  palmiminorisfupra.fraanram  appli-  ^  '  , 
exhibendaillifuntlapidisBezoatdici  in  fubtilif-  cetur,  ut  elevatio  veneni  ad  partes  nobiles  impe-' 
iJmum.pulveremredadii  grana6.aut8.  cnmaqiia  diatur.  '  '  ' 

buglofli,  carduifaenediffiautmeliffidiffolut^  -  Interim  autem  dum  externa,  utidixi,  ad- 
provocandusqaeeftfndor.qubnaturavencnum  bibentur.  Cor ,  partesque  nobiles  roborandi,  , 
ad  exteriora  propellere  pqfiit.  Si  lapisille  ih  funt,  non  tantum  fupraferipto  Epithemate,  ve--  - 
promptu  non  fnerit,exfeibehd3  eft  theriaca  ad  gj.  rum  etiam  confervisSi  Elegati»,  velnti  confer- 
'plusautroinusjproatitasfuetit.  Labia, lingua,  .vaflorunibuglofli,caIenduIi,,rofmarinitmeIift 
narcSjtempora.fi-onsSiarterfiadcarpnminnn-  fi, corticum citronum.  Diamargarito frigida, 
gendi  funi  virip  malvatico,  in  quo  theriaca  fit  Litificante  Galeni,Confe<aiooeAlicerme^aqii|  vjja  rn 
diflbluta.  Cordiappiiceturfequens Epithema.  CinaropmiSefiroilibus.  'i». 

R.  ,  Aquatura  bugloffi  SMeliflian.  Jij. Vi-  Utatur jufcniiscarniuin  recentium ,  iiiqpi? 

niraalvaticijj,  fi-  Aqnicinamomi  jj,E-  busborrago,bugIdCrura,caIeDduia,a(Stpfa,rol* 
leiSuar.degemmis5j.Conf.Alkermesgfi.  marinus,  majorana, 'madis,  crqctfs,  cinamOf 
Coci3j.'Mixtisomnibuscotdi  cepideap- .mum,Scfimiiiacoxerint.  Abomnibtis.  qpjp 
plicctur.  ‘  _  .difficilisfuntdigeftionis.abftineat.  Prpfpig-' 

Braebia&craraforaterfimtligandarKil-  endnm  eft  quoque,  ut  alvus  fempet  fit  lubriia, 
teisqueafperis&calidisfricanda,  utvenenumad  idqsfinatataliternequeat.fiatSupppfitqriisaut 
exterioraattrahatur.Sipulhili.vulnerd.autma-  Enematibuslenitivis.  Apurgantibos^yen? 
culiadfint.applicemurprotinuscspicamfalc,  -fe&ioneabftinendumeft,nifialiqaaadfucritocr 
foliisrutiSctheriaca.quaflati.appiiccnturque  cafioparticuiarfs,  ubiconfulenduseftMedicu*. 


F  INI  S. 


GUILHELMI  FABRICII 
HILDANl^' 


VULNERE  QUODAM 

GRAVISSIMO,  ICTU  » 

SCLO PETI  INFLICTO, 


Obfervario  &  Cutaao  Iingular 

iignn ,  Cheirurga  fiudtcfautihfli* 
ftrmenm^AuthuretUVetttaiubimhrm 

)  fingit  Poeta ,  ASito-  in  apruBilatranti 


93«  GUILHELMI  FABRICII  HILDANI 

quumai3ebmterruptusatqueabolituseffet,utnl-  Ad  gangrans  quoq;  procreationeinfum- 
terius  progredi  non  poflet ,  inter  cutem  &  mu-  maillaasgriimbecilUtas  nonparumfeciebat.  Ita 
fculos  remanfit.  enimTites,ftatim3binitio,&utitadicam,mipfo 


DE  VULNERE  QIJODAM  GRAVISSIMO.  937 

.  tercapartcfcmoris,ubigIobuJusduobusinlocis  In  anteriori  vero  pane  femoris: /pracipuc 
-  jam excifus  fuerat: tertiam  denique  exanteriori  oftavus.ac  nonustibiam  rnov'entesmusculi,qui 
parte.  Incifionesautcmiftasados  usque, Sefpi-  una  cum  feptimo  tibiam  moventium  muicuio  , 

:  thamam  longasfaciendascffe,  volebat.  in  validisfimum  ac  amplum  tendinem  ,  qui  pa- 

Idquein  eumfinem,  utfragmentaomniaof-  tellam,fiys  rotulam  apprehendit ,  ac  anteriori 
fis  fimulae  femcl  eximi,  extrahique  polfint :  &  parte  tibisE ioferitur ,  confervari  minime  potuif- 
curatio  brevis  ac  facilis  efiteeretur,  Clarif-  fent. 

fimus  vero  Dn.  de  Burgo  ,  Dn.  Chapufius&  Qusauteni  ex  ifta  operatione  (eqvutafuiffenc 
Mag.  Antonius  operationem  hanc,  propterroe-  fymptoraata,  fi  quis  compofitionem  ,  &  ftru- 
tumhajmorrhagi» mortisque  discrimcn,noneffe  duram  horum  mufculorum  examinet ,  (vafa 
adminiftrandam  .proponebat.  Quapropter  et-  enim  multa  venarum  &  arteriarum,  membranas 
iarnfitertiusiileCbirurgus,adundecimumusque  itcm,exquifitifiimofenfupr2ditascontinent)fa- 
.diem  apud  agrum  commoraretur,  . lapidemque  cildfcire  poterit. 

hunccequotidieferemoveret,&nonnulliexad-  Prartcr  hamorrhagiam  itaque  inevitabilem 
.  ftantibus,&quiJemexprimari!S,hujusquoque  doloringens, fpasmus, inflammatio  .febris,  vigi> 
eflentfententia,  nihil  tamen  hac  ia  retentatura  li»,  aliaq;pclIimafymp'toroatacxfpedandaeranr. 
fuit.  Dominus  enim  de  Burgo  plane  fibi(&  re-  Idque  nonfolum  propter  incifionum  magnitu- 
de  quidem)  pcrfuafumhabeb3t,nonfufficere,ci-  dinem,  verumetiamquiacorpus  pravishumori- • 
toveIIecurare,nifi  idfimultutb&jucundefieret.  bus  oneratum  ,  obftrudionibusque  quinctiam 
Caterumhiijusmodioperationcs  tuto&abs-  vifcerumaffcdumerat.  . 

que  extremo  dolore,  &periculo  vita,  fierinon  Incifio  praterea  ex  interna  parte  femoris,  vix 

ppfle,  etiam  eis,  qui  mediocriter  in  Anatomicis  illam  (ut  de  mufculorum  &  nervofarum  partium 
verfati  runt,notishmumfit,in  artis  tamen  chei-  lafione  taceam)  absque  abfeifione  magna  illius 
rurgica  ftudioforum  gratiam,  antequam  in  nar-  crus  petentis  vena  propaginis  fieripotuiflc,tam 
ratione  hiftoria  ulterius  progrediar, id  paucis  ex-  certum  eft,quamquodcertifiimum. 
ponere  non  abs  re  efle  duxi.  Hinc  de  hamofrba^a  maxima  fpirituum  dif- 

gMWfl-?  Quicunque  operationem  aliquam  cheirurgi-  fipatio  ,  &  fiibita  mors  feqvuta  fuiCTent.  Ex- 
ptriius  ^  cam  cum  fruduinftituere  cupit  risucea  qua  fe-  empla  non  defunt.  GuidamenimGermanoficQJ^irvaSp 
Chiruiii-  qvuntur, perpendat,  examinetqj necefie  eft.  Vi-  magni  nominis  viro  cum  temerarius  empiricus, 
resnimirum,locumaffedum ,  &necesfitatemvO-  tumorem  fcirrI)o'fum  ex  interna  parte  femoris,u- 
perarionis.  bi  pradidtis  ramus  defeendit,  excidere  vefiet,ac 

Vtrttttgri  Vres  autem  inprimis  &  anteomniafunt  exa-  ramum  iftum  novacula  offendifiet,  feqvuta  eft 
inprimis  minanda,.prfcipue  in  magnis  &  periculofisope-  hamorrhagiaadeo  magna»  ut  una  cum  fanguine, 

4xami^  rationibus.  Nifi  enim  valid«  fuerint ,  vix  2-  etiam  animam  e  momento  efflaret,  uri  io  tertia 
grum  evadere  pofle,ccrtum  eft.  Ubi  enim  vires  Centuria  &  alibi  fullusriicemus. 
deficiunt,  fruftra  laborat  Medicus»  quapropter  Sed  ponamus  » cafum  irifignem  ialiquem  ana- 
potius  ab  operatione  defiftere  convenit,  quam  tomicum  &  Chirurgum,  incifioneshasce  omnes 
riomenmali  Medici  fibi comparare.  Qualb  au-  absque  periculo  (quod  tamen  fieri  non  potuit) 
tem  in  hoc  noftro  agro  fuerint  vires ,  ex  eis  qua  perfecifie ,  quid  tamen  utilitatis  agro  inde  adve- 
didafunt,  apparet.  Tunc  temporis  enim  vires,  niflet,  nondum  video.  Officula  enim  omnia, 
propter  doloris  vehementiam  fupra  modum ,  &  qua  propter  violentiam  iSus  ,  hinc  &  inde  per 
itaquidemerantproftrata,  ut  excrementa  invo-  .partesrnuscolofasdirperfafiierantjinveniremi- 
luntari^  profluerent ;  &  nihil  aliud  prater  mor-  mm^potuiflet.  Videmus  idincarneanimalium, 
tem  in  -propinquis  e£fe  exfpedtarent  adftances.  etiam  fi  enim  coqvus  diligens  oflicula  quam  dili- 
Quandoquidem  febris  continua,  inquietudines  genriflim^ex  carne  extraxerit,  fieri  tamen  nun- 
maxiraa, lipothymia,  cibi faftidium,aliaq;gra-  quam poteft, quin pofteoduram inter maftican- 
visfimaiymptomataaderarit.  ,dum,(pracipue^'psa!iquod:magnum,&inparte 

Itaqiquomodo  m  iftadperarione,  tam^;do-  'mufcuIolaperffa<ftum  fiierit)  fragmentum  ali* 
loro{a,ipfumperfiftere,&tantameftu(ionemfan*  quod, inveniatur.  At fciuntpradici,  minimum 
guinis,&fpirituumfufferreporuifle,nonvideo.  quandoque  fragroenrumofns,nonminora,  aefi 
totmaf-  PfsEtcrea  locus  affeSus  diligenter  exami-  niagnumefret,facefterenegotia:curationemque 
nanduscftj&aninipfooperatiotutofieripos-  inlongumtempus protrahere. 

fit, perpendendum.  Nonnunquam  enim  ope-  Tertib  neceifitas  perpendenda  eft  jhofieft^  Txm'hnc 
ratio  aliqua  facienda  eft  ,fed  locus  affedus  illam  anhiec  vclSla  operatio  requiratur?  Sienirane^ 
non  admittit:  etiamfiviresvalidsfuerints&ne-  ce/ntasurget,vires&parsafFcSacoilfenriant,mNf*^*'"^ 
cesfitas  illam  requirat  Sed  videamus  nunc,  an  nimeprocraftinandaeritoperatio5^inminuii>ad^'^^  * 
in  hoc  noftro  «gro?  operatio  illa  propofita,  ratio-  quidprodeft  «grumtormcntjsexcrucrare  ?  Sed 
neloci  afiFcdi,tut6  fieri  potuiffet.  Tres, ut  dixi,fa-  ,  videamus  nunc,an  propofita  operatio  in  ^gro  no- 
ciendas  efle  incifiodes volebat,  ex utraq;  feipeet  .  ftro  requirebatur,  anq;  utilis  fuiflet?  Egopland 
parte  femoris  unam;  tertiam  vero  ex  anteriori  pcrfuafum  mihi  habeo, omnia  illa  officula,quaj 
parte*  Quantum  ad  illam  ,  in  externa  parte  fc-  abicftuperfra^aj&concritafuerant,  mininieex* 
moris, quartus,quintus,&odavusfemurmovcn-  trahi debuifle.  Pars  enimosfiumfradoromjdum 
tiumrnufculhquijamabiSu&giobulomirdmin  ,caliusgehcraEiir,  denubcOalercit,  atque  reliquis 
modum  dilacerati  fuerant, dc novo  incidendi  fu-  osfibus,  mediahte£allo,aggi'utinatur.  H^catr.em 
iflerio  ita  fieri,  non  cX  fimplici  conjeiftura  feribo :  Sed 

Kfcfck  tem 


T>E  VUCKER.E  aaODAM  <SR.AVISSIM=0,  S55 

illaduofragmenta;  antea  fuiffe  conjunda.  Qua:  rint,  callumdenno  medicamen^  emolliendum, 
autem,  qusfo,  hujnsrci  eft  caufa?  profefio  o0aqaereponei^aeffe,cumParaeolifaroiJ.C3p. 
nullaalia,quam<}uodmajorparsfragmentorum  ijiconcedo.  Eatamen diflinSione , utnejue 
iemanlwt,&  per-callum  agglutinata  fuerit,  tumotj  nequeinflammatio  adfit;,  qu*  fiadfue-^ 
ivEnimeitaque-utile  atque  confultumfuiflet,  rint,  ante  operationem  temovendafunt,  <  t-  ,■ 
fybinitiofragmenta  omnia;  quaeabiSu  fra(^  nimfijamo<ialluerit,&inlapide^naturamVer- 
■  &veliitifiq)atataetant,extrariffent,Quumenim,  fusfit,  verbis  utor,  attreflandum  nuIIo,«.^;B».i 
utfauntpraiaici,  neceffelit,utamboextremita-  prorfuspaaoelTear})itror.  /deaiwc^doto-erd-eiif.  10. 
tesoflls&afii,  qua:c6njungi  debent, fefeattin-!  cernor, ^«a^®iw<K«»«eaJ«MnEtnonnunqaani 
gane,antequamcailusgenerarfpoflit, ac  fraSur,  etiam  mortem jParaSus  &  Jeffenius  eadem  fere  ^ 
si  innoftro  atgrofpithamamlongaetat,  mirum  habent  verba.  'NequchseceftdoarinaNeoteti-^/i,”'”,,/-” 
in  modum  retrafium;  &  dcpravatum,fuifletfe.,  Cotum folummodq,  verum’ &Guidonis  A-/,». 
mur, fi quicquid  confragum  extrariflent.  Ma-  vicenna:;  quifieicriptumrellquit. 
gtammim  ( HiffiTcrDtisverhisiaor)  dtdtcm  eSi,  inquit efi/refiainrMii  mnfumdum  qupi 

ac  detrimentum,  feimir  brevius  efficert.  Uumfi  opertet:  ^e^inecefariuii),  ut  iteTetUrejuS  ,■ 

.  quida»  mMus  brevior  fiet  i  ^occultaripoterit,  &  Au ,  quure  oportet  ut  reflaurmorfiiM  diJpofitiOnem  oea 
mheSbmagnuserror.  eyieerus  ft  brevior  fiat  cluu^  alrosbotkquirefiuuraviios.Quodfifueritmdpnus,  jtvismnt 
dumhominemefficiet.  Sanumenimcrusbngiusejl,  fortis  ,  non  vadat  ad  frangendum  ipfum  fi- tm, 
(^•idredarguit.^e.  C«erum  quia  major  pars  eundo,  fortqfeenimnonpoJfibileutfrangdturexU-^-^''^'*- 
fragmentorum  remanferit,  ut  anteaoftendivfr-  cofraSura  primi,propter fortittidinemqlrosboth, 

Sum  eft  ut  callus  friSuSfit  Validus,  &  magnus,  quare frangeturinfiiaparteloci.Et  Albttcafisfilbr-ljicaf. 10, 

nequefemurultta  longitudinem  trium  di^tq.-  tuofitas,\at\\tii,qua»doacci^tmembropofifand‘ 

dibpia  Es  quibus  abforditasconfiiiicujusdamcheirurgi  ep-foidatur  per  iUud  forma  membri,  tamen  ment- 
*f^f°^"RJ)eri,  quicailum  poft  decem  meufes  iterum  brurn  non  prohibetur  ah  operatione  fiei  naturali: 
pHam*'  medicamentis  emolliendum ,  ac  frangendum,  Caveflolidorummedicorumexempkfidenuomtme 
ipfiusqiie  eminentias  forcipe ,  ie.  icalprisabrum-  hrumloco  fiso  itr  fanitatirefiifUtum,  frangas.  Nam 
pendaseire,$gto,cuminAermisPipetiniseffet,-  inventi funtadeo.amenteso^ihqcfecerunt, quod 
fuadebat.  Callus  eiiim  tunc  quoque  temporis  temerarium-^  infanumfaBum,  perdit  fspe  alfi 
ita  confirmatus ,  roboratusque  erat ,  utfemd,  qmdmembfumatonnunqUamtotumhominentpera 
ris  os  potius  ad  latera  calli  ,  quam  ih  iplb  callo  dit.  Hujusquoque  opinionis  funt  &  alii,  'ittsm  lib, 
fraaurnluiffet,  Necvideo  quomodo  id ;  quod  Non  potuit  itaque  bujufinodi  operatio  a  Chei- 1.  a  18. 
itainduruit,  medicamentis  iterum  emollitipo^  rurgaIUletopropofita,abiquemottisdilcrimi-^*'“'"‘^* 
tuirfet.  '  neadminiftrari,prsEcipuein6oCnoftrqffegro,qui^''’*'‘‘**‘ 

oifa  fra-  Os  quoddam  fraSum,  &mirumin  modum  .naturanonufqueadebvalidusacrobnftiJseft.At- 
^  f" Contritum, poft  menles  tres,  ab  accepta  fra-  queh3:cdefraflionecalli,ingratiamtyrpnumad- 
"®“”“‘"(ftura,  admanusmeaspervenit.  Inipfocumde-  feribere  placuit. 

oaodifi  cbdfionibus  &  fomentationibus,  oleis  &  fimiii-  SedredeamusnuncundedigreflifmmuSjdlja- 
tumpi  non  bus  emollientibus  ,  reperiri  vellem ,  an  callus  e-  mus ,  ab  initio  excretionem  involuntariam  ex-- 
molliri  poflet,  multum,  fed  fruftradsboravi.  crementorum  ,  propter  fummamviriurnlabefa- 
iim,  NuEus  enim  quantumvis  robuftiffimus,  haae- .  (9:atioriemacproftrationem,fupervenifleiExcre- -  . 
nuscallnmhujusoflis  ,ambabus  manibus  frange-  tio  porro  ifb,  iaflusumveluri  bepaticiuB 
repotuitiR-efervoilludhucufqueinMufxomeo,,  ver&fuit,&perdiesnonnuBoscontiHuavitjtie-  ^  '  *' 
in  quobinevide  fragmentaoflis',decuffatimpo-  'qucabfquemoleftia,  magnacum  utilitatetamea 
fita,  ac  callo  connexa,  agglutinataque.  confpici-  agri.  Quandoquidem  hoc  modo,  corpus  jam 
ytnt‘f  Vanaitaque  &frivolaeft  jaiSantia  quo-  antea  per.  annos  aliquot  obftrudlionibus  vifre- 

Bmit'  tundam  Empiricorum  ,  circumforaneprumque  ruro, hepatis,  lcilicet,plenis,&venarnmmelarai- 
aipirkt-  qui  fe  in  offibus  fraftis,  &  male,  aut  inc.urvate  carumobnoxiumjapravisiftis.atqUeexcremeil. 
onm  de  curatis, callu'mpoftlpngumquoquetempus,me-  otiis  humoribus  exoneratum,  febris  quinetiam 
fra^i  JicamcntisemoEireacdenuorefrangerc,o(raque  continua, exparteimminntafuit.  Interimtamea 
|“r'°°''‘'in  priftinam  fedem  reponere  polfe.  gloriantur,  femur  male  affectum,  propterabundantiamhu- 
Cujusopctationisneverbufflquidem  apadHip-  morum,  qui fimuldeorfum fluebant,  hon  exi- 
pocratem.autGalenumhabemns.  ContraHip-  guumdamnuminderecepin  Adebenimeopi- 
pacrateslibro  de  fracturis,  huncihmodum  feri-  ose  humores  excreraentitii  in  partem  affe&^ 
bit.  adt  vero,inquit,  fi  femoris  os  fraBumfiee-  defcendebant,ntraaximaindedolorola,necnpii 
rit,extenfianempraomnibus  facere  oportet,  itaut  periculola  fequuta  fittotius  cruris,  fed  prscipue 
ne  defeUuofus  fiat.  Magnum  enim  dedecus  efi  ac  circa  genu  intumefaiaio.  Quamobrem  neprp- 
detrimentum,  femur  breviusefiicere,  tirc.  pter  abundantianj  Elam  humorum  excrementi» 

Etpaulbpoft.  Quareutilisfuerit,  utfi  quis  tiorum,  calornativusextingueretur,quinpotius 
makcurandusfit,ambopotiuscrttrafrd3ahabeta,  fcrofiiftihumores  evacuarentur, quatupreaute- 
quamalterum  tantum,aquiiihrisenim  ipfefihiipfi  ria  potentialia  appUeuit  Dn.  Cfaapufius,  “mii" 
fuerit  hoc  modo.  Hic  de  effloEitione  &  fradipue  ruro  dup  ad  latera  rotuk:  reliqua  ad  poplitem, 
calli ,  ne  jota  quidem  habet  Hippocrates.  In  unum  videlicet  ex  interna,  alterum  verb  in  exter-j^fBtJa- 
principio  tamen  morbi,  &  antequam  induratus  napartefiira.  Ex  illis  porrp  fonticulis ,  mate- jur. 
fiierittaEus,  fi  offa  non  latis  rede  repofita  fue-  ria  im  copiose  effluxit ,  ut  intumefedio  totius 


VULIj.  eS-AVISSIMO  SGLOPEtL  $4t 

tiliiateittexfflutationeifta,  agrum  capeflurum,  quantum  opus,  faaaquelemebijllubneJenwr 
^jarabamus.  Secundo  ut  in  patria- potionibus, Cr  |iij.  prodofi,  manejejunoftomacho. 
■]caoariis&fimilibus,adrefcrandasobftmaio-  R.  Radicum chynapondetpfe& non fo-BasSius 
pesvi(cerum,corrobqrandasqutpartesnobiIes,  raminibuspervia.  -  iiiihuai 

uteretur.  Ineum  finem  Dn.O.  de  Burgo,quS  Cort-Tamarifcianalj,  dum  vi. 

liquuntur  remedia,  prafcripfitt  ,  Rad.  gram="” 


'r.  Succorum  fumaria. 
Agrimonia, 

Cichorii  agrelHsj  ana|iiij. 


Succi  limonum  depurati  ?v).  Aem,de  colatura  diluatyinum  in  potu,  i 

In  quibus  macera  horis  viginti  quatuof  fd-  dem  fit  album  &  tenuium  pdrtium. 
iiorum  fena  mundatorum.  Univerfali&epicraticapurgation 

Epithymiana|j.fi. 

'*  trochifcati. 


Rhabarbarielefii  ana  |iiij. 
Cinamomi  optimi3ij.  i 

■Foeniculi  dulcis  gj. 

.  Fafia  infufione,  Stpoftealeni  ebuOitione  j 
fiatcolatura ,  cui  adde  fyrupi  Rorati  laxativi  fiij. 
aJ/iga»  i^ntttes.dofes,  horis  quatuorantecibum, tertio 
qu6quediefumenda.Sicpurgato  corpore. 

R.  Radicum  quinque  aperitivarum|j. 
Corticum  radicum  capparis,& 
Tamarifcianagvj. 

.  'Macerentur fopracalidoscineresiborisoAos 
in^iiii.oxymeUtis  fimpiicis,  deinde  invafefidtili 
vitreato  coqiaanmrinaqua  lgiiij.adjei3:o: 

Cichorii,  Betonica,  Cbamadrios, 
Agrimonia, 

Summitatum  lupulorum 
pillarium: 


Herb: 


Abfinthii  vulgaris, 

■  Marrubiialbi, 

Endivia, 
BugioQaanaM.fi. 
Pallarum  exacinataruifl  ^ 
Liquiritiarafsan. 

Icmnamosanagj.fi. 
Florum  Cichorii, 

Bugloira& 

Violarum  ana  p.f. 

Injgj.fi.  colatura  diflbive 
SyrupideEndiviacompoCd, 
Syr.debixantiis& 

Acetoia  fimpiicis  an 


Ceterach.M.  j.fi. 

Aqua  fontanajfeivj, 

Fkt  decoaiO  ad  Texta  paras  conjumptio^ 

Aem  ,de  colatura  diluatyinum  in  potu,  quod  qui^ 


Univerfaii  &  epicratica  purgatione  admini- 
ftrata,  utatur  feqitentieleauario.  ,  .a 

R.  ConfeClionis  dialacca  giij.  -  tUSudt 
'  ■frochiTcorum  deRhabarbaroS: 

De  capparibus  an.  gj. 

Mithridatii  veteris  g.  J.fi. 

Lumbricorum  terreftrium  prapar.gj 
Cochlearum  limacumtenuiffimd 
pulverilatarum  an.  gij. 
Pulv.DiarrhodonisAbbatis  9iJ. 

Gonferva  florum  calendula  an.|.fi, 

Cum  fyrUpo  de  fucCo  cichorii  fiat  clefla- 
rinm,  utatur  alternis  diebus  mane  ad  quantita¬ 
tem  unius  avellana:  fuperepoto pauculo  vino  al¬ 
bo,  aqua  cichoriidiluto. 

Si  quandoque  fuperioribus  uri  pigeat,  pareri- 
turilli  jusCuk  ex  puOis  gallinaceis,  farcitis  flori¬ 
bus  genifta  ,capparibus,  uvis  Corinthiacis  ,  in- 
coClispraterea  radicibus  foeniculi ,  petrofelini, 
ab  interiore  matrice  mundatis;  itemque  ciceri- 
bus  rubris,  Sepraterea  buglolTa,  boragine,  endi- 
via.&  cateris  ejusmodi ,  condiantur  itaque  file 
Communi,  etfi  multo  melius  effetea,  illiusloco 
abfintiifale,aUlcremoj:etartari  conditi. 

r:  Aloes/uccotrini,  in  fucco  rofirum  Pi/afe 
pallidarum  diflbluti,  6t  denubcoagu-  . 
lafi|.fi. 

Gummi  ammoniaci  inaceto  rofito  difi 
foluti,  &perfetaceumtrajeaigij. 

,  Myrrha  gjg.  '  [ 

RadicisGcntianaSiij. 

.  Specierum  diatrion.  fintal.  gj. 

Salis  abfinthii  9iiij.Crocig.fi. 
mcUerofato&fucco  cichorii  fiatmas* 


pro  quatuordofibus  matutinis. 

Ab  ufu  ejufmodi  Apoxematis  redeat  ad  ufum 
,  fyrupi  purgantis ,  &  fic  viciflim  circuiturepetitQ , 
utatur  tumapozematetum  lyrupolaxante.  Fini¬ 
to  tum  apozemate,  tum  fyrugo  laxante ,  fiat  eo¬ 
rum  nova  compofitio,  neceis  utiantea  delinat, 
quamduodedmfiltem  dierupi  Ipacium  ab  initio 
ad  finem  ufqueintercefferit.  ’  , 

Si  contumaciores  oblbufiiones  his  non  ce- 
ur  fequentibuslyrupis. 


iat-pii  .  ,  . 

Foveantur&hypochondrialequentimodo. 

R.  Radicis  Althesjg,  fi.  P— 

Radias  bryonite  &  ^ 

.  Cucumerisagreftisan.liij..  . 

,  Radicisapii,petrofelinian.|iJ. 

Corticum  radicum  cappar.dc, 
Tamarifcian.|j, 

Foliorumhedets  &  Sambucian.  M.i/. 
CeterachM.j. 

Seminisagtticalri,  &  ,Abrotanian.|fi. 
Florumgeniflte,  . 
Camomillae&Melilotian.  p.  j.fi. 
Fiatdecofrio,  qua  foveantur  hypochondria 
Utraque,  vel  excipiantur  hac  ficculis  lineis,  qui 


Praflii  albi, 

ChelidoniimajorisanaMiif,  ,  , 

Contundantur  in  pila  marmorea,  lenfim  af-  faeneexprcinappucencuruypo.-,uw.ii,s. 
fundendovini.albitb.fi.  expreflusfuccusfinatuii  R.  Ol.decapparibus,& 

«fidere.  Fiat  colatura,  in  qua  diflbive  ficchari  '  Amygdalarumamararuman.fj.fi, 


Kkkk  3 


-VtitN...  GRA  V.tS5,IMO  ^CLOP.£,tt  $45 

Kancpetpendendumeft,  qa^namcaufa  efTe  cnm  acceperat Stomachus  tameQ  ea  {'forf^ 
poflic  ^  quod  genu  adeo  difficulter -moveatur  propter  de^gationem  exidnere)  retinere  non 
aoque  haJCjUti  nonnulli  voluerunt  s  cauteriis  po-  potuit.  Defcendit  itaque  vallufn,&in  antrum  ad 
trarialibusadroculam,  utanteatTixi,  applicaris,  thcrmaspervenit.  Quasingreffus,ftarimcom-^ 
-  adfc^ibipcFffit^  Itemcjirzgerabufutherraarum  niotafuitnatura,alyumqucperdiesaIiquod,ma- 
'  tam  exiguum  frtidumlncrure&.geiiupe^cepe-  ximacumutilitatejegri/ubduxit.  Fuitautemin 
«t  ?  Motuijundliuraruminlcrviunt  nervf",  mu-  thermis  .dies  aiiErimadichorastres,fecuri.dafe- 
foilfctendones, ligamenta, 8d humor vifcidus, mi-  ptem,teniadecem,&ficalcendendoufqueadho- 
pfis  articulis  contentas.  H«c  omnia  donec  fe-  rasfededm,^uoridiebalneavit.  NonnunqUam 
■  -eundum  naturam  fefehabent,  movetur  articulus  quOqueipario  viginti  quatuorhdranim  thermis 
GontrajfimaldfucrintaftciQiajmotiisautdcprava-  non  egrediebatur,  ledcibuminipfisiumebafi,& 
tur,aurpmninoaboletuf,recundamaffe&isma>-  fedendo  dormiebat.  Totum  tempus  tumante 
-gnitudinem.  Sieniin  iigamenta,qu« a'rriculum  ufum  thermarum ,  tum  etiam  jnterim  diimiplis 
firmant;ftabiiiuntque,  auteriam  appendicesofliT  ^uteretur,  acdeihccpscum\^omumreyerfuse{ret, 
umerofe'fucrint,&humoriIievircidus,qui arti-  optimam obfervabatviaus rationem,  &  per_in- 
culismhsret,^uxerit,arriculusomnin6ruomo-'  temlla  nonnihil  confedionis  alkerfties,  cum  a- 


<Amhsret,^uxerit,arriculusomnin6  Tuo  mo- '  temlla  nonnihil  confedionis  alkerfties,  cum  a- 
tuprivatur.  Sin  nervi  aTmufculi  ,  qui  roomi  quacinamomi,adpa!tesnobiies'roborandas,je- 
infetviuntjhedantur,  motus^quidem  depravatur,'  Juno  ftomacho  affiimebat. 
noncamcnfcmperaboletur.InhocautemiEgro  Interimdumthermisuteretur.Cheirurgumeit 
noftrojtiequeligamentaerorafuiffe,  nequehu-  oppido  quodam,  thermis  proxirnoi-incourilium 
morem  vilcidum  ex  articulo  effluxifife,  nunc  quia  adyocarijuflkV  Suafitille,ut  ex  utraque  parte  fe* 
nullus  adeft  tumor  ,  ac  omnia  circa  genu  rooris,os,autfcrroignito,autnovacuIadetegerc- 
lecundum  naturam  fere  lele  Iwbcnt  ,  apparet.  tur,iterumfrangeretur;callufqu’efcalprisabradc- 
a*  Mjrtj.Cauteriapotcntiaiiaquodattinetsperpendendum'  retur,  aliaqueinepta &§bfurda proponebat:  led 
tiif  f««B.eft;(quemadmcdumSantcadixi;caipfotempo-  occurrebanttunca?groea,  qutedepericuloifta- 
tUiihas  a*^qu6^riufupramoduminturaefa(Somfuit,a^  rumopcrarionum,fepiusexI)ff.D.i)tf5»r^fl,X)ff. 
^*“''f'“-plicataffii0e._  Quapropter  quum  hoc  tempore  G&^pja/e&exme  intellexerat,  quapropter  hac  in  - 
j*^^®**"  eEtenfa&elevataefTeccutis,  eorumvisatqueu-  re  temere, &abfqueconfiiio, nihil  tentare,  voluit.  - 
'  rendifacuitas.adligamenta&nervpfas  partes  uf-  DimifititaqueCheirurgumiftumj&fuoeonfilio 
.  qqe  pervenire  non  potutire,rari<Smconfeatane-  urinoluit.  De  abfiirda  hacce  Iblutione  antea 
umeft.  Affeftusiuqueilleingenuj&deprava-  qiioquedidumfuit.'  —  -  ,  -  '  / 

tiomotus,  partim  ad  callum,  parrim  quoque  ad  'Reverfus  cum  ellctSoiudurum,  iterum  per  Ij- 

milfculosrefcrridebet.  Ad  callum ,  quia  fuprd  terasaccerfiEiiSfui:undecimaitaq;Septcmb.ftylo 
modumpr2cipudanErorfumextuberat,  & velidi  novo,Soludurumperveni,  a-grumquequantum 
arcum  i noffe efficit.  Admulculos  ,  quiaeain  yudemadpartesnobiIeslpedbt,veIuriranum,ut' 
p^tefeprimus&oftavustibiammoveatiummu-  itadicam,reperl  In-femore tamen &circum'dr-.c«^^<ja 
icaiidefcendunt,&  una  camnerv^a  callo  extd-  ca  cailum  quatuor  crantulcerafiftuIora,angufta, ofi 
faerante  in  altum  eij^ntur  ,  inflcjrionem  genu  cailofarquapropter  mirum  iioneft  fragmenta  of 
nonadrattunt:  addequoque»  quodmulculi&  Hs  ,  benefrdothermaruraminim^riiiflc expuli, 
nerviaglobuloj&offis.fragmenrisdilaceiktifu-  ulcera  enim  prius  dilatari  &  callofitates  abfurai 
erint..  -Mirum  itaque  non  eft.«grum  tam  eri-  debebriit  Id  ,'  quia  medicamentis  antequam 
guumfrui^um  cum  cx.tot  ihuni^bnibus.e-  thermasin^ederetur,fa(5cumnonfu.erati$£;be- 
moHientibiis,  relblveutibus,&  corroborantibus,  neficiotherraarum  fierinon  potuit, fruftra  nego- 
tum  etiam  cx  thermis  ipfis.Piperimspercepiffe.  tiumboccenatur^commitcbatun  Iniftisanten» 

Si  enim  caula  ,  fcilicet  extuberantia ■calli& offis,  omnibus  ulceribus  ,  immilToftylo  exploratorio 
tolli  npH  poteft,quis,qu^lb,affeiftum  toUerepot-  olTa  denudata  percipiebantur.  Ulcus  untim  es 
«rit /Inipfatamencufatione,quiaminiminrao-  interna  partefemoris, reliqua  triain  externa  par¬ 
dum, uripofteadicam,immmutusfuitcallus,fe-  te  erant,hajusforin«,&  magnitudinis.  -  ■; 

quitur  epoque  quod  gjger  nunc  multo  melius,  _ 


quam  antra  genuinfled^ere,  &  dreumagere  pof- 
fit..,  QopdauKm  «grumdthermiscxiguumfru- 
dum  percepiiTe  dixerim^',  id  deexpulfionefra- 


TrtSidtm  ScUfeutit  curationis 


.  GUILHELMI  FABRICII 
HILO  ANI 

Illuftrifll  Marchionis  Badenfis  &  Hochber- 

genfis,  &c.  Inclytas  item  Reipublics  Bemenfis  Medicd-Cheirurgi 
Ordinarii  &c. 


snv 

Valiierum  Iclopetorum  idhbus  inffidtoram  Caaiw, 
Recens  k  Difiifuto  Commenfah^Jm 
JO H AN-H E NB. IC  O  L  AVATE R.  O,  Latina 


CAT*.  L 

maVulnerifaus  i&'w^  to '  atque  e«favenatus^^^^^^  ^ iil 

'tormeinario  pnlrere  >  aerisq;  pulfu  adeo  inbalc-  fe  j  omnibus  'Med icinam-dexSre  facientifau^ex- 

fcerevchementer,  vulnerautaduram:  unde  tot  ploratum  cft.  - 

-aamq;  vatia  ad, empyrcumareftinguendura  funt  Deiii  inflammatibncrn  hanc  GheirurgO- 

inventa -atqae  ^xco^tata  remedia#  Rrrais  au-  i*um  inedicamentis  ilonhunqiiain,  minus  aptis 
temargUmentisjcerti^i^nmM  ex^rimcn-  impofit^jfpfcitary^  C^ienim  creditam  vulnd- 

^  caforenijtonrientariiqf  pulveris  fiammam  ra-  naturanf  ad  vulnc^  fijppurationem  maturati* 
riffiniead  ufejue.vulnerapertiii^ere.  C]^uia  vero  dam  impediunt :  Applicatis  efg&^-igidisciHa 
idilputationibus  Fifce  repetendis  squp  fprera  pori  claudantur  ,  vapofesque  -maligni  contui 
■prolixior;  t.e&)rautores  hac  de  re  fufius  Icri-  vulneris fatercipiantarjinfiamniaiio  magisma-^  ' 
-bchtes  confufere  ne  gravemr.  Alii  dicuntj  et-  gfs^ue  augetur  ,  ut  in  Tradatu  de 'Gangrena 
iam  vulnera  pyi:ium  prppter..palverem  evadere  &Spbacelo  monuimus.  Vera  ergo  methodica- 
venenofa  :  id  quod  falfifllraum.  Experientia  q^i^ycuratio  lequentibus  nkiturmcmhtis.  jPri- 
tnamq;docet,Amnia'pulveris.ingredientia ,  fuf-  mura  eum  magna  carnis  coritufio  ,  ve- 

.pburpuca,mtruni,;tili?  carlbones,  fpirhumque  oafum^ae' laceratio jim6-&nbnftunquamoffium 
•vim,'cjtra<vk-*diifrjmenin,corpusaflumipoflre.  ifra^io  ,  -fumma  confcftfm  diligentia-vulneriS 
‘jQiiinimp  ij^m  plumbum. experientia  magi-  maturafldafuppuratio  fuerit:  OfnhJsefiimconi 
.ftra  ,  fiiKjiopmultbsperaonosinmprtalium  tula  cSro ,  paulo  ante  ut  pofitum,  tefte  Hippo- 
XP^poribus  renneri..-  Unde.c.pUigimr ,  vulnera^  crate  arqj-experientia,  fuppuretiar  acputrefcatj 
nec  propter  plumbunVjueque  propterpulvererfi  'necefleeft.'  Dcihcuma^utimbuijiores&lan- 
exiftere  venenata.  Glandesautem.vencno  infici  guisexvicinisatqjadednonnunqoamtbtiuscot- 
pofle,  facil&concedo,  idque  diligenter  utob^..  p,orisven!sconfluant,quibus  dolorjtumoraCiete- 
fecventjchirurgosmoriJtos  volo-  lJndeigitur,  /^mq;  lympromata  foventur fingula,  ii  humore»  - 
dixerit  quis  fvuinera  ha5c,  nequaquam  cuna  fint  'eVacuandi.repellendij^iivertendiq;  veniunt,  eo- 
adufta,tamvehcmencerinflamm33ti^,  dolore-  eumqjaffluxus  ad  partem  afrcftam  impediendus-' 
qiieafficiuntuE?  Keipondcturddpnmutnavid-  Tertioquoniameontubs  ex  vulneribus  maligni'" 


-  DE  SCEOPETARIA  CXIRATIOKE. 


'sjeceffuin 

Ad  primam  quod  attinet  curationis  riiem- 
1>rum >  Chcirurgus  > primum  (i quodosTSu glan¬ 
dis  fneritTradfam  .idfuoloco  comp'oDat,omnia- 
que  abena  vulneribus  inhteremia  j  glandesvHe- 
liceboflium  fragmenta  defimilia,  quantnmfieri 
poteilj  erimatj  dolotem  Inierim  quoad potcifi 


imygdalarum  duiridnij 
Scm-  Lfni, 

'  'Pin^ediriab'imi5n{,firiguIorHW 

GrbbfaxquiiitetKuS]. 
Klucilagims 
Semi  Gyd6hioram  ' 

Aqi  Rarariim&fraiaic^.  Mifceaii^ 

r  calidcqueafIliiWcantur. 

Poftea  fequeiis  citapTasinapara‘atfefecaUdd 
ibendos  ido-  admoveatur. 

gg.deKncan-  R.  .  MSlu1tel£rificei^'4mslgj. 

. .  Biityf  1  recentis  fine  fale  |iji 

Cjuod  fi  globulum  ,  offinmqne  fra|meriu  •  Sem.FcEnigraci|& 
prima  vice  educere  nequeat ,  ea  die  altero  ter-  Cydoniorumgij. 

fiovc  extraHere  conefurtpoflmodum  vetbcum  Coquantur  recenti  lafie  ad  pultis  confifi;en= 
fffa  vulneris  exploratio ,  furomo  conjunaa  cru»  riam.  deinde  addatur  crocigj.  vitelli  ovorumcuitl 
datu  fit,  dolofquc  omnium  pencUlofilBmum  Iit  afljuralne  num.  diio. 

^mptofnajfcrutinioluperfedeatjpusquevulne-  Xum  pars  aifeSa  fafciis  pofca  imbiilisob- 
ris  moveat  )  quod  de  die  in  diem.num  quid  extra-  volvatur  ifaut  cruce  vel  brachio  fauciatis  ad  cor^ 
neilateat.patcfacietjpropellctque.  Siquapra:-  pususque)  qua  tafci*  impetum  %iguinis,  hu^ 
fenshamorrhagrajeamanteomniapurvereadfe  moramquemcmbrummafiei5umincttmbenti- 
fl:endumfahguihem)TnTra&atude'GangranaS:  Um,Srcenti  ^ofincf^nehsdefenfivnaijffis 
Sp1iacelo,capiteiS.defcripto,c6hibeati<^'Sfap-  thamavalnetefupetius, adhibeatur, 
'ptefsajfabfequens  unguentum  a&tim  vulneribus  R*  Farina  hordei  |ij. 

'imponat, &turunda§  illinat.  Ex  eodem  etiam)  Rofarum  rubearum» 

vel  ex  unguento  Bafilico  emplaftrum  ad  vulnus  Gairatum» 

tegendum  conficiat.  Aoli  albi 


TercbintbinSjfingulorum  Ij; 
OlXini, 

"Amygdalarum  dulcium  >  de  vlfellisovo- 


m?!) 


^uccXlylveftrium-pfufibfum  im- 
maturbfum-ckriCcati)dchUo4i 
'  ‘aiiToiutip.  .  , 

Coquantur  aqua  &  aceto,  addanturque  olei 
Rofarum)  .  ;  f  ^  tofaCei  |ij.quod  utlttiembratumeft, applicetur. 

Butyrlrecentisfine  lale,fingul6ram  ^0»  t^ubdji  vero  globus  mfegrum  trajecerit  metti- 

■  C^ibiis  omnibus  llmul  liquatis  &  percolatis  brum.nOrtexutraqudparteXinuitiquodcqiijfue-  , 
'addatutviteilusiibluSqvi  'V'eft5iutUndi‘vuinernmmitt1[hlurTvcranifp'lcit. 

Croci |i. ,  ItfotBmcufatrabsmisfoifiimcuruSjquemego-Si 

■fhefkciPedefie’^}.  ■ffloTOnfirioTencti,  pttedifiSqiuHguehfbllllKo) 

Cornu  cervini  ulli  &  praeparati  trajiciatur.  Gujuslongitudo  crafliliesque  vul- 

AfeSs  quoque  Jpartis 'circiimfeteiitia ,  'aut  TferiAtatequata^  quiilingulisiliebi&  mibiniatti 
crurevelbracbiofauciatoadusquecorpus,fexvcl  fcmclrenovetur,it4tamen,utfpecillum vulneri 
feptetti  primis  diebus  oleorofaceoivelujfirapo-  bdn  immittatur,  fed  exeulitf  funiculo  recens  ahi 


AcetiRolaeeicochleafeunum.  fumcuU haud ell contemnendus :  Vuliiusettim 
MiTceantur&adbibeanfurutdraum.  fervat  apertum ,  aertque  expoCtnm ,  &  fi  qmd 
Dem  tota  pars  affeSacah  Je  fcquenu  cataplas-  alieni  in  vulnere  recondatur ,  id  ipfum  natura  eJuS 
Biateprimisquinqnevelfexloveaturdiebus.  *  funicub  medio  panlatiqi  expellit.  Periculofus 
R-Farinae hordei gvj.  contra  turundarum  pfoXundisiftlslnvuIncribus 

Rofarum  rubrarum,  ufuseft:Vulnuseniminflammatur,mmedioqtte 

Myrtinbrum,fingurorumfubtili(r.tritoru|0.  coalefcit, unde  extranea  a  glande  intr(Sduaa,cri- 
Decoquanturposcaudconfillentiamcataplas-  nesVideUcet.cbartae.linteamiha.veftiumveparti.. 
matis.  CoSo  Jam  addantur  ovorum  duorum  cula,  citra  magnam  difficultatem  dolorem  Se  pe» 
albuminacum  viteflis.  ficulum  extrahi  nequeunt. 

Dolore  autem juftoVcbemenriorecruciarife,  Hinc  recens  cictUr  infiammatio,  tumor ,  im^ 
adjiciatur  feminisfoenrgraciputvefSab^R  moderatfpuns  copias quin imb  Snervorum  of- 

Gydonlorum  gij.  fiumque corruptio.  Vulnus  autem  fi  Gangra- 

Vel  totum  membrum  confequentHnungatur  nam  velSphacelum  mihatur,  funiculus  ungued- 
unguento.  tonoBro/i%yptiacO,inTraaatudeGangranaS: 

R*  OL  LumTjriconimferrefttiumsdevi.  Sphacelocap.ij.defcriptOjfiieritillinendus^atqtiU 
teibs ovorum,  adeo  procedendum,  ut  «i  allegato TraSatu  fu- 


Aatii  de  Vanor^na  mol  '&uln€r&  j-Z 


5>f4  GUILHELMI  FABRICII  HILDANI 


DE.  S  C  L  O  P  E  TARI  A  CURATIONE. 

Mifceahtur&applicentur,  utdidtum.  fine. tritorum 

•  In  defedtt  vero  aquarum  diftillatarum ,  Theriaca:, 

prset^das  herbas,  fi  non  omnes,  earum  ^ecies  Mithridat.fing,|6.  i^S- 

faltem  aiiquotconmndas, iisque  vinum  velace-  fcdte  mifccantur  facco  Ruta:  &  Cardui 
-  tumiffundas^percolesquejaddendocrocumjaq.  bcnedidtiq.C  calideque admoveatur,  uti  &  cz-r 

confedione  Alkermes:  unde pretiofum  omni-  eft  vulneribus.  Vulnus  quoquefingulisdicbus 
busin  cordis  debilitationibus  corroborativum  bis  vel  ter,  idqueiemper  Knteamentjs  mundis; 
perficies.  Remediis  Catharticis  fanguinisque  anguentisq'uerehovatisobIiges,ida.utemneca-T 
milfione  His  in  vulneribus  Clieirurgus  fuperfe-  taplafmatibus  fem/l  jam  applicatis  ,  multi  ut 
deat  ,  nifi  confilio  Medici  periti,  prjefertim  in  confuevere,rurfustegasi  Confultumertimnoa 
morbi  principio,  &  antequam  venenum  vulneri',  eft,  cum  veneni  quid  jamattrajcerinc  ,  quin  ne 
fuerit exemtum :  Quiadumiis  fanguis  &hurao--  linteamina  quidem  eadem,  nifibene  mundata , 
res  externis  e  venis  panibusq;  ad  internasrevo-  adhibenda.  Defcnfivum  ,  proximo  fuperiorc 
cantur,  venenum  ed  promptius  cor ,  ciBterasque  capite  memoratum,  binasremafvepalmas  latutp* 
nominatas  nobiliores ihfeftaret  parces;  Nihilo-  vulneri  fuperius  admoveatur  ,  eoque  veneni, 
mimis  fi  alvusconftipata  fuerit,  ea  blandisclyftc-  quantulum  fieri  poteft,  acHcenfus  inhibeatur ; 
ribusv^llappofitoriisvenitfoIvenda.Confultnm  Fafcijeverdpofcaimbuts,  hoc  loco  nequaquam 
quoque  fuerit,  fomnum  fugereimmodcratura,  conveniunt.  Eat  enim  fiimma  cumfauciinoxa 
pratfertim  in  initio.  Mediante  namque  fismno  venenumad  cor  repellerent.  AeSmagnusquo- 
baudparum  caloris  innati,  fanguinisjfpirituumq;  que  eum  exercuerit  dolor  ,  circumferentiam 
ad  cor  dfreliquas  nobiles  recurrit  partes,  easqiie  vulneris  oleo  feorpionis,  pauxillo  rolkei  admk 
venenoimplet.  Hacdecaufaetiamanimi  palfio-  xto,obiinas.  AJias  olea,  omniaque  pinguia  & 
nes,pr2cipueira,fugiendje.  vilcolahuicmaidnon  funtadmovenda,etfi'ma- 


njrationispane,id  eft,  de  ■  gnram  propter  contufioi 
imufu  ,  didafufficiant.  enim  interclude-^  -  - 
onfiftens  remediis,  ma-  «6  retardatur  , 
illud  Ipirituofum 


nualique  operatione. 

Oblatis  ergo  hujusmodi  vulne:. - - ^ - 

iisadhucinhjerente,  Cheirurgusfummo  ftudio  atque  efiicacitatemt  i 
eum  idoneis  ad  id  inftrumentis eximere  cohetur,-  ptomata,dolornimin 
etiamfialiquidfanguinisad  vulnerisfcrutationem  flammario  vulneri  contingunt ;  qu»  riioX  exci- 
eftluxerit  ,  Ipem  tamen  non  abjiciat^ cum  id  &  piuntfebris,  inquietudines,  capiris  dolor,  liptj- 
commodumfitj&neceflarium, 'quandoquidem  thymi*,  cibi  naufta,  rudtus  ^  fimilia.  Cum 
una  cum  (anguine  fimui  veneni  quid,  venis  fam  autem  elapfis  demum  aliquot  diebusiftbseclym- 
adorri,  poterit  exftiUare.  Com  autem  ftucius  pEomatalauciuminfeftant  argumento  funt,  vc- 
multum  jam  perfuderit/(anguiQem,Cheirurgam  nenum  hoc-priori  mimis  exiftere  ‘periculofum; 
prorenataconvenitprocedere.  £xtmd;o  vero  globumque  materiam  in  vofiierc  reliquifle  por- 
globo,  cir^amftrentiam  profunde  phlebotomo  rodentem.  Quare  digeftiv^  olea  &  nmiiia,  nec 
incidas,magnasquecucurbitas,quantasvulnera-  non  catharrica medicamenta, iangainisque mis- 
t*  partes  admittent,  flamma  haud  parva  admo-  fio,  hoc  loco  haud  plane  funt  relpufenda  ,'medi- 


veas,  &  fic  venenum  per  vim  attrahas.  Qua 
'curbitulas  non  femcl  tantum,  verum  alique 
primo,fecundo,terriovedie  reper- 


,  Poftmo- 

i^erb  iis  abftineas,  ne  vulneris  fappuratio  re-  conhlium  adhibeat. 
‘;eriam,dol( 


teneatur ;  &  Cheiturgus  quoad  ejus 
Medicum  dbiftum  ac  peritum  in 


tardetur.  Quamvis  etiam 
inducatur, nihiiretulerir,  ct 


n&isattrahat.  Vul- 


:ri  fablcriptumiUicb  impones  unguenti 
R,  Theriac*Venet*|fi. 

Adufti  Cornu  cervi  &  prsparati 
Rad."Angelic*, 

Caryophyllat*,  '  ^ 
GentianKfing.gj. 

Fol.  Ruts, 

Scordii,fing.frccatorum&trit.01 


,  CAPUT  in. 
Defaciei,fiilvere  Schpaario  adisfi^mucidat^iie, 

"pAciesduoBus  pulverem  per  nitratum  laeditur 
i  atque  aduritur  modis.  .  Primum  a  pulveris 
flamma ,  quippe  qu*  prope  hominem  accendi¬ 
tur,  vuitumque  contingit,  fecundumcitraflam'- 
mamipfomet  a  pulvere;  qui  dum  in  feciem  d  cant 
na  profpcrgltur,  cutem  vitrajicit,&'nigrasinfli- 
>4- gitmaculasafque  vibices,  ut  adeo  facies  foedum 
quefpiritu  vini  ad  formam  unguenti;  Quod  affa-  in  modum  deformetur.  Perfepenamquegrana 
timvalneri  imponatur,  dein  Cataplafma  fuper-  pulverisintegraprofundeincuteJatent.quznon 
injiciatur, quod habe^  exemptamaculasiftaspariuntnigellas.  Afqueid 

Fermenti  |iiij.  _  _  quidem.  Candide Lefi:or,integra  nimirum  pul- 

Catparum  parumper  in  cineribus  afia-  verisgrana(experientialiquidodocenteJJcutiim- 
tarum|ifl.  pingi,  probd  notes.' Si  enim  pulvis  tanto  ardore 

Fol.R.utz recentium &contuforumMj.  flammaqueSclopetodifprofus,  ex  parte  tantum, 
Rad.AngelicE,  till  If  non 


•^(.9^7}^ 

Raptoria  <5uoqne  hac  in  parte  adhibeo  plias  grano  finapi  unpoaas ,  adglurinanteq;  em 
^dolorcmcniftamcutimdacenriaj  quae  .  plaUro, cavendo  efiluxui, tegas, 
ifacie,  propter  corrofivam  eorum  facul-  Caehartica  quoque  remedia  hoc  inaffedt 

tmmumrequimnt{la^m.Q^d^vero  fin^misnecnonmiffio,  fcarificatio , yi&isqu 


GVII. 


^y^-»^jajuuo:;ujaa^t4jau«j:*^5aysygsa;aa^ays^^spyasg^|c^ 

WfWWWrWWW-WTW--‘W‘WW9WWW'WW''^WW 

GUILHELMI  FABRICII 

HILDANI) 

IndjtsReipublicaeBenienfiumHelvetiorum 

Medico  “Chirurgi  Ordinarii  &G. 

EPISTOLARVM 

Ad  amicos,  eorandsmque  ad  ipfam 

Centuria  una, 

Itt  ^uihus  pajjim  Mtdica  i  Chirurgica  i  atta^ae  hBkhe  digtii 


u  EPISTOLAE 

9>4nt^Ujjmo  viro 

DN.  Aemilio  porto,  Francifciferd 

CfetenfisF,  in  Academia  Hcidelbergenfi 
Grzcaf  lingua  Profeflbrf  cele- 
'  ,Denimo« 

CuilhelmuJ  Fabricius  ffildUnus/ 

Sa  F. 

SAgno  fine  &  ultra  meritum  me.afficis  . 
honore,  Vii*  ampiiUimCj  qui  tam  amlc^ 
&  candideadmefiribisj  & 
diorum  tuorum  ad  memlttis.  Utinam 
liberalem  illam  animi  tui  fignificationem  aliquo 
modo  compenfire  poflem.  Nunc  tibi  Verbis 
tantummodo  gratias  agere  coadusfum  ,  reipfi 
tne  aliquo  modo  gratum  exhibebo,  cum  prima 
Centuria  mea  Obfervationum  &  Curationum 
Chirurgicarum  in  lucem  prodierit,.  Fiet  id  (fi 
DeusOpt.Max.cceptisfavcat)  proxima  ®fiate. 
Librum  tuum  deprifca  Qrsecorum  compotatio¬ 
ne,  moralem  fimul  Bc  Theolo^cum ,  exbfculor, 
&  cupidis  ulnis  ampleSor;  Faxit  Deus,  utreli- 
qua,qU2  promittis,  in  comitmnem  Reipublic£ 
utilitatem,  in  luccro  prodire  pofiint.  Orationem 
tuamdoaifiiman)4e  Era,  maxima  cum  voluptate 
legi,nccimmeritb.  Eftcnim  omnibus  Chriftia- 
oisIcdudigniflimajimofumeneceirariaJ  Quan- 
doquidem^utingenuefitear  j  &  tuis  verbis  utar, 
nulfi  eft  perturbatio  aiiimt  *  in  qua  homines  ita 
p^entj^tte  fn  ira.  impetus  enim  irafdentis  ni^ 
hii,aat  pacum  ab  infinfi,  vel  a  furore  difiert ,  ut 
Galenuslibto  dc  cognofiendis,  ciirandisq;  animi 
affedibus  feeftatur.  Hinc  Ipirituffl  (ut  alibi  Galc-- 


'h^  di^fe)  in  cofde&arteriisinfiamrnatj  Ili  Venis 

'cbnyeifif  jliumores  exagitatj  calorem  innatum 
iabcfadat, valetudinem  vitiat,  morbosqUe  indu- 
citlcthales.  EgojuVenemjCufcapuc  vulneratum  Ohftrv. 
cum  clariflimo  Dn.D,Jano  Antonio  Sarazeno 
McdicoRegio,  &  Dn. johanne  Griffoiiio  Clii- 
i-urgo  pr«{bnriffimo,  Genevz curandum  habui:  - 
Labomni  pericuIoKberamsjCxfolairainfebrem  jhlrM 
iricidi^&  brevi  pofi:  evira decclfit.  De 
ir*  fuperiori  «ftate  Ladl^ns  miferrimum  ba- 
buimusexemplum.  Arcularius  irt  duello  vulnus 
cultro  infli.^um ,  ad  cubitum  fecepitj  is  ab  omni 
mortis,  &accsdentium  pericuioiiberatiiSi  cura 
pcrfencftrameura,quivulnusinflixerat,  trans.* ' 
euntem  ex  improvifo  vidiflct,aded  perturbatu*  ^ 
atque  commotus  eff  ira,  ut  denuo  apertairt  vul¬ 
nere  vena  haemorrhagia  adeo  magna  fcquuta  fit, 
ut  a  Chirnrgis  reftingui  non  potueri^  ita  Ut  pqft 
paucosdiese  vitadifcefTerit.  Annoi585. 
quid  Hildenz  in  pat^aaccidifle  memini.  Qm- 
dam  Conradus  ja  ^arndp  nomine,  in  finiftrum 
bregma  in  duello  vulneratus  fuit ,  vulnere  jam 
digel^,quadam  die,cum  adverfirius  ipfius  ^im- 
proviib  cubiculum-aegri  ingreffus  ,  eamque  ob 
GauiTam^get  Vehementifiima  iracundia  permo-  ,  . 
tus  fuiflet,  arteria  Ibporalis  iterum  rupta  eftj  ex  ' 
quafinguistam  copiosi  effluxit,  ut  ipfum  nqn- 
nifi  maxima  cum  difficultate  reprimere  ,  atque 
fiftere  potuerim.Multositem  propte;r  vehemed-»  Merhia 
tiamirae,apoplexiajparalyfi,febricontinu3,3lils^ 
que  morbis  graviflimis  correptos  fuiffe  obfer- 
vavi.  Merito  igituromnesChriftiani  hanc  ma¬ 
teriam  de  Ira  attente  legant,  ut  quombdo  hanc 


.e.ENTURIA. 

animi  perturbarionerafroonare,  aeque  reprimere  .fere  familia  mea  dyfenteria  graviter  a^e&aruii-  . 
''  noirint,'aadifcant.  Quandoquidem  (ut Bafjlius  fetj^ftamennuncDeiGnguIaribeneeaocon- 
■  oipnet)nibilcfl;,q'uodChriftianopoiGtvmoverr  valuit;  _  Ad  qusftiones,  quas  mihi  difeutiendas 
timagis»  qu^tJ  ^  ulci.rcendum promptus  proponis  jquidvisntego, tardioris  naturainge- 

fit,  atque  modis  pmnibiis  det  operam  ,  par  paf!  mi>'rcrpondeam,velnoQuasAthenas  adferam? 

-  referreiis,  a  quibus  injuriam  acceperit.  Fa?cic  (^iatamen  refponfumexpofcis,  dicampaucis', 

Deuster^pf*  ^ 

•3..; - - Adprimamquodatt*'""- — 


'dum  DiyusPaulusmpn£t.  Ceterum  Co-  illa  aut  phrarisloqucndi?3bl(Stropjfcn/adebbai>SMgyj 
IpniSHeideibergam  quidam  >  Mattbias  Qtiadus  bara  &  apud  Medicos  inulitata  exiftttiHJtpun-.  ^  . 


iie,  familiam  fuamfprfandpduruseftbre- 


<vit  id /i  fecerit.  &advo 
et  am  r*  g  >>  ucipfum  commendatum  habej 
.  yir  probus, pius, &bonisliteris  fummop 
■  -  ditus,  faift'lia  tamen  oneratus» .  His  Vale  ^ 
riffimc.cumhpn^i^m^  tua  coqjugejquam  tfie-' 
eum.Gduucuxprraea,peumq_uefuppticam.iis,  ut 
tc  quam  diuciffime  incolumem  confervare  yelit» 
Paterniaci  1&.  funii  Anno  l§q4. 

E  P  i  ST  O  L  A  11. 

On.A  MANDUS  POLANUS 

a  Polanrdorf*  prsftantiflimojoptimoq;  ViroDn. 

GuitHELMOpABRlCloHlLDANO  MedicO& 


S.  P. 


,  .  LvcrbvulgusappeUetSSltif#» 

Eil  tropfiftn/ fatis  mim  PPgnitumeft,-  Qudtiercuit 
?de-  queenimdoiore^iquo,  abfqpecau0amanifefbi 
■eia-  aliquo  inloco,  prarcipuecircaarticiiibscbrni^^  ^ 
me-'  unturjiliicpgutcamfanguinisebdefluxifle-dicupt. 
s,  ut  P^fum  Vero  id  e0c,hmc  apparet ,  quod  defluxic^- 
7elit»  ries ,  qua* ex  fanguine  fiunt,  caHda?Gnt-,acphIe- 
gmonen  excitent.  AcqiiamvisparS  phiegmb- 
neobfefla  noh  ftatiim  ab.initio  (quemadmodum 
Galenus  docet  libro  de  tumoribus  prsetprnatft^,'  - 
ram)fitimmcdice  calida;  qtiiatamenfanguisi^  . 

feramatiq:  fiquidem  (  ut  idem  Qalcftus  refert} 
cPtpora  fimul  calida  &  bumida,  iii  calidum  ip~ 
cttm  coad3,promptd  putrcfcuht.  Caterum  quia 
iri  illo  viro  j-icujUs  mentionem 'fecifti,m6tus  ge¬ 
nu  per  aliquof-aUnos  impeditus  fuit,  abfque  ta- 
‘  inflaitui  ■  ’  ' " 


,  ^^BahicHqaf^meavaleiiidinetamesjom^^  guiaefuiffebancinluxionem, terri certum eft>uc 
-  m,HcetiaraoIeiimaddeopfiUri^  dhilcertius»  Fu  itigituf  ex  frigidis &vifcidi5 

0pti»iffm,lihsyaliJJimef»thicomhttinicaveru..Fu-  fiumoribusj  qui.nonnunquam  ad  annosmultOS 
itiUtid^otigmamyUtqus^uicijfm  tihh  tuisveoc^  juiiauras  deli£efcete  fo{enc,-priufquame- 
ciifomJ^^al,<iMgraiarf^cndtfcpofm,<,ferM  rumpant.'  Idego  Colonfeinvifoquodam  ob- 
dahofedxb.  Deballimofaf«mmihir4at,^Bifi  fervavii  is  pfoptet  dolorem  quantumvis  kviffi- 
aU^uidiurumtranfmiuei  preUuwadJcribe,ho»a  circagenufinifirum, per  annos  quatuorde- 
fidsperfilvam.  Caeriim  am<eifm'eterogs,  m.>  fi  citu  claudicaverat.  Tandemanfto  iJsJ.  exinter- 
tantxmfuffttri^i  temparii  pptefis ,  de  jequentib/u  napanejunautsadlatusrotulfccum  tumorap- 
qii4iombHsChirxrgh:s,dcqmhmin^mrtndiM:  psrui(ret,mcincoufiliumadbibuit; PurgatoitaqV 
$»4al,  r^'»>'‘‘P‘’'>d«>‘pd‘‘>mb  '‘pr£bmmftsix  pf-pttri-  aliquoties  corpore  j  difcutientibos&  tefolventi- 
bianopricimMtu^aamexpmiufenteutUm.  Pri^  bus curam  aKreffus  fura  j  redfruftra.  Tandem 
imhdcefi  :  4«fangMsiximlaicorpcrtp,ipa-  enimad  rupputatio-nem  pervenit*  Seprimisqui- 
UUminge«i,dekbtf<,jr,i,qiu.mt,f<,lmtmi,tam&  'dem  diebiS  aqua*  feri  laOis  mftar,  pb'nea vera 
inctffiimpertiUqaotanncsm  Hdiat^edetiamfy-  naateriaqu^dam tenax, quafilaccoaisulatum, aut' 
far^tm,meSUM,&p4afumtbermarum  ■  „feus  tecens  ,  quae  ofll  Cqiind  cariofutn  '  ' . 

'inVemebamus)adha;refcebat,effliixic;  ’ 

■  Fdrrb  hujufmodi  aflFe^s^ji  qUOs Vulgus 

amorhitsArthnjtciatnejjrporejif^iieniU^exetit-  trahant, fiuncaufperaffluxion&mautpercong^ 

Per  afiluxionem,  quotiefeunqueex 
. -.  -iaahquaad  hervumjaut  paftpmali- 
quamnervqralisVeluti|pn^uras. 


pligratidviginti  anno-. 

diii  pojfit}  Alifts  et,am  mihi  ,  4uthor 

fiiit,utd0ctttanetsaffet}ibus,  guibuiChirn 
raro  MedicU  magis  occupantar,(^uarerem.i^ 
balxeisartificialibusfarfures  cUui,  ac  mprimtsc. 
pitis  detersi  commode  i  at^CuYaripoJpntt  Urfie, 


E  P  I  S  t  0  L 

ANDO  POLANOa  Po-  tcmdolor 
lanfdprfl'  S.S.  Theologiipoftori, 

gailhelmai  Fabricius  Hiiddnui  j  dens  itaque  tiiateri 
"  ”  ”  onmhil  extfadi 


bveltendines  defluit, &tuncp-  ' 
fi 'quantumvis  exterius  neq;  ru-^  . 
bedoapparcati  Materiaenimjquiaparvaquart- 
titate  exiftit,  tumorettlnon  efficiti  he^ue  innairi- 

‘  '.e”™ 


:uidaitiPaterniacenfihuju(modicat3tthusiBdex-,j^£^^ 
buttierum  'ic  brachium  decldiflet,  acingen-  „„1,1, 

- excitafletjrae  advocati  cUraVibNul- *«*»«» 

mof ,  nullaque  indammatlo.  'Vi-  braebma 
_ ; _ ./r.. 


C.-EN.T 

inntero  martaum  effe,  aderant.  Prteccdentc' 
eniifl  dietairarfgorequodam  matris  fetfis  mo¬ 
veri  ceflaaeratjita  ui  poffea  nequcpaKuriensipfai 
nequc‘obftcm'ces',&adftantes  matrcHia: ,  mOmm 
lilium  perceperint.  Vertcii  quoque  capitis  fluj  rs' 
fetos, cum paulafim  in  conrpeaumCrfe  deJiflVt. 

thacelatus  conrpeads  erattFcetor  qooqr  aderat. 

£  his  &  nonnullis  aliis  fignis  fotum  inortOum 
cfleconclufimu^fedmale;  vivum  enim  tandem 
eum  extraxi.  Sed  quia  caput  pefdtes  aliquot  pro¬ 
pter  anguftiam  genitalium  (  em  enim  tfigtnta 
MnorumaEtaiis,conftitutione  corporis  ficca,  nec  ‘ 
feea  utero  geftaverat,^  graviter  cpmpreffum,at- 

mptio  fefeuta  hierat.tenio  poft  die  e  vita  diices- 
(4.  Mater  vero  convaluit  brevi,&ufq;nunc  bdna 
yaletudinefruitur-  Noncquseliioelt  , nimirum 

e&,  alfint,  S:  in  vi»  periculo  parturiens  v^re- 
tur,cgo  (i  manum  adhibuero, &  inftrumentis,  v^I 
^uocUnqjmOdo 'foetum, (inepericulo  tamenma- 
tris  extrahere  ,  &  parturientium  divino  auxilio 
hberare  conatus  fuero,  hforran  fotum  adhuc 


CRIA.  5^, 

nem  mmeonlxlM  KfimfeBhiiis’^lfi-4’6  (1 

vane-iiStnmedtcmtfejttshnia,^  moraur:  Cujtu 
i*ffl-rB  caifaiie^ilipeemeji  Medicus,  ^sei  reguli 
arsisfe^»ens,fa>sarcvelssst  egrotmtm,mnmcm.  aieuliAers. 

Idemeti^fiatHendumdeChiri&gofietupn  eicute-  optatus  ' 
fomkt&noextrahme^Hm  dtxteritate,^  circu?»- 


,  rcmpanidlalvaconfciendas  &'^rque  d 
fefatisitiea-fien-poffitan  -  t'».  i  -  - 
quxfUone  quidfrntiasy 


’  intervalla  hepatis  regio- 
MmoIeo^epdebp^pilativbjqirodpCT  D»,  Frfii~ 
/«?»adcetriifi,inurig'?»  Ex  hrs  Deo  volente  non 
exiguum  fru6wni  percipies ,  dummod.b  corpus 
quoque  per  irittJrv^ablemeTiter  eitpurgatain  fu¬ 
erit.  EgO  Deum  Opt.  Max;  luppliciter  oro ,  ut 
temediisbenedicatjUt  diu  adDei  gloriam, &ajdir 
fiptionemEcelefisviverepoffisv  ^  Valevir  ma¬ 
rum  Decembris  i6i5. 


■EPISTOLA  m: 

AMANDUS  P  OLAMUS 


‘rf ,  ^t^uaUs  ^ . . 

iretmipfa  txtraHionefaims^TfiriatHr^^ 
tis  culpam  ipfi^cnpffe^netdebere  imputari  j  ijuum 
^ matrii^fatuijkecfirrere  voluerit  t  fJon  autem 
per}7fciem'^erre.  Modus^piisaSUimum-va-. 
riaut^iisjudica.  ABioperaUamodolegittmo^fif 

pnehonOfConfcientia  bonaperaUa  efiittiamfieventui 
optatus  non  re^dnderip.  Q\(on  efUgiturfijuodcon^  ' 
f cientia  tuafirtfpuium  injiciatp  'operationi  tua  CSsir^ 
rurgica  exim  felix  non  confen(kd  Operatio  ex  pri- 
fcriptomisj>eraghf^:dMedtco^CmrurgoUv'e^^ 

pavolumate fua  ordinantis, ^dirigentes, poftuseB, 
Quiddiceres  deConftliariis ,  feu  MagiJiratibuS 
pokiicis,<^ui.ih  caffajufiisjtmajuadenty  Vel /ufeipi- 
unt  bellum, tjuodjujlam  caujam  habentibus fepeesi 
funefum,^  luliuojum?  Nonne  IJraetita,^ui  bellum 
iyferebant  B en jamitis, bonam  habebant  cattam ,  ^ 

I)eijufubeliumifferebant}(b‘  tamen  unodieeti 
Jfr aelitis  inter  ierunt  vigintiduomiSiavirorum,ai~  . 
terodteoclodecimmilUa.  Numigitur  illi confei^-  • 
iiamlaferuntytjuiheUumconfuluerunt  ?  neijua^uaie'  • 
lam  bone  Deus^^uam  lonpe  difai  mors  tnf antis  uni» 
usdtotmtllfumcade‘>Siatt^tur  fixum  firinum^y 
ChirurgumreBe  operantem ,  'bonam  confeientiam  ' 
fp^are^tUamJi  exitus  non  rejponderit  ex  voto. 

ft/dy  poferipres  literatpaucisrefpondeoyquia 
Urftifiiis,^W  dmediBurttyVelfaUum  'fty  ^tidd  ad 
troBatumdecombi^iomhuSyClrlaajmaiincbitum 
Dn.Utenhovii fellat, exponeu.EptjioliumcahnI» 
mbusfeuLachtymp  illis  adjunxi,  ^uo  infiitutum 

clatamenea  inrclihertateXi.  Zmngero  jiatuendi 
^  ^uiCqu^videreturipj}.  2n  prafatione  ejuod  mitra» 
rem,nonvidi>.reBeilla  habep^eo  judicio^  Paldh 
optoiutexvolumateDeiconvenirepoJJimuSyUttec» 
tanquam  cum  artifice  de  herpia  agam.  Tale  prO-^ 
^errime  cum  con juge  tualeBijpmOyijrfeliciter  age. 
"Bafileadiezti.Eebr.tAhm  ^  Dahobis  pa* 


<.t  Guilhelmo  Fabricio  Btldand  y 

BInaituatiiteraiaccepiyprafiantiJfime-Vin.  Vi» 
hnciiOtfuceplurimiim  miht-honorondean  qua- 
ru prioribus  rejpondes  admeainterrogatay  jimul- 

^iiefitont7nd)tpropontsdecidenda.:Q^dUl^  at~ 

tngenwdtcidifiiiinrereaexhac  vtta  vocatus  efi,pofi- 
quam  'offapedis-^  tibiarumcariexoruptafuijfent , 
&tpfemt/ere  ■■cruciattbus^^avtsfimfS  excarnificas 
tusi,optimipatris‘,mihiq^chartJfimtibonusfiUus.Sepe 
optaViituuwconfiltumutadhbereturtnamindoBt 
'  iptCbtrur^iqualesfunt  nomulliiquamit.agrotan» 
iibus  noceantiexperteniia  tefiatur,  Quefitoms  mihi 
propofkadectfia f aedis efi.  Q^rmoefiMedtctpe- 
yitipurgansmedicamentumexhibmmvelfeBione 
venafuadenusieadeefiChirurgfCircumJpeBiiOpera 
'urtiifsiaexercemisjammtef£peufuvenit,m‘Me'r 
-^cmftrmspnrgansremediuni^pr^em^mfeBios- 


MZ 


EPISTOLA  K 
EM  AD  EUNDEM. 
tasjsmcXiaS-Mic\,APrmiccfsmenfs  iti- 
meavctaruMfurtsmcccssfgtimsesBffcii  ' 
■,fmimfeftis,qtsiHesdelhargi,yFm’maciu,Mcf  ^ 
gnMts,,Pirsmc(>{mifnHalfiti,  (frutanis  Comitsm^ 
busgr-uffiiridscsIssr^Hnii  csimdyfiniena.  Imireani- 
yj>mtmsnegotssmsUssd,tsl!scomttS,cstrtfr.it  mi- 
hs,iirmt\-tStiiU<iMdctnth£Handgerlsimnem  _ 

cinmecuiomsssiiiciho.-Ne  epifldULifa 
ddJcrihereflacsssiiiiBssdriS  cydontdiSlascativS  , 

«fg^mUp'mvsisprys^»fi<i>a>lAssrai»asssSpi- 
risasaiflus fes-wsuk.  pBfieeMliirdssrisphaym^. 


antom  quidem  DeusOpt,  Ma 
ft^prpfeqiii  conabor,  utinam  \ 
e^fimul  idpraftare  pOflern. 

1  tibi  infervirc  poter©,  nunqua 
;o.  ‘Praelediones  tuas  undiqm 
inHippocratisaphorifmos,  { 
)  in  lucem  prodituras,  maximo 
ipfas  hadenus  expedavi ,  ac  e 


^^ovwh&agitmJfpM^U.^doTiecimmag^^^^  officiisqu 
fi  mnmdum  ^Jupra^^  officT^ra 

W.  EtdliiMm,fi.pclluc,dum,&'vdfisra.  defiderio 
mn,g>ip,&fiaviter:pm-gan!._  DcfiU  d.Ms  «peao. 

■V>rw«pr4Mffim«mUa:  Jacobam  familisj 

Kim^qmcHmGme/ofiiiuebw  genevam  unda, 
coaimendat^  tihiifimpia,  & cmfigtK  tuam , 

fswinamhmcfifmam,(p-lA.\itKtftam  pfirma 

fikte  itfiurdtin.  :PaUfelditat  '&  fdw.  'BafiUe 
dfiiS.Stpumbmjdor. 

^ETISTOLsA  'n. 
ANTONIUS,  FA 


riam  obKi'ryationum  Chirurgicarum  ,  una  cur 
traiitamdc  combuftipnifaus,.&  dyfenteria,  veh( 
memcrrogansjutomniasqui-boniqueficcrpe 

hibeo.qus  (i.Deus.vitam  extendcrit,&  alia  nego 
tiapermirerint,po(lhacqubque  'prcTdibit,  'Val 
viramplisfime.  ''  .Raptim  PaterniaciAventicc 
rumia.  Junii  i6o8. 


DN.-  GUILHELMO  FABRICIO 
HILDANOruo;S.P.D. 

"  -  -  ■  ichariffime, 

omine  exhi- 


•  f-^Lar,f,memf  ,  Domim 
Kjpronovomuntre,Y.>dr 
init  bx.  MUrSifiasgratia: 

0  foZZgiZZZt7i"^dDeofit 

expeSa.  In  tpigrammiue^xodxaper  di  r, 

^  XtriaoiidtemtfififeTteiUitieseditimaxrmta  (pars 
quoquecifa  fuitjpra  eo  ijxedejl.  -■  parsque  rccila 
!  Iwctne^xis  pmet,ttmpiaatam  pontonem  cerebri, 
.  Jitjxtdemmelxeratxsfttit  cefimxntxio^tra^He  me- 

■  njiige  (iripficerebrtfibfieixtidtaSkiadprofiendi- 

■  tatem  fpifiitdinK'Thderi,lottgittedoa«tevulnerit 


EPISTOLA  Vin. 


Ghtrijfmo  viro,  Me^o  ^  Civico  ,  ' ; . 

DN- D.BERNH  ARDO  G,.PENOTO 

a  Portu  S.  Maria 

-  Cuilhelmxs  FahricmtBildarms, 

-  s.  f:  D. 

Atufids  ad  le  niififrem,vir  clarisSme ,  trafi^ 
tum  meum'  de  Dyfenteria :  -fed  ad  quid,'  no- 
^uasAthenaS  ferre' ?,  interirn  tamea  quia  eum 
''■dere  expetis,  en  ad  te  mitto  exemplat ,  quod  iit 
*qqi  bpnique  conliiias  i  etiam  atque  etiain  ro-^^ 
gb.  Cum  Cafiellaxo  Mafieto  Hydropico  vefiro,  ^ 
'vereor  rem  deploratam  effe,  ac  ^racentefin  ei ' 
parum  prodelle',  quandp^uideth'Enexeft  ,  ■& 
dAilis,^^  vixalimentisutipotefl:.  Sunt&pir- 


EPISTOLA  VII. 


Bllffff 


A»igit4if  maBifefta^iinifigriisin-'  EPJ  S  TOLJ  Z  ■  . 

tjniperies.  auritiefr.&obftruiaiovireemin  ms  C  A  U  O  LTJ  S  UTE  N  H  O  V I OS 
v!”-  morbum  huncinfenibus prascipu^  incurabilem  OrnatisfimoViro,&'.Wg6j.8g«gS™~, ^  “*  • 

a^-  reddunt.  Quantum  ad  paracentelin ,  non  cft'  *>W«™«ttfole*nsfim6,Amldoneutb’ 


guam  plebejo,' 
puitktwo  Fahrit  k  HiUmo  ,, , 


cauda  conjunfii",  nfmpeagua.quas  &  ficilime 
regeneratur  ^  nifiprmsablataTuetitcauOa  ante-  , 
cedens,feuefficiens,nimirum'durities&intem- 
peries  vHcerum  :  fedexiftimOjiUam  tantam  eC-  \f'iiile>ai>isiiuS«Bip  irn-mHii  getiki. 

E,  utvixtbllipoflit. .  Arguomodo  tolleretur,  '  V  Qt^^mimiuvhtiir(itimnt,fciiKi 
quandoquidem  adeo  averlatur  medicamenta,  tlMn<iUeWiexfei^mfHi§cF AFRICI,^ 

1  utnelyrupum  quidem  roEceum, mannam  ,  8i  Cribro^ofem iniSo meixam ,at 
VjbaBatbarumfumereposfit.  An posiit  aqua  illa  Frxjira:- Prcinke  ticei  iMexifharmacKm 
deftillata  ,  .quam pratfcripfimns ,ex  radicibus,  ’S0Tt£fBpS;aq^\SitiAT<l%iySpr4ens,i>iiU 
ierbis,floribusAec.  aperientibus  ,  &corrpbo-  ‘Pe^fepedilBUrmt^timen^jma  flm-imi 
.  rantibus.uti, brevi  videbis  ,  &  nobis  fucceflum  TtfMui,a?»(}^pltiriraxm,>»iFARRlCi  :  - 
indicabis.  Si  utituraqua  illa  ,&  reliquis  me-  ‘Titoid^mtruoi  ,jxippeij«iFLOI>ROf>AMP'& 
Aiamentis  externis ,  atque  optima  viSus  ratio-  •FUioUmaikpH-BamANl^Mah  breifaucilmii 
ne,  tumpqftaliquot  dies  poterimus  fecere  pa-  KAROLlQFEfamilMmP^mSlHOmnteffamt 
:racentefin,&paulatimexttAereaquam,-finmi- 
nns,profef  •  ■  ■  ■  • 


■nm  pxvMus  eftati  is^bEb 


teremlavabimus:  quantum  enim  , 
iodieextiihemus,crasregenerabitur.  Egoab- 

dcnte^roloquorituptafensomniamultodili-  InmheMeiicomm^tj^Ciiirurgorimei^o 
^entias annotare  potes,  DefucCcffu.pcilcripto-  Deimepsvolf  eJfe,4t^iicxnicum.  ProindeTe  m- 
mim.raedicament6rum  fec.nos  certiores  :  ut  Celif2>-egrejiim.hxcjiii>ec,cha-6PASRJCI,<i‘' 
.'quidpoilhac  faciendum  fit  ,  mature  delibete-  iJWARPeAfiUxcieamm  wi 

mus.  Valevirclarisfime ,  &  teamantem ama.  CoxfirtithAimipdKlcihiti^lAirit.  t 

PaterniaciiS.Augnftildo.j.  ,  ‘  CohnierSpp.-S.Sepimbru, Stilo  «ovAi.  ^ 

.  *  _  .  SAPA  O  AO-S  SN  or  AEN  TATPOt 

ESPlSrOLtA  IX 

^ERNHARDUS  G.,  P  E  NO  TUS  ‘ 
a  Porm  SiMariae.Aquitanus,;^&drnKa 


art^Aqu 

xgeilkeimo  PxhitkmdandS.T.D. 

cohi2Mm^^t\iiccept^ihar^memrDn,¥ihtV‘ 
'a',refpotjfifmadliter4iD.D,Z\iin^m  izdier/jitio, 


^yamiffc^mizachiCiol 
l4i^fafftUdkim^idfentum.£^dlaverus  ilUhd-^ 
ntifiippocratuiEpipaBiiDiofcoruUiy^^Elliborine 
■Matrhioli,  Eraaicihfisipjifis-purijicMis-  i^^atid 
■Z/^*hotaruma^uiim<UurdUiitpB0€afer  ddeMbicitt» 
- '--^-cinerihfis  de^iflaus  4qtM  6'xirahitiiri€^' 


^eeayUtp^ricitlfimfacgt. 
tetireiti  Extr^iiu7^-^u6. 

^*cnnlt.  ^^^rJdiCtbutf^ciyfedmn^mmexhibui  *  inte-^ 

■  iV*i-t^nipfiith-.melancholiciSf^-^^^  ,eXddorc 
itBen.  coSjmtfr. \Pmor  pleic6rnHCervif6r  ntortam  eX~ 
•  tr&Attsfenxd-gftQleHmCokh^^  'vitrtifUreSificra^. 

»sper.ci^atfir.f(Btor.  A4<jHm 
^oahahs^rAv^yacinfignetfianodynttiKo  'Ttbiad 
^fffd£X!u]kJu,nefchyVt/iforf^  eic  cafijfa 

^P^Ur^ptim-Ebro- 


ETlSrOLA,  m, 

TmaOi 

,^t0triicCi  &  Botanico  longe  ceJeberrimOjBafi- 
.  Hetifi  Archiatro  meridsfirnojejufclemque  Acadtf-» 

Wirt^bergid  Puds  Medico 

(jfttlhelmtu  FabnctwHtldamtSi 

S,  P. 

Usede^upgUjiJuolroiferami  conimUnjcSfti, 
'l^yirampUsfimeipergrataifiihifiiere.Trifla'^  f  sfe 
■^nisfi^echaniidrysplanram  exficcatai&  char- 
t£iggliitihatam,adtc 

^  '■  ‘ ■  itiembria  illam  alteram  Bdtrydem  dTe 
s  Egbeampropterfationes,qUasinli- 
1>hJenil^mmAixhy  8d.qUarum  apOgra- 

pter  Angulares  idriutes,  quas  cum  icOrdio  Com¬ 
munes  obtinere  ,f*|»sfime  ufuatqUe  experientia 
expertus  fuiti,fcordii  potius  illam  fpeciem  appelr ' 
iandamelTe  cenTeo.'  TuaycrdquK^.hacderefe 
fententiaj  feire  yehememeraveoV  jbeEuphor- 
bibquoquejddiciumtUutnexpedOi  Delapide 
BeXoardicoqu^cuhqUefingulariaqWeiyavhdo- 
^ii^im6Dn.t>,jAich'aeU‘D'MnmCpn\^^ 

ijcavirquiquiahacde 
re  atqiie  matCrfa  &  ■io’^e,&  prolixe  ad  te  feribi^, 
nihnrepetam;hic.  I:'apides^qiibs'liab.c6,parvi 
furit;-fed  tamen  boni,  uti  fgb  pon.xaip;  expertus 
fiim.  •Anteanii6saliqubtint'crjtiahus'P;7sd^/4- 
hfieri  ,tum  in'  Gy mnailib  i-aulanhehii  '  Hebraica 
Mmmm  i,  '  lingu* 


^64  E  P  I  S  T  O 

iinguaeProfefforis,  iapidem^quem  ipfeBezoar-  ' 
‘  dicuiti  fuiffe  affirmabar,  vidi ,  qui  magnitudinem 

— «■  -j - U'..  jji  iftisma^is 

im  in  parvis  reperiri , 


LARUM 
fime,  &  aliquando  ad  nos  refccibe.  Pateruiaci  ^  ^ 
A?enticorumi7.Novembris  Anno  1605.  .  '  ^ 


quidfingulare  circa  holce  Iapides  ( 

nobis  communicare  non  gravetur.  Singulis  enim 

hinc  inde  diftribui^  Vale  Vir  am^liffime  ,  & 
^IculapiadesE^imili»  luihcn  sternum  cum  tuis 

falutamus.^  Raptim  PaterniaciAvcnt. ^.Fcbru- 


B^IsrOL^  XJl 

VirmteMUrma^erUiiiik 

D  k  CA  SPARO  D  O  R  N  A  V I O  i 
Philofophis  &  Mcdicins^odori ,  A  mico 
fiio  perpetuo  honorando, 
CHUhelmu4  Fahrictus  HildanftSi 
S,  D,  ' 

'  ,,Vir  clarisfimci 


EPISTOLA  XIIL  ' 
QASPARUS  BORNAVIUS, 
McdicipsDoa. 

ClariJJimOi  2raJ}aamJmoijue  ■' 

DN.  GUILHELMO  FABRICIO, 
Medico-Chirurgo  periulfimo. 

LariJJime  ,  mi  Dti; Fabno^. 

circumfero  imaginem, att^  tuprafentumeimor. 
dor ualiotjuii;^  voto  nojiro  hreviorie  comerfatio. 
nis»  QMsemm  tam  ferrei  foret  pelloris , tam  ca- 
■  peratafrontiSi^uinonteredametfcamaniemlnon 
magmficaret^eneri  humano  ^  Afcleput^afamilia 
tam  fruBuose  commodantem  ?  Qf^od  v^o  honora- 
Itis  nomnibw  eJeoPta. 


...  fignificationem , quam  an- 
ibfervationes  meas  Chirurgicas' 


hiliyddficere  d^nam  es  ,fecsjii,ut  animo  mw  asx>^ 
ftm  negotiumfacejfam ,  tjuthus  modis  hoc^enefeU 
pavida  aliqua ^atia  rependere  pojfm.  oAt  nm  . 
pojfumpari  Talione,  Hoc jpondeo tibi  InbenSthK 


talcselTentiit  tanti  viriencpmio  digns  ccnferi 
posfint:  Interim  tales,qualesfunK  mitto  ad  Te 
cxemplatunura  ,  cui  addere,  libuit  traftatiimde 
^dyfenteria.  ^  TuVirhumanisfime,jprotuah'uma- 
,  ttitateomniaexcipe  ,  &  squi  bonique  confule. 
't3oi-  oiquottotjtamqueabfurdismendisjpropter 
incuriam  Typographi  Icateant  obfervationes : 
non  enim  manUrcriptum*  exemplar  correSius 
da:i  poterar.  CaKcrujnpoft" tuum  a  nobis  dif- 
'  cefium  Chirurgica  nonnulla  rara  mihi  occurre¬ 

runt  :  inprimisVeroin  quatuor 'puerperiis  diffi- 
us  di§i-  filimisadhibir-tsfiii-  'Primo  Laufanns  7*  Sep-^ 
'  tcmbris;red  partuaenr**^ 

'■  •  ■  ni  ,  atqueinillaipfahc 

^  cesfi^viradjfcesfit.  l 

tre,prsrentc"clarisrim6  viro'  Dn,D,  Rheterio,ii&- 
tus  femiputridus uterus  vcfo  dilaceratus  cbn- 
•  lp2cl:useft,'  Secundb-Muratiio.  Septembris  , 
y  ubiexp^rturi^e  foetum  ^mimortuum  ,  prs^ 
rentereverendoDn./?l74a;»<r  ,  ejusloci 

verbi  divin^miniftro  extraxi.  ■  Foetus  poft  dies 
aHquor-obiif>  mater  verbpriftinsfamtati  reftltu- 
taiuit/  Tertio  in  eodem  Murat enfi  agro 27, 
Septembris, prsfente  nobili  viro  Dn.  7>^coUo 
dW^^^W-SleiquerphonoriSy&erga  jpfiusMa- 
nes  6blenrantix  «ufia  hic  nomino  ,  fcetijm  femi- 


. . . . . tis  Aefculapiijocieiate 

oddiBum.  Obfervationes  tlla  tua  de  fmuum  ex- 
traBione,Ht  UBu  .digmata  fcitu  jucunda.  \  MoBc 
mi  Fabrici  hac  tua  dexteritate,  PiderU  mihi  hoc 
paBo  brevi  colUBurusdliam  objervatwnum 

•juris.  ^Jfui^faBurm^  Iiane  autem  ^  uxor  tua  Chi- 
rurgteasjam  admmfiratlyx&^dsootz  f  B one  Tieus, 
quantiejfvirtusjcientia, peritia  ,quaqute{cerenm 
poteft,quihfpeetiam,c!rmodoinfolentiorivimfum  ■ 
di  fundat, non Jecusatq^  Sol fupra  horizontem  mfir» 
■:elevanu,non potejlmm hoc itniverfum  naturathtA'- 
trumillufrare.  Eocpec}astufmafs,ut  tuas  objer^  -  .. 

vmonesmeiscompefemIFalleristotustfihanccoih  , 
xxpijii opinionem  ifquidem.nondfsmsantoperemefr  y 

■Jis  mea,ut  dicitur^  herba  ejl.  Laborem  equidet^tL  . 
.bi,fiplacet,objkiamlubens,  cfr  temporis  i  fera  dir. 
jpendium:quodtuta7 - - -  -*• 


filium  adhibitusfui  ,  fed  uxor  meazo. Octobris 
foetum  extraxit^  ^  Matrona  illa  nunc  ,lausDeo, 

belle  fe  habet.  His  vale  vir  clarisfime&amicif- 


fiar  e  cogatur,  T)e  cauffanon  dijputaboproltxfUfi 

Fnumonebo-.viderimihiaphmoxeluxatLpofimo^- 
du/qjVepoJiti  tempore, erroreinipjarepojttibnecomif  ' 

fum  fu.iffe,&  in  ipfo  articulationis  ^atto  ,vel  ex  ad* 
fluxu  humgris,vel alimenti ,  cidloft  qutpptafucere-^ 

vijfe.Hocutcojkid,fecit,quo4tetaextrinfecacubit$. 

micsdatioJjta^proceflus^rotuberareplusvidedtHr 


'eh)d,m:dcbeM:fj-m-  rantque  dotores  &  maximi ,&  conunni.  Ego  ' 

rrumh^mcr,  &  cubui  divino  &vofe ,  maximifqne  &  longis  laboribns. ' 

tRumvcltadum  cw-  xnmuniV£rfalibusitumtopicismedicamenrisdo- 
■  uatmam  non  veniat,  lores  fedavi  .affluxnmhumorum  aroovi.affluxos 
m ,  itm  ante  comfta-  difcusfi.tantumqueefieci ,  nt  nunc ,  Laus  Deo,,- 
w,  ex  adipi  hiemano,  majori  ex  parte  brachium  fuum  officium  fadat, 
■otakile  quodpiam  ad-  &ru(licana  nj^otia  fere  omnia  peragere  poslit. 
'.lumviresaffumat,^.  Injntegrumveropropter  calloram  circumcirca 
lillatm,vel aliis  eque-  junSuram  concretam  materiam  reftimi  minime 
mvacaredibeat^hra-.  potuit.  Hodiedenub.pt^fenteDn.Urftifiofqui 


edicirisEProfeflbricelebetjjr 


^66  E  P  I  S  T  O  L  A 

prafentat.  IHud  eumabftraxeris  ,-mufcuii  fex,  ohfirvmU  SUndus^promiferitt^mfysignxaitihm^  • 

_ .  .  •  •  quatuor  recti, duo  obliqui,  fimul&  nervus  mo-  voluptaeJiodUdfrxfcmmmlatoreiiccefi  -fija^g  ^i^''  ". 

.  toriuspcr  omnes  mufctSos  difperfos&  c\piD-  ''pri!pierea,gitodJh!^aiare/>itiMm  erga  me  inno.  - 
,  fus, ili  wnfpctSbim  veniunt. ;  &qumitur  deinde  Umiam  exanimi  candorem  tnteUigeremjmniji^^  '  '' 

membrani, innominata  nimirum,' cornea  &u-  fimbolamah rlmicejlngxlart  ac  rarop-aeceifixU, 
vca ,inmediofcparata:uteflent,neccffefnit,- a-  nisinitaperpetaimobiineremjametiam^xcdiir:. 
lioquinquipritereainoadocontinenturi  mi-  mmemxmeffamaximxmeorum^ejna jam abalia 

■mmicon(p\di:pooxiScnx.Su?cnoii\iW-nfiKU-  ^uo tempore mn.fmeflxdio  dr  labore  peraxiRvi 

vci, ubi  perforata eft  ,-infnperioriparteipfius  QUaretik,xiamiciifimoaimico^,iasago4-^^  - 
■cornei 3bfconditaeft,poierisiUamfacillimeaci-/  heomaxtmae,me^ue'hxjHsforegramm  &■  memo- 
cula,  aut  acie  fcalpelli  apprehendere,  extrahere;  rem  ,  candidi  pollicedr.^t^  hxfxs  imixm  video  ' 
iterumquepro  arbitrio  reponere,  poftcafequun-  as, en' globulos,  tpuospro  humore  oyflalhnorepimeri  - 
tur  retiformis^  &  membranavitre^  per  crairam  foies,iransmim :  miMera  cuius/soccafoneM.  ti  ■ 
autemportiunculamiliamalbam,  humorem  vi-  faibendipoBusfuijfem:  ijuod.fthac forma f acue.  '  -  ’ 
trcomreprifento,in  cujusceotrohumorcryft:^-  riiit\mefidefmifue'r/!ealibe-ratumextfltmaid-.fm  ' ■ ' 

■  :Jinus,f!mul  &mcmbiana  arachnoidea’ refidenT  mmus,cgrabo,utddnuiumconfictamur:  fs3iLi 
.  Quq.dfiglobulosiftoscryftallinbs,quos  promi-  addies  ali^uetpermanferis,  adamantem  convMii 
l«as,miCfles>tificitifiusfocfanhumoremijlom  enlitnflramemoexceptura  procurabo,  f^iiaierb  '  ' 
cryftallinum,cnm  fuatunica  arachnoidea  repri-  de  hac  eleganti  ^JahoriofaocuUfiruSura,  .tpr  de'  ■ 
%entafrcm,  Polfumenim  arachnoideam  tunicam ,  deficiente  humare  adpseo  ,  cjuarMiomiseutemad- 
ita  cfformare,utfitrotunda ,  undique  claufa,  &  dendus,femiam,alio  tempore  commodiore fignificaa. ' 

■inftar  tcliaranci’ contexta,  quo  humor  cryilal-  bo.  Hifce'vale,atijue  ut  coepisti,  me  amare  perget 
dtnusinmediocbliocatuscbnfpiciposfit. Verum  'DaturarapttmFrnbiirgtig.luUiidi.f.,^  ..-.■i  ' 

■ut  globus"cx  utraque  parte  foramen  habeat,  ® 

'?)mninb  tamen,  ut  perforatus  fit,  non  expe- 

'  ■ditificenim fplendorem fuum  ex  paite  amitte-  E^FISTOLoA  XVll. 

cet.CiarisfimosyirDn,D.Mezius,comm-anisa6- 

^  ^.ftet  amicus,qu^antedie$  aliquot'Bafilea  veni- .  '  Viro  Clarislimo, atque dodisfmo ''  "  f 

■ens.in  viaoflendi,i)gnificavit mihi,te  globulos  i-  '■  . 

'  fiosparatoshaberelfi  itaeft  ,  mitte  quifo  illos  Dn.  JOHANN.  CASPAR.O  HELBLINO,  ' 
perhunccefamulummeum  ,  autalium.fidelem  iniUultriAcademiaFteiburgenfi  Brisgoviomm  . 

'  nuncium  :  Quam  primum enimadWulium me-  MediciniProfcironlongdcelcberr,  v-  " 

urareyerfusfiero,operamd,ab6',ut  tunilamil-  ,  rimo,Ainicofingu-  .  ■’,  ^  ■, 

iam cum luohumprccryllalfino.de novo exftru-  .  . 

am&adta'mittam.Sedrefcribeobfecro,anmodu’  ^uilhelmusFabricmsHildattHs  . 

iilumadumbrandimnicani  illam,  quem  jam  jara  ^  S,  p.  D.  ^  ' 


artificio  adumbrare  potui,defiderari  posfit..Hic  de,vehementer  gaudeo,  &  finceredico,majoreiuf" 
■feftinanteradte,Vif  clarisfime,fcribo  :  qu^ro-  eireneccsfitudinemnoilram.,'  quam  ut  pro  hoc’” 
'.pier  uttumultuanti  calamoignofcercvelis  r .  plu-  .ofKciolo  tantopere  mihi  gratias  agere  dcbujijes, 
timumrogo.  'Inclufum  tafciculum  Ikcrarura  -GIobu!oscryftallinos,quosmifilii,accepi,  ' 
-■  mitte.quilo  per  tabeliarium,utvocant, -ordina-  ciiiimgratias,utdebeo,tibi  ago  imoxtales.  Excis- 

■  rium,adDn.  deBty.,iUejam,terti3mCentnriam  autemtres,  .quiomnium  minimi ,,  &exutraque 
-.Obletvationum  meatum ,  &  <  qusdam  alia  fub  parte  aliquo  modo  deprefli,  humorem,  cryftalli- ,  - 

■  ptselohabetr-Vaieviramicis^me,&2tetnu^'i-  jaum  quamelegantisfimereprxlentant.  Utinara 
veaimmi5omnibns,quoiteamfaIuto.:-Syuta  reliqui  efiTentlimiles  ,&  exigua  valde  haberent 

■obOcromeo  nomineamplisfimumaclbngedo-  .foramina,  quo illosabsquecollaannctaerepof- 
Siflimum  Virum DH.D.Muckium  ,  clarilSmbs  fem:teacabotamen,''anaiiquo.arcificloillospo-. 
itera ,  atqiic  doiSiflimos  Viros  Dn-  D:  Fauftium,  tero  adaptate,&membtans  arachnoide*  itainfe- 
&  Dn.D.  Meziuin, uti  quoque  pr^flantiflimum  rcrere.ut  ex  otraque  parte  Ccinfpicipoffiht„  &'2i’-t 
Virum  Dn.Federerum7  quos  ut  DeusOpt^Max.  nuinurafplcndorem  retineant.  Id  fi  ex,  votpSc- 
diu  coniervare  velit,excorde  opto.  Raptim  Bin-  cefferit.mittam  adte,ut  prtecedentibus  meis  pro- 
gSEiy.juliiitSrq..  .  .  ,  ,  -mifi,fpecimen,finminus monebo, &utaiiomo- 

,  .,  ■  /  doelaboremur,a  claridimo  virocontendam,Pet 

e  —  ;  ^  ^  :  diesutarbitrpt,quatuorautquinquehic  mihi  ad- 

EFlStOLxl  ■•p'1. .  buc  commorandum  erit  jinterim,  fi  Adamantem 

■  .  ■  ,  ;  .  procurare  poteris,rem  gratisfimam  mihi  feceris: 

J O H.  .C'ASP'AROS  ^ELBLINUS,  S:Ubentiliiraereftituam,quicquidexpenderisiSC 
Med..D,pa.experieetiflimoViro,  quidem  cum  ufura.  Hisvaleyicc!ari(fime&  me 

Dn.Guilhelmo  Fabri  cio  Hildano,  .  tui amantisfimum.  viciffim  ama.  .  Iterum  ..meo 
S.  P.  D,  nominefalutaamicbs,quOrumm  prtecedentibus- 

itur  f~^CulummirJiartd,&i’tdufiria elaboratum,  meisadteJiteris memini. i  Raptim  BingS'zS- 
ti  l  YquemantAacclarisfimusViryfimkiisotmti  Julii  ibit}.,  ,  • 

efu 


•  ,  .  C  E  N  T  0  R  I 

EPIsrOtA  XVU.-.  ■  ■  - - 

^  G  L  A  u  S  de  O  D  A-T  US,  ,  „  •  -  , 

-  -  GJMmoEab-riwmdam  SJ.^^  ‘^^'I^^^ZrlmLemS^idlZT^-hfaf, 

"I  ir^nmy^^rfea^mrexceSariifi^^  patiimrtt4xofu!,hcfxrhaiaccmfi-.mtxcmdejcM,  _ 

UiciSf:immdedyfeamml^fr4uvand<!,^^  ^dcjuiend, fi>io»mnfaa^t ^  ftt  dejea,o  cruoruah 
al»-  X^cthodtce  perfattnada  ,  fupxpiftt  j„f^pf,a,„aaanm,!rriecjdialio,nK  zricmdsxm 

tiy.iifcat,qi‘Asrianvm4‘^ti>ntmproc«rah,;,y.tpt- 

■  r„,cs,&puvents,&MnHS^HepcxmhamtnesMV/i- 

tit^amr.pr^mimfvirhmroburadfiE  -  - 

-- tiiaf,!iMmv,shocraiHmp,qyxdutJxmMmtem^^^  §  -  QHodfipkrganmeopKsf!,  mllumprajim- 

■  pipJs/x6~hxmarxmM»c^f‘rmi>.exa^ud  p^J,lXp^PaLxc^Jdrtpo,4  .  ‘'ocn,r^f«- 

,  idei-.EcxAh«mar«fam,dei,im&hxpsafftax!,  j;ji^,^^aYtemohcre;,  ' 

'  fartmJMerdvirix  ttiTuea  fmtomam^mhmKc-  ^oderatajiccnatecxret :  mn 

jisdterhlti<t(:.&excretiMeUt’KKldJxpty‘^J‘«t‘-^^  ^l„i-^y,a-atparsxlcetxtxconfdidasitilum percepi- 

pSfl^Pfxrfomfive  dlirfxmfe^a  ja^  oh  epd  ■  C«h.rSiet  _ 

r  Jia  fikxionr^ytjtiamprofiHS^iiCdfif^  Gravitet  enmraihwecca/evuisTitHry  qmjine  do-  mdyftnttrU  f 

Tm,<^-d,!er-teridM‘»-l-‘<m^'^^^^  Ur.aevm<,ne,«kere.mnmemHe>ae, 

■  iiiJxhxde^^&M^-^XfiiiS-ejrxatspfJdxm  pibem-  uHmemmrMeyidc ctrefcu. 


triuoms -CEConomia  exciutu/- :  'Oel^,  alvtisfxcre^  ^ ratione  prwstupprtmt debee  'fitperjiae  toUHS  pr- 
m>i!isf^iiraiu,m>Stl>xs,mdicaliilep^xfi&n-  exhmrtrttp-coufirmitndehet,  parte 

^  fimbltsherMrr}jng!eloc(t,TdetMtemeiyfente-  j^^^^„Ji„yayUxhabet,pleKntuiem,  pert-  ' 

’'‘ ^£iifagexesdn<px,bxiexcrimemaxdtempxsfdtem  «-  ...,  ..-i,  S:,-.  r.—c. — ..  . 

‘^“‘■g(Hdretmgxluiir',dicxmxr,Qupdpexc, 


mpieentuum,  pert- 

^._._.xr.iMieapexcreraemiin^  ‘gsataihferatdxereu  f  naretur,  An^ujtlsaf&d:usf^JltfJ^, 
mediifmt,edbamrtdiit,-vetslte,iiii>zecAcaJ»tdta^bi-  chalybea»  ufus  admitti  poflit  ? i„2[nurM 

lettnSeefera>2teer,fivelUpedrraiilte!i>i,mllkpe  &  Cetmveirtefi«eferjrtdifferemta,&Kiein»eih- 

piiticxm&cu-mfindi>reexcemftnt«r,uleifane de-  imernoMedico Kpifemper  frsfflait- 

tLeUge«d,tra,^eedlefl.-l,el‘Perficxm  ,■  ladictem, 
Ch4‘>’»deetham4di»’<’«M^reie„^ 

hle,<}tMpr£ntmcttmhieb»tt  hiUtyomtam  , piusin  offictxeecimpiurtelegmheesexerctteimm.Ta-  A, at, 

-  p^rtjZ^pt^er^ermtemr,^^^ 

Klcmsltmegtutaterx.  -  pi-hiiicexlinUmamehm-esTraBatott^yiexai,,, 

■  0!ied{tcmfasexetmiitemt>s,apparebu,Dp-  ajsiJ.di.e^iaibeesxmUernmc.iSptetmmbieetiit 

ef  eremis  per  imeflim  ad.dtenm.  mmmtts  deje-  'pagimbasperex^eeesffdmetrS ,  <p-Chalcamh!,feti 

£d>dve  ’demetxiit  emmat.  Crmres  aute dyfenma  madlecojxiejpeegencti  hettefatee  colhgepeterUjylt- 
dtieaadiimepims&perimPmettniiaems,,,vele  p,,imerd(iletxmde,peneeri!nde,detergendtr,  ^oh-' 
pirtibtesfeiperid(tbxs,veidmocx(prore,  -velentejie-  jiry.au>nesrefrreeMdefelctihase»efi-,fit  mfraBa,  vi 
■ehe-  netexeelcerMttmlteettAfereimrpereptefltaecrteeir,  i,„,s,ferreeempage,vestllapredeaesle,^«ertb«spro. 
tpbtxramcxrreieem  xecelts  rttetBrurexum  referat,  pteretatiMtim  entes  HdQxttreemt^  Ghdc^mhum 
hepatsrefdeettemem&tmbectlltteuemrcrgeitt.  Inde  caranyentceteer.  FaBeieeitmvI t^ets  refoteeteone, 
'PxteselUhepe!tecees,ijXtm!!retretetermetgtie  agre-  ii,^xeresillef>erettbtesmtrefisacatretntemeps,^tiorn  r 

«et»  ttmimmmdcpredyfereieraehabeteer.  ^(edfe  &  efipe!tea-e!re,deiergere,aper,re,nateeratetad  exa:e- 
■eriirticri!ent!t,&rreeeltee  ^mxravtrttetefiatdeyeaeo,  a  lienerKatmtdetreptapregmmttr.  Qrndfijemim 
gdeml,b.^,deitrrJefietrdtN!  deetteer^yer  ides  ^eteefteeesiptlerjtsej^mntefftssexpermm, 

ieiiditiJ^v excitat,  tjefateemenld'— ^  .  ■  ■ 

■  fugax  fmgeiinisexcleefeo-.&bdcra 


dubio  litntermstcosuatisf « 
morbitre/olatis  confefre,  ct 

» ejp  ,«v«r—  ilkliijuoresexjkcandi,roborfbriuirHitj^t.,r,.j,. 

ripreepreedeaa  ab  mteflirecreem  eie^uodobfreejuemm,  c^ftpieesr^etttatnexpn, 
L,L..2j^es:„,,rusfirra,  vel  ame,c(nperedeimaxatperref«l4arettatn  Itejm- 

xahele  aliis-  rem  rra«sfratur,exha4yepri4mnitrofet-eir  atra-  , 

tBtts,aremtv,e,  vierridatii-  mentofis  jpiritebets.Ergacum  endyfemerea  eaimtti 

r^rohemeneemPicttt-  fuere, peyetaxtPuxtM^nMdybe 


ttlcere-nafcitur^ctim  fctlicetin^flinacrasfiora ,  .  - 
'^^“'^‘‘fuptrmU.ttnuJa  tereximbus  ab  atra  bile  diis- 
veacrihusfatfts,arfe -  -■’■'■■■■  v, 


yao  '  £{'lSTO 

I.  fanfcrime  tnupma  tkpafcmc,  ^Kod  effutute. fa»- 
pmne  mitttefat,]amatttmffomffn^ia  diapedejut, 

mt  dutrefr fuhsjfetUh  miqisitrgemealeerisfcilictt 

mtafiicfiiBimtticurrendum.  Htmltctt 
lemerbonatHrtvuJlt  firmi 

efent^nvocixdiemMeiltcHmiAexhthituinefiir- 
gaxtiimtdicamemttijmMirileiit&ixvtKtnatitrt 
robxraiejifdemexhihtanewrliieet^tfpoai- 

ufetibuSentci  :  •l<lffHfffermitcfHmmagts, 

^idmimmitxraeMettitm:.  d-%ivms  Medices 
fluSijHiete  i  quam agexdotdr  movende  proficere.. 
ffacPreCftorneJler  Hippocrates  Ure  vx._ 
bSrtalempmpenitcUramnem  X  Si  qHemdyfente-_ 
riemsucupirtljimcteioventre  diter  efiatquetor- 
meitum^  bilem, pituitam  ^.fanffemem  ipfis  peri 
m-xtum  egerit'.  Huic  pharmacumpetm  date,  quod 
pituiiam  furfumexpurget  ipeftea  ahumlaSexe- 
clef^clyfiertiiuficilicetmdaSicis)prolue  >  doler  fi 
.  adfit,caluiamuliaparieifoveid,eOrc.  &ce  Hip-- 
paaatestndyfesieriacuraiimie  vemiterium  ad 
materie  antecedentis  per  [uperiora  evacuationem 

materiara  morhifcamper  inferiora  trahente,  inte- 

tu,  tacite  quidem  in  Utens faterivideris,dumpuri 
gatioms  loco  lententia,dolarem  mitigantia ,  ulctts 
manfuefacientiapr4ers,jirriipumfcilicetrejatum, 

^uY^Atmem  i^tiom  -mpttficamnm 
'Smeiitq^outme-afffifententrA^refbittiint. 

Scdixca^ArumdjfemmcOi^Yec^^^ 
-rummcmaeflrAm^ecmdaswmsirgs^dS^cchi^ 
nor  evadet.  Caujfai'e£orepmo'Vdrmihtfati:s'iiti'‘- 
.■fkvJvTivifcv^^acxatt(memperiodit^;S'''tXpJfl^^ 
fiey»fymptomattcam:horHm  egepo'JDeift  Bne  tnte- 
fim  uleere^utn jhUcitprwmm fit;velpmraidee^ 

.  reyifHdndofctlicet  tamtllucconpienHa  t  ‘^uamtllac 
.  effuHcmta  excrementa  tdiradeni^-^vxajperando 
?ifotepafam,Jhe  eafftnt  febrmm  r^^arHm'co{lt- 
.  ■^Hamenta^am  fehrium  oeHramTtfperfptem^trj.f  hz- 
.  ^aveUtrayts,pttHttajyp;^putns^ved)iJhtie-'- 
rica^lentttcorHnfiffrc.-Iaf/tvero-inMjffeTHerta^ih 
hepansATovUexcttarafCfimegerendtrmo  crfactits 
fisOrpiemorffi^  mefiimtormtnepir^ec  lemen- 
.  td>iu,nec€ljjienhHsaao^ts  fa^am  cpnfiiahontm 
re^umtintji  forfantempmipro^ejfit  tandemtnte- 
.fimsejfetmolefla ,  [eddittetendam temedetshtpt^ 

.  confortanhhfts^ltmfmsi^ttam  tntra  adhihttts ,  non 
^Btenffpwganabus.  Stcfm  djfanona  ob  djepatti 
.  tvTonavfangUtspertnti^inaforttteri  Itberaliiereffte 
.front?ifpatiC;im  'eapJalfitartf  ^  pertodtcdy  atijue 
tpftHsnamrit^on  morbe  mento  acctdat  ^ 

hamorrhagtaiOtiteorumi  ^Ut  dterocrm'efunftm-  ^mnnHttspfbnovol:6ulMxsrtii\ 

tentanda  evacuatwartejictahspCftm  natura  lege  can  • 
tmaauOuodfidyfemeriiuihmtefimtulcere  contin- 
■gat, propter  concttattii»  rhetma  >  atfebrtum  tabtJU 

.  tarumexcretmem,aut  Uenojorum  expalfionemai- 
demcrtttcam,pfmplex>&crtttcajar 


X  U  M 

pofl  materfamorypcamtuficattonedemstmpured^tf  u 

. . itMntatenaantecedenm  ablationem, 

venanon  alter  tus  morbtfucce^e^ 
Meensfciiicet  ,  confeBarUfaerit^ 
hie  ea  curan  non  potent, mft  caufa prius  abi 

lefiulcus.  (idcHlcuSiUt ulcus, nonre^uiritp„*^^’ 

purgationem (  emota  entmperpurgattonemhHmo.requ^** 

.  rumfenttna,^  adlocum  afeBum  viam  tnfUBem, 
psagis  ladittjfed  fut  deterfionem ,  ntundificationem, 

,  futduBionem.  ^ddo,quod  omnufiuor /anguinis  j 
Jhe  peranafiomopn,dtAreJhjj^autper  dtptpedepn  con^ 

ttngat,rreclememia,necputg}imta,Jedffntentia,  ^  ' 

Sed  tnfers.fgllogiptCas  ulceris  indicationes  tSHe- 
dtcumnun^uamafecuturum^  mfi  vacuatis  prius 
humoribus  acrtbuspfalfts,ulcusipfum  .propter  peren- 
nem  affluxum  t/r generantibus ,  clr foventibus  ^  ^c, 
X^ontnfictor^n  legitima^  regiaomntumferemor- 
horummernorum  curatione  tum  ienienttbus,  pro- 
parantrbus,  tum  etiam  purgantibus  ,  ^maxime  • 

'  morborum  initus  (febrespexctpias,  quarum  mate-o 
na  mcrbijicapravtam  Jemper  ree^mrit  mittJicatio~  • 

nemyfiiS'e/fe,Jeddeulceredyfentericoagtmus,quod 
quatenustale, proprie  &per  fe-non  evacuationem ^ 
/edJyneuropn,(^0sfarco/in  requirit, 

Coronidis  loeo  addiderim  ,  etprhabarbarumtn  . 
■^fenteria  curatione  primatum  habere  videatur ,  tu  ^ 

qmdfluxtonesfiftati  tumquodpartes  afeBastybe- dyfJaii,^ 
reti^fdcusfifa  adftriBioneft^  ‘moderata  fxcitate 
fanet :  attendere  tamen  debere  Medicumyiumpra- 
iifentehepatutpu  o-excandefeemta^ejusu/usmnp 
« fi^eBus.pr&ferttmf,utmorfS'^torreatur  ^tipiom 
-neentm-acrfmomainrequmfjundeabradendo  mo- 
-ie/lumes/epot^^  yyndecumtndyfonttrea-purgate 
^wnnxus-^,  rhi^arbarumin  taleolosfeBum  ,  in 
.^uaendmatfpundoicum  adfi-rmgere,tnpulvereh 
redaBtim  cum  aquactchonf,aut  ap-tmonuprops» 
■■noysr/tijfatofitOni.  Boctne^eBumipipacto  cly- 
■ftereipnmimmsBientfs^eptcerauPtcoSiUtulcm 
^manfuefeat  fC^-humrts-mojifpci feritas  mfnnga^ 

! turl-moxtuciyf eribus  utOr,qut  frhprtenlcem'0*  im* 
-tfOiroJhf^^/yparcoJinyepictantu  ; 

•  '^UdCChalybeatAfifusiCumtibidiiaujf^ 
ptfi^eBm, loco i&Ks maxime  convenitufus 
onafiichinAiCumptpomachica/nelpluVtalts 
■Burarofarum  tmpragnata\  pc  enim.maxtme  ad- 

^cetS-c.  ffaefuntif^rpripant^me;quanondf~ 
■futandignof/tontradiOendf  i,  fidmgen»  exercendi  ■ 
~patia,-doBtsJtmtstms.hterts-amice  candi^re^ 
pondere  voluti  Qutd  emm  vetat,  Pocetve ,  cum 
dmicoamtcbcotfabulan,  yalexytuUmDeoda^ 

,  &  literis  recreare  perge.  Bdatum 


bchtt.Smveroptartlagti  . . 

«leertun,iieitltngaeritfixfi»idf  d)femcrsa,fed-(ir 


D  N.  e-LA-U  -  D  E  O  DATO, 

Reverendisfimi  &tlIuftrisfiiiiiBpifcopiSafilcen'  , 
Bs  Dofi:6n-iMedico  ordiiiario  >  atque 
celeberrimo. 

^Udh.  FibrictitiHildnntaSfKlp. 


e X AU D IUS  BEO  DATUS, 

Gailhelmo  tubrido  Hildtnt. 


$74  SPISTOLARUM. 

rarenter,ultcrit!s ferpant,  labiiscallofis,  acfra-  porisangafba, &negotiorumvacaoonere(p0ifc  ^ 

.  aumidisconftentjatquela^facilecraententjinHo-  di,  quam  potui  brcviflimd:  placuit  hiftbiia&?^'1i'aj.j, 
lentia  fiat  licet,  fi  talia  vel  adeflentivd  adfuiflent,  obfervatiotua,  cuialiam  quoque  (ubjnnidjatl.^'  '  ^ 
&ile  quoque  videri  potoiflent,  &  ex  iis  fitmum  didi  quineriain  obfervationcm  aliam deleptofo 
aliquod  judirium ferri.  Nunquatninfuperineo  male  examinato,  meaminfuper  fententiam  de;  , 

viiafunt  narium  ulcera,  earumfeptutn,mngos&  aqua:  chalybeatse  in  dyfentericis  ufu  aperui;  & 
olfileu 'cartilaginem  depafcentia,  nafo  mrpiter  quzhaftenus  de  noftra  Canonifla  obfervatiot- 
delabente,  palatum  coluraellamque  dcpopulan-  ne  digna  videbantur,  adduxr,  Qua  omnia,  ii, 
lia,  Nunquam  .prztereain.epoblervatitnmo-  ita  tibi  vifum  fuerit,  &  obfetvationea  tuaslOn- 1 
res,  non  tumidae  in  aurium  ambitu  pinna,  non  gd  dodfalfimas  aliqua  ratione exomatequeant  j . 
■cralleicentes auricula,' non  plusjuiloau^a,  ^t  licetresfimparvi  momenti,  poteris.iiiamisan- 
dilarata  narium  ala,  non  palpebra,,  non  labia,  nedere,  veloraittere ,  prout  tibi  vilum.  Ego; 
non  pedes»  manusve  inflata  aut  mmida.  Nun-  fand  omni  ftudio  &'labore  te  tuaque  pro  voto ;  ■ 
quam  demum  inocnlis  juxta  majorem  canthum  juvate,  promovere,  extollere,  &  [uti  mereris], 
nata  pellicula  , lenfim  acctefcens,  qua  faneii  onmibusadmirabilcmreddercconori  .Qualo  - 
pradiiaisjam,fignaturis  accederet, magno  atgu-  D,  nofttum  iS-q^uummeonominejniiliesIalu- 
mentohaberetur,  tabis,  cui  lapius  jam  per.  occafionem  fcripfi,.  , 

Cum  igitur  Pathognbmonica  hac.lex  figna.  at  hadlenus  te^onfi  nihit  -  .  .  ,,, 

himquam  in  hoc  fubje^o  apparuerint,  quis  illud  Quadehellebor  o  hi^d  mones  ,  petpla^^..  ' 
lepricotieptum  dixerit;  .Catera  autem  Cgnaab  Uee  ignem  ignoro,  Medicos  incautiores  hac  iir 
illis  Chirurgis  allata,  quemadmodum &alia, qua  parte  infigniter  decipi,.quibus  quandoq'ueec-- 
addipoflent,  uti  cutis  fcabriries  in  piioja  capitis  jam  Aconiti  radices  (helleborinis  non-abfimi-arfl(*»;* 
parte,  cum{quamm!S.&  futfiiribns,  fifliica  item  lesj obtrndunmr.  Egohaflenus  bellebori  ai-griqumn 
eutispedum.manuumque&onguiam;  pilorum  gri  quamor  ^eeies  obfervavi,  j-.  floribus  vi- 
item  defluvia,  fanguiuis quoque  detraffi,  livor,  refcentibus&foetentibns,  i. floribnsvitefcenti-. 
ctafl;ties,cumarenofis  feugranuloGs  quibnldam  qusquidem,  atbeneolentibus,  j.floribusluteisi  - 
arenulis;  Cacheftica  corporis  conftimtio,  ftons  4.  floribustuin  Veris  infrio,  tiim  Septembri  fi-' 
cornu inftarfplendelcens,  fonnicario  ac  titillatio  nepurpureis,  ad  album  vergentibus ,-&quan-  ,, 
faciei,palati,lingua,rotiusquecorporisfenfuam  doquefub  nivibus erumpentibus»  Ethunchel- 
ftupot;Hac, inquam, defiriiilianon  moror, ed  lebotumegomagnifacio,  "d quo  arte fpagytica 
quod.afiis  etiam  morbis  confeiSaria  atque  com--  infigne  baitoum,  fpiricuajue  longe  piaftana  .' 
nmniaeCrepoflint,quamvisnec&ipfa  inhocno-  tilfimuselicitUt,  qui  debito  tempore,  loco  & 

'  ftrofiibjeao  reperiantur,  veUi  quadam  adfint,  colorevitro  inclufus,  tandem  cryftallos ponit 
tanti  tamen  momenti. non  funr,  quin  dutilfimos  lUcidilEmoS  ,  ad  fallendos  naufeabnndos  pnr-^»,|j»B. 
labores  noiSuque  dieque  familia  fnftentanda  gandomm  animos,  longdexcdientiffimusrVale 
caufla obite  polfit.  ^  /  amiciffimeDn»  Fabrici  ,&  tuum  Deodamm’  ' 

Hiamquod .concernit,  quan  lepr j  motm-  amareperge,  eiquefapiusfcribe». Datum Btun-' 
amputabant  Chirurgi,  falsa  morbi  fpecie  dece-  truri  Calendis  Majis  lOi;» 
pdfiiemnt,  Dum'enim^  iplam  diligenter  in-  ,  '  • , 

veftigatem,  cognovi  taSem,ip&m  non  lepm»  EPISTOLA  XXri. 

iedmvecerato morbo  Gallico  correpeara  obufle-.  v  ^  x  ^  ^  i 

Et,qnodnotatu  dignum  eft,. dum  cum  leprofis  IDEMAD  EUNDEM, 
o^oaanis.verlaretur  bonus  vir,  prolemafauxote  pRateriris  diebtis  Maizopolim  ad  Domina  -1 
ianafaniiEmamaceepiti,Undefi  infeiSiis  fodiet  A  Canonifla,  purgandorum  corporumcaut-  .  . 

pater,  Jiaud  dubie  jure  contagii  hirediCario  s^profc^hiSyintercaererasinveniDominamno-  "  ,V 

veipplcm, vel  matrem,  vel  urrumque  infeciflec.  ftram  CanoniSam  fetis  commodi  habere,  ll 
Ex  hac  hiftoria  apparet,  Vir  excellemilsimej  uniVerfem  corporis  Oeconomiam  confidffcsv  • 
quantum  iritepfit>  veram  habere  ver^  leprs  CO-.  Atquoadantiquasillasfedei&colliplaga^non  . 
gmtion^  i  £ccum  res  iit  magni  momenti.,  ho-  itetov.PrateritaQuadragefimaGhirurgusOrdi- 
minem  fili  natura  (bci^jiem,;  a  communi,  cstci  natiusutramquemaXillamper  vices,  atfouftra-^  - 
rorum  hominum fodetatedefaleare,  te  edam, at-  tiro-ectraxit:  Interim  dum  i^c  ienrogrefiuficT  - 
qileedanirogo,ut.promsdqarin®  pr2ftantiai  rent  [nee  eriim  natura  feftinationerc  pHraitte-  >  -  -l.  - 

■&certamartis.opcribusexperientfeiin  ftudiofe  bac]  ulcerum  illorum  labia  indurari,calIo,cuteq:-  ' 

juventuns,& imperitorum  Chirurgorum gradam i  obducicoBperuntiitautjamevuIfisquantumyiS'  .j 

veram,  certam,  apodiddeamque  cognofcends  omnibusoffifausfeumaxillis  (in  quarum  vicem 
&  e^minand»  vera  lepr®  methodum  aperire  fiiccenturiatafn  quandam  duram  cartilaginem  ' .  W»' 
Hottgraveds.-r;yale, Situum amare  rufafi:ituitnatura)quantminvisetiamaffixDpridcm 
perge»  ad  nucham  fecone,  humoribusque  picrifque  a  ' 

1  .  parteaffe»aarevulfis,plagEtamcnipfe:neccoo- 

EPl  SfOLj  XXK  jungindccame repleri,  nec cicamceobducifefe 

jp  t  permittunt.  Quo  fit,  ut  major  efculenroruni  . 

JOCni  eundem*  &p6culjenrorumpars,nonfoiemagnoaegrocan- 

CLiriflime  expetientiffimeque  Bai  Pdnci,  tisfaftidio,  perillaspUgas,  potiflimum  per  iU  '  -• 

adliterasmas  nnpct  ad  me  datas,  pro  rem- .^^“'ifiussfiiDinenrolatet,  effluat» 

^  .  I  .  ..  ,  -  .  Multa 


'1 


6^6 


E  P  r  S  T  O 


jrfmcdicaufas,repmKi»et»qiieUdit.  Qmadhf. 
jas  afeBus  mrationcm,  feaueniihis  remediis 


fttm.  Traid) ,  ^sso  hsssmr  fitisitcfas  pr£pare 
prfcripf,  apo^ma,  hssmorem^sse  fis  pr^ssramm 
psbsus  eapitauhfis  expurgavs,  cerehrsim^KetabeUis 
cmeborstvi,  nm  interim  aegleBa  fiarificatioite. 

Secandi,  Jpecialihispre  parte  affeBastfus  fsii,ssii- 

gtsente  diakhea,  cum  oleo  chammill.  Ultor,  amyg- 

faccah  exprihmchammil.  meUlot.  ^iofa  ,fol. 
malva,  femitietim,  fcenigraciconfiante ,  sjuem 
continuo  in  latere  affeBogpara,  Vltirm  decoBo 

prafiriptis  remeSisfic  ufes,  afeBus  nihil  omnino 
remijit  ,fed  in  eodem  jiam  adhuc  permanet.  Tu  i- 
gitur  Vir  cLensfime,  quid  de  hujus  ajfeBus  eaufa 
fentias,  quibusque  remediis  propellenda,  ad  nos, 
quafo  ,perfiribas.  M  ohfervationemmam,quant 
deafeBu  jutoris  illius  ad  meperfcripjip,  rejpohdi. 
fed  num  illas,  quas  mifi.  Uter  as  acceperis, ignoro. 
Vale  clarisfmevir,  meque  amore  &  benevolentia 
tua foUta  ut  profiquaris  ,rega.  Bienndzi.  ^anustr. 
ifiij.  ' 


LARUM 

E  P  I  STO  L  A  JCXZ  :  ^.jo. 


AmplisJlmoacClarisJjmoViro 
Dn.  FELICI  PLATERO  ,  BaCleenfiui^ 
Archiauo  felicilGmo ,  &  Profellori 
Primario. 


G^lhelmue  Vabricisu  Hildanus 
S.  P.  D. 

E  A  quaimfifti.  Vir  amplifllme,  &  toti  orbi 
notiffinie^gratiflimafuere:  quandoquidem 
ego  talibus .  &  bmilibus  valde  obledtor.  Mihi  fi 
rariquidadmanusp - -  ' 


rari qmdadmanuspervenent,  viciflim  commu¬ 
nicabo  libenter.  Nunc  ad  te  numifina  AlexanM 


Magni,  uti  quoque  fruftnm  pavimenti tefferati, 
ex  antiquiflimo  ruderatoagto  hic  in  vicinia  cffof- 
n™  — uiiaut  hilari fronteexcipere 


lis,  obnixe  rogo.  Maturiusfcripfiflem,  &  gra- 
is  egiflem,  nifi  tota  fere  familia  mea  granllme 


sgrotaflet.  Uxor  mea  ,&  liberorum  duo ,  famu- 

puerorura  meorum  febre  continua  laborave¬ 
runt,  nunc  tamen  omnes.  Dei  fingulari  benefi- 


B  P  I  S  TO  t  A  XXIX, 

'Dn.  EMANUELI:  URSTISIO 
Medico  Biennenfi  celeberrimo, amico 
fingulari. 

Gmlhelmea  Pabricm  Hildanca 


Ss  ; 


"^E  caula  morbi  Domini  Eherhardi  Rulbman- 


Jiifonilo 

adprtte.  *-^ar,doffiflime  atque amantiflime  miDomi- 
dnatme-  ne  meOquidcmjudicicrrefie ientis,& 

■  'Jlam.qusadmulculosrelpir  ' 


fervientes  finiftri  lateris  decumbit ,  ex  capite  de¬ 
fluere  nondubito.  Methodum  quoque  curandi, 
quam  inftitnifti,  non  iraprobO  jfed  qubdinfru- 
duo&  fuerit,  non  medicamentis  adfcribendum  , 
quemadmodum  asgro  coram  fufius-fignificavi. 
Cum  enim  caufa  morbifit  humor lentns,‘crairus 
&  vifcidus  ,  nonfacile  hoc  mni  tempore  medica¬ 
mentis  expellitur’;  praftftim  cum  in  patribus 
mufcultjfis  fit  contentus  ,  &  nonnihil  bilis  atra: 
Cbiquoqueadjunfiumhabeat.  Suadeo  itaque, 
ot  curatio  in  menfem  Martium  ufque differatur: 
Wnciiumoresifti  iterum  pr2pararidi-,attenuandi, 
^ciim^r  alvum ,  tumetiam  per.fudoresexpur- 
■gandi erunt.  Fonriculosquoqcadeyacuandam 


Dum  hzc  feribo ,  venit  m1hi  in  mentem , 
qu2  apud  fohannem  Cratonemia  ConfilibCCI.  'f5“ 
de  dyfenteria ,  pro  quodam  Magnifico  DoSino  X"' 
de  potu  chalybeato  legi.  Illo  enim  in  loco  potum ,« 
chalybeatum  contra  opinionem  omnium,  quostor. 
mihi  de  hac  materia  legere  licuit,  plane  impro- 
bat.hisverbis.  Inreaa,inquit,'viausrationej'  , 
nihil  prartermittatur;  nec.detur  po.tus  chalybea- 
tus,  ut  fieri  folet.  Non  enim  is  adftringit,  ut 
falso  exiftimant  Medici ,  fed  turbat  alvum.  Se¬ 
rum  au  tem  lariris,  in  quo  chalybs  extinguitur, per 
clyfterem  injiciatur,  quod  alvum  fiftit,  hoc  ta- 


nen  fecunda  diemotbfnon  faciendum..  ' 


mirum  in  modum  conveniet.  Pluranuncadfcri- 
-berenonlicetjprzter  occupationes  enim  inpra- 
-xi  jamjam  mihi  ad  T)n.D.Sarazjinum\ji«Avinen- 
-femMedicura  ,&Pk.  b.  Paulum  Ofredum  feri- 
'benduraefl.  Septima  hujus mciifisdie, 'hic  juve- 


u  cuidam 


meh  crederem  ,vir 

que  magni  nominis  hxc  divulgafle ,  nifi  remita, 
fefehabere,  ufu atque expetientiacomprobaffer. 
Quicquid  tamen  fit  ,  pbftquam  potum  chalybea- 
>tum  in  controverfiam  &  difceptationem  a  tanto 
viro  vocatura  animadyertii  zgroris  meis  illum 
pra:(cribereaufusnonfui.  Fieri  enimpoteft,ut 
aquaiIla,.inqiiachalybsgtatusextinfius,actimor 
niam  aliquam  ab  igne,  nonminusac  frigida  q- 
mnia,  ficomburantur,  fibi  retineat,.  Quando¬ 
quidem,  Sii  Galeni  de  fimplic.  Medie,  facultati- 
busjib.q.yerbis  utar,  combuftorum  nullum  pia-  . 
nd  eft  frigidum.  -  ReUnqniturenim  in  illis  veluf  ' 
live  ignirio  qusdam.  ExtincHoau-  . 
tem  illa  cha!ybis,aut  ferriigniri ,  videtur  efle  quz- 
damcombuflioaqute,  eamqui 
dam  acrimoniam  rei  * 


pta  venzleftione  _ _ _ 

humerum  abfeidi.-  Operatio ,  laiis  fit  Deo;  felici¬ 
ter  fuecefiit..'  'Cum  primum  exemplariacenturias 
■  tertis  accepero ,  -tuum  qUoque  .a  meexpeaabis. 
‘Refponfiim  tuum  ad  obfervationem  de  morbo 
fiitoris  accepi,  &  obfervatfonibus  adjunxi.  "Vale 
^  clariflime  miDn.  Vrfiiji,  amicorum optimCiRa- 
primBents  aj.Januar.rfiij. 


[ue  aqus  chalybeats  sgrismeis 
lonis ,  veronies  radicum .  e- 

ryngii  marini  (  de  quibus  radicibus  fingulare,„ 
quid  in  dyfenteria ,  &  inteftinorum  morbis  qb-  riotthiU-  ■ 
fervavi )  rnaximocum  fruifiu  haiftenus  praferi-  «»• 

pfi:  Imbnon-fblumpro  potu  ordinario  exbifauij 

Verum  etiam  cum  ipfb  jufcula,  emu|fiones,&lac 
lygdalarum  prsparare,  operam  dedi.  Sed 


quisdodotut 


mhujusfeculite,utqul  • 


C  E  N  T  .IJ  R  I  A.  :  , 


30-  Wn  folum  inthsoricis ,  veram  edam  in  pt«i,|p 
«^3<-  haaduUi  fecundus,  hic  mdius 'aut  COTUS  do-  t 

cete,  atquenodum hunc folrerepbteric  !  Quae 
igituthacderemiiitfeutentia,  &anCr««»sd- 
bi  probabilis  videamr  opinio  :  ut  uno  aut  altero 
verbo  fignificafe  velis ,  edani  atque  etiam  togo. 

-  Vale  vir  airipBfiime  &tum  nomine,  tum  re  ipfe 
■  Dei  lingulari  beneficio  febciffime ,  feliciter  vive 
;  .  diu,  idquead  Dei gloriam>&’ emolumentum  dE 

fcuLpiadez  familia.  Patemiaci  Avendcorum 
Itf,  Novembr.idoS., 

pcationeparm.ohcalo-rerniUiusnativuminfpi-  ^ 
ttumtali  sjlngutif  panibus  infito  conftftemertt, 
xtinBum,  natam  ftatuimus.  Extingui  autem' 
olorem  nativum  pabtsto  illius  fubfiamifico,  in  ea 
artein(idente,radicitusabfumpto',Uq^plerumqj 

n  putredinem  degenerante  velfumma  exfrinfi- 

dit.Abm^eptionenutrtmentihocvix'dumeve. 
oirepotesls  Currtetiam_  exvrema  f.trophia  Jabo-^,jeoe  itutrU 
ramiamembrapondumtameligangranqmpqpme„ti  gen¬ 
antur:  ^cumpluits  venapartemimpticent,  eif  grana  oriri 

atq^confiflereposflt, 

hoc  poterit  accide-re  i  Cumis  nonom>idiuspartibus‘‘’“J”^'''fA‘ 
conferatur,  &pracipuavifce'rahocdefiituta,fen-'“^^^^^ 

fumotuq^proincqrentia,tamenvivant.  Berumeaidtreiun 

BP  rST  OL  A  XXXI. 

FELIX  PLATERUS 

Med,  D.  Archiater  Bafileenfis,  clariifimo  atque 
,  experdffimo  Domino 

Cailhelmo  Fabricio  Hiliam 

Medico  &  Chirurgo  peridfllmo.  Amico  fuo 
S.P.D. 

-tcratJpracedeatitnm ,  mhifiripnspropofmfii, 
meumquejadicmmexpitivip.tihirejpondcrera-. 

probet, caloremque  nativum  excitqfleum  ille  tunc 
quoque extinguatur,  nijinovoafflue-nte  contmub 
fufcitetur,eastuncm,ortificariiUiidiBum,neceJfe 
efl:  Eoqeecitius,  ftobligatur'as,  autprafcifiones, 

'tautabfeBas  arterias.unde  hocpetisftmum  fubfir 
quuntur,  vena  Jimul,  qua  arterias  undique  comi- 

tttsmeis,  tpritmpamdicUnami attribues'.  Qua 
tamsadeoaAucintertiapartepraxemmeaah- 
fAvenia,.Fites  maesquelabe-re,  stt plrraquealia 
.  fepcaam. 

gutgcn-  son 

«tof  *'  ®  0  Wf®  ^  cupisnates  ex  decubitu  knge,  easque 

feBanummentumquoquepart.hustllisdiftrtbue- 
re  nequea-at :  Qua  tamen  caujja  gangrano,  cum 
a'rteriainprofundocorporislaeeant,raraesi',viX‘  ( 

denteuri-aa,  quaeccmtinuifluebat ,  acrtrmma, 
hcamaffecluraMceafumulte-nturrnta-iite^atqui 
funedineris  in  ett  excitante,  quemadmodum  ol 
hanccaujfamfepegangrmiimfrperuenirejtefapt 
obfervkjfe  ipfe  fateris,  Jic& ego  fateor^  hoc  quam 

i  fecante.,proficifcitur. 

!  Hacfubito,proterqmrpconflime'ram,exarare  _  ... 

i  gnofeeres:  qua,  utboniconfulas,rogo.B:fiqmd 

frequemifimp  contingere  ex  filo  etiam  decubitu 
diuturno,  circa  ofadorfi  ad  Coccygem  ufque  pri¬ 
mum  cutemexctrriari,  etr  nifs  fedulo  unBioue  lia- 
teaminum,'veUociaffeUihuicobviam  eatur,  mix 
•  earnsmipfamfub!eaamitpmm'ari,&nonfi. 

-  lumfuppurari,fed&putrefce're  ,  nigerrimam- 
quequamcitisfimefieri,atqueingangrana'meon- 
aierti,  nift  putredo  iUa  fuUib  dufe-ratur.  Qmt 

■■  fismemor'.pe'rfohamea,velpermutahoadplaci- 

■  tum.Balertrexpertisfa»ecumtuis,  quos  Deus  in- 

■  columes fe-rvet,  Bafileare.Febr.^dByUrfiiRum 

■  quesutihaBenustefeciffeipfenrefaarrat,  obteflor. 

■  Ahe-rumdubiunideaqxa  chalybeata,  cujus  men- 
-  tio  in  exordio  ft,  deeoi-nTraBatunofiro  detfy- 
i  finte-riacap.-y.paglei. agitur. 

compres/ionepartisltfaaccidiJpriposlit,  qua-nt, 
-  atiushocfiet,fiu'rina  defluens  amplisuhancpa-r. 

,  .  i’‘°pa^mt 

licandoinflammet,hoc  molliri,  fedmaxime,qtio, 

^rat,ideffcIe,hocinprsmis. comprobare  videtscr 
liirqSc  quodipedibushydropico-rumexplUnsJerum.mj 
ttm,  omnifludioalib:dttttriatur,in  fafciishare'as>  (i 

.pedeimadefaciens,  ocyus  inflammationem  ,qu 
fuhitoin  gangranam.abiit,progignaf.  quodcen 
ties  accidifcnullamque  gangrmam  freque-nttt 

meo  PraBico  adeo  exaBeilUus  mentionem  feli. 

\  S/P  I  s  T  0  L  XXXlIu  ' 

AdemdemFinfrdSce^berrmumy  -  >  j 

"  Dn.  D.  Felicem  Platerum* 

d  Arcbiatmm  Bafileenfem ,  cui 

^  Guilhelmes  Fabricius  Htldanus- 

"  S.P.D. 

S  T\PO  dxBisftmis  cfieruditisfmisiuisfolutio-nL 
r  A  bus',Viramplisfme^toti0rbini>tislims,qui- 
'a  busaddubiameapropor«areSpondereplacuit,'& 

-  qutbusnonfolumobleBormaximefedetiammuU. 
p.  tum  proficio,  gratiasi-ngentes  habeo.  Fiinamali- 

f-  qua-ndo  prota-otainmettsabenevolentiagrdtumg,,^,,,^,^^^ 

■-  meexhibere  pofem.  Rari,  quod  ad  te  mtttam,in^„,a,„^„^ 
■e  prafens  nihil  habeo-,  pratertquamfragmentanon-fhyri,Ui„,- 

nullaPo'rphfritis.,ajiorumquefvmiliumlapidum.gro.iom,i- 
0  quosegononit-apridemiHagtoAventicenfi,pTa.“At  ‘notu- 

Nnnnj  fiuse’  ' 

EPISTOLARUM 

'emprifcUo  I  cunque  bibere  voluerit,  addatur  parum  fyrupi  del/j/S  jj 
I»  viiktitiA  lucco  acetofe,  deagiefe.  & citionuro  :  autejus 

|  rum,dulcDreturque  aliquantum  faceharo  ,  ne 
mltitfibireA  tormina  ventris  aidzci,  Tullis  tamen  fi  adclt, 

^  iqxiiUter\ ab  hujufmodi  &  omnibus  aliis  acidis  abfiinen^ 
iifshafieU-  dum  eft.  Sequens  quoque  julapium  fiunmopcre 
ia  fimili  fii-  •  convenit,  bis  aut  ter  in  ie  furoptum, 
fraflamco-i  Aq.  Acetofe,  -  , 

„^uedcaif-\  Fragarfe 

Si^aaado].  ;  Borraginis 

'  ^«euanti»  1  '  Lactucaeana|j, 

itjpermiaaha  Syr.  de  lucco  acetofe,  aut 

aoijaeji  rari  Citronum|j.  K. 

micabo.  Va-  Mifce.  -  '  ■ 

vmiUalr.mm  Si  inquietudinesmagnatfuerint.itautdot-'^/" 
iticornrti  ly,  mirenonpoflit,  exhibeatur  ei  lequensjulapiam/f^ 
]5r.  Aq- Lacluca.  • 

rjJTT  Papaverisalbi.  , 

■  Borraginisana|j. 

Syr.  de  Papavere  Ij.s, 

OCOMO,  Milceproduabusdofibus,  deturquetri- 
,  bushorispoft  ccenam. 


•  Emulfionesitemleminumfrigidommma- 
jorum,  &feminispapaveris  albi ,  Ibmnum  con¬ 
to  populeonis.  Applicentur  item  fcapuliscucut-’ 


nd  ddpetata  eft,  tuadeo,  utin  alimentorum  prz-' 
paratione  fummaadhibeatur  diligendi  quo  me¬ 
dicamentorum  vice  efle  pofiint.  Et  quiafctibis, 
febrem cfleardeutem,  capids,  Serenum  dolorem 
magnum,  necefic  eft,  ut  ab  omnibus,  quae  diffici¬ 
lis  luntcoilionis,  abftineac.  Hac  autem  funt  ca¬ 
ro  bovina ,  porcina,  ferina,fele  condi  ta,  &  fumo 
exficcata,  pifces,  lacdcinia  omnia  prater  buty¬ 
rum  ,  aromataitemintensecalida ,  velud  piper, 
zinziber,  caryophylli,cardamomum,  raphanus. 


CENTURIA. 

Si  Clyftenbus  Uti  nolueric  >  exhibeantur  ad-  eft,iuam  magni 
minimum  fuppofitoria  ex  meile &  fale  praepara-  gra  chiragra  , 
ta,& utatur pi unis DamafceniscotSbis in  aqua,pa  ter  fuilTc  afflida 
rumquc  laccharo.  De  medicamentis  purgan*  thermarum  fcrin 
cibus  nihil  {cribo,tum  quiaiplam  ab  eis  plane  alie-  co  litarum ,  per  k 
nameflelcio:  tum  etiam  »  quod  nimis  debil6*<  munis,  qui  tani' 
ipiam  clle  vereor.  Ha:c  funt ,  Vir  clarifljmc,qujt  pedes  pariter  ac 
in  prsfens  neccflaria  mihi  vila  liint ,  li  aliquid  anitni  quodam  i 
^iudinteivcnerit,rerci:ibe,&vaiecum  honeftif-  tara  nuntium,  I 


mtiam.ab  ep  tempore  poda-^ ^/^.34.  . 
,&  nephricide  larpiusacgravi- 

Ab  arthritide  poft  ulurn  Mtkruin 
Jm  in  Ducatu ‘Wurcenberj^-^fo/cr»*  '' . 


in  ptifens  neccflaria  mihi  vila  liinc ,  Ci  aliquid  animi  quodam  lubitanco  affeftu ,  6b  trifte  alla- 
aliudinteivcnerit,rerci:ibe,&valecum  honeftif-  tara  nuntium,  fubito  quoque  evanuerunt, imr 
fima  tua  conjuge,quam  ut  Deus  Opt.Max.prifti-  potentia  ad  incedendum  in  cruribus  ob  eorum 

'Coloniae  IO.  Novembris  15518.  cedere  in  loco  etiam  plano  poflit ,  nifl  habeat, 

_ _ _ _ _ _  cui  eundo  innatur.  Nephritici  vero  dolores  H- 

^  cct  fepius  molcltiflimi  ,  &  calculi  ac  arenula 

E  ?  I  S  T  O  L  A  XXXIir.  pl„rima  «crec*  fiierint:  per  U  tempus  tamen*| 
ZA  CH  A  RI  AS  GEITZCOFLER  gravius  &  deterius  affligebant ,  &  poft  diutur- 
a  (0ttlcnbrt<b<&c.  Eques ,  Clariffimo  &  Do-  ”am  ponderis  lumbis  incumbentis  moleftiam  , 

'  aiffimoVitoDn.GUILHELMO  FABRICIO  ac  denique  multos  petpeflbs  dolores,  tandem  . 
HILD ANO,  inclyts  Reipubl.  Berneniis  Medi-  Novpbri,anni  fexci  feculiinchoati  ,  cal- 

’  Amico  fuocolendo,S.P.D.  excrevit.  Aquotempoteacceienteintempe- 

Ibvo  abcujus  diuretici  ufu ,  quoties  furgic ,  ftat , 

■  ^Efcriprionemaffeaus  graviffimi,  Viir  clatif-  ambulat,  vel  alia  quacunque  lat  one  commove- 
'l-/bme,atquedoiftifl!me,iii(cetibitransmitfo:  i  mt ,  ad  urina  excretionem , citra ipfius  tamen 


9S0  EPISTOLARUM 

X/.S  34,  carafic,  ^*&'^*^fignaincectacite,  acfjEpiffime  devaletudine  fuaadmodutnfblicilus,  &i3t]ita.^P'334. 
fellere,  pruritasctiaminglandepoftmii9iooein  tis  priftfnz  ob  ardua  graviffimaque  ,  qua/pg 

aG.D.  percipiatur,  &  ad  parinEUmtitiUaao.al-  incumbunt  Ucgoda,  cupidus,  rem  totam  dib'. 

^  viitemexcrementa  interdumexeant,  dumcum  gentiffimeponderariacdelibcrari,  &adiubfc- 

«-  cbhatuquodamobardorem  lotiumtcddit:  Ideo ;  quentes  quteftiori^  fibi  quamprimum  teipon- 
ad  explorationem,  qua:  fit  cum  cathetere  in  vefi-  deri  fummopere  cupir.  a 

•  cam  immiflb ,  deventuro  eft :  vocati  duo,  fed  di-'  I-  Quid  de  fymptomatibus .  quae  fupra  fiint 

-  verfis  temporibus  Lithotomi,  uterque  lapidem  pofita,  ftatuendum:  num  infufficientia  fintad 

■  magnitudineovicoIumbmiinveficaadeire,li-  demonffeandam:  &  utrum  lithotom». 

•  berum,,acmobilemptimus,alterveficae  nonni-  rum ,  quos  fepius  deceptos fuifle  .  quotidiana  j 

hiltunicisadhzrentem  affirmat..  Medicus  prs-  experientia  reflatur,  explorationi  fidendum.»  * 

'  fens  allifionem  Catheretis  in  lapidem  propria  II.  Pofito,Iapidem  veficEurinariscettoad- 
raanupercepit,  &’qu'endamquaGatttitumipfe-  eflc,qua:ritur.  Utrum  is  tuto  in  ho^c  corpore 
met  Gmerofus  Dominus  animadverrit.  .  medicamentis  a.9..Sj.ara*  auferri  poffit:  &  fi 
Calculo  itaquideprehenfo.  quem  in  renibus  fic  ,  certa  &e3^erta  fibi  fideliter  cpminuiiicari. 
rudimentum  accepille  ,  &  demum  in  veficam- eoruraque  legitimum  uiumdeferibi  pedt. 
per  ureterem  delapfum  ^  nec  tcmpefliveexpul-  ' 'III.  AdledHonemfifueritdeveniendum, 
fum,  ob  adhafionem  arenularum,  &  lenti  pblegc  cum  certum  fit,  incifionem  calculo  velicai  tuni- 
matis  increvifie  ,  conjeCtura  non  parva  oborta  cis  adhaerente faCtam',  pcriculolam,& pletUm- 
eft  :  atquedecutatiOneejusmtacogitati  cce-  qnelethale.mefle:  quibustemediislapisavefica 
ptum,  dubitati  vero  medicamentisne,anfeiflione  anteincifionemlepararidebeatgenerolusbo- 
fit  auferendus  i  minus  primum  fqire  defiderat.  a.  Num  perafla 

Medicamenta  tutiora  ,  Sc  magis  optanda  vi-  feiflione  verriculis  opus  fit;,  qu£  veficaniabate- 
debantur :  ideo  nonnulla  priufquam  ad  incifio-  niS  languine  gtumolb  ,& aliis ,  quaefubefle  fo-  ./ 

Mcxfafa».  nemvenitetur,  expeririplacuit.  PrzmilS  idcit-  knt  corpufculis  ,  expurgare  poffint  >  3.  Num 
figsiniM.  co  univerfili  corporis  ,  &  legitima  evacuatione  perplagam  fiftula .  feu  tubulus  more  alias  folito 
'  fin  qUa  ventriculum  debiliorem  etiam  leviora  in  veficam  demittendus  ad  aliquot  dies,  donee 
■pharmacadifficuiterfetre,&ac3ffiaob  yimdiu-  vulneris fanies omnis,  univerikque in vefica coi- 
reticam  ardorem  augcti,obfetvatum  eft  )  pulvis  le(fl$  &  concretatfordes  expurgentur  ?  an  vero 
alellorumpriEparatorum  frequenti  experimento  ut  labra  vulneris  ftatim  concidant ,  permitten- 
^^a^c^c  inptitn^^nrniendatus,  cumliquo-  dum  ;  exemplo  cujusdam  noftratis  lithotomi, 
ribusdiureticisddrachmaunaad  quatuor  fem-  eoinbpotealiasiatisexercitati ,  qui  affirmat,  iU 
puiosexhibitusfuit:  fldmajori  damno  ,  qudm  las  reliquias  omnes,  per  urethram  feupenera  lira- 
commodo.  lltin£  enim  deflinatas  partes  ne  iponte  ^cihmc  evacuari  ?  4.  Littum  arentils 
quidem  attigit ,  ventriculum  vero  fummopere  fubindepetplagamarenibustfanfenutes.inibi- 
debihtavit,  naUfeam,  dolorem  ,  & aha lympto-  quefortchsrenteS,  coafblidationemnonimpe- ' 
mata  excitando  ,  neque  capiti  omnino  peper-  direpoffint.»  ... 

■  cit.  Quo  fadum,  ut  ab  ejus  ufu  Medici  deftite-  I V .  Incifione  feliciter  perafla  ;  Sc  vulnere 

rint ,  de  curatione  hujus  mali  per  pharmadam  conlolidato.  qua  rationed  calculo  deinceps  prs. 

fetme  difperantes.  '  Etfi  enim  fint  ,  qui  varia  ietvaripoffit » 

jaSant  experimerita,  ut  leporis,  cicadarum  ,  &  Y-  Denique  quibus  modis  imbecillitas  era- 

fcorpionum  cineres,  languinem  hird,  ibiciscer-  rum  toUir  acpodagraprzcaveripoffit:  &qui3 

vi,  capreolorum. menfeuum,  liquorem  ctyftalli- <le vinaceis  in  tali  cafulperandum  S 

lapidis,  arte  chyinicafbierterprzparatum.tro-  '  Dolor  quielcendo  vel  pulvinari  molli  infi- 

glodytem  paflerem ,  ble-  .dendo  ,  adeomagnusvelintolerabilishoncfl; 

um  fcorpfoiium  .  lixivium^  Zoroaftri  Tinelli  de  Uificibo  vel  potu  nimium  fri^faciente  fumptp,  . 

nonnulli  etiam  (inter  recmtiores-dKfeaim^  «Sic.  Nnne  ptutitus  continuus,  &fi:cquenrif^ 
Taii^azjin  Buliatria)  gloriantur.felapidesvefi-  fima  exiftitmidbb ;  urinaalba, vel virefcensma.' 
cs  tali  remediorum  genere  ,  abfqUe  indfione  gia»  quam  tindfa  :  Omnis  motus  dolbrem  au- 
Ca/cwlKttifi- -Sunt  tamenalteraexparte  hifloriz  ger,  dctumurinaaliquomodocruentaprpqua- 

C^' curatorum  admodum  incetts,&  rationes  latis  !itatemotus.&plerumqueinftatlixivii.  Incapi- 
probabiles,  qua: hujufmodiprzfidia  dubia red-  te  glandis  vero  urina  reddita ,  femper  pruritu* 
dunt :  quas  apud  &.!^a/»,  ji/aaMUK»,  &  alios  &  ardor. 

videre  hcet.^.tfcu«r  etiam  fcribit,-n,^mYuo  E  P  iTt  O  L  A  XX^  “ 
temporefuiueinventammaccriamprafidiicalca-  ^  <•  „ 

lam vefa frigentis,  fed foia Chirurgi  Generolo uStrenuoVtm 

indfione epEaripofle.  Idem aliirecendorcs» &  Dn.  Zachari-$  GfiiTZCOTLEka 
ptzfentiffimiMediciliberdfatentun  @ei(en6acl)/Domirioin.5aun«()«m/ ©tauf*  . 

Vident  enim  omnes  ,  nullum  efle  morbum,  fcn/aBog&SBffeUhutm/ Equiti  aurato 


Vident  eUim  omnes ,  nullum  efle  morbum, 
inquomajota ,  accopiofioradecantenturauxi- 
lia,  Scmagis  extollanmt ,  in  quo  tamen  minus 
efieiftum  optatum ,  &  quem  tituli  promittunt, 
przftent.quamin  a.S,«n(.  Quaptopterrebusfic 
flantibus,  genetofus,  &  magnificus  Dominus 


Sac.  Cziat.Majeftatis&RcgisHun- 
gatis,  necnonDucumAuftriiB 
Confihario  prudeniiflimo 
Pu.fuobcnigniA 


gmlieU 


Poftremo  qiisrit  T  ua  G.  quomodo  imbecaii- 
tas  crurum  fittollenda,quidvede  vinaceis  Iperan- 

grani  toflendanii  cum  alias  mnltotics,tum  iuperi- 
bri  sftate  inGenerofo  quodam  maximo  cum  fru- 
auhocungncntum  expertus  furti  ,  puruatota- 


EPISTOLA  XXXVI. 
AdeUnimtVrmmGensrofm», 
ta.  ZACHARIAM  GEITZCOFLEB. 


r 


.aitiEN  TURIA. 

'0.  >(-  ^Aprilan  taicemri  iterum  liiadeo.  Operatio- 1 

'ni  etiamli  difficulter  interefle  queam  ( ti - “ 

culeuimabeflefamiltie  mese.  valde' mihi 
commodumj  quia  tamen  Tuam  G.  pra:fenriam| 


n  G.  pratfenriam  j 

jaiebo,  dummodo  licentiam  a  Magiftratu  meoj 
impetrare  potero-.  Quodfi  G. Tuam  r~~- — ■— I 
mihinon  concedamr,  uc  cordus  ante 
nca  praefenti  Medicoddip 
vulnus  iUicbdcacrice  c’  ' 


EPlSTOL  Ji  kxxyn  . 

!-Z  A  C  -H  A  -R  1 A  S  G  E  i TZ  K  O  FLER^ 

a@et(mbni^/&t;.-Eqncs 
iSiiiiheliiH)  Fabrica  iseiano  S.'P.'D. 
rr  iy£retsS7«calticiiieme:refoJlUa!,Vir  cUiff- 
i^firacy  at^  i^ifdmc^7hiccchariliime,mm 
illtid  fdili^mn^raf/iij^titiidirlc,  &fraaj>tkfi- 


lecenlui.  quasque  Genetolb  Dornino  Baroni 
Wattenvillecoram  fufiusexpofui.  Valeilluftrist 
5feDD.& metutuncenfe.  Raptim  lifiers 
’  "  "  '  ‘  io  teoy.  ' 


generofeDi 
,  ftjrgnhd.-8. 


conflimtiisMickpii,  pmcali/ifiiafaiorpc- 
meifillMem  arCe  Hocte- 

ati  adrdimflrkndam  cctnmifi:  '^udihpbrem^  , 
■iitenpfsuhi  gratias  fcr^erkgara.  referamqicr. 

■crim^TcYardS^xdfJaminajjiStbsriiKKltlratir,  ■ 
^ v'  i-- ^  [&firretasbabrrc-medicimst^^^ 

.IDEM  -K-p  .EUNDEM.  :scchcmcniifsimihi&e:aarc4t^^^^  . 

pAulotardins/quam^eraEam. 'IHuftris  atque 'hijcc 
.  ■  .f  Generore  Doiidne,eai'qum  promilcram,  mit-  cpmmmicire  viliii  :  cffitibse  rigarir,  'm  'cifiit^  ' 
'  to.  idquenegligenttas  ‘mem  caiiia  minime  fadum  'r>t>n  folitm  diligetitifsime,  'de  dubisim  rrii—'- 

eft.  -RadicescnimEryngiiMariitiad  XicOiRlifxd-  bikKllHih,examin!Sd(^perpcyidks:'feH'etidmprK-  . 
...-^anum  ctucpd%  ppi^  in  umbra  esdicc&dm  e-  deMifsmaraiitdmcmfiUtiiktdcderVSb%'expok- 
lantiubi  tempus- requirebatur  :  Quaptopta:  nei^dsdFail^primdddtaiect^rddiigdJidbif^ttde'^' 
Tua  G.  moram  ^eferatj  demiJsd  rogo.  Nunc  V‘^‘>rdm  pmM!ixcmo  Zdbdio''trki!si)iiaai.''Fdciei  ' 
illasmittOj  faxitcleraenaffimus Pater  cmleflis-.ut  haciupirti  . 

G.  tua  maximum  ftudum  indCcapdIete  posUcifim  bitito  liaris  tmprdmwgmdeds.eperdm  da. 

.  Miito&inftfu'mditapr6enematibnSeidtibendis'.  bimusje^lli.i>xirmidcharipi«<a,fiids'<j-,  fabtte  ' 
item  iifa.de  inedia  Appqlpnii  Schreietstillaetiath  ibk  ExcelkmiaflHrimdm  per  'me  diBam  •dotor. 

>■  nunc  yivitjUtipmD.  Lentulus  ann  paucos  dieS  'HifceitaieFiFchirlfsime^^feUaterVimdidFDa- 
ad  raeicripiit.  iiscut  G.tua  ed  animtiquoa 'mi  Er^eiiS:  Eedraar»  idiT-. 

,  ptoHdrcunmr,  accipeie  veliq  ofaferao.  SucceT-Qglcripao  morbi  iliufttis  Cuiufdatin  Ma-' 
./um  curationis  poft  meum;afaitUm,ayMe  inteili-  ’  ...  -  ..  ■ 

gerecupio  v  penin^taUieh  Tuam  G.  nunc  con-  | 
yaluilte,  ipero.  Circa  *ten5sfimum Ptindpem 

D.  Janurium  Radziviiiuni  adbuci  uni  cum  eia- -  .  . 

risfimis VirrsbmD.  Piatero  &  Chimelitio  iMe- p  «'•“ttoatreatrtgirroyefe.de^^trrc^ 

renteEpicutusadipfumaTduausfbitiqu! 


aiiaque,  'qu^  pairiim  i 
bahCiadhibuir.  fcbrpusmirumin  jiioi 
j5^  ^  h3agis-m^ifqueu....wvrwo.. 

h  Nattimehtapaucai  &  hon  hifi  inviriis  iuiiiir. .  tri j 
ingujne  dcxtrbiiiptbsefeabfcefluEmgensi  ex  quoi 


ofrigi^didrisB‘cumUemsaH<jtfano^ 
tdhili  duritie.  'Htdc  'elapfis  dnmsi.^  etUmfinte  ^y  , 
■'o?rju^mm,menfesfiukerH^^^  »tplu/i- 

'mump'ducii,  nec  fine  dbf^is  fehjif.  Cmn  anno  1^14. 


cu6cffiuir»Eft& ; 


Siingefas  profero,  I 


'^imabkheandomenfemio(fi‘-^gufi6^^^^ 
permenfestrespe^uktu■oror^n^^tHJnftigulis^a^r  / 
tnorfe^mantsnienfiumcHtfum  quantitate 
mediecirem  acquifiviu  MenfidetAum  BeceMn 

^¥tte  toPrper ¥ 

^ia.  benignd-eiariri-velir,  .excorde  precor. 

Vale  Illuftrisfatque  GenerofeDomine,uiicuml?^?n  *^^^f2-/“"^ 

genere,.&virtute  fere  nobiUsfiuia  tua  Relingera,  iamtdecres  film,fiae  UBe 

Max.  tecuiii  inraultaiedJaconfervate,  ipiiritna-l _ b....?  -  ■  i  t  dpdp^Kafceix 


dignetur,  etiam  atqUe  etiam  ex  cotdc 
.  precor.  Raptim  Saffles  Rad: 
rac.i;Juni.'ri5.o.. 


...  eflsiUceiipifa^otilmqiseadamm 

xemprSdii,  «i  revera  eiienii.  '  'Sapfiper  men. 
fes  aliquot  pdriiis  timpdre  ,  ciU  dolms  vehemen- 
iifsirdi  edm'ip-dpprehe'i3der'uni',  cum  febre  coii^ 
tinua  &  animi  deliquiis-,  d  quibus  dUqUot  die- 

■'  ''  s.fedpotifif- 


584  Epistolaru^ 

Mpijf.ii,  Jlrataneh(ict>i>taiilefiiif,cpJleriaaiifiJpactedie-  egoLzuCannsdtainfwem  <3eneroficujuf<)aitt^.«  , 
liirt  io. .  fum  vigimi  ad  lihr at  triginta  vitree  fituttt  ptb-  occupatus  ibi,  tradita  fuerunt,  ceferiusad  eas  re- ' 
«OTesji-  traliasfaife-jvetttrisqiiemoksincirciiitiifiitha-^foaiaiemiidnaaticaa,  neigiturTuaGenecoC. 

»tttl(!)igitudinemititireffeaa,agitioti}jirtmotiired‘  motam  agre  ferat ,  demilse  rogo.  Sola  auteim 
'  dita  epicam  friut  d^ulter  moveretur.  Seijuetiti  profetab  litetatum  G.  V.inip^Kovehementer.., 

tempore [epimfttrgataefipHmmdicamentie fer  meexhilatavit,idqueeamfolamobcau(am,qaod 
os  apimptispumper  ahuminjeSi, &femperm-  G.T.yivere,  derepe  valere  j  exos  intellexerim; 

£e«s  vitreepimite  copia  edaSa  eji.  Sapgtiisfepias  Idem  a  Genetofo  quodam  ,  qui  ante  menfesali- 
veiiafe3atiotahili  emolamemomipiseji :  verum  quot  Haunshemio  veniens ,  tranfiens  hac ,  &  in  - 
alpi  tumor ixcr'efierevifisefi,corporis^ue gravi-  Galliam  properaris, me  invifit  ,  nundatnm  mibri  • 
tat augeri,uf^adeo,ut feri fimperfedentariade-^  fuiSFaxitclementiflimusDetisPatet  ctEieftis.ut  - 
geret, efohvemris  molem  in  k3o  etiam  minime  G.T.opttma  ifta  valetudinem  multos  annosad.  1 
commode  jacerepojfet.  Menfespaulatimpauciores  Deiglociam,utilitatemqnePatrizftnipoffic.  ' 
viffunt,r>eckene colorati  fedpotius  mucopmiles:  d  ^  , 

daodecmfeptirMnitextotolubfiiterc,^uotempore.  fait.vicesdoleo., Deumque  ter  Opt.Max.  ruppli-i 
mniagravtorareddtta  tpuin^tmerdum uteri  ciccroro.utMcdicorumlabotibus&temediisbe- 
prefocationes, cordtt^ palpitationes molejiareca-  nedicat,eamqrie& patientiaSc conflantia Chri-  ' 
ptrunt.  Quorumaccidentiumocc4one advocati  ftianaadotnet.tandemqjbdnigndreftituat.tan- 
Medicidtim  ventrem  contingmtiinveneruntin  .inquam:  Sunt eniniprofe^o  morbi  utra- Aforfciwia 
fegtoneuter^em  innandam  ddtAm^raiO,^’  nijUtomnes  teftantur  Medici,  &  ipfa  experientia  kn* 
X^ain(tnijiramtra»fverJtmfe£Xtendentem»4on-  jjocetjlongi&.difficilcsa^ 

%tt^fifira^uidZpaJ!rutZd^^i^  cum  iplam  mimm^gravidam  effe,  ex;s.jf„;„  ^ 

Zljorem,fed  mobilem, ^ue  fi al,  unaparte  manu  molamutero  .necne  !  Ego  exfigms  &in<hcns,9«^«>i 
prematur  in oppolitaparte dolorCentitur  qu;eproponontur,mhilalmdconcluderepoflam,“ 

^  n,,  quam illufltemsegram molam Beftare,etiamfi fi--- 


maiorem, Jedmob^m,<jui£ ah  una^ 

1'anonnulla.  qu^contrariuiruadent ,  adfint-,;' 
reLuit-nec\mbi,lc  inguina  ,  nec  partes rirca  ; 

dnihilirurA  AuLsnt  •  dum  inlArf/tir/Pri-ttar  yiuVvm  nuunt.m  nsmolsm  genterarimiDimepofle,ftam-i 
^tgrrepUmat^aiunJpZLaknamno.  ““Medici  Jmbrofim  tamen lib. a4.; 

tabilem  prolapfum-.  'flans  autem  circapuiempon-  “P‘4>-  Mulierem  molam  gerentem  menftm|sla-  _ 


umhilirurA  d/tUnt  •  dum  in  >7, utitur  nullum,  riuunt.m  iismolsm  genterarimiDimepoile,ltam-7"««j'«- 

fentitgravii  materia  ab  unaparte  in  alteramm-  untMedici.  tamen  lib.  24.  s 

tabilemprolapfum-.  flans  autem  circapuiempon-  “P“g;  Mulierem  molam  gerentem  menAmsla-^^^^^ 
dusoraveincumbit.MotusimerdumamdScirca  botaffeobfervavit.quod&ego mnobihquadam,jf,p,jj, 
Uterum  ab  eaperremitu-rsfednonauakm  fectuse-  acpiaMattoriaBerrienfi,  mbufta,&-  plethor.ca,oefm,«. 
dire  filent;  Lac  in  mamrnisnuSum,  nccmmidto-  anteannosaliquoc  adveniflevrdi.  Illaetfimolam: 
retfiUto-  eorpusnon emaciatur  color optimutper-  ejnsmagnitudinisgeftatet.ntadflantesttaaandq 
fiveras,in  cibo& poSufe  bcnehakt.  -  ventrem,  facildipfam  pirfentite  poflent,  quam 

E&fe&aritecaa»dpr<Jtr^»i!i««(iajf«S«r  ''  * 

MUaiifAeLaiRdntmeniesnetiiitrAiexcelletitillirAiA  ^ 

Aeeflepe^ntiffimisVir£  I^i  feriebat:  (hac  non  «relatione  aliorum  ha-  ^  '  ./ 

■  l.^hicm&ka>fead4ppa»afeB0SdUimf  beo)ring;uhs  tamenmenfibusruashaburtpurga-  i 

l,Simolaj0dicetfer,50m0na^£ran4^videa-‘  rionesmeDftrua!es,ledmminoriquantitate,idque 

»m-,^prei-eC4»4!>/’Hippoctate4cWedimo- ^“ifi^ttiu^^vitsfuae.eriamfidmolabberita  ; 

lauaacarofiat,mBlierpetit>ncqueenimfieripo-  nonfiierit.  Poteft  itaque  mulier  mola  laborate;  r 
tcftjUt  fiiperiftes maneal»  imo.&fcemm  geftare,  inierim  tamenfuas  habe^  •  '  '' 

^0*&rea<fd«ir«ti^2*3»^fa6ria»e;e- • 
fita  e^hkendajtpf  '  titate*  Non  ommbustamen  mola  laborantibus  ' 

BMm'o£memil»,»naitUtsthermalibus  idaccidere,fatfcio.fedpauciifimis,  &iis  tantum-  .  t- 
futphureisflrnitnfls,i,ui&pom^batneoadhiic.  jquibushabirastotms  corporis  humidusj 
.  ri  confuevermi,mo'utiUceat?  &  hepar  temperatum  eft ,  quasque  fanguine  ab- 

ridhac  rogamus  excellcmififfirosnolis quanto  undant ,  quemadmodum  illufltem  illam  Domi-  i 

eifiusfleripoflaicommunkarefuavonfiliavclim.  namabilloabundaeteintelligo, 

■  '  -  Id  praeterea  obfervavitmolamnoimifilenfiin 

^  —————  acj;i.e{j.£K^fimenfttuafimul  fluxerint:  fluentibus 

lE  P  I  ST'0  L  A  X  X  X I  X%  enim  mcnfltuis  nutrimenmm  mols  diftrahitur. 
Geiterefoae  Strenuo  Vira  Ersautem,qnaefiEmm,ancmolamgetunt,utin- 

Dn.mcHARI^©ei^djieea®eto ‘1''“^''^ 

■ba4>/Dn.m^»aun?beim/ @Muk/®ogunD 

SBef«nBUHn«.¥qni«amato.S.'c*CMajeW  tamosv^adr  artias  hjipogaltnce  ,  quas  re,«- 
iiecnonl)acumAufttii'C6haiarioPrHden-  unmr,&!parguiiturmuten cervicem.  . 

tifltmb.Dpmifibfirobenirtilfimo.  MoUmpta:tereagerentemrabercere,acmem. 

^  „  Vy.)  bramollefcere.obfervatuntPtaiaici:  atinillu- 

Gu,l.Pabr,cius,^m,  S.P.D.  ftrf  Domina  Contrarium  obfervarur.  Corpus  e- 

>T  «cr®5<luasadmededrfb,Ge&erofeacStreniie  nim,  utexnarraQonemorbieiusmteIli20*Don^««<iflf. 


Ex prsefcriptis herbis,  radicibus,  floribus  & 
feminibus  praparetur  quoque  fecculustriangula- 
risj  ejus  magnitudinis,  ut  imum  ventris  &  pu¬ 
denda  cooperite  poflit :  is  aqua  aut  brodio  ca¬ 
pitis  &  pedum  vituli  coftus,  calide  applicetur, per 
,  horamunamautalterara,idquebisautter  indie. 

Poft  fotum  venter ,  pudenda  ,  os  facrum  & 
coxa  fequenti  linimento  inungere  convenit. 
R.  Olei  Liliorum  alborum 

Amygdalarum  dulcium. 

De  vitellis  ovorum  ana  ^S. 
Pinguedinis  caponis 


tem  dum  enemate  Sc  facculo  uutur ;  fequens  quo¬ 
que  peffarium  adhibere  convenit. 

R.  Galbani  pj 

Bdellii 

Oppponacisdlirolut.in  vinogeneroC 


Anlerisana  |j.  Mifce. 

Qust  partes  ad  molam  excludendam  neces- 
;  relaxant  ac  lubricas  efficiunt,  peros  quo- 


larias  relaxant  ac  lubricas  efficiunt,  peros 
que  exhiberi  poterunt.  Detur  itaque  olei 
mygdalarum  dulcium,  &  butyrum  recenS; 


Hellebori  albi  ana '5j, 
Trochilcorum  de  myrrha  giij. 
Mifceantur ,  &  cum  fucco  rutic,  quantum 
latis,  fiat  peffarium. 

Per  os  detur  fequens  potiuncula. 

R.  Confefdonisalkermesgij. 
■frocbifcorumde  myrrhagjS. 

Salis  artertiifis 
Oleifabimeana  gl?. 

Cum  decofto  artemifis,  meliffie,  radicum 
arlfiolochire  longs  &  rotundat,  fiat  potiuncula: 
dulcoreturlyrupo  dcartemifia. 


decoSo  foliorum  althzat,  malvae,  &  violarum: 
feminisaltb^z ,  malvae  &  meliloti,  ac  pauco  falc: 
ne naufeam excitet:  poteritaddipullus,autfru- 
ftumcarniscaftratijUt  eo  magis  nutriat,  corro- 
boretque.  PrzdiSum  jufculumpoteritquoqut 
lyrupo  de  althataPernelii  dulcorari  &  exhiberi, 
Hifcein  fextum  ,  feptimum  aut  odtavura diem; 


adhibitis ,  ac  iterum  expurgato  corpore,  8c  faphe- 
na  incisa,  ad  ea,  quat  facultatem  expultricem  ex¬ 
citant,  tranleundum  eft.  Ubi  enemata  iterum 
conveniunt;  quapropter 

R.  Radie.  Ariftoloch.  rotundae  & 

Longa 

Gentiana  ana  1 15. 

Radic.Bryonia . 


EUebori  albi  ana  gj, 
Herbar.Diaamni 
B-uta 
Sabina 

Centaurii  minoris 
Artemifia 
Meliffa 
Matricaria 
Pulegii  . 


His  dum  illullris  agra  utiturraedicamen-  ' 
tis,  motus  natura  diligenter  oblervandus  eft:£““^ 
quamprimum  enim  virtus  expultrix  commota 
fuerit,  neceffeeft, ut  agrain  modum parturien- 
tisdecilmbat,inlefto  tamen  (  ut  vires  conferven¬ 
tur  }&  eo  plane  modo  quemadmodum  mon-  y 
ftraviinlecundacenturiapag.iStS.  Deindeob-^ 
ftetrix  manum  inuniSam  fuperiori  linimento:  ■ 

tiumque  dolores  &  conatus ,  quantum  fieri  ppt- 
eft;excitet.  Uluftrisquoqueagraipfametope-. 
ram dabit,  ut  expultricem  facultatem  ,  &  cona¬ 
tus  parturientium  ftimuletj  Quo  tandem  obffe- 

molamque  apprehendere  poflit.  Sin  mola  to- 
tunda'&  lubrica  fuerit,  ita  ut  obftetrix  ipfam  digi- 
tisadprehendetenon queat,  habeat  forcipem  S 
hamulum, cujus  ego  dedi  delineationem  in  fecun¬ 
da  centur.  obfervat.  ya. 


Alth3e2anaM.fi. 

Flor.Chamomill. 

Meliloti 

Sambuci  ana  ?j. 
Sem.  Catvi,Sefel. 

Petrofelini  ana  ?j. 


Dumautemhxcaliaqueadmihiftrantur,!- 
mo  per  totum  tempus  curationis ,  virium  diligen-  . , 
ter  habendaeftratio,&qu3eiplasconfervant,at- 
queinftaurant, exhibenda, &regioni cordis, &  • 
carpis  applicandafunt.  Interimtamenquzcor-  ^ 
pus  clementer  excalefaciunt,  languinemqueat- 
'tenuant ,  parceluntexhibenda,ne  extraftainola 
vehemens  &  periculofa  fubfequatur  hsmorrha- 
gia:  &quiamoialemperuteroadh2ret,diligen- 
ter  prolpiciat  obftetrix ,  ne  ipfam  impetuose  ac 
feftinanter.ledpedetentim  aC lente feparet,extra-  ' 
hatque.  Egoinfeparationemois,  cujus fitmen- niinp: 
tio  obferv.  52.  cent.  2.  poftquam  adipfius  radicem 
A.  notatam  manU  perveniflem,  dimidiam  ferdiwi»^; 
horam  impendi,  abfqiie  ullo  tamen  dolore;  aut 
moleftiasgrotentis. 


Coquantur  inaqua,  ntcalatura 
redeatadft.  ij. 

Inft.j.colaturadiflblvz  Hiera 

-  Trochilorum  de  myrrha|5. 
Oleirutacei^ij.  Milce. 


Exfra3dmola,uthzmorrhagialargaevit»- 
ri  poflit,  in  promtu  fint  eleiftuatia,lyrupi ,  aqua 
.  deftillatz,  decodtiones  ,  &  ex  eis  paratas  potiun^ 
cula,  reliquaque  omnia,  qua  excalefatSum  cor¬ 
pus  refrigerare ,  Scattenuatum  languineminlpiC- 
lare;  Vircfque  inftaurare  queant.  Deqmbus  o- 


sruenm:  quapropter  totum  negotium  aa  ■.  . —  " 

lindecim  protraxi.  Interimutviresinftau-  ^  d  r  c  t-  /o  r.  ^ 

,doloreslenirem,intemperien)calidamin-  t-  P  I  S  T  O  P 

um  partium  temperarem  ,  omnes  nervos  .kmflisfmis  doBisftmu 


e  E  N  T  U  r;  I  A  jjSj 

maniiate  atque  clementia .  quam  huc  ufque  mihi  aliisque  imperitiffimis  hominibus  *  qui  pro  ar- 
■|areitieftis.  in  bonam  partem  interpretemini,  bitno,  de  corio  humano  ludunt,  committitur,  ' 

etiam atqueetiam rogo vosomnes Viri Amplifll-  Pro  arbitrio,  inquam,  Magiftratuscnim,qaU 
ni'i.  Bene  &  feliciter  valete  in  Domino-Laufannie  busDeusfalutemnon  tantumanimarum,  verum-» 

jv. Septembris  ifyd.  etiarncorporum  fubditorumcommifit.hicaliis- 

que  in  locis  filet,  muflitatque .  nec  hujufmodi: 

,  *"  ...I'»'  i»  i  '  I  ■!  Ii—  jmpolioribus,  ne  dicam  latronibus, interdicit; 

tPTvrnrJ  XTJ  cujuSncgligCndsrationemcoramfnblimitribu- 

BPISTOLA  Xhl,  naii  Filii  Dei  datunis  eft.  Interim  in6nm  ho- 

Viro  ClasnsfimtloSisfimp^  ^  mines  ubique  ab  hujufmodi  impoftoribustru- 


On.  GEOR.GIO  FABRO,  Caftrilmpe-  ddantur.  Clariflimum  virum  Dn.  Dn.  flbr-i 
rialis  Fridbetgcnfis  Dofiori  Medico  ■  meis  verbis  &luta  qusefo  plurimum,  ipfi. 

celeberrimo,  '  quefignifica,menihilfuarumliterarumapudl)n. 

f).  SdtTjn Annum  ,  Uti  promilctat ,  inveniffe, 
Guilhelmm  Fibriciiu  HiUanUit  fu^que  obfervationes  me  avidifiimd  expeflare, 

S.  T-D-  StatumfamilisetuSperhuncMercatumFi^nco-» 

i  ,  furtenfem,  fimeamas,  fignifica:  Ibllicitusenim 

DEcima  quinta  die  menfis pratenti,  fehcitef  vehementer  de  adverla  Valetudine  tuOruffl. 

Bernamreverfusfum,clanflimeatqueaman-  Rjaices  cyclaminis ,  uti promiferam ,  mifiirem, 
dflime  mi  Dii.  Dodor,  meosque  quinetiambc-  a  nos  fuit  copia  nivium,  ut  etiam 

nevalentes,lausfitDeoOpt.Maxinveni,  In-  nunc nort  folam  montes,verum  etiamurbsipfa 
terim  dum  ego  apud  nos,  &  in  Haffia  adfui  ^e-  nivi Cooperiatur.  Vale,&  Fahridttm,  qahauS 
bris  quxdam  maligna ,  &  contagiorahicgraflata  UxormeachariiTirnamecumtetuam- 

eft,multosque  egregios  Viros  e  medio  abftulit.  uxorem,  filiasque  ex  corde  falutat,  &  prO 
Invafit  autem  cum  maximi3doIoribuscapitiS>lin-  d<Jnomi0o  uxori  tusgratias agit  imraorta- 

guzariditate,&fauciutninflammatione.  Non-  chrifiimUm  tuam  lepidiffirnam 

nulli  fcpore,  aliideliriis  madmis  correpti  fuere,  ^  optimam ,  qusut  tibi  charafit,  jubeo,  pollet 
Afuribundi  animam  reddidere.  Hic  tamen  nunc,  mgenio,  tibique&  uxori  folatio  futura  eft. 

laus  fit  Ddo,  morbus  ifte  ceflat :  fedLaufanns,  im  Berni  ag.  Februariiidig. 

aliis^ue  in  Oppidis  ibi  in  vicinia  adhuc  granatuf.  . 

Deus  mirereaturnoftrfim,  fuamque  iram  juftis-  NobililTimum  virum  Dn. 
fimam  a  nobis  avertat*  Vefendum  enimelljne  Namque  iftam  illuftrem  familiam  meo  nomine 
proxima  ajftate  febris  iftamabgnampeftertvdcfi-  demirsd,  &  ea,  qua  par  eft  reverentia,  illuta, 
■nat.  Obftrvationes  tuasraras,de  uui&abulu  quomodo  ipfius  nobilitas  valeat,  quam  orimurti 
fumiTabac!  avide  ateexfpcao.  Ego  quod  ad  te 
fcribamrtutiCnihUfingularehabeoi  prseterquam 
quod  matrona  qusdam  honefta,  &  viduaDn.  ^  _ 

civishujus  urbis, cumfuperiqrianno 

medicamentumaCarnificenoftrofumfiffet,  ea-  EPISTOLA  'XhlL 

dem  die  vifum  plane  amiferit,  neque hucufque 

recuperaverit.  AnceannostresaMorfeadkcum  Clarisjirao a^ue‘T}oBisfimoPir6 

Agyrta  prffparato,  &  exhibitointratrjduumnon  t)n.  G.E  O  R.  G  IO  J  E  N ISC  HIQ, 
folum  vifum  ,verumetiam  vitam,  maximkj  ne  di-  Medicini  Dodori. 

camimpatibHibusdoloribusamififte,^  pdneifis  UtUantu 

de  memmi,  ad  te  fcnpli.  Nudius  ternus  civis  S  P  D 

quidam  Burgdorftcnlis  uxorem  luam  viginticir- 

citer  annorum  statis  ad  me  adduxit:  illa  ante  an-  ^Uemadmodumqui  in  naufragio  funt.  Vir 
num ,  dolore  capitislaborans,  cum  medicamen-  V^clariirime& amice  perpetuo  honorande,  iTc 
tum  per  fuperiorafimul ,  &  inferiora  purgans,ab  de  gfaviflimo  morbo  tuo  anxius  fui  hadenus. 
imperito barbitonfore  fumfiffet,pauiopoftipGus  Jam  gaudio  magnoafiicior,  &  Deo  Opt.  Max* 
facies,  totumque  capatfupra  modum rnmmuit;  gratiasago,  quodfe  mihi, & toti Reipublicafer- 
hinc  oculiitadebilitatifude,utetiamnurade  vi-  vaverit,  &in  priftinamftnitatemremiferiti  Ego 
fupericiitetur.  quiamoleftiffirnumnegotmmmeumtibiktisno- 

Superiori  sftate  Solufiurcnfis  Matroui,  «“i  ‘“<1™  ^Wolvi .  &  de  fui  finitate jam 
tum  medicamentum  per  fuperiora  cum  violentia  certior  tadus  fum  ,  ex  naufragio  inead  htus 
purgans, Antimonmmfitiffeexiftimo,.fampris.  IjcrveniHe  arbitror  :  quapropter  pofthac^Deo 
[■  fctadiqfipiendamredaaifuit,  lubacfismina  dante  jucundiorem  vivam  vitam,  &in  ftidio 
multaannQtationedignaoccafrerunt,.utiforfan  meo  Chirurgico  progrediar !  FaxitDcus  Opt. 
i-mcjuartaCenruriavidebis..  VidesmiDn.Do-  ut  omma fint  ad  fiii glonam  &  utihtatem 
fior ,  quanto  in  honore  apud  nos  fit  ars  Medica  proatmi. 

inquam.quse  etiam  apudipfdsEthnicosfacta  ha-  Thefes  tuas dodiiflimas  de  dolore  colico, 
bebatur,  quamque  Reges  &  Principes  olim  tra-  quas  mififti,  accepi  &  pefle^i;  multum  placent, 
ftabaot  :  illa  nunc  a  Chriftianis  Principibus  Utinam  tandem  petitionibus  meis  alioruraque 
fordidjfiimis,  atque nequifiimis illis  nebulonibus  amicorum  obtemperare,  &  hanc  materiam  fu- 


CUrispao  atque  ‘SoSiiJiim  PirO 

Dn.  GEORGIO  JENISCHIQ, 
Medicina  Dodori. 

Guilhelmui  Fabricius  tiildium 


5Sa  _  E  P  I  S  T,0  L  A  R.  U  M 

£^^.41. fiiistra(9aniJa!tirufcipereveUs:Eftmateriamaxi-  ficutilis,  &;qaibus  minime;  Item!nqnotem-£t;ff  ■ 
^4j. ,  mimomend:8dneminemfcio,qmadeamtraaan-  pore  morbi  offerenda.  Adhancqasffionemnon 
damaptiorfitiquandoqidemcumtuipfcmetan-  extra  prqpofitum  erit  feqens exemplum. 
teannos  aliquot  eo  morbo  gravilEmeiaborares,  dam  hic  in  vicinia,  ardentiflima  febre  bborans'“««n. 
multa  notatu  digna  de  eflenria&  curatione  hujus  cum  maximum  hauftum,  &  quantum  anhelitus  a**®'’ i”***' 

morbi  te  obfervafle  &  annotafle  fcio.  fahamei  fufferre  potuit,  aqusfrigidarbibiffet,  eadem  dieiB*^* 

Setinius,  Medicus  clariflimus  commentarium  de  exdndius  eft,  ut  ex  obfervatiqnibus  meis,  qu*/iJ,i]^J; 
flatibusedidit,  in  quo  flatuum  naturam  cau(ras&  prodibunt,videbis.£«»jt/e»i»sidemadveni(reob- 
lymptomata,uti&eommremediadefcribit,vel-  fervaverit.  Qpatftionei.decad.quintKnonabf- 
lem,utiprumvideres:  Siiprumnonhabes,mit-  quegraviffimiscaufisiniyncope  acetum  cum di- 
tam  dbi  exemplar  meum ,  cura  primum  indica-  ftinaionc  admovendum ,  reSe  fcribis:  &tecum 
veris :  Sed  de  paralyfi  ex  dolore  colico  ne  verbo  confenrio :  fed  mirum  forfan  dbi  videbitur, quod 
quidem  mentionem  fecit.  Egononnulladeco-  nuncfubneaam.  'Matronam  piaraatquebone-Qj^ 
lico  dolore obfervavi,  qUafiadilluftrandumo-  fiam  cognofcoLaufanns,  viduam  Da. 

pus  tuum  dbi  ndlia  effepoflint,  libenter  commu-  ^«Wr,  olim  pharmacopoei,  quse  acetum  adeo  ««>/4». 
nicabo.  C«etumgradasagomaximas(jmmor-  averlatur,utexfo!oodoreinlipothymiacnjnex*%'”«. 
tales  vellem ,  fi  poffem  )  pro  tua  in  me  benevolen-  refolndonefpirituum,  tum  eorundemoppreflio-  , 
tiai  quam  ut  alias,  tum  jam  prsecipue  cura  apud  ne,  fal  prsllantiflimum efle  remedium,  ftUbkofrina. 
Proceres  Polomenfes  honorifice  mei  mentionem  eo  fricentur,autaeger  idmafHcaverit,aufusfumt«*/j4 
habuifli,  fadsfuperque  palam  fecilli.  Magno  affirmare:  millies  enim  id.  inhis,  quibus  vena’”  %<%- 
fene  honore  me  afficiunt,  cum  te  fuadenteme  a  incidenda,  aut  incifa  fuerat,  cumfrudluobfer-”’''' 
MagnatibusinPoloniamvocari,&ftipendioor-  vavi,  nequeulium  haiflenus  remedium  inveni, 
dinario  honorari  ftudent.  Sed  mi  chariflime  quodcitiuseffeausfuosedat.  Csterumadmi- 
fenifihi,  fcis  me  a  familia  &  valetudine  non  fads  ratione  non  vacat,  quod  fepiffime  hi.  quiadftant, 
valida,  impediri  ad  hoc  longiffimum  inter  fufpi-  cum  alicui  venainciditur,lipothymia8:fyncope 
ciendum ,  alioquin  effet  mihi  gratiffima  &  optata  corripiantur.  Imo  &  nonniiUos  vidi  homines, 
conditio ,  &  libenter  parerem  Nobiiiflimis  illis  qui  ex  fola  imaginatione  atque  cogitatione  aiicu- 
Proceribus  &  ‘Dn.  D.  fohatini  nAnsfliic,  quem  jus  horrendi  facinoris,  lipotfaymiacorreptifunt. 
fcribis  in  hoc  negotio  laborare  :  Demifse  eum  Exemplumunum  non  vuIgareanneSam.  Anno 
meo  nomine  faluta,& me  brevi,  Deodante,  ad  1588.  Geneva  in  Sabaudiam  ad  nobilem  quen-  ' 

ipfumbac  de  re  feripturum  indica.  Valemi/eni-  dam  vocatus,  cum  in  via  famulus  ipfius  nobilis,  OfjSrv*; 
ycibi,&animzdimidiumme2.&cumnobiliflimo  qui  me  conducebat,  equesadiatusmihieflet,  ae 
Viro  fohanneAsssilin  r^iquisque  amicis  diu  vive  ego  de  milerrimo  ac  deplorando  flatu  itulitum 
felix.  Laufannz  6.  April.  Anno  1557.  Germanorum,  quorum  mentio  fitintraSatude 

,  ,  Gangrzna&Sphaceio, narrarem, &corumvul- 

- - — —  Jigf  J  ulcera  deicriberem ,  ex  fola  narratione  ■ 

e,  ,sr  OL  A  XL,„.  ■ 

A^mfhsfimo  Chussf.rrso  Piro  Egoapprehenfofrenoconduaorkmeifemimor-^’?"^" 

Dn,  GR.EGOR.IO  HOR.STIO,  Illu-  tui,  equos  ambos  retinui,  &  anxius  animo  cum 
llriflimi  ac  Celfiffimi  Principis  ac  Domini  Dn.  nullummihiadmanusefikHiedicametitHm,uri-SB™ 


,&in  AcademiaGieflenfiMedicinzPro-  ipfius  projeci,  quin  etiam  labia  ea  fricavi:  hinc 
feffori  primario  ac  lop.geccle-  paulatimrecoUegitvires,  &  mecum  ad  nobilem  - 

berrinao,  luum  pervenit,  ubj,  cum  quidinviaaccidetat, 

Guilhelmut  Pahricisei  Hiliiintis  narraffem,  mirum  in  modum  ipfum  deriferunt 
S.  P.D.  _  domelliei.  Plura  non  licet.  Giariffimum  Dn. 

moblemata  tua  doaiffima ,  ampUffimeatque  Lentulum mo  nomine  falutavi,  quitevicis-  ^ 
r chariflime  D».  Horfii,  gratiffima  mihi  fuere ,  ^  humanitatis  offi- 

raultumqueeorumleaiomeobleaavit.  Perge,  ““loffert.  ApolloraaSchreiera adhuc ineo- 
pu*ro,fic  famiUamMedicairfifcriptis  ornare  &  hemllatu  ,uttu  illam  vidilli,vivit,necullain- 
raciesremmultisgratifliraam,  atque utiliffimam.  tervenit  mmatio.  Refponfumadobfervationem, 
Quod  inHs  honotificammei  mentionem  fecilli  rupenonannoadtemifi,expeao,  inferam 

immortalesa^o  gratias;  inde  humanitatem  &  in  diudfecundzcentunz.  DeancylologlolToquo- 
mebenevolentiamtuamagnofco.  Adnonnulla  darn,  fi  detur  otium,  pofthac  oblervationem  ad  . 
horum  problematum  libenter  exempla  tibi  com-  te^lcribam  ,  &  tertizcenturizinlcram, fecunda 
municarem ,  fed  occupationes  nunc  longas  feri-  eompleta  ell.  Vale  Vir  ampliflime, 

bere  epiflolas  non  concedunt:  dabitur  forfan  ^  feliciter  vive  diu,  njeque  ut  facis  ama, 

pofthac  ocium ,  atque  occafio,  addam  tamen  u-  Pateruiaci  Aventicorum  ao. 

numautalterum.  _  Julii  i  fio  8. 

Quzftionesj.decad.primzreiaequidemdi- 
ftinguis,  quibus  in  febre  ardente  pOtio  frigid* 


EPl- 


0M- 


tt  R.  l  A.  9$i  ■  , 

nondum  ad  te  miferim.fietid  quaroprimilmOp- 
penneniium  pervenero.  DominusvPtf«of«x,amii-  ^4^ 
cusmem  Cngulatis  circa  Hnem  Augullipienatu- 


„.jm  ad  mndem.  _  ^ 

rzfitisfech,  cut  . . . . 

T  TAciplahorafuaviflimastnas,  virampliflimej  ingre(ruseflet.Obiic inNofocomio.&guidemia 
jrlac  «ternum  tnihifummaobfervantiacolen-  paupertate.  lUuttriflimusSc  celfilTimusPrinceps 
■de;3ccepiKteras,quas eaofculatusfum. Outinam  acDominus  Dn.Adlt^TOiajLandgraviusHafSz 
fcriptorem earum, fimul&parvulumtaumfli»--  ipfiftipendiumannualefuperioriz(l:ate('cumde 
fium  f'cni  felicifliraa  omnia  ex  corde  opto)  ante  ipfius  miferia  certior  faSus  effet)  bcnignd  dona- 
abitum  meum  ambabus  ulnis amplefii poffem.  vit:  exquolivixiffet,  in pofterumlautius agere 
Sedfeftinare  ,  iterumqueadmeosme  conferre  potui(ret:ledDeoalitervifum(uit,ipfumq!  auer- 
cogor.  SperabamteLauterbachiumadnuptias  nononftipendio.fedhzreditatebeavit.  Dn.Pfci- 
veriturum ,  &  heri ,  ut  de  adventu  tuo  certior  fie-  lij^KmStamminm  ex  graviflimo  afifefiu  fuo  con- 
rem,certuronuncinmmi(i,fedfefeUit  opinio.  O  valuilte  ,  ipSqueconfiliummeumprofuilTe,  ex 
quam  libenterdifledionianatomicz, quam  brevi  corde  gaudeo  ,  &  ut  ipfum  meo  nomine  falutes, 
teadminiftraturumfcribisjinterefiemtfed  detine-  vehementer  rogo.  Cogoradhucperdicsquin- 
or  hic  propter  fetaceum  ,  quod  nobiliiTimo  viro  decimad  minimum  hic  moram  trahere  tinterim 
Dn.3!gdeje&przfenteDn.D.(5«r^wF<«fo'»ap-  firarailIa,quzpromittis,proquattacehturia  ,  ad 
plicui:  Certis  enim  indiciis  conftat,mulmmhu-  T>n,Xi.  Georgiam  Fabrum  (vxi&aiatxzataam- 
raorispeccantisex  capiteadlocumafFei5tum,tibi  venite  poffem)  mittere  tibi  placuerit,gratum:  Si 
notum,de9uere.  Ad  Dn.  Fairam  hodie  fcribam,  vero  aliquo  in  loco  commode  convenite  poffe- 
ipCquequzexpedsjfignificabo.  Dn.D.  Aderar  mus,  gratifliraum mihi  foret.  Hisvaleviram- 
nonadeftjcum Francofurtumpervenero,faluta-  pliflime,  &cum uxoteleaifTima,  Horfiiolu^ma 
boipfumtuo nomine.  Deimpreflione  centuriz  in  omne  zvum  feliciflime  vive,  'Raptim  Eilen- 

mezquart2quzris,&nonhu!iarara,&obferva-  bachii aS.Oflob.ifiiy. 

tione  digna  te  mihi  communicaturum  Icribisie- 

runt  mihi  profedtb  longe  gratillima,mihique  vel-  .  _ _ 

uti  ftimuius  adperficienda  no.nnulla,quz  prz  ma- 

nibushabeo.  Alioquinmeamihim^ismagisque  -EPISTOLA  XLV 
dilplicent,&  nili  a  te,allisque  viris  piisac  eruditis, 

SnaSnSffert^nemCuSm^^  HENNINGUS  ARdASiEUSMedicinsDofiot 


dumnihilprodidifferri,  necin publicum: 

proderemquicquam.Visutcaufastibiexpuijai..,- 

facerem  quidem,  fi  id  tibi  mihique  hoc  exulcera- 
tiflimo  feculo  aliquid  prodefle  poflet.  .  In  quarta' 

fisoccupauonibuf  in  praxi ,  dcperegrinadonibus 


clarijfmo  &  celeberrimo  Viro 
Dn.  Guilhelmo  Fabricio  Hildaho, 

S.  P.  D. 


SuperiorizfctejoiruquorundamexMagiftra-  ^^On{ta^ridemefi,cUriJilmeD>i.¥!btid,ijgod_ 

Valefomp3ea™fuimubiina«effiSlemmon-  Ber!iam,&advosmeditabatitr,iimitaeiKMterat 
temGemium  pedes  a{cendere,defcendereqne  co-  qaajdam  adte dederam,  quas  tamennefcio  an  aece. 
aaus  fui:hinc  ita  defatigatus  domum  redii,ut  per  perte,cfimipjeiterhocmgredi,(^iitpromijerat  pro. 


. . 'ixlefto  egredi  pomerim.  Acceflerunt  fenstibh 

&alia,quZGcnturiamillamretardarunt,inprimis  dubitavi,  i 


feiterhocin^redi.d 
'e  offerreprohihieusj 
«mei  aahuceibime 


•.tibi  memoriafisperfies  ejfet. 


te  fcribam  ,  nihilhabro  ,  nifica&mquendamde  tihit 
admirabilibus  przgnantis  in  foetum  effeSibus., 
e^mdem  VivitapudnosBernzmatronaquzdamhonefta, 


•declaraverim,quamfiilpi 
w  Sleaerus ,  qui  mihi  nullam  tihimei 

ereJferetulit.Eiustame»titerieffece- 
^  losdecem,  cumiiterogeftaret,  ac  runt,  ut  deintegroadteferilere auderem,  quippe . 

quodam  die  cum  alia  quadam muliereinarenam  quod  foUicitemihiinjunxerittuthasfuatadtepro- 
defiendiffet ,  ftrenueque  interfelinguisconccr-  cura-remliteras,rejponfumquetuumjibiremiteerem 
taflent ,  acprzgnansitafupramodum  commota  Lugdunum,  Hbicommorabitur,re^onjionemtuam_ 
elfet, puellam pofteapeperit,qu|etiamnuncvivit.  expeBaturusi^amfitibirefiriberequicquamplacet, 

Animum  quidem  habet  heroicum,fed  pedesma-  mature  id  jiat  oportet,  quOniamtlripfeuiiitumme^. 
nusquecontraazfunt,  totumqjcorpusvelutiin  ditorpropediem, ideoq^meaeConjungerevOlui^tte 
continuo  motu  eftjta  ut  quali  faltando,totoque  de  hoc  admonerem.  Tret  tamen  adhuc feptima. 
corpotetremendo,utrolentirati,incedat,&do-  naehic,  credo,  fubfijlam,  drfiquidrefcriptumad 
meftica  negotia  perficiat’  '  Hzc  feftinanter  ad  Slezerum  volueris  ,  interim  m  memittes  ,  ego 
teferibo.  Demaculisinfantiumeximaginatio-  MigenterprocUraho.  Decateronihiljiii  ,  quodp^aui,.^ 
nemairumjdmefanatis.inquarmcenturiaexem-  ad  te  p-rafiriptum  velim  ■,  nifmtte  rogem  ,  me.nmhopmio 

- ‘1  autalterum quoque videbis.Ignofce,  y- - >•  -r-—  J-  .  .  . — 

m  degangtzoa&fpliacclo  r 


.  E  P  tS  T  O  L  A  R  n  u 

dadit^ut  cifma<pfafa^bnisteniem^ &jam.  quaque  decima  nona  Hujus  inenfis  admeperve- 
tr  j  .  \he^arfieminiein  eapfitrefiit: experior,<jtiapJttimJit  nerunt.  AdDff.5/ez.er*literas,quasfimuladmc^  ^  V 
.  ajffv£iiduo,pofi(juam.  mififti,hodie peramicam  quendam, qui  Lugdu- 
tisojfapuhisnontanf  nuroiterfuum  inftitu!t,relpondi;quocirca  haede 
Ytabinvicemfid^ofalUiabdffefacrodifiraEia,  re  ne  fis  folicitus  velim.  Quae  cdmmunicaffi 
idhtiCfesi^ugnoncreMderafieripbfe.Nam^ffan^  AnatoiTnca,miruminmodumarrident,muItum- 


Sarfcemintti} 

a^a.  Mk 


morisillisef,ulamfi:^^  ..  .  -  ^  -  r . . .  . v- 

’■  ■ . '  ideff,tttMedici(^Anatb^  tumquevifcerum,qu«inmafiBomeovidifti,fe-f"'^*P‘*'« 

Wahxno^hoc.fionobfervave^  paraverim,  ut  tandem  vafii  omnia 
lem  hanc  hadenus 

PeciilUrenihiU»hMfismmafnit,fUtef  quam, in  qua cak  viva extinfia fuerat,  adhibuiffe, 
ve-^iumc<ifMm,adextremiimfin^xc«numi^  fed  parvo  curafniau.  Tandem  alium  inveni 

bsmtiim,abalMmndefcriptos,^aiadeXm-ireMdii  horam  in  aqua  calida  ,  baculo  ipfum  aliquanam' 

,  nietitcxifiiimfervimtiSedhocmommh.ohferViim,  concutfo,  pafenchymaque contero .-poftearcal- 
itautpscidiarenihilhabia.VnZtamendpofierio-  pello,  aliilqueinftrumentisadhocnegotiuma. 
recoflafcapuUniitfmliimiriprimg(^;‘feeundtaiie(i‘  ptis,  parenchymaurtdiqueavafiablande  abradoj 
fiam,fatisvalidM>i,  qHm^xamhrevemobfervitvi) .  quspoftea,  utiaurabraexGccenturpaulatim,re»'  • '  - 

rieXHnoJlngi!Uriind«aiofieriiieijxit,<i-tgotadi-  Disjunctionem  olfis  pubis  mihi  hucnlqUe  Dtdij»».' 
Ugexterinreli/jtmmnex^xilim^nihilieziliriafff-  oblervarenonlicuit,etiarafifiepiflSmdinlaborio-'S<»i«»j|i, 
rap.VmiKlbxccpergpretiiimerihxtadiefixibiim,  fiffimisdifficilimifq;partubusadhibeor,&ea,qua'f“^*' 
’^°^‘^'^‘'<jXodmjxvehcxloijX(idiimfKrer<!p.ermx!,Amfie-  poflum  diligentia  omnia  explorate ,  annoareve 
oMiri.  tmjesjiUicavmtcxv£,!!rArterii‘Uittoffdte!nca-  ftudeo-  Offa  vero  ilei  ab  ofTe  fasro  in  diffidit 
vmt{e,i»niUemexartmi>.magmadvmamitrteriofam,^x£  partualiquantumdifl:rahi,facileconcedo:quiavea 
caiUpni  emnia magis faeraxt cmjpkua  ,  qxdminiiifaxre  rb  Autopfiaomniumrerumcertiffimusjudexexc-. 
re«»r«di«,ysea<e<iffa»peryfC»;./Kfivc2»;^«e(#'  iftit,nequecbrifliraiDa.D.^,«»War,neq;tuashac 

Vruhiu-  vi  cum^itxaaddidiscendamxrmatMxanfcrwre,  r^haiKcedisjundtionemaccidere  ,  afusfuiif, ■ 

dere^dehebas-.txmsjKiitperfofatiisxcmeJiimlexm-  CiuodadUrachumattlnetmlanecum^r4tt:p,^,„j, 

flaiimevificapaterepottji.Hsc  ego  jam  sjxinqxies  in  r>«  ^  "Bdubim  fendo,  illum  in  fcetu  humano  non pinm 
ftntiihHmiMiexj>enxsfim:cjrpropeepJsii>idisllio-  eflepervmmifedligamentumtantum,cujusbene-  •»/«« 
nf  facere  aude/,  modo  tuum  iKd’Ci»mconfemiat,  veficaperiton®oalligatur,atqUe  fulpenditur,'^*®*"' 

qmdegomhMrehdbeoinfiarmuUortsmargumen.^  Ego  hadenus  in  multis  &  diverfarum  satum' 
eorum,ijmppecumtibiidgenusmultaexpeririqm-  embryonum  cadaveribus  fummddiligeatiaura-  , 
tidiedetm.Scriberedereb.multisdmAnatomick,  chumperluftravi,leduunquamperforatumte-' 
nifiteoccupatilfimumultermsoecupar/erubefcerei  P«V  Pfra«iliblfcap.}^.hajasqaoqnei{i{en-  ■ 
(fniJ!vererei-,i!eminusboaamapdidteiniremgra-_  tentiztlibroamendegenerationahominisvide^' 
eiam.  Dn.Offi-edusadproximasetiafuostudmex-  tutfibiipferaetcontadicere.Sicenimfcribitc.12V 
prS.tr >-qjie*/s»?,(^eje*(»^cj<Mr/ySjckedeyat)-o,  Infans maternoalvoconclufusvurinamcumpti-' 
nxmpueUaiUa  ,^uitamdmfimnot!!‘cibeah]imet,  mum  paaium  integram  conformationt' 
MbmvuStrabatiVdeVirclarilfme^easjxigiofce  ptuseft,reddereincipitperumbilicidua 


Ser  adeefcnbo.  Seditdjissejfe  inter  homines  do3oe  <iitur  nrachus,tumquemalculuspecpenem,fce- 
ed>  initio  ^icijft^ib.  cum  coram  amicitiam  con-  mella  vero  per  uteri  cervicem  urinam  denonia 
parenonpojfmtjtottamenperliterasjibi conciliari  Paraus.  Ego 


ras  ftbi  conciliari  Pdraus.  Ego  amen  in  Cadaveribus  em^  ■ 

tprivilegium'  bryonum,  SeduoruraSe trium quatUorvenieiifii' 


:m  hujus  opinionis  obfervareffonpc 


qmmmaxmueffifutoyaififorcajfiint 


‘micitiamperliterasaleri.  Va/iiteritm.  Scriptum  qneurinamper  umbelicom(qaiinftarcriftiegaIa 
Genevadie  s^prilisadnnoteoj.  lilndiani  propendebat)  quotidie  excrevi»,  lania-- 

— - '  - ^ - — - — '  ti  reftituiffe  ,  atqueindeforlanoccafionemuraj 

EPISTOLA  XLVI.  chum pervium conftituendhfiimpfiffeffed ex unb' 

.  ClarifirmcftprafiamiJIimoTtro  ™meniar!pxfmnUnil,!let>ncI,.A;rt.M  T„a!.a'> 

DN.  HENNINGO  ARNISaEO, 

Medie.  DoiSori 


S.  T.  T>. 

VTUll3sdteaccepiliteras.Virclatiflime.prster 
/Ae?*».  ■^tas  ,  quas. quina  Aprilis  Genevs  dedifti,. 


£Pii 


^ERMANNO  PHRYGIONI- 

verbi  diviniminiftro  fideljflimo. 


Guilhelmm  Fahricm  Hiliintu 

S.  P.  D. 

'  Piftolatui , reverende  miDD.fratermcerote 
(maximo  meaffecit,non  tantum  illam  ob  cau- 


,9»<S  EPISTOLARUM 

.^^.49»tiodiefcalpello&fcin<l*«tUr,  maxime effetcon-  -hominitvmm.Difcimiumri,^htimtUter ftifere^pit^ 
&  io.fultnm  tfolentenimnoonunquam  humoresaf-  inD(imino^Ktid<i^,ra!Knciiire,(^mh!iifJis : Ha 

.  fluentes,  nifiefcharaexcilafuerit,  dolorem  exci-  viroartijlmanofiraeritmtaimSoriiiy  t^rgbrU  ■ 

tare.  ^  _  trmmphalisinasrfiKm.mrtxtejpiritiuDcmimxe- 

TmtkuU  Poftcalumeicharz  lingulis  matutinis ,  fonti-  flriftftt  0irillt,cniegote,mifiiiterchiiTi£!mtiaait 
gmmtdc  .culisimponidebetpifum,&applicatofoIiohede-  tuis  rnmihui  unici  commendo.  Salutemetiam^. 

Ofirti  te.  rzarborez,linteamini,autchartZbibulzinTOlu-  yo-ifoDn.Utenhovio,  Dnnckio,Quado,«i;Kaaj 

aenit.  jo  j&lciaampleaendumeftnienibrnmtficaper-  lionisFiris.&commmilmitmicis.  FeflinumiceiU.  ' 

tostenebisfonticnios.quamdiuvolueris.  Ejaigi-  mo  ^.Janu/triii^^g. 

:tur,miftaterdileaiffime,fisanimofoj:fi,&hanc  _ _ _ _ _ 

viam&curandimethodumfufcipejfiidfeceris,  es/oT/ir  ^  t  r 

fanitatem,Deodante,recuperabis,  EgoDeum  EPISTOLA  LI. 

Opfc.Max.oro,utremediisbenedicatiquobrevi  OrnatiJJimo  Viro, 

amiflamianitatemrecupefarepoffis.  Vale&ad  DOM,  JACOBO  GUY 

jiospropera.Coloni®4.Novenib,ifj8,  i  Pharmacoptgo  apudNeocomenfesexperientifll- 

■  - ‘  flio.  Amico  lingulari, 

EPISTOLA  L.  .  .  .  ,  .  .  ^  , 

HER.MANNUS  PHRYGIO,  GuilbelmtkFdrtcmlhldomte 


HERMANNUS  PHRYGIO, 
clariflimo  Chirurgo  &  Medicofidelilfimo 

Dn.  GUlLHELMO  FABRICIO  .f  iteJetuz.przftannlTuneDil.Guy,  amicorum 

HlLDANO.amicoveteri  .  i-'Optime,gratilfimsfuere.  Cafusquemcom- «<«,»/& 

St  Pa  Pa  pittnicalli,  reveraadmirationenonvacat,  cum‘'‘^»V‘'®.’ 

^^Lariffimemihi^  MnicifftmeVrr  MiihigrMini  pulffloflis  illius  facultatisattra&icisin-  '**■ 

\A„aximaproo%iis,donis,confSis^Levo.  Incidi  nuperrimdinChifurgiam 

lentiain  meMfinguleirielffumma^quamlitenmd  -C“J“mani  Parilienfis  Chirurgi  celebernipiPierre 
humunifmitejidnitadmodumtmulmer^nicres  I?%>^aynqmlne,quihonabtoUemrecitatcafura,  ■ 

''^'Icsquidam,  inquit,iauSclopetiinthoracemH(;;„i, 
deheor.eferre patiam  ,/4nnf({Umodo  i}om j  poftf  res,  aut  quatuor  menfes  a  cura-  admmn- 
ini^Ser-cIerumebmorborMoreaedivLsiiteip  P,°ne.fragmentumcoftzcrairumfatis,&tresdi-''«i 
rem,utdiciturr,aumikitetigilfeiriderie.PUneter.  g>“?loagnnIperafperafflartenam-rejecit.  Con- 
fuafiufum,DeumOpt.Md.qmpoftlongambonL  valuit,nequeullodemaefymptomateconfliaa- 
JiefudtolerdmilttmdJinpece/ameaeUa^l'^.^^^  ,  ,,,  , 

o»enterMdnimddvertere,inLifijremihinun.  f  no  Genevenfera  E&eneju-  Olfirv». 

dtios irdrudineuntebreme.tteirub  finem  dutumni,  venonnomine,  ulcerefmuofo,&putrido,circa 
fiatusLiosmicZbrummeLLurdburnidjtm  Apulam,  humerumq;  dextrum  laborantem,  cu- 
fupraconfuetudinemferirent  atcLindemoleRifTmfi  quodam  ulcensturun- 

hL&verUukfiirJumdefiLJminpulmonesex-  ^nas  ex  fpongiis  przparads faSas^procul 


c,rrpirUminu.fericuhohncxia.  Vlindmidjdm  nrtractasjin9en..oeaueca.u.ito,Drevituuusaate..,,..^ 
pridemfoaumejret.Sedfero,utotu!gidjuntfi^^^^  .fcribanl,uunCnon  vacat.  RaptimPaterraaciA-««  »«- 
PhrjgeLsedfumnlUt^Lmer^et^unLa^^^  venticorumto.Febr.i6os. 

,  fiuli agnati  imheciUitaemaaperatetxian  ,eeyin-  "  ,  — -  — , 

■  temperantiamviudtenerisungUteulu-,Vnde^m4  EtlsTOLA  L  1 1, 

moresoheuntinnaturaminenunc ijmdamfe-rvare  ...  , j  .  , 

peffnmprsciseillam.quamtu^Medicusnofierprtt-  Idem  ad  eundem, 

fcrihitis  dmam&viaMrationem.  Taxeo Aiain-  ^Ratzmihifueruntliterztus.virornatimme,  ff 
commoda,quamihiproveniuntex/olitariohocmeO  VTpropterlubjeaim.quodtraaant.  Raruse-S»». 
cteUhatmfiatu,exannitemporeadT>arfo,exhabita-  nimeft,&  gravis caftsUle.quem'  defcribis  :  Pul- 
ttonemimiepropttiamaxceappiiimelatent.Ltte.  monemnamquevulncratumfuiire,nqnett,quod 
rasegotuas,ut&Ubrosfctenmati},ro.>o^aitjirm  dubites;idenimlymptomata,quz commemoras, 
tmrummonuentacumPoaxrenofiroMedieocom.  fatisdenotant:hincturundz,quiacapitatienone- 
municav^uemtnJingAaehxrasexJpeao.EfiisT3n.  rant,necfiloannexz,&cileadpuImonemperve- 
CaroloUtenhovioKW®,  exfamiliaWktomm  nire  potuerunt.  Tantaenimeftpulmonisattia- 
nrbonm  ^musfuampartemfelkiterexeteem,  S,endi  yis,utinjeaaminpeaasmuffimpropter 
m,h.quehaudpqrumaddtates.Hetmaaonopo  abfceirum,&cariemofliumadfe attrahere, &pep 
«omenejl.  Sedmeahaaenatpaiusfaaumejldefi.  Yputumexcernerepofle,G.i/«i«,obfervarit.  le- 
dentta,  quamtpfmdejdta , &tneur.a,  qmdnott  fert-^«,4™/«,P.ir.««,cuminquodaminthoracerwuo. 
jitm  curatHi.  Spero  Deffmpr.ojuaraiferzcordiame  vuIneratOjinjedioneex  aqua  hordei,quacentau-  e.xz.  Ohft 
rejpeaummai^quomodomlperinmaytamreper-  rfum,  Abfinthium  ,  &AIoeincoxCTat  ufasOfieoI» 
turum,  dcauffamorbtmettollendas,  ut  efeaus  fuilTet  ,  inde  maximam  amaritudinem  r  =- 


CENTlIRiA, 


H7 


.  ius  ofiiculaquamplurima  vertebrarum  ciridfa-  Fahrieim 'Hildaxiii 

.  SrRDr.. 

btofeabmiranaaiQuamviseniriipuImbWelH-  AHEaj‘e'squin<ie£ilhtu4iiiVitampliffime,5c-- 

btumfit'"»!'''»  ‘^*umaclpOngiofuin>  offifculi  t>eepi  literas  -rea  quiaeadcni  aie  Soloduriini 

vero  undiqucafperaj  propterea  fatile^idhitere  ad  tlluftrerh  ac  Gerterofum  Dominum  £faj?4i 
poifint»eo  ufauc  tamen  propter  cofttifiu&m  at=.  ^ef»^eLegatumB.eg'iumvocattiSefami 

ttaSipnempuiinoniSi  in DiaftoIcperVenefcunti  .&(jUemin:ieexpeaas  iibrum  Domini ad 
Sfc  etiam  pUlmo  vulneratus  turundas  ad  fe  per  i-  nianUS  minime  habebam,ad  tuas  tefpohdere  ihA-* 
pfum^uinuspaulatraiaddudum  aliquem  afpe-  tutius  hob  potub  Nunc  vero  oblata  occafibhe^ 
fif/Wl*»  [^'atteri^  attrahere,  &  pettulTirn  ejicere  potuiti  tcadatUmiftUmDprtiini/^ewriviripii  j  &intef 
MufcuIoS  quoque  ad  terpirationemfefVienteS  iU  ChymiftasmagniriominiSjniibiqueamiti,  dorid 
lafacultaie  atti-aliendi  non  omnino  caterejfupe-  adfcemittO.Siqaaaliairtfeiibiinfefviitepoiiramj 
'  tibri  anno  in  quodatti  GenevenlJ *  Sttphano  in-  aift  potero  poftha’c,  audaiSfcerui  impeteSi  Velini 
5;effd»/^iiomineobrervavi.  isdepioratisj  fiiiuo-  atquebbfecroiClariflimus  Dn. 
fis^&cUntculofis*  (ut  Vocang  ad  deJttram  clavi-  nitts Saraceatti  MedicuS  R-cgiuii  qUi  mihi^ami- 
eoUm»&bomopiatam,eJ£idu fclopetlblrfcisulces-  jiariflimusfuitiquemiqueadhuc rupferftitem  eCTe 
flbus  laborans»  ad  me  veriit  ^atetniacumi  Ini-  putas»  ptoh  dolor»  ante  arinos  fex  pie  iii  Cbriiid 
milfoftylo  exploratorio  turundas  duas  eJcfpom  obdOrmivit»  maximo  ciim  familia  Medici  to- 
^is  prsparatis  cbnfeflas ia  profundo  ulcciruta  tiUsiqUereiIitetari|EdifpeadioiC^antumprifti- 
;  (ubi Wamcafes duos  delituerant)  iaveai»  &  tetitinD/tjyecrirf^^caftigatiOrieividiftiprocuidu- 
pticfente  reverendo  EcCle-  bioi  l?erietLjat  tumipfojUt  ego  qiiideni  yereor» 

fiepaftotebdelifiimOextraxi:  ChirUrguS  eainii*  pfaeciarariOnnuiiafcripta.  tdberOs reliquit  pliii 
qukfilumeisnonanaexefat»  UEfolemus  india-  i:iinOsj.ex  quibuSfeCUaddnatus»?/)///^f)'r»r  no= 
gajs&cavisulceribus3facjleprOpterfflc>tanima^  mine»  MedicinamLligdaftimaxima  cUmlaude 
fculorumpeftofis,  in  finumulcerumdelabipo-  Exercet;  illeifiveHetjexfcriptispaternisrauJtau- 
tUeruntipofteaoflibusnonnuiliscarioGSexem-  tilia  atque  boiia  in  luceffi  dare  poifet :  idqucjjut 
ptisj&mUndi^cati§uiceribuSj£)eibencficiO,o-  faciat, ego  quantum  pocerojiprumnioneboi 
pdm^  convaluitild  prseterea  iri  hac  cufatiqne  no»  Undem  S^az^nui»  de  chorcai  S-Viti lib.  de  pefte 
tatudignum occurrebat» 'primdquOd  ichor  ille  cap,i.  fcripfiiTsirc^^annotafti;  Seddebocaffe- 
fCetidiflimuS,  qufahteperfeSamiaundificatio»'  ^\x\yxi.Ti.Felix Platerus  libro fub praxeos  capi- 
iiem  ulcerum  effluebat»  adeo  acriS»  &  maligauS  te  (fi  recordor)  quarto»de  meatis  aliena» 
effeti  utubicunqjihftcUmsnta  meaargeritcaat»  tionemuitbprolixiusagit,  X>\\-,'Griffbni^s  fimili» 
tiDgeret,ea  nigra  efficeret.  Deinde  quotiescanqs  teranteannoSEresLiitetia.  obiit*  ffiitis  Chiruir» 
ager  fibl  dentifcalpio  dentes  purgare  &  expolire  ■  gus  Jonge.exceilentiffimus.  Ante  adrios  vigind 
vellet»  dentifcalpiumnOnaiiter/ac  fi  atramento  familiaricercum  ipfo vixi quatUor circiter  anno» 
intiniSdm  fuiffet,inficiebatur.  Idque  ego  hinc  tum  fpacio,fuitqueniitiiiil  re  Chirurgica  Prace» 
eveniffearbitror,quodpuImOContinubexu!ce»  ptor  fideliffimus;  DefcriptidnemijngueUti,eu» 
ribus&fpon^is  iis  iiiciufisaliquidviruS  illius  a-  itientionemfaciSjnbnvidi.  Sinbv.Uix<ad.tdt~ 
Cris&maligniattraxerat»  quodpofteaper  afpe»  ducta  fit  vox»  ignoro.  lof^mmitialhemi^sOjib-^wdi 


businhaelerat.  Fc 


im  &  os  expirarido»  gingivis»  &  denti-  ffancrts ,  qui  Paracetffimi 


_ _  _  _:oreniniingeilsorisl!millseT  partis  Chirurgia  magnae  trad*  i.  c.  it  U  BltX 

ratfbstbriuicerum.MuridificatisulceribUsjpur»  Sifirtz.i  olim Chirurgus Bafileenfis  fijb  ea  voce 
gatoq;corpore,foetor  oris»  &  ulcerum  fimulcef»  fcug^jtebmufftt/iocclligunf.  l^em^ardceijui 
farunt.  Praterearetulithobis »  dhifutgum, qui  Chirurgi*  fu*  magna  libi  S,  $iFeUx^iytXi.in 

eumantequam  ad  me  veniret,per  menfes  novem  Germanico  quodam  libroBafiiea  impreflb »  vo- 
curaddum  habuerat »  aliquoties  aquam^acerri»  fabulo  Oppodelibchy^innixiii  &(ub  ca  voceeiil» 
inam&caufticamjmaxlmocumdolore&rcrucia»  piaftrum,  cujusapudipfcis  quoqUeextat  deleri» 
tu  ulceribus  infudiffe:  illaquiaproculdubio  ex  «tio,inteIiigunti  DcSf>agirico»utmonuiffi,apud 
Vitriolo»  alumine,  viridi *l:is jaceto &fimilibus  fenjoresnoftrosinqtiifivi.FuifcisMedicusPatef- 

confeSa  fuerat»  haud  difficulter  amufcUiistho»  jiiacenf]S%«tfr/»inOmineiquipOfteaihGalliani 
racisabforberij&^pulmoneattrahi,pofteaque  devocatus  »  dcHiftOriOgrapBusitegiusfadiis» 
perafteriamafperamadgingivas  i  dedtes^iper-  j.enihiftpricamfcriptisncirinuliis ornavit  Ipfi 
vemrej&dcntifcaipiuminficcre  potuit.  Ex  hii  hiciriofflc!orUcceffiti3ri.5^^rpiff»i»irifignis  quo» 
^cilimc  videre  cft  j  quotdodo  turuiid*  ad  pul»  Chirurgus » qiii  tarideiri  Laufann*  e  vita  dif- 

ihonem.&dcindeadospCrVcrieriflti  Hisvalevit  PluranuncriOnlicetpropteroccupatio- 

ernatiffimcj  &amicorum optime,  &mc  tUurri  hes circi iliuffremacgerierorumDn.ijegatum. 
cenfe,Paterniaci  AventicorUmi2.Febr.i<So5.  ^  Vale  itaque  Vir  ampliffime»  &  feliciter  vive  diui 
Soiodiiri  raptiffime  Aprilis  i^o8. 


E^ISTOL^  Llll 

^mpnfmo atqui  doBifi^o  BPiStOtJ  LIK 

Dfi.  D*  JACOBO  UOCKiOi  pTd^antijpmonn, 

-  in  Academia  Freiburgenfi Medicina  Pro-  iSm  JACOBO  PR.OBO,  Pharmacopok 
feffbri  longe  cdeberritflO  &  ipud  VivUeenfes  vigilantifiimo  atqiie 


998 


E  P  PS  T  O  L  A  R  U  M 


quidtamen  fir,  tibiinprimis  vinculo 

GRatz  mihi  fuerunt  literstus,  Vir  ornaoffi-  “°(“t  fic  dicam)  me  obftrifium  profiteor.  In 
ine.fedpergratusfuitallatorClariffimusDn.  opfetrationibus,  Deo  Opt. Max. ducc,progtc- 
D.Aubertus,Medicus.vefter  celeberrimus.  Ha-  Delineationes  inftrumentotiim  acte  men- 
flenus  eum  de  nomine  tantum  cognoneram  ,  &  ^es  dnosadtypographum  mifi  ;  an  incidantur 
ipfiusfamiliaritatemmihioptavetam  :  jamtuo  =  aoeoenimtemporenihilliterarumab 

Jreneficio  cum  de  facie  agnofco.  De  morte, &  >P'°  C«erum  fialfefium  illum ,  de  quo 

:  m6rtis.generehone(Kffimseraatron2N.N.vici-  (<““'nop«e enim  in  huiufmodi 

na:  vcftra  fummopere  doleo.  Audivi  enim  ex  amaibustequinturocularis  infpeaio)  &  manu 
Dn.D.Aoberto.ipfamtotosfexdiesparturien-  ™™'”‘3®‘'eb'ceret,fedem  ipfius  invenire, non  ' 
tem,  ac  tandem  fatum  in  ipfo  utero  mortuum  UHns^deo  cffct  laboriornm,utarbitror  Quic 
’  imbfemiputridumfuifli.  Profedo genus  mor-  q^yM^nwiUaaquamadmemififtiidacri- 
fismiferrimum,&dolorificum  :  fedDeoitavi-  P“one,  conjicio,  libenter  dicam.  Tumorem 


num,&dolorificui.. _ _ _  .  -  . 

fumeft.  Mirarer.quodmaritusmenon aecerfi-  bnncexcau&primitivaoriginem  traxiffe.rationi 
veritjcum fciac,  meinextraSione  fcetusmortui  ^®®^^**^^5umcft*quandoquidemequodcje^j 
aliquam  habere  experientiam,  &  cum  Laulanna,  potuit  inde  fcqui  contufio,  confiuxus  hu- 
tum  in  vicinia  cum  honore&fruausgrotantium  n),orum,tandemq;  tumor :  qui  quia  tafiu  durus  -  ' 

hanc  operationem  fc  ci0e ;  mirarerj  inquam,  nifi  &  ^o^oris  expers,  forfan  aliquid  de.  natura 

eum  hominem rufticum avarum,  &icientiarura  contraxit.  Ad  fcirrhi  tamen  generatio- 

contemptorem  cognofeerem.  Ego  expertus  Io-  longum  requiritur  tempus ;  ideoque  fi  re- 

quor,quomodo  enim  ante  biennium,  cum  ean-  «nseftmorbus  f  de  tempore  tnitn,  quo  hoc 
dem  ipfius  uxorem  ex  pericuiofifiimo  vulnere  ca-  ,  genere  laborat,nuIlam  fecifti  mentionem)  i 

pitisjcum cerebri concuffionc laborantem, &ge-  .vlxlcirrhofistumoribuseritannumerandus.  S^- 

mellis  prsgnantcm  divino  favore  fanitati  refti-  piffimemihi occurrunt  tumores  rotundi,  faau 
tuifam,fefemecumgefierit,  &  quantas  mihi  fe-  ‘*“''‘>&<J°loi'is«pettcs>'nquibusDihilreperitur, 
cerit  moleftias,tibi  fatis  cognitum  eft.  Eft  pne-  ,  q“*duriCIimamembranaconti- 

tereahomoafrogans,&tumidus,  quimaluitu--  Horum  tumorumg.hujusmenfisunum 
,  xorem  periclitari,  quam  votum  fuum  revocare:  abdomine  puella:  9.  annorum  hic  Paterniaci 
quandoquidem  cum  Berna  mercedis  mea  caufa  qua,  laus  Deo,  convaluit.  Oriuntur  i- 

contenderem  cum  ipfo ,  prafente  Tribuno  no-  “mores  ex  pituitofis  humorifaus.qninihil- 

ftrojohanne Bondu,&aliishoneftis Viris,  jun-  ominustai2ufuncduri.  Superiori  aftate inma- Oi/i„« 
aismanibusDeumprccatuscfanefineret illum  “°m>B™«nfitumoremexcontufioneottumadT«aw 
denuo  incidere  in  meas  manus  ;  Exprobratio,  “'"pumdextmmcuravi.qui  adebduruserat,  ut*'»» 
quam  a  Viro  honefto  in  Virum  boneftum  pro-  ^“mnib.  fcirrhusexquifitus  judicaretur.  Aper-  “i»»/'» 
ferrenon  licet  :  Ita  enim  ego  de  ipfo  fum  bene  ““morehumoremlaridonon  abfimilemexeo 
meritus,  ut  jure  ipfifemper commendatus,  non  extraximus,  quiaeriexpofitusintra24.horasiu 
autemfuiscouvitiisafFeauselfedeberem:quan-  'ep>llorconcretusell.Membranaroquoq;poftea' 
doquidem  vitam  (Dei beneficio,  &  arte  mea,  extraximusdenfiffimam.Inhujufinodiautemtu- 
muhisque laboribus)  matris  &  gemellorum  fer-  mot>bnsmcmbranaextenditurhHmote,non  fe-' 

vavi :  fed  ens  ac  inflata  vefica  ,  qua&tafiu  dura  perCipi- 

Ommmpermjummgratmhommcievtiili:  “r.quamvisnibilprauerflatum  contineat. 

QiticijmdmhecfrndiiMrpiiijinde ferit.  .  Defedeautemtumoris,dequofcribis,ni- 

Egotamen.fimeaccerfiviflet,  officium  meum  bilceniaufnsftatuere.cnmadid  futantea  ffixi) 
in-tantacatamitateipfinondenegaflem.  Plura  oeularisinlpeaiofitneceflaria.  C^uiatamenin 
nonlicet,  propter  nuncii  feftinationera.  Vale  externa  parte  abdominis  tailtu  percipitur,  &  ipfi- 
cumnobiliffima&honeftiffimatuaconjuge,  &  magnitudo &cile,utaudio,circumfcrjbipot- 
bberis,qnosegomea4;uxorralHtamusper^an-  efc utero  vix inhzrere  cxiftinio.  Uterus  enimT«i>»«( 
ter.RaptimPatemiaeij.Septcmb.1d05.  dorfo incumbit,  offiitemfacro,  Silumbisanne-»»  »«« 

- - - - - aitnr;adeoq;inteffinisobtegitur,utinlpfotu-"*“^‘’' 

E-Pl  STOLA  LF.  mores&fcirrhi,nifiinmaximammagnitudineni-''?™ 

Cl^iJPr-eei-exferiemiffimoVrro  excreverint.mcrius  perdpi  non  poffint.  Ego''^"' 
Dn.D.  JACOBO  zWgeRO  r  n  mdilfeaiombusaliquotieslcirrhosfatisgrandes 

proreflon  cetebemmo.  fatuendum.  Neque  fi  inveficalaterettumor: 

RdirrciHs  HiUUnm  ille.facilepercipcrcturtaan.  Vefica  enim mOle 

S-  P-  .p.  vifcerura  intellinorumq;  fub  offe  pubis  depri- 

Llterastuas.VirampBlIinre,  accem.:_  •  "”“p^‘^^°'“'m'P*atumores&calculi, dufa^ 
bus ultra merftumtue afficis  bbUOTc'  ip’^T  '“''"'''"'“^"'^“"‘■'''“rernaparteventrisnon 
ndllimuloquodam  ad  perficiendas  obferv  appareant,  nec  manu  apprehendi  poffint.  Idque 

nesimpellis.  UtinarHf3Culrates&  eruditio*'*”'  !§°'“‘‘‘“™^.'‘'°"=beequain  obfervationeadte,  ' 
luntauiA^propcnfo  animo  mco.cumL  feripra,  mentionem  habui,  prafente  On.D.  .Se-  ' 

cqndumtS.tumadiUuftrandamabaLm'!'  '=>^rrimo,diligenterannotavi.Sed 

""auquomodo  &  excernendo  urinam,  maximam  patiunt  diffi- 


a  aer  eligendas  eft  temp 
lumores  ili  capite  licjuefa 
rfiicit  :  frigidus  vero  po 


@,euphrafi3!,chelidoniiE  majoris,  &anagallidis 
florcpurpureo.  His  cerebrum &o£uii  corrobo^ 

rantur.Sed  quia  catarrhus  ad  oculosdeftillat  con¬ 
tinuo,  cominua,ut  inveniatur  diverfio  aliqua, ne- 

cefleeft.  alioquin  reliquaomnia  fruftra  adhibe¬ 
rentur,  Nulla  aiitera  diverlio  prsftantior, nulla 
'ntilior,imb  &  fecurior  inveniri  poteft,  fetaceo,& 
fqntanellis,ut  ego  faEpilfime  &  in  multis  expertus 
fum.&  indies  experior,  Quantum  enim  effeci 
ffctaceo  in  morbis  deplora tisbculorum  &  capitis, 
fidem-mihi  facient honelliflimi  viri  ,  Simm  E»- 
l^a/cS-e^Wrc^Pa/MeolonienfesCquos 
ego  honoris  gratia  oomino)&  q  uamplurimi '  alii 
ibicives. '  Humorenim,  qui  ad  oculos  deftillat, 
tominOdiffinieperfetaceum  evacuatur.  Sed  rei. 
■quiritehirnigumineaoperat!Gneexpertum,aut 

alioquin  ingeniofum;  qualem  ego  lin,  Iaha«- 
tiem  fac  effe  non  dubito.  De  loco  autem  &  ap¬ 
plicandi  modo ,  in  obfervationibus  meisChirUr- 
gicisdiflcritur,  quem  locum' poteris  confulere. 
Nollem  enim  applicare  ferro  candente,  ut  folent 
Chirurgbpropter  rationes,  quas  loco  jam  citato 
adduximus,  '  _  J  ' 

i  Si  hepatis  intemperies  adeft  ,  fuederem 
applicari  caufticum  fub  genu  dextro,  inter  quar- 
;  tum,&  quintum  tibiam  moventium,  mufcHium^ 
*  trium  digitorum  in  latitudine  politorum  ab  an¬ 
teriori  fede  coarticulationes  fibui*  ,  Cum  tibiz 
blTe^utinde  fiatfontaoclla.  '  Hia  enim  liumores 
noxios  ex  hepate  evacuabit  i  defeendit  namque 
per  eam  paftem  infignisramus  venae  cavae,  H$c 
fi  rite  adhibita,  .Stfetaceum  ,  atqUe  fontsnella 
ad  tem.pus  aperta  retenta  fuerint,  magnum  inde 
fruadm,  Deo  dante,  percipies,  quandoquidem 
non  tantam  catarrhUs  ,  qui  continuo  ad  oculos 
deffillar,  per partesminus  nobiles  evacuabitur, 

'  atqueiiincinde  dolor,  &  rubedo  oculorum  re¬ 
mittent,  verumetiamvifus  paulatim  acutior  fiet. 
Plura  non  licet ,  propter  temporis  angaftiam. 
Deus  pro  fua  mifeticordia  benedicat  remediis, 
actibi  adfitfuo  fando  Spiritu,.qao  poliis  amiU 
fam  fanitatem  aliquo  modo  (ex  toto  enim  non 
fperandum}recuperare,  &  conftanterin  omni¬ 
bus  rdbusadvetfis  curfum  tuum  abfolverc ,  &  ad 
fcopura.  ,  ad  quem  omnes  Chtiftianiafpirant, 
perveni  e.  Quod  ego  toto  peSofe  precor, Vale 
vir  clariflinic ,  &  meo  nomine  plurimum  faluta 
tlarilUmum  Da.Vi.hhaxium  7bc,olimmiliico- 
|nitum,quodfiad  mefcriberelpli  libuerit,  gra- 
tilfimum  mihi  fecerit,  Patefhiaci  Aventicoi  um 
27.  Februarii  1BO4. 

Nepos  tuus  ante  dies  aliquot  Berns  ad  me 
venit  >  propter  injuriam  temporisipfum  apud 
fne  retineo  :  fedoperamdaboiUt  brevi  condi¬ 
tionem  Genevit  inveniat.  Scribe,  quifnaro  da- 
fiffimoDn.D./»»/»  fuccelTcrit.  AcademiaLau- 
fanncnfis  fuperiori  autumno  dariflimum  Dn, 

C.Giiilhi!m!,mBi<vd»>u»theolopafri:ch!am 
lumen, non  fineraagnajaauraamifit.-  Clarif- 
fimus  D..Be*«  vivit&  valetpro  state  fua ,  jam 
enim  agit  85.annum  ,  ut  ex  ipfius  literis  non  ita 
dudurti  ad  me  dati$,colligo.  Deus  pro  fua-raifc- 


ticordia  hoc  fus  Ecclefis  fummum  lumen  diu  57,^ 
EPISTOLA  Lm. 

J  OH  ANNES  BR.  antius 
aanfmo  expe-tifmc^ue  Melico 
JJtt.Guilhelmo  Eabritie  Hitdane,Reifui. 

Ptuerniacen fu  Archiatro  dmigimo 
S.  T.  D. 

NVnc^ere  video,  vtrcUrifme,  &totoorl>e^ijii,„i-u 

mtilfmhreae feriffe Stoicos,  virum  iouuKadifife- 

communebomruejfe.  hacnim rebusmeUajfl,aulomfroet: 
afficerii,  ijiiiimfiprivatdeffem,  ^  in  medium am,  tottn, 

ijiulympathia,&puter«uprovtduj^curd,e^p.o, 
C^falutariconfiUodm>«oHalemgruuam,huieke^ 
femferjsjuundtufpiritmhoSregetarim.  Sedquts 
ego fumivum  nutta  necejpmdinU  ufu  tibi  ne^  juit- 

aus,ne^ueuSo'imtficiigenereidfromeritui,,jr<em 

tam propenfo animo  compleSare?  Eiemein  ater^  .  ,  . 
„umtibiobllriaumviveye,&<juoadinhomtnui>t 

contubernio  agis  animam  tibi  dibere.  Ecce  ergd 
mumme  ubi dj:,dico,fS‘ condico,  Deumg^  eadem, 
opera  rogo,ut  te  quam  diutifime  florentem  cotifer- 
Itum  UxiefiL  terrena  benediaione  locuplete,. 

Sednonfui,mihidatumaheoumpore,quodoa,fl 

fima  tua  confilia  mihi  reddita,de  aflUBi/finda  med. 

valemdinecumctUrtfiimoMtdiconofiroD.Keu- 
cheiAopropttrdiutinamiptJmdmhiiabfentiam, 
^pubhcanegotia,quibiie  inhis  ruderibus patrU. 
nojlra  irretitus  teneturfih  mtdiam  confulere.  De-  .* 

di  veriitli,  obruli^antepaucos  dies  legendas  do-  ] 
aiitmas  tua,literas,adqutuejmre§onfumm  hoo 
rasexpeao.  0inemracrijudicio,liberal,fmttf 

erudition'e,(fiinfignipietateprad,i«i,fchoUrchd 
iihohnolirti&mihiperamicasfiedquiprofagaci-  \ 

talefua&fingulurijudiciomumfacit  ,  femi,^ 

Vendum,  fed  retundendum  potitu ,  ifreoercendum, 
nelatimfierpat.  Vtorergoex  ejus  confitlio  fingulis . 
fep,maou,tum  nefeio  qua  antipathia  djufiis  pur-.. 
gatiombtis  ahl>trream,pilulufime  cura ;  atque  hts 

oiaaildnlem.&nutantem  valetudinem,  quamdiu  •; 

Deo  Vifurit  efl,fufienu.  Interimvero  Deus  in  hunc 
ufquedier»,  cUjus  nUtu  &  arbitratumhanclaio-- 
riojifmani  flationem  de  fcendi,fufecit  illud  robur,  ■ 

{p-Virei,  quamtaraeatenatd,  cfraffidua  provimtA- 
requiruniUr,niliquodanteffitimanattresgrdvii!S 
malam  ex  improvifo  meinunddrte,calCulUs  fc, licet 
renum,  fed  qui  me  ttmtum  adhorasaliquotgravif- 
fimiinf,!iarit,nuncpromoremeo,cipcorporisccn-- 
ditiontdifinagralia,meSocriterhabeo,&ipfifi-. 
lea,  damtpfivifumfit,  exemptummehisvitaaru- 
mnis,  quitiiore  fede  collocare,'  tfi  abfterfispeccati- 
rAiqui,s,eOrumq^efeais ,  cteUjltbusgaudiis  dona¬ 
re. Eam  cum  horam  metemque  attigero,  Deo  mihi-  ■ 
quevivam,qui  dum  fuperftesfui,  commune  vixi- 
bonum  ommhfU. 

Sednonv,deo,quomodoiamtongomiervaltoate 

feclufus,benevolentiftmUm  animi  tuifiudium.uUx . 
grata  fignificatione  remuntrer.  Sed  ignofett  mihi,  . 


iddi 


epistolarum 

tmvclimitjuil»- 


‘  ni^  ctnfrlMy&ftJlMiUioni  met  ignojcts.^  ytle  i 

/alve  clari  fime  expertifime^  tiir ,  Da.  revertmer 
iolende,  d  me,  ctarifmo MediamflreV).  Kcu- 
thenio,'^  confale  JohanneTackio,a<f 

gravatim  meit  hrye^lTimv  clarifimum  Bczam  > 
verbis  peramitefalxtt,  ^  WilhclmumBa/?r»w> 
ea  falatar  e jiat  Reipubhct  orgmi<m,re,  conJiUc,  & 
epera  adjuva,  0-abecmerctdemexpeSa,  gutfe 
hauflumfr;gidt/uistmpe>t(um>  remuneraturum 
eonOtxu.  Dabam  admodum fubiuiiJunii,  An- 
m poftremo  feeuUi6piP‘  P^efalia  Clivorum. 

EFlSrOLa  LVUl. 

IOH.  GB.EGOMUS  GOBELIUS  MeAD. 
fereniffimi  Principiis  ALBER-TlDuds  Ba- 

Guilhelmo  Rabricto  Htldane  S.P.  D, 

„  ,  -  r^PiOppenhetmiidebalneiehperiniiinrejicU 

mupku  y^endisiabidorum  corporibm inter  nosconmlu 
ihu.  mus,clartfimee^expertifimemtDn^ihtK\,non- 

dumexcideruntaumemMfedijUodratiitnts.ijUi- 
biuderemihermarumphthijias(alutaremad^rue- 

repofcpHtavi,  adtenonperfcripfertm,  dtfiejf^ 
ceterior,  atquetHo  tempore affiduAmeAproff 
Siones  objiiterunt.  Jnttrtatemporisnmdubiote, 
pro  Jlngularituaindujhria  locumGeieDi,quiiabi- 
dos  mittebat  adTabiat,uhi  aer  ab  incendio  Pifuvii 
motttistemperahatur,  legijfe,  aiijue  ideo  cum  magis 
ferium  negocium  tibi  expediendum  a  Dommo  guo- 
damfummt  Nobibtatis  acceperim,  hacvtee  id  fin- 
gularimodoaUiscurispojihabiiis  tibi  commenda- 
DeafiSts  re,opertpreciumduxi.  Efi  autem  affeSmocuia- 
fuoiam  uuiadlonguminhisconjunBiiliterisexpoJi- 

mtibi  verpendendus  transmittitur .  Da  operam, 

Itum.  ~  Clarisjimevir,^uatenui^ueadhuncaffeftumper- 
feBecognofcen^m  faciunt,  ^uid^erandum,  ^ 

oculi ,  ejuimagnamintemperiemcontraxerum,i 
gravioribtapri^ervaripoif nt, fideliter,^  Mligen- 
tisfime  perfcribas.  Et  Jiforteiuam  depderabunt 
prefintiam,Jgnifca,ubicfendiposfa.  Magna  me 
giei  habet,teproilla,,juamctrcaoculerumaffe3ui 

habes  experientiam ,  non  difficulter  eX  narratione 
transmiffia  progiwficumfaliurum,  ep‘  ^uidreile 
adhiberi.velomiitipoffiputesffieclaralurum.  Ctr- 
ta  oculi  pupillam  haDenus  ne  minimum  apparet 
vefhgium  alicujus  mutationisad  obfcuritaiem  vel 
nebulam-, fed pura  (j- luci  da  cumperfelia  imagun- 
cula  apparet pupiUaintegra.  Hoc  obfervaiNobilif 
fmus  Dominus  ,J!ad  latus  oculum  extrorfum  obli- 


Prtceffierit 


catharSico  accepto  ceffavii;  alijuoi  tamen  noBi- 
husfoUtoprofundioresohfervavitfomnos.  Caiera 
in  additanarratione  habes  omnia.  Laborum  tuo- 

tibireddet^onacceperis,ciiradubiumexMerea- 
tuFrancofurtenfiper  Genevenfes.velLugdunenfes  e 
Tfpographos,  sjui  Laufannamtranfeunt ,  reprtfen-  , 
tabitur.  Bonaminpartemaccipe hberum  hoc  per  J 
liuraialloquium,ijuia  exbrevi  Hia  inter  nos habi-  i 


ognovi,  cujusme  itemingeniieffie  ,Httibiperfua. ^ 

'eas,veUm,atqutJioccaJioferat,  uttibiveltuu  o-  "'S** 
peram  meam  commodare  poffim,  reip/a,  ijuodver- 
bis  promitto, prtjiabo,  Va  le  cum  tuis  feliciter,  ePr  de 
State  tuantJigravefit,ceriiorem  me  fatere  veUt, 
quia  in  effigie  operibus  tuis  Oppenhemii  prafixa  , 
pofuerunt  52.  egovere  iz,  excedere fujpicor,  utut 
ff,eptimaefi*ias,  qua  honeflislabortbut  (p- fallit 
accrevit.  Monachii  in  Savaria  2S.  Novembt, 

Anno  i£ij> 

Deicriptio  rboriai. 

OmIHium  petitur  d  viris  in  arte  Medica  longe 
ufu&doUrinaprtf antibus  ,  pronobikfftmoPiro, 
atatis  ni.  annorum.citerapc  fatis  fano,  neq^  mor¬ 
bis  alicujus  momenti  altas  obnoxio,  pdepiUationet 
addentes  ep-vertiginemabaliquotempere  (fipri- 
ftrtimfomachuscruMtate,&mefemerium  btUofa 

eofdem  cerebrum  cAidialioqut  temperamenti,  cu- 
ris,aff,dualeaione  s  eprpmiltbus  amplius  calefa- 
Uum,  adfetrahatjmoleflum  excipias,  alias  in  dia- 
tafatis frugalis, ep- parcus.  Js.quoddpuero  affiue- 
vera  tnvtfus  (p-  oculorum  funSione  jolum feri stfsBms. 
dextrum  oculumadhihere,&  adproculiffita  uni-  “*"»"• 
eo  confficttto  concavojsii.cum, n propinquis difin- 
SiftmeconfpUiendis  Vtfu  effiet perfficacsfsmo,  ita 
ut  jinifereculusquafiotioeffiet.vtderetautemdtx- 
tro  oculononreSa  linea, fed jemper pstpiUam  obli- 
queadinterioremangulumcontorquendo,  ubi  ^ 
confficHIum  admovebat-,  accidit ,  ut  jam  ante  de¬ 
cennium  feSra  quidam fiuphantafixatainfiar  ti¬ 
nearum  globulis  quibusdam  nigricantibsu  apptn- 
farum,  ^hine  inde  ad  oculi  motum  obvolitantium, 
nata  &  obortafuerintpn  dextre  oculo  tn  multa  tu- 
ee  cp- aere  apertoclar^a,  in  obfcuro  aere  minor  a, 

xa,nift  in  fMimepmagnoappofttolaiore, intuere¬ 
tur  minimeharebant  ,  ac protndevifum  (p-obtu- 
tum  neque  hebetabant  neque  caligine  obfufcabant. 

Et  licet  metu  gravioris  mali  ,  tn  quod  fteSra  feu 
idola  hac  Commigrare  filent  ,  vana  tunc  conjilia 
Medicorum  fama  celebrium  cenquifita  fuerint, 
ftes^nonvanaeffet.cumvifahic  longa affuetudi- 
neneq^Nobihffitmeviromolefa  effient,  ne^pupiSd 
tanto  temporis  fiaceoconturbaretur.foreutpaula- 
tim  nimia  vifus  acieatatts  deiurfu  hebefienfe, pla¬ 
ne  abolerentur,accidit  tamenprtter  ffitm,  ut  nuper 
rpmempe  Novembris  die, fubito  vijio  obtenebrari, 
^pleraque  pernebulam,aefenefiram  etrm,  quso- 
dametiampenitusobfcuraricapermteregionede- 
xtriocult,magisinlucemajori,ecultsadfenePram 
obverjts,  melsus  emm  (p-iEf,nBtui  ortmta  tn  luce 
obfcuriorividei,ohrepunteiiam,veffieriprefert,m, 

'  "  oeulofulgores  ,  ^ alsenicoloresveris 


teras  quasdam  infcrtptura  legit,  reliquis  plane  ob¬ 
tutum  fugientibus.  Et  quodval/emoleflum  acci- 
ditnobiliffiimoviro,itaJiniProe  '  ' 


eommuoiicationeanimituieandorem.uicuino-  Etlieetpupilladextrioculinihilhuc.u/^(quod 
ter  imrodutia  blandiendi  formula  non  accepta,  nofaridplurimisinffiiciemtbus  ,  tam  ecdicis. 


eENTURtA.  tsat 

,MimChimyffSiiatat)afMMmfaUcmflitBtia-  cfliccnfeo.  Supe^onaftateS.enatiisEQ^hu--  . 
tf$-  S*‘  ]ie^lmiditiitt,fet>cohre&mgredme,ibmi>ta  mt  jus  urbis  mevocavit»  &  in  Medicb-ChirUrgUirt 
tmi>riM‘t^pP‘(rcMtcmm»ii>inpcit»lisittjiihaC  recepit.  faxitDeusOpt.MaS.Utitiigtatioil^ 
iailtiyioCuhclaricittJpiciaturiMrtiimeritain^-  la  felicte  j  inprimis  id  Dei  glofiam  8e  eHibla- 
mnfii^iciaMedimtenafitturifiiffRfiomsifiiu^  mentum  proairai  fuccedere  poOib  figo  vero 
latim&!ertfu»iippeaiiilis,&iDmifefihagmfcibi^  ut  quod  reliquum  mihi  tempotisd  DeOcOnftitu- 
'  foji»’ Dim  &  remedia  tempeftiva  malKiu  aVer-  tumeft(quinquagefimum  eaimquiutuifiabuum 
ttmt,evenltirxtCiimhttBenUi?imuriitUsiUiiacauf-  «tatlsruperiofimeUfeJulioingtclfusfumJpieabi 
•pi,feitctrpmepicam,litmit!ieiiteriiejpeciiiiuvtji^  folvam. 

.'i,liimiejtrttae,impedimentumiAjiaeiU,miigisre-  Affc&isbculorum.dequofententiamae-  ... 

'ire  in  nlbngiaeo  humere  Uittare  j  «ee  dampupilh  expetis,  ut  VideOiinVeleratUs .  ic  ptaittde  gra- 

mifginihiaijr 'cornei  i  jai  verus  fajfnfmisfenca^  Viseft:  Quodeftim  a  juventute  U0flniririuift[oJ*s4»i& 

WilUtfiloctss^affxamejfevideatitri  claufo  oculo  .  &  deXtfO  unicO  admoto  perfpk  wrw». 

tnterimdiimvirorumdeBi$merUmjisiicia&  eigg  objeSaS  dilcerftere  pOtUerit. 

mfiiaJhperhoctify.emnparticuUriremedternm  Pummaffl  imbecillitatem rpirituUiUa^it.  iU 
iammM,ijUimentratxhihendtrHmdtfcriptienei  pafetttibuscahttaXeritiliteratuSnou 

>tebilidveniaati^mdUniceintanei,^-leciaffeA>  i„qieant  :  utut aUtem  fit .  hufflorem  aliquem 
^morbifueaufegeneriiiomSohfcMtiteopmfss,  pr^jernatufalemeontibubqiioquead oculos  de- . 
MedicinehiUjJtmMritotimpreViPniipttrgaUe-^  flUxifle,  ceftiffifflumefti  quod  &  deftfllatiolies 
ne  cBrperisrepetita,interje3upripiirantibiis  i  M  jJjJjnieSj  givertigoipra.  qUaeabaliqUoletUpO- 
phlebelomii  deXtri  brdchil,  raro  olidi  fieri  felitit  jg  jggmm  moleftant  j  fatis  fijpefque  Indicant» 
necnonoUisrinulferia&roborantibiismsxmi.  AdeffitaquefummaimbecilUtaSiimb  .  &paUcU 
peramhoitempore  dederant^  eupimt^  inteUigsri  tesfpirituum :  qu*  quidem  imbecillitas paftim. 
ivirispricellemipthU,aninhold«bioJaMiij^  yj  arbitror  ,  natumliSapudillum  eil:  »  pattiiU 
meiu  fufapnisfemt ,  topieacitriinfamraatio^  qUoqUe .  ut  dixi ,  propter  affluentes  hnfflores  it- 
nem,anti)iii>ficcandsmagnaM,attenuantiatS‘dif-  At  quia  i  diuturno  fplendoreparsfpifittt- 

feiVeaUatocumhSirepoffinitep-mthadhibert?^  ufflvifivorumdiflipatur.  acddit.  UtiuluceOb- 
potimcerttorfaclirafdpnii cognitio  &  matara-  fggfiori^eoneaisfcilicetfpiritibusMelius.acdi- 
mexpeaa>idi,qittfaotemporemanaaUoperacu-  videat  res  oblatas.  tmaglnesfeUplian-n^^sw- 

,  retar  eprextirpetar.  Eefi magna optmonam  de  tjfaata&fpeara  j  qUse  ante  oculos  apparent/”*"»"" 

hoe  afeSa  fit  SvirJitH ,  aliis  dfiai^ir  exner^  ^  hinc  inde  per  humoreffi  albugi-  “y’ 

in  optici  aptiali  obfiraSlione  hic  conjtaentibaSi  neumatqueantepi^illamvagari.iadicant.  Wxtnilni. 
Mc fatarum  hppochyma  timentibass  qaam  reSe»  quidportendant,  fuffufiones nimirum ;  Avicen» 

alierumeflojadiciam.  _  n3,omnesq;qniinmedicinaclaruefant(teftan- 

EPisrOLA  LIX.  "  tur  i  &  experientia.  Ut  tibiVirO.  doatiha  re- 

Viro  amplilfinio  atque  doSiflinio,  rumque  ufa  ia  arte  niedica  verfadfllmo  j  fatis  fu- 

Dn.  JOHANNI-GR.EGOiaO  GOBELIO  perquenbtnm.  fidem  facit,  lite  autem.  uimi-&|ij^« 
SereniiTimiPrincipis  ALBEittiDucisBaVartej&c.  tum  fuffufiones,  Uc  pracaveti  pOfflt .  pfimo  tort-  iaemedo 
'  DoaroriMedicoofdinarioatque  VeniensvifiusratioobferVanda^ !  fitquiama-J^^“®“t 

Celeberrimo.  Jum  meo  quidem  judicio  prscipue  a  ftomacho. 

GadhetmasFabriciasifilddna!,  S.  P.  D.  originem  trahit  (  quandoquidem  fi  tribus' qua- 
Wmatn  Q  Alve  multum  a  Chrifto  JESU  lalutis  nofira  Uiorve  menfibus ,  Galeni  verbis  ut of .  Mufionis  Be  tocii 
5mS'  •Jauthore.  Tevivete,&  reSe  valere, Vifam.  accidentiaapparucriHt,pUpiUaautc«pafafplert.^® 

1»«.  pUflime  ,  imo  &  novis  honoribus  otnatUm.&d  didaque  cernatur .  ab  ore  ventriculi  nafci 

tanto  Principevocatumfuiffe.maximocumgau-  fiumnedubita)  illius  diligenter  habenda  eft  ra¬ 
dio  ex  tuis.  quaS  heri  fub  vefperam  accepi,  intel-  tio  ,& ut  membro  mandanti  profpiciatur,  rc-ci- 
lexi ,  tibiqne  gratulor ,  &  ut  fempiterniflaudi  tibi  pieHs  vcrb  cotroboref  ur,  danda  eft  opera.  Sto- 
fit  vocatio  illa,  Deum  Opt.  Max.  fttpplicitero-.  macho  optime  profpiciafut,  fi eonvenientem vi¬ 
ro.  Mequodattinetjab  cotempore.qUo  Op-  austadonemobfervayeritseger.&eis.quiftd- 
penbemii  apud  nobiliflimum  Virum  Dominum  macbum  cofroborant  ,  aliquando  ufatUr;  qUai 
ic  Xronberg  cotSvaUttias  i  tot ,  tantisque  mo-  omnia  Tui  Excell.  uti  Medico  Ordinatio &segtO 
ieftiis  &  cutis  Velitti  fubmerJuSjacni ,  ut  qui  de  familiari  pro  fua  prutientiapfifcribendajrelin-' 
thermis  Pipetinis  pti  manibus  habueram , .mi-  quo;  iinumtamen reticere  non  pofium ,  nimi- 
nimeabfolvere,  imo  ab  eo  tempore  Se  quidem  rum  ut  euphrafii  ufus  igfo  fit  famiiiarifflmfls.  .  . 
adverfariainfpicere  potuerim.  Oppenhemio  Tanta  enim  eupbfafii  in  irabecillitafeyirus  viSj,|^j^''^^ 
enim  domum  rediens ,  uxorem  meam  Icflifl!»  eftatq;efficacia,Utejusufnfeptuagenariosquof-yiaa.„  j.' 
inara,  &  partem  domefticorura  mearum ,  pe-  dam(proptervigifias,&ftndiaplutima;ami(rurre»(w»e<. 
fte  graviffimd  laborantes  repeti.  Convaluit  vifum.indcctepitaiftaitaterecupefaflcObfer- 
quidemuXor  mea,  feddui  ex  filiabus  meis,  an-  vaverirti.  Variaautettl  exbetbaiftapriparare, 
cilia  item  &  famulus  debitum  naturi  periolve-  &patui,  accibis, ut  medicametitofi  efficiantur, 
runttitautsedesmeiultrarnenfesquatuor.mo-  admilcete  folitus  fum.  QUaprOpfer  in  umbra_ 
re  Gallico  ,  maximo  meo  incommodo  occlufe  exficcatam  ,  &  in  fiibtiliflunani  poilinemreda- 
fuerint.  Qu®  pritereaabeotempOreadverfa  fiam,  pafti  aliquando.  Una cntti  fermento  per- 
triftiave  mihi  evenerunt,  ut  recenfeam,  vulne-  milcerejubeo,hocmodapanisfitmedicamento- 
taqaenondiimcoaUtarefriccm,  fupervacaneum  fus,  8tex  ipfoprocreitus  chylus,  cum  ad  omn«S 


tno4  E  P  I  S  T  O  L  A  R  U  M 

~  corponspartesalendasdjftribuitur,  etiamad-ce-  vl  Eftenimviafatisapta,perqiiamKeparfeex- ~  . 
"SP*rchriimpciveiit,  fpiritusqmactiamvifivosre-  onerare  facile poteft. 

dlficac.corroborat&adauget.  Panempraiterea  CaJterumqu2eris,aninIiocdubioftatu,  & 
bifcoftum,.quo  JEger  in  fine  paftus  utatur, ex  eu-  metu  fuffufionis  futurae  topica  citra  inflammati- 
phrafia,  floribusbctonicc,  faccbaro,  ^femine  onem,aatvim  ficcandi  magnam,  attenuantiaSe 
foeniculi  prxparo,  Poterit&cumcarne,  aliilque  dilfolventia  locum  habere poffint,  &  tuto  adhi-  ^  '=• 
cduliisincoqui.  Quod  fi  ager  pro  potu  fuoor-  beri?  an  potius  certior  fadae  fuffufionis  cogni- 
dinario  nihii  aliud  quam  vino,  aut  cerevifia,  in  tio,  &  maturatio  expedanda,  quae  fuo  tempore 

conduceret.  Poftpaflu  uti  quoqi  poteritfequcn-  fpondeo  ex  Hippocrate :  Morbi  cum  inchoant,  fi 
,  tiTragea.qujE  mirum  in  moduvilucorroborat.  quidmpvendumvidetur,  move,&c.  nequedp- 

'Xragtaai  ^  Euphrafiie  rubdiiflimetrits|j.  f»  .  nec  fuflufio,qu2  etiam  nunc  in  fieri  eft,  omnino 

‘robJran’'’  S^ninisfoeniculi  (itfadayexpedandumeffe.  Futurum  enim  ma~ 

dum.  '  (iinamomi optimi  an.|j..  '  Iumretardare,& quantum fieripotefl-pr^cavere,' 

Pellicularum  interiorum  ventriculorum  Medici  officium  eft..  Deinde  majorobftrudio 
gallinarum  nervorum  opticorum  ex  cundatione  illa  vereii-' 

Sacchari  |vj^  Mifce,  fiat  pulvis:  da,  atque  ex^edandaeflet.  Quapropter  pritec  ■ 

pc  quo  fumat  cochlear  ftatim  ab  omni  paftu.  vidus  rationem ,  purgantium  medicamentorum 
Ceterum  membra  recipientia,  five  locum  ufum,  &  applicationem  fonticulorum,  etiam  to- 
affedumcorfoborabis,fihumores,vaporefvead  pica  nonimprq^rem  ;  Inprimisfinullaintem- 
ipfiim  arfluentes^ad  alia  loca  traxeris.  Fietid  periescalidacircaoculosobrervetiir.  Cumenini 
prime  reiteratis  purgationibus ,  veluti  pilulis  iu-  caulTa  mali  fit  vapor  lentus  ac  craflusV  vim  attcr 
cis, aureis,  foetidis,  &  fine  quibus,  autinfufiqhe  nuandi, incidendi,  &  nonuibircxcale&ciendi,  ut 
rhabarbari,agarici,  foliorum  fena:,  cum  aqua  be-  rxiedicamentahabeant,neccfrceft.  Nonreji- 
\  tonicae  &euphrafir,  addito  fyrupo  rofato  folutr-  cerem  itaquapurgato  prius  corporeufum  fquse 

vo  quantum  fatis.  Secundo  venatfedione  in-cu-  EuptrrafiiB,fcB.niaiU,  ratSjchelidbDkjirnbet- 
bitOj&cucurbitulis  fcapulis&nuch^applicatis.  iamaqu*  vitae,  fedpatciflim^ ,  &n6nmfiperm- 
Tertibhumores  &yaporesad  oculos  affluentes  tervalla,reiiquisadmixtie.  ExtVadumchelido  ehdUtnu 
fonticulisadpartesminus  nobiles  perbellerevo-  ni$  nori  folum  in.externis  nubeculis  ,  verumet-  ?» 
cabis:  fedquiamalumutrumq;  oculum  occupat,  iam  in  incipiente  fuffufione  praeftantiflimumefle  ofeSihut 
acproindcutroquebrachio  caufticumapplicare  &  ipfius  generationem  retardare  expertus  fiim, 

Saaeti  necefleeflet:  luaderem  potius  fetaceum,cum  inciditenimattenuatquecraflrosiftoshuraorcsjgw  * 

fri/«D«**_quia  minus  eritmoleftum ,  quam  duo  fonticuli,  qui  vjfum  obfufeare  folebant :  fed  quia  utcunque,'^ 
tum .  etiam  quia  major  per  illud  .fiet  a  capite  &  acre  eft,non  ultra  magnitudinem  capitis  acicul^'" 


MediDoaof,  &:ci 

Guilkelmi  Fihrido  Hildano 


GENtURlA.  -  isse 

,0  . j^'^iSTOtA  LK  ™>">q“*ro.«uffam,  citfparalyfisIotihodeJa,» 

,  'fOMA>j.GREGOR.IUSGOBELIUS  ‘™">'"“''f™vcr6finiftrum  latus  occupet;  Aut  4g'’ 
Med>Doaof.&a  quoacalculusnuncindratropotius.  quiihiiin- 

GMelmoVMdoHild^nO 

S.  P.  D.  nain,alterampUtredirtepen8exeJam,  repetii 

.  'f^LiriJJimc&  ixf&tijfinu  Dtt.amiceUUniei  ^  Afteaus  indeitttatibiai  deqUorcribiSjan 
fropttr accurati  fcrif  tam. confilmta  aceif  e  fiffteatomaj  ex  Iliis  tibh  fatis  colligere  poffum.  i,  . 

r-  pretictVttgariccStqaos mercator olugafiatiitica-  Steatoifia  autem  ut  galettaS  mab.  medeftdi  tib-Mi 
rM  Berna  tibi  in  auro  mmtrariteo  nomine  cupiot  14»  &  Paulm  ir£g>netit  lib.  g.  cap-.jS,  teftahturj  ’ 
mhiper  teretognitionern,  iit‘jocamacceptipica-  tumor  cft,in  quo  materia  fevbfimilis  j  cphtioei 
tiUprafcrtbii  OptajfetnmunueampUttSifedforte  tutjtttplutimumBullusadeftdolori bequSadeg 
dahitaroccajioaliaeamfUorehinorariott.oytiran-  durUseftturaorillei  Quicquid  fitjycrifimile  eftj 
^^aod faciam Itbentert  ubi  resexigott  Conjltuim  materiam  illam  i  quS  olim.eit  capite.ad  btulqhi 
tuumomnibiesValdiprobatumeft,inhocfilkmmd-  dextrum  decumbebat » iiuncad  coxam &tibianl 
>ntbantaltijHidihffcltltatis,cum'Oitiorti)ttricii)iOr  defluerci  Reaeigitutfacetesjmeoqpidem ju- 
riturhebetudo  tp- obicuritae  itifionin  quare  inno-  dicioj.fipriuspurgatocorpprej  rcvulliofiisgra- 
fir'0  fubjeSo  folum  dexttr  ocula»  affeS.tafit  \Cum  tia Cautetiam  pptentialebrachio  dcxtro  applica- 
nulUfitpotiorratio,'ventricaUvaportselxhaUntei  res ,-&fontieulum fabricares.,  Laminamplum- 
magisdeXtrum,qudmJinillrumdatieiotcapare.  beamnon  improbotfolitUs  fum  eam  Mercurio 
Habeo  htc  tres  tuam  opinionem  defieUr anteii  Virb.tttungere,  fic  enim  magis  digerit,  coHc^ult, 
j.  mmprattarusfanivirlaborattamoreindextratl-  incidit,  aO  refolvil  materiam  illam  vifeofams 
biadfexmenfibaiijadicanteffe.fieatomaiigohilitol  ConvenitquoqueemplafttumderaniscumMer- 
niorbi  Gallici naUaeJl omnino, fufpicio Jnterimin-  Curioi  Hisfi  matetiaeohteutaiiihaliianifcvO- 
dies  tumor  altius  furgitinifflaminaplumbearepri-  CarinonpOtell.admajOratemediatrahfeunduni 
matar,  uriccedunt  Sciaticidr  Gona^tei  dolores-  eft,  dequibus  vide  Galenum  i  Paulumir£gine- 
jddolefientulas laboravit deJiiSationibxsadoculoi,  tamiCelfum,  $ci.bob.  tn apertione  tanien, aut 

maximi  dextrum-  AliafuntmuliereSi  unapoljpi  excifionediligenterpt6fpieiendutHeft,neaIiquid 
incipienteuiltera confirmato  ajfeUa  efibeumfatore-  maligni fubfit ;  hoC  enim  aliquando.evenilTe ;  atq; 

IDe  msdo,  quomodo  haevoearipofiis  i  labora,  mer-  hujulmodi  tUmoreS.  in  maligna  lilceratrahCiflc, 
ces  te  digna  cerieprifiabitur.  Prafiinti  fiub  mana  memini.  ^  C^odfivasaliquodmagnumiyeluti 
crefietopseii&opesiquttuafitfententia,expe£la.  venamailt.artetiaminfeContinUeribha.morfha- 
Interim  cum  uxore  ^liberis  vale  feliciter,  Salu-  gisinopcrationediligehterhabtrtdaeltratiOi 
‘emdico&a/criboDominoPVeisReipublicavejlri  ^  De  duobus  Polypis,  inVeteratohimifumi&®*  ielifOt 

Syndico,  CurfmMmachiipofiridie  Kalerid.  Julii  Incipiente fcribisi  Polypus,  fiinVcteratusfueriq 
lOiO.  &in  fordidum ulcus  degeneraveriti  difficile cu- 

- - - - — - - -  — ratubac  nonnurtqnaia cartilagines ipfas erodit;-  ■  ■  ■ 

E  P  t  ST  a  E  A  LXI.  Habes  haC  de  r.eobfervationem.fmgulatem  ili  i- 

AdPirurnampUJftmum  Centuria  obfertat,  22.  In  hu;us.modi  ulceribus 

Dn.  jOM.  GREGORJUM  GOBELlUM&c.  oneribus  ranarum  &  gammarorum,  Sa-  Cmatii 

Cui  tumoitem,calcinatOautduleificato,,CrOc8Mar-i’»bi’>, 

GuUklmuiPabtieiUtllitdrmm  fimilibusa  mailiraO,cum  ff uSo  Utor.  Sed 

S-  p.  ®.  derivatio  per  fetaceum  in  hujuffiiodi  affeiSibus 

’ '  A  bite  paucos  dies,  Vitampliffime,  fautor.&  inptimisneceflariaeft.  Incipienti  polypo,  alir 
.  Amice  sternum  ObfervandejLaufanna,  ubi  adradicetii  illius  benefici*  inftrumenti, 

».  ad  Sigeos  quoftiam  vocatus  fiieramj  domum  redi-  fiio  abfcidi: 

ens,  tuasuna  cum  honorario  tranfmiflb*  domi  '' 

mesinTcnt ,  cqjusnomine,  fed  inprlmis  pro  pri6-  •urdicamentis  sger  convaluit.  Sed  de  topicis  tau^ 


EPISTOLARUM 

Uldanus  runtadverfaiti  rebusexternis,  facilius  obimfce.  _ 

ris,&fic  vitam  hilariorem  vives.  Ego  fihacin^f'^ 


mann.  Meichiore  infcripfi  oblervationem  ,  de  ip' 
repetas  :  ipforiet  applicationecauftici:  fedptop 
m  mole  diftradus  nes  varias ,  &  occupationes  con 
diu  cum  lediffima  fuit :  illam  nunc  benigne  excipe 
[«.Junii  1615.  tare,&rioccupaaonespermife 


gratiffiraus.  CUriffimum Dn. D. D. Z.<g»4«..  quemtuo&dariffimiOs.fej^^^inomneroiKiip-o; 
'2,1,  ji(w,ia»f»&>»,rel!quosquevirpsdoaostuono-  commcnaafti, incipit  meliusctildfe habere:  egoi/pij 
'jjiinj  falatavi:  illi  te.viciffim  falutant  plurimum,  nihil  eorum  oiwiium.quaadhumanitatem  &  i- 
'  PifcedensBernara  cum  clariflimo  viro  Da.  D.  pfiusvaletudineharecuperandam  patinentjpr®- 
V  —  fmdo  Lentulo  D.^mmio  a (^i^enriedSiaoa-  tcrmittam.  Sedcafusgraviseft.&difEcilisiquaiw F/ciara*. 
nullis  aliis  ad  &hr«o-r  puellam  in  doquidemeaeratmalignitasHicerum,&ubicon-''i»“®- 

ja™  “hsa  annos  duos  vitam  fine  ullo  que  pus  (quod/oeditilSmumcrat)  attinoeretin- 
dbo&potutranfegit,  profeSusfum.  Ulaad-  ftrumenta  mea  argentea,  ea  efficeret  n&ra  non 
huc  in  eodem  ftatu  permanet,  Scvidetur  mihi  -fecusjacfiatramentointinfiafniflent..  Jam ve-  '< 

aliquantumcarnofior,quamfuitfuperioriapnq,  rb,lausDeo,&fcetor,&malignitasillaulcerum 
'  cum  ipfam  cum  Ptiefefio  hujus  civitatis  invifi,  ceffarunt.  E  regione  anteriore  offis  furcul®, 
praecipue  circa  partes  pefioris.  Mammillas  nu-  •  aut  claviculae ,  ea  in  parte ,  ubi  incurvata  eft,  du- 
tricisinftar  habet:  Cofla:  vix  confpici  poliunt:  6:um  inveni,  quem  prioresChirurginon anim- 
“  Voltus  itembrachia& crura carnofiorafunt, uti  -adverterunt.  Is  per  medium  furculs (quae carie 
'  &  reliquae  corporis  partes  omnes,  excepto  ven-  perforatajretroverfusfpinamdorfipenetrawbi- 

tre,  qui  dorfp  plane  adhsret.  Ingenium  habet  fir-  -quefinumefficitmaximumjexquo  I5.hujus,prg- 
inum,  vifum,olfaaum,&auditumacutiffimum.  -fente  Reverendo  Domino  Merulalocao  tuo, 

Senfus  in  partibus  externis  videtur  aliquomodo  duas  turundas  ex  Ipongia  fadiias  ,  &  ante  duos 
depravatus  ,  quandoquidem  pulices  &  mulcas  menfesibi  infixas;  extraxi;  i8.denu6  turundam 
nonfentit.  Ego  tamen  cum  in  tibiis  vellem  acie  unam  ex  fpongia  quoque  in  eodem  finu  inveni, 
fcalpelliexplorare,  anfanguis  adeffet,ftatim  alta  Nuncclaviculanobisapparet,<edcarioIa,&quod 
voceexclamabat,expavefcebatqueita,utulterius  mirandum,  conlpicitur  ea  in  parte  furcute ,  ubi 
tentare nihil  auderem.  Injefta  tamen  ligatura  -denudataeft,foramenrotundum,&ejusmagni- 
■ad  carpum  dextrum, vens in  manibus languine  -tudinis, uthic depinxi.  O  Chriesilla  offisfutctt- 
fatisturgida:  nobis  apparuerunt.  Vidimus  qub-  -la:  maximam  nobis  faciet  moleftiara,  fpero  nihi- 
■quefudoremcircanafum,&in  fronteerumpen-  lominusipfum  priflrinam  fanitatem recuperatu- 
tera,&iachrymas  (poftquamipfam  phlebotomo  mm.  Reliqua  enim  ulcera  tum  ad  junfturara 
tetigi)  effluentes.  Animadverti  item  pullulas  humeriitumadfpinamdorfi &dregionehomo- 
nonnullas  in  manibus,  quas^prsfente Dh. D.  plataE,raundificatafunt,&3dconfolidationemfe- 
Lemulo.t^Grafenrediozcai^mm.aLtyihascta-  fepraparant.  ;  EiterarumclariffimiD.GaaW» 
i  or  emanabat:  inde  fatis  apparet,  iplamnutriri,  nihilaccepi:  Siadipfumfcribis,poterisiplifigni- 
fedunde.>  Dcusfcit:nosccecifumusomncshoc  ficare,qo‘zdeTypographofcripfi :  eftenim,ut 
in  caTu;  dolus  tamen  nullus  fubeft.  Pifiorem  fcio,deipfius  f3nicatefoiicitus. 
nobiscum  duximus,  qui  illam  ad  vivum  adum-  CasterumenmSr^tuo  curavi ,  quod petiifli. 
brabit.  Clariffimus  Dn.  D.  Lemulusaohis  quo-  In  legenda  Gertnanica  lingua  tyro  eft :  loquitur 
que promifit,  fcinlucem daturum,  quaecunque  tamen  pro  aetate  fua  latis  congrui:  Icdfacilime 
haaenushacinreannotavittillisqueeffigitmpu-  omnia  defluent,  nifi  continuainterveneritexer- 
ellifotfan  addet,  habent  enim  jamBernifcul-  citatio.  His  vale  Vir  clariffime,  deprofefiionis  ^ 
ptoremnonineruditura.  7h«j»4<noller(proh  tuz  (judice decus.  ' Paterniaci  aj. 
dolor)  nondumrepertusefttlcripfimusadclarif-  Septembr. i^oj.  '  - 

fimum  Dn.D.^r»-c»/ea!'54a:a»ffi»a,  Medicum  &  ■ _ ■  ^  ■  - .  -  -  -  .  -  .  . 

1?rofeflbremPatavinum,utibideipfoapudilIa- 

lirem  nationem  Germanicam  inquirat  :refpon^  ,  EPISTOLA  LXXI.  : 
fum  avide  exfpeao.  Patremipfius  mcerorepr»-  Ide?»  ad  mtidens. 

teritomenfcFebruatuobiifl'e,Iachrymantibnsli-  ^RatiasagirausDeb Opf.Mix. Virreveren- 
teris  Mams  ipllus  Ti?orM.xtmot  faSus  fum.  Vjde,  &  compater  chariffime  ,  quod  finus  & 
Caeterum  quant^ad  resroeasdomefticasatti-  incolumisDio  perveneris.  Hinc  fpem  &  fidu- 
net,  omniaLausDeo,benefehabent:Uxprmea  nobiscumnancifcilicet,  hancvocatio- 

2ihuju5menl?sfufahoraundecimanoa.s,filmm  nemadDeigloriam,&adidificatiohemEcctelie 
mihidedit,qu.una_cum  matre,  divinofavote,  o-  (^aptofuturam.  Nos  Deum Opt.Max.fuppli: 
gtmevalet.  Fax.t  Deus  ut  ipfumjn  pietatead  citet  rogamus.ut  faciat  quoque  ad  commodum 
Dei,glonam,&prox.miut.htatemed«areque-  &  emolumentum  tuum'  De  morbo  filioli  tui 
OT.  Hrsvalevirchanffime.&Profdlionistus  rummopere,doleo:utinam&tibi,&illihacinre 
decus.  Paterraaciap.Jnniiifioj.  -  officium  aliquod' praflare  polTem  ,  fed  impedit 

- '  -  _  nos  infelix  diftantia  locorum.  Interim  tamen  Tflwiew 

^  ^  profpiciendum,.ne  negligaturmorbus :  SoUnt 

EPISTOLA  L  XX  hujusmodi  tumores  glanduloli  circumcir- 

,,  ,  ,  '  ca  collum  frequenter  indurelcere?  &malignita- 

^  ,  Uemademdtm.  tem  acquirere. ita  quidem,  ut pollea  (pr/eipue 

lias,  Vir  clarifllme>  &  compater  perpetuo  fi  erumpunt}  curatu  difficilirai  efficiantur.  In- 
Honownde,unacumteftudineaccepi, cujus  primis  vero  pueris,  qui  natura  tenelli,  &medi- 
jjomine  gratias  ago  maximas,  oblata  occafione  camentaacria  minime fufferrepoflunt.  Utatur 
tuam  in  me  Ijberalitatem&  benevolentiam  Deo  itaque  optima  vidus  ratione ,  caveat  fibi  tum  ab  /w. 
dantecompenfabo,  TypographusGenevenfis  acre  frigido  &  hiimido ,  tum  a  cibis  frigidis  Sc 
Qj^qq  2  humi- 


centuria.; 


lorj 


0.yi.  EPISTOLA  LXXII.  “P“&o«afion£s,  quibusmeintri^ 

•  Dn.  JOHAN.  RUDOLPHO  HUBERO.  «“ncnonferunt,  fufficit mihi  in 

Reipub.Bemenfts  HdTCtiorumconfiliario  '““«^oodiffe.&dereliquis  ' 

prudentiffimo  fummanm  monuiffe.  Decueris  poftbac,am 

,  •  perlitcras,aucfidamroccafio,coram  proiixein- 

GutlhelmfuFahrieiptsHildanfU  J^^PTolente,  confercmus>& quomodo 

■  '  pcdibusfuccurrendumfitpvidcbimus.  Vale  Vir 

TUas ,  vir  przftantiffime .  atqiie  doflifliriie,  Pr*ft“tiflimc,&  fdiciflima  vive.  Raptim  Lau- 
priraoJanuarKBernjEdaTas^nte  triduum  ?•  Junii  ifiij.- 

.  accepi,&  afFe^fcumtuumgravifrimum  pedum  ex  * - - - ’  — _ 

^  eisinEe!Iexi,id4ue  non  fine  moerore.  Utinam  EP  JSTOL  A  LXXJIl 

do!oremifturaaliquomodplenirepotuiirem,ia-  J  ^  ^  ^  P  ^  ^  P  ^  A  U  NER.  0*> 

4“^  divino  adfpirante  Numine  facileSen  potuif-  Medico  Bernenfi , 

(ejpeffuafummihihabeo ;  Quandoquidemmor-  u  . 

tusnonduminvet^ratus.&naturafarisvalidaeft,  Gatlhelmus  Fabrmm  Htldanm 

Idveroquiaha^enusomi{rumfuic,adm.oneote>  S,  P.  J). 

fitnul&.adhortofjneldiotis,  aut  potius  fummo-  ^  gj  .  .  .  ' 

rum  Dei  in  hominem  beneficiorum  contempto-  jV/i^^^^^^^^^^.^^i^jVirclanfljmeatqjamice 
t\h\xs(^jUunPodagranHUHmadhibendumeJfere-  **''^'*P^i^rimumhonorande,  demprbo  tuo  te- 
meditimfuadent)U^mz6^iht<LS,  cumcondoIeoiidqueeomagis,quiagrayiscft6£ 

Dolorenim  fi  articulos,  partesque nervofas  pr^ietEimcum  teufum  medicamento- 

diuinfeftaverit,  debilifanturnonlbluni  membra  a<iycrfari,  &naufcaminde maximam 

initii  nMillaexterna,  propter  concurfum  humorum^  qui  Quoniam  tamen  nondum  de- 

(latMgU-  ratione  dolorisaffluunt,  uti  in  temetipfoexper-  ‘P^^^^Euseit morbus,  terapusquoqueinftaropti- 
tuses.-verumetiammterioraomniaindelabefa-  •«“^apEumve/uadeo,  imoobfecro,  ut.tu.qui 
dantur,  Propterdontinuosenim  dolores, vigi-  ^^^i^^^^^^numfalutiferam  in  gravifiimis  defpe- 
lias,  inquietudinesque  intemperiescaiida  circa  ^'^^^cliciter  ,  maximaquc.cum 

vifceraexternapboritur,fanguisinvcqis  acvi-  ^^^^^“s^^^iitiififthnunctibiipfifuccur- 
feeribus  incenditur, appetitus  profternitur,  nec  ^^^®”®^‘^^fi^®**^cgo,fihacinre  confiiio,autquo- 
proba  fit  concodioftomachi,  multo  minus  fan-  aljo  modo  tibiinfervirepoflum,  non  deero 
guificatiom  hepate.  Inde  augetur  humorpitui-  o™o  meo.  Quod  arae  pctiifti,extradumcar- 
tofiis ,  fimal  &  caufa  morbi ,  multique  vapores  benedidi,  mitto,  utinam  inde  maximum  fru- 

furfum  ad  caput  alcendiinr.S:  obftrudiones  hinc  aumcaperepoffis.  Mitto  quoque  psarum  extra. 

&  inde  in  vifceribus.procreantnr ,  quibus  tan-  >  <Juod  tum  inpeaoralibusmorbis, 

,  dem  varia  lymptoniatajinprimislabefaaatio  vi.  obltruaionifaus  vifcetum  prseftantiflimuro 

riura,&  caloris  nativi,  qui  omnia  digerit, conco-  «“«'“ediura,  neque  ingratum  ,,.  itaut  facile  co  ’Xa‘" 
quit,  &  vira  noftraveluti  fomes  eft,  diminu-  «ni  aperi¬ 

tio,  bumidi  radicaiisabfumptio,  aliaq;  gravifli-  5™  laxativi  incipias,  . quo  materia  vifceribus  ’ 
ma  lymptomatainfequuntur.  Dolorautfm,fi  tduci poilit.  Huic  ' 

protinus  fedatus  fuerit,  non  ufque  adeb  pertime-  *cronica!  ("quod  fim 

fcendaerunthujufmbdi  lymptomata.  Ego  ex-  =  fummopere  enim  couvcuu,  ouinueuo- 

pertusioquor.qmndoquidcm  multos,  qui  et.  *'‘l>nsbcpatibus,  &  fi  quid  vifceriilli  ihfaraum  vir 
iam  nunc  in  vivis  funt,eK  doloribus  podagricis  i-  In  peaoralibus 

tarettitui,  ut  deineepsadiongum  tempus,  imo  1“'"““'” 'n°‘''’“h?aximo cum  fruiSu non  raro 
aliquando  anSos  aliquot  i  doloribus  iftis  vehe-  Ego  Deum  Opt.  Max.  fuppliciter  ' 

gittliiM.  mentillimis  iramunes  vixerint.  Verhmquiapa-  “'n^iniimnniquoqdefruiaum  inde  habere 
tmntp-  rum  prodeft  vulnus,  fubfiftani,&  quie  in  pofte-  P°®?-  Et  fi  qua  alia  in  re  tibi  infervire  pofliim, 

>'&ra'  «gendajtribus  verbis  fignificabo :  Ubi  hac  "“".‘“ynns  faciam.  Vale  &  me  tuum  cenfe,  Pa- 
<V»Mn.  'Priinb ut  generatio  caufa  morbi  Aventicorumn.April.i6o8. 

'  npeditur  autem  optima  &exqui-  ~ — — - — - — ■ 

Secundb.ut  partes  ni).  EPISTOLA  LXXIK 

^refocille-  ,  Clurijfmo  m  ceUhemmo  Vtn  ' 

^ _  Dn.  D.  JOSEPHO  QUERCETANO, 

quoque  medicamentis.  Terti6,uthumores,qui  Medico  Regio  . 

adjunSuras  defluunt,- perappro>rikta  medica-  gmlhelrnitikhmmsHmmi^ 
menta  per  intervalla  evacuentur  ,&  beneficio  S.  P,  D. 

paSueTr:„7fl"ffS‘.e^e:b°’  .QTatui  aliquando  ad  te  fcribere,virclarilSme, 

«St  r  f  ®  nndiquaque  doSiffime;  &  amicitiam  olim ' 

eenuaadbib'^'^^  orare  convenit.  &iinto,di  i-  Gcnevainchoatamteciimfovcre,fedtuai  quas  ' 
fcio,feriaoccupationes,&ftudianoum<^..^l-  - 
ptotinasfedetur.  Sed  de  his  omnibus  fig.llatim  via,quam  Reipub.  utilia,  me  ab  inflitut 
Q-flflfl  5 


ut  aliquantum 


HUHftiitt 


1016  E  P  I  S  T  O 

diu 'e  pane  evacuanda  fuerit-,  ijuare  fom ,  tjuat 
’®-  '■  -  -  -taeeligidaefmgertntiai!  Etfi\ve 


,  ,,  uchflruerevideantt, 

menhukrei  fotae  mederi  foffmt,. qui ameinun- 
Slienes  afurpa-adi,  titi  &  iUa,  ejaa  penetratiopem  i- 
pfo-eum  adjuvare  pogunti^iialta pro  ajfelim  diver- 
:  fitaiediverfa  ege  convenit. 

FenafeSUonempleniffime  incommodam ,  &  nullo 
:■  temporeufurpandamfuige,nonfolump-ropierrati- 
onemateadduaamcenfiotfedeliamejuodmateria 
.  moriiflcanonper  venas, fedaUaeviae  defiaxeritad 
profundiorespedi!partes.naefiJciredeftderae,Hip-. 
ypocratieiUudtihsperpendendum  produco,  pvtemmtc 
nU  rJ,cipfouc/iJa,fitliceiommaincorpore-nofiro 
pergtrahilsaege,&permeahttia,ipfa^naturaper. 

Te^e7ik^‘tjLTeflfii^oZ%Z^^^^^ 

De  coalitu  ^.apertione  vulnufculorum  reBe 
digeruifli:  hacfunt,  cptaadpnora  iHafroble- 

maeaaddereplacmt:Tuumjamertt,deiiejudica- 
re,ep-judiciumprimaoccagone  communicare. 

Caja,  ute-r^,  cujus  mem,nijli,notatu  dignifs. 
frioru  tamen  origo  exjubtta  contrartortt)  tgnei  ve- 
ifitiealorUtC^a^ueafrigiditatu  pugnapepUito  Ab 
hac  erum  corporis  calor  mireprojhattfsfuity  ^  mi¬ 
ror  hominem  ex  ifiapagnanon [ubito  extinSufuip- 
■  fe.  Pofieriorii  vero  o-nginempitutta  acri  adfcrihie. 
Qmdfidemalo  J^enereoquippiamfiibfmffet}  ide- 
nimtaUsafe3fis,/ice.'ehrxm  fiimmamq^corporis 
arcemobjideaty  excitare^emtX.  l.  i,de abditis  re¬ 
rum  cattjpisc.  14.  circa  raediumprodidtt. 

Caterumcumdegangranai  (^jphacelonobisfere- 
wofuerity  placet  alium  cafiimadteperfiribereyqfii 

pyopoJjtifttm.DumenimfuperioruanniiSii.menfe 
funio  MerUvih  vocarer y  vir  ille,  qui  mihi  tunc  co¬ 
mes  erat  itiperis,ante  annos  plus  minus  quirtq^  in  pa- 
go quodam  circa  Alfeldiam Ji[o,ruflicos duosmere- 

biemes  mutua  dijfidiafevijfe,  cuq^  aliquado  in  cau¬ 
pona  eadem  convepijfent ,  aiq^  alter  cum  meretricu¬ 
la  choreas  duceret ,  alterindignabundits  ipfum  fe- 


gejlare filent )  infecuttu  efi ,  atg^  Jici - - ...  •,y  - 

pochondriumdextrum ,  quoad fieri  potuit,  inflixit. 
Qteerpiaum,  ut  primum jduciatta  animadvertit, 
n>  igna-nu  adhuc  vulneris  tamprgundi ,  ludente  ad- 
oritur ,  pugnis  male  traSat,  acmorfum  inunum 
-dignorum  tifligki  fid  animi  deliquio  correptus,  a 
eonfiauaifttnerecogiiur.Seliquificamd  latere po- 
fiea  extrahunt.  Omdfitl  Sauciatus  pro  moribundo 
habetur-.  VocaturChirurous, alter fi Jubducit.  Vbi 
veri,  pofi  aliquot  dies  agrum  in  falutis  portu  quo- 
dkmmodo  verfiri  inaudiviget ,  revrrtitur ;  rever- 
jusde  mertet  cumChnurgopacifienda  admone- 

•fss  I«“'''‘”‘”^g»’»neglep,i, digitus 

’’  gleaaingangranamabit-.Gqngranaprafins,  quin 
M  in ghacelum abiret,  ChirurgMprohiberenonpo- 

fubindeferpente,brachsumadcubitumusq^abfcin- 
diipfineeejfartumfut-rit.  Jio  pofieaadverfarium 


LARUM 

fisum  defumpmum,eSr  damnirecompenfationeac. 
cufavit-.p'e-rumalterreaenegavit,partimquedhKff-li 

ipfi  propria  culpa  hoc  malum  incurrerit partim  ^ 

quodfumptuumrefufionemfibiitideanteadenega- 

verit.ailterCh,rurg,opepleuereJiitutus,tunetL 

poris  reSe  vivere  dicebatur.  Qt^rebam  e  viro  iBo 
inneris  comite,  nunquidmn  audiviget,  vifierum 
velintefiinorum  ahquodperiaumillumltfumfu-' 
igeifedipfede  hac  re  nthil  referre  potuit. 

Obfervatio-aumtuarumChtrurgicatrumCentu. 

rtami.tandemlueemagexijfe gaudeo:  pro  exem- 
plaridonodato,gratiasogiciofasago.  , 

Ipfe  etiam  libros  duos  de  Medicina  &Medieis,aib. 
verfrn  latromajiigas,& Pfeudiatros  ante  annum  e. 

didi,inquibue-aonfilumgeneratimdeMedicimo- 

r,^ne,pro^egu, dignitate,  efi  Medici egicio-.  Sed 
eiiamparticulatim,tamBippecratica  efi  galenics 
prajlantia,  quamEmpiriea,  Magica,  Methodi^ 
ca,efiParacelficaufu,atq^abufu, digero.  Mififi 
fem  quo^  exemplar, fiqua  ratione  id  commode  adte 
perfempoget,fiiV!gem-.itaenimutplurinsumfieri  - 
filet,  utvix  nudalitera  reai  tradantur-,  Qsudfi 
per  occafionem  admanustuaspervenerimiinmei 
quafi  gratiam  Uaioni  ipfirum  pauxiBum  temporis 
fribue-,  Etnonipfitantumtuumdeipfis judicium  ■ 

mihi  aperta  fronte  expone : fed  efi  in  aliorum  cenfu- 
ramcommodeinquire.  ^od fi  prafliteris  magno 
certe  beneficio  metibi  obfirinxeris.  Valefiptrr  occa-' 
fionem primam  regonde.  Saluta  a  nobis  tuos  om-ati,  ' 
uti  efi  Dn.D.  Lentulum,»  Sarazenum,  ^  »f  i»m 
sBis  Uteris  regondere  dicentur ,  meo  nomine  og- 
ciose  roga.  Dabantur  Brega  calendis  Oaobris 


E‘PJSTOhoA  LXXX. 
fitroclarigimoatquedoUigmo , 

Dn.  MICHAELI  DORINGIOf,  apud  Eres. 
lavienfesDoftori  Mcdico  longecckberri- 
mo  &  Amico  meo  plurimum 
honorando, 

.  Guilhelmus  Fabricius  mddnut, 

S.  P.  D.  - 

A  NtediesoSo,  virampliffime,  ex  patria  ad 

r\ - Helvetiam  properans ,  Cieffenam  ,‘,Lpde 

iuI,onifi/-usDn.  o.  HarfiiusKe&oi  ftuiitisi. 


Univerfitatis ,  fimiil  &  alii  viri  dodti  humaniffi-* 
me  me  exceperunt.  Quod  te  ibi  non  reperim, 
fummopere  doleo  nihil  enim  jucundius  mihi 
accidere  potuiflet ,  quam  C  tua  pratfentia  per 
horam  unam,  aut  alteram  fruiiicuillet.  Diutius, 

vero  morbi ,  &  quidem  graviffimi ,  quibus  bis 
confefius,  nunc  tamen,  laus  fit  Creatori,  pFe- 
niflime  convalui.  Detineor  hte  in  arccHafe- 
Icckapud  nobiliflimum  virum  Dn.  fiPotgganguns 
esidamum  Schvvalbachium  propter  iffeaumti- 
bifatisnotum.  Magnificus  Dn.  ti.Horfisus,  fi* 
mul  &  clariffimus  vir  Dn.  D.  Faber  in  confilium  - 
vocatifuerc.  Adhibuimus  fctaceum,reliquaq;s 

Cieterum  binas  hic  a  te  accepi  eplftolast  . 
quarumprima,  quseimprefla  eftaDn.D.  Fabio, 
altera  calendis  Ot^obrisBrelTcedata ,  a  Dn.D. 

Horfiio 


ioi8  EPISTOLARUM 

Xpi(l2z  primumScordiumetBperitjadttmittam plantas,  rKs,Exe?KpUrjrimihu,..-^ . 

£5^8?!'  '  proutproraifi-  PoftfeftnmPafchatosfperome  Mhomamffilas.fogo.  CaeirumeJiiiiHoitemone-^Pfi-H 
.  teinvUurumMnterimficiftaCaftelbergiiaperia-  am,'DimAtm'E.pkof\imele£l»MfiiiJfeinOe((i.^^U 

tur.qusfb  ut  libros  meos  retinere  velis.  Hisvale  mmii!oInfiiU.Bigendfuejialter,^KimejKilomm 
Vir  clarilfime  cum  genere,  &  virtute  nobiliflima  fuccedat.  ■  Coutpetitms  fum  flttrimi ;  ex  MegL 
tuacon)uge,&liberis,quosego&uiornieafa-  firatH  f ars  hxk,f  milii  favet.  CencurftatiQXes 
lutamusderaiffe.  Salutamus  &  clariflimumDn.  fhrima.  Mihi  fani  ad  hanc  m^diimmmmm 
D.Lignaridum,&Hibenerum.  IterumvalePa-  c6!>>peUarelicmt,^ropterfaufam,tju'amfxpradixi, 
terniaci  a,  Aprilis  ifioj.  '  Hac  feftimana  dahitar  cccafw  ali^msetloqKendi. 

- - - - - .  Sedinterim  tu  ipfe  di^ice,^md  tihi  animi  fit,  ^ 

Epistola  LXXXII.  ^uidmsfacerevcB.  BxOeccmmotijHalimloco 

Idem  ad  eundem.  .  _  Jit  hujmneinegctmmi  facili inielliges.  Tuaprefen- 

T^Udius  tertius,  Virclariflime,& amicorum  tiamnejfetmutitii.^hari»acsfaui]oii3imyit\- 
Diler  N<.  •l-^optime,reverendusD.MerulaPafl:ornofter  chior mecum hac dere la^uutut efi :  (frtihi aliquid 
thritim,  fideliflimus,  vehementiflimo  dolore  colico  fimul  efemdicimdumcenfemui.  Fcrraffa^riffe  adie 
&  nephritico  (ex  flatuum  &  excrementorum  in  literacdahit.  Fale  vir  ornatijpmetfr  amice fihgu.. 
inteftinis,&  arenularum, atque  vifeoforum  hu-  laris.  Berndraotimi&.eAugufiit^o/f. 

morum  in  renibus,  &  ureteribus  retentibne)cor-  - . . ■■  ■ 

reptus  fuit.  Ego  fummo  mane  vocatus,  ilicbcly-  .  EPISTOLA  LXXXIV. 
flerem anodynum,& flatum diTcutientemexhi-  PETRUS  KIRSTENIUS  PhilofophisSc 
buirexquononparum  levatifueredolores.  Eo»  Medicinte  Dofior,. 

demdiefubvefperam,  quia  dolores  ingravefce-  Viro  clarijfimo ,  ac, celeberrimo 

bant,  denub  coafius  fui  reiterare clyfterem,&  DN.  GUILHEL.MO  F  ABRICIO  Me» ;  ‘  : 

applicare  loco  dolenti  Fomentationem  anody-  dico,  &  Chirurgo  Patemiacenfi  primario 

nam.Heriinfulionerhabarbari,&lyruporofato  ,  S.  P.  D. 

folutivo clementer  ipfum  purgavi.  Multum  pi-  i^Vnciaruht  mihi  falmem  tuam  doSifimi  &  -  . 

tuit2vitrea:eiecit,fedtantaadhucreftatcolluvies'  2^amiciJfrmimihiducviriIuvene!,Medici,]o~ 
humorumviicoforum,  adeoqueflatustenaciter  hannes Creutzman,  &  Andreas, Weiddus ,  ^ks- 
inteftinis  inhsrent,  ut  etiamnunc  dolor  acerbior  rumUic nomini  nojiro  thefes  fuas  inaugurales  Me- 
fit,&vehementior ,  pracipue  in  finiftro  latere.'  dicas  inferiherevoiuit,  ^uefaBomutuamnofiram 

eonfiliumtuumcommunicarejautficommodum  deiier.  Ille  verbis  tuis  eptfiolafua, benevolentiam 
eritjtibive liceat  ,  hucteconferrenongraveris.  noflrammutuam,& amicitiamprimus plantavit. 

Intetim  dum  te  expefiamus  ,  ftudiofinimd  o-  Merito  ita^^mihihoc  mbUe  par  juvenum,  quoad  . ' 

adlanitatem  ipfirelbimendamadhibebo.-jamjam  cipeto.  .  . 

enimcIyfteresreiterabp,&balneumipfipr.Epa-  Quiaverointeliexi,telibrumprimumgramati~ 
rabo.  -  FaxitDeusOpt.Max.uthis,& quseate  camearirabicaSibliothecatuainferuiJfe,vol»iad-  - 
expeaamusreraediis,&confilio,huncReveren-  jeclumhoclevidenfe  ,primimeiinreJHtuendoAvi- 
j —  “-pium  Virum  priftinzfanitatireftimere  ceantlaboris exemplar tranlmittere,eti  ~ 


poflimus.  -  Vale  Vir  clarilUmi 
tua  conjuge  ,  quam  ego  &  us 
peramanter.  Raptim  Paterniaci  Ar 
ly.JuniiiSoq. 


t  rogans,ut  hcc:aquiboniq^con^lere,e^(jer~ 
1  hmjudiciumliberiprolemaoccajlonecommi 


EPISTOLA  LXXXIII. 


PAULUS  LENTULUS  Frinclpemhuncnofrum 


Ornatiffimo  viro  Domino 
GUILHELMO  FABRICIO  HILDANO 
Chirurgo  rationali.  Domino  &  Amico 

S.  P.  D. 


Vdledabamvj.Fe 


’  EPISTOLA  LXXXV. 

■  'Clarifftmooc  ifernalaude  dignijjlmo  Viro 

DN.D.  PETRO  KIRSTEN'I0  . 
XJe/Bpaucanunc adte,  vir  ornatifflme^atq^d,-  Philolbpho  &l  Medico  fummo  atque  Doffiflr- 
^amieeplurtmum colende, per  Oeconomum  ve-  mo,necnonArabic2  linguie  lumini 
frum.Ego  tVuxer  meam  magno  fumus  maerore  ,  -  celeberrimo, 

propterfilioknoflraobitum. ,  elr  propterinfirmam  .  Guilhelmus  Fabricius  Hildamu. 
valetudinemfitii,  &  nuper  natafiliok :  adeb.ut  -  .  S.  T.  ID. 

uxorimeainfeliciuspuerperiumacciderenonpotu-  /^Uum  nunquam  mihi  magis  in  votis  fuerit, 
erit,  lnterea(^dnuitotumreidome^ic&.admini‘  V^VirampUlIime,  quam  ut  ubfque  inter 
firandemihiincfimbit  i  ^  operi  meo  deprodigiqfs  ratosac  pios  viros  amicos  mihi  adjungeremjme-  ^ 
~^--^m:JpJecotiJidera,  ritbfanelher«tu£(quasantepauc^^^^^ 


fufeia.  Ta  rm  fiirim  in  hoc  vegtcia  fotoris,  vir 
nmics,rmnMem  votis  rogo  )  mpote  frotor/pimt, 
r^aod  clurigtm  Bauhino  familiivis fis,  iffi  inre 
uinraomica  (^uoioxceUtnti§m»tux  feriftnte- 
fiantar  )verfattJImnr  Fao^anfi^,atali<jaa>tdo 
ferte  certior  hne  de  re  factae  non  fotam  Aeademit 
nofira,  veram  anherfe  Baro f  e  iimotefiat,  ^aan- 
tum  in fiadioAnatomicofer  vosfrofeeerimas:  non 
ittaheraer  nam^veramfabtico fcrifto  meam,  ejm 
hat}enailakoravidefi(lim,veajram^-,ienevolen- 
tiam  cetebraho.  Fatevir^iogifs. fimmaeVSeas 
tetaisa!obis,R^ftbiic^;  titer'^dlajervet  inco- 
tamira,  tjaod.  vertivoiisofto.  ladani  Bataobra 
S.Martiii^n. 

epistola  i,xxxyw. 
PETKO  PA-yiO.  Pbaofopb.acMed.Doa 
excellentarjnvbi  &  tn  Inclyta  ArademiaLtigdn- 
nenfi  Anatomico,  &  Botanico  ordinatio. 


guttula  quidem  permeabat  valTulamiimd &fiS- 
leinflato  inteftino,  flatus  ipfearite  valvulam  re-:  ^ 
tinebatur^  etiamfi  yi  comprimcrem.inteftinnnj.- 
Gontrarioautem  modoinfusaaqaa,  autinflato'  ■ 
inteftino ,  nibilquodobftaret,  ofafervarepotub ' 
Seddebisaiiasplura.  Litertetus  urtuto  adme 
perveniant,  in  poftremismeis  ad  clariffiinnmvf- 
turoliteriscommodiflimamoftendiviam.  Vale" 
vir  ampliflime  &  Anatomica:  fcientiasbmamen- 
tum  sctemalaude  dignaiimum.  Raptim  Colo^ 
niaap.Martujdij. 

EPISTOLA  LXXXK.  ~  ■ 
PETRUS  PAVraS  Med.  Dpaor,  Gnahel- 
■  moFabticipradanbjMedico&Anato-  ' 
mico  celeberrimo 

S.  P.  ‘D.  tuffiai- 

^  Ratam fait,Pirctariffimednte^eirep«emtibi^ 

^ redditas,  ffafijs.  qaod  idifjam  inif Sidebam,  1,'“'*’^ 


C  E  N  t  U  R  i  A.  ibit  , 

g»ilbclmiu  Fahiciui  mdanrn  ¥P' 

decamhupom-  S.  P.  D; 

iiistritSMiim^mplexiistimrolHmfiimyVcrumfi-  ■*  liraberis  procul  dubio  clarisfime  ,  & 

.  avide  legi  &  ferlegi.Dice  ,fme  afeniatie-  j\ /I  charisfime  mi  Dn.  D.  Oaenbachi,ami- 

ne^Ailmemquamin  illa  materia  legige  ,  tjtied  -‘•V  A-corumoptimei  qui  Sat,  quod  prateri- 

tisnundinis  Francofurtenfibusnulbsadtedede- 
accuratum jfididfi,Jive(^<juodma-  ritnlkeras,fed pro iumma humanitate  ,  atque  in 
ximemiafecd)fingularia<^ui&traduntHrremediai  me  benevolentia  ignofce,  qusefo,  mihi.  Non 
,  yiilgareibinihii  eft.  In  pretie  mihi  futurus  ejl  is  U-  enimlicuitfidemmeamHberare.-quandbquidem 

CBftstsfit»  y  mnpaucH  idy/taximo  futurstm  emolu-  vobis  dircedeiw,&  nonnihil  i  via  reda  ,  ut  nobi- 
TntntoSatcoritaqueego/nctihsvircleerisfmemuU  lisfimum  quehdam  Virum  in  Ducatu  X^firten- 
its  mmtnihus  debere  futurum(juc  apud  me  nomen  bergico  inviferemideSedens  eft  ;  is  iter  meum 

mnfolumetenimverbisamicitianloffers  i  verum  file*  ad  dies  aliquot  mihi  perfiftendurn.  'Tan- 
infuprr muneribus  (^quibus referenduspar  effene-  demcumijjanuariipcrpei  gratiam  feliciterad 
^Hee)me^cis:^quodomniHmmaximHm;fola-  raeosfutiforfanexelarisljmb  YiroDh.  D.  Joh. 

hunctuumprobitatishumanitansq^plenumin  me  adqucmantemenfv*mfcrtpli,'inteiiigerc  potui- 

mtjfurHmoccafsdnemy  de  teytmfque  bene  merendiy  a ftudiis  diftmftus  fui*  Deiadeinquarta  Centu- 
quptiesoccajio  fe  obtulerit. dratumfuerityfi  dccafo- '  ria  obfervationum,quam  nunc  ad  prdurn  ador- 
nedata  ,  nefiro  nomine  officiefe  fdutaveris  ce^  no, bbo  andam  mihi  fuit.  Hinc  fit,  ut  qu*  in 

iJeberriMum^z\i\\\mm  :  dquofideceripoffemw  Albucafin  promifi, nondum  prseftare  potuerim?. 
aliquando  exalle  modum  tattonemq^  inveniendi  fed&an  omnia pr*ftare  potero,muItum dubito: 
imejlinalemvalvulamyna  nos  beaveris.  Pudet  me  m  gotiorum^nim  multitudine  impedior ,  multa 
ftupidtatisnofiratnadfeqtsendatam  fngutari  ob-  pr»tcrea  in  hoc  authpre  adeo  obfcura  bccur- 
jervatieneyquamq^adeo  dilucide  e^defertbit ,  ^  runc,ut'nifialiquis  in  Arabicalingua  verlatus  fit  > 
picluraexprimitvtrclarsjfimus :  eo^magts  me  te-  aut  Aviceimam  aliosque  Arabes  diligenter  legc- 
netdejideriumintelligendt,  qua  in  re  hallucinatio  ribvix  lefc extricare poterit.Sequenti  tameiihye- 
rafiraconfflat.Pofl tuumdnobis abttum  induobus  me,fi Deus C)pt.Max. vitam concefferiti  perica* 
fubjecitsmagnaadhibitacura  y  ne  dicam  molefioi  Ium  facere  conabor,  &fiquidhacinrepr*ftare 
(nam  inquifiviinhancremin  intefmfacihm  ad~  potero,in  bonum  publicum  j  prb_  virili  faciamj 

hui:  verum  membranofa  vmvuU  ne  vefiigium  GEeterumdumh*cfcribo,&gehefofos  tu6s 
quidem  deprehendere  potuimus ,  licet  jam  ahquot  conatus  ac  indtfeffis  labores,  qubscirca  feriata 
annis obfervatumydme,annulum  y  ftvecirculurn  majorum  ,'acparenmmnbftroruminreMcdica 
prominente  limbo  ex  fontem  Ifeclatoribusconfficue  fufeipis,  perpendo  ,  aurea  illa  liberatis  occurrit 
exhibuerim.Siineefinad  mefinterio  non  feparen-  fententia,qua^Iim  Hij^  qui  fepulchra  parentum^ 

ver^ illudfacit brevis mteftnidllio  loco  gyratioy  &ad  munia  publica  veluti  indigni  non  admitte- 
^inleeontractiopotiusyquamimpedimentumali-^  banmr. Superiori  ftculo  perpendentes  h*c  Ca- 

eummenfenterioapertointefinoy  fhiclocuiexa  Francifeus  1. R.ex  ChriftianisfimUs,  honlaboriA 
minetur  y  nihilfe  unquamoperculivalvulofnobis  bus,  non  furoptibus  pepercerunt,  qubantiquo- 
exhibuit.  Tanto  teneor  dejtderiofsmel  cognbfiendi  rumferipta,  pencdeperdita,&mucores  actineis 
hancremiutnequidempretioyacfumptibusparce-  fer^exefa,  ad  priftinum  fplendbrem  revocare 
nvelimteorni^isyquodnondeejfevidsam^  y  qui  pofiTcnn  C^aiarenon mmoremgloriaiii  j  ac 
plures  hoc  loco fiatuant  valvulas :  quodvi4eatur  fempiternam  memoriam,  magniimq;  ac  tnemo- 
clartjfmi  'Bauhinipiiiura  inverfum  hdjerejitumy  rabiie  nomen, quam  heroicis  ab  ipfii  rebus  geftis 
fitlUexprimidebeatvalvula,talisnaraqueJiexiJie~  fibicpmparaverunt.  Tibi  quoqucj  nequis  vitiu 
retychyli  defcenfum  impeditura  videretur  potius,'  ingratitudinis  exprobrare  posfit,antiquorum,  & 
quam fcedjtmr fluxum,  Quafoex  hoclai^rintho  quidemprseclarisfimorumprseceptorumnoftro- 
mse£tcito,(jrcumtuisdiuvivitofalutatiu  offeio-  rum,quinobis  s  ut  divinusmonetHippocratesi 
fedm  nomtntscultoreobfervanujfimoi  Lugduni  loco  parentum  efTe  debent  j  feripta  e  tenehris  ad 
BatavorumiS,Aprilist6i2i^  .  ‘  lucem  revocare  ftudes.  Vidi  id  fuperiori  anno  j 

—  - ^ - : - •  j  non  tantum  cum  Gofdonii  opus  a  fe  prodiret  j 

P  *P  1  S  T  Q  ti  A  XC,  verum  etiam  cuminMufeo  tuo  opus  illud  Chei'*  - 

Qxrighm  atijttc  DeBiffixto  I9re,  mrgicum  ex  BriinOjLanfrancdjftogeriajBerta- 

DN.  p.  PETRO  UEFEN  B  rt  CHIO.  paliaiGuiIheImbdeSaliceto  ,  Guidone, aliisque 

lUuftriflimi Principis, ac Dn.D.Ludovici,Land-  diviazartisnollr*  intiftitibus  conflatum  mihi 
gravii  Halii*  ,  &c.&inclyt*  Rcipub.  monftrarcs,  &  quibusdam  floribus  fragrantibus 
Francofurtenfis  Medico  ordinario.  ho:um  Virorum, deChirtirgiaoptime  meritorfls 

Amico  lingulari.  Rrrr  tntf. 


rim  tarhenipfum  nihil  nobis,  unde  quis  Chirur¬ 
gicam  artem  ex  fundamentis  edifcere,  &  in  per- 
fedumpradicum  evadere  posfit.rcliquiffe  video; 
etiamfi  &  ipfe  &  ipfiiw  difcipuli  fuaad  ccelum 
ufquc  extollant,  reUquaque  improbent  omnia. 
Sed  dum  ipfi  aurea  Hippocratis,  Galeni ,  Avi- 

dere,& ad  Orcum  detrudere  ftudent :  optandum 


Ius  in  artium  liberalium  Magiftrum  evadere- po- 
teft,  nifiin primis  feientiaram  elementis  erudi- 
tusfuerit,  &:  ipfum  Alphabetum,utvocant ,  di¬ 
dicerit  :  ficnullus  perfedus  poteft  elle  CHirur-; 
gus,nifiin  Anatomicis  fuerit  verfatus.  At.  bone 
Deus,quorfum  devenit  nobiiisfima hsc  ars?  In^ 
terim  enim  dum  juniores  Chirurgi  ftudio  Ana- 
tomicoincumbere  deberent, inftrumentis  Mufi- ' 


,024  E  P  I  S  TO  L  A  E.  U  M  .  /  ' 

E;^.90.  .  .£iittcusrncusfinguIansih  prfefari6ne’fui'Avicen-  nomionibusinuftWtDh.D.Z^rw/wxW;;.,^^^ 

•jjsr&c,)  ut-p6ftea  in  priasi  dubii-fiant  8iC0h-  P.M. hanc  edm6nein'pr»  ceteris  eligeiida'n^-^j/.  * 
fundantur, &quain  fequantiirWarh ,  'plade  igno-  nec  annotationes  ejusdem  authoris{bmittendas  -  ' 
^entjinioproratibaaUbusaraficibusftdlidi  Hant  eflearbittoh  "Ex  quia  exemplaria  Chirurgi'* 

■cmfjirici. .  'tEnct6t,tamquegTaviinmi,&riuma-  hdhn.lf^igmis&{iix€tzicQri(\^^^ 

uo generiexitiofisfirili errores  inreMcdica ,  tur,utpoftremaiheditionerh  caftigatam,'&An- 

‘queChirorgicaabimperitis^nCdicam  fceleratis  rior^a.  Lugduriiifhpreflarn  qtioque  •adjui?g^ 

liomimbusc6niiriittuntur:'quernadmddum 'hoc'  t^^wtoiV^^jr&^rwjAragoncnfiSjfehtentias  ^ 

temporcmuitisficihlocis,etiam1iic'&  in  vicinis  Apiibrifmospr*cipuosad  Chirurgiam 'fpeiftaoi  - 
■Rebuspublicisfplendidiflimis  j  ubi 'non  folum  tes,cxdmniBuslibris/r;^fl'cr;«r/ycoflegit : 
imperidffimiscireumforaneis&^gyrtis,  verum-  Jus  profcSbribn /pernendus,  illumfiadjuhgere 
etiam  ipliscai-mficibus,  nobiiiflimarn  hance  ar-  tibiplacuerit,(fuadeoautemutadjungattir)liben- ' 
'tempro  arbitrio  exercendi ,  tdique  homines  ter  exempiar,^6d  habco  tibi  communicabo'»  EV 
xievai6tidi ,, conceditur  p(^ftas.  Hoc  porro  fi  quid  aliiid  quod  in  hoc  negddb  nbl  ufui  e0e. 
'sncommodumevitabimusoptime,'/]  abaritiqui  pbsfiCpehesmefiieriti  perquam  libenter  te  pari 
jpfaratiOne» 'Simultorumfeculorumvcraexpe-  ticipemfeciam.  QuieiD  (yw<^;?^tubcircah'riem  j. 
rientiacbmprobam  via  regia',  ne  latum 'quidem  defiderantur,.  deverfo  ad  verbdrn  ^eferibcndi  ■ 

<  'unguem, ad  avia  declinaverimus  :I&M2giftratus  ^  curavi  ^eaqUeadte  mitto.  GatenusGrjecusxik  ^ 
•am'plisfimusubiquc/'maliquibushtinlpcis)hac  Bibliotheca Dn.D'n.‘rioftrorum,  utitibifcoram 
'artem  exercendi  nemini  cbhce-jeret' .  licentiam-,  dixi, in  triplo  ex-ta^t;  An  vero  cxeihpia?  pro  te  ha- 
‘nHi  prius  examinatus  foerif,  liisquerfrtis  ratio-  bere-poffimjexBibliorhecario  nondum  intcllige-  ^ 
iiemdetetjpecimenquediqubd exhibueris.  repotmtnon  enimiiiipfiuspoteiiatecftiah/ola-  , 

Etfi autem  pradicHauthoresinterfe, 'unus  tequicquam-fiacinredi/ponere  ;  negotium  ta-  . 
ex  altero  ,  inutta  de  verbo  ad  verbum  defcripfe-  men  quantam  potero, 'urgebo.  Bafilcsc^emplat 
ruatthonfcmpertamenihopiniiinibus  conve^  Grzcum  venale  habetur, fed  Kftimamrqtradra-  ,  - 
munt.Excmpligratia,5r»»«fJL«wjS'^c«^^  gintafiorenisinalbo.  SiGateni^meusGrScus  , 

'^volunt ,  'utnervihi  transvcrfumdiifedi  cqn-  integer eflet, libenter  eumtecumcorira alios au- 
,  *  faannir,‘7i^o«i»'^»r'tamen^ntrariumdbceti&  vhores‘penhutare‘m,  fedhafaeo  tantum  qiiatuot 

’;quantumpoteft,&tUramn9rviiraprbbat.opiftio^  partes  prioresj  reliquat  defunt',  Superibrihycme 
•nemqu'efDaniaathoritate^|a»«  (qui  celeber-  cxGermaniarediens',&,BafiIeam  tranfiens' Dn. 
TimusfmtClurui:|us; probat.  ^//*ff.^wvuit,ut  i;?f.efl»W«w^_^j^^»wconveni,viruminG^- 
'ambocapitanervieoncilifetro  candente  caute-  icislif«isToiidedodum,qpimihi{ignifi«vit,Te  V 
rifentur: reliqui verbauthoresdehac  cauterilati-i.  haberemfaaBibtiothec^ibrumGaieni  de  bsfi- 
oneartisne  verbum  quidem  prodiderunt.  Sed  husGrscc,uti&  &a'gmentanonnulia  aii^;  qu2  in 
■quid  inhacdiverfitate 'opinionum  faciet  juvenis  '^^ditioneBafdeenfi,  &  Venctade{iderahtut,fcdii  " 
€hifurgus-?rihacdei:einambiguo  eft,facileipii  *fe^aff'e<2j^Angt6edita in  quarto.  ,Dehisxe  ' 

■  folveninodu loca, qus exeant apud-A&pptfcr^»*!  'quoqueadmonerevolul /"/jforfanadinftiratum 
li,dcmorbis,ubi  miyntiNerifuspraaJusacdiJfe^^  tuum  tibiprodeflepo/Tenn  His  vate' vir’ clardS- 
■3ns^on coale fcit :  &  Galsnuj»]hAe  conftitudone  ine,Ac  aeternum  quam  felias/ime  cum  tuis  orrrni:  •  ' 
■^i6sHA.'?^ffrviisautiigd?nemumdifAm^^^  hus  vive.  Saluta 'quaefo  meo:noraine  amp&fi-  V 
'«'^»^ffWj?/SienimKervnspr^cifusac  diffedus  mum  ,  atdbdishm'umvktunDif.D.M^«d  "  - 
'noh'coale/Htjadquidqu*io‘proderic,aegram-in-  Hartmanntim^eyenfm  •. 

'caut^pri-iriitari^confulacqnoqshacde  celeber-  Medicos.  Berns  Heivetiorum  io.Ala)i  i<Ji8,r  * 

ximumMedico-GhirurgurnPn./^dj&i«»w4^iw^  ,  ^  ^  • 

1  <?6'ACf,qSi'Cpni;royerfiamhancdo(ae,perfpicue  - - - '  — '  ^  - ^  . 

fimul  5ifuccindeenucleavit.A'dderem  nonnulla 
. 'ialia,mfi  limites  ^iftolae  jam^rstergrelTus  efletn. 

Unumxameh  pro  cbnclufione  repetere,  coeor,  eJdmpUsJhnoi  -  ,  .  .  „  . 

,  .  nimirumiumoribus-MediciS&a^^^  E>n.  PHILIBERTO  ■  SAB-AZENOi 

'nem antiquorum authorumneceflariamefle  ab'  Dodbri.MedicoLugdunenficeleberrimbi 
GkilhelmtisFabnctftsHtldaatts 
■S.P\D. 

Pbftrcmasi  qu3sadtefcripfiiiteras,vif!Mii- 
plisfimcjfeutqr  &amice  aeternum  honor^-  . , 
dejfub  finem  men/isAugufti  {tfqxime  eft  ' 
£ipfispurisfimampotius,qudmexrivP-  pfi,Wormatia rediens,  &SoIudaruni  tranfiens# , 

;  cohfpurcafamKaurireaquanii  totqiie  inter  manus  UIuftrisviriDp;  de 


E^lSrOliA  XCh 


fli,porius  e  tenebris  erucrc,ipfosque  font^ 
y  pairtim  injuria  temporis  dhdtos ,  p^im  quoque 


ir,nulluseftfinis:  cbnfcribere;  pr®-  toinus  veroviperas,auttrochifCoscviperis,qUOS - 
cipuecumnuncvixaliquiddici ,  autferibipos-  'cupiebam habere,accepi;Abeotemp6re  quanta 
f..  „._j - .  "ue.  fcriptum  fit 'prius,  -luSuofa,quaiitaquetriftia&adverfarmhiadve- 


j  ,  _  .  m  Chirurgi*  ftudiofisUr  ■  IJiufannamagrumqueLaufaonenfem  fere  depo-  ' 

.  tiIisfimam,omnibusq;  probis  viris  acceptisfima.  pulata  eft,non  folum  multos  ex  amicis  ,\  -verai°'" 
Gurdonemautem  j  ut  feis,  cafijgavic,&  an-  edam  nonnuUosex  domeftici?  meisi:mcdio 


,  .  nbiUcum  jmrearerat.&trajeaomilfculo 

.  obliquo, fimul  & tranfverfo abdominis,  CiUa;fis 


EPISTOLA  XCVJ. 


Viro  clariUlmo  M<jM  deSUsfimi 

J  tamcnVirceribns  internis,)  fnpcr&embflisllei  DN.  S'!  M  O  NI  A  Ufi  £  RTO 

oropeosfdcnim  perforavii:,  ubi  ad  IpCam  cutem  ^  ^  > 

.:,re>aniit  glpbulu[:  alteratrmcndieievi  a.thi-  apud^Viyiacenfes  Doa.Med-  celeber-'  ' 

'  rurgo’S<^ta  incifiche  cutis,- extfaSus  fuit :  Ab  '  nmo, 

initio  e'tfigravifnmabonnuiIafup,ervcnjrentfym  Gfiilhelmm  FabriciuiBHda^s,.  ^ 

'  ptorhata,vuthustameh,.eKgidne  hepacis.exilfens  s.  A  l>.  •  ' 

‘  brevi  confolidatum  fuit, nequeab  eo  tempori  in-  '  ' 

commodum  uifum^gropeperit:.  Alterum  ve-  "PVEbuilicmjamdudum  Vir  cIarisfimey&dmi- 

.  ....  ..  ......  ...  vr-  ce  plurimum  honorajide.ffomkfefetkfrl 


rbuIcusinjpfafuperficieoffisflcijCtfiClMrurgus  ^  r 

.  iludabiriitioy&pT^thodicejS^ca ,  quafieri  po-  cilfey  fcdcbfl . . o--t- 

'hiitdiirgAntia*curairet,  &bmcuJanonnulIae^  ntbus-obfcrvavi  .  paucis  aperiam  ;  i-^orum  dfio 
Io  ckfraxiiTct,  tandi-mque  quoque  ad  cicatricem  *unt  genera  ,  aquatilia  &  terreftria utraque  ye- 
perduxiflctipoflannos  tamen citciterdups,'cum'  nenoia,pricipucterreftria  ,  inpefte' tamen  a" 
febre',  maximisque rigoribus,  &buboneinjn-  quoaesnonfmefru^uufusfum  bufonibushu 


B«r«e 


dhfignis  ,  atque  iritume&aioinldco  ^cmbufonesterrcftrcs,eofq;aerifofpehfos&fo!ey^^ 
vuiiieris,  exortaeft.  \IterumadvocatLis ,,  acpoftcaiittcguiamciali-mfrfBf, 

ilte circa cicatriceitjoffi  poftad  ma-:,  -redigo  ,  antetamen  morteriumj&piftiliumoleo  '  ^  , 

'turationerhpervenerit,  quo  rupto,  multum  pu-  ^orpionum  inungo,  ne  inter  piftcndum  pulvis  , 
nAirideeffluxitjoflicula  quoqueporinulla,  qua:  *i2res  ferat,  &  cerebrum  venenofefiia  qualitate 
Telb  ulrrb  offerebant,  a  Chirurgo  abfque  vibleri-  '  offendat.  'Hujus  pulveris  accipio |j,  fermenti  ar- 
tiaextrafiia  fuerunt,  ac  brevi  iterum  confolidato  cris|iiij.  Theriaca:^optim2|j.fiiiorumj:utsc 
vidlnere^  srger  convaluit.  Abeotemporei  etli  ridiumM.j.  Hsec^omnia  diligenter  in  mortario 
aliquoties  «feiem  fymptomatibus  corriperetur  cum  fuffeierite  quantitate  meilytcommiicco, ^ 
aeger, &diver&rum,  &  quidem  m  artis  operi-  bubonfautanthraciapplico  ,  fes,autter  in  dib.  v 
bus  exefeitatiffimorum  Medicorurh  atque  Chi-  Emplaftrumhoc mirUm  in modumvencnujm e; 
furgorum,  priecipuc  Dh.  lohAn,  grifomi  Chi-  corporeadfe  rapit.  Integerbufo-fole  &aCTi  cx-  IxhiSu 
rurgicelebertimicurisfefefubmittercc  ,  hadee-  liccatus,fibabonipeftiferoappliCatusfaerit,-ye-. 
nus  tamen  nullas,  ut  ferruih& ignis  adhiberen-  flenumpeftisniiruminmo<Jumadfetrahere,ex-  > 
tur,fuafit*  Ante  mehlem  vero  poftquam  ulcus  perientia  docet*  Affluxu  enim  humoris  d  cor- ^!1BB 
iterum  plus  quam  p«-  integrum  annum  claufum  ita  intumeffit  bufo ,  ut  revivifeere  videatur, 

fuiffet,  aceifdem  iyn^tomatibus  corriperetur,  ^  abjiciendus  novufque  applicandus  eft, 
&denub  apertum  fuiffet  ulcus  ,  hec  non  mul-  dohee  venenum  fitis  extra«9um  fuerit.  Non- 
tum  puris  effluxiffet  ,BelIiciumfe  contulit,  me-  nunquam  quoque  in  ipfo  loco  affedoiiiagis  ex-' 
queinconfiliumadhibuit.  Immiflb  ftyio  expio-  iiccaturfaufo,id<juepesfimumeftindicipm:  na,- 
ratorio  ,  fragmentum osfis ftatira fffe  obtulit:  cnramenimjamamorboproftratamjlabefafia-  . 

Saafi  ut  adhibitis  univerialibus  ulcus  clementer,  f3™queefledndicatur.  In  exliccaucine  autem 
&abfque  dolore  dilataretur,  donec  offa  confra-  bufpnum  diligenter  obfervandum  eft,ne  venter  /.  ' 
Siquidem  ilia,  qusftyIo.invemeb’antur,  ex-  .  ipsorum  lacdamr ;  illo  enim  lasfo ,  non  amplios 
trabipoffenr.  QuidverSfedhimlit ,  Scaricon-  ''^cnenum peftis ad  fe  trahunt  ,  forfan-quiaWb ' ' 
filiomeo qbtemperabk,  odHo  Etiamfienim  ventre  venenum  ipfbrum^oujus  beneficio  vene- 

pr^diaa  lymptom^  per  intervola  recurrant ,  trahunt, ex-  ipfis  efHuit.  . ! 

njaliimqaeitenimrecmdefcat,  ScofficulumaKr  Con6cinntur&  amuleta  ex  pulvere  bufo-= 
<5uodejieiatur  ,  non  ufque  adeo  tamen fibimo-  inter  qpsfequensab  AdrianofcxtoPbnri^ 

ieSumefie,  ac  perfeiterum  coalefcere  ,  sger  ficeRomanofquinarioneBelgafuit,)  magna-in  ~ 
mihi  retulit.  Eftnihilominusvirrobaftiffimus,  sftimatione habitum  ,&  tempore  peftisabjipfb  < 

&  Optimo  corporis  habitu  proditus,  morfaisque  geftatumfuit.  •  .>  .w 

narum nKn,^v„,«  u  c  •.  R,*  pulv.bufonumf! 3.  cxffccatorHm|jj.  ,  AmUtm 

Arfenicici^ftailini  f.J?.  ■ 


cumfpedie  Cheirurgusilie  Lucernenfis,  circa af- 
feaumnobilisfimi  &  optimi  iftius  viriDn.  PW- 
Am/procefferit.  Illeautem  quomodo  nunbfe 
habeat,  mexnobilisfimoviroDn.  PhilfpoaSta. 
fhiAco  Dn.  in  Molondihs,expifcari ,  &  ad  me  re- 
fcribere  velis .  plurimum  rogo.  De  literis  ad 

Dn.  quarum  in  fiiperioribus  meis  ad 

te  literis  mentionem  feci  i  ne  &  folicitus  .  illas' 
enimper aliam  commoditatem  mifi*  Vale  vir 
•  clarisfimc  cu.m  tuis  omnibus ,  quos  teemn 

faluto.  Raptim  Lau^nn^lS.  Mardi 


Radicum  diptamni.  1 
Tormentilte  ana  gij. 


ur  pa|fiIIi,obdu- 


Hyacinthi  - 
Smaragdi  ana  g. 

Fiat  omnium  pulvis  ,  dei 
^egummitfagacanti  forme  ^  , 
canturlyndone rubra,  &  fuprafegiohem  cordis, 
portentur, fupfa  camifians. .  _ 

Cofmas  Sibtanus  Illuftrisfimi  Ducis  Cfiviar,* 
&c.  Chirurgus  longe  citleberrimus^oIifflFrsce- 


r 


'  'ttorm'"*  BBpetuo  honorandas',  amoleta  hsc, 

■^orisqo>‘io'"  ptem ,  fed  non  operauonis  hoc 

'  *  toodocompofuit.  . 

fcPhlvens  bufonutn  prius  in  S  ole,  deind^ 
•in  regalis  calidis  eaficcatorum  |f.  - . 
,Arfenici,cryftallini& 

Flavi  fiyeauripigmentiana  |.fiv 
Radic.diptamni  albi 
'  Tprmenrillat 

'  'Gammieuphorbiiaaagii. 

Croci  5j. 

.  Caphurse  S.^..  .  _  , 

■  'Siedigaiitunn  pulverem,  &  cath  rnucilagme 
•  '  ' ieantifiatpafti  ,  ex  qua  fotHientui: 

.gnitudiiiis* 


i  Sulpendantureregionecordis,&;continup.^ 

,  ycficasexcitareibient ,  pracipue  6  corpus  inca- 
iuerit.  Amuleta  hac  eos,  qui  queniadniodum  di^ 
'Xi^efla,nt ,  apefte  prifervare ,  oblervavi ;  quod 

quadaiifacuitate.ati^eantipat^i  perquam  ve- 
venehofiim  repellit  i  live  quod  natura  noftra 


cibis  commedifle,  conftanteraffirmaruiit,devi- 
nO  tamen  in  quo  falvia  maceraram ,  non  bibilTo.  ^  57- 
Quapropter  tandem  ex  confilio  Medici  cfFolTa 
falvia,baf6nesquamplurimiad  radicem  falviain- 
vcndfant,  qaibusfalviainfeaaatqucintoxicata 
fueratRetulittamen  mihiclarislimusDn.  p.So-  Cmfiu, 
Iwander  cafum,  quempoftea  quoq;  confiliis  Tuis  'jeB  i,Bb- 
inferuft,  obfcryatione  non 'indignum'.  MiSier /''■■vai.ii. 
quadam  ,  inquit,  habens  maritum  hydropicum, 
qua  expenderat  in  eolandndo 'omnia  ferd  iua^ec 

tidiemortem  inclamaret;  Uxor  ejus  fpetans  mos 
riturum;  aocepit.  bufonem ,  &  redactum  in  pul-  ■ 
verem, propinabat  eiexvin6,quo  faaoftatimdh- 
ccepit  profluere  urina,  &  venteraquamreddere': 
&ficfanitatipraterlpemreftitutus  ,  ■&  ,  quem  ; 
thorituruih  ex  Veneno  fperabat ,  convaluit.  Hac¬ 
tenus  Se/iMaidcjc  Pprro  admiratione  non  vacat, 
quod  IPiraKjlib.  ay.  cap.  '18.  feriptum  reliquit  : 
himirum  fe  in  medio  lapidis  durisfimi  mvenifle 
inclufumvivumbufohem,  '  tnlapideitemprte-'' 
daro,'5:magno,temp6te  V.  Pontificis- 

RorhahiTerpentem  inventum  fuiffe  ',  'Pardits  ex 
'Baptifia  Aeoaerefett.  'Qudmodoautemanirnaha 
'bxc  in  corpore  tam  ficco,  tamque  fotido  jprocrer 
'ataSc  nutrita  fuerint,  &  vivere  potuerint  ,,tuis 
fpeculationibus  nonindignaeftquaftib.  ,  Vale 
virampliflime,  8£theJjit&cis,'  'ama,  Pateirniaa 
ly.OapbrisieoT-. 


EPJSTOLeA  XCVIT. 

SIMON  TOELMANUS  J.  V.  Di 


.Clariejmei^^aisfmevin  . 

Dn.  GUILHEL,  FABRICIO  HII-DANO, 
Medico  &  Chirurgo-ordinario  apudPa- 


«.  eantipr3eftantisfimuminpefte,aliisqueaveneno-  .  .  P,  , 

pv.ljsanimalibUs, illatis  aflbaibus  j  renjedluin  efle,  jjf^LarisJmi  'dr  doaisfime  vip^pi.  pantice 
■'  LennusL^mHius,janus  Saraaeuus  &  alii  teftani.  C  .  ^bmrtmde ,  Mieffxpempixstxexfiiiiis'!^ 
j^  j^tur.  TantacnimhajusUpidiiiti  putridis  affefii-  ^*-^eo,qiiihiistiktraditieriisefl,dhjirvi^iei!iim 
i.fit.Abusvisefl&eflicacia,utpaerorurn.appenIus  epi-  &curiittenxm  txtertpxChirHrgicarfimliheUttm  ^^ 
'--.tefteRenero'Sdlinandr<i,olimiiiuftri(rimiBai  ■  — i;-.: 

^‘•'Arh 


«itt.fit.Abusvisefl&eflicacia,utpaerorurn.appenIus  epi- 

lb,tefteRenero'Sdlinandrd,olimiiiuftri(rimiDa-  y-— 
sClivis,&c.  Do.Sore  Medico  iongece'eber-  mum^.frtjlmitHter^gmeeenevolentieixeiici 
;AinicomedfimiIiatis(imo;iumbricos'ex- 


pellerefit potens.^  Lapidem  tataen  htinece  nafei  WDd.CaroliOteiihqyiUtrpar»)*/, 
iacapitibasBu/o.num,negaht  Gefiietus  &  Arni-  <ttfrnavita'tic{lHdedigxisfimi,honmfica  mentam. 
taiB,  farofiusParteus  :  hecegouhqaaihiapidehihunc;^v»/«»f?»«»e^.  Nonenimpetefi  hanis  owatiajj 
in  bufonibus  inyent.  ;  Mj’tirdtisxen^»%a,0-dccepmffetittitt  'viri  me’-. 

■  Gsterum  in  internis  atesibus  nunquam  tMpkfepumhUj^eSiMOrpukfAHmMHebrai- 
■  '  mihi eXufufuernht bufones  :  mortale  enirri  efle  pe.ltteri  (neejaid'i'kliarm. 

Ambro.ltoPa  . . 

.  ifsflihUom . 

ad  Cujas  ege  encomia  hflimhutumfe^B,,ee-^Be,e,e  i 

..5. _ _ _ _ _ ^-r-tis  fibi  folia  qki/i  necmiigemprucmiemee,e^gcnusomnelm-. 

jaivia:cquciaaiilotavindimponunt,&macetari  dMtomsfseperunhbfUi  autem  Ugersdumiftsedepuj 
permittunt.,.  Verum  inter  p/andenduitivertigi-  tuumclarisfimeleuiusRetpuhlica  i^edice  f  t^  to. 
ne,rj>armo,fyn'cppe,Iuddfefrigido,vomitaaliif-  tiusCellegiiSepieri^PisiP.kiolpho  .©ccpni  tiira 
- ‘megravisfimis  ^tmptomatibus  correpti, proti-  'puUicismenumetttiseelebn^jamierlm^eBtia- 
nusobierann  Holpite  cuni  domcfiicisfuisde  -gefimumatatis  annumagemi-,amtco  mee-mti  eixU 
exhibito  veneno  a  magiflratu  accufatis  &  in  car-  gari ;  jui  valdepreliavitdeBrmaxi,  atpp  iudafirid 
eetemprojeaisjfecuihmfrcatoribus  de  iisderii  tuamp  te  licet  haSetsitsftbiignomm  i  officieji 


[alutaripeiiit.  rcumne  ingratus fm,  rogoutcer- 
titiremmef.icsas^nfraceptittnesM:dicas ,  mibtss 
hac  %-lpuhltcaui  fuis  N.jficcmis  utitur,  dcfidtrcs, 
tjuarum  idem  Oti.Y^.Qcco author eji ,  e^mitiam 


.  tuimplisjimaOti^  dnSisjlmo  Piro  - 

Dn.  THEODOR-O  de  MAYERNEi 


temhifct  nundinis  autumnalibus  pctire  poter 
fiutJihuncUbrumjamhabes,  ofteramdaho  , 
tjuid  aliud  tibireoendam.  Pale,& {alve vir  ci 


C  EN  T 

Non  diu  poft  meum  abitum,  quum  morbus  i 
itenirorecruaefcerc  ccepiffet.alius  quidem  Me-  ( 
Jicus  in  confilium  quoque  adhibitus  fuit.  Is  i 
,  £orpusiternmcholago’^s  expurgavit,  iyrupum 
violaceum  &dealtheacumaqua  petrofelini,  e- 
'  'o— «squinetiam  feminum  frigidorum  ma- 
amygdalarum  dulcium  ,  maximo  cum 

_  xhibuit.  Perfeverantedolore.cumite- 

.jm  advocatus  fuiflem,  &  sger  morbum  invcte- , 
ratum  effe,  nobis  aperuiflet,  inter  nos  cdnftitu- 
turofuitjUtquidmalifubeffct,  ftylo  explorato- 
tio.cathetereque  explorarem.  Quapropter  cor- 
ppre  medicamento  cholagogo  ex  fyrupo  rofato 
fq!utivocompofito,necnon  eleauario  de  fucco 
rofarum  conflato ,  iterum  expurgato  &  cathetere 
iromiiro.cafuDculasdiverfisirilocisreperi,  prse- 
cipueverfusfiniftrum  latus  dudus  urinarii :  qus 
carunculsetiam-nunc  adcb  obftant  ,  adeoque 
funtdolorofae,  utinhocufque  tempus  ulterius , 
quam  mediapars  penis  cenfcriposfit,  neque  ca¬ 
thetere,  neque  fiphone,  aut  candelis  cereis  ex¬ 
plorare  potuerit  ager, qui  inflrumenta  &  medi¬ 
camenta  ipfemet  haaeiius  applicare  voluit.  Ul- 

re  non  potui  j .  etiamfi  proflatis  non  leve  malum 
fnbefle ,  imo  radicem  mali  inipfis  delitefcere  non 

duSus urinarius exulceratusfuit.indeque  carun¬ 
cula  excreverunt,quanto  magis  de  glandularum 
iftarumvitioj  atque  exulceratione  ftifpicari  no¬ 
bis  licebit?  Dolorpraterea  (quamvis  bbfcurus^ 
quem  generofiis  .ager  ante  menfes  circitet  duos, 
utpofl;eadicam,circa  podicem  feniit  ,  malum 
aliquod  ibi  fuberte  denotat quandoquidem  ubi 
dolor, ibi&  morbumeffe, Hippocrates,  &  ex- 
perientiafidcmfaciunt.  Urina  quoqqe  fuperiori 

dormiendum  efll  xit  ,  procul  dubio  prOpter 
fphyn&eris,  qui  glandulis  iftis  proximd  adjacet, 
labe&aationem,  &  quam  cum  proflatis  habet , 
iympathian,maximumquedolorcm,  -  - 


it,  propinavi 

etiam  regionem  hepatis  unguento  tefrigeran 
unximus,  - 

In  duduih  vero  urinarium  collyrium  eX 
mucilagine  feminis  Cydoniorum ,  aqua  rofacea 
&  plantaginis  extraffea,  cum  cemflTa  iota,  tutia 
prsparata, cornu  cervi  ufto  &  prsparato  fipHun- 
culo  injecimus.  iHiice  per  dies  aliquot  adhibitis 
remediis,  cum  febris,  &  doler  ilie  acutus 
tuurinario  remififlent)  de  dolore  quodam  ob- 
fcuro  circa  podicem,  &  e  regione  proflatarum 
ccnqueftus  eftager ;  fld  applicato  facculo  ex  flo¬ 
ribus  chamomilla ,  meliloti,  fambud,rofis,  ab-, 
finthi© ,  &  fimilibus ,  dolor  ifte  paulatim  quoque' 
remifit.  Tandem  candelam  ceream  Emplaftrb 


profunde  y  quantum  atger  fuffer- 
re potuit, ipfeimmifi,  idquein  eum  finem, ut cS- 
plorarem,  an  hoc  modo  caruncula  emolliri,  at-; 
que  difeuti  poflent.  Fortiora  enim  mcii:»- 

pradituseft,  nondum  adhibere  aufus  fui!  Cande* 


^  ,  undique  materia  purulenta  & 

vilcida  obduda  &ere.  Ex  quibus  conjicio,  mea- 


quod  etiam  Generoflisa?ger, dum  roflru  fiphun- 
cuU ,  aut  candelam  ceream  immittit,  facile  perci¬ 
pit.  Atque  hac  funt,  Vir  amplisfimciqu^  bade- 
nus  circa  alfedum  huncce  a  me  obfervata  fuere* 
una  cum  enarratione  medicamentorum  adhibi- 

_  Q^^nmtxmtich^nfoyfiireSy  qua  ba^e-  K 
nus  in  urina  apparuerunt  i 

XmtHtppocratesin  Gencrolb  noftro  a&ro  deno- 
«»t?Ego,falvetameniudiciotuo  . 
ex  vefica ,  fefl  ex  fluSu  urinario  provenire  exifli^ 
mo.Vefica  enim  fcabie  laborante ,  fubfidentiam 


antea  palfus  fu 

Explorato  m( 
runculis,facculum  ex  radicibus,  herbis;  floribus , 
&feminibusemollientibu5,refolventibus,&  do-  : 
lorem  lenientibus,  calide  ap 


lide  applicuir 


pbuncuH,  ratione  doloris,  nunquam  fatis  pro- 
fttbdeimrrfitti  potuit:  nihilominus  tamen  curati¬ 
onem  ad  votum  nobis  fuccederc  fperabamus, 
fedfruftra.  Cumenim  per  (fles  abquot  corpus 

orbus  novum  infultum  prsbnit  ,  cujus 
)n  tantum  affetSus  in  meatu  urinario  ex- 


vaCit :  quapropterinceptam 
cularum  ad  tempus  negligere  coaSifuimus.  Ite¬ 
rum  corpus  pratfetiptis  medicamentis  cholago- 
gis  expurgavimus  ,  venam,  in  cubito  dextro  fe- 
cuimus.  optimam vi&is rationem,  refrigeran- 


,  ebullitionemque  flavs  bilis 


it.  Furfures  itaque  nihil  aliudrqua  cruflulasex 
teria  purulenta ,  &  vifeida  concretas,  a  natura 
llumfinem  procreatas,  ut  eflent  veluti  tegu¬ 
menta  ulcerum  in  uveam  urinario  exiftentium,, 
efleverifirnileeft,  quas  tamen  cruflulas  urina 
cum  eflluit,eroollit  jab  oftulis  ulcerum  feparat,& 
fecum  educit. 

tis,iihf<jue  topkis  carmcuU  extirfari,^  ulcera  ia 
meatmirimrkfaaxnfisfim?  Nosid  fruftra  ten- 

II.Sitopicaadhibenda,anea,  qu*  recenfui, 
fnfScere  poslint,an  vero  fortiora,  ab  Aidrea,  Lu- 
ca-M,^oafiJ^errei>,Scs.las  commemora  ta,in  hoc 
lubjedo,ta!lfenfu  pra?dito,y  t  vix  candelam  cere¬ 
am, emplaflro  de  ranis  uti  dixi,  obdudam ,  iufler- 
re  point,adb!benda  ?  Dubitamus. 

iV.ayhinfro^alismalumali^uodfuhfit,  nec 
ae.^Dehbcenimsegerfemper  ,  nos  vero  nun¬ 
quam  dubitavimus :  idque  propter  cauflas  fupe- 

HfialiqmpffrHlemf  qn&fertotan- 


loji  '  E  P  I  S  T  O  LARUM 

•  'msperpt»tmexJHllava,piiriixifreriifime«,  nec  THEODORICUS  de  MAVERNE  ,fi 

se/Egoplajiefentio  ,  non  femen,  fcd  vitiolam  Scrcniflimi  JACOBI  I.  Magni  Britannis 
materiam ,  ex  fuperipribus  partibus  corporis  eo  Regis  d^yj<cr^@- 

•  delapfamjfiiifle.  Ex  diuturna  enim  gonorrhoea,  b.  P,  D. 

inioetiani  ex  immoderato'  coitu  calidum  inna-  O  ijpcnfsotiemndtiiai.ameamam  ad  tni  datas 
rum  exftingui.huraidum  radicalc  abfumi.  corpuf-  IV  vel  CHdere,-uel  rMaerefnperfedi  haSenuS,  Vtr 
que  humanum  contabefcere,  fciunt  Medici.  Id  dcttiJfime.^md^l^hUis  ^  GtaercftuiUe ,  in  cajas 
vero  quia  in  Generofonoftroatgro(  qui  lemper  grattamlcriptailufaeram^fao  admsadjtimta , 
robuftusdr  optimo  corporis  habitu  priditus  fu-  Jpemdticfccmt  nobis, ear/iijae non  irritamtandenT 
it,)niinimcaccidit,nonfemcnpurum,  fedvitio-  prafieto evenmconfirmecnt.  Qaocircacammertt- 
foshumorescffluxiircfcquitur.  Ha:c propterca  diiotmScriptotottwirecenleresmorhi,,jmipft cotU 
adfcribo,rit  demonfirem, malum  aliquod  in  pro-  Jli3abatar,hiJloriam,&  d  me  longa  locorum  inter. 
fiatis  dclirefcere  ,  materiamque  illam  fuppedi-  capedmediffitopeteresde  agendis  confUiam  ,  va- 
tare.  E)^  renibus  enim  &  vefica  minime  de-  namdaxi,eafcrthere,^a£datoadmanKfahjeBore. 
fluere  materiam  illam  ,  urina  ,  qus  femperfer  ipfafacere,at^aemagricompendiumprsfiarefati. 
rd  piira  ,  &utpiurimumo!igefta  ,&  laudabilis  asfrit.  Qt^digimrntVntaxnico  nofirofolopi^. 

(  pratterquam  quod  furfures  in  ipfa  apparuerint,  fissfi,^aidcamtpfieg-i-imas,accipe£vni^cci^jisi--. 
uti  dixi,  J  fuit,  fidem  facit,,  Unum  tamen  ob-  ut  in  urethra  latemzsmiBionis  difficultas ,  ^mes 
jicit  sger,  nimirum,  feantebac  nullum  perce-  jeadtmodus,cumfu]ptcion!minjicerent,cereoloex- 
pifle  dolorem  circa  podicem  ,  ac  proinde  nui-  ploratum  depreheniiiinalum,cu]uscauffiam,gm^ 

Hippoirrate,  duobusdoloribusfimuljnectamen  carmcuUprimordiagonorrhxairibuenda  inveni, 
ineodem  loco  corporis  ciiftentibus  ,vehemcn-  ia  cujus  inflammator iatemigine,ruptape-r  coitum, 
tiorem minorem obfcurarc.  Gumiiaque  caput  utvulgusvocaexhorda,velutmagismifciose,fiffit 

tiffimo  fenfu  fit  prsditum  ,  mirum  non  elt ,  fi  contraBaac  brevioris ,  pofi  largam  hamorrhagiam 
dolor  ilfoin  loco  r  antequam  anodyna,  injeaio-  (qualis  adifiosconattu,  &  violenta  dToovdtsisotta 
nes,  &  confolidantia adhibuimus,/  vehemens,  confi^^Hifolet^remanjitulcus^ex ^mpaulatimlHC-u 
aUerumcirca  proflatas  ( qV-arum  fenfus  non  uf-  crevitfungm,turairrvUelicetpr£tern^^^  at~ 

perfpicaumfit,coaytia,  reliquaque  medicamen-  perflHiperextreticafubUtione  ttao  certoveaver- 
ta,  non  abfque  fruftu  adhibitafuifTei  multumque  runcandus, 

deeis  fpcrandumefTe  .fiprofundius  immitteren-  Solem fjtongiofifii  thpmi  purulentam fudarefa-i 

tur.  niem,ijuaminus  accurate  hujusaffieSuspenetridia 

VI.  Cum  antehac  aliquoties  Therebintbi-  rimantibsa  fuhffiecieqonorrhcea  plerumque  impo¬ 
ni, puhestcWcpmux  involuta,  cum  frudtii  ufus  nericoafsievit.  Hmc  puris  flamema  per  urinas 
{stntx^et,cpixntaf.PcsffincSpiritusquoqueTth-  fiuBuansiaprimotmuituusriqusncftrum  apparu- 

tuto  exhsbsrsf  ^  ^  ers,tecuis  arbtsrorJ'uas  mali mulBavd  ,  ‘^per  ' 

■  VII.  txio  folo  ufHacidularum,hcceffl  fsns  topi-  longijfimumtsmpus  affiuxit  intemperies  maligni- 
cU,affieaus,cuminProflaiis,tumettam  in  duBu  u-  tatsnoncarens,calorisnativideliruBrix,  oBionum 
rixamfanari posfi  i  Hos  fetsipet  dahksoimas.  omnium  iabsfoBalrix. 

Etfi  enim  aciduis  vias  urinarias  valdeabftergani,  Perpenfisfodulbfngulis  difficultatibus, prafertim  . 

■  carunculas tamenminimeabfumete  pofle  exifti-  veradelicatiffimaagrinatura,cupusexquifitiffimus’^ 
mamus.  .  _  .  fenfus,velleviffimaCheirurgiaprafidia,profiviJli-'“"‘ 

VIII.  An  fomenta  illa  emollientia  anodyna ,  mistormentuhab.  imanumadmovioperi,  ^jrra-  - 
yiafque  urinarias  relaxantia  ,  fecundum  ratioj  miftsuniverfahbusfapius  iterata  blandi  fathitreti.  - 
-  nem  adhibitafuetint?  an  vero  cx  eorum  ufu  ca-  ci percereolumapplicatume,totamab[umpfsciB-tms  ' 
rancukmagisaccreverint.uti  quidam  sgro  per-  culam,exiguo  Jane  cumdolm-e^nmsnusmolliver- 
fuaderevoluit;  etiamliefleSuscontrariumnobis  'rucadimidiamferemeatusurinariilcngitudinem'i- 
demonflraverit  ?  cujusdimenfionemvtxiresdigitilatitudmefuaad- .  t 

Debifcc  omnibus,  Virampliflime  ,  judicium  aquafent.  Tfonleve  movtt  negotium  colli  veffid 
tuum,tuamfententiam  avide  cxpeia:amus,&  in  ca,  proximitas, cumadfinem  ventum  efidnprimis  ast- 
ratione  taniifper  fiibfillemus ,  donec  relponfum  tiexiguumilludtfsherculum,qttod  ofculo  dehifcem  ' 
tuum  acceperimus'.  Idfimaturd  adnosremife-  viam  data  femini  in  urethram,cujHs  moles  tumore' 
ris.generofumatgmm.mequefimulinpcrpetuum  auBaabloumorumaffiuxumiuusperito  artifici Je- 
tibi devincies.  Vale  Virampliflime, &  inbo-  cijfetfucum.aiqueexedentiulongioremfuajijfatisu. 
num  pubbeum  feliciter  vive  diu..  Dabam  a^.  f'erum,(miFabrics)hoctibtfiidme  iacaruncu- 
Fcbruaruldiy.  lacurationerecretum,pluscunaando,  quumfefi- 


ceamur,fubfidum,dr{mtrumdsau)periinaciftmi  x 
Vsro  Ornatssfimo  sDn.  ohicesintrapaufsffimos  dicsperfeevanefcum. 

GUILHELMO  FABRICIO  HILDANO.  ItacontigitGcnercfonofiroegro  ,quinunct>ei 
(fieirurgo  experientisfimo ,  Optimi Alaximi  beneficiotaimmunis efidChroni^ 


C  E  N  T  U  R  I  A. 


gi,io6. «-  &hmfenhMitHmmveKp,morb,,,  tUf^vi!p,mr««,f}mftcn^mm  dudam  £*  joe. 

-  pttanqHmsPMet^egMfemjKK^lrunM^VM^^  n»m>ijuafeMUMeemmdmfrifemiimferm  ^ . 


rfeqia.  Ne  tamexpiibliahom  invideam, 

'  ac  areispariicuiafolereiamjji quando  ah  aulitit  ^ 

,  ■'  ,  reprare  mihi  licuerit,  luci  tradam  mees  de  ' 

ffKm,quodtuq^&m^  deterfum,def«xare  atque  ad  carunasUmmmemarioUs,  quosinformisfiaiupi 
(Koprtcem  perducere  indefmenti  labore  haRenu»  litioribminiemis,&peritioribut,atq,inartisne. 
mehtt  fumue.  Vnicum  eB.poSt  ferraminatio^  ribue  magis  exerckatitUmbtndos  eradam  lJe„,, 
nem,foUditatematquedurutemcicatriceprecura‘  Jileqaeenimmearumlucubrationum amore arrdeo, 
eep,qmdmclevthus,necpauctsvelmedtcamenus,  uecmeismajeravelmelioraaceudinenpofecredo. 
'veldiehtsperjlcipotea.inpartequamurinaeorrens  ^^t  facias  Exa: 


quotidiano  flumtne. 
iUmJfaa^c  dintitu 


'olltUte  SiferfyabUcanegocii 
■  apHdueicojftmorariitHn  ' 


- ^°'^^7T^m7§a  <:‘>'';‘>>c>dtupen^.‘>>>d^&^^ 

d^cefui  fii  mcejkaH  remedia  &cokfilia femm»  ^  St^^^dttti,6j;usferfecertt,Ammiimn€d4jpondtaii 
^ttd^mahfcmianofira  jdiHram  refarcm.  Tmo&^umm^eperanfatms^^^^ 

Cotipwationis  ergo,  atque  Ut  quicquid^andu-  f^^*^^-^^usnHnqH^medkamemierit^eBm: 

liskhaferktto'’  -'  ^  .  a  r™ . 

ffovdin^mita 

''qZSltiul^Z7uZ^‘~^Z:i^fdticm^^  defsderaveris',-neq^  id tiH  deiegammiri 

_  correBionemitumddpartisroborandautiquec^va^  , 

Udedejkcandarefiitutioneminintegrum,  iafdqUafionestuatnAilrepndeOifmeumpOn 

Qtteras  confini  mei  minutias  videbis  in  prolixo  fiulatdeits,  qua  generofo  agro  vel  fuifiifiiolim, vel 
firpo,alqUeiniiren»decernesquidprimum,quid  aptimpafiifefti)mnium,quicunq-,tecalumniana 
pefiremumprafeps  rerum  facies fuaferit.  Curatio-  fur.difcantperitis  in  arte  ejfe  credendum,  &  mefe. 
num  anima  fiunt  temporum  oppertunitmes  ,  quas  cundumartemabsteprafiitaomniaafieverare.  3g 
fieRari,  earumve  momenta  arripere  abfienti  dene-  vale&me  nomini  tuoatqueexifiimationinoninfio 
g^um.  misfaventemfitlfragiis,S-felicitatistuaamaniififin 

Ex  ipfius  Generofi  ore  intelUges,  quibus  artibt»  murn  redama.  Datum  Londinip.£4end., 
mar  in  debedandoperniciofihofie:  qua  providem-  EebruariXtiiti, 

-  '  ■  '  /  BINIS. 


Ssss 


GUIL- 


CitllLHELMI  FABRICII 

HILDANi> 

IlluAriff  Marahienis  Badenfis  &Hochberi 

geiifis^  &&  iirc  B0n  iHclytSE  Reipublieas  Berhfenfis  - 

Medifeoi  efiirurgi  Ordmariij 


CISTA  MILITARIS 


Wiscifmr-tmt'Me^i:amentorum,taminfern&riim, 

m, «« ttiiihlafrumemmrtim  mx>ame-»ece(fkrtor»m  ,ambiK  ratio 

ritu  .trs 


Iri  cbflfes  vigitto  diftribnta ,  quas  fiquerites 

pa^fijE  exhibenti 

ihAmhmftpus  approbatorum  i  dej^ 


ilijmodo  Principe 


CISTA  MI 


dantur,  &  cum  cordialibusreferfentur.  Sacculi- 
61o  validiflj  mo  funt  c!audendi,&  ligandi,  ne  in  via 
propter  continuam  agitationem  aperiantur ,  & 
iimplicia  interfe  coramiiceantur.  Omms^tx- 
terea ^accM ,  ut  confufio  evitetur ,  majusculis  lit¬ 
teris  fingulatim  funt  notandi. 


entium  fiibUmatKm,fractpitatitm^  lapidem  t 

fiicum,t^meScamer:toptm,trochifcosxemdemi- 

ni<>r^igonis,jpirititmmtrieli,atjmmfinem,&hit- 

jutmodi feptica  ai^ae  ero^mia ,  cave,  ne  ciftar  tuE 
includas  ,&e)ceisfraaaampulla una,  reliquao- 
mnia  devaftentur  atque 

■ia.a:griqui 


LITARIS. 

Cum  Infintmeiuis  taiis  fervandus  eO:  otdbj 
videlicet,  »tyci»de»r<4,  aiifummvacnk/firfi.  - 
ceSifialpellaSih\j\asmoii,fitashaliea>!t  -vaginat, 
reli^navetochared  invehamur. 

Hifce  praparatis  &  adornatis  ,  cittahguf  ti. 
bi  eft  cmifcrihendus ,  quo  ftatim ,  &  (inedifficul. 
tate,  quscunque  tibi  neceffaria  funt,  repetite 

^  Quemadmodum  autem  cifta  tua  per  clailes 

fitum  Medicamentum  aliquoddeficit,ad  margi¬ 
nem  catalogi  id  notabis ,  quo  defefium  refateite 

De  his  ,  mi  candide  LeiSior ,  te  ante  omnia 
monitum  efle  volui.  Seqvunturnunc  clalTesor- 


lt>  qm  Furgaatia firnpticixccmmmur. 

Agaricus, 

Rhabarbaruro, 

Caflia, 

Crocus  metallorum  :  cujus  infulb  nonnnn- 
quam  in  juvenibus  robuftiflimis  &  pituitolis 
corporibus ,  &  quidem  cum  frudu  utimur  ;  im¬ 
becillioribus  veto  8e  extenuatis  hominibus  fine 
periculo  exhiberi  non  poteft,  prarfertimiufub-' 

Colocynthis, 

Diagrydiura, 

Folia  lente, 

Hermoda^li, 

Manna, 

Mechoacana, 

Myrobalani, 

SuccusrofarumpallidarulB, 

TrocWd  Alhandah 


Syrupus  refatut  feluttvui ,  cp\  vel  fimplex,h.  Ck^i, 
e. ex  multis inrufionibus,  vel  cumagarico,  tha-^j-. 
barbaro  &  fena  compolitus  efi : 
rAggregativae, 
j  Aurea;, 

Pilute<  Cochi», 
j  DeAgarico, 

Species  ad  Suppofitoria. 

‘P'uh>itPajdvami,  cujusdefcriptionem/quia 
non  vulgaris  eft  «hicadferibere  vifumfuit.  A-  - 

R.  Fol.  Sena  expurgatorum  Jiij. 
Tnrbithgummofigij. 

Rhabarbarielefiigj. 

Liquiritia,,  ‘f;,; 

Seminis  anifi, 

Fceniculian.gfi. 

Spica  Jndice  ^tw.  Fiat  omnium' piilvi 
tenuilfimus  ,  detur  a  fcrupulis  duobus  ad  qua^  . 


CLASSIS  IL 

Furgaitiia  cotnpofiu. 

Benedifia  laxativa, 

Confeftio  Hamechj 
Diacarthamum, 

Diacatholicum, 

Diaphcenicura, 

Diaturbitbeum  Rhabarbaro, 
Hle^uarium  de  fucco  rol^m, 
Eleauarium  lenitivum. 

Pulvis  fena;  praparatus  Braliavoli, 


CLASSIS  III. 


Aromaticum  rofatum, 


Campbora, 

/Alfcermes, 

Conf^-^-o-^^D.Hyacintho, 

Coralli  prsparati, 

Cornu  cervi  ufti &prseparati, 
CtemorTartari, 

Diaireos, 

Diamargaritum  frigidum, 


CISTA'  MlLitARIS. 


Jjiarrtiodon  Abbatis, 
Diattagacanib.frigldpnu 

Diatrionfantab 
Flores  fulpburis. 

Lapis  Bezoar,  ^ 

Margatiu  prarparatfc 
hiithri^atiuin, 

Meconiutn, 

Opium,  , 

Laudanumopiatum, 

Ofteoeolla  prsparata.ut  iperbS 
fnmipoflit, 

iPbiionium  Romanra, 

■Pulvis  ad  EphhemaiacordiSi 
.Raluracornu  cervi, 

Salprunell*, 

Tartaram  vitriblatum, 
Terrafigiiiata  St  Strigenlisk 
Theriacai 


ealamus  aromaticum 

Garyophyllii 

Cinamomum, 

■  Erocur, 

Galanga, 


I)c  fuecoBerberemub  *■ 

DefuccoBaglpirse,  5 

DefuceoEitri, 

Cydonioram, 

'Granatoranr, 

Delioronibus, 

Xiquiririat, 
iJe  Papavere, 

Rofatus  firaplei£,h,e.  uoti  laxativus, 

1  DeRofisficcis, 

Violarum.  - 


Afcheat, 

,  Angelicas, 

Arittotochiationga!  &Totund*i 
Biaort», 

iSaryophyllata-,  .  j 

Sh.  ' 

Confolidem^oris,--  — 

,  Cyclaminis,  ' 

y,p>ilg  campang, 

Eryngiimarinii  ^ 

Fbeniculi. 

Gentiaii», 

,  Hirandinaria!,(iveVme«0!ae% 
IridisFlorent.,-i.-„/ 

Liliorum  alboron» 


^qtut  deffitlLaty&fmttiit. 

Acetofei  ; 

BorraginiSi  ■ 

■  Biiglofli,  ; 

Calendulp»,  '' 

Cinamomi^Be  WHO  aeftfflifc 
Meliflp, 

Planta^nBj 

Rofarumi 

Succus  BaberorumS 
Citronum, 

GiaSatotuml 
Acetumrofafceumj  _ 

Acetum  commune  v!ni&  cereviG|. 
in  penuria  aceti  utimur  orophacfo  ex  uvis 
■Vel  pomis  immaturis  ,  prsfertim  in  affe&bift 


_Ab'Cntbium  vulgare  StPonticlst^' 
Agrimonia, 

AkhimiBaj  q  A  ( " 

Altbeat  folia, flores  Sciumnlitater, 
Betonica,  '  •  ’  - 

Carduus  benedifius, 
'Centauriumi  '  / 
,CeritumnQdinum>  •  ' 

Cufi^ta, 

JDifismnus  Cretenfis'-, 
Eqmfetum,  live  Cauda  equina, 
Euphrafia, 


G:^STA^  Kfitit-ARIS. 

(dt ASSIS  XL 

FruSits. 

Amygdaki 
Bacca  lauri. 


Scabiofa,  '  '  - 

Scordium :  quod  duplex  cft,  quem; 
adnfodum  a'd  calcem  Tra9'atus  madeGiul^icni 
(3 Sphaceb  abuiidedixir  ,Defidcme,itaqueVero 
fcordio,  alcero,  veletiatti  alliajia,  ejuslocqqri- 
SettDe  mur.fedinduploveltriplo. .  EgotemporeVe- 
fmetM-  risfuccameSrAlliariaperpralumetfrahere, &ia  ' 
ampullis,  luperfufo  oleo  communi;  perannum 
integrum, &amplius.confervaref<deo.  Succus 
ille  in  penuriaScordii,  quod  non  ubique  crefcWii 
Cangrsnis  &  fordidis  Ulceribus  ptatftanrilH; 
tnum  ellmedicamentum. 

Virga  ajfea. 


Mala  punicajfeu  Granata^ ' 
WyrtiHipeir^ini, 

Nuces  cuprellS, 
i^eculiR-ofarumj  . 

Pruna  pamafcenaUngarica, 

tlvs  palluit 


Amygdalamm  amatarum»' 

Anethi, 

Anili;  ^  , _ 

BalfamctmIridicnm;fiVeToIutanuni,' 
Balfamum  Vigonis,cujuii  deferiptid; 

,  heni  tnox  adlcritfani; 

Caryi,  . 


Hypenci; 
juniperi;  ,,  _  . 
Lilioriini  albiarui^ 
Lumfericbriiin, 
-Alaiiiciies; 
Aiemiia;; 
Aiyttilibrara;  _ 
Nucismbfcha^ 


'Carvis'  . 

Gbriahdiiprifjaritfe 
Cumini;  _ 


Hordei  integri  St  Sc^btti^c 


Xeretuntbins^^ 
yioiafum;^. 
pejuteHispvbriim;  , 

'  Viii^iim;  .  _  , 

BalTamum  Dn.  i);  . jebannis  Vigenis  in  vninea 
ribus  poft  eorum  dlgcftionein  praftantfllimum; 
extat  apud  jirasdiauni  Authorem  bh.Z.  cifiig.'& 

R;  pieiOmpbacinilbij. 
Kyfacisealaihidia!; 
taudani.  \ 


C  ;1  STA  M  i  L  I-  T  A  R  1  S. '  „1035, , 

Gummi  Arabia,  .  Hujus  ut^iiioii  iciaM  5j.  .ini  adraifce  vi-  :Z  g. 

Kubixan&onim.  tellum  uniiis  ovil  ofc i"  fc,'™™  i; 


Kubixtin&pnim, 
Gumini  hcderz, 
Malliches, 
Caryojibyllorum, 


Nutritum, 

Populeoni 
..  Rofitum.  ■  ... 

' Unguentum  ad  ambufia,  e; 


Aloes  fuccotrinzj  . .  Unguentum  ad  ambufta,  ex  quacunq;  .raa- 

'  ,fcubebaruman.|iji  teria  ignita  Faaafueiint,prift^tiinmUm'.  Em- 

GummiEiemilbj’.  •  pyreumaehim  jpotehitereitrahit,'ne'ciGnitpuau- 

Myrrhi,  ,  las  elevari:  udego.midtotiesexpmusJum ,  de 

Bdellii  an.^'.R  iouoyideTraaat'umh6ftrumiJeCiwi»j?»Ki!iji^ 

Galbani |vj.  'cap.S,,  ,  . . ■  < 

.Spici,  -  R.Coepicrudie|j.fi. 

Ijgnialodsan.§j.  .Sdis,  .  ... 

Serapinii  ,  ,SapdriisalbiVenetian.|j,  .  ■■■  .  . 

.  Aiiimoniaci,  .....  ^  Mifcbanturinmortario,fiatquei^^««»t*B« 

^  Gpoponacisin.  Jj.  ...  ...  .  ,.  ...  CKKiitiiriJkn^&ap^^d.'dxlcmm<i.{.  .  .. 
Omnia pulverflandapulyerirentur,  &  per-  Extraao'empyreumate,(irubje&cuas& 

.amceMtiircumdiaodiebi.deindepo.nanjurin  caro cdnibufta fuerit  fequeiis applicetur tln- 
alemticum  Cum  ilio  capello  S:  recipienti;  &  art^uentpm. . 
cStigneelambiceturj&ommiiintbeneinlutat^  a  R.jingucntiBaliliconis|j. 


&  igneelambicetur;  &  ommi  iint  bene  inlutat " 
Scobturataluto Sapientizj  in  principiopCT  libras 
diibdecim  pbnendb  alembicuni  ad  ignem  len¬ 
tum,  &.ipltimimmetiorandoih  lea  Horas  j  douec 
el^bicatuinfuerit  t.ijuo  faSo  j  ftatim  refidiium 
^ecienim  itcruni  pulveriletlif,  &  ciim  priiSb 
pleo  elaiiibicato;  iterum  Ordine  ante  Biab  per 


•es  «CesfeitefMdb  elamijicetur  &  tandem  ha.!  Ungu.e 


,  R.jingucntiBa(iliconis|j. 
pi.Rp(acei;  .  '. 

Liliorum  alborum  an.  fi. 

VitellpsovprumN.  ij. 

.  Si.dolbradep  vehemens  fuerit, ut  stgerni.  'Mmijf. 
m  parufai  quieicere  poifit, applicetur  fequeiis 


bebis  bleum,quo^ferdeft  ficui  bdfamum j  ftat  Ri  Butyri  jecentiffimi  non  faliti|ij.  -. 

enim  ad  omiiembaliami  probationem. .  .  .  OLamygdidulc.  . 

.Baliiuno  przdiapjVigo  etiam  iri  internis  /.  deyiteilis  ovorum  an.  |.  fi. . 

affeaibriiutitur,ut/«Copri«&^i^i>  Le&bfvidere  Crodpiilverifati,  , 

poterit;  Ppiidiflblutiinprzdiaisbleisangfi. 

_ _ _ _ _ _ _  _ _ _  ,  Camphorigj. ..  -  .  . 

‘  ~  -  •'  — "  Mucilagiriis  feminis  Cydoniorum |j. 

CLASSIS  Xiri;  -  r.y  ' 

, .  PluraquideCombuftionibusyidaecupit, 
V ngtenta',  a:qubmbdbfacies,apulvere.tormentaripcbm- 

.,  *  .  aEgyptiaCum,  cujus  deicriptionem  vide  inaCulata.i  .  fitpurgandajiddeatTfaaatumrib- 
Sxam de CiialruJitomkHS, 

j^umRhalis,  '  ■  -- _ -  '  . 


Apoftolorumj 
Aureum, .  , 

De  Minio  eainpHoratum;  ,  ^  . 

P&riliram  Chalmetei  j  cujus  defcri- 
pnbiiem  vide  apud  przdiddni  Audibrem  Ul!.  li 

pialtbea:;_  .. 

,,  biapbmpKollgos,  ,  ;  ,  - 

Digcftivurii.  in  omnibus  vuhetibus*ium 
eontiifis ;  tuni  iftriimeritis  icinderitibus  faSis, 
imb  etiam  iri  fcibpetoriini  vulneribus  pirzftan- 
affiriiumj  cujushzcri.bftra  Cftdelcriptib; 

R;Cefzn'oyi|j.fi;  . 
GuiririiiElemipi^jjiflimi,  S 

TerebintKirizclara!an.|j.. 
Gblbpboriise|.fi;  , 
pi.Amygd.dulc; 

RofaruB;  ,.  ...  ... 

,  i)e  wteilis  Ovorum.lento  calare  ignis 
.  perpriiumextra6tuman.|j.  Diflblvantur  lento 
.igne  8c. percolentur.  Colatiirai  adniiice  fcfOei 
fubtiliffime 


CLASSIS  'XlVi 
‘Pwpuedinesi 
Arifcris, 


Apoftoiicum,  '  , 

jbe  Betonica, 

biapalmeuirii  .  , 

ijiacbvlbn  fimpk*  Se  cOmpbfitum, 

Sfff  4  DeMe. 


C  1  S  T  A  M  1  L  1  T  A  R  L  s:  I641  > 

ItemCent.5;Obfnrv.5o.Deturinoffiumfraau-  difttibuatlnftrumenta&a,  ita  ut  nonnulla 'con-  . 

it3t*A*7'risptros>  &  cum  reliquis  medicamentis  locoaf-  tinuo  fecum,  theca  Inftrumentorum  incluia,  in 
applicetur.  Prsparatus  ad  pera  circumferre  poffit:  hacverbparva&railia. 


efio  applicetur.  Prseparatus  ad  pera  circumferre  poffit:  hacverbparva&Htilia, 

iwpettinet.  ne ipfum onerent,  Scargrum deterreant,  effecon^  ■ 

Lithargyrium  aureum  &  argenteum,  venit  Reliqua  Cift*  militari  includantur,^do- 

rCrudus,  nec  neceffitas  urget,  referventur.  Ego  xgtos  ■ 

Mercurius  <  Sublimatus,  meos  fine  theca  Inftrumentorum  nunquam  ac- 

Ipracipitatus,  cedotineaautera  fequataacondnentur; 

Nihilprxparatum,  Ivovaculat 

Nitrnmcrudum&przparatum,  Forfices;  - 

Plumbum  uftum.  Scalpella  duot 

Phlebotoma  quatuor,  ad 

Siefalbum,  S  ^  d  blc  If 

Tutiapraeparata,  endost  ^ ■ 

^^triolum  crudum  &  uftum,  StylnsexanAfartenomM-incmmitiK;^ 

■OTtei/ca^eto,a™wr»n;»7-,adgmgtvasiBden- 

. .  tium  dolore  incidendas  :  eic  altera  pune  fUfiSi»  ' 

CRASSIS  .XVfll. 

Farinae,  ■'  demufum: 

^  a/icKj,  ad  fuendam^na vulnera, qu^am 

Baccarum  lauri,  aliaEJi^>''»a,ali!e  velatjdroo-erefledebentt 

Fabarum,  ^a»»B/«^»^««,quainfuendisvuincri-' 

Hordei,  bus  utimur,  '  illa  autem  ejus  fit  longitudmis,ut 

Lentium,'  Joco^  vagina;  ad  acus  confervandasribiinlervite 

Lupinorum,  Fumfuendafunt;  nervofarum  vero  nequaquam. 

Siliginis,  Invulneribusfaciei  acu  nunquamutjor,fedfatu- 

Tritici,  ram,ntvocant,ficcam  adhibeo: 

Volatilis.  _  ■  ■  Spatula  parva& magna: 

,  Pulvis  pro Cataplarmatis  ad fraautffioffi'-  Styliexploratoriiexargentofabricaiii 

timt  cujus de!cijptionemvidec^A«*5'  .SpecaI»wcv-«y6»p/«r,qnounaparteinfau» 

Pnlvisadfiftendumlanguinem:  cujus  va-  Qum&gutturisafFefiibuslinguadeprUnitur,al- 
riseapndMedicosextant  delcriptiOD«;meaye-  jeraverblinguaabraditur: 
tQ,amnltisanniscomprobata,bsceft,  .  c«cii&4ra«*>le,adinfpetgendumpulverem 

R.Farin.  voIatilis|vj.  vulneribus  &  ulceribus: 

Sanguinis  draconis,  Hdt^iWBSiexunapartey&zyfeex  altera  ve. 

Thurisan-p.  toitxpUx; 

Boliarmeniorientalis,'  O«V:«i/<!,adrcalpcila&Ciacuminanda.Eg0. 

‘Terrsfigillatasan.l.fi.  quidem  praediSa  Inttrumenta& quampiurima 

Gypfiil-®-  .  ,  .  alia  ab  excellenti  Artifice  ex  argento  fabricata 

Kanarumaquadliumprspafatatum(m.-  habeo,quibusiQtrameeniautor:  ^ri  enim  mi¬ 
rifice  enim,  proprieuteque  quadam  occulta  lan-  „asai,eis.quaroaferreis,abhorrent.  Incaftris 
.guinemfiftunt)|ij.  tamen  ut  Chirurgus  argenteis  Infirumentia  in. 

Mufcictaniihiunanifj.  ^  ftruaasfit,noniempertutume£yieqrqueomnia 

PU.leporumminuoffimeinc1forutt5.ij.  ejjferro&chaiybefabrieataelfe  debent,  pr^ter 
PnlVerisalbummurn  ovorum, Iole  cani-  ^iosexploratoriQS,_quiexpiamb6,:cHpro,  aut 
eulariexficcatorum,  orichalco  cohftare  debent. 

Spuma:  mans,  HsecfimtlnftrumcDtaiquibnsCbirurguin 

Spongianovaetotr&aaSM.|).  _  continubmftruaumeffedecct, 

Miite,  natqiie pulvis iubtiliffinius> quo  lO  Habeat  prsterea  apudfepyxitfenunffueii* 

oWifibUB  vulneribus  etiam  capitis  ,  dedeteSis  tjtiamifexciaffibus  diftinaam,  quarumprimanl 
membranis,  uti  &  in  hsmorrhagia  narium,  cum  „B^„f„„,gB//r»ifecundamwd«ree;tetriam.^e» 

ftuSu  uti  poteris,  ^otr«»,;qnartamd«>n-r«;quintamW&  ' 

_  ...  .  femm exjiccativorubrotfivedeminioiz^ii^^k^tt- 

■  '  ■  Sit  auterti  ex  cornu,  vel  Jignoaliqiiofolidiflinioj 

CLASSIS  XlXi  veiutiEbenOjGuajaco^auibuxofabricatat  me- 

t>R^er  Medicamenta  prsdiaa,piusquam  ne-  Lagenulamftanneam,  oleo  rofaced  mple-' 

rieffe  eft,utChirurgusInftrumentisneceira.  tam,  &  operculo  torculato  munitam,  ut  Chirur- 

rlisquoque  infiruSusfit,  fme  quibus  officio  fuo  gus  quoque  conouuo  fecum,  ferat, 

read  fungi  non  poteft.  In  duas  autem  partes  utcucumferentiavulneruminuiigipofliti  lenrt 


R.Farin.  voIatilis|vj. 
Sanguinis  draconis, 
Thurisamp. 

Boli  armeniorientalis,' 
Terr2figillata:3n.|.fi. 
:Gypfi|j.fi. 


Spongianovaetorretactaean.gj.  ^ 

Mifce,  fiatque pulvis  fubtiliflimus, quo  in 
oWifibUB  vulneribus  etiam  capitis  ,  &deteao  ^ 

membranis ,  uti  &  in  hsmorrhagia  narium,  cum  ^ 
ftuan  uti  poteris,  j 


rentia  vulnerum  inungi  poffiti  lenit 


M  I  t  !■  T  A  R  1  s.  I 

nenda;  «cUbjaj  ne^r*MF  rationem  adiat 
cpnjungantur, impedienda  utimur. 

•  7'»r«B*(}up^^exya,fpongiis 
paratis,  radicibusrSeniiahs^&fimUibus.dn 
al»  magn4ii  ^..midiocrci:,  mtf^vti  yd  \ 
minimiH  angiiftiffima  vubjfFa  narati.fis 
-n,  T-T.;  jifucc^ivishWisparb 


Et  quia  plerumque  in  Angina,  vulneribus 
^  Capftis,  aliisquemorbis acutis,  Glyftcres  ealii- 
bendi  funt;  ideirco  ut  ChijuFaus  inftrumento 
^uoqueinftruftus  gt  necefreeft :  ejusautem  de¬ 
lineationem  intraSawnoftradf  Dyfemeri^ye- 
derepdteris; 

IUIiquorumInflrumentorum,aderanium  ceireeft.H£matu 
perforandum,  abradendum;  elevandum;  apertas  ut  urgente  rieceffitate  parata  fiht.  ' 

item  veiias  inurendas,  incurvata  membra  exten-  a^i3.ta^<^,^ongiM!!rhoviaaimfaiisidi- 
aend3;&fiqu*aliarunt,adumbratioriea,  apui  ^f,a4ampuI4stlaudendas;&amputaabhem 
^h^ofuimT aream,  Ioh.tydniHMtA  Cri(ce,\xl  taembrbfumtruncbapplicandari  ,  , 
UinMugaaCjnfKrgaffagtmi^im^es.  .  Medicus velGbirurgus  caftfetifis  fi  p>^i- 
^inftrij(Susfuefit,famujosqaefideIes,yigiUni 
--  -■  . . . ■  r  -r-ia,u,i  -  tes  &eiqjertbs habuerit itbti exercitui ptodeiTe 

fcLASSIS  XXi  insttisdifirihjineliberafait. 

.  W  defignatiohe  alitem  Me^camentorunii 
Ltmarntna  i  Fafae  ,  &  fmilia.  reltqubrunive,  mi  candide  LeAdr;  aliqitb  rabdd 

H-  .  .  ■  ,  ,  ,  i..  prbhxus  fui;  idque  iri  eum  fiiieniiUt  Ducibus  ex- 

On  potelt  aUterii  Cifta  tua  ex  birini  ^arte  'ercituumCiftamexQiririi.parteperfei^tri  prp- 
efle  perfei9ai.fi  linceamiria;  Stqu^exeis  fi-  poriereiri  atque  defcrfberem.^jPu  verb,  fibropriis 
urit  adminicula  i  iii  applicatione  Medicamento-  tuis  fumpribui  (Sifiairi  militarem  erigerj  ^(jug 
rumdcfueriubQmderiiiriMedic^erita,quam--  adornare  yblueris;  ptiecipuaA  magisriecefiaria 
v/sprjfftaotifliinayirbdearit,fi  liriteamiria  defit-  acpr^fcripris  pro  arbitrio  aiqiie experientia  tua  4«- 
enntpr*rcrtiminmaximisatqaepericuibfish£-  feligere  poteris.  Interim  tamen  vide  atque  etiarii  «8. 
morrh3g<is,fiai9afis&aislocaabmbuisoffium;  nde,utMedicameriiis;  reliqui§queitafi’s  inftru-/ ' 
aiiisque  affeiaibus,,  iibi  periculum  eft  iri  mora  ?  aus,utzgris,proutriefcflita5pbftulat,fiiccuffe-. 
Inpromptu Itaque  habeas:  repbffisdficcriimribridecorib'bovirib,fed  hu- 

Falciasriiagnasjparyasi&medibcres:  hiahb;  hbri  de  geifimis  aut  lapidibUs  |retibfisi 

Unteamiriateitepliiatafjuecomptes-  feddehQmiriifaus,  pro.quibustiliusDeifajigtUr  ■ 
festiscdrir^ma^i parva; Stmedicfcria:  hem fiuthpretSofurii iri CraCe effudit;  iihb&dc 

Afaip/«;exftnpisfuavibris;&berieihu8-  faluteahiriiztuz^icuf.  Medicuseriitri&aliquid. 
datis,ptatqs:  ,  .  '  •  eifcaa:grumriegIexerit,eofaniDebifubqua- 

jRZaaieKrd,  ex  tela  bene  murida^cw-  queteriippfeiraribneriifeddliai 

pta;  quibus  «  vulhtHbiB ad  medicamenta  reti-  ■  buseffii 


F  i  M  t  s  idiius  dpme 


mmx 


m  (1044)^ 


INDE  X 

COPIOSISSIMUS  OMNIUM  af¬ 

fectuum  -  operationum  chirurgicarum,  V 

INSTRUMENTORUM  ET  MEDICAMENTORUM 
PR^CIPUORUM  IN  HOC  OPERE 

CONTENTORUM.  ' 


AtiottSmsiftrMmkrniiifo.p.^S». 

Abioaaah  minus  cem^aifcifione  CKjal-  kceanfsainpejie.ejm^ahufm.f^^ij^^  - 
'  dnmfmionishepatisiejusj^cwratio.  p.  AacalxauriinJsamteextraSw.p.sg. 

log.io?.  kQ\m\xincorffrerete»tunhs^inf,gmnuUftia.ps 

Abonmniditacmja.p.tu.  544- 145-  ' 

Ahonastxcsnfifati<meahi,ejssS^eaufa.p.^ye.  Ack<ilxdtglyjftiii(^-wdeiinajpmpts?mtu.p.ios 
577.  AddahTamdcredoanUlcmiusnKeat.y^yi  _• 

kbonastxiBuhp)>sl!ardieinc(ix4m.p.ii$.}i^.  Aciis^  uapojicisniinsbihmiU.f.^^^i 
Ahonasexprefiuviome)tjirsserssia,indesnai^m^'  h6ia\z^mmodobipendts.p.6si: 

’ptematss.p.2^^.  haiv^anrenumsdcmconvenMnt.p.y^yi 

JihkcSasitt^mexsm»s»dieavsKtfiSi(!ne,ejsss-  Addalzmviiicpermifiehde.p.eszt 
quectsratu.p.^yi.i^yi..  Adduhiam casfss  fjrf^xhates.p^p i ys ' 

AhtceSuspoli  Msres  ferius  apertus  dr  inde  ma  Addukruin  ^ieshacheenfium  vsrtuies-.  p.  ^ps , 

,  tiindeertd  AAMaxameferaidntsdiverft.p.  &fe^  .  ,  . 

fympumata.p. Addaieiamssfumyuidpricedere^heat.p.eps.  / 
tisCc^asingensininguine.p.g^is  Acidrdarumssfimyuidfeyuidebeat.p^iy^ 

AbkeSmexIaSucencretume.p.yiS.  Acaifrecifiamslstartp.to^\-.  .. 

•  AhQxffasnssfcubratu  abdemnu,  tseptsss,^snde  Ad&nngendiXms^snDjifeateria.p.dSs.  gSiS. 

ortafntptematap.  114.cursaio.uy.  Je:gypde,dufiesin camoftsulcerib.exitiofus.p.zSjs  , 
Abke&sinierflessram&eojiasrepertus.iog.  Aer  sjUalis  efe  debeat  in  confirvandavsiletssdine. 
Ab(ceSusfubpfaamssfe»locuratio.p.4^.  '  p.6p., 

Abfceflus  b  regione hepatu  apertusi  ^-indeortd  A^c&.ucpamjpmi  ex  imaginaiioni^ terrore  in 
fjmptsmata.psup&xi6.  '  fcetumisnprejjs,  p.^Zq. 

AhCccSasRenuMmratso.p.ypyfi.^p.  p^pp  A&&usprefter  srampragnimiu  fmui  imprejfsi . 

'lionecuratio.p.44i  .  A&etnnitt g-avigimorisiii  ex  lemfftmb  taujis  or‘' 

AhkeSasdntibiaexfrigpreej^^curatso.p.j60i  torsmalfguotexempla.p 
Abfceffus  fubvena  'cava,inde^orta  fimptomae^s  A&ecmes  cotfeOio  an  dyfentirkis  fit  exhibendas 
p.iy;.  p-fH‘ 

AbkMo  mantmarunt.p.  tfo.ifi.  -  ..AkadphxcrmmmmtJfitnUminmorfucanss  ross 

AAPa&omembrietainipfastriicuidiionejieride-  bidi.p.ijf:  '  - 

debeae.p.Soy.  Atlknxv:res.f.i7i.xyi.JoiS. 

Abfciffio  Membrorum  an  ienaeulU  incifiriis  fieri :  AhiconfiipatioahsieidulisiSjmmodocuranda.Syip, 
•debeat..f.%oi.  .  ,  -  A\yUonfiipatio.ejus^curatie.f.zy7.zy%.-64\^ , 

AbkilSomembroru  an  fialfrie fieridebeatpSo^,  AhsennfiipatioexMeliceriaejus^curaeib.p.SsSs 
AbkiHio  membrivirilis.ppjsy.  Ahifiuxsujhnefiru.p.yyy.  ^  y 

p-9t.  Aai&omfusejus^curatio.p.4oq.  ^  . 


Ahk\S\oumbilicidrindeortajyMptmsttd.p.4, 
Abfcillia  uvula.p.  96. 

tdDPa.riecrda.cibiingraiiUaejuadamefius^cursai 


^fe^uentibus. 

Amputatio  membri aain carne monua fieri  debe-- 
at.p.8oi.&oa.8o3.8o4. 

beat.p.Zoy.ioS.ioy. 


I  '  N-  D  E  X. 

^paaomembsrS.Sphacehcomptoram.yyff,  Arthritidis  359.  «n. 

Anhn^  an  in  juvene  fanaMis.y^g,^ea 

l^^otamexarfenico^c.ufusinpejie.p.109.  Arthritidis  infeUx  curem»,  per  inunaienem en 
l^amex bifenthis.  p.ioii.ioi^.  mercurie. 

leenrfica&ejui  curatu. p^c^iz^.zi6.  ejut  Atthn&inveterataterlurajanata.fi,fg_ 
cetefa&M^o-P-^^y-vii.zi^.typ.Z^uz^t,  Anhriasgaudteinjperatocurata.iiS. 

'f^^aaiitis  tnenfiruaprojluere poftt.p.  35}.  AiAtiasispiiJ^ejuscaufidfcurvere (gauiume 

fji^aipef^jfe”t"j‘‘”>ei‘<ei,curatie.p.zii.  plerumque  reOtrrat.  }$i. 

Angina  « infuffiationepiperis  hngipuk  faucibui.  Arthritis  &  fiper  prefiendus  exdeeuhitu  fubfceni 
pfi'-  recentiejus  cdufaej-curatie.eiuiiz. 

eifufis ex  immcdica vena feaioneejue^uc  Atdth &curatieiiit ancilium. j.^2.- 


curatio. Aicitidisc»r4f».  6I4. 897.  / 

Sdciauftaptrtio.  p.-j^.  ACdAdkcuratiopervenajeBieneminapicedmtUo 

Jctaprxidentie.in  Dj!finteriacaufa,viBusreitto ,  rum  annularium,  '  ■ 

;  (jrcuratio.p.isi.  .  AfperCascakul^umundei-jtp. 

Antimonii  infelix  fucceffut  ejusque  aliquot  cxem-^  Atrophia  brachii  eX  tumore pieuitoferefiduto  aio 
pla.p.ip%.  '  „  ,  ratio.  p.$p. 

Ammonaufui&abuJus.p.pi.q.^l6.  .  AxxophacrurisfrdeeAaiiejUoiohferVationes.ioii, 

f,jtniaJbdominiiinhernioJif.p.qpa.  Aaophix pofi  Ichorem  curatio.  8yS.  '  '  ‘ 

Apemo  aniclauj!.p.^.  Ammm  abfejfut  f.^^.  ■  ■ 

Aperoo  coh  matricis,  p.  Aures  quomodo  expurganda  a  liquidoipjts  infula 

Apavo periculefa  hpdrocephali.  p.iSp.  ipji.  Aads fungus feinhofusejusque curatio.  183.  i8^ 

Aptmour,d>iliciefrindefecutafymptomata.m.in.  AmMtfinuataacicuUextraSie.-ii. 

Apopkra  ex  colapho  accepto.  $07 .  Aw:UxfmuatipifieXtraUio.i8. 

Apop\miexmotroreef‘Jubitaconfernationeetnio  AaciimintrufinueleiceraJiexpulfiO.tSp.ipis, 
mi.p.$o8.  A\mhmquameScamentaapplicanda.qoS. 

Apopkaa en  fuppresjiono  homorrhagta  narium  Aadammeatuiimmifusglo-busejus^curatio.K; 

confueta.isz.spi.  AmkpurulentaejuSqueeUrati0.iSp. 

Appamssvitiofasexulcerecireafauces.il.  AauojpeciBum.t7, 

Apphctdoclyfierum.$6.  Aarispculum.t7. 

Aopsxdeftillataprociflamilitari.iO}'/.  Ass&ixstm  tumorum  excifto.i$i. 

Aepaaeidaanvino  deluenda.  z$p.. 

Aqua  amepileptica.  387*  B* 

^l^chMeataufuiint^enteria.ii0.67s.e8o,  TPisMeumannexltpemcUUsex ^ongiltprod' 

p67.968.p71.s7z.p76.  ^  jtraiiendisulcerihas.888.Z8p. 

Asmoconfortativaprocalculofuinincifionisadmi.  Madoqua  dulcis  infelix  fuccefus  fr  ^s  aliqm. 

nif.ratione.7z7.  exempta  6z8,6ip. 

Amzcordialispraferv.in  Dyf.  699.  artificialis  infelix  fuecelfuS.6z7.6z8. 

lmuiic8i\kio  ad  difficultatem  refpirandi.  %17.  'Baineam pro calculojis.iqq. 

■  AcpndcMhfzeontra cancrum  p.j.  BilAeOiataconicumanconduCat.e^u 

Amo  diuredei  Regia diSa.p.  6 $8.  Balneutu  «aVetezraoae  »ra»<e.3ifi. 

Aqua  frigida  maximus  haufius.  iu  febri  ardente  Ealaei  thermarumtempusquo  ibi  perpendam. 

^  inde  orta  fmptomata.p.ppo.  6^8.649. 

Aqua  qua  imbuendum  pe^rraw  iB  feBione  Cab  BsdpAznaturaUa.fr  artfficiediaaninvulneribu 
Stltin  mulieribus,  p.jqz.  articulorumconveniant.8qq.8qi.Z46.^feq. 

Aaaaems&.idimufitsinDyftnttria.p.pqo.  Bsd&mum  quthoris ex  terebinthina.  848, 

Aepa  noTvosrobxrans in gibbovertebrarum.q$8.  Bdkim  Indici  defcriptio.8q$. 

Aqia  praferv.  in  ‘Djfenteria.  p.  6pp.  Bajramilm  TolutanUm  quid.  845. 

Aqua  vifuiti  corroborans  p.  f  32. 643.954.  Balfamunl  846. 847. 848.1038, 

Aquavita  h auflus nimius^ inde ort a fymptomOr  Btdbsaaramufuscf-abufus.zZz. 

ta./fr  curatio,  p.  118.119.  Betonic^»^/ a«  Brrhri&is.  f 36. 537. 

Arthanitaiinguenti.»/*(r  &  ahufus.  p.68l.  Bezooxdkilapidisprafantia.786.90p. 

Ardoris  cp-  fccitatis  lingua  ex  Dysenteria  curatio  Beaoardici  lapiSspffia  (£  ufus.  307.508. 309. 
Axdonsurinacuratio.$6z.$6i.$6a.$6$.  (69$.  Bcaoardici  Itmidis ufusin  Dyfenteriq. 686. 
Argenti  vivi  incautainunUio  elrufus  ac  indeortq  Brocldi  atrophia  ex  tumore  pituitofo  refolutoct(rai 
■  fymptomata.Z77.zj8.i96.  _  tf-P-  „ 


80,  'bosMCumannexispenicil&exgiongitsproi^.e 
X)  flrahendisulceribus.888.Z8p. 
mi.  Bdadaqua  dulcis  infelix  fuCceffius  tfr  ejus  aliquos 
exempla  6z8,6i9, 

Balnei  artificialis  infeUx  fUCceffuS.  627. 6z8. 


Arfenici  m4ignitas.776.777. 

Arfenici  periculofa  applicatio ,  ejusque  extm 
aliquot.  $iz.  6o6. 607. 60S.  609. 
Amculorum  coalitio  pofl  ichorem.  881. 882. 
Articulorum  gangrena,  773. 

Articulorum  vulntracur  difficillime fanentur.} 


Bxoeha  froBura  inqua  ofqdtsjunBamqn/erunt. 

Brzcbiijra3uracuratio.z7f.  C*76, 

Brachii  froBura  mirania.  135. 139. 

Brachium  OTOB^oJi»».  341.  342.  ^ 

Bubo  Venereus  fero  apertus  &  inde  orta  jympte- 
mata  ejusque  caufa&curatio.qjj. 


Calones  imdus.  i  oi8> 


C. 


Cancer  occultus  inde^  majjmptonuaa.  aSSjfo, 
Concn  occulticuratio.^u. 

Citant  f otio  cordialis.i. 

Coacti  fiutumcordiule.  8.  , 


^  Acochymia  ^  ejus  curatio.  871  ■  87*. 

'-JCaeoethis  ulceris  curatio.  469. 470. 

Coecitas  propter  difruptam  uveam.  597. 

Goscitas  ea:  nimia  fiernutatione.  z6. 

Coecitas  ^flvuhtusfuperioris  palpebra.  501. 

CaEfareaycS<o.577-778-  .  v,anctuioiu.ii(»-».//».»>^-v..™«»,Kt«K:«))(». 

CikzaAaffeausexpeflecontraauseius^curatto.  Memolliemibus.6s.70. 

p.j6t.}6z.}6i.&caufip.;6}.  CoactoCitumorisexcsJio  adradieemdentismee/i. 

Cilds  pedum  dolor  per  applicationem  cautertipo-  lariumejus^uecuratio,  ^6^407.408. 

,  tentialis fedatus.z8z,  CoactoCitumorisinmalaexijlemisexcijio.^t^.'. 

Calcaii-extraBionem^uidfi^uidebeat.  981.  Cmiahaccenfacurdejuibusdamvulnerihusin  io. 

CAcciara frangentiamedicamenta.  s8o.  rumcuratione  admoveattir.^'x. 

Co.kolosingensincadavererepertus.izi.  Ciaaahfenejirataprocifiamilitari.io4t. 

Cikvivis  per  palatum  rejeSlus.ijs.  CaanaUcumterebraadconfringendumcalcultm. 

CaSssktsinfcrotogenitusejusqicaufajj^mptoma-  ^.7^4.,*  , 

tat^curatio.  $71.  syji.  '  Cannularum  intrujio  poflincijlonemcalculiad  if- 

Coicuiasvejicafellis.iio.  ,  fiuendumurtnam.jis. 

Cokdas  vejica  quidfit.  70%.  ‘  (geaxhxaies  exterius  renibus adhibitamxk.6p. 

C^caias  ammodoveJicaadhereat.sSt.  (981.  Cantharidum  lie  •  -  ■  ■  ^ 

-  •  , do  deprehendenda.  , 


mremeSiseurandus. 


!.  708.709.710.7 


riibeneficiofani-  ■ 


Calculus  vejiu  an  non  aliter  fudt^  lithotomia  1 
rari  pojja.701. 980.981. 

ColcahsexineifovejKaiundoextraSus.il.  quei 

■  CoicoViveJieaextraSio.iz^.  Capitis  furfures  quibus  bs 

Cakakinvirgareienticuratio.rii.  (nem.7i6  Cepiaspercusfo &inde 
Coktliivirga  deduaiocitrafraaionem&  sncifso-  Cipitisfcabiesmaligna  ejsis^, , 
CaiasYevirgaexciJio.piS.  ^  „  Capitist;»i»er«^«t'r/<>»:S.»oa.io3. 


Calculus  invirga,jUomodoconfringendus.s7Si.7i4  Gapidsv» 
Cdculus  in  duSu  urinario  quafs  abfcondttus  .fine  Capitis  vs 

fingulari  impedimento  miSionis.  571.  p.405. 


...  .  . . . :niifraaura,eiusr-e«>t 

nomiBionis.  571.  ‘  • 

CalciiiiOT  ureter(busdeteniicaratio.74s.  750. 

'  .  ,  .  .  .  - - 

C^ciilortm  coloresunde ortantur.707.  C1pitisvulnuslethale.2S4.18i. 

Calculofi  collocatio  1lrligatura.7z4.7ii.716.  '  capfulacd/^Sar^KSOTOBfc^».  1042. 


Calcukli  arrpus  Quomodo  ad  operationem  prapa- 
randitm.  'jzi* 

C^caloCi  corporis  purgatio,  jliu  - . ^  _ 

Olculofi  Aijpofttio.  ad  operationem  hanc.  7I7*  Cardialgia  &  EpiUpJsa  ex  'venafec 

Galculofi  quibus  calculus  ob  ma^ttudinemjuam  jusquecuratio.  304. 505.  ' 

extrahi  nequit  quomodo  traSandi.  7i7.7i8.  Citiesofiumquomodocuranda.}04. 
CaLaioUpetsis ordinarius. 711.  (^759.7^0.  CiitAsmortuaextirpatio.7p9. 

Csisxsk£squinamcibivitandi.7o6.707.7o8.  Cato facilisconcoclionis.  6^8.  ’ 

C2lca\olssanvenafeBieadhihenda.7ZZ.  Citpivuinusejusquecuratio.iig. 

io.-iz7.ii8t» 


Calculofi  venter  quomodo  emolliendus.  711.  . . . . 

CtlchSicorporisinaquamfriffdamimmerJiJjim-  Caruncula  periculofa  ct 

ptamaed.71.  ,  CiCcasqualisefedeheati6i8. 

Ca&us  an  polj;tfrangi.9ip.  CiSvianprofa  inurdoreVrina.9%1. 

CtShsfub  patella.  614.  -  ■  CaSr£vires.7i9.  ;  -  \  '  '  ; 

CalvariaffraSKrA  188. 289.  Ci&iitioinfelixcum  abfcssjkneportstsncuie  - 

CzmpkoizufusinconfortandoeerebroSgreJiJlen-  fini,  indequeortatfymptomata.iOp.iP'' 

.  sio  putredini.  787.  '  CiliplibcRiadambuJla.i7Z.' 

C^tdaquadeftillata.}.  Citip\iSmi anod^num.816.  ^ 

Cancri  2fenfsvum.  3.  Catap  aCna  mod7numsncomhuflson.t>ust9i  , 

Cmcndigejlivum.to.  (988. .  CiapUipi  Djfentrrteunr 

Casxti  exulcerati  &  deplorati  cf  '  "  " 


Cinea  lingua  gravisjimus,indeque  ot 
mata.z6}.z64.Z^J’ 


I.  107.208.  Cataplarma<!<i/«SKr.«#»*».i040. 


tjSfn^to- 


C^iCtnipoPncijknecaic;jiapflscan^^^^ 


1  N  e  E  X.  • 

^^'n&i»tlevMionecraniiinftgenJuHiipi^sfrA-‘ 
Q^^miinfrociderim.Mi.69i.  Saitenanceri:hr«mverfrsfetr'udifoht.%t> 

(^ophha futreMnife0e>!!.i^6.  Ckvoraaipeaxmciiratm,  S}z.gj}. 

CiOpkharefi^eramf^amdymm./^pU  .  Cly&ecam  applicatio.  ^6. 

(^[^a&isamdepojitu.  zyi.igj.  Glytteram  hetteficio  aliquot  hh-a pituita  itiifti. 

(^ri&xJepoJitioejtu^uecauJaiep-^uiJiietlesde  ,  fHhtr<^e:9ii-  . 

eadem. ^99.  .  Cly&eremoIliens&liutriem.Szp.- ,  , 

OsexAvLscumpraveditiecapitititide^oriajyim  C\y&itesmtrieHtes.iH.  , 

,  ptomata  &  curatio,  yi^yoy:  .  -  '  OyAetam  rejeSio  per  ■vomitum. yS'g..  ^ 

OmtiAadocuhtcuratio.  999.1000)  ;  '  Clj&etataUfus  -iu  prelapJu  mepittorumm  firi-. 

-  C»‘f^‘'-^f‘^'<ee>e'catio.ii%.  '  tum.y9y.y96. 

CimAo fuffocittivialiijmtexemp!a.i9i,  .  Coi^dxooiAs  cakuii t)rigo.y06.  .  . 

Caiife  dakidive[tca.‘ioy.9o6rj09.-jo%.  Coalitio  urit  matricispofi  eU^ilem partum  inde- 

O&etecesprocifiamilipari.ibtpt..  'queorta^mptomata.  ySi)  ySzi 
CaSiaappUcatiopmcubfa,yiiy-H6)  CocUiitiexileprociftamilitari.-iotpi)  . 

Cauterium  aBuale,9,  CodSeoieproexirahendocalculo.pyS, 

Cxataiam  aSuale  in  ahfcisfione  membri 'viritil  CocUe^cc  cum  manubrio  jifiulop,  &'foBicuidprd' 
nonadhibendum.iyy.  _  .injlationepulverisinuvulaincremento.9y) 

Cauterium  oBualepro abfiisjione  femoris ,  gangra-  Cochleare  adeducendumgtobulumex  aurC)  i7< 
itaafeSi.i69.  CocUearix ufus.yB&  . 

Cmtenam  aSluale cur potentialif  reponendum.  CocUeanxvires.  646. 

0.990.  Cocos  eerbor Indica  yuidftt.99y) 

CmtnamaSualeimprohatierinfcirrhofssaffeai-  Co!i  ■abfceJfuseXneoleaa  colica, 

bus.9iS.  •  ,  :  ■  Coikas  doler  &  ejus  curatio,  ^  - 

CaatetiamaaualeyuidprefietinMorjucdnisra-ColicXexvermibuscUraiioiay):. 

kdi.ifs6.y69.  ,  ■'  Co!!)'rium<f»o4'»^-i3-S'W, 

Cmtetiam  candens  ad compefiendam  hemorrha-  Co\\pinmini§eBihus  oculi.yo^.-  ■ 
giam.  Si),Sz4-  Collydain  erfccans.!;. 

Ganteriumc«&e&re.  811,81 3ii042i  -CoVsyriumesfiCCJns&corrohorans.gu 

Cmtetiam  pro  fonticulo  jttomodo  applicandum.  Co)lyi:alsAinfiflulalachrpmali.yoi. 
C1atemeftilingangrena.990.y9-1.  (1608.  Coiytiam  in  imbeciSitate  v^s.xiyo. 
Ciaxcnacaadextremitatesoffts-inurendas.  81K  Collvriiea;/4£f«»y&j.so. 
Cxatenamadvetias&arterias  inserendas.&ili  Coiynaminopkhalmia.296.y9f. 

Cephalica;  veneftWo  infelicicum.Jucceffu.i44.  C6\iytmmprocurationeuubecule.20i.l04 

iay.  '  .CpWamfcrophulofumtfrmonffrdfumsindetjUeorta 

Ceph^xcuratiopervuhuskthaieadconjunBio-  ■  gntptomata.z6y.266. 

nem  futurarum,  iy.  -  Cpmbuftiones,  eorum  differemie,  eaufe,fignae 

CecSxam  cadt^eris  4y°.  annis ffibterM  repoji-  .  .prognoJiicasS-curatio.piy.tp-Jeyi 

tumnec tamen putrefuaum.fe.  '  '  Comha&iookdejinitio.yii. 


Cerebrum  cadefiieris  4^0.  annis  fubler 
tum  nec  tamen  putrefaSstm.  5  8fi. 
Cecchriconcusjiotf^  ihdeortagmptomat 

■-  ,'I9«-3S4-595-  [ 

Cecehdcommotioper.expuljionem.critic, 
rotidem  rcfoluta ,  ejustyuecuratio. 
CfxAti.fungicuratie.Z2.zt. 

.  CetAtiitulneraticuratio.  it.  . 
Chalibeata:  «4««  ufusej-abufus.ziy. 


'  CombaCtioakdeJinitio.ytS. 
m.290.  CombafiiQnkffecies.919. 
osptomata.  Combuftionis^»4. 919.  '•  .  .■ 

.  CombuftionumpM^i;»/«4.Si2o. 
am  in  pa-  Cpmbufiionum  curatio.  992.  ^rfey. 
.3JJ.394.  Comhaf&omcprirniyyadicuratio.  911 
CotabaUioak  fecundigraduscuratio.9 
Combuftionis  tertii ^aduscuratio.  92. 
Combuftionis  ^avisfime  curmio.  J71, 


ChcMotdxexzraaumin  affeclibusoeulorumeiui'-  Corabuftipnis  inguinum 


.  ejueuffiS.ioo4..'  ^ 

Gibi  abjiinentiasingraitidd  yuaddmejus  cu 
.  Cihi  boni fucci.yzg.  '  _  ( 

Cibimali  Jucci.  fip. 

Cibi  ystales  accipiendi  ante  amputationem : 
brorum.  ZoL 

Ctbasyualiseligendus.dii. 

Gbiyuo  tempore  Jumendi,  «jp. 
C\czuia2m.ablatiomcombufimibus.9tt. 


.  CombuMoak /unaurarum  curatio.  929. 
aratio.  Combultio  lethalis.  148. 149. 

(3 1  Ii  Combuftionis  adoculoscuratio.92y.926.9t9. 

CotnbuAio  pulvere  tormentOTio ,  iff  inde  orta 
mern.  gmptomata.  ijz. 

.CottcuBionam  cerebri  curatio.  20. 

■  Catffccsiaiailltermesyuidptyejusvires&ufus. 
f?S-S24-f»5-  ,  , 

Confortantiar«  Gan^ena.  787. 788. 
CoDgm.dmorbianperimaginationemm^isfte‘ 


Sxcitttatminaucsnsmeatcamfntum.ssgy.,  Kxoagtaxsrmrbtanperimaginattonemnoi^ujce- 

ptomata.29.  i  ConKpidoalviejus^uecuraiid.zyy.  zf8.64i. 

Ciqgulum  caai  hamutis&  tayueo  yuofe/mtrfra-  Cotdvmmiutaquidfit.&ejusUfusinDyfenteria 
_  atmparumluprarotulamcingitur.499.  p  677.  (p.i7i. 

Mercurii  ahujus.^^Za  Cdnia(\9ms  capitis  cum  cranio  denudato  cftrMio, 

Qiih  militaris  pro  Chirurgo  Cap^enJitlQi^o  '  Tttt  a  .  ..  Con- 

Ckxcmm  ^J^ter/cunSu  r 


INDEX. 

Convs!lS.omseitelkintu>ipiet4t{ciiem^iirS.Bo4. 

CoitvmiiocfimdeJipitnnaexvaporemalignojejHi^  D. 

^juemratio. 

Coma\(ionkexmii^nisDapiiribuscuratui.Si3.  Y^<^o&a'‘!iC‘>lliimcmoUieHS.pt. 
Comui^iomsexrepUtknecurMiaSiB.  ^^ccoBsTainl^fimeriithct  «qiuchdyheiit» 

■  Cor  ahfumptxm  plani  excepta  tHtiica  ia  cadavere  afamendim.  9j6. 

repertam. pre pota  Icco  vini  in  febribns  ardenti. 

Cotiispatredoejus^aeffmpt<maea.ioS.  ias.sjS. 

Comae  infixa fioriachaljbisejaiqaecaratiii.^ot  J^cco&am  diureticam,  696, 

Comncervitfilum  an  crudo praferendum.yi6,  Decoaume!tficcans.i87. 
Com\icervieUidfxtoreUheratio.p6i.  V)Ko&walignimalcerihuslingua,iao. 

Cornu,  hominie  medio frentit  enatum,  log.  104.  ^^co&amrepercajpvuminurinareiemione.6$6. 
Cornuti haminisearatio.  lOfi  (so6.  Deco&um  adTeneJhmm.  69!. 

CotpockcalefaSiimmerfioina^uamfrigidam.tS'  Oecodavubierariiufasej- aiufiii.^^i:^/^ 
inde  orta  fymptomata,zyj.ziZ. '  V^enCivuminampatatione  memiriadhih 

Corporis  immerfioin  ayuam frigidam,  tm  profit  Defendmmcontracancrum.  3.  (gu, 

inhamorrhagia.  1^9.  X3e(tuCnumincombafiione  fecundi  ff-adMS.91^, 

CoctohotzaopartisaffeSapeJlcarationemlchoris.  Defenfivum  ingangrana-ySS. -j9^. 

p.SBu  -  -  De(eu&vum  inhamorrhi^ianarium.9Z, 

CoaicutnarioramlocoferalaruminfraSxrisojfi-  ^^^andyum  inmorfaapplicandam.6i. 

amufiasincommoi&is.  iyfr.frp,  '  I>ehn(ivuminophthalmia.  296, 
Cx&seconnexainporcoreperta.zyy.  DcBuxianis  dcapiteadpeSluscuratio.994. 

Co&anaafraSaramfrmptamata,ep-caratio.^y4  O^glteauqnisdepravatioejueCaufa^.caratio.^Z} 
Co&xfragmentamperajperamarteriamre/eclum.  Oeli^ao  calculofiramper  incifionem.  738.735. 

p.996i  (vjy.  Dentifriciumprocorro6oraeionegingivarum.if.oB - 

CoUsin  medioper  callamconnexa  iitove  reperta  Dentium  dolor  indeyae  orta  frmptomata,  ejasyie 
Co&xpeffraBa,(p-callocongktinata.  9fZ.  ■  caufati' curatio.  fozcfOf. 

Coticuhprocfilamilitari.ro/fi.  Demesaninateroformetur.ioio.  '/ 

Co:aluxatioejasquecxr/aio.6ii.6f/f.  Dcpreffi  cranii  curatio.y%. 

Cticdam  deprefrume^' inde  ortafrmptomata,  ejus-  Diibeces  ^  inde  orta  frmptomata.  4  fz. 

que curatio.yi,  Diapbn^matisSlaceratio  in  vulneribus peSorit. 

Cmraielevatio.yy.ejasijaeoperaeioiir.  DixiiinDjfienteria.  6yf. 

Cranu  fragmentorum  extraflio.  2f.  Di&cuiraoparturiendiexjcirrhomatricis.fi. 

Carni fraSurafirimpreIfio ejus cteratio.y/f6.  "  Digedivumincancro.io. 

Cranii  imprefii  curatio.  fy6.  '  DigeBnum  adincifionemcalculineceJfarium.yfii. 

Craxhperforatloincapitispercusfiione.iBy.iZB.  Dige&ivum pro fttaceo.fj. 
CraaiiperferatioinfraBttracalvaria.1iZ.iB9/  DigeO:ivamungaemumpro  ciftamilitart.  1055. 
Cranii  faturarum  Sfrunclio.  84.  Digeftivum  invalneribus  cu  cranii fraBura.iZtf. 

Crihtaprocfiiamilitari.iOfi.  Digrti  quomodo  amputandi.Zr  6. 

^CryftaJli  Hellebari  nigri.97/f  .  Digitorum  ex  comhufiione  in  externam  rUanas 

Croci  Martis  Jaccharini {vaporatio  ^  afus.  Soy.  .  fnrtem  retraSoramrefiitutie.  So.  ;  '  ■ 
Cultrum  1042.  Dignorum  &  manuum  vulneraapertaretintnda 

Crodmetalloruminfelix  fuccejfus.  523. 350. 3fi.  ejfeper  aliquot  exempla  dxmonfiraeur.  jfij. 


Crumena  adficumoculiexcidendum.S, 
CahicuBlocusqualiseJfedebeatlfi/fO, 
Cucuphainidceribuslingua.  301* 
Cultelln5yjp«r4«ri,  -  - 

Cuirriadincifionem 

CrhAiusfepai 


iteilasf^rai 


ejuequeeaufa.  548. 

Driacetatioateriineruptioneitfantis.fir. 
'DtiaraxiorenttmincalcsUo.  qz/f,  7 

Diicuino/.af»»»>.  314. 642. 
membro  amputando.  Dylenteriat  accidentia,  6p2.fi53.S54.<S55.fipS. 

Djfemerixcuratioperaquamfiigidampericuleja/ 
tncttlas  aurium  exci-  p  320.-, 

'Drfemrera:cxratio.6yq.6yy,6yZ.&c.  '  . 
T>yCentetiaEpidemicaep-indeortafrtnptomata.zqs 
Dyfencerixgradus.  665.  caufie.6iZ.669s  obfervh  / 
■  .669.  (grc. 


Cedrd&uiproexcifionecancrofiocidi.q.  ,  _ 

Cultelli^  bar/tidi  ad  feparandas  Efcharas.y96.  Dyfenteria  lethalispoflamputatastibias.liz. 

Gu\t^usfepqratoriusadextirpationemoculi.r{.  -Dyfencerhprafei-  ■'  '  “ 


Cultri  extroBio  lumbis  infixi.  45.  ■ 


Cutiafurfuresquihus  balneiscuremur.960. 

Cucurbita  monftrofa-.'z6i. 

Cttcurbicuh  an  conducant  in  Dyfenteria.  6Zq/ 
Cucurbitularum  periculofa  applicatio  inhamor 
rhagianariura.f09.  ■  . 
Cucurbitularum  ufits.  6f.6. 
Ciicurbicukrumufisinimpretfioneeranii,f4y, 


Dyfentericis  nocet  aqua  chdibeaia.  976. 
Dyfeuieriaquidfitcp-ejusjpecies?  666. 66y.  66S-, 
Dyfeateriaquidt^  quomodocuranda,  96y* 
Dy{ent£risfigna.67U6yz.6yq.6y/f. 
Dyfeuteriaeb flttpor  dolorfiicuSexhaufiaaquafrt- 
gida/Z}6.  ,  , 

Dyfenteria fubitoremijfa  ep- inde  orta frmpt omasa. 


'DUjuadio  ofiis  pubis  in  partu,  {4^.547- 


^  I  N  D-E  X 

l^\iia^ofuiiiMfmcrmii,ejM^ciiratio.  84;  En!plaftrain£_/ci^«/c«».  'gj, 

Diftorti  pedis  propter  finem  immnatiottemmit-  £tapkB:tifidicatio««mt/)t^olStli^plijll((jgfifU 
trierefiimtio.  61Z.619.610.6zt. 

Diftora  pedis  ctiriitio.-6i6.6ij.6iS,6i9.6io.  EmphSirataadfiaSl^asoJlttimc^Mot.  4fg. 
6it.6it.  'Etaph&twaadfraUteriKofiium.  377.1040^ 

,  liissxeaaancHisfintpermifcenda.  25«.  ■Emp\^SatmgltiHrtaminmemhoahfcilfi.  8if. 

fiimmcianahinitio'DyfititerUexhih'e»dit.6Zsp.  'Esapis&mmptdtmum  Sheaiti.  6$Z. 
XAaseaciimtimhilicoJim  applicanda.  573.  Emplaftrum»«^»c<fe.  695. 

Diareticorum»y*Bi»c/rfcK/«/j.  561.5^2.  'E.saph&.n  fisBici  defiriptio  Ttnatio. 

Pio\otpefiamptetationemmembriijuomodoprsca-  850.857.1040. 

vendtesc^fidasidtu.  824.82f.8l6.  ^jt\ph.ttnjfillu:itijktdrahiefis.  73. 

Bosostalcispedam.  iZi.  EmphUri  ftiaici  itjtis  &  al!tefis in  vt^erihesar-< 

Doioicapitie admirandsu.  190.  tictdorttm.  848.849.8fO.851. 

tlo\ot capitis ctimcatarrho.  946-  \  'Emph.&ramprafiansadnemoseirJtinSstrascor- 

P3o\ax graviffimm capitis  ,  venti-icitli&ommiem  rohorandoii  892. 

ferepartittm^eiuscattfi.  aoo.  .  Exnph.&xnadfcroplsidas^Jcirrhofishtimores.iiu 

t)o\omincemi«flio»iViufedatio.9iZ.  Exaph&txLinvulneribtiscamcraniifiraSttra.zZp. 

Voioxdentin.mejiisfimptomata,catifa&citratio.  EnrnKiotnardorettrtna.  f6}.  , 

302.303.  ExiexazabffiergensifianodynKmmDpfemerm.6tt. 

J3ohxinDjfenleria,^tiomodolenie«diis.'6S4-  Exiexcaaipahensa-con/pJfimi>iD)tjreneeria.6gS. 
T)o\oxettslenientiafett  anodjnain genere.  Sfj;.  ■  Eawaanodjinam&confil^nsinJ^finteria.6»S 
DoXaxesoCHligraviJftmi.  zfit.  Eaanaanodynum.44S.ejs>S9;catsfi. 

Dolox pariarientinm  ejtes^ctiratto.  4it.  Enema tn ardore  ttrtna.  ^6.^.  ^ 

Dolaxesparefirientiiemmhementiores  ,  eor«m^  Enemasneonppationealw_ex^lis..^6s4s  ■ 
c«*/i.  242.243.  ■  '  '  ExitxnainDyfinterid.  670. 

T)a\ax\sfchiaticiperfintictdicmci>rdtid.  i47s  Exiexoadittretiatm.  691.696. 

Ddoxmntris conmmacifaattsejtuT^cattfi&no-  Eaexxtadoloremleniens infiyfenteria  6?$. 

ta.p.pzt.  Eaetxxamaniacisapplicandttm.  191. 

Dolox ■ventriculi  ejtis^caraiio.  iij.yZ.  ExitxaanarcettciimtaDyfinteria.  6S8. 

haxxmatrisaSaJiocranio.  18.  '  -  '  Exsaaafomnttmprovocans.  Ziy,  ' 

.  ^  .  'E.aetxiaadfirdidaihteJlinoriimtilcera.  eSZ. 

.  '  .  E.  '£z\ixssaadfimnnconciliandttminD)ifenteria.68(, 

1^.  CchyxxioCts  eam  ratnorefiroti^tefiictiloriim  Esaexaainretentione  arina,  }z6. 
jZ*  ctrratio.  z6x.  ■  ■  ■  E.xiexxiaadtene[miemi  691. 

EXe&wnataexokoamygdalaram  dolorenrPyjen-  ExaexocdtejUsque  curatio.  I54. 

.  tericm-umfedans.  6Z4.  '  -  ■  .  Exaexocde  ejusTSte  curatio  &  quefiiom  sdi^m. 

EMScaaxiaxn  anteptkptieam.  387.  •  $9t-59i-m-S96-'>91. 

Eledtiaxiaxtiin  ardoreurtna:  S64.  EpilepGa  ipfitntis  d  matre  £pi/epttcum  cadentem 

f  'Eie&aaxiiiydoniatilaxatividefcriptio.  96ts  ■  '  -vidente  orta.  19x1 

'Eie&ssaxfi.minDyfenteria.  Zyo.SZy. ‘  i.p8epfainvirocuratafeeutaiamencaiieate.iie:-. 
Elc&uaria  corroborantiaprociftamilitari.  1036.  Epithema «K^aci^e.' 695.  '  ' 

Fleauaxiumi»  Lienteria.  696.  '  ^  Epvixeacak^fisadhilienMadincifione.7z7.yzti 

^bbSoaaxxamprafirvanstnDyfenterta.  699-  '^thexazin  Hepatis  inflammatione.  694. 

Elephantiafis.owa/^.  973.' •  Equitationis - - 

ElevatoriitiefoMBo.  80.  ,  '  Ei^fipelas  o&o  iaaaS»; 

—  •  ii.  78.81.82.83.84.  tum.  59. 

•.ned-JimplieijfimS.  82,  Erofio|i»/»2i4>WJ»ej:  ■ 
taappofltienem.  83.  Exo&oxaaojpspalaticaratio.  95.99. 

EcoHoxustefiiadoriimcttraiio.  z6o.i6t. 


m.p.8;. 


Elevatio  cranii  per  Emplaflrum  tenaciter  adhe-  calculi.  745.74S.747.748. 

rens.  83.  ejusoperotio.  84.  ECchaXaipuilnetremediisa^erenda.  7 

£.levatotiiufus(fial:ufusindeprefocranio.  79.  Efchaxoxicoium meMcamentorurnuJ. 

Ejm^coxaxafraudescircaa{lxmptavenena.4z7y  p-9^‘  . 

Empixid  cujusdamglorioJajaSacioclrlethaliame^  Edphoxjsti  tfits&nhufis.  504. 

'  a.  424.425.  .  '  Eaphorbij«/«t,i»e4!-K#0W.  375. 


Eaphoxhii^sinulcerihus.  402. 

Euphorbii  ufis  in  ulceribus  tpiia  cariem  In  oflifibi 
ErstphUmm  ad bubo-nespeflilentiales.  534.  '  adjunaamhabent.  169^170. 

ExnphUxatxi  callum  emolliens.  '7U.  EaphxatixufsKinafeSibusocidorum.  1003. 

EmplaftVum<iecicKf4.  857.  Excernenda  ef  retinenda  quomodo  debeant  efe 

Emp]a&xxdeeicutaxfiesinclavisped»m.  S33.  comparata.  S40. 

Emp\a!kxaprocifiamilitari.  1019S  .  .  ’  EzciCio  calculie  virga.  716. 

EmphUr-hex bufinib.adbubonespeflilenies.iozZ.  ExcBocancrofihumorisadradicemdentiumejufi 
Exnpk(lxameorreborantinmembrisdtflortis.6zo,  quecuraeio.  406.407.40g. 


Exci- 


INDEX 

^d&oeMeriiiitCfik.S'  '  '  Zpxi&amEfiiU&HelUborh^lmiiMaiifaeTK. 

fMmpttriSp^uiMUeii.  907.508^09.^  '<»'»•  ^  . 

‘Biioppiaittdiaf^Kmvifrniaeanda.  649.  E. 

Uicop^vxatha^ma^xidfMieitdum.i^S. 

Exa^cnse^o^iiihsrepnp^da.  890.  ^kdeiinptmmauciirttie.  78;. 

ixcxciceadifHifgiifftiimiliciejitffiCiirtuiii,  752.  t  Eadci  ptlvere  bumbardico  cembufit citrtuu. 

.755.  '  P.912-9Z5-  .* 

isaxdomr«brattiiJtmponsexvtficit,tjiifijjCit-  Tczdd  pulvere  fcbpetarioaduJlgmiKiUatti^cHra. 

'  'rMii'(iobfervdtu.  327.  «o-  9Sf-5>5'5-957- 

^cxeao  pinmeSnis per  fecefumciimdolereven-  VidarHlnus&ejus curatio,  zo^. 

trauUeiupjutcuraeio.  izi-iir.  fides  cal^aSa  a^udfrigiSfauu  abluti^ inde 

txaedoarmecuf^fin»«ea«iJi.,&ticixiegriim-  ortafymptomata.  18. 

.  rumaU^l^gi.  fsiaesinfiaifibilUejuiquecuriaio.  940.  ,  ' 

fsaed.operuriniuafeminisanijl,carbo»umej-pi~  fsmespro{^iil[a,^indeortu!^r»ptom<ttue^Cur»- 
438.439.440.441.442.  tw.  p.311.512. 

Excrementorum yw«2g»e»^«S«.  54.  fsdazprociJlamiHtari.  1041. 

Eicremeniorum/^erASajaurauriaw^effio.fj,  Fafi-ia  JdccuUta  ad  prominentiam  umbUmJiible. 

ix^pdo  o£iculorum  aliarum  rerum  gutturi  Mdxprocifiamilitari,  lo^z. 

infixarum,  50.  •  febdsexhaufiua^uajrigids,ejusfifimptomata.ii 

fjsetddiijualiaeffedxbeantante  firpoficthu.  439.  femomoJfisfraSinovacuraxdiinventiO.^yf, 
ftse&o  vertebrarum^ Indeortafimptomata,  ^2,  femods  efils  nudati  (fi  mutilati fiparatio  ^  eu- 
Exomphalos  900.  ratio,  p-ijo.  ,  '  " 

Exofiatsk^exelefiuxioneifimeneulisteau/aex-  Vetadsprocifiamilitari.  1042. 

terna-contufione capitii  u.vulnerefrontis.ii.  ftcascancrojusoculi dextri,ejus initium.  1. 
ExpaUiplumbriforum.  142.143.144.  T>efinitio:caufaprimitiva:antecedens.j. 

'BaeaGapericulofa  membrorumcontuforum.  iSy.  CmunSiva:figna:curatiopalliativaoperatio; 

i48.  Cheirurgicacilfatiolegitima.  5.  , 

Extirpatioc4r»;i;B«7»4.  799.  ficus fcirrhofi/i  oculite jus  extirpaiio.  13.  .> 

ExtirpadoocaiS;  12.13.  ■  filamesiuprocijfamilitari.  1043.  .  ^ 

fadtpsmqcuHprolapfir  12.  Fiftnlaramra/o-rVamaJcrfiecaratM.  2I4.2If.  - 

t-sdcpidoverrucaingemis  iapollice  6a6,  Fiftula  incurvata  cum  fipongiola  ad  extrahenda 
fsai&io  aciculaex aure.  18.  .  gutturiinfixa.  3?. 

f.nriQio  acicularaiiicilinguainfixa,  541.  Fiftulsc caratw.  401.402.500, 
fxta&iqarenafiefiucarumjegmentorum  aliorx^  f i^uiz  ex  parotide  curatio,  o-jt.  .  . 

'  finiUumfixocuUi,  89.  Fiftula  cum  terebeUo  ad  extrahendapifa  exauris 

^naSipcalculivefica.  324.  '  meatu.  17. 

isxit&ocalcuUeveficavidecalcului.  fifttshprourinacanalijubfiituenda.  275.  ,  ^ 

fxgto.^pxc^calcub primus  modm.  728.  fi&ukurachii^indeortafimptomata.  574.  ' 

fnxa^oiascalculifiecundusmodusi  yiS.Jlp.  '  fiPtaio&ulceriscuratio.  470, 
‘Baas&iomscalculitertiusmedus.yzs.jso.  fhsxtsejuomododijcutiendiisya.eaz. 

fxaiSdpius  ealculijuareus  modus.  730.731.  fixcasintpufculofispartibuscepiosi  coUeSieorim^, 
fxaid^uis calculi tjuintusmodus,  751732.733.  dificufiiot^ curatio.  441. 

tsauifidom  calculi  fextus  tmdus.  fhresprocifiamilitari.  iO}S. 

fan^ocdculie virga.  754.  floresfitlphurisnaiurdproduSi,  209.221. 

fjtasMpcifltriexlumbu.  49.  Vlmusalvifeme^ie. 

Exaa&iofragmentorumcranii.  23.  /  f(smvapormidignuscfiindeortafimptomata.iiy,: 

‘Eiaa&io  firagmentorum  vitri  ex  manibus.  405.  fcemcm  aijua^s  in  oculorumfifufione.  toto. 

^  604.405.S94.  fa.t3ssadmirandusfitusinutero,eiufqueextraWoi 

Bitxaaiofsefusmrm.  -  .  ^^78‘579>  ^  ■- 

"E^asi&iofsafismhffiperfiSiotimcafareamu^f;.  ^cahismoriui extrario.  (J58.  , 

5  78.  f  occas  mortui  extraSlioperfeeiionemcafiiream, 

fxai&oglohulorumfclopetariorum.  67.  p.577-S7*- 

'EnasQiolapidisexfi/icafundo.  ijs.  i$2.  feecus  mortuus  in  utero  matemopertrimefirere- 

ExtraiftioKio4<.  123.t24.125.i24.  tentusnullisfiupervenientilr.fimptomatib.ns. 

f.saa&ioaisofiiummoduspracedendi.  949.  ftstusmortuifieletiintiterogefiatio,per.annos  15. 
fanfidpojfiscefiphagoin^i.  p.9i2.9i3‘ 

ExtraaiopjJeiaafe.  28.  '  famsmonuiultraannosquatudr  inuterogefiatio 

Earaffio  pfewfe  4<fa/»a  rtjtad  tiafecTO^  cara-  e^- extraSiiopofifeSionem.  909.910.9r1. 

(io.  p,  798.  -  Follis  ea»  cochleariproinfiUmmationepulverisin  - 

Extri&io  Secundinarum.  .6fB.  ,  uvulainflammatione^relaxatione,  s6, 

Essxsta&iojpiuepifcisexgutture.  ip.  facaeavamanodpum.  %16. 

Enxs.div.mRhamm.  4f8.  Fomentumaac^^aaw/KCOOTia/MBjJar.  91«- 

EnuicetidoDrethreejutq^curatio.  454.  faineatsmprorepofitieneintefiinirelli, 


f^^inlrac^ul>iappUca»dJ!’^^;. 

ex  hepate  evacuat. 

FonriSUf^W.  S5S. 
^^rkdotnmufMrnhydrope.  y4p.. 

yoi. 

f^acaUafittitdelcre/ciatice.  547. 
p^^^a&adpophtemfelixufas.  347. 

Forceps  #  cultellm  feparatmas  ,  pro  ahfiiffioize 
fpiapsproextrahendamola.  «tf. 

,  Forcepscc»/-«-w.!5. 

Potkaprocifiamilitan.io^u. 
Paasinp-rocidemUAm.  66^.  .', 

Fratofc*te'e»>:‘«w.  »7?- 

Ftaaura4Mciii»;B»«»rir.  rjSjjp. 
Fraftorac^fo/s-M.  .2S8.289. 
fta&arxcoflaramctiratio.  474. 
foSora  ^  imprejfx  cranii  ,  c«r«tio., 

54«- 

ht&amamdeligationumnimietardafolatio  ,c^' 
'  indeortafimptomaea.  168.  ' 

hi&attpatelU,ejxfijHecisram./^8^. 
fn&aropeddsat^irmda,  T^a,  _ 

taBwifMem^avidaxjiiujaecuratio.jjii. 
Fraflura  Tibia  in  gravida,  ejasfjiie  repofaio.  484. 
fa^t^ubidramcarraio.  yu .  . 

'JFt^itasrarMo#»»».' 487.  ' 

la^tadcofiaejeaioperajjieraviarteriam  40, 

864.(5o5.go«.‘  , 

iagimmefxsaUijiiaadopericfiloJiis^curatio. 
p-A'-yd^-:\ 

■  .  eio,perfiaicnera.  57^.  . . 

Vipi-immicoculie  meent.  1000. 
tmecaohorarii  an  comedendi.  6t,i. 
hn&acprocifla  militari.  1638. 
im&wtjaalesin  Djfenteriacdnveniant.  6yj.  ■_  _ 
Fungusc«a«-o^far2»ema/z  infammo  balani  ex- 

'  %i74-  !  , 

Faogusco-«fo4,i^e/MCK;-4ir<?.  22.23. 

Fongorum  aySa  ^  rWe  ortafymptomata,ejiu^  ca- 


^Amtnarus  de^utm&tndeorta^mptemaia. 

‘  ^^a&clrmio.^yyo,&f^ ' 

Gm^zasei^- Sphacilidefnitio,  776. 
Gaxipyxaxcuraiomiverfalit.y^.c^fe^.  . 

GangrsnzcaaA  977 . 

CanpystixcaHfaparticHlares..yjX.&[eq..- . ' 
Googrxnx  ex  abfcefa  circa  humerum.  59.  ' 
Gangra:naea;c/!f«)Tfo4<![g»|«2V»,  28. 

Gangrana  m/i’  )»«rw»  «a;  fippreJione'menfiiah 
^  ... 

Gxnsyicnxexcongelatiotteematio.  792.793.  .  , 
Gangrana  excontofune  &  inde  orta fymptomatkt  ' 
p.if  6.158.1  j6.  .. 

GonpptKoexlongo  decubita.  iq.^-;y.  ' .  \  .  /  . 
Gon^cxxapoflDyrenteriamdr  ejaecaaja.zpy.yy6. 
GzngtsaspoJicaraeamDyJinieriam.ejaeqaeca.- 
,  ratioper  abfc, JPonem  cauterio  aSaali.'^6p, 

C^igcxyxex dislocatione car otio.  798.799.,  . 
Gixspyztaexeptplocek6renierocile.yq.  !  '  ' 

J^gneazpofl febrem  acatamejasqaej^nyitoma^  . 

,  M.77. 278.279, 2So>; 

Gangrarnaearyw^we.  274. 
gangra:n24A:%«-ej%2M.  779.  '  \ 

Gangrana  exfrigoreac  congelatione  ejusqae  carex. 

'tio.  165.  ... 

GoA^!mzexp.vabileJlgna.  yy$. 
^■^^^tizginpvaram.  yrpyyy. 

Gin^ixmpojl  hemicraniam  in  pede  oborta  ejasqi. 


.  ^4S-778- 

Cin^xtixexhamiStatefigna.  779.  ■ 

Goa^rzraexihacapaJJlone.  yy.^,  .  ■  ’ 


?an^J^rrhofex  a 

184.185.186.187.188. 
Fungorum/aim  contaSas  ^  rWe  ow.a^ 
.  2^.^.317.318. 

.  .tOB^inalceribiaeirticaloram  crefeens 
■  ■  ,caratio,perabfiij^onem,  877. 
Furfures  c«2»  112  criijj»  caprf»  a»i^r» 


^nef^a.yy^-  ,  «^''^''«»»<»2^- 

Gangrsn2ea:2K22«ym2c«<2<r2w.  788.  '  •  , 

Gaa^rc^zexintemprriecalidaclrfxcajyyq. 

Gangr2naca;;>«22»/>«:«/2y^ ,^g;  : 

_  Gm^t^oeximempe-riefrigidainr-fxcacamdefi. 
aq  aUmenticarata.^  16$.166. 

"  &n|rzns2ar  inter^ionefiritaam^JaTyga. 

Gingrzniinternarampartiam.  773,  „  ’ 

l  GHiigfinyhtepnorame  774. 

Gangrsna  ^pfmaspoji  laemveneream.  280. 

Gangr2na^jt<#M»»OT.  ^7j; 

j.  Gmqyznoexthirrfaeqaiprogenita.i6^. 

Gmgcxmexmorfahominienegkao.  Joi6- 
:.  Gzneyxrainpedib.hydropicoraejascaafa.  if.677. 
Goxiffqmpmndipfcroti,ejasq-,caratio.q6&.q6a 

^  GzQffxtaexpirfafanecorporieincalefeentis^i. 
..  frigida.  25-4.' rfe  eadem  aliquot qaafiiones. 
'i34-235-'  ‘  .  ■ 

Gzn^txax  Sphaceliprognofiica,  781.7S21  ' 


GangratiuyKiieMrfocw».  77J. 

r- - txnegUBitfmBitraj^iii-  348. 

^x^uttBiortevejpOjejsts^  c»-'"* 


tarum  apertio.  ^04.  , 


GingtseDXex^ualitateaccultaf^a.ySo.  li^orAoides^Haaeloei‘ai<omoJooo.,:...j  ! 

CaaffSaaet^-SphaceliMjfireiitia.  jya.  Himorrhoidalium^j  . 

GsBpssae^  SpHacetia  ex  occuba  veuenataqut  ihmdwpro cifia  militari.  tQ^i, 
^uaUtatepofipefitm.  lBo.  Hamvim  quo  aciculaextrahitur.  ^43. 

Cmffsanex Siccitate.  775.  ,  Hamulorum  pro  calculi  extroBione  Jet;.,,.- 

Ciaffsaxoxfadtatefigua.  779.  p.  pig. 

(Singactaeexjkcitate  curatio.  794.  ^  ^  Hamulus;;ra«l«/4tMOT^a^cr«r».  gr. 

y.i4,747.777-S77'  ,  ,  ,  ,  ,  Haifmlusd-/»«<yr;>raaar»-^S;a„j^^«;„,- 

CxapstacXtteJicatoriistmuhpdropiciadhibitu,  Hamulus  £«w  fiparatorioproEfiharaexci^, 
e.a.f.  morfucanierahidi.  ijg.  '* 

thopiprocifia  militari.  1041. 
rtafim^  Hedersliouifacukates.  38. 
HelleboriC)7/?«K.  974. 

Hellebori 

Helkbori»»^/p«/>4)-««,»y«j,  i^ahufui,  jij. 


GinpXOiex  uriuafupprefioue 
Gau^saa  «ar  retentione  urina 

ptematOii^  curatio.  454.4554.58. 

GaBgcxm  ex  enormii^ione.  77}. 

—  Cangixnaexnulneratisarticults.  773. 

GargarilmusrffC^aurTawVc^a^/ruwr.  407. 

Gzi^icaus  difiutiens  inuvukrelaxatione.  $f.  HemicnaacumSsiunBiotiefuture 
G2i^m(t!msinlingue(j.orisvulneril!Ut.  ^41-  HemkleaaextroBionedentiumeurata.  87. 
Gii^xdfmusrepedensinuvularelaxatic —  -  '  — ' - - - — '  '  '  ' 


mperalvtmpre. 


ts.  3I4-3IJ-  . 


Gargarilinusj»  301.  fujionem  curata.  87.  ‘ 

Gdaamrampr.paratio^uJutinDpJenteria.d^y.  ilepmscalorquomodotempera» 

'^  Gtasiinflammationis  cir  doloris  curatio.  iSi.  Hcpatis|«»^«»4.  775.774. 

'  Gihho(it!tascaufaabditaincranio.4i.  Hepoasinflammeaio  ex appUcaticneeucurhituli^ 

Gibbolitas  ex  jlruliorihus  infanttdorum  invobt-  rumadejufderegione)nejufqicuratio.iii.iij, 

crborta.  tgu  '  tiepousinflammampericulofaex/ppbcatmem^ 

C&htssejuj^0mptomatacumt/erte^riseariofi/^  dicamentorucal!dorumcircaosnetricuU.nt, 

Jpin^imedulla  denudata.  4^7.418.  Hepotis inflammatio  ia  Dpfl ejuf^curatio.  «94, 


Gii>hasvertel>raruluml>ortem^utq;euratio.  458,  Hepidsitflammatio periculoJaajufque^mptoKi- 
Csn^oitumeroJtoextiermiumamndantia.  48.  ta.iig.iio. 

Gm^yarum^<«»^r<ea.i.  773.773.  Vispmse^jplenisexcelJlvamagnitudo.  r" 

Globulasplumbeutii  '  *  * . .  ’ 


'HepitisportionuahfciJlioin' 


Globulus iBufclopetiinveflcamimmifl  ^ 

flts.indeque ortajpiuptoneata., ijo.  ddepods-Vulneraeorumquecuraito.  lop. . 

Glohcdasvitreasinattrismeatumimmiflus  :  ejus  Habxprociftamilitari.  10^7. 

flmptomatac^-curatio.  tp  Uecssk  aquofacumcarnofa ejusqicuratie.^i8.}i). 

Glatenfortelocojuturaadhiliehdum.  gpq.  VSamse  aquofa periculofaJeBio.  ^  40.141. 

Gbnorrbatam  negleBam quafl/mptomatajequan-  Hanh carxofa,ejusquecaufa.  336.j37.j38;.  ,, 
“  Hemagraviffimainfeneejusquejjmptosnoia^ 


263. 


Giir^sdsordstuniorjcirrhofus.  94. 
Gmxtjombamres.^S^. 
Cnvasainfixorumojfmmexemptio.  30.31.32. 
Gutturi  immiffa fflinaextroBio.  29. 


H. 


fla&curatio.  443.582.f83.fS4-53f- 
Herniarum  aliquot  ohfleraationes..  586. 387.58». 

589.590.  ; 

Hernia  ^  itide  ortapmptomata.  17I.& 

flequentibus. 

Herpmsexcombujlioneeb-frigidorumufuafl^ie, 


p.74. 


'  Hydrocar<li2.39. 
TJJSmorrhagiaantputationimembrorumJuper-  Hydrocephalus.  294. 
in  veniensquomodoprohibendafScompefien.  Hydcocephab  apertiopericulofa.  198.199. 

</4.825,824.  Hydtocephainsartflctofus.  199. 

Bzmotihapzmaximaflmptdata,  92.  yiyitcsKpMotmacraniumdtlatatumnesi^ 

iisexooirhu^uariumpericuloja.  603.  ptumejfe.  900. 

Hamorrh3gi2»4>-<K«»</e/e»/r/«i».  92.  Hydrocephalus  ex  ima^natione pragnantumiu 

Kxia^baffX nariuus curatio.  gi.gz.  terocontroBus.  48$. 

Uiemoaliagaadmir/tnda  per  penem,  ejtisq,cura‘  Viydxocepbsiacmonflrojus.  199.  ^ 

»■«.556.537.  Uydiopipotusabflinentiacuratue.yg.  - 

Uxmottiagiupericulojaper  pudendainpueUae-  Hydcopsperpudendaetiacuatus  43. 

jusq-,curaiio.yy7.  _  yHydcopsper  umbilicum  enacuatus.  41.  „ 

Kxmor Ai^periculojaaliquoi exempla.  462,  Hydrops  uteri  comitante fatu,ejuscauterio. 
Hxmorthagixpult/is  adflringens.  44.  '  129.130. 

H»uorthagia;^»p«»U4.  5.  Hydrops  Vrinapnufanatus.  238. 


Hydro- 


, ,  Hydrophobis/^a4.  «2.«3.  defixitio.  6^.  Ex-  Irt&zmmmQfmcuhfahepaisexamlkiaiexi 
axpla.  6i.  Ceratis.  66.  '  Udoramcircaos^vaitriceli.  iig. 

, iij^hondniabfctJfHscumintejlmi  mfanecu-  InBzmmzuoplaxtapedisejxi^mratis-  jg, 
ratis.  44.  •  iaAzmmatiofipmsrissrijiciivsatrisa/i.  s.  i 

2  .  Ingaitus difisjpttmgsxs.  pgj., , , 

'  •  .  Infipiemia  ab  ajfumpts  msdKamsnts  ftsrsn, 

JECpidhixbamsrrhagiaiijkttlrabxfia.iSg.iSp.  .  f9^9.  ■■■■.■■  * 

lAor  (^Melicsria  am  Hj/drarthrss  ^aid.fmt,  Inftramentam  infiar  aarifcalpi  extrahenda 
esrans^caufa.p^a&caratist  gfi,  &fi-  memsaxsculis.  90.. 

■■■ifiSntibKs.  ItArataeta.amadcapitasJJiitmfraaaretmer, 

Ichot  aerii  ex  ulceribus  effusas,  inftrumema  ar-  nelscsfm  excidam.  481. 

■ , .  r  gemeanigra  sffeiem.  $9j..  ‘  l!&ramemmntjU-,i.i.'.!r.,c>trfrkdepclsT:i,iin:\ 

:lA6mCrMeUceriansminavaria.  Zi;.  ,  deperficitur.  ±97. 


Inltrusnentum  adeapaa  sJJatmjraSa  retinenda, 
nelscsfmexcidam.  1^1. 

Inftrunientum  cjUS  cataraSarumdepsfitiscamms-.  \ 
deperficitur.  ±9']. 

Inikmmentaprs  cifiam/itari.  1041. 

Inftrumcntum  ad  csntrahendam  &xsnfiringett- 
dans  carnem  fils  qusdam,  frs.  ahfciffisne fine 


i^ichotis definitis  ^divifis.^  8^z.%i^.S)4.  ladrumeaa prs  cifia  militari.  10 at. 

-  ;;iAome^/4eliceriacaufi.8^a.  \  ixs&mmenmm  ad  csntrahendam  tj-xsnfirings 

;lc^oik& Meliceriafigna.  818.9^9.  dam  carnem  filo  qusdam,frsahfi:iffisne fi 

'■XAcstis&Meliceriaprogtsfiica.  g3p.S40.  dolore.  445,^4^^ 

lAodsefi  AlelicerU  curatis  empirica.  854.  la&i\smattsiadcubitss(figenuaincurvata._  88 

»«.,859.'  ^  In&mmenium^sdisitifssicsmbufiionemincu 

lAotcurinpusconvmimhpoJfit.  833.  •,  '■'vatir.etrahuntur..^^^... 

icbaciscruentiprsfiHvium  exe/arislii.  doz.  IdRtamanamadevellendosdentei.  loair 

'  liboris  curatisper  iopica.  8S2iS6j. 864.345.866  toftromentiim  excavatum  i^us  membra  fiam 
Jecoris  vulnera  non  smnialethalia.  286;  onneBenda  0- infigenda.  .810.  .  ,  . 

SetofiaabsJfefitcrsdiJiraSainptlerpera.  992.  .  lriftrim)enta.i#-7?y»  exploratorii  adcedculum  i 

TlizcigraviJfimaprBpterdelapfuminteftwum,in-  vefica  explorandum  ,  urinam^  retentor. 

,  de^srtafymptsmata.  545.  emittendarh.  711.712.  ,  ^ 


Vaicip'aifie,exfcyrrhsinIntefiinscaco.  .49. 

,  Imzginuriouesfa^iisfiipervenientes^uib^me 
brumalipxsdahfcijfum.  19f.196.197. 
Imrs^rszaopregnahtium^idvaleatinembrp 
formatione.  57P-5S<5-'5'^  ^-99^ 
ImbecillitarisVfyw CHraiio. 

Impotenthin  juveneejHs^caujka  /^zji 
Impotentia  ex  comufone  captu,  &  lambom 


curatio.  579 

IxispreSicramtcuratto.  374. 

lodfio  (juafitfiuperitineririp..  728.729. 

laciiionisadminijiratio,  0-obfirvaeiones . 

p.726.  ' 

\aafiio  ijuafitapparatuparvo.  728. 

IndUohersUaqHofa.  359.340. 
lacsSomuficulorumtemporaliumpericulofil. 
ladCro panaricii.  !jJ.- 


•.nra  urina  ejustjuefublevatio.  572. 
ojpinain  cadavere  reperta.  ^9j. 
nes  Ganorand.  785. 
tadamlpeciescujissdam juvenis,  up 
odigiofiapuellaColonienfis.  1,6. 
■odigiofahifioria.  413. 414.  ejusj,. 


0.  .49.  lamamentamadextrahendumcalculu,  733.734. 

•sjuih^mem-  ItiUtamcmasnpro  extraBiSnffalculivirga.  y;* 
16.197.  Inftromentum  ad eduBionept calculi,  citra fira-  . 

iinembrpnis  ,  Bionem 0-incifionem.  756, 

ia&tamcmam  quo  ager fihi  ipfimet  clyfierem.in-  . 
ipjo.  -  funderepoteSi.  56.689.690. 

tr  lumborum.  tem  narium  penetrans  ad  fiermmem  articu. 

.  latepraferendum,  >01.  ,  -  - 

breVe  efipdss-  Infttumentum fiufifiulacumterebeUoodgiobulKni 

In&romemam  fitngum  auris  ampieBenscujusie. 
129.  neficioextra8us,0.abfiijfuseB.  183.186..  ■ 

tones  sdiquot.  Inftrnmentum  in  incontinentia  urina,  applicdn- 
dum.  569.370. 

Initrumentum  ex  lamina  fierrea.faBum_ ,  0telA 
sbrorsim.8tt.  fufianica  coopertum  ad  os  femoris  fraButom 

reponendum.  477.478.  .  - 

culofa.'8$.  Inttrarperitaadlilhot^iamnecejfaria,  jipjpa,  ■ 


laUramcntum  Remora  diBum,quoosfemorujfid-' 
Bumcommoderepeniiur.  478.  .  ■, 

Inftrumehti  trochleati  0-  'Rpmoraufus  inrepofitioi' 
„  ■nefcdpula.  48,,  ' 

.  in&tamearumproreJUtueionepedisdifiorii.  620. 


tatepidaabluendir  328.  InftruBieni 
uatyida abluendi.  328.  ne.  S 
neeaufiicifubgenuejusq,  Inftrumen 


la&ramtmamDeB.fisfiti^adexirdhendagmUri 
infixa..  32.  '  ■ 

ia&tumentamadfeiaceumclaujumieerumaperi- 


I  N  D 

\mtKmcoicifcirrhiis^  inde  ma  Baca 
Inie&iMreBifrolaffireduBie.  z^i. 
ixeSiioramfrelapfuiinfcmiim^indeorta^m^ 
ftemata. 

Jnteltinoraminfimum  delapforamndHSioi 


mextrnBa&inde. 


Ii  95«. 


iiz  ^aidmceat.  634. 

Ira  <fe3ai  in  ulceribus,  ejsss  aliquot  exempla,  ^6ji 
Itinerani  pro  incyicne  calculi  delineatio  &  uftes: 

.  P‘p9-79i- 

Judiciutii  aburina  dejumptunij  quam  fallax fit  exs 
empla aliquot.  z$6izqy, 

Jugnlins -oena  lafio.zid. 

-  )ugahnam  jiendrumfcBio.  zsif. 

Jukpasin Hepatis infiammafione.  ^94.  ' 

JunSuris  cariofis quomodo  occurrendum.  8511. 

.  vorumpoB  combufiidnesiretraSiot  932;  9331 
'iamfecaAdecoSiufusincalculofis.  qCi, 
JuaipeciexeraSiziires.  1013. 

.  Juyeaisper  fenejirdmprolapfieuraiioi  iqi,igos 


<s-e'izQisamygdalaiiufu3in‘I>yfemerie. 

Lafiis  concretio  in  -Sfiejfum  definent.  988; 

TLa&is deperditi  rejliiuiio,  qipi 
ij&ii  muliebris  virtutes.  879. 

Uc  quibus  nocLt&quibus  conducat,  6yS. 
l-z&lsuJusiriDyfehteria.  6y6. 

'Limiaaferredpro  reprejfidne  gibbi.  4j’8. 
tzpidisBezjidrdiciufiss.  952.  ., 
LzpiiiiTeiaiardici  intempeJHviisufus^inde  md 
■  fimptomatd.  6iS.6i£. 

Upkbsfonum.  1029. 

Lapis  iti  cerebro  concretus  sfir  sti  cadaveri  repere 
tus,  qid,  .  '  ,  -  ’ 

Lapides  in  qua  parte  cerebri  reperianiur&gene-. 

'qMiz?’‘Saufa.^^q.  _  '' 

Lip\6sstaszuiipr,far/atq  (b  vires,  fzq- 

Lapidis  medicammtofs  fifiu^absif^. 
-^48945^ 

'U.psiainpulmneirepertt.  lorj. 

Lapides  infinifirorenereperti.  5;o. 

Lapides  ebiurundi  tsijfi rejeBi.  521. 

Lipisi»®e/fe^/eiS!ir/‘48;-8s6. 

tsspkfcr  collum  vefica  excreius^perquamedi 


E  x: 

heprxGracorumfigna.  973, 
Leshirpssposlparafyfin.,  589. 

Lethargus  ea/Bwo/eraacatren.. 

ortafymptomaca.  2941 
Leucenfiutn  thermarum ufus &abufiis.  472.413, 
‘LeacopUepfaoiixcumcecstatecuratios  43. 
Lknis  excepva.mqgnitudo.  nS.  ; 

LieaisfiirrUcuratto.  120. 

Lienteria  #  ejus  curatto,  234. 

lAgtmeaaJublinguapmCsilofafeBie.  az. 
higiiio  vaforum  abfeiforum.  iiq. 
ILm^zinfixaaciculaextraBie,  3411  .  ;  / 

Lingua  cancer  graVijfimus  &  ejus Jmfiomata, 
p.z6i-z6q:z6q,  ' 

Lingua  maUgnum&cdncrofism  ejsisquecui 

rario.  2^'$:$ooi^oh^oz. 

Jjn^uxvuirtenaacfiraiio.  ,2$.  . 

Linimentum  adfinngens(^cdrrbhbrani  inT)yfen^ 
ima.  689; 

thx{mtr3X\ixainfrocidemidam.  ‘ 

Linimentum  6^^. 

tinimeumadtnemPracbnVulfionibscones-fAfig, 
Linimerimirt  pro  inunBione  offis  facri  in  tniefiino 

VmimnmppreinunaioneJpinasiufilnGangras 
naexsntercepttone  jptniuum.  798;  ,  ' 
ulceribus  lingua.  5  01; 

■eBsbu 

tregionehepatiscfirenum.  6{o, 
i  ulcere  palati,  99; 

gionerenum.  554-5^5' 
unBione  jpinadorfi  in  cohvuU 


Ummtmma  adlinejjpium.  693.  - 

Ikikiisiaiprocifiamilitari,  io'4^ 
Lipjothyiniaeaca^a«»/r<a.,  538.339iy40. 
VspoBrpxmspoBschores  curatio.  g6g.86q, 
Upothpmaursnaajperfionecurata,  990, 
Upaihymh fiile  curata,  990. 
jjpoxhymh  ex  odere  aceti.  99V. 

Lipothymia  quomodo  fubVeniendum  j  iri  feSioni 


Leaamitaanadfanicatemconducant,  438. 
t.eosiuific  quidfit.  973.’ 

Lepra  .Arabum  qusd,  ^  quomodo dpfira  differat. 


index. 

,  tAea&iazaH^dvi^spKerefospS  jai- 

emla.  74°-7.^t^42-&c.  '  frojlAeririit. 

tbcWa  r-ae«ra-cfrindfMa^ft(^aiit,  ciejk,^  Menltruoram  froflHmy.m  fx  vioknia flermM- 
•-  tme,ejtiiqiiec«ratio.  z^, 

■  to^whamijfafsnvariolM  ejaa^erefiimm.^ib  i&ealtsaoramfnpviimaftraamuKifipix^efr 

yiKsVenma^mmidd  inEmif  am  venerit,  Um&iminpueildmdeeime&atisJ^xanmeru)»^ 

'iMcsvenerea ex vefie eodem markinfeSa.  fema.  1351 

-  yasveneresinWtereaMitrdtiir.  492.  Meiiltrnorum  retentio Jinemxa  ejusque  ennla. 


-  ^rsveneresinWterta£citr«tio.  492.  Meiiltrnorum  retentio finenoxa  epsque  ennja. 

iMitidtinfixicultriextraSio.  4?. ;  ^.427.428.429. 

jLumbrici/.ifi.  546.  '  •  iSeDiieaQmmretentornmexcretiofer  osi^ntires 

,  tumbricoriimcii^jk  145.14S.147i  ^  indeqHe  ortnJjmptcmmti, 

' 'Lunibricicay»j&.  142.143.144.  HietoittAeetUimttoneslms  venereavermtt  nnfi. 

;  LumbritotutnjOT«»JJ«raG«2gr^»4.  7^^,  dtitnm.  494.  » 

tutobricorum  rerrej?w»»»»y2(r»».00rOT«.?76'.-  Mercuriabsei^pore  #S»rrKis4K.rfe.  497.49^1  - 
Luxatio  <:a!c.erjajf»rciK-.2to.- 533.434.  Mercurii  erM^piispari!»»  »/Jir  914-. 

■  luiatiojiiwejar^wi-^cjtr».  4.58.459.450.464,  9IJ- 

,  .  ,  Maeatndulctspriparaeie  e^xfis.  Sgj. 

.  'r  ..  M.  Mercurii»y»s»»MififeK«.  353.355. 

■»  /Mitia  35^-49i.  '  ■  '  . 

iV.lM^itudo’e2-«^2;.sHep.at»^^/e2*.iij.  Macxixaprscipttati  ahttfiis.  492.  . 
Mala^^riijOTrlcoai^^rbjC^yfBterM.  687.  5“! 

Mammarum  130.151.  ,  Mi&io  0oriofipoSi  berntafigioKimiitepu.ippre 

iSamtaSblmmeancerexuicer/m.  345.  b&Uio iqkomodopromo-eretfdtt.  542i  ■  , 

yimSaejusfimptomatae^ curatio.  zgz,z9^.  '  Mi&io  fingiiinOleni*  foH  jpirimsTereiinthinii 

Mafiarxmeidncholiaejxsqteectiratio,  z$y.  ^  fejai»  442. 

Uanisin/avenecuriitio.  195.  ,  iJidddofan^mlerita  ^ihde.fecutiif^niftcmiitek 

iAat>kzfrbamftitdtion'ememi>rertem..  Sb7.^oSi  ,  ; 

'  Mzads qtiomadeai^titanda.  8i5i  Mdzaqaofa ejasqaecHrma. 

il^usrefilnteirejUtmio.  ,M6l£  cararM.  985.  ' 

Marocoftinarum^fc&rwKwer.  535.  '  MolsKuiraSw.  9851  .  .  , 

Marum  ^ara!/*.  533;  Mo\zmgerentesanneceptnotaSefcant.  -987. 

iAiSz'ciirneamonfirofaeccifiti  infamis adneaa.  bJioh.mamcamgsrensiaiiher.anfereiitfimoldex^ 

p.51 2.513;  ...  ,  'feildmr.  , 

'M3ftichiiia!«5»;c^rr!2®73&te-raa.  -970;  Molxan m  iirero-ddeppe£!t ,  menflrmfioret/tid  ' 
UamtisedMitfofogPfdrtam&indeortiifympro-  .  iat.  ciZ^z  . 

«»«.«.  581.582'.  Mohcomitmtefittiimq^ddipfietfeifeBionem^ 

Uzaoazcopiapingeedinisfiffiicdtrd.  S}6.iqi  ,  ,  'ejusdemmoUeictragio.  i23.124.125.  - 

Matricis  cMr^ientat  zijf.  .  MoXzeexcretioraenfefepiimeqaamfecmiueHpari 

^mdtcoUigang-ana.  15&  .  '  .  ititfUimenfemnp,  117.  .  .  ' 

Matricis.  c»/&  infmmatm  ex  fttppfepine  «etr.  MoXzhirfma  (Irimnpfefa.  ffiS-^pT- 
fihiortmejmqfte atraiio.  Mo\i  f^merusperifonkiadnetea.  tzZ. 

Matricis 136.  -  .  Mothi  dhfri^cardm.  3®i3ii. 

Mat^-inferioris 0uUcKraeiii  214.215’;  Morborum  53^.' 

Medicitaiaiam  diverp  perpnts  iti  ‘eedemapSd  Mbt!as 'canis  rahidiejasqieairtSie.  52.355.  j’55i 

-  velmifaitemdiverfistempmhisadhAitit^i  .  . 

diverfimo^ operari-.  ,izz.^zy..  ilbxiascm^rkhidifj-dehMqidifai^^^^^ 

t/li&cadtnaexcinmbmidncrm-i^Pira.fSfi  ifiisciinrtitSi.  ijZ^vjp. 

iAedcasqndlis^edekqt.-yiS. . 

Meiias  ^  diinaldris  di^ti  qmmodi  initandi.  .  ^».  ^.355. 8 3 5. 

p.Siy.  .  .  MorfH'sfe^«gi«S^i^f^fe4f4.;3iS8.  .  ' 

ilicZctnaexCaafaUvtffimi.ejiisqHeciertaio.izy.  'Siothimmpro  c^amil&an.' ib^zi  ' 

Sacchari  ttjiisinppfenterik  58o;  ■  ^  Motas  violenti  incoi»midd.'i'oz}  i  . 

MemMorum  co»r*<Jir»»»j  cdKroi-iaraw^in-rc»-,  Mucharam  535.- 

iojaextenjio.  157.158;  .  &5undificativuraii^<»c^»i!njc;i/c^S^c«j^r«a»i 

Memhrum  dehioriitam  da  iti  [carne  pttiridafit ' 
/  ahfcindendtim:  299;35d.  "  Mundificativumi»4;»ji)Kt4r«»c  i^auJrcr».  8r5i 

HitUpafalmineipiqmniadbciirdnda.^ifg}^.  MUttdificativum  iacarari/riK 
'Metabsi  virilis dhpipo pericatop  Z74.  Mand&caiivam  invelnerihUsctimcraaiifrdBdd 

i/leb&raus fangaisexqieiiitisvenisderivemr.  333.  ri  289;  .  ~  . 

MeliftriiOriim  himius  fbixiti  itinerxim  efasque  iAartiibcanmm  ia  «temias  firdidis  &  citmep 

caifa:  4z8s  muro.  «Ii  , 


Mari*  ufni  in  fefie.  lop. 

Moris  dpinifeaio, (^reperta 

SiS.6jo. 

Mufculorum  abdominis  abfcejfns  rnptm  &  inde 
orta  fpmpti>mata,&  curatio.  11^.11$. 

"  . ’■  ■ 


N. 


NKnvxahamorrhagiaperkuhfa.  603. 

Narium  hsmorhagia  cum  purulentis  aurihm 
ejus^mptomatac^- curatio.  i88.i8?r 
Nariuni/j«e»;or/A(^rier«r4«o,  pi.pa, 
a^CiobfiiJireflitueio,  114. 

deperditi  curatio.  lOoS.  • 

Nafi  tuberculum  ejus^  excijio ,  ahfumptio  ^  cura¬ 
tio.  f8o. 

Nephritidis  cKMtw. .  jaa. 
Hetoaam-cenafeBio^uid.  6m.6iJ.64gt 
'iie^idijfeaianconjuendi.  1014.  , 

Nervorum  retractio  jutiBuparum  incun 
pofiichoremejus^ue curatio.  885.884. 
. .  injifujionepcuii  t 


NiaiprtfaratiuJiuinfebribUs.  idif. 
HoYicuhpro  cijia  militari.  io4r. 

Novacula  cummaniihrio  ad  ahfcindenda  memhrk. 

Nabecuhrc»?-®».  202.203.204, 
Hadsmojchataujue  inJDpfinteria.  6S6. 

Nuclei  cerajl  in  auris  meatum  iritruJiexpUljioper 
jupptrratiomm.  185.190. 


/ABfiifcatio  «n 

riim  aquafr^dd.  27.  ' 

OtftruffiO  orificUitentricuUejut^cit, 
Oh&ta&iopiloriejiu^  curatio.  542. 
OcuU.«a«}«»e.  5. 

Oculi  ejigies  omnes  ejus  partes  art^iose 
exprimens.  76.77.9^3.966-  .  ,  ' 

GcAirnmiJfadrenafejtucdrsim fegmentorum  tjrct 


EX. 

Ohoh&pinguiacurititandainGangrana.  78?. 
Oleum  expribusSlotam,cjusj^mrtutes.6s&6<y 
Okumprosnunaioneealcubjorumpofiincijionem 

p.738.  .1 

Ophthalmia ej«(4«ec«raf«.  25  f.jpg. 
Ophthi\mhexdjfiuxione  addentes.  89...  ' 

Ophthalmia  cum  vifustjr  loquela  per  ditione, tesl 

feaamvenamfrontis.  399.  ' 

Opthalmia  ex  levijjlmo  vulnere  circa  palpebranti 
p.398.  ■  -  -  ‘ 

OphtiaimKeexfuflitucuratio.  ioi.  , 
QphtMiaiipraterjpemcurata.  397.598.  : 

O^ncovnvajpmtHuranatHra. 

Opticorum  nervornm  ohfirumOiexinmUionei»^ . 

o'iihcnf4nmckifericulofao^^ 
uoa  540. 

Omulceraexkevenereacontraaai^io.  eoruma^, 
curatio* 

0«s liccita^^uo^do corrigendam  balneo.,  ^48* 


^  .  7  57?.574*  ' 

OSzdenudata  no feftrper  fquimtnam  ahjicere.'j^$* 
OSsfrdSa  tibiarum  an  mediante  callo  coalefcerS^^ 
fojjint  in  gravidis.  ^Si. 

Os  imerfiinguens  cerebrum  &  cereheUtm  canum 
&  felium. 

Offinvcicubitiagglutinatiomiranda. 

OlScuU  devorari  curatio.  i$. 
OtTisdecordecerviviscorroborandi.  78^,'  , 

OFa  triangularia  ^uid faciant  in  £pilepjia.  100^ 
OlTisfemoris  nudati^  mutilati fontanea fepara^. 

tioejus^caufa.  370.  '  '  , 

Oi£s femoris  fraai  mvacurandiinventfo  (fr 
emptum.  473.  . 

OiTii fraBi  extrario. 
OfCisf/daireahrepoJitiJfgna. 

Oflium  fragilitas  admiranda ,  ejusque  curanot 

Ofli  um*  fr sementa  ‘a  globulo  comminuta  cxtra~ 


QcnUdoloresgravijfmitexfioriaf^iadnata  in- 
‘  •  ^a,emq^curam. 

OciAificus cancrofus,ej'usqg  luratio,  i.2:5.4.5. 

■  OcviU^usfiirrhoJuseJusqjextirpatio.  13,  , 
OcViXiobfofeatiOiexahlutumeaquajri^da,  vj. 
Ocdiperforaticuratio.  27. 

Oculi  prolapjiinepta  ligatura  excijio.  '45)  8i , 
Ocu^prolapjicuraiio.  497' 
Oc<^piusperct^t&*ndeortaf>mptomata.  105. 

Ocfophago  infixumojpculum,  &indeorta  f/m~ 
ptomata.  42. 

OeXophigoir^iojJJsextraBio.  541. 
Olt&procfjlamflttarf.  1038. 

Olei  cornu  cervi  praparatio,  &  a  fostor e  liberatio. 


255.236. 

OsRspeiforutio:  889. 
Ot&spubisdujunBsainpitrtu:  346.347- 
Os&sbenerepojieifigna.  480.  , 

Ofttocoll* lapidismres& cuuji.  275. 276. 
O&iocSdxujuemfrdSurisofium.  70.  ejuf 
ufus.  70.71.481. 


Onqueehgendn.  6:8. 
Or.ictocdufustjrubufminfruBurisoJfium.  377' 
Ozxnkcumoffispalktierojlonecuratio.  98.99' 

Ot«asexfuffiucsirittio<j!-§mptomtittt.  lors. 


^iwfilfihrior,  iS;y. 

jParacencefis^KoMwij  edmnijireyida.  4i'.pgi.. 
'fit!iy(KCritrHmexgihli<imi’..  585;  . 
VsdiiyfitexUfilicictKurhttiiUmiBiiQii  4iSt.  , 

,  5>araly(is  !^!»<fl«  fiuiguinii  ex  fr-fp-e/fa  h^of. 
^rhoidibxeejue^xecXrMid.  Zp 
ex  colico  More.  454. 

^iciyVimo(temfamMra^eju)cxratw.^&.^p; 
Paraphimofis  ex impterocoimmdey^ortafirnfto- 
maxcmSk^carafik  444-44S-44«- 


^StmCefareihifiorU  Z$i-.tj-feqteemiiiif. 

_  lp3XCasdijicUiicmfer.  j.ip; 
fatanamamdohrejxicjuefeiatie  4^1. 
‘Pittusinfamiemorhclliflaboramis:  ji8. , 
fatcasenooifirojut. 

tiCeWsjraSxra  iSxPofeti  fxtla  ejKsyiie  fifxfti- 


EX, 

PyloTichfiruSio  ejmkcXreitio.  fii; 

rnecrocifiammcin.  10, fi.  ^ 
PMxeinpoficihmiexmxdi.  zySi 

PMzpergames.  «44.  • 

i'iiitlzprocxramxe'xtil?ecxU,  zoz. 

Pilularum  mOrocoftin/sriim  Vires.  5 j  j; 
V&heiaopkhalpiie.  ipS.jpS. 
V'iu\spxrces'rioUles rohorames.  536.' 

PiMs  roioraiitespoSiceeiram 'fmiiendk.  S44; 
VMiqueyHeimhec,IUtaev,firobxa,s,r.)^^^^^ 

Vm^mtdcersbxe  Ungui.  300. 

PinguedinisyJTO  cifiumiliiari.  ioj j. 
Pihgilcdioisrarb-ffM^er/Jce^»)»,  r»a)  dUore-ven-. 

trlcuUejusy^curatio.  j2l,3Zi. 

Kperinarufti  theriaipum  upu:-  fij-S;fi  jp. 

VipsiaztamtherrMrumd:efcripno.leyil&'y^f666i 

mmriinpnuaiextraaio.  18. 
V^&tirSguentorumpocifldniiUtdri.  t04i.  ' 

Plaga  r»  dorfiinfantuliexinouginMoiee  drperter- 
refratmie  matris  'prsgtianiieab  eicplofabom. 
barda..  yjp.ygp.fSi. 

Plaiitaginis  upe  en  pyfenterid.  ^ZS. 

Pknc^  /aci caules.  262.243. 

-  Plantarum  peduW,exvartol{s^avifftniaeafeBui. 


diflorti rejiitutio.  6lZ.619.izo.6zT.6zz-. 
fraBura  admiranda.  J40. 
csshydropkorumgan^ma^mtp^cauff.  v 
ad  excipienda  excrementa.  57; 
Hamorrhagtaepuujuecuratio.  sy&fyy. 
nimta  longaudo  eymiyue  emendatio.  575. 
\&pa. fulmine  c^curatto'.  20p:2ro. 
iratfo  oranii  in  capittspercujjione.  287;  2: 
iratio  cranii  in caharia.fra£iura.  288.2 
itziiocuUduratio-.  27; 


Podagrici  cptareflerunujue  calcutoji.  yaj. 
Podagncis  anpotionesfudmferaunles.  707. 
Vodzgrfcurdtwperhominemlarpatum.  <><>}. 


,  Pomam  odoriferum  tnfeStoniaertsreliflens.  ^pp; 
Portpajlum^uidfumendum.  63P. 

Potio  adfomnum  conciliandum  tnfeMmardetv 

,  ,  tibus.  P78.  ,  . 


Isci ^firotigangrana ejut^  curatio.4.6Z.4id.  Pono  cordtalts  m cancro., 
otieifiaioinherniofis.  ef-J.  PottoinDiaiete.  442. 

ma  iaherniii  applicandum:  ^9^:  Potio  Luchtenhergica ,  epn 


index: 

^ouomiVKlnerarUmfelixufm.  jfy,  ’  Puhii  ad  Jifieadiim  frngttixit  fnfini/ium 

^mxoasswlnerfarUqHOndoexhitcndi.  %  ‘  «iz.iHt.  • 

Potiones  vulntrarU  an  in  incifuaecalcUltccnvsa  Pulvis pra  tnfiaitonetniiviilarelaxanone(ir ineris 
mam-Tep.  ,  ,  mento,  c,^. 

Potuscordialninahom.  144^  VmaatomJj)indqUafiqi<anti)rfimplomaid.io7fi  , 

Voxuodyfemericornm.  677.67S.679.  Punaurat-.#^ £«»■<««.  549; 

Votas  oHoUi  e fdeheat.  6', Si  Vxmaxo«mhhc,mHydr<ftca.  319.320.!  , 

Pr^focatioK/OTeitaawrawOT.  3i5-  ,  Pat^miheompofttapro cipmthtari.  103«;.  , 

e[Xoniasmonmanc>im.fcanJ!tfepeUendd.  905.  VargoatiiMinD)fenteriaprafmknda.6S6.6St 
906.967.  _  Purgantia/«;jto<apv«n}?<!«jW/.  io54; 

Vtspatiicohirentiac«miia»Aeia!icurdtk,fiiiL.  Var^sntm!aufi<o&ahufi«i»I>;femma.s67.96S^  ' 

teiofepatmorio.  ^S.  ejMcatifd.  t%9.  purgantium  weiWfpi-ot/mttot.  972;  , 

Prsputii  &penU  gravis affeamejHsqai  cmdtik  putredo ejHij^^r^tom, 

T-M' 

Prsputtui 


m^m^nfrofamejMqae  abfcifftd.  3fi. 


Vto&aommfaniainkexxmhihcoeindeoriafym^  n  Khia  camnapdvk  jexipharmaetts.  6%  J 
ptomata.,A^  .  XVRadiccspMa/a «»;/«;!«.  1037.  ;  ^ 

VtoUpbasiniefimonminfiromm&mdeortajym-  v.^amim'praparatioadfifiend»?!ifa7igmnem.SiS.  ' 

piomaia.  .  V..3vsq«adamincadavererepena.  796.^97. 

VtohpCidcxlicKratio.  497.  '  ,,  Rau£edinisc»«/!o, par yjf^ceajK;  523.51«.  / 

Prolapfusa!t£«a/«4««c»«tM.  354‘335'i3®- .  .  KhshitksnxfasmDyfenterid.  967.970: 

Pruna  drxva  recentiaan  dyfenterkitconvemmt:  p^|,j[,3fbarum  iofimnadadntdftdpriferendxmm 
S;233. 154.  ■  ,  .  _  .  tnfemerid..  Sgi.  ' 

V{otiqxid,&qxdmodoaliElephammj:d^erat.97i:  p^^i^QiainteftinorHminjcrotHmdeiapftnim.  541  ' 

'  Viihazxpis inT^lenteria.  67S.  %eiaa:\orectiimepniproUpfi.  258.  ,  ■  > 

VahholfisdUjxnctio.  922;  ^  p.oUiitxxvxUcaraeid.  94;5io.srn 

Pudendorutnj;«Kf'''«»'«.  773-  v^^aam  ahfieffas  0- tilexs  ejusque  fimptomatd 

VaieaiotatahamonhagiaejpxecHrmo.j^T.  55,.352.55!,534.'f5f. 

VaitaiommdcensmmtepcdonmerofmAx-  sintatioincalcxloadoniranda.  qzip.  .  „ 

ratio.  z6o:z6i.469i  .-PLenaxa lapides,  j'30.- 

VacWx  cornataearatio.  105;  _ .  _  p^epe\laiUum>sfisiniempefiiv>esperkxloftis.i^9s 

Vammn  flipnentis  pdnemmmndrt,»ednmm- 

dere  depiptio.  1x6.  V-cpoCxaosmePnlriimsnferotxmprolapforii.iqS. 

•  KepoCitioTihiafraBa,  4844 

pu\moai%frfifitilapernfwa^excret/id  ^xcrefc^tiacarms.  Spoi  \  . 

Palmbiium  lapides.  - 1071  Refolutio  «ffi  exineptaextenfionevertehrartsmss  ■ 

VaKasStxrinafallaxia.  qxp  ^  epsq^ctiratio.  zsj.zH:  '  , 

Pairkddpingensin  hamorrhiU  44.  v_^oxntxami  di§ciB  cdtifa  &  qmfiioms  aliqtuU  . 

Pa\y)]id(xifhamacU£tnrabtecantna.  67.  ».;i7a5i8.p5i.52o\ 

Vuivc6samelicir}gdnuprdfiantta,&vpres.  47^4  ^iffcaltas ejusq^Ofratto»  i 

VaWxscapitiinpergendmadcatarrhosexpcandos.  dhfciffinafs.  li% 

p.x^qi  ,  .V  .  i  j  Ket&xitialaais deperditi:  pd.  ,  ,  ' 

P^^vis  Catdgmdticm  iri  ope  cartofo,  mpergendus:  expomo/mnoadan^  defecati,  e- 

P-690-  .  .  msoLCteratto:  32«. 

VxskkproCataplafmateddpaaurasofmm.  I040-  g^jfemiowiK-e  oerimbfapoBpmptamterehtm 
VuWisconfonansinfeneame. ,  pip.  rfeMW.  44S. 

Vaboetticorrohxramesprocipamtlitare.  103«.  ' i  ^^^;^^i„jr,i„q,elnershm nervorum,  zd.zyr' 

VaWxspro CHCxphain afeailrtes capiw.  40S.  .  ■g^oiJxinDyfenitria:  eiy:  , 

taWxsaddeklbandosdentes:  6431  Ruptoria 2»  «•pWafo «4(1^1/4.  799. 

VaVxsdeopilatir,usexradieekronmnhydrope.^^o.  j5_  tfij.  . 

PulvisZ^ararn^.  dpii  ^  ^  3  ■B.atsfacliafmiri Epilffd- Sop 


r»®.  «431 

mabandantidpuris  .  ■.  ■  . 

znmembrtsMjctjjis.  b\6. 

VuUlsmepn^reacprblapfii4^^^^^  ifd  ^ 

Pnlvis/4^4»ti«r.-^7i  OSacculus^dTa^a/^^ 

VuUesxsPenonadcdncrtsmprafiantsaxpsdrab-  1031. 

.  tepes.  6o7:6oS.^90.  Siccuhsweriniis  i» retentione  Uehiortiriii  4^9‘ 

Vahxspepticete:  994.1000.  ^ 

Palvispr|iivrT./««».  142.103«.  >  Szsivaccmi  ripsinpdngnride 

Tulyisfareoticiesi  795.924.  .  Salli-. 


I  N  D  E  X, 

.  .^efi^VLipitl^mia.  9/0.  ^  ^  7»odc  ' 

■  sdmmifxiii^lyfr^e.jso  Symf^mi^fipervehiedimiii 

■^^ms^tiKUmfiifitfabfatettamingenUde^  '  !■«»•. f. 649.  ^ 

■  iaa^si^modo  CH^dietidm.  6^1.  ^ 

fy^cakfrmiMijuid  i^  ^ni  medicamenidi/iS  'Syacopesa!rMio,6^4-. 

fripxreniur.  955.  'SynoviiPdrdcelfiijUid.t^y.^^y-/ 

yea^aetfrocifldmiUmri.  1042.  Sifhones^ocipimitiidri.  1042;  - 

SatyriafisjwW/f.  975.  SmsfaiUsddxtirakluiiit^m.^zsi 

'Sc^KsfidiJfmdexlochiit  rmmkiejui  curaiiii  Syruyi  pro  cijlamiiiidri.  io  }j. 

,p.  450.45 Ii  S6niahsmerididinisdttfit'co!icede«dni,6^0i,- 

'  'icMoimaligrMCitpiiioejiisj^c>iratii.y>:^.^Or^  SoriiMs  yiidlisejfe debeat, 

J-Sabieiwe^c^^K^i  loji.  _  'So^onfetoMconduiantinahfdlidone  membrorxi 

'iSciifnddrddeitdxmcramxmidrioJiem.  io^z.  '/7.818. 

fciihunmr.  817.818.  ?  ^  P  qmmdoctirandm.%:^.  ■fP 

ialydhfro cifiamilitari.  io'.pi.  Spiiahprocifidmildrdri.  104.1. 

.  SciipeiumixcurvMgadabJcejlM^eriedos.\04U  Sphacelatum»i-i«/7oJ?/cio>-ei0.  887; 

%axad  doloris  cxratio fer fonticHlut^.  .547.  Sphacelus  <jc  catarrho  dd  'dorjtm  delafjo,  ejm^ 

SarAtascancrofiu  exU&coageldtoiiyriddiorta  curatto.  5t3. 5i4i5if. 


,j-  ,  -  „  ‘  Sphaceli  «((-«M.  799. 

'  ^•c^iad  carfumcuratio.  z66.  Sphaceli^»«.  7802 

'ScvcAiiexlaBecodgulatocxratio.  iji.  '  Specillum  4»rK.  171  , 

Scirrhns<B»»^K»»ee7<«^c»«f»o.  599.500.  Speas\iitdddextrdhBMiidcK 

-  iasdims  iriterrid  fartis ferxoris  ^  inde  ortdjym-  Speculam  iiiigiiaifedefrimem. 

ftomata.  z6n  Speculdmdrisfrocifidniiliteri. 

Scirrhus  imefimiaecii.4g.  Specalamoris  ddaperiendxmo 


Scirrkusaw.327'icif.  51; 
Sclopetariararto.  956. 951.  952. 953. 
Scorbm;iis«/>a^!Kpfo7».2j.*^c<Sraf».  3I 
Scordiijjedfj  i/ircs.  170.171; 

Scyoti caicields.ejxs^cumio.  571.572. 
Scxoafoftgddgraddmdelafjicxratio.  46 
Scutam  Srfi  'comeSendx  adcongrejp, 


"  Spec\ii\imorisprocifid7^iii^ 
Specuiumor^  ddapertendjf 
Speculum  fmbilki  cumfdfc-, 
_  gofaxmhiliciaffltcm. 
Speculum  ^ejki  dd  dilaidm 


6  inde^  bria  ^d^ptbmafd} 
■empla.  458.  ^ 


reuminnimidlongituMnemembnvm^^  SymkfifiUgHttHriextraaia.  25. 
Scxir^mcordiaUincaxcrb,  -  S^izkmijtibmddocuflbdiendi.  <$41. 

Secundinarum  S'^km$vijufncorrbhord-/is.  '^^i, 

SeSio  Gk/^w..  377. 578.  .  Sp6apzfroeifiamUtari.io4i. 

%Q&xofre7iimn)kb-/-evuih'minhrovmU,  575,  S^on^zzmT\'ufiuinfkruUnikdm 

'SQ^o^eriionaiinhermojfs.  787.*  '  S-oond^cumfafcikddbJfidTn.frt^Odns^deeuiijtppi 

Semfericx!ofleligd«ieniifiblin^d.ziz.  •  .  »««./.482; 

Seimcap\umdolorefedammdrinaretentioae.6gii  Steit6miyxid,(yejdsciirdti6. 1665; 
Sferiijcupiu emolUeddbSjenireihcdlcitioJis.yzz,  Sieztomiingeiisfeliciierextirfattim.  jii.  512; 
Semiria^««^4ii»/te4i-j.  lojSi  .  Sieiconeforcimxfiss ia  Pheraerrhagid.  4641 

^imi!pecui\^  vefai  ad  dilaid-deixm  vxitixs  iii  'Sieiiiianscdxfadiditd. 


,  «emfemejxs^e 
Scetmtzs  ^imfotentid 


ioliovejicd.  736.  731.  Sterili 

§erie£lutis jTra&ajat».  528,  5t9.'530.35i.552i 
SepziaxiOfdifebrdcorrieddmeiea.  503.^64;  .  -  Sterili 
Semydibiei  membrddnifiiidtiitiriSiii  {042;  Sterni 

S^ceidpflicaiioinfelix.  i;'  ■  Sterni 

SetiCtiabi§i^aet^hibiiid.^i  _  Stetrii 

Seiz£ei(S-fomicuioriimfrdftamidi>ifefie..dz4, 
Setzccumdxinfiffisjiodecmiieniai.  loSgi  Sterni 

SetzcdiifasittdffeSiibiiimlorxm.  1604; 
Seaxeidfixinidio exCdidrrho adfulrdom.itiogi  StiUici 
Seticiixpti  indolorecdpitid  zgii  ■ 

Sedcei  frafidmid.  yoi.y  oZi  Stylus 


SeaceiufiisiaJifiKldlaehrymali.  igS.zgfi  ■  Stylus  excaUaexscxhi  i 

fervemrefileJt,eorim^cdtifa.Slt'  ^  Styldsexfioratorixi  dd 

Symptomzayxdichorem&miiclridmfeqxm^  gmni‘dxiop.m 

idi.fi^jj.Sj^Sep  Siyii  exflordtoriifroci 


Sterriutatof ii  « 'oiulm-iaisi^eBihm  nod  frobdtio 

Sternutatio  itioiemdiif  inde  oridgmfiomaidi 
;  .  />.294;  295.  I 

Stillicidium  »Wm,  ejt<scdiefd&fy«ift‘i^dta.y66i 
..  .  ..  .... 
Sty^scondiiSirrmiadexirahmdKCak’Alitm.y44i. 

^  Ixmmatriciscldiifxm.  zds.zaS.  '  .  .  ' 


IN  D  E  X. 

Stylus  fiftHlitruceKi  aKtmIo  filii  pt-o  ligatime  &  Tetanus  &  fiMpaut  (ymmi  ix  mlaerl 
9^.97.38,  ,  cjm^ae  mratio ,  ^  chfei 

Stomachicum  «K^KfMKw.  8.  '  3?s-5?5-' 

Struma  propter  caearrhy.r»  imumefiem  ijrfifppif^  Theca  infi 
rMa,Meyrtal'ymptomMii.  '  ' 

Stmtaiepericxio/kexcifio.  aiS’;' 

Stupu^tus  ex  deprejfo  cranio .  100.2 
Subligaculum  hermajis applkafleififp.~^<S$-^^^* 


Thcmzma^xaan^g^xomodsltih^da.  «48.6514  ' 

^aid  in  eo  faciendam.  c^S.,  ^  . 

Thermarum  LcHcenfidminfelixafm  in  catarrfiti 

Thermarum Xckcc»/ki»  in  Vakfid  afas.  g.g.  / 
647.  648.#-c.'  -•  '  . 

Thermarum ptperina-rumaqua  an  cormie  tramo  ' 
portaripeffk.  66r^.66^.  '  .  .  - 

. . .  ThGtmz  piperinaan  hihenda.  d6^i  -  ■■  > 

^MSocitioexdlmrdticnefrKfticorii.  29.  Thermir\impfperinaramdeferipm.6^^.6^^.^Q^-/ 

SuSaexiioMatronaimmiapingaedine,  6jo:  Thermarum ;wpm(i«re)»iar/eK«i'.  659. 
Siiffuraigium  ahenefmam.  695.  '  Thermarum ptperinaram  mixtma-ri-  faaktaui 

^uSaCioexlachrimatioaeintempefiina.  1961'  cjaihm conveniam cjaHtas pon.  6&r,66i.  '- 

SaSiSioinmomehtoonaejm^caiiJi.  Thermarum pipcj;;."- - — J  -  - 

SuSahones i^aomodopracavenda.  1003.  p.  665. 

SuSaho  ocali  confirmata  faomodo  manaali  ope-  ThermirumafumtjHidpracederii, 

SufFumigiUm  in  procidentia  ani.  694*  Therm*  in  sdeerthm  inveteratu  nonfempentatai : 

Suppofitorium^K!x<Jei'««w.  6Sf .  ,  &  car.  487.  '  '  .„,v 

SuppreSioarina ejae^caufie (fcaraiio. 5 57. 55S4  TherrairampoflKfum^mdfaciendioi>.-6^^-.6.^i. •. 

,  559.  j «0.561.  ,  Ttyizahfiefm,exfi-igoreeiae^caratio.i6o.  }Su!/ 

Sappuratto  ex  fappreffu  hanarrhoidikiu  0  indi  TibixfraSaraingravida,  ejus^repofitio.  4844  , 
ortisfijlalojisalcerilnet.  148.  Tibitefraclaraingravidaejies^cia-atio.^pofijet . 

Sarihat  ex  cafa  ah  alto.  190. 191;  cmafi/mptomata.  fSa. 

Staiiasex iSahomharda.  \$o.  yimxumfraSaramcaratio.ji.  \y 

'K.4054  Tibarmr\ofafracfaanmediantec'atloceaUiciri-- 
^.Jo/fintingravidit.^Zl:,  Z- 

-  ‘Tynafis  P73, 

.  TopicaejmmodoocaUeadhihenda.  16044  .  ; 

Tragsa<»Z«M«-V4*.  69«. 

'  igrejfxm  thermaramfimenda.  ^4§i  . 

^  fumacaendum.  «43.1004., 

Xravmaticum  fea  valnerariatp  decoUjtm  fftihus , 
convenidt.tr^l.  ex  ijaihasfimplictim  confiet: 
c  &ijmhiufacaltatihtupr:£ditam fit,  843.  de  :- 

eodemohfervationes.%eii.i^H. 

'i  Treepaiiaproperforatedocram 

■^richiafis^Kpj" 


Surditas 
Surdi  tasearjcairi 
Sutura  pofi  amp 
p.  815. 


TAhesPuelk jtne  Appetitu  proflratd 
TahellxAhte  ufum  <tAciduUmm 

.  -  .  - . 

TzhelbefnD^fenteria,  6yoi^%7.  699.  4}g. 

T&hubtinbAlneo  fumenda  ad prAcavendamtipo-  Tl  ri^isfenjdtio tem 
ihymiam.  ^48.  -  ri 

TzhalxrdbordKtespartespriTicipales,  5*304 
'Tphalzadvijuzaroborandum.  551. 

Temporum  85. 

Tzti^c\xhpro  extrahendo giohukt  ex  aure,  yfi 
'Tcmcnhpj^extraciionecalculi'.  745. 

Tenacula^z-o  extrahendo  calculoe  Virga.  7544 
Tcaic[i\xV^triFranciac'  '  -  '  ' 

p.  732. 

Tenzc\x\zprofetaceoahs^igxeai . . . . . .j... 

Tendophlebottnuoiafiuidrindeorta^mptortiata.  'T\xmoxcireamaxilUrumjunBuramcHi 

p.  343.,  .  .  ,  ,  ’  'TmtiOTtidfmdolpruexpertes,mntamenfcirrhoJi-i 

Tenefmus  ^9^*  ^9?-  fidaquarepleti. 

'TccQhehlproelevatiopecranudelineAtid,  804  T \imox durus  ex  contujione.  598.  . 

‘Tctthtztiocerehicjrfuturarunii  afijittemandai  Tumor  inveteratus  in  inguine  indeque  orta  fynt-^ 

-  p.  86.  ,  .  ■  fto-mata&curatio.  598.5-99^ 

-  i  -^--^i^infafifUtusnhjdxopicao  To.moit&  giandulofi  in  collo,  eorumque  curatioi' 

Hratid.  260. 261.  Tumor (edetnatofusJubaxiHa  ex fiirrho.  346* 


quAfemelpejteafeaaerat.~..l64i  -  ^  '  r. 

T  TOctiiCcifumales  ad  aerie  correBionenti  <^99.700;  . 
Trochleatum  in^umenturn  ^arai  ad  oJfafraBa  /. 

^luxata  reponenda.  1042.  : 

T  uberculum  inmedionafireperiuini  ejus  excijk  ' 

m  :curdtia(^ 


Teftie^orime 


.•^iixaotfcirrhofiugni-giilwnis. 

Tamorcs  in  Htem^antnBufercififoJJint.  398. 
Xamiiitus  &  firefitiunimimqiiiimimjioceiimi» 
vdtimbm  capitis.  2f. 

Xurpethi  mineralis  ufus  mxiue,  in  t^eSihus  Epa- 
■  ■  tie^p.yg.  / 

yarandaiamapplicatiiinineijionecalcidi.  739. , 
Tnrands  cajue  debeant  efemagnimdinis.^^-;  i 
'Pijcandxttlceribttsnariifmindenda.  99. 
■Turundas  in  vulneribus  peSoris  non  rejiciendae. 

347-  ,  , 

Xamndarnm  ex  vulnere  thoraces  ,  in  cavetatenf 
-delapfarumejeaiopertujfan.  41. 
Xunmdarum  eifus  d-  necejjitae  poji  extrMlienehi 
cdculi.76^f6$.j6g,-j6j. 


VmolxcSrindeortagraViJllma^ntptomata.  607. ' 
Vediin tibia ejus^curatio.  360.  31S1. 
Veedxneonjirofa.  899-  .  ,  ■  x  r  ■■ 

Vafcalamadexcipienda  excrementa  alve,  fabri¬ 
catum.  824.  Ii 

V^cidamadexcipiendaveJ^eXcrementa.  739. 
Vafculutn  adurenaneinvolmtariteffuentem,  ex¬ 
cipiendam.  798. 

Venz  Cephalica  feSio.  3  44. 347. 
.Vesaemulgensduplexincadavertreperta.  248» 
‘Vensjugularislsjio  voldi  perituliifa.  aSS; 
VxnxfiSio  an  concedenda  eni)yfenteria.  634. 
yaixfeasogemma  #  inde  orta ffinptomata,  ejus^ 
alequot  Exempla.  6i/y.6iy. 
VeaxfeBeenesin  cubeto  eief^xpaefuf.  542. 543; 
VeiiS feaionisufut,^abefueincurandagang-an-a 
/>.783.784. 

'VeaxfeBioj  quando  adhtbenda.  ,<344'. ' 

Venam  en  pleuretelie  en  parte  oppojita  non  ejfejh. 
cdndam.  412. 

Venamm  haeeeorrhoidalium  apertm.  304. 
'VemmmjugulareunefiBio. 
Venenamantimeneocuratunt.  JiS. 

Ventm  ajfumptejigna.  qz7. 

'if  eBasqua^eim  noteaeenmrl/is  acutis,  ^to,  ‘ 

VeDeiispericulumenvubeerebeacapetis.iji 
Veaetispereculp-m  in  vulneribus  nervorum.  zi$i 
Venter purer^leteee.  133.  - 
Vetimcalii&ilecaieoenpeaoriiVulneri,  108. 
Ventricrdi  dolor ejusq^curatio.  ^17'.  , 
VeatnsdoloreoneuinaciJ^ue,  caufat^  nuta, 
p.  32i. 

Ventricaidm  roborantia. 
VentniallvielheufeliceterCurMUm.  ±S^ 
Ventnstorminaabacidaelisijuomodojifienda.6j^ 

Vermiculbrunipi!-  abfceffum  ii^ca  raptum  'ceim 
urina  excretio.  46. 

V ermes  ad  duram  matrem  reperti.  24. 
Venebrzrumexejiodrindeorfajjn^foneata.  41. 

Vermesmvejicafehie.  48. 


Vertebratum  luthborum gibbus  ejusque  curatio. 

Vertebratum  ojjiculain pulmone  reperta.  776. 
Wertippcunevifus  imbecillitates^indeorta 
ftQmat^ci^atio^obfiru^h.  joy.  50 tf.  . 
Verruca  tngeatuinfolltceexthrfatio,  (umaliqmt 
obfervationihies.  £oS. 

Vefica  ab/^  ex  lapf»  ab  tdto,ejusq^  curatio.  249. 

VelicsE  dbfcejfusruptiocumexcretionevermiceilo- 
.  rum.p.46.-  ,  ■ 

VeCicx  anatomica  defireptioi  714.71 5. 71«; 
VeCicse^ociJlamilieari.  104Z. 

Vehcxfelliscalcultes.  lio. 

Velkxfellislapu.  48. 888.  ^ 

VeCiaefeUisverenes.  48.  , 

Vefica  immijfus  ghhulus  ex  iBeiJclopetl,  indequS 
orta§mptomata.  250. 

Veficatorium  ikbubonibus peflilentialilm.  852. 
Veficatoriuin  ex  cantharidebeis  en  dejluxionibut 
capitis.  631.  '  . 

■  Veficatoriuin  dobre  coxendicis  inveterato. 
832. 

VdpxpunSuraept fymptomata  ^  curatio,  34^, 
J50.3s1-'5iO.  813. 874. 
VidassratUpoPamputatibnemmemlnri.  842. 
Vifius  rateoincbrtvulfone.  8  29.830. 
VjQmoratioenceerandoickore.  S^?.  86b< 
ViSusmio»»  Gangrana.  734.  - 

Vi^liarum  exdjfenterid  curatio,  89  j» 

Vinaceorum  »/*«  2»  Podigi-»!.  982. 

Vinnm  exteriusadhebetiemnervu  noxieseet,  &i%t 
813. 617. 

Viattmpartesnobilescorroborani.  844. 
Yaamiprafervans,enDyfehteria;  899. 
Vir^tubarcedumejusq^curatio.  455.  458. 
Vifcolbtum  alimentorum  ufus  in  fr^ures  OjfU 
um.71. 

Vifus  am^io  ah  afumptomedicamento.pip. : 
Vifus  aeniffio  propter  vomitorium  exhibitumejuti 
que  per  idem  medecamentum  recuperatii. 

Vifus  aeieifio  ex  futnpta  potiuncula  purgante. 
V'£mideperdiito:ex  commotione  cerebri.  389. 

ViCai  deperditus  propter  obfiruaeonem  opticoruM 
nervorum-,ejus^curatio.  400. 

>  Vimvoratio.&mdeortafymptomata.  542.  54?. 

.544.  ■  . 

Vitrum  eara//!»edb4»'«  inclujum  feliciter  extra- 
£lum.  803. 804. 

tDccris  c«o«iw  exfrigedoruminteenpefievo  ufu  »» 
combufiione  curatio.  467.470. 

Uleera  circa  'funSuram  ehandibularum  cur  infa‘ 
nubilia.  370. 

IIlcusc(>c4f4»i:er.  33. 

Xdk^fijlubjl  exploratio  per  filum  exploratori¬ 
um,  p.  747. 

WiKciifjlulofiuratit.qyo. 


n  'Vn^uem.ampnguUrein  kkeribus  firdidii 
\m  adakeraveaerea.^p^. 


\X\ctnsfiidendiirKm  CHmtefiicdorUm  ertjione  a 


I  N  D  E  X 

Vkaiinveterata  cicatrice obduSa,  ^  inde  ert, 

Uicenerieexliievenereaeertim^ciiratie.  510.  Vngnentutn  ad 
UlcmlingMmaliffUtmS^cancroJiim.eiMjjCnra-  VDguMtum  ad 

tio.p.ze^p.ioo.foi.  }0Z,  .  inc^nle.jip 

liicacitisCdomatricisexmenfirieufapfrepii.  ^^6.  Voiklkfroeximenduefficitliscraniuii. 

Ulcus  inveteratam  inpeUice  ejasijae  caratio.  47 1 .  fymptomata.  313.  ejm  cmfa , .  ce^linm, 

meas  cam  cjfe  caricfi  ejasdem^caratie.  iSy.  p.  j14.515.311S. 

Sis».  Vomitorium  5  (S3. 

YommsijaidconducatadfanitaUem.  641; 
MketsfordidafoBichorem  eoram,},  curatic.  8S5.  Vomkas^aidtxndacatinpedagrac^-calcale.^pU  ^ 
886.  -  Yomkasmirahitieacicula„:m,CHjpidHm,calteU 

mcasinJdnabileexpanSHraveJpe.  J47.  lcram,claviculoram!^pmiliam.iiy. 

Ulcusr«»«w^c»r«rii!.  55I.5S2» 553.554. 535.  Vomitusy?»Bcjiw,  424.  ■  . 

rncusfihacelatamfefiiChorem:  S8y.  '  Yrscliusanperviwtnfcesahtimane.  syt, 

Umbihciabfiife&iii4eortaJymptomata.  44.  YrschipfiaU&mdeortaJymptemataiyy^. 
Umbiticiapertiaininfantala.  &.inde  ficata Jym-  YctttaeXalcerataejtu^euratio.  456. 

ptomata&efeaas:tit.ti^.  Yaaxardarejiucaafa,fimptomatam«rati<i.ZSp, 

mnbHkiexcrefcentiafangefitejas^caratio.  _  870.871.562. 563.  04.564,.-,  . 

433.  ...  YAaxajperJiitjaidvaleatin  Lypoth/mia-spo. 

Umbilici  ffamerrha^adr  inde  orta  fimptiKfatti-  Yoxixdigicaltaiextamareabdomim^t)^., 

/).  218. 2 17. 220.  Y nas fiaxasimmoderatai(ir  inde  Xrtafinftomia^ 

Umbiliaprocidentiaingens.  ta.p.z^y. 

Umbilici  panBio  inbydropica  infeliciter  faccejja,  Yrinsincentinentia  ($■  ardor  ejas^fablevatie  per 


19.320. 


Umbilici  raptio.  165.  VrinsE  retentio  #■  akfieffHtvefica  exlapfaab  alto, 

\la^iticslaesqaidfit,ejascaafi!,^adus,cfi  cara^  ejtutj^ratio.t^c).  ejm caafa,  syi.  . 

«■»./..534. 55r-  '  '  ’VnosreteWio&in^xrtafymptornata,&cara^ 

Ungueatiim  «.i  «wte/a.  372.  911,  922.  923.  >».;>.  136.135^58. 

1039.  ,  ^  Ynasretentionisext)yfinteriacarat{o.6y%. 

Unguentuma»».^»»»».  865.1038.  ^ nas  retentio pericalofapofifampttmterebintbir 

Uapyicaaarmariiafm,  <p‘ abafat.  8iy.8'$i.  &  _  K4»i,44g,  . 

fiqaentibas.  VnasretentioexpataVininond«mdefacati,ejiii^ 

UagaeatamadcafiimJEfihara.7i.$$f.  caratio.p6. 

Xlagaeatideoafrthanitaafiis&abajas.  68j.  VAasftil!icidiam,ejai  caajd^fimptontata,  566. 

Va^eaaprocijiamilitori.iofg.  !6y. 

UapieatamcontracalcdlattJ.  Ytiasfappre^o incalcaloJislethalis..yie, 

IXagaeatamdecoreicibtes  cafianearam,ejas  viris  YnDsfiepprcJfioejat^  caafacfi  curatio.  557.558. 

injl^finteria.  6pi.  559.560.561. 

magueatam  ad  omnes  combufiiones  prafiamjfi-  Ynasper  vomitam  ^  alvumrejeBio,  433,434. 
■m.p.91^. 


Unguentum  adeombufia  fecundi  gradtu,  923, 
Uagaeaa  ex  capit  ufiis^abufiee.  922. 
Unguentum  ej;5j/»)B4o4.i«2:4»4w.  102. 
Uagaeatumdigeflivumprocifia  militari.  1039. 


Vfeea  cranii  huniani  ^lit  eligenda,  ejut)^  viret 
in Hamirrha^a  narium.  975. 

Vftio  quidconducat  in  curationemorfuscantsrai 


Unguentum .^b«-oric«n>.  658.  Ytctasanadviidmnecelfarim.  ^tti. 

XiagacaxsimfufiumfelicitWirtrjiiquidjit  &coni.  Vteriniis  affeBm admirabilis ,  ejusg^caufatfiidif 
ducatinichore.S$6.8^8.  /er®*».  330. 331. 332.983.  * 

Uoffieatamnervoscorroborans.  1027.  Vtendilaceratioiheraptioneinfantisjiirindeortit 

Uagaentumcoh^ventriealumeorrobordns.is4.,  fimpeomatd.fi. 

315.  Yxxnhernia-^indeortafimpromata.tgf.  tjtfi- 

Uagaeataim  in  ffepatss  it^mmqtione.  Ruentibus.. 

Ua^caxam podagricum admembrorumimbecil.  Vtenfydrcps.  izi.iip.t^o.isi.  j^i. 

litatem.  pZl.  Vtenpr^ocatio^uomedo  curanda.jij. 

Uagaedttica adrenumincalefientiam.  ffy,  Ytenprolapfusejt00^curae>o.};4.jff.}}ei 
Uagaeatamcontrafiabiem.  6Ui  Vieti  eaberculu  repleti  curatw  <ir  tuberculorum 

UagaeacamcontrafiabiemCofitiSlotani.^fi.  «a:cy&.  432.433. 

Uogaeatamadfcirrhoscaicrofis.  523.  Vabms  abdominis  curhaifiiffloneportioniekepatSr 

Vagaenufimpatketicidfus&abufm.io6.ioy.  ejue^curatio.  108.109. 

Uugueatum  adfilenesinduratos.ifj.  ^dalaetsaxeiculerum,curdi^iiimefanemur,  329- 

Unguentum/e«i«c4»c»M;.  8.  ,  Vulnera  162.103. 

Unguentum 5)re>»«aS«Bee,eBrr«(^  lumborum  YtiisieiocapitisnlgleaapericHlofa.  25. 

tnfeBioneculculi.y^^.  Valaascapitiscumeraniifrallurd.  dbd.fiop 


Van^^^bm,ifi<ofHiprapi  isfacrumeju